an biliran usa han mga gigutiayi nga mga probinsya o lalawigan han pilipinas nahamutangan ini ha sinirangan nga kabisay an nga rehiyon it biliran usa nga isla nga probinsya ngan nahamutangan la hin mga pira ka kilometros ha amihanan han isla han leyte naval an kapital han biliran han una an biliran kabahin han lalawigan han leyte hangtod naging lain nga lalawigan an biliran han tuig sumala han mayo nga census an biliran mayda populasyon nga amo nga an probinsya ika lima nga giguti ayi han katawhan nga probinsya han nasod ngan gigamayi ha bug os nga rehiyon mayda mga nga panimalay han lalawigan nga an average nga kadako nga ka tawo hiruhitaasay la han nasodnon nga average nga an mga taga biliran nayakan han sinugboanon o cebuano ngan winaray an cebuano nga yinaknan ginagamit hin mga han populasyon ngan an kasagaran ha ira aadto han kalondan nga bahin han isla nga naatubang han sugbo samtang an winaray ginagamit hin nga aada han sidlangan nga bahin han lalawigan ngan ha isla han maripipi an masurung nga pagpakabuhi han lalawigan amo an panagat o pangisda kaurugan han mga bungto labi na an naval ngan biliran mag upay an mga daungan hin mga sakayan mayda nga hectares of brackish water fishponds which produce prawns pasayan ngan bangus mayda liwat ka hektaryas hin seawater mga maupay gamiton para hin seaweed farming ngan pa ka hektaryas para hin fishcage culture tungod kay damo hin bukid an isla an biliran nakasuporta hin dirudilain nga mga taramnan ha agrikultura an mga mapaso ay nga kapatagan puyde igtanom hin humay ngan iba pa nga mga taramnan nga tropikal an mahagkotay nga kabugkiran puyde tamnan hin mga hagtaas in balor nga mga taramnan sugad hin cutflower ngan mga dirudilain nga mga utanon nga gintatanom ha syudad han baguio o ha syudad han tagaytay an mga nangungukoy dida mayda gihapon industriya hin hunting pangahoy ngan manufacturing an prinsipal nga raw material nga ginhihimo amo an luget ngan lana hin lubi lakip han mga proseso nga goods an white clay ceramics bulad raw gulaman ngan citronella oil lakip han waray pa kagamit nga mga natural resource han isla amo an geothermal power ngan an damo nga sulfur ngan gypsum nga deposito an biliran ginbahinbahin hin mga walo nga munisipalidad o bungto labot la han maripipi ngatanan han mga bungto ada ha isla han biliran samtang an maripipi isla nga bungto nga nahamutangan ha kanawayan o amihanan nga katundan an gidako i nga bungto amo an naval an kapital maripipi an giguti ayi nga bungto an gobernador han biliran amo an lokal nga ehekutibo han probinsya han biliran an biliran mayda kabug osan nga kahaluag hin ka kwadrado nga kilometros nga amo ini nga an biliran an ika upat nga giguti ayi nga probinsya ha pilipinas an duha nga dagko nga isla amo an isla han biliran ngan an isla han maripipi nahimutang an isla han biliran island ha amihanan nga kaladwan tikang han isla han leyte tabok han estrecho han biliran ha timugan o salatan sinirangan amo an baybayon han carigara ha dumagsaan o amihanan sinirangan amo an dagat samar ngan padayon pa an isla han samar ha katundan amo an dagat bisaya ngan an masbate nahimutang hin mga ka km ha kanawayon o amihanan katundan an main nga isla han biliran bukidon ngan mayda hagli ot nga mga kahaluag ha may baybayon iton mga bungto han naval ngan caibiran la an mayda haglu ag nga patag nga maupay tamnan hin agrikultura an bukid suiro nga mayda kahataas hin ka metros amo an gihataasi nga punto dida han isla han temprano nga bahin han panahon han espanyol an yana tinatawag nga isla han biliran gintawag nga isla de panamao kun ha winaray pur han pan amaw ini nga pulong nahahanungod hin klase nga etniko nga pukot an ngaran yana nga biliran gintutuohan nga ginpili dida han mga namumutnga nga panahon han urhi nga mga s ngan han temprano nga bahin han mga sumala hin pipira nga ginmantala an ngaran nagtíkang hin usa nga klase nga banwa nga an tawag borobiliran nga han una masurong dida han kapatagan han isla mayda liwat alternatibo nga teorya nga nasiring nga an ngaran tinmikang han pulong nga bilir nga gintagan hin kahubaran hin daan nga bisaya nga pagpurulongan o diksyunaryo nga amo an pag ultan o ligid hin sakayan vase o bisan ano nga nalabaw sugad hin ugat o an agi mga ginhihimo han arado an diksyunaryo naghahatag gihapon han pulong nga biliran komo alternatibo nga kasurat han bilir ini nga teorya mayda suporta ha kaagi nga an biliran amo an syahan nga dagko nga scale nga hirimoan hin sakayan nga ginhimo dida han mga mga galleon ginhimo pagsuporta han galleon nga negosyo han manila ngan acapulco ha mexico an syahan nga bungto nga an ngaran biliran gintukod han hini nga panahon an isla kabahin han probinsya han sugbo o cebu an biliran upod han mga isla han samar ngan leyte ginhimo nga lain nga probinsya dida han ha pagtika iha han pagbulag han samar ngan leyte ngadto hin duha nga probinsya han an biliran nahimo nga bahin han leyte dida han gyera pankalibotan ii an biliran mayda kalugaringon nga mga puwersa gerilya ha ilarom han leyte nga pamuno ni coronel ruperto kangleon an mga gerilya nga operasyon nakabulig hin dako han malinamposon nga paglugsong han mga puwersa liberasyon han mga americano ha palo leyte han oktubre ugsa han pakig away ha leyte gulf han abril ginpirma ngan nahimo nga balaod an republic act no nga naghimo han biliran nga sub probinsya han leyte an isla nahimo la nga iya kalugaringon nga probinsya dida han mayo pinaagi han republic act no ngan hin plebesito ug yana an biliran amo an usa han mga gibag ohi nga mga probinsya an samar ngaran hin usa nga isla o puro ha sinirangan nga kabisay an ngaran liwat ini hin usa nga lalawigan nga ginngaranan han una nga western samar iningles para hiton kalondan nga samar o katundan nga samar ini nga artikulo mahitungod han isla han samar iton samar amo an pinaka sinirangan nga isla ha kabisay an amo liwat ini an ika tulo nga gidako i nga isla han pilipinas iton isla nahabulag tikang ha isla han leyte han estrecho han san juanico o san juanico strait nga dida hiton pinakahalipot nga tarabokan dinhi mga duha la ka kilometros iton kahaluag gindudugtong an samar ha leyte pinaagi han tulay san juanico iton samar nahamutangan ha timugan o habagatan sinirangan tikang han peninsula bicol ha luzon an gidako i nga isla han pilipinas iton estrecho han san bernardino nagbubulag hiton samar tikang ha luzon ha salatan han isla han samar amo an kalawdan o golfo han leyte an kadagatan han golfo han leyte napadayon ngadto hiton dagat pilipinhon nga mabibilngan ha sinirangan han samar ngan kabahin han kalawdan pacifico hi antonio pigafetta usa nga inupod han ekspedisyon nira fernando de magallanes ginlista an ngaran han lugar nga zamal sumala han mga pipira nga historiador usa ini nga kasurat ni pigafetta han ngaran nga samar duduha an teorya kon kay ano ginngaranan an isla nga samar sumala han syahan nga teorya an mga katsila nagpaki ana hin usa nga taga dida kon ano an ngaran han lugar an ginpaki anhan nga diri maaram magkinatsila hunahuna niya nga ginpaki anhan hiya kon naano hiya ngan binmaton samad kay bag o pa la hiya nga nasamaran han pag abot han mga katsila an mga katsila hunahuna nira nga an ngaran han lugar samad ngan ha ira sayop nga kaluwas nahimo ini nga samar sumala han ika duha nga teorya an rason kon kay ano samar an ngaran tungod han kadadamo nga mga salog nga nagsusubaysubay han bug os nga isla sugad hin mga samad tulo an lalawigan ha isla han samar binisaya nga winaray an lumad nga yinaknan ha samar tinatawag liwat ini nga binisaya nga sinamar leytenhon o lineyte samarnon kondi mayda mga bungto nga sinugboanon o cebuano an ira yinaknan ngan an kasagaran hini mga isla nga bungto iton isla han capul nga nalalakip han northern samar mayda nira kalugaringon nga yinaknan nga iton tawag inabaknon inin nga artikulo mahitungod han isla han leyte para hin impormasyon mahitungod han probinsya pakadto han artikulo nga leyte probinsya para hin impormasyon mahitungod han bungto pakadto ha leyte leyte an leyte usa nga isla ha sinirangan nga kabisay an amo ini an ika walo han mga gidagko i nga isla o puro ha kapurupod an han pilipinas iton isla mga ka kilometros ka milyas tikang ha amihanan ngadto ha salatan ug mga ka kilometros ka milyas dida hiton gihaluagi nga dapit ha amihanan harapit na ini malakip hiton isla han samar nga nahabulag la hiton estrecho han san juanico nga iton kahaluag ka kilometros ka milyas hin mga pipira nga dapit hini iton samar ug leyte nahadugtong pinaagi han tulay san juanico tikang ha baranggay cabalawan ha syudad han tacloban ngadto ha santa rita samar iton isla nga probinsya hiton biliran adto gihapon ha amihanan hiton leyte ngan nahadugtong ha isla han leyte pinaagi hin tulay nga natabok hiton estrecho han biliran ha salatan nahamutangan an isla han panaon ngan sugad hiton mga isla han biliran ug samar nahadugtong iton isla han panaon ha isla han leyte pinaagi hin tulay tikang ha liloan southern leyte ha isla han panaon iton leyte nahabulag hiton mindanao pinaagi hiton estrecho han surigao ha sidlangan iton leyte baga hin nahaastras tikang han dagat pilipinhon hiton kalawdan pacifico ha samar ha amihanan sidlangan ug dinagat ha salatan sinirangan nga iton kalawdan amo iton golfo han leyte o kalawdan han leyte ha katundan iton mga isla han camotes ug sugbo ngan bohol iton leyte damo iton kagurangan ngan damo iton kabugkiran pero damo iton pag uma ha leyte valley ha amihanan sidlangan hiton isla duha iton mga lalawigan o probinsya ha isla han leyte amo ini an an biliran kabahin han una han probinsya han leyte pero ginhimo ini nga sub probinsya han mayo nahimo ini nga bulag nga lalawigan duha iton lumad o tuminongnong nga pinulongan o yinaknan ha leyte inin nga artikulo mahitungod han lalawigan o probinsya para hin impormasyon mahitungod han isla pakadto han artikulo nga leyte para hin impormasyon mahitungod han bungto pakadto ha leyte leyte an leyte usa nga lalawigan han pilipinas nga nahimutang ha rehiyon han sinirangan nga kabisay an an kapital han probinsya amo an syudad han tacloban ngan nalalakip han probinsya an tulo nga ika upat nga amihanan nga bahin han isla han leyte an leyte nahamutang ha katundan han lalawigan han samar ha amihanan han southern leyte ngan ha habagatan o salatan han biliran ha katundan han leyte ha tabok han dagat han camotes mabibilngan an isla ngan probinsya han sugbo duha an yinaknan ha lalawigan han leyte ha amihanan nga sidlangan han lalawigan binisaya nga winaray an lumad nga yinaknan samtang ha katundan ngan salatan han lalawigan binisaya nga sinugboanon an ira yinaknan an mga sugboanon ha leyte tinatawag liwat nga kana agrikultura an importante nga bahin han ekonomiya humay an gin uuma labi na ha mga patag nga bahin han lalawigan ha mga napalibot han tacloban samtang an pag uma hin mga lubi para hin coconut oil amo iton masurong nga pagpakabuhi ha mga kabugkiran an panagat o pangisda dako liwat nga pagpakabuhi han mga taga leyte kap atan kag usa an mga bungto ngan duha an mga syudad an syudad han ormoc independent component city o naglulugaring nga nalalakip nga syudad han leyte naglulugaring an panggobiernohan han ormoc tikang han probinsya ngan diri hira upod han mga pinili ay han mga opisyales han probinsya an lalawigan han samar usa han mga lalawigan o probinsya han pilipinas ha sinirangan nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an western samar iningles para han kalondan nga samar o katundan nga samar an una nga ngaran han probinsya kay an ngaran nga samar ngaran liwat han isla o puro han samar an syudad han catbalogan an kapital han lalawigan an lalawigan nahahamutang ha katundan nga bahin han isla han samar nga hin mga pipira nga mga isla isa ha katundan han isla ha amihanan han probinsya mabibilngan an lalawigan han northern samar samtang ha sidlangan matatad an an probinsya han eastern samar an lalawigan ngan an isla nahadugtong han isla han leyte pinaagi han tulay san juanico ha estrecho de san juanico o san juanico strait tikang ha sta rita ngadto ha baranggay cabalawan han syudad han tacloban ha salatan o habagatan han lalawigan amo an golfo han leyte o leyte gulf binisaya nga winaray an lumad nga yinaknan ha lalawigan han samar pero mayda mga isla nga bungto ha sakop han probinsya nga binisaya nga sinugboanon an ira yinaknan ini amo an mga isla ngan bungto han almagro ngan santo niño ini nga probinsya may ada damo nga bundok linabi na gud sa ubos nga parte kadagatan an wala o katundan sini iton nga dagat mao gud an samar sea o dagat san samar an pinaka dako nga syudad mao an calbayog mayda karuhaan kag lima nga bungto an samar samtang usa an syudad an samar maupay giyapon an turismo may ada damo nga dagat o baybayon ngan talon o busay linabi na gud sa mga syudad ug mga munisipalidad hirani sa dagat san samar an isla han samar ginbulag tikang ha leyte ngan ginhimo nga laín nga probinsya ha tuig ha hunyo gintunga an isla ngadto hin tulo nga lalawigan o probinsya western samar eastern samar ug northern samar ha an lalawigan han western samar ginngaran nga samar an sinirangan nga kabisay an tinatawag gihapon nga sinirangan bisayas o gintatawag liwat nga rehiyon amo an nagbubug os han dagko nga isla han leyte ngan han samar kaupod an biliran ngan pipira pa nga gudti nga isla amo liwat ini in usa han duha nga rehiyon han pilipinas nga waray kahipid nga rehiyon nga an giutan mao an tuna kaparehas ini han rehiyon han mimaropa may ada hin unom nga probinsya an rehiyon viii amo an biliran eastern samar leyte northern samar western samar ngan southern leyte ug pito nga mga syudad amo an mga syudad nga ormoc baybay maasin calbayog catbalogan borongan ngan an syudad han tacloban nga amo an sentro nga syudad han rehiyon may populasyon ini nga rehiyon naabot hin an kabug usan sumala nga senso tulo an lumad nga yinaknan ha sinirangan nga kabisay an ini amo an winaray sinugboanon ngan inabaknon an san bernardino strait amo an nagbubulag han eastern visayas tikang ha isa han luzon ug an surigao strait naman an ngadto dapit ha norte nga parte han mindanao an iba pa nga isla han visayas ginbubulag han dagat han camotes an dapit sinirangan naman nga parte han rehiyon amo an direkta nga atubang hiton kadagatan han pasipiko naabot hin ka ektarya ug han kabug usan nga katunaan han nasod may ada duha ka klase hin klima nga nag aagi hini nga rehiyon base han sistema nga corona nga kasipikasyon ikaduha nga klase type ii ngan ikaupat nga klase type iv an type ii amo an panahon nga mas damo iton mauran nga adlaw ug mga bulan han tuig nga may pinakadamo nga uran an rehiyon tikang nobyembre ngadto ka enero an samar ngan leyte amo an sugad hini an klase han klima tikang naman pebrero nada han mayo asya iton panahon nga sobra ug kulang iton pag uran hanbug os nga tuig may ada la naiihap nga haliputay iton mamara nga panahon an weste nga parte han leyte ngan an tikang naman ha motiong samar ngadto ha san isidro ha norte han samar an may ada ikaupat nga klase hin klima an sinirangan nga kabisay an hin usa nga rehiyon han pag urumhan an kadak an nga produkto amo an humay abaka mais copra tam is o asukar ngan saging hiton kabug usan han tuna in klasipikado nga kagugub an usa liwat ini nga rehiyon nga may ada eksport han isda may ada gihapon mga mineral nga diposito ini nga rehiyon sugad han chromite uranium bulawan gold silver manganese magnesium bronse nickel coal limestone pyrite ngan baras ug batilis nga pwede minahon damo kaupay iton enerhiya tikang ha geothermal ngan supisyente nga kinukuhaan han tubig nga kinahanglanon han gudti ug dagko nga industriya an winaray nga binisaya amo an pinulongan nga gamit han isla han samar nga leyte an abaknon nga pinulongan tumikang ha mga molupyo han capul ha norte han samar amo in waray kaparehas nga yinaknan ha bug os nga rehiyon an cebuano nga binisaya amo naman an gamit han dako nga parte han leyte tikang weste sentro ug ha katimugan nga parte han leyte damo nga klase hin sayaw an makikit an hini nga rehiyon tikang ha kuratsa curacha amo an sayaw han panguyab amenudo cha cha ngan an tinikling nga sayaw nasudnon han pilipinas amo in nagtikang liwat hini nga rehiyon an mga waray waray hin mga maghilig gihapon ha musika nga kadam an hiton ira mga kanta pinaagi hin mga istoryahanon usa nga pamuso an dandansoy ngan an iroy nga tuna hin kanta han pagiging makabungtohanon an kabisay an o kabisaya an ha ortograpiya han sanghiran san binisaya kabisay an o kabisayaan kinatsila bisayas ininglis visayas ngaran han mga rehiyon nga nahamutangan ha butnga o sentral nga bahin han pilipinas inin nga rehiyon ginngaranan nga kabisay an o mga bisaya kay an mga kultura ngan yinaknan han mga taga dinhe sinisiring nga bisaya iton iningles nga pulong nga visayas nangangahulogan la nga mga rehiyon ug isla han kabisay an samtang an pulong nga kabisay an ha binisaya nangangahulogan gihapon han mga tawo ug kultura han mga bisaya an mga lumad nga yinaknan han kabisay an tinatawag nga mga binisaya an mga gidagko i nga isla o puro ha kabisay an amo an tulo an rehiyon nga mabibilngan ha kabisay an amo ini an mga probinsya o lalawigan nga sakop hiton mga rehiyon ha kabisay an inin nga mga lalawigan api han luzon ha politika kondi an ira mga kultura ngan yinaknan bisaya dugang pa hini an mga yinaknan han sorsogon kuno mga binisaya gihapon nga yinaknan kondi mayda mga lingguwista nga an ira pagtratar han mga yinaknan nga sorsoganon nga mga bisakol sagol han binisaya ngan bikol damo an mga yinaknan nga binisaya mayda mga binisaya nga amo iton yakan ha kabisay an ngan mayda mga binisaya nga lumad nga yinaknan ha gawas han kabisay an diri pa ini kumpleto nga lista ini nga mga yinaknan o pinulongan lumad ha gawas han kabisay an kondi mga binisaya nga yinaknan gihapon ini an syudad han maasin usa nga ika upatnga klase nga syudad han lalawigan han southern leyte ha sinirangan nga kabisay an ha pilipinas amo ini an kapital han southern leyte sumala han census mayda ini populasyon nga ka tawo mayda ini ka barangay nga aada ha kasadpan nga parte han probinsya ini nga syudad mayda lugar nga hectares acres an maasin city an commercial ngan relihiyoso nga sentro han probinsya han southern leyte han ika han agosto nahimo nga syudad an maasin natukod an diocese han maasin han ika han agosto han usa ka kastila nga portugese born an umabot ha probinsya han southern leyte para magselebrar han una nga romano katoliko nga misa an syudad han maasin mayda kapitoan nga baranggay cebuano nga kayakan an gamit han mga maasinhons ngan han iba nga mga southern leyteños iba an ira kayakan han cebuano nga lingwahe kun ikumpara ha mga taga cebu bohol ngan mga nagamit hin cebuano ha leyte an syudad san calbayog ha iba nga klase hin winaray syudad han calbayog sinugboanon dakbayan sa calbayog ininglis calbayog city tinag alog lungsod ng calbayog usa ka ika syahan nga klase nga syudad san lalawigan san samar sa sinirangan nga kabisay an nga rehiyon san kabisay an sa pilipinas sumala san census san tuig an calbayog mayda populasyon nga ka tawo sa nga mga panimalay an calbayog an pantulo nga pinakadako nga syudad ha pilipinas amo an ika syahan nga gin crown na syudad ha samar ngan pan nga syudad ha pilipinas amo an pantulo nga pinaka populated ha sinirangan ng kabisay an nga rehiyon nga it pinaka populated sa isla san samar ini nga syudad mismo an nasakop han san populasyon san lalawigan san samar natutunga an calbayog sa tutulo nga major districts calbayog tinambacan ngan oquendo an calbayog nagtikang komo usa nga barangay sa daplin san salog oquendo san mga usa an siyudad san calbayog sa mga gudti na bungto sa puro san samar nga amo an gin istaran san mga heswita na mga misyonaryo usa san mga syahan nga padre nga nag ukoy dinhi amo si padre francisco ignacio alzina usa nga heswita nga misyonaryo nga nagsurat san historia de las islas visayas kasaysan san kapuropud an nga bisaya usa san mga basahon ngan impormasyon gikan sa mga heswita kay an syahan nga pagtawag san siyudad nga ibatan ngan jibatang hibatang tikang sa mga impormasyon san tuig san an ngaran na calbayog kay una nga nabatian an syahan nga barangay san calbayog amo an barangay anislag ginbalhin an bungto tikang sini nga barangay katapos sin usa pa nga pagbalhin an mga tawo dida nagpili pag ukoy sin lugar nga tinatawag tabok duha an bersyon nga kon diin nagtikang an ngaran nga calbayog siring san iba nga tikang daw an ngaran sa kahoy nga tinatawag na bayog nga masurong dida sa baranggay tabok sumala san ikaduha nga bersyon kon diin nagtikang an ngaran nga calbayog nagtikang daw tikang sin sayop nga pag intinde san mga kastila san pamulong nga kan bayog sumala san opisyal na kasaysayan san syudad an mga tawo nag aagi agi sin lugar nga gintatag iyahan hin tawo nga an ngaran si bayog mayda tawo nga ginpaki anhan san mga kastila kon ano an ngaran san lugar gasi san tawo nga ginpapaki anhan siya kon diin siya tikang ngan nagbaton siya nga tikang kan bayog amo nga ginsurat san mga katsila an ngaran nga lugar nga kan bayog nga nahimo tungod sin damo nga sayop sa pagluwas nga calbayog an calbayog kay usa nga bungto san panahon san mga espanyol mayda ini damo nga mga baryo ngan an may pinakadako na populasyon kay gintatawag nga visitas dumako pa an calbayog nagtikang san pagiging visita hasta san naging pueblo o bungto ginhimo siya nga lain nga bungto san sa panahon san mga amerikano an calbayog ginhimo nga sentro san simbahan katolika romana pinaagi sa paghimo sa diosesis san samar nga ginpamunoan sin arzobispo sa calbayog sa abril an kapadian san singbahan san calbayog kay nag atiman san espiritwal nga panginginahanglan san mga tawo nga naukoy sa calbayog sa bungto san sta margarita sto niño ngan almagro san urhi nga bahin san ika ka siglo an iba nga mga visitas kay naging poblaciones san nagkaada sin damo nga bag o nga baryo sa calbayog ini na mga baryo kay an caybago yana kay oquendo sta margarita weyler yana kay tinambacan ngan an sto niño human ginbabahin an voltahe san kuryente tikang sa tongonan tikadto sa duha nga gugti na istasyon nga makikitan sa erenas san jorge samar ngan sa lonoy oquendo calbayog samar ine nga duha nga gugti na istasyon kaya an kapasidad nga megawatts pero an area sa capoocan calbayog samar may kapasidad nga megawatts an istasyon san lonoy amo an ika duha nga natatagan san kuryente ngan gintatawag nga area ngan an erenas an area lista san mga hospital an syudad han ormoc usa nga syahan nga klase nga syudad ha lalawigan han leyte ha sinirangan nga kabisay an ha pilipinas sinugboanon o cebuano iton lumad nga yinaknan ha ormoc sumala han census mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an syudad han ormoc independent component city naglulugaring nga kabahin nga syudad ngan diri ini sakop han mga pamalaod han gobierno han probinsya han leyte pero ha pagrepresenta ha kongreso iton ormoc lakip han ika upat nga distrito han leyte upod han mga bungto han albuera kananga merida nga isabel han nobyembre an libong han ormoc ginbaha han bagyo tropikal thelma o bagyo uring kon ha kodigo nga pagngaran han pagasa mga baha ngan landslide nakamatay hin mga lima ka yukot ka tawo an kadam an hini ha ormoc mismo an syudad han ormoc mayda usa ka gatos ngan napulo nga baranggay an syudad han tacloban usa nga highly urbanized city huc han sinirangan bisayas paagi han presidential proclamation no gawas na ini nga syudad han jurisdiksyon han probinsya han leyte han amihanan han syudad an bungto han babatngon ha salatan o habagatan an bungto han palo ha katundan han syudad mabibilngan an bungto han alangalang an tacloban nahamutangan ha baybayon han kankabatok o kankabatok bay ngan baybayon han panalaron ha estrecho han san juanico o san juanico strait ha sidlangan han syudad tabok han estrecho de san juanico mabibilngan an isla o puro han samar iton mga bungto han samar nga tabok han tacloban amo an basay ngan santa rita ini in mayda milya km kaharayo tikang ha manila sumala han nga senso mayda ini populasyon nga ngan ini an mayda gidadamoi nga tawo nga syudad ha sinirangan bisayas han nga piniliay mayda ini nga rehistrado nga botante ini liwat an sentro panrehiyon han sinirangan bisayas tungod nga ini an panguna ha ganghaan han mga idro ha rehiyon an tacloban nagin ulohan han pilipinas kadali tikang han oktubre tubtob pebrero han ika han nobyembre naruba ini nga syudad han paglasurbo han bagyo yolanda nga nahitabo liwat ha kapareho nga destroso ngan pagkawara han kinabuhi hadin ngan han ika han enero hi papa francisco ginbisita an tacloban upod han iya lista han mga lugar nga bibisitahon nagkamay ada misa ha san jose airport an tacloban yana usa na nga highly urbanized city huc hadtong disyembre pinaagi han referendum ini nga syudad it bungto han probinsiya han leyte tacloban an pirmiro nga huc ha rehiyon otso eastern visayas ngan ika ha bug os na pilipinas file national statistics coordination board region viii nga opisina an balay han siyudad nakatindog dida ha kanhuraw hill tungod hini danay tawagon nga kanhuraw ang pamunuan han siyudad han tacloban an tacloban mayda usa ka gatos katloan kag walo nga baranggay ha pagtikang an ngaran han lugar nga kabahin han tacloban ginngaranan nga kankabatok ha lain nga kasurat cancabato kankabato hi kabatok o kabato kuno amo an syahan nga nag ukoy ha lugar an mga sinmunod nga kinmada ngan nag ukoy hira gumoda huraw ngan iba pa mayda lain nga teoriya hi dr rolando borrinaga mahitungod han ngaran nga kabatok siring niya nga an tacloban amo an resulta tikang han pag usa hin duduha nga mga baranggay an baranggay kankabatok nga ha pagtikang dida hiton baranggay san fernando yana ngan an baranggay kanhuraw an baranggay nga diin nahimutang an city hall ha binisaya nga winaray iton kabatok o kapatok nangangahulogan nga kaaway amo nga an literal nga kahulogan han kankabatok an gintatag iyahan han kaaway siring ni dr borinaga an baranggay kanhuraw kabahin han ginhadi an ni kandaya nga naglalakip hin mga bahin ha leyte ngan samar an mga baranggay nga kaaway han kanhuraw ngan kandaya amo an kankabatok dugang pa ni dr borrinaga amo kuno ini an rason nga mayda mga hagrani nga baranggay nga baga sugad liwat it ngaran sugad han campetic o kan pitik nga nangangahulogan gintatag iyahan ni pitik ngan candahug o kan dahog nga karugsidngon gintatag iyahan ni dahog subay hini nga mga ngaran mayda mga nasiring nga makikit an an pamahungpahong han katilingban diin ini nga mga lugar hikakagian sugad han pulong nga pitik pananglitan ini nga pulong nangangahulogan nga latik ha konteksto han pag awayan aton nakikita an opensiba nga personalidad ni pitik sugad gihapon ini hi dahug an pulong nga dahog nangangahulogan hin pagpaol ol o sobra pa nahimamaol ol an hin o man nga magtatalapas han nasabi nga dapit candahug kun sugad an istorya han ngaran nga kankabatok in pwede kitaon hin sugad nga paglantaw an kankabatok nagtikang komo usa nga barrio han basay samar nahibulag ini nga nahimo nga lain nga bungto an ngaran nga tacloban nakuha daw tikang hin usa nga pamaagi hin pangisda o panagat nga masurong han una dida hini nga bungto nga tinatawag panaklob an ngaran nga tacloban nangangahulogan nga diin nananaklob han pag abot han mga americano an tacloban amo an gingamit nga base of operations han mga americano han ira mga opensiba militar ha samar dida han panahon han gyera nga pilipinhon americano an camp bumpus nga yana dida nahimutang an leyte park hotel amo an campo militar han mga americano ginkuha an ngaran han campo tikang hin sundalo nga hi bumpus nga usa han namatay dida han nahinabo ha balangiga o balangiga incident ha panahon han ika duha nga pankalibutan nga gyera an tacloban amo an naging kapital han commonwealth han pilipinas ha pagbalik han mga fuerza pilipinhon ug americano tikang hangtod nga nahibalik an kapital ha manila ha han hunyo an tacloban nahimo nga syudad katapos han pagpirma ni presidente elpidio quirino han balaod nga nagbalhin han tacloban tikang hin bungto ngadto hin syudad an syahan nga alkalde han syudad hi ildefonso cinco ha ekonomiya iton tacloban usa han mga pinakamalaksi nga natubo nga mga syudad ha pilipinas dinhi nahamutangan an gidako i nga luparan han rehiyon ngan mayda nahasalipdan nga duruungan o puerto hin mga barko an produkto nga dako ha pag export amo an lugit o kopra nagtukod an gobyerno hin zona ekonomika economic zone an eastern visayas regional growth center evrgc agod makuha an kadam an hin mga katpong ug edukado nga mga trabahante iton mga investor ha evrgc gintataga an hin mga tax exemption ug incentive ug iba pa nga mga pribilehiyo tikang han mga gobyerno nasyonal ug lokal an usa liwat nga naka upay hini para hiton mga investor amo an paggamit hin elektrika koryente han syudad tikang han dako nga tongonan geothermal power plant nga damo iton nakukuha nga koryente nga diri gud duro naapektohan han mga presyo han lana ha kalibutan damo gihapon iton katigayunan hin tubig water resources an tacloban amo liwat an ganghaan ngadto han leyte industrial development estate ha isabel nga didto nahimutangan an philippine phosphate fertilizer plant an gidako i nga factory hin fertilizer ha asia ug an philippine associated smelter and refining company an gidako i nga copper procesing plant ngan nasod dida hit syudad nahamutangan in mga dagko nga mga institusyon hin pag aram educational institution nga ginpapaluyo han gobyerno sugad hiton university of the philippines tacloban an leyte normal university an eastern visayas state university nga han una amo an leyte institute of technology ug an leyte national high school nga gin agnayan nga leyte high an national maritime polytechnic kilalado komo usa han mga nangunguna ha teknolohiya nga mga iskwehan nga maritime ha asia adto liwat ha tacloban nahamutangan ha baranggay cabalawan sapit la hiton tulay san juanico harani liwat an up school of health sciences nga nahamutangan ha palo leyte ha mga pribado nga iskwelahan nga adto o harani ha tacloban lakip hini an rtr foundation an gidako i nga medical school han rehiyon an asian development college an holy infant college an leyte colleges an saint paul school of professional studies adto liwat ha palo usa han mga gidako i kon ha populasyon han mga istudyante nga mga business schools ha gawas hit manila an ama computer college sti an st scholastica s college an alpha omega learning center an leyte progressive high school an sacred heart college ug an ucflp pre elementary school amo ini an mga hospital ha tacloban mga klinika ngan health centers an tulay san juanico amo an gihalaba i nga tulay ha pilipinas ngan nadugtong ini hiton tacloban ngadto hit ika tulo nga gidako i nga isla han pilipinas an isla han samar an tulay san juanico ka kilometero nahamutangan ha baranggay cabalawan ug usa han mga dagko nga kiritaon han mga turista dinhi nga syudad ha syudad gihapon nahimutangan an price mansion ug an redoña residence nga amo an mga gin ukyan nira general douglas macarthur ug presidente sergio osmeña han pagbalik han mga americano ha pilipinas dida han ika duha nga gyera pangkalibotan iba nga mga kiritaon nga hagrani amo an katedral han palo nahamutangan ini palo leyte mga ka kilometros tikang ha tacloban an mansyon ni imelda marcos nga baga hin sugad han versailles an macarthur national park nahamutangan ini ha baranggay candahug ha palo leyte mga ka kilometros tikang ha tacloban mga world war ii nga site ug memorial ngan mga pipira nga mga baybayon o beaches nga napalibot hit syudad ug mga hagrani nga mga bungto kalendaryo han mga kapistahan ha tacloban an abuyog usa nga ikaduha nga klase nga munisipalidad o bungto san lalawigan san leyte sa sinirangan nga kabisay an sa pilipinas amo ini an gidako i nga bungto sa daplin san dagat sa sidlangan nga bahin san isla o puro san leyte nga naatubang san golfo san leyte sa kalawdan pacifico ginsasapitan ini sa usa nga dapit sin dako nga salog ngan sa iraya sin haglaba nga mga kabugkiran nga natabunan sin marabong nga kagurangan sumala san census mayda ini populasyon nga ka tawo sin mga nga panimalay an abuyog mayda kaunman kag tulo nga baranggay an abuyog in may nga pampubliko na eskwelahan pan elementarya ngan may ada ini na pampubliko na eskwelahan pansekundarya an pilipinas nga tinatawag ha opisyal nga republika han pilipinas iningles republic of the philippines o the philippines espanyol repblica de filipinas usa nga nasod ha timugan o habagatan sidlangan nga asya mga ka km ka mi tikang han kontinente mismo han asya ngan ini nga mga isla o puro nga kabahin han kapuropod an malay an ngaran han nasod nagtikang kan ruy lópez de villalobos nga nagngaran han mga isla han samar ug leyte las islas felipinas ha dungog ni hadi felipe ii han espanya dida han iya ekspedisyon hadton an kapuropod an ginngaran hin damo nga mga ngaran sugad han spanish east indies bag o nga kastilya nueva castilla kalondan nga mga isla islas del poniente kapuropod an ni san lazaro islas de san lázaro ngan iba pa ha kataposan filipinas an ginngaran han bug os nga kapuropod an it astronomiya griyego astronomia astron nomos kon ha literal balaod han mga bituon amo an siyensya hit fenomena ha kalangitan nga natikang ha gawas han atmosferya han kalibutan igin aaram dinhi an mga pagtikang ebolusyon ngan pisikal ngan kemikal nga mga propyedad han mga butang ha kalangitan ha guti ay nga sumat it astronomiya mahitungod hiton paghibaro kon ano iton nahihinabo ha gawas han kalibutan an astronomiya amo iton usa han mga pinakadaan nga mga siyensya nga mayda metodolihya siyentipiko nga dida na han panahon han kadaan nga grecia nga posible nga mayda na han sarusayo in mga advanced nga mga tekniko hin paglantaw kitaa iton arkaeoastronomiya it astronomiya usa hiton mga siyensya nga kon diin iton mga amateur mayda pa aktibo nga papel labi na dida hiton pakadiskubre ngan pagbantay hin mga nalabay transient nga phenomena iton astronomiya diri angay hunahunaon nga amo la gihap ini hiton astrolohiya nga natuo nga iton mga mahihinabo ha tawo ngan mga buhat han katawhan mayda koneksyon han mga kahimutangan han mga butang ha kalangitan bisan kon inin duha nga mga buruhaton parehos an gintikangan mag iba ini it mga astronomer nagamit hiton paagi nga siyentipiko o scientific method samtang iton mga astrologers diri ini in usa nga idiya hibabru an kun ikaw kita in nakaruyag mahibaru han takna oras ug ibba pa kun ha pan sanglit an tawo ha kalibutan in punu na ngain nga planeta hira makadtu diin hira makaka biling han ibba nga tatamakan kun tika ubus na an ngatanan ha kalibutan an basay usa han mga bungto ha lalawigan han samar ha sinirangan nga kabisay an ha pilipinas ha opisyal nga mga dokumento it kasurat han ngaran basey nagtikang an ngaran nga basey ha ordinaryo nga pulong han mga basaynon nga mabaysay karuyag signgon mahusay usa ini nga paghatag hin pakundangan kan bungansakit an pinakamahusay nga umurukoy han basey han hadto nga panahon han ginkarawat na han bag o nga bungto an ngaran nga basey usa nga pasundayag ha pagdayaw kan bungansakit an nanabo nga nagbag o han ngaran han iya gintikangan nga barangay nga balud nahimo ini nga guibaysayi karuyag signgon an gihuhusayi han ngatanan para hin kasayunan ha ordinary nga iristorya iginpahalipot han mga basaynon an mabaysay ngan naging basay ini igin iba liwat ini han mga espanyol nga sumakop han pilipinas ngan nahimo an basay nga basey para umangay han ira pormal nga mga kasuratan pirmi makikit an an basey han mga recording han mga espanyol nga may relasyon han bungto sugad han ira siyahan nga mga mapa nga nabubutang han basey hit ungod nga kolokasyon hini para ha kadugangan nga impormasyon may nakaukit han mga kampanilya han simbahan han basey nga nagtikang pa han hin pulong nga basey ha pag unabi han bungto nahimmo na ini nga mga kampanilya san o pa umabot an mga amerikano nahi araan han mga basaynon nga basey an kaluwas han ngaran han bungto han pag abot han mga amerikano nga nagsakop han mga pilipino tungod nga ginkukurian hira han pagluwas han tunog nga ah kun ini iginsusundan han mangarabay nga y nagiging basey an ira kaluwas han basay mahitungod nga naagi han ira irong an mga tunog nga ira ginluluwas imbis nga basay naging popular an paggamit han basey pinaagi han pagsubad o pagtamay han damo nga basaynon han kaluwas han mga amerikano samtang naglabay an panahon basey na an naging opisyal nga kaluwas ngan kasurat han ngaran han bungto sumala han census an basay mayda populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an basay nahimutang ha habagatan o salatan katundan nga bahin han samar nahamutang ini harani han syudad han tacloban nga amo an sentro han industriya ngan komersyo han rehiyon viii an tacloban nagtikang han una nga barrio han basay nga ini mga ka kilometro an kaharayo ha karsada maharlika ngan mga ka minuto nga biyahe ha sakayan ha pagtabok han bahiya han san pedro ginsasapitan an basay han santa rita ha katundan han pinabacdao ha amihanan han borongan maydolong ha sinirangan ngan marabut ha timugan ngan han bahiya han san pedro ha salatan nga nagbubulag hini tikang ha syudad han tacloban pero nahasumpay pinaagi han tulay san juanico kilalado an basay tungod han mga banig hini nga hinimo tikang ha tikog dinhe gihapon nahimutang an parke nasodnon ngan natural nga tulay han sohotan nga usa han mga pinaka ekstensibo nga sistema hin mga lungib nga mayda mga nabilingan tikang han mga paelolitiko neolitiko ngan bato nga mga panahon an basay ginbahin ngadto hin kalim an kag usa nga baranggay an basay in may nga pampubliko na eskwelahan pan elementarya ngan may ada ini siete na pampubliko na eskwelahan pansekundarya may ada gihapon ini usa na sangay han unibersidad pantersera usa nga burahaton han mga basaynon an pagbaro han paglara hin banig gamit an banwa nga fimbristyllis utillis elmer o mas kilala han bungto nga tikug nakuha ini nga buruhaton han mga basaynon tikang han ira mga kaapoyan nga malayan sugad han pananom ngan pangisda nahimo an paglara nga pinagtitikangan hin pakabuhi han ordinaryo nga pamilya nga basaynon han naglabay nga mga tuig nagkaada hin mahayag nga ebolusyon an mga paagi han paglara hin banig tikang han tradisyunal nga gamit han banig nga higdaan nakaagi ini hin bag o nga gamit ha panimalay sugad hin pagiging tsinelas supot bado ngan mga adorno han gin angkon han mga basaynon an ngaran nga may pinakahilaba nga ginlara nga banig ha bug os nga kalibutan ha libro han guinness an syudad han catbalogan usa nga syudad ha lalawigan han samar ha sinirangan nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas amo ini an kapital han lalawigan sumala han nga senso mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an catbalogan mayda kalim an kag pito nga baranggay han pebrero nahimo nga balaod an buhat han republika o republic act nga nagbabalyu han catbalogan ngadto hin pagkasyudad han hunyo ginbuhat an plebisito nga diin gin aprobahan han mga catbaloganon an pagbalyu han catbalogan tikang hin bungto ngadto hin syudad kundi nabawi an pagkasyudad hini upod hin nga iba nga mga syudad katapos han paghatag han korte suprema han pilipinas hin petisyon nga gindara han liga hin mga syudad han pilipinas ngan nagdeklara nga an balaod nga naghimo hin syudad ra nga nagtugot han bungto nga magin syudad nga natalapas han batakan balaod an mga nasiring nga syudad siring han korte waray kuno makatuman han mga panginahanglanon agod magin syudad ini han disyembre nagpadangat hin motion for reconsideration an catbalogan ngan an nga iba nga mga syudad nga naapektaran ngadto ha korte suprema katapos hin usa ka tuig han disyembre ha pagbuhat hini nga appeal ginbalik han korte an una nga paghukom hini ngadto han pagkasyudad ngahaw mahiunong hini nahibalik an pagin syudad han catbalogan an premira nga pangabuhi han mga katawhan didi ha catbalogan amo an pagtraysikol pangisda komersyo ug pangopesina tungod han kadagatan nga napalibot han catbalogan usa han premira nga pakabuhi an pangisda kun diin an mga mangirisda nagkakamay ada hin dako nga oportunidad nga nabuhi ha ira mga pamilya an pagtraysikol ug usa liwat nga pakabuhian ha catbalogan nga kaparte han kultura han mga katbaloganon tungod han natikadamo na mga establisyemento ha catbalogan natikadako liwat an oportunidad hin pangabuhi ha komersyo ug mga opisina an catbalogan pwede maabot tikang manila ug tacloban pinaagi hin dagat ug tuna an caibiran usa nga ikalima nga klase nga munisipalidad o bungto ha lalawigan han biliran ha sinirangan nga kabisay an ha pilipinas ha amihanan han bungto mabibilngan an bungto han culaba ha salatan o habagatan han bungto matatad an an bungto han cabucgayan ha katundan han caibiran mabibilngan an mga bungto han biliran ngan naval aadto ha nga an caibiran may ada populasyon nga an kabug at han populasyon kay nga mangurukoy kada kilometro kwadrado gin ngaranan an bungto han ngaran nga caibiran tungod han kadamo han mga ibid an gintikangan nga pulong nga aadto an kadaan nga pagluwas hini kay ca ibiran damo na mga ibid pero han paglabay han panahon gindidiretso nala ini pagluwas hadto na bag o pala nga bungto an caibiran nakagtukod an mga nangungukoy han singbahan ngan usa nga lantawan usa ka adlaw tungod han mga subasko nga uran tumaob an salog nga aadto han bungto ngan nagbaha naguba hini nga baha an bungto upod an iba nga mga tawo nga aadto dara ngay an han salog an peligro ha mangurukoy han bungto ha tuig nga gin upod ni kapitan bebiano maderazo an mangurukoy han caibiran ha bag o nga katunaan ngan didto na nahimo na bungto an caibiran samtang an daan nira nga katunaan nahimo na usa nga barangay hini na bungto nga gin ngaran na tungod han kabuhang didto hadtun pagbaha nakahimutang an caibiran ha aadto ha nga an bungto may ada ginkukompuwestuan an ha kilometro kwadrado sq mi nga kabug usan na kahiluag han biliran natutunga an caibiran ha nga mga baranggay hadtun nga ungale tuo and inasuyan ha an hilongos usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han leyte ha sinirangan nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas sumala han census mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay ang munisipalidad han hilongos nahimutang sa habagatan nga katundan nga bahin han probinsiya han leyte ug na atubang hit dagat han camotes ha aminahan han bungto matatad an an bungto han hindang sa sidlangan an mahaplag ngan sogod ha katundan an dagat han camotes ngan ha habagatan mabibilngan an bungto han bato an hilongos kilometros tikang ha syudad han tacloban ha amihanan nga sidlangan nga kilometros tikang ha syudad han ormoc sa amihanan nga katundan ug kilometros tikang ha syudad han maasin sa southern leyte o habagatan nga leyte pipira ka tuig han waray pa an ika nga siglo may mga tribo nga nanunuroy tikang ha iloilo nga nagkaabot hito dida nga lugar nga diri tinuyo kay ginlalanat man hira han mga malayo nga manlalayag sailor an lugar gintawag nga ilong tungod han ngaran hadton nga tribo nga ilongot mayda mga iba nga istorya o sugilanon nga nasiring nga ang ngaran nga hilongos tikang han mga pulong nga ilong irong ug lumos tungod han damo nga nagkalumos ha sapa han salog han ika siglo nakilalado an hilongos hi amahawin usa nga gamhanan nga datu han baranggay ginsakop an mga hagrani nga mga kabarangayan ug ginpadako han iya teritoryo hangtod ha mga lugar nga yana sakop han mga bungto han inopacan hindang bato ug matalom dida han nga census an hilongos narehistro nga amo an ika nga gihamubo an pagtubo han populasyon tikang han tuig han an hilongos mayda ka panimalay nga pagtubo tikang han nakatalaan dida han nga an average nga kadamo hin usa nga panimalay lima ka tawo an hilongos mayda kalim an kag usa nga baranggay an carigara usa nga ikatulo nga klase nga bungto han lalawigan han leyte ha sinirangan nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas sumala han census mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga kabalayan an carigara in may nga pampubliko na eskwelahan pan elementarya ngan may ada ini upat na pampubliko na eskwelahan pansekundarya an carigara mayda kap atan kag siyam nga baranggay an carigara kay ginngaranan nga kangara ha katinikangan karuyag sig ngon nga that of gara or pinasimple nga gara s ginyayakan nga hi datu gara kay nagtikang ha borneo usa ha mga waray gin ngaranan nga mga upod han napulo nga datu nga umabot ha panay ngan ginpalit ito nga isla kan marikudo lider hin usa nga grupo hin mga aeta ha dire pag iha nga panahon para ha mas masayun nga pagyakan an kangara kay naging kalgara an pag abot han mga espanyol gin ngaranan nira an lugar nga carigara an carigara kay may sarili nga kasaysayan ha mga sapit na mga bungto an carigara an pinaka una nga bungto nga gintindog ha eastern visayas iginsasa urog ini nga bungto han ira piyesta kada ika hin hulyo han adlaw han una nga pag abot han mga espanyol an piyesta kay gin ngangaran nfa fiesta of the holy cross an barugo usa nga bungto ha lalawigan han leyte ha sinirangan nga kabisay an nga rehiyon ha pilipinas ha katundan han barugo an bungto han carigara ha sidlangan an bungto han san miguel ha amihanan han bungto matatad an an baybayon han carigara o carigara bay ha salatan o habagatan han barugo amo an mga bungto han tunga ngan san miguel an katunaan hin barugo may kahaluag nga kilometro kwadrado basi ha kahaluag han teritoryo o tuna ika katloan kag tulo ini nga bungto ha ngatanan nga bungto hin leyte o porsyento han kabug usan nga tuna hin leyte an mga klase hin tuna nga may ada an barugo amo an san manuel silt loam alluvial deposits palo clay loam alluvial deposits ngan luisiana clay alluvial deposits kilometro an kaharayo hin barugo tikang o tikadto ha syudad han tacloban kilometro tikang o tikadto ha syudad han ormoc sumala han census mayda populasyon an barugo nga ka tawo ha nga mga panimalay ika duhaan kag usa ini nga pinakadako nga populasyon ha mga bungto hin leyte o porsyento han kabug usan nga populasyon hin leyte nadako ini nga populasyon hin barugo hin porsyento kada tuig may ada katawo ha kada usa ka kilometro kwadrado nga tuna hin barugo porsyento hin mga tawo ha barugo nangukoy ha urban na lugar o poblasyon porsyento ha rural na lugar o kaumahan winaray an lumad nga yinaknan han barugo an barugo usa nga pang agrikultura nga bungto kaurugan nga pakabuhi ha barugo amo an food processing bulad ngan tuba pangisda turismo mga pangarigoan pagluto hin mga delicacies torta roscas suman moron ngan iba pa paghupot hin hayop pagtanom humay lubi mais kamote palawan ngan balanghoy ngan aqua farming han tuig porsyento ha mga tawo mga tawo ha barugo an literate o maaram magbasa o magsurat an barugo in may nga pampubliko na eskwelahan pan elementarya ngan may ada ini upat na pampubliko na eskwelahan pansekundarya sumala gihapon han tuig naabot ha porsyento an crude death rate porsyento an crude birth rate porsyento an infant mortality ngan porsyento an mortality rate usa ka ika upat nga klase nga munisipalidad an bungto hin barugo may ada ini ka baranggay nga kun diin an urban o nahimo han poblasyon ngan rural o kaumahan an lokal nga gobyerno hin barugo pinangungunahan yana han mayor nga hi juliana villasin ngan han bise mayor nga hi alden avestruz kabulig han ka miyembro han sangguniang bayan sb presidente han association of barangay captains abc ngan presidente han sangguniang kabataan sk mayda katloan kag pito nga baranggay an barugo damo ka bersyon an ginbabasehan kun ano gud an kinatikangan han bungto hin barugo an pinakapopular an mga istorya han mga kalagsan nga tuminungnong hin barugo pero ini nga mga istorya ginkwestiyon ni anay joelter aruta na nagbuhat hin iya kalugaringon nga pagtuon ha kinatikangan han barugo na detalyado na ginsurat naman niya ha iya artikulo nga barugo its fabled history tikang ha barugo town fiesta usa ka souvenir program para ha kapyestahan han bungto han barugo han tuig hadton dekada mayda na gintitinutdo ha mga estudyante hin elementarya ha barugo na istorya han kinatikangan han nasiring nga bungto hadton una daw nga panahon mayda usa ka tawo na an ngaran cassadok usa ka adlaw samtang nagpapahuway inin hi cassadok ha ubos hin usa ka dako nga puno mayda nangagi nga mga katsila ini na mga nangagi nagpakiana kan cassadok kun ano an ngaran han lugar kay di man hiya nakaintende hin kinatsila nga yinaknan gasi niya an ginpapakiana han mga katsila kun ano an ngaran han puno na iya ginpapahuwayan salit an ginbaton niya balugo kay amo man an ngaran han puno tikang hadto tinawag na an lugar hiton na ngaran hasta han nangabot an mga amerikano han panahon naman na kolonya an pilipinas han amerika tungod kay nangunguyit an mga amerikano ha pagyakan han ngaran han bungto ginbalyuan nira an letra nga l ha balugo hin letra nga r amo nga naging barugo na ini yana may iba naman nga istorya nga nasiring na an barugo in gintindog nira datu sikatuna datu kasadok ngan datu pangilawon kinuha an ngaran hini nga bungto tikang han kahoy nga balugo una hira nga umokoy hirani han ganghaan han salog han himanglos tungod han agsob nga panikas han mga moro napiritan hira pag isol tipahirayo ha baybayon dida han s o han tirotimprano pa an adto nga bungto in utro nga pinanikasan ngan sinunog han mga moro tinatawag nga nasunugan ini nga lugar yana mahitungod hadto nga hitabo napiritan na liwat an nangungukoy hini nga dapit nga bumalhin ngada han kinamumutangan yana hini nga bungto base naman ha pagpinanbasa ni aruta ha mga daan na mga libro ngan mga kasuratan nga kaurugan ginsurat han mga espanyol nga mga kapadian han panahon pa na kolonya han espanya an pilipinas an barugo naging encomienda han mga katsila hadton ika han nobyembre an una naman na naging encomiendero hin barugo amo hi rodrigo de vargas an barugo una nga gintindog han mga heswita nga mga kapadian ngan ginpamahalaan han mga agostino nga mga padi hasta nabalhin ini ha mga pransiskano nga mga padi ha una dati la ini nga visita han parokya han carigara ha ilarom hin pagtitimangno ni padre mateo sanchez usa ka heswita nga padi nga amo an naging una nga kura paroko han carigara hadton tuig an simbahan han barugo ginngaran ha patron nga hi san jose nga hasta yana amo la gihapon an patron han barugo hinimo la ini ha nipa ngan gintitimangnuan ni padre bernardino rebolledo kitaa an lista han mga nagpadi ha barugo hadton naging usa ka parokya na an barugo kitaa an parokya ni san jose ha barugo naging mga visita anay hini an mga bungto han alangalang jaro babangon babatngon na yana ngan malibago hasta han naging mga independente na gihapon ini hira nga parokya waray pa kasabti kun ano gud an karugsig ngon hin ngaran nga barugo ngan kun diin ini kakuha nga ngaran pero ha kadugangan pa na pagpinanmiling ni aruta hin mga karaan nga kasuratan nasabtan niya na ini nga ngaran dati na na ginagagamit han mga kadaan nga mga padi nga historyador ngan mga chronicler para patungkol hini nga bungto mayda pa ngani kadaan nga mapa hin pilipinas na ginhimo pa han tuig nga nagpapakita han lokasyon hini nga bungto ngan naka spell an ngaran hini nga b a r u g o karugsigngon dati pa ini nga bungto gin ngaranan nga barugo san o pa man an pilipinas naging kolonya han amerika san o pa nangukoy an mga barugon on ha poblasyon han yana nga panahon han una an mga urukyan han barugo harayo pa ha baybayon hin carigara bay ngan baba han salog han himanglos hadton una an mga urukyan harayo pa ha baybayon hin carigara bay ngan nakadto pa ha hirani ha ganghaan han hataas nga parte han salog han himanglos nga han una han panahon han conquistadores gintatawag pa na salog han barugo posible nga an una nga bungto ha barugo nakadto ha lugar na tinatawag na yana nga nasunugan karugsigngon nasunog na lugar nga sitio yana hin baranggay tutug an didto hini nga lugar makikit an an kadaan na espanyol nga kalsada nga kadaan nga aragian tipakadto ha tunga ngan jaro dinhi ha ligid hini nga kalsada makit an an mga nagkakasalin han naguba nga kadaan nga espanyol nga simbahan ha ligid liwat hini nga guba nga simbahan an ganghaan han hitaas nga parte han salog han himanglos napansin ni aruta na ini nga mga ebidensya ha nasunugan naayon ha mga detalye nga nakasurat ha mga kadaan nga mga libro han mga nauna nga mga heswita na kapadian nga nangabot ha leyte una kay ha relaciones de las islas filipinas usa ka libro ni padre pedro chirino usa ka heswita gin istorya niya an ira paglinakat han iya mga kaupod tikadto ha barugo ngan ginsiniring niya an tungkol ha lugar ha la orilla nga karugsigngon ha ganghaan hin salog diri ha baba hin salog ikaduha gin istorya liwat ni padre chirino ha iya libro an pagbiyahe ni padre mateo sanchez gamit an usa ka gutiay nga baluto tikang ha bungto hin barugo tikadto ha usa ka may sakit nga naukoy ha horon nga harayo ha bungto ngan harani ha baybayon tikang ha nasunugan pagkatapos masunog han una nga mga urukyan namalhin an mga tawo ha lain nga lugar nga yana tinatawag na binongto an nga karugsigngon usa ka lugar nga bungto nga binayaan nga sitio yana hin baranggay pikas kay waray man nasalin nga ebidensya han ira pangukoy hadto nga lugar ginsisiring na waray la mag iha an mga mangurukoy ha binongto an kay namalhin dayon hira ha lokasyon yana han poblasyon an babatngon usa nga ika upat nga klase nga munisipalidad o bungto han probinsya han leyte ha sinirangan nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas sumala han census mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an babatngon nahamutangan han amihanan nga dapit han isla han leyte ha daplin han baybayon han carigara nahamutangan ini hin gamay nga patag nga baga hin ginpapalibotan hin mga kabugkiran ngan dida han amihanan nga pagsulod hit estrecho han san juanico san juanico strait nga nagtutunga hit samar tikang hit leyte it mga sakayan o barko nga tikadto o tigawas han syudad han tacloban naagi dida pinaagi han pilot station han canaway usa han mga gudti gudti nga isla hinin estrecho an bungto katloan kag tulo ka kilometro ha amihanan katundan tikang ha tacloban ngan mga napulo ka kilometro ha amihanan han san miguel mga gudti gudti nga mga isla nga puno hin kakahoyan hin lubi mabibilngan ha kadagatan sapit han bungto dida han estrecho han san juanico an pinaka importante hini amo an rizal magsaigad tabigue halos ngatanan tikang ha sidlangan ngadto han kalundan an babatngon mayda karuhaan kag lima nga baranggay mayda mga dirudilain nga bersyon kon diin an syahan nga bahin an una nga gin ukyan ha babatngon mayda mga nasiring nga an syahan nga lugar nga gin ukyan tinawag nga san juanico ha isla han bacod island nga dida ginkuhaan an ngaran han estrecho han san juanico mayda liwat iba nga nasiring nga an syahan nga gin ukyan an san vicente nga kabahin han isla han bacod samtang mayda liwat mga nasiring nga an syahan nga gin ukyan didto hiton yana nga baranggay nga malibago iton bersyon nga ginpaboran amo ini nga an babatngon ngan malibago mga bulag nga urukyan ha ligid han estrecho han san juanico dida han ika nga siglo ngan han pagdako hini nahauna an babatngon kahimo nga bungto kaysa han iba nga mga baranggay o urukyan mayda liwat bersyon nga nasiring an babatngon gintukod komo usa nga outpost inin nga bersyon posible mapakita nga tinuod tungod hin duha nga baluartes o mga bantayan ha bijuco and magisgad an babatngon gin ukyan han hin mga taga carigara catbalogan ngan mga taga bohol an mga bol anon namaligya hin mga banig mga abaca nga hiniro mga sundang ngan iba pa nga paraliton usa ka adlaw han mga harani han kataposan han tuig an mga bol anon nga mga mamamaligya nahaunong ngan waray makalakat tikang han yana nga nahamutangan han babatngon tungod hin mga lain nga mga hangin an bungto hini nga panahon gintabonan hin magrabong nga mga kagurangan tikang ha kadagatan ngadto ha kabugkiran ngan damo an pandan ngan mga mayabas nga kahoy tungod kay nanginahanglan hira hin pagkaon namiling hira hin mga ilahas nga hayop ngan damo an ira nabilngan nga wild game mga ilahas nga hayop nga puyde kaonon tungod hin kalipay han ira syahan nga damo nga nadakop nanguli hira ngan nagsumat han ira mga paisano mahitungod han lugar tungod hini nga balita ngan tungod kay karuyag liwat hira mangukoy hin mga katunaan nga puyde tamnan ngan tag iyahon damo nga mga bol anon nangada nga mayda mga dara nga dagko nga mga igdarakop hin hayop nga ira gintawag nga batong nga ginhimo tikang hin abaca tikang han pulong nga batong ginngaranan an lugar nga babatngon buot sidngon an lugar nga kon diin an babatongon an mga syahan nga mga espanyol nagngaran han bungto nga babagnon pero an mga tagadida ginbalyo an ngaran ngadto hin babatngon agod madurudali an pagluwas an syahan nga panuyo han mga espanyol nga conquistador amo an relihiyon amo nga hi padre juan quimbo naghimo han syahan nga simbahan han pagbalyo han siglo ginbalhin han mga frayle an paroko ngadto han mga padi nga secular ini an mga ginhinumdom tungod han ira amot han paroko hi padre masecampo nga nagtukod han syahan nga kamposanto nga nagpadayon tubtob yana hi padre f langteco nga nag otro pagtukod han simbahan han kabungkag hini tungod han mga bagyo hi padre a colasito nga naghimo han kampanaryo hi padre f rostata nga nagtikang han paghimo otro han simbahan katapos han gyera ngan ha kataposan hi padre a alve nga amo an nagtapos han simbahan han babatngon hi fr alve amo gihapon an naghimo han syahan nga kumbento yana mayda napulo nga mga katig uban o organisasyon nga naghahatag hin dungog kan san vicente ferrer an patron nga santos han babatngon sumala hin census tikang hin mga nga na ukoy mga kasiaman kag walo la iton diri katoliko han mayda mga rebolusyonaryo nga pinamunoan ni domingo inbrua nga nakig away han mga guardias civil ngan nanalakay han mga balwarte han carigara ngan barugo an mga rebolusyunaryo nga an armas la nira mga sundang nga mga iba nga simple nga garamiton naghatag hin kahadlok han ira mga kaaway an babatngon in may nga pampubliko na eskwelahan pan elementarya ngan may ada ini upat na pampubliko na eskwelahan pansekundarya si agustín sumuroy ginsusurat liwat an iya ngaran nga sumoroy o sumodoy amo an nagtikang sin usa nga rebelyon sa sinirangan nga kabisay an kontra sa mga katsila tikang sa hangtod sa mayda liwat mga nasiring nga an iya ngaran juan ponce sumoroy imbes nga agustín sumuroy kundi bangin ini iginkalipat si sumuroy sin usa nga kabulig san rebelyon nga si juan ponce kay tulo an lideres o namuno san rebelyon si juan ponce si agustín sumuroy ngan si pedro camuug an rebelyon sa samar ginngaranan nga rebelyon ni sumuroy tungod sa iya an rason san rebelyon amo an sugo ni kapitan heneral diego fajardo nga naglugos san ngatanan nga magtrabaho didto san mga hirimoan san sakayan shipyards sa cavite nagtikang an rebelyon sa mga bungto san palapag ngan pambujan an rebelyon tubtob sa rehiyon san bikol ngan siring san iba tubtob daw sa mindanao bisan makusog an paglarab san rebelyon ginpirde ini san mga katsila an limasawa usa nga ika unom nga klase nga munisipalidad o bungto ha lalawigan han habagatan nga leyte o southern leyte ha sinirangan nga kabisay an ha pilipinas ini nga bungto usa nga isla nga bungto kay lakip dinhi an bug os nga isla o puro han limasawa sumala han census mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an limasawa mayda unom nga baranggay binisaya nga sinugboanon an lumad nga yinaknan ha limasawa waray opisyal nga esplikasyon kon kay ano ginngaranan an bungto nga limasawa mayda mga nasiring nga paghalipot daw ini han pamulong nga lima asawa pero diri ini sigurado an limasawa amo an gintutuohan nga lugar kon diin ginsalin urog an syahan nga misa katolika pero mayda liwat mga natuo nga an syahan nga misa didto ha butuan ginsalin urog han una an limasawa kabahin han bungto han padre burgos southern leyte han hunyo pinaagi han decreto presidensyal presidential decree gindeklara ni presidente ferdinand marcos nga bungto an limasawa pero waray ini ma implementa dayon han hi presidente cory aquino nagmando hin plebiscito ha padre burgos kon angay an limasawa mahimo nga bungto an resulta pag aprobar han daan na ginmando ni presidente marcos han an acta de republika republic act nga nag deklara nga zona turista an limasawa gin pirmahan ni presidente fidel ramos an palapag opisyal nga gintatahod nga munisipalidad san palapag o kun sa ininggles municipality of palapag inin nga munisipalidad sayo sa nga munusipyo sa ika duha nga distrito san probinsya san norte san samar sirangan san kabisayaan pilipinas gintutukod nga rd class nga munusipyo nga may ada nga katawo tikang sa nga census gingigiknan ngan makikit an sa pinaka nortehon sinirangnon san isla san samar an ngaran nga palapag tikang sa mga natawo ngadto ginsusugad nga damo it gintikangnan usa nga giniknan nga damo san mga katawhan an natuo an istorya nga nagtikang an ngaran nga palapag sa pulong nga palpag nagsusumat nga iton nga nagtitikang jhan aksyon san pagpalpag o pagpalo sin sayo nga utod sin kahoy ngado sin mas dako nga utod sin kahoy para matunga o sa kadak an pa an pansungo san kabakhaoan nga damo sa palapag ginsusumat nga ginngaranan nga palapag na it yana nga lugar kay san pagdatong san una nga mga espanyol sa katutna san yana munusipyo nga diri nira aram kun ano an ngaran siton nga lugar mao nga nanngutana sira sa mga tagadidto nga katawhan nga aadto sa may kabaybayan nanpapalpag kun nano an ngaran san katutna dikan kinahunaan san mga tawo nga nangungutana an mga magburugsag mgaran sadto nira san mga espanol nga mabusag an panit kun nano an kanira ginhihimo mao nga pagbaton nira nga nagpapalpag sa iba na istroya nagpaparalpag tinikngan siton an katutna nga ira gindatngan ginngaranan nga palpag san mga espanyol nga kaihaan ginkarawat san mga tawo ngan kaihaan na an palpag nagitngan na magin palapag an palapag may kadak an nga sumatotal nga km sq mi sa katunaan gingigiknan ngan makikit an sa pinaka nortehon sinirangnon san isla san samar nakikit an nga an tignorte walhon nga parte han kabaybayan han mumusipalidad nga lapakan ug bakhawon sa sirangan nga baybayon man batohon ug koralon didto makikitan an mga pormasyon nga bato sabtang an ginkikila nga sumalidsid rakit dakit sug angan sleeping lion ngan iba pa an norte nga kabaybayon an sumalo nga mabaras ug may sayo nga isla nga mayda baras nga orens an kulay an isla san palihon nga sikat nga maparigoan an poblacion makikitaan sa ninorte sa katutna mga mayda ka kilometros tikang baydayon nga mga burubaranggay makikit an liwat sa palapag an gihatas e nga kabukiran san probinsya san norte san samar an palapag mt mesa ngan an san mukidbukid san cabo del espiritu santo cape of the holy spirit ngan an mukidbukid sa buboyaon gintutungaan san palapag mapanas ug catubig bukidnon ug lambakon an katutna san palapag makikit an an palapag nga ginliligiran sa norte ngan sirangan san kadak an nga kadagatan san pasipiko ginliligiran sa inilawdan sinirangnan san munusipyo san mapanas saw ala san munusipyo san laoang ngan sa inilawdan an munusipyo san catubig an mga una nga mga man iistar san katutna san palapag nga nagtindog sin mga panimalay sa mapno baybayon nga barrio masasabot nga sugad matitikang sa niyan munisipalidad san guiuan sa kailawudan san samar ginsusumat nga an ngaran san puno nga nag una man istar sa palapag nga si tinadyao an katuna nga kanra gin iristaran kanira ginngaranan nga patag nga nagtututdo san kahagnaan san katun an tikang san kaaraman sa antropolohiya san katawhan nga nagsusumat nga an mga una nga mga parag istar hinin mga lugar sa pilipinas an mga austronesyano nga nagtikang sa kailawudan san tsina nga nag abot ngadi sit mga katunaan an posibilidad san lawan gin eestimar nga yana an mga katunaan san palapag laoang catubig sa samar an sayo san mga importante nga panhintungod nga titikangan sa mga sibilasyon nga polynesyano gintutukod nga nakomperma sa sayo nga australian nga pan aram an panlipat ngan panduyat san mga katawhan tikang sini nga mga kaislahan tungod ngadto sa pasipiko ngan an pagkamayda sin mga dagko nga pamaryohan kagitnan san tondo sa luzon masusugad nga natatabo sin maiha ngan nagdudugkot hin pagbutang sa palapag nga masusumat nga mayaon kaagian nga panbaluto nga industriya maiha na antis pa an mga espanyol mag arabot sa pilipinas ginkilala ini nga katutna san mga historyan nga an ginsusumat nga lakanate of lawan nga sadto gin punoan hinin datu iberein nga nasabtan nga ginsurat ni henry scott sa kaniya mga papel nga gintatawhan niya nga bingi of lawan ini liwat an ginbasihan nira nga ini nga daan nga mga panbaluto nga panhigsok an nagdaan nga nagpatukdaw sa mga espanyol nga himuon inin mga baybayon sini nga katutna nga mga pantalan ug paupayan san mga galleon nga kanira gingagamit sadto san tuig nga sa kdak an nga pan utok san espanyol nga gobernador general don santiago de vera gintindog nira an yana nga pueblo nga gin ngaranan sadto sin palpag tungod pagkaiha ginkilala nga pueblo san palapag sabtang an ngaran san munusipyo hasta yana gintikangan an pagbutang hin misyonaryo sa isla san samar nga an panebanghelyo san mga katawhan sini nga isla sap ag abot nira padre francisco otaco padre bartolome martes ngan bugto domingo alonso san pagsabot nga ira pagkarawat san kabug atan sini nga panebanghelyo sadto octobre an ira una nga residensya san misyon ngado nadatngan sa tinago tarangnan niyan sa walhon nga baybayon san samar san pag abot san tuig nga natindog dito an una nga simbahan ug ngadto san unom pa nga digto nga katutna hirani sa tinago nagtindog pa liwat sin digto nga mga simbahan san pagsabot nga kaarman san mga katawhan sa palapag an nahitabo nga mag upay sa tinago ngan walhon nga baybayon san samar nagtikng sira pangaro sin pagsayod sa mga misyonaryo nga magbutang sin residensya sin misyonaryohan sa kanira katutna tinikngan sini ginpadad an ngadto sira sin mga misyonaryo nga maglulunad sa palapag san pagtindog san residensya misyonaryo sa palapag ginngaranan ini nga misión residencia del cabo del espíritu santo gintikang an ngaran san bukid sa cabo del espirito santo nagtindog sira hin baroko nga simbahan nga tikang hin mga korales nga ginpapalibotan sin hataas nga mga bato nga pader ug bastion san magtikang an byahe san mga galleon tikang manila pakadto sa acapulco sa mehiko ngan pabalik an residensya misyonaro ngan an bug os nga katawhan san palapag dako an importansya nga ginbubuhat sa pagluran ngan pangapot sini nga mga galleon an una nga pagbyahe san mga galleon sa ginsusugad nga trans pacific voyage ginbuhat san tuig nga san kabug usan nga umabot sin mga ka tuig ini nga mga barko nga tungod nagdadara sin mga kayamanan nagpapalawod tunod haros kada tuig pakadto sa dagat han pasipiko ginhahangpod sin mga sakit panduhat kagutom mga bagyo sa dagat ngan an pamimirata san mga ingles nga dutch ini an nagtungod san pagbutang hin mabug at nga buruhaton sa palapag basi magin importante sa buhat sa economiya nga espiritwaliya nga pantalan sa mga espanyol tinigamnan tikang sinin nga katuigan san panlawod san mga galleon an pantalan san palapag nagkarawat ngan nanhugpo sini nga mga galleon tikang ngan pakadto amerikas ngan naghatag pagtukod tikang mga atake san mga pirate sa dagat pati na liwat an pagtapod tikang sa mga diri maupay nga kapanahonan sa kadagatan mapa balud o hangin nga kakusgan ug bisan an pagdungad la para sin tubig ug pagkaon ngadi sira nangunguha damoon ini nga mga pantalan sa libot sa baybayon san palapag sayo sini an adto sa isla san cajayagan yana parte sa laoang ngan an pas pasulod sa baybayon nga pantalan san calomotan ug pangpang mao nga kagitngn nigtindugan san mga espanyol sin lighthouse an isla san batag para matagan hin maupay nga pangita in magsisirom an mga galleon sa ira pagbyahe tungod san katuigan san nagkamay ada sin rebelyon o an pag uslo kontra sa mga kastila sa isla san samar ngan gintutukod nag abot pa leyte sorsogon ini nga rebelyon gintikngan sa katutna san palapag gintingub ni agustin sumuroy mahuman niya patayon an sayo nga padre san pueblo san palapag sa ira ta kombento nagtikang san hunyo matutungod nga an dungaw san rebelyo an an pag polo servicios san mga tawo sa samar pakadto sa mga trabahoan san paghimo san mga galleon sa cavite gintutungod nga damo an mga tagasamar nga nadiri sini nga pagtrabaho sin hirayo ngadto sa cavite mao nga nagtubao sira pagrebelyon sa mga kastilyano tungod san mga sugo tinikangan sa mga alcalde ug gobernador nga sugad kapot san mga kastila mayaon punto nga nagbubutang nga ginpatay si sumuroy san iya igkasi mahuman masugad tagan hin subat an makakapatay sa kaniya an palapag sadto natutunga la sin upat nga distrito sa kapoblacionan an laniwan asum tinampo ngan tambangan ngan mga burubarrio sa kaligiran siton nga mga distrito niyan may ada upat nga distrito an pagtunga sa mga baranggay sa munusipyo an east sea side west sea side riverside ngan woodland mayaon trinta y dos nga barangay an palapag lima an ada sa poblacion an klima nga ginhuhulugan san palapag nagtutukod sa type giniknan nga waray duro nga panhuraw nga may ada kadak an nga pan uran an kadam an nga pan uran gintutukod nga nahihinabo sa bulan san desyembre ug enero an klase san klima sa palapag may dako nga buhat sa pantanom san bug os nga munisipalidad bisan kadak an san tuna nagagamit sa pantanom diri nabubug os nga nalilino ky sabtang nag uura ura an uran nga naghihino sin pagbaha ngan an regular nga pagbayo san mga bag yo sa gintutukdan nga isla may ada mga publiko ngan pribado nga mga eskwelahan sa palapag an catarman in usa nga primera klase nga bungto san lalawigan o probinsya san norte san samar sa sinirangan nga kabisay an nga rehiyon sa kabisay an sa pilipinas amo ini an primero o kapital na bungto san probinsya san norte san samar sumala sa nga census mayda ini populasyon nga ka tawo sa nga panimalay an catarman mayda kalim an kag lima ka baranggaya adi sa catarman an uusa nga airport sa bug os nga norte san samar uusa la liwat na airline an nabyahe an philippine airlines sanglit damu la gihapon an nasakay tikan ug pagawas sa catarman gamit an dyip o bus para bumiyahe sa mga hagrani nga mga bungto mga bus na pakadto manila nakadto pa sa porto san bungto san allen nga haros kilometro an kaharayo pedicab usa nga bisikleta na may nakakabit na lingkuran an pampubliko na transportasyon na gamit sa sulod sa poblacion san bungto habalhabal ug tricycle naman an sinasakyan pakadto sa mga interior na mga baranggay ug an mga sapit la nga bungto san catarman sugad san mondragon ug bobon didto sa catarman adto an unibersidad san sinirangan pilipinas uep nga amo an gidaku i nga unibersidad sa rehiyon viii tungod kay mayda ini tulo nga kampus sa barangay uep san catarman sa laoang ngan sa catubig ini in mayda nga estudyante adto liwat an northern samar colleges base sa deped may ada nga pampubliko na eskwelahan pan elementarya sa sulod sa catarman base utro sa deped may ada nga pampubliko na eskwelahan pan sekundarya sa sulod sa catarman an ngaran na catarman in ginsusugad na natikang sa waray na termo na katarumanug katadman sharp edge tungod kay dinhi mahihiagian an mga pandayan san mga sundang ngan dipang han pag abot sa mga kastila han kaapprobahe han republic act sadto nga hunyo naging probinsya an northern samar ngan catarman an naging kapital na bungto sini hi kapitan valeriano salazar abanador septyembre nobyembre handsomeo han balangiga amo hiya an usa hanang ganda namuno han mga samarnon nga nakig away han mga americano dida han nahitabo ha balangiga han septyembre patod gihapon hiya ni eugenio daza nga usa gihapon nga kapitan ngan usa han mga igkasi namuno han pag atake han mga amerikano ha balangiga gin agnayan gihapon hiyá nga apoy val ha plaza han balangiga mayda monumento ha dungog ni valeriano abanador ini naatubang han singbahan paroko han balangiga han singbahan san lorenzo nga martir ngan natalikod han munispyo harani ini han monumento han enkwentro ha balangiga an istatwa ni abanador nagpapakita ha iya nga natindog nga may kapot nga sundang ha iya tuo nga kamot samtang an iya wala nga kamot naalsa hin baston ginpapakita dinhi an ginbuhat ni abanador pagsenyal han atake han nahinabo ha balangiga nga diin gin alsa niya an iya kamot nga nakapot hin baston ngan sinminggit atake mga balangigan on ginpakita gihapon ini nga kahimo ni abanador han harani nga monumento han enkwentro ha balangiga nga hirani han monumento ni abanador an eastern samar winaray sidlangan nga samar o sinirangan nga samar ha diri pormal nga pagtawag este han samar o este nga samar usa nga lalawigan o probinsya ha pilipinas nga nahimutangan ha rehiyon han sinirangan nga kabisay an ha kabisay an an syudad han borongan amo an kapital han probinsya an lalawigan nahamutangan ha sinirangan nga dapit han isla han samar ha amihanan han probinsya amo an lalawigan han northern samar ngan ha katundan an probinsya han samar it eastern samar naatubang han dagat pilipinhon ha kalawdan pacifico ha sidlangan ug an golfo han leyte ha salatan winaray nga binisaya an lumad nga yinaknan ha eastern samar an eastern samar mayda karuhaan kag duha nga mga bungto an southern leyte sinugboanon habagatang leyte winaray habagatan nga leyte o salatan nga leyte usa nga lalawigan o probinsya han pilipinas nga nahimutangan ha sinirangan nga kabisay an nga rehiyon an kapital hini amo an syudad han maasin ngan nahimutangan an probinsya ha habagatan nga ika upat nga dapit han isla han leyte ha amihanan han lalawigan mabibilngan an probinsya han leyte an estrecho han surigao ha sidlangan an dagat bohol ada ha habagatan ngan an canigao channel nga tubtob ha bohol ha katundan iton southern leyte usa nga importante nga kabahin han sistema hin transportasyon han mga isla han nasod nga mayda mga ferry nga nandadara hin mga tawo ug karga tikang ha liloan ngadto ha surigao del norte ha mindanao ngan balik ha pagtikang an southern leyte kabahin han probinsya han leyte tungod hin mga kakurian hin pagdumarah han bug os nga isla tikang ha tacloban an kapital han leyte igin suhestyon nga igbulag an isla ngadto hin duha nga probinsya han gin aprobahan in balaod nga naghimo han probinsya han southern leyte ug an probinsya gin inagurar dida han iton limasawa usa nga isla nga bungto ha habagatan gintutuohan nga amo an lugar kon diin ginsaurog an syahan nga misa katolika han nasod han pag abot dida ni fernando magallanes han pero mayda natuo nga didto ini ginbuhat ha butuan sinugboanon an lumad nga yinaknan han southern leyte an southern leyte mayda napulo kag walo nga bungto ngan usa nga syudad ginhimo nga lain nga probinsya pinaagi han republic act an bohol usa nga isla nga lalawigan o probinsya han pilipinas nga nahamutangan ha butnga nga kabisay an nga rehiyon an kapital han lalawigan amo an syudad han tagbilaran ha katundan hit bohol amo iton sugbo ha dumagsaan o amihanan sidlangan amo an isla han leyte ngan ha salatan ha tabok hiton dagat bohol amo an mindanao an bohol mayda kap atan kag pito nga bungto ngan usa nga syudad kahimutang an bohol usa nga isla nga probinsya ha kabisay an nahamutang ini ha timugan o salatan sinirangan tikang ha sugbo tabok han estrecho han sugbo nga tinatawag ha iba nga basahon nga estrecho han bohol ngan habagatan o salatan katundan tikang ha leyte ginbulag han dagat camotes ngan canigao channel it bohol nahamutang gihapon ha amihanan han mindanao ngan iton dagat bohol namumutnga hit bohol ngan mindanao an negros oriental kon ha literal nga winaray sinirangan nga negros o sidlangan nga negros usa nga probinsya o lalawigan han pilipinas nga nahamutangan ha butnga nga kabisay an nga rehiyon amo ini an timugan o salatan sidlangan nga katunga han isla han negros samtang an negros occidental amo iton katundan nga bahin iton negros oriental naatubang hiton sugbo ha sinirangan tabok hiton suláng han tañon ngan hiton siquijor ha timugan o habagatan sidlangan an kapital hini amo an syudad han dumaguete an bug os nga populasyon han negros oriental sumala han nga census ka tawo ngan amo ini an ika han mga gidadamo i hin tawo nga probinsya han nasod hiton populasyon aada nangungukoy hiton mga lima nga syudad han dumaguete bayawan tanjay bais ngan canlaon iton sinugboanon lumad nga yinaknan hiton han populasyon samtang hiligaynon iton yinaknan han nahabilin nga iton agrikultura o pag uma an importante nga industrya ha negros oriental iton importante nga mga produkto pinaagi hini amo an tubo mais lubi ngan humay dida hiton daplin hit kadagatan iton pangisda o panagat amo an importante nga paagi han pagpakabuhi iton iba liwat nga mga industriya dinhi amo an pagtukod hin mga rancho hin kabakahan mga fish pond ngan logging mayda liwat mga deposito mineral sugad hiton bulawan salapi silver ngan tumbaga an negros oriental mayda napulo kag siyam nga bungto ug unom nga syudad an negros oriental mga ka kwadrado nga kilometros ini amo an timugan o habagatan sinirangan nga katunga han isla han negros ug iton negros occidental amo an katundan nga bahin han isla mga kabugkiran iton nabulag hiton negros oriental tikang ha negros occidental samtang iton negros occidental kabahin han katundan nga kabisay an nga rehiyon iton negros oriental nahaupod hiton butnga nga kabisay an nga rehiyon iton negros oriental naatubang hiton isla han sugbo ha sinirangan nga tabok hiton suláng han tañon ngan hiton siquijor ha timugan o salatan sinirangan iton dagat sulu mabibilngan ha habagatan han probinsya an topografiya han probinsya mga hagmumbo nga mga kabugkiran nga kaurugan harani ha kadagatan ha salatan nga dapit han lalawigan amo an cuernos de negros mga sungay han negros nga stratovolcano nga nahataas ngadto hin ka metros ha amihanan nga daplin han probinsya amo an bukid canlaon an gihatataasi nga bukid han isla nga mayda kahataas nga ka metros an isla han negros nga amo an ika upat nga gidako i nga isla ha pilipinas gintawag han una nga buglas ugsa han pag abot han mga katsila nga conquistadores an mga negrito ug an mga bukidnon amo an mga naukoy han isla an ira relihiyon o mga pagtuo paghalad han mga anito nga ginbubuhat hin mga kababayen an nga mga babaylan mayda negosyo hin pagbinalyo ay han mga taga dida ngan han mga intsek ug iba nga mga asyano nga negosyante tikang pa han mga takna ugsa han ika nga siglo han panahon han katsila nga pagconquista han pilipinas ginngaranan han mga espanyol an isla nga negros tungod han mga mag itom hin panit nga mga tawo nga ira natad an dida iton negro ha kinatsila nangangahulogan nga ma itom an negros igindumara han mga katsila tikang ha sugbo hangtod han mga han ginhimo ini nga bulag nga distrito militar an isla han negros gintunga ngadto han mga probinsya han negros oriental ug negros occidental dida han enero dida han tubtob katapos han kapirde han mga katsila an negros oriental binmulig han negros occidental nga magtukod han republika han negros nga usa nga gobyerno nga iba tikang han malolos nga republika an negros oriental nahimo nga probinsya ha ilarom han gobyerno civil americano dida han marso han an siquijor nahimo nga bahin han negros oriental ugsa hini an siquijor igindumara han espanya ha ilarom han politico militar nga probinsya han bohol ginhimo han gobyerno americano an siquijor nga sub probinsya han negros oriental dida han ha septyembre an siquijor nahimo nga bulag nga probinsya pinaagi han republic act no an siquijor usa nga isla nga probinsya o lalawigan han pilipinas nga nahamutangan ha butnga nga kabisay an nga rehiyon an kapital hini amo an bungto nga siquijor gihapon it ngaran ha kanawayan o amihanan katundan han siquijor amo iton sugbo ngan negros ha dumagsaan o amihanan sinirangan amo iton bohol ngan ha salatan o habagatan ha tabok hiton dagat bohol iton mindanao an siquijor mayda unom nga bungto siquijor iton kapital capital ngan pinakaimportante nga puerto the spaniards called siquijor isla del fuego or the island was first discovered by the spaniards in during miguel lópez de legaspi s expedition since then the island came under spanish rule and the present municipalities with the exception of enrique villanueva were established as catholic parishes the first parish siquijor was established in under the administration of secular clergymen in the years that followed until the parishes of larena cano an lazi tigbawan san juan makalipay and maria cangmeniac were founded by priests of the augustinian recollects from to the island was administered by spain under the politico military province of bohol in it became a part of negros oriental and then its sub province in on september siquijor became an independent province by virtue of republic act no the capital which was formerly larena was transferred to the municipality of siquijor in with proclamation no an sugbo kon ha kinatsila cebu usa nga isla nga probinsya o lalawigan han pilipinas nga nahamutangan ha butnga nga kabisay an nga rehiyon an kapital hini amo an syudad han sugbo o cebu city iton sugbo halaba nga diri haluag nga isla nga mga ka kim iton kahalaba tikang ha amihanan ngadto ha salatan ngan ginpapalibotan in mga nga gudtigudti nga mga hagrani nga isla sugad han isla han mactan bantayan daanbantayan an mga isla han camotes nbp iton sugbo usa han mga pinakamainuswagon nga mga lalawigan han nasod an metropolitan nga area han syudan han sugbo o cebu city nga upod hini nga metropolitan nga area an mga syudad han mandaue ug lapu lapu ika duha la hiton metro manila ha kadamo hiton populasyon ha bug os nga nasod an sugbo nahamutangan ha sinirangan han isla han negros ha sinirangan han sugbo amo an isla han leyte ngan ha timugan o habagatan sinirangan amo an isla ngan probinsya han bohol ginsasapitan an sugbo han estrecho han sugbo ha sinirangan nahabutnga ini han sugbo ngan bohol ug han estrecho han tañon ha katundan nahabutnga han sugbo ngan negros an sugbo ginsisirbisyo an han mactan cebu international airport nga nahamutangan ha syudad han lapu lapu mga treinta minutos nga drive tikang ha sentro han syudad han sugbo nahamutangan an sugbo ha may butnga han n ug n nga latitude ngan ha may butnga han e ug e nga longitude dida ha butnga han kapurupud an pilipinhon an sugbo mayda kap atan kag upat ka bungto ngan siyam ka syudad an asya puyde liwat igsurat nga asia asyá in gidakoi nga gidamoi nga tawo nga kontinente panguna nga namumutang ha sinirangan ngan amihanan nga mga hemisfero natabon ini hin han kanan kalibutan ngatanan nga babaw ngan katunaan o han ngatanan nga kahaluag hin katunaan hini nga may ada ginbabanahan nga bilyon nga sugad it kadamo hin katawhan ini in puy anan han han ngatanan nga katawhan nga populasyon ha pagkayana han ika gatostuig an populasyon han asya in pinmilo hin makaupat iton asya in ginhatag kasirigngon sumala han mga hagrani nga mga definisyon han encyclopdia britannica ngan an national geographic society komo han katunaan han eurasia kun diin an katundan nga bahin han urhi in nahingadto ha europe namumutang ha sinirangan han kanal suez sinirangan han kabugkiran ural ngan salatan han kabugkiran caucaso o an depresyon nga kuma manych ngan an mga dagat caspio ngan itom han iya pagkadako ngan an pagkadirudilain asya in toponimo nga ginpetsahan pabalik ha kadaan nga klasiko in sugad sugad nga konsepto kultural nga naglalakip hin dirudilain nga mga rehiyon ngan mga katawhan imbes hin uusa nga homoheno nga pisikal nga entidad an asya in nagkakaduridilain ha sakob han iya mga rehiyon maphugpo etniko mga kultura mga kalikopan mga ekonomiya sumpay sumpay han kaagi o sitema hin pumuan an butnga nga kabisay an ha sinugboanon tunga tungang kabisay an usa han mga rehiyon han pilipinas igintawag nga rehiyon vii kabahin ini han kabisay an ini amo an upat nga mga lalawigan nga amo an bohol negros oriental siquijor ngan sugbo an rehiyon amo an teritoryo nga gin uukyan han mga lumad nga nayakan han sinugboanon an sentro han rehiyon amo an syudad han sugbo an bug os nga kahaluag han rehiyon ka km an rehiyon han butnga nga kabisay an mayda tulo nga probinsya o lalawigan an puerto han sugbo amo an ganghaan han rehiyon mayda liwat mga port ha dumaguete ha negros oriental tagbilaran ha bohol ngan larena ha siquijor iton mga inter island shipping ginsisirbisyo an hin mga damo nga mga shipping lines duha hini mga fastcraft companies nga naserbisyo hit ngatanan nga mga probinsya hiton rehiyon iton main nga airport o aeropuerto amo an mactan cebu international airport ha syudad han lapu lapu ha isla han mactan ha probinsya han sugbo mayda liwat mga aeropuerto ha dumaguete ha bungto han sibulan ngan ha tagbilaran iton tagbilaran nga aeropuerto ginsisirbisyo an hiton asian spirit nga nalupad ngadto ha sugbo ngan manila iton cebu pacific ngan philippine airlines nga nalupad la ngadto ha manila iton dumaguete ginsisirbisyo an hiton air philippines ngan cebu pacific nga iton mga flight ngadto la ha manila an katundan nga kabisay an o kalondan nga kabisay an usa han mga rehiyon han pilipinas igintawag nga rehiyon vi ini nga rehiyon mayda unom nga mga probinsya o lalawigan nga amo an aklan antique negros occidental capiz guimaras ngan iloilo mayda ini napulo kag pito nga mga syudad ngan amo ini an rehiyon nga gidadamo i han mga syudad an yinaknan nga hiligaynon ginagamit ha negros occidental guimaras capiz ngan mga kabahin han iloilo kinaray a an yinaknan ha antique ngan mga parte han iloilo akeanon o aklanon an yinaknan ha aklan an syudad han iloilo amo an sentro han rehiyon an palawan nga kabahin han una han rehiyon iv b ginbalhin ngadto hini nga rehiyon han mayo pinaagi han executive order kundi tungod han negatibo nga reaksyon han mga molupyo ginbalik ini ngadto ha mimaropa an katundan nga kabisay an mayda lima nga mga probinsya ngan an syudad han iloilo an aklan usa nga lalawigan o probinsya han pilipinas nga nahamutangan ha katundan nga kabisay an nga rehiyon an kapital hini amo an kalibo ngan an probinsya nahamutangan ha kanawayon o amihanan katundan nga dapit han isla han panay nasapit hiton probinsya han antique ha katundan ngan capiz ha timugan o habagatan sinirangan an aklan naatubang hiton dagat sibuyan ngan han probinsya han romblon ha amihanan aklanon o akeanon iton tawag hiton mga tawo nga taga aklan ira yinaknan ngan ira kultura sumala han pagtuo han mga katawhan an aklan ginngaran tungod han salog nga an ngaran akean an aklan mayda napulo kag pito nga bungto an antique usa nga lalawigan o probinsya han pilipinas nga nahamutangan ha katundan nga kabisay an nga rehiyon an kapital hini san jose ngan an probinsya nahamutangan ha katundan nga dapit han isla han panay sapit hiton aklan capiz ngan iloilo ha sinirangan an antique naatubang hit dagat sulu ha katundan an antique ginsisiring nga usa han mga daan nga sakup mga distrito han panay ugsa han pag abot han mga katsila nga mga nag colonizar han isla an antique han una gintawag nga hantik nga ginngaran tungod han dako nga pula nga mga tubak nga mabibilngan dida han isla nga tinatawag lantik lantik an antique mayda napulo kag walo nga bungto an guimaras usa nga isla nga probinsya han pilipinas nga nahamutangan ha katundan nga kabisay an nga rehiyon usa ini han mga giguti ayi nga mga probinsya ngan an kapital hini jordan nahamutangan an isla ha golfo han panay nahabutngan han mga isla han panay ngan negros ha kanayawon o amihanan katundan amo an probinsya han iloilo ngan ha timugan o habagatan sinirangan amo an probinsya han negros occidental an guimaras usa nga sub probinsya han iloilo hangtod han kahimo hini nga naglulugaring nga probinsya han mayo an mga taga guimaras ginsisiring nga mga ilonggo ngan an ira yinaknan hiligaynon hiligaynon amo an yinaknan han kadam an an guimaras mayda lima nga bungto an iloilo usa nga probinsya o lalawigan han pilipinas nga nahamutangan ha katundan nga kabisay an nga rehiyon an kapital hini amo an syudad han iloilo nga nahamutangan an lalawigan ha timugan o habagatan sinirangan nga dapit han isla han panay ginsasapitan han probinsya han antique ha katundan ug han capiz ha amihanan diri la hirayo tikang han timugan nga dapit amo an isla nga probinsya han guimaras ug tabok han kalawdan han panay o golfo han panay ug estrecho han guimaras amo an probinsya han negros occidental an mga taga iloilo tinatawag nga mga ilonggo ginsusurat gihapon nga ilongo ug an ira yinaknan tinatawag nga ilonggo nga kinikilala ha formal nga ngaran nga hiligaynon iton mga taga capiz nayakan gihapon hin hiligaynon iton hiligaynon sinisiring nga usa nga yinaknan nga mahusay pamati on tungod han kasaysayan hini komo usa nga importante nga puerto damo nga mga ilonggo mga mestizo o mga tawo nga mayda sagol nga dugo espanyol an distrito han jaro ha syudad han iloilo kilalado tungod hiton marisyo hini nga fiesta an iloilo mayda kap atan kag duha nga bungto ngan duha nga syudad ini nga impormasyon naglalakip hin mga kinuha tikang han opisyal nga websayt han syudad han iloilo an ngaran nga irong irong nahamutang dida han maragtas usa nga grupo hin mga tinirok nga dokumento nga nag istorya mahitungod hin mga leyendo han kadaan nga panay an maragtas gintirok ni pedro monteclaro ngan an ginhihisugtan hini mahitungod han pag abot han napulo nga mga datu nga tikang ha borneo ngadto ha panay nga nakigbalyo hin bulawan para han mga kapatagan han isla tikang hin lokla nga ati nga datu o hefe sumala han maragtas hi datu puti ngan han iya mga igkasi datu upod han ira mga pamilya banay ngan panimalay mga mangugubat o kasundalohan ngan mga uripon nangagkalagiw tikang han tiraniya ni sultan makatunao han borneo ngan inmabot dida han lugar nga yana amo an bungto han san joaquin hini nga panahon an panay gin ukyan hin mga lumad nga mga katawhan nga mga hagmubo ngan magsirom an panit nga tinatawag mga ati nga ginpamunoan ni hadi marikudo ngan reyna maniwangtiwang ginbaligya ni hadi marikudo an kapatagan han panay ha presyo hin bulawan nga saduk usa nga halaba nga kwentas manangyad ngan iba pa nga mga dirudilain nga mga butang katapos han pagbaligya an mga atis kinmadto han mga kabugkiran ngan an mga bag o nga nangabot dida na nag ukoy usa hini nga mga taga borneo nga datu nga hi datu paiburong gintagaan daw han teritoyro han irong irong nga yana amo an iloilo sumala han opisyal nga kasaysayan mga ka tuig ugsa han pag abot han mga katsila an mga taga panay nag ukoy hin mainuswagon ngan ha kamurayaw ha ilarom hin gobyerno ngan mga balaod usa daw hini nga mga balaod an sinisiring nga kodigo ni kalantiaw han mga nasabtan han iskolar nga hi william henry scott nga an kodigo ni kalantiaw hinimo himo la ni jose marco an maragtas gihapon nga sinurat ni pedro monteclaro sumala hin mga research hin pipira nga mga iskolar sugad kan scott nasabtan nga mga tinirok la nga mga leyendo legend la han an mga katsila o espanyol nga pinamunoan ni miguel lopez de legaspi kinmada ha panay ngan nagtukod hin mga urukyan ha ogtong nga yana amo an oton iloilo ginpili niya hi gonzalo ronquillo nga amo an deputy nga encomiendero hi ronquillo dida han amo an nagbalhin han puesto han poder espanyol ngadto ha la villa de arevalo usa nga sitio nga ginngaranan ha dungog han iya gintikangan nga bungto ha avila ha espanya han tungod han mga binalikbalik nga pagsalakay han mga moro nga pirata mga dutch ngan ingles nga privateer an mga katsila namalhin ngadto han baranngay han irong irong nga harani han ganghaan han salog nagtukod hira han fuerza san pedro o fort san pedro an irong irong o ilong ilong ginpahalipot han mga katsila ngadto hin iloilo nga ini amo ha pagtika iha naging kapital han probinsya an negros occidental kon ha winaray katundan nga negros o kalondan nga negros usa nga lalawigan o probinsya han pilipinas nga nahamutangan ha katundan nga kabisay an nga rehiyon an kapital hini amo an syudad han bacolod ngan an lalawigan ada nahamutangan han kanawayon o amihanan katundan nga katunga han isla han negros an lalawigan han negros oriental ada hiton timugan o habagatan sinirangan nga dapit han isla ha tabok han golfo han panay ngan han estrecho han guimaras ha kanawayon o amihanan katundan amo an isla nga probinsya han guimaras ngan an probinsya han iloilo ha isla han panay ha negros occidental hiligaynon an lumad nga yinaknan han mayoriya kondi ha sinirangan nga dapit han probinsya nga naatubang han isla han cebu o sugbo mayda mga pipira nga mga bungto ngan syudad nga sinugboanon an ira yinaknan ini hira amo an an negros occidental mayda napulo kag siyam nga bungto ngan napulo kag tulo nga syudad an negros occidental amo an mayda gidadamo i nga mga syudad ha ngatanan nga probinsya ha pilipinas han nobyembre nagtikang in usa nga rebelyon nga pinamunoan nira juan araneta ngan aniceto lacson nga natapos han pagkapirde han mga katsila katapos han ira pagdaog an mga rebolusyonaryo nagtukod han republika han negros nga ha pagtika iha naglakip han lalawigan han negros oriental an probinsya han negros del norte igihimo tikang han negros occidental han enero pero an pagtukod hini igindeklara dida han hulyo nga diri konstitusyonal o nagtalapas han batakang balaod han agosto iginbale waray an ginplano nga probinsya han negros del norte an palawan usa nga isla nga lalawigan o probinsya han pilipinas nga nahamutang ha mimaropa nga rehiyon an kapital hini amo an syudad han puerto princesa ngan amo ini an gidako i nga lalawigan ha kahaluag hin tuna an mga isla han palawan nahamutang tikang ha mindoro tubtob borneo ha habagatan nahamutang ini ha butnga han dagat salatan nga tsina nga dagat ha kanawayan ngan dagat sulu ha timugan an palawan mayda karuhaan kag tulo nga bungto ngan usa nga syudad an gobyerno han pilipinas na aro hin panag iya o na claim han kadam an han kapurupod an spratly nga tinatawag ha lokal nga ngaran nga kalayaan nga grupo hin mga isla ha salatan nga tsina nga dagat nga nahailarom han yakan balaod han palawan an jaro usa nga ika upat nga klase nga bungto ha lalawigan han leyte ha sinirangan nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas sumala han census mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an kinabubutngan han jaro kay in waray kalalabti hin mga tawo ngan hirayo ha sibilisasyon hadto han panahon han mga espanyol hadto nga mga adlaw nanabo an kasamokan ha butnga han relehiyon nga kristyanismo ngan mohammadanism umabot hira datu buian ngan sirugan upod han ira mga tawo nga moro sakay han ira mga vinta nganhi ha kabisayaan ngan nag tikang hin kasamokan ha pamaagi hin pag guba han mga kabablayan han mga kristyano pag patay han kadam an ngan han pag himo ha iba nga ira mga suruguon tungod hine nga mga nahitabo nangihanglan an mga kristyano mag urusa ngan umato dinhe nagtikang an pagka himo han bungto han jaro may ada adto duduha nga leyteño nga kilalado tungod kay hira in makarit ngan maisog hira hi bonsilao han ormoc ngan sinirugan han dagami sumala han kadam an nga mga tawo inin hira nga duduha kay nag tatag iya hin kakusgon nga baga baga han kanan mga diyos ug dire sugad ha aton an ira kakusgon in napamatud an pa kay katungod nga napa iwas man nira an mga moro ha ira katunaan dire maiha inin hira nga duduha in nag desisyon nga umukoy ha usa nga lugar kun ngain madadali dali kadtuan hin mga nangingihanglan nga mga kristyano labi na ha mga nag uukoy ha balugu kalgara ngan iba pa nga mga hirapit nga mga bungto inin kay nakit an ha bawbaw han usa ka bungtod kun ngain gihap nakikit an an simbahan han mga romano katoliko yana pagka iha an lugar kay hinay hinay nga guin balayan ngan guin ukyan hin mga tawo guin himuan hin mga agi an ngan gin hawanan an kabagwakan ngan dinhe nahimo an sinugad nga bungto an bungto in guin tutuyo han mga katawhan han mga hirani nga mga bungto katungod hin usa nga burabod nga nakikit an ha ubos han bungdtod nga kun ngain an tubig hine nga burabod nga nadalagan tikang ha bungtod kay guin tutuohan nga nakakaupay hin mga sakit katungod nga an tubig kay naagi anay ha mga gamot han iba iba nga mga tanum nga sugad gihap nga gin gagamit ha pag tambal han mga sakit ine nga nagkatarampo nga mga panambal para ha bisan ano nga sakit ha lawas kay i guin tawag han mga molopyo nga haro an ngaran nga haro kay in guin gamit ha pag tawag han lugar han guin kilala na ine nga bungto han ngan inen la kay in nabalyuan ha jaro han pag abot han mga espanyol ha lugar an jaro mayda kap atan kag unom nga baranggay an jaro in may nga pampubliko na eskwelahan pan elementarya ngan may ada ini lima na pampubliko na eskwelahan pansekundarya an calbiga nga an opisyal nga ngaran munisipalidad han calbiga usa nga ika upat nga klase nga bungto han probinsya han samar ha sinirangan nga kabisay an nga rehiyon ha pilipinas sumala han census mayda an calbiga katawo nga naukoy ha nga mga panimalay an patron nga ginsasaurog han mga calbiganon kay an imahe ni nuestra seniora de la annunciacion ginsasaurog gihap nira kada patron an pahoy pahoy scarecrow festival an calbiga mayda kap atan kag usa nga baranggay dida han sumpay an calbiga hit catbalogan pagkairu iha ha ginbalhin an calbiga ha hurisdiksyon hit umauas ha bug os nga panahon han mga heswita nabilin nga usa nga visita an calbiga ngada hit kun diin nagkamayda an bungto han iya siyahan nga pastor an pransiskano nga hi prayle miguel rico de jesus o f m tikang hadto ginbulag an calbiga ha ilarom han adbokasiya han anuncacion dida han nagtukod hi prayle juan caballero de brozas o f m hin usa nga kahoy nga singbahan pero dida han naruba ini nga singbahan ngan gintukod na liwat ni prayle brozas han pag abot han diri na maupay an naging kabutangan han kan brozas ikaduha nga singbahan dida han nakatirok na hi prayle francisco hin sadang nga mga materyales para makahimo hin usa nga bato nga singbahan pero siring ni redondo nga kahoy la ngahaw an singbahan waray ginbilin nga permanente nga arkitektural nga mga panigamnan an mga heswita ha bungto an calbiga in may nga pampubliko na eskwelahan pan elementarya ngan may ada ini uusa na pampubliko na eskwelahan pansekundarya an calbiga national high school ngan may ada ini usa na pribado na eskwelahan na pantersera an northwest samar college inc an la pazha ikalima nga klase nga bungto han probinsya han leyte ha sinirangan nga kabisayaan nga ada ha ha pilipinas sumala han censusmayda ini populasyon nga katawo ha nga panimalay an alamat han la paz nga baga baga hin produkto hin imahinasyon ngan kasaysayan in nakakaikag gud man hin interes ginsisiring nga han una nga panahon may parag isda an ngaran capuyong nga tikang ha samar ngan kumadto ha abuyog para ibaligya an iya mga nadakop didto niya nakatapo ngan hinigugma hi casinas ngan iginkasal kuno in hira siring pa man han uru istorya han kapanahunan han mga espanyol katapos han ira kasal bumaya hira ha abuyog para mamiling hin lugar nga ira babalayan han dumangat hira hin usa nga salog nga tinatawag nga gibuga ngan ira ginbaktas an kahilabaan hini nga salog hasta nga nakaabot hira hini nga usa pa nga salog an tawag liwat cabadyangan ngan didto hira pumirme nagkaada hira hin tulo nga anak hira garcia gabic ngan badol pandagko hini nira lumakat hi gabic pakadto ha hindang hi badol liwat pumirmi ha dagami hi garcia la an nagpabilin naka asawa liwat ini hi garcia hin babayi tikang ha abuyog ngan nagkaada hira hin disi otso nga mga anak han kapanahunan na kun diin an mga espanyol pumirmi na gihap ha may ira dapit nakurian ini nga mga espanyol ha pagpatuod kanda capuyong ngan casinas para maging katoliko kay madig un gud an ira pagtuo han ira relihiyon tungod hini iginhigot ini hira ha usa nga tipod nga puno hin mga bato ngan iginhapil ha may baybayon hit dulag pira pira la kapamilya tikang ha lahi nira capuyong ngan casinas an nag ukoy o naghuron didto dapit ha cabadyangan tutob may mga kriminal liwat nga nakakita kun gaano kaupay nga lugar an cabadyangan para pagtaguan adi liwat in teniente paulino pauk camasin han burauen nga nakabati nga an mga kriminal kuno nagtatago han mga kagugub an han cabadyangan amo nga nagdesisyon hiya pagdakop haira didto han nakadto hiya iya nakit an an mataba nga katunaan ngan mag upay nga kagugub an han rehiyon amo nga han iya pagbalik ha burauen ginsumatan niya an mga taga didto parte han land of the promise nga iya nakit an naruyagan han mga taga burauen an pag ukoy hin sugad kaupay nga katunaan amo nga nagdesisyon liwat hira nga humuron ngadto nagkaada hin sitio ngadto ngan ha tanan nga mangurukoy nakadto hi kapitan estefanio de paz tikang ha dulag nagtukod hira hin kapilya didto han sitio bag o mag gintawag liwat ini na kapilya nga rosaryohan may mga espanyol nga misyonaryo nga nagbuburubisita didto dapit para magpasamwak ngan magtutdo han doktrina an mga tawo liwat kinahanglan kumadto ha dulag para maka atendir han semana santa ngan han mga adlaw nga mayda misa hi teniente pauk camasin liwat iginkasal kan fermina nga nagtikang ha lahi nira capulong ngan casinas waray hira magka anak hin nuybi ka tuig nangadi gud ini hira hin matuptup para maanakan hira ngan nagsaad nga ira proprotektaran an imahen han rosaryohan kun mabatian an ira mga pangadi usa ka gab i ini hi fermina nag inop kan nuestra señora de la paz y buen viaje ngan hito nga inop napamatian an ira mga pangadi katapos han pira ka bulan in usa nga bata gud man an igin anak nira tuman gud man han ira saad ini hi pauk ngan fermina kinmadto hira ha manila para makahimo hin madig on nga ladawan para kan nuestra señora de la paz han nakabati hini an padi han parokya han burauen dayon niya iginsugo nga ini nga ladawan mahingadto han ira simbahan pero an mga tawo ha cabadyangan in nahibaro na paghigugma hini na imahen o ladawan nga ira gintutuod nga mailagrosa bisan sugad ginsunod la gihap an sugo han padi han parokya han burauen pero katapos han pira kaadlaw nga nakadto ini nga imahen tigda hiya nga nawara makalapos pa an duha kaadlaw inin gintutuod na nga ginkawat gud man ini nga imahen pero nakit an liwat han iya hadto nga kabutangan balik ha kapilya han cabadyangan kada pagsusugo han padi han burauen nga pagkuha han imahen amo liwat an kada pagkawat han mga taga cabadyangan para mahibalik ini nga ira señora de la paz ha ira kapilya usa kaadlaw may usa ka tanom inin nga amor seco ha tiilan han bado han nuestra señora amo nagkaada hin samok ha sitio ira ini igintutuod nga nabalik la an nuestra señora nga mag usaan ngan waray nakawat haiya sugadman an padi han parokya han burauen nag inop nga kun ibalik pa an imahen ha burauen may mananabo nga diri maupay haiya tikang hadto pumirmi na an nuestra señora de la paz y buen viaje han iya kapilya tikang hadto liwat an sitio ginngaranan hin cabadyangan han napag uru istoryahan na liwat an opisyal o pormal na ngaran nagkasarayod hira nga la paz an ngaran mahitungod han ira hinigugma nga patroness an la paz mayda katloan kag lima nga baranggay mayda kabug osan nga populasyon an bungto han la paz nga ngada han ika han agosto sumala han census han populasyon ha tuig han mas hataas hin katawo kompara han nga kabug osan nga ihap ha tuig han nga mas hataas liwat hin katawo kompara han nga ihap ha tuig han mayda kabug osan nga katawo an populasyon han mga panimalay han la paz ngada kun diin nga mas hanaas kompara han ihap ngada nga la katawo an ngatanan nga populasyon han mga panimalay an kabug osan liwat nga populasyon han la paz ngada umabot hin nga mas hataas hin an kadamo han panimalay ngada tikang ngada gumuti liwat tikang ngada ngadto ngada an aberids na kadako han panimalay ha la paz ha nga barangay han la paz an barangay luneta an mayda pinakadako nga populasyon nga katawo ngada nga han kabug osan na populasyon han bungto santa ana ika nga distrito han poblacion ika nga distrito han poblacion santa elena ika nga distrito han poblacion duyog limba ika nga distrito han poblacion ngan mag aso an iba nga mga barangay nga api han nga mayda pinakadamo nga populasyon samtang an barangay bocawon an mayda pinakagutiay nga populasyon nga katawo ngada nga han kabug osan na populasyon han la paz bagacay west tabang caabangan cacao calabnian cagngaran piliway pansud ngan moroboro an iba nga mga barangay nga api han nga mayda pinakagutiay nga populasyon lubi lubi cogon ngan cagngaran an tulo nga pinakamalaksi dumamo an populasyon nga mga barangay han la paz batay han kalaksi han pagtubo tikang ngada san victoray tarugan moroboro limba bagacay east cabañez ngan calaghusan nga mayda ngadto nga kalaksi han pagtubo an iba nga mga barangay nga api han nga pinakamalaksi dumamo an populasyon meada negatibo nga kalaksi han pagtubo tikang ngada an mga barangay han cacao caltayan gimeranat east pawa duyog bongtod bocawon gimeranat west piliway bagacay west ngan pansud pahinabot ini nga gumuti an ira mga populasyon ngada reperensya issn sr an la paz in may nga pampubliko na eskwelahan pan elementarya ngan may ada ini tulo na pampubliko na eskwelahan pansekundarya an piyesta han la paz kada ikabaynte siyete kutob ikabaynte otso hit abril iginseselebrar nira an kamakagarahom han ira tinutuoran nga hi our lady of peace and good voyage dinhi gihap nagtikang an kadungan nga pista nira nga gintatawag nga kun diin ira igingagawas it ira damo nga psasalamat han mayabong nga ani ha parte han ira pagsasaka ngan iba pa nira nga mga pangkinabuhi han nag agi pala nga ika disisais th nga ha nag ika upat ini nga panayaw han viajedores festival gikan la paz leyte an burauen usa nga syahan nga klase nga bungto o munisipyo han probinsya han leyte ha sinirangan nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas sumala han census mayda ini populasyon nga ka tawo ini na bungto kay matatadan ha butnga hit probinsya han leyte norte han bungto han dagami sinirangan han bungto han julita timog han la paz ngan katundan han albuera ngan syudad han ormoc an ngaran na burauen kay tikang han pulong na burabod nga usa nga tawag hin lugar nga may nakatirok hin naawas nga tubig ngan katungod kay an burauen kay usa nga surok hin kasalugan an mga dagku nga salog han daguitan ngan marabong an guinarona ngan hibuga na mga salog na naagi ha mga kasapit na mga bungto ngan han iba pa na mga gurugudti namga kasalogan usa nga susumaton hito na ngaran han bungto kay han nagka mayda hin huraw han maiha na nga panahon an naglabay han nangagkamara an mga kasalogan ngan tungod hito an mga tawo hadto kay napiritan na kumadto han mga burabod han bungto tikang han termino ng burabod ini kay nahibalhin ka buraburon nga karuyag sidngon kay kadamo tungod han pulong ni norberto lopez romualdez sr usa nga huwes han kadamo han mga burabod han bungto ha paglabay hin mga katuigan an ngaran na buraburon kay nahimo nga burawon hasta umabot han ngaran na burawen an bungto han burauen kay dati nga kabahin han bungto han dagami katungod na ini na bungto kay tinindugan hin simbahan han mga heswita na misyunaryo an burauen mayda kapitoan kag pito nga baranggay an burauen in may nga pampubliko na eskwelahan pan elementarya ngan may ada ini tulo na pampubliko na eskwelahan pansekundarya kadam an na mga trabaho han mga mulupyo hini na bungto kay pag uma hin humay silot ngan abaca na asya it kaurog na mga igintatanom pakikipagbalyoay or pagbabaligya hit ira mga produkto ngan turismo tungod han daan na nga mag upay nga mga kiritaon nga an burauen kay nagpapadayon pagpaupay hit ira turismo na pakabuhi kaupod han ira maupay na panggobyernohan ngan na kalidad han ira maupay na basihanan an burauen kay usa nga lugar hin mga haluag na mga kagurangan hin kadamo nga mga kadaan pa nga mga kapunuan nga nakapalibot ha bulkan hit mahagnao nga usa na diri aktibo nga bulkan biskan pa mayda aktibo nga mapaso na buruhaton ha sakob labot pa hini hit bulkan na usa nga kiritaon hit mga nabisita ngadto mayda gihapon mga burabod mga busay mga salog ngan mga danaw ha ubos hit bulkan ini nga danaw kay guruguti ngan naiiba kaysa han usa tungod nga hataas an asido han tubig kay mayda kemikal nga sulpur asya waray pa may nabuhi nga bisan ano nga mga isda ngadto ini nga danaw an kaurog na kinukuhaan hin pakabuhi han mga mulupyo na nakaukoy harani ngadto tungod han mga isda ngan iba na nakukuha ha ilarom han tubig usa pa nga rason kay ini an sentro han turismo han bungto ini nga busay kay mabibilngan ha timog sinirangan na banda nga mga pira ka kilometro tikang mahagnao kun diin an tubig hini kay tikang ha danaw han mahagnao nga naawas liwat pakadto ha mga salog kun diin nagtatapo para umawas nga busay an bulkan han mahagnao kay makikitan ha sentro han mahagnao volcano national park na hinimo han ika han agosto han tuig tungod han proclamation no kaupod hin mga ektarya hin katunaan nga nakapalibot hito na lugar ha ilarom han national integrated protected areas system nipas han s denr ginbalyuan an ngaran han lugar ngan nahimo na nga tungod proclamation no han ika han pebrero han tuig tungod han mapaspas nga pagrabong han turismo han bungto an mga mulupyo kay nagtitikang tikang na pagbulig ha mga local nga pagka urupdan para han ika uupay han mahagnao volcano natural park tungod han mga nagdudurudilain nga bulig tikang han mga ahensya han gobyerno nga pinaagi han department of environment and natural resources an gandara usa nga ikaduha nga pag klasipikar nga munisipyo ha probinsiya han samar nasud han pilipinas sumala han senso han pilipinas mayda ini populasyon o umuukoy nga ini nga bungto in anay guin ngangaranan nga bangahon pero an mga umuukoy hini nahibalhin ha yana presente nga lokasyon hadtun setyembre pagkatapos makabalhin han yana nga lokasyon o dapit an ngaran guinhatag nga honor ngadtu han paghinumdum han anay gobernador heneral han pilipinas hi josé de la gándara y navarro an bungto han gandara in kilala ha ira produkto nga keseo ininglis queseo tagalog kesong puti tablea tinapa luto nga kalinayan butig ngan mani nga gin aangkat han bug os nga rehiyon han sinirangan bisayas ngan gingagawas ha magkadurudilain nga kapuruan han nasud pilipinas an bungto han gandara in puruy an gihapon han bantog nga patay nga lawas ni maria diana alvarez nga ginpapamatuod nga milagrosa han mga gandareño an selebrasyon nga naghahatag han pagngaran ha mananap nga karabaw nga primero uno nga kabulig han parag uma ha umhanan nga trabahuon ngan naghahatag han gatas nga duro nga kinahanglan para maghimo han lokal nga luto han keso nga keseo queseo nga siyahan nga produkto han bungto han gandara ini nga festival in naprobaran na pag abot ha kadati ngan pagigin iba ha ngatanan dugang pa ini in ikapito na nga nagdaog ha selebrasyon han adlaw han samar samar day celebration nga ginseselebrar kada ika han agosto nga kun diin an ngatanan nga munisipalidad ngan duha nga siyudad in nagkakaurusa ug nagkatitirok ha pamprobinsya nga kapitolyo ha catbalogan para makiparte han karisyuhan ngan makigkumpitensya para ha kadarag an an tradisyunal nga prusisyon ha salug han gandara nga ginbubuhat ha pag aabot han bulan han setyembre amo an gin aabangan ngan pinakasentro nga buruhaton karayhakan ha tuig tuig nga pagsasalin urog han patron an karub an han bangahon amo an muhon han kinahadto nga maaagian katugbang la han salug han gandara ini in mauswag nga bungto hadto han takna han rebolusyon pero ginpasagdan ngan gintubyan han mga daan nga residente nga unya nakabiling han lugar kun diin igintindog nira utro an bungto nga asya an kinahihimutangan yana ini nga lugar an ungod nga puroy an ni señior san miguel arkanghel an patrono han mag urukoy ngada nga mahiaagian ha brgy bangahon gandara samar an nasiring nga lugar pangadian in nagub han panahon han away han pulajanes amerikano nagin bantog ini nga singbahan ha lingganay han bangahon bangahon bell an nasiring nga lingganay ginkawat han mga amerikano han ika han setyembre tuig ngan gindara ha balangiga an lingganay han singbahan bangahon in gintutuohan nga usa ha mga lingganay han balangiga an gandara mayda kaunuman kag siyam nga baranggay an kadaan nga nasakop nga gandara in mahihinumduman han uska tore an mga prayle bumalik pagkatapos pag uli pagpataya kan magellan tikang espanya nga umukoy ha usa ka dapit nga lugar nga an ngaran dapdap nagtindug hin shrine guintawag nga tinago hadtun kay hira nahadluk sanglit natago hira naporma hin cabecera u butnganga ngan guin tawag nga catbalogan ngan an simbahan han bangahon an mga nahibilin han simbahan nga mga arte ngan bato an mga bungtohanon nag ukad ngan nag apad hin mga bato tikang ha lugar han napalisan nga bangin nga bato ngan an kababtuan ha baybay guin dara ngadtu tinago ngan naghimu hin simbahan ha bangahon gamit an galut nga pan pilit han bato guin ngaranan nga bangahon tungud han iya lokasyon ha salug han gandara kay guin babanga han wala ug too nga salug an libro conquestas de las islas filipinas ni san agustin nga an bangahon in usa na nga pueblo o bungto hadtun ngan guin himu nga parokya han espanyol jesuits missionaries ngan hi st michael the archangel an santo patrono an ika napulu kag walo nga siglo in nahuman nga an bangahon aada han pnaka hitaas nga patakas ngan mainuswagun nga lugar kumu usa nag butnga han baralyuanay hin produkto dara han iya matambok ug mayaman nga katutunaan ngan damu nga ani kada anyu pero han an barko de giyera han amerika dumoong ha calbayog hadtun february an mga opisyales han gobyerno amu in guin sunog an bangahon para diri hira hidakupan han mga sundalo nga amerikano an problema kun diin igtitindug an bag o nga bungto in solusyunan han huruhimangraw hadtun july ha barrio han san pelayo nga kun diin an barrio dumalo ong ansya an napili tungud han iya maupay nga lokasyon nga nahihibutnga han wala ngan tuu nga salug ngan an mga baryo labi na nahihibutnga han calbayog ngan catbalogan an anibersaryo pag pundar han gandara in kada pebrero kaduhaan kag siyam nahimutang hadtun tuig usa ka yukut ngan siyam ka gatus ug duha nga guin ngaranan para kan gobernor heneral han pilipinas josé de la gándara y navarro ngan an una nga kapitan ansya in hi jose dionesio mendiola nga namatay han pag usu han sakit nga kulira ngan guin balyuan ni jose delima piczon hadtun hunyo nanginanu tubtub june guin sundan ni ramon mendiola nga nahihinumduman han pag patrun ha pitsa september tikang han tuig an ispisyal nga gandareno guin tatawag nga presidente hadtun ikaduha nga giyera han kalibutan mayda duha nga mayor hini nga bungtolity filadelfo aliman para han gobyerno han hapon ngan teodoro bisnar para han gobyerno han pilipinas nga guin tatawag pulahanes an bag o nga poblacion ansya in natindug hin napulu kag duha ka tigkapatan nga umahan ni martino reyes ini in iya guin hatag para han gandara an donasyon in guin parig on hadtun enero napulu kag duha an yungud han eskwelahan pina agi han titulo numero kasiyaman kag lima pinitsahan kaduhaan han hulyo tuig ngan an parokya ha ilarum han lote numero cad d pinitsahan august guinsuportahan pa han pag hatag han tuna petsa marso article pinitsahan october guin balhin an pan gubyirnuhan han baryo bangon buenas aires calanyugan cambaye san luis pangi ngan pagsanghan ngadtu ha bungto han tarangnan an matuguinao ngan an san jose de buan ginhimo nga usá nga distrito han munisipyo han gandara tikang han kutob ngan iní hira nagin bag o nga mga munisipyo han matuguinao ngan san jose de buan b p blg petsa disyembre an san jorge guinhimu nga bag o nga munisipyo gawas han gandara bumulag ha gobyirno han gandara pero an villaleona senibaran wara kahiupod ini in nabubutnga han san jorge an kada panimalay nagbiling hin ma uukyan nga tuna dida hira in nagka pamilya nag tungga tunga hin minagburugtu ngan nahimu nga tribu kada panimalay han tribu guin tiruk ngan guin pili an pinakahilaba an dupa nga tawu an napili nga mag tawu han kada panimalay asya an taga sukul han kadaku u kaguti han puruk pina agi han durudugtung nga pag dupa an kada puruk nag huruhimangraw kun diin ma apilu para maka tampu hin atigbang pag abut han kastila ini guin basbasan nga mga atigbang gamit nga tona gamit nga ilarum han tona gamit han katubigan an salug han gandara ansya an mayor nga slug nga naawas ha bungto munispyo han gandara upod an kadagatan han napalisan hadtun nga inihapay an kabug osan nga umuokoy o populasyon in an lalaki in ngan an babayi in an ihap han panimalay ansya in an talimutnga han kadaku han mga panimalay in persona o katawo ngan an densidad nga kunuman kag unum kada kilometro kuwadrado han an populasyon in umiban ngadtu ngan an ihap han panimalay ansya in yana nga an umuokoy in an lalaki in ngan an babayi in nga may talimutnga nga paghitaas han populasyon kada tuig hin porsiyento an ihap han panimalay ansya in an talimutnga han kadaku han mga panimalay in katawo ngan an densidad kada kilometro kuwadrado ansya in kaunuman kag walu an gandara in may nga pampubliko na eskwelahan pan elementarya ngan may ada ini duwa na pampubliko na eskwelahan pansekundarya ngan may ada man liwat pribado na eskwelahan pansekundarya ngan kinder o preparatory an internal revenue allotment han gandara ansya in anay php hadtun an bungto han gandara in nakikilala han iya mga kiseo kalinayan tableya pulahanes lingganay bangahon church ruins the wacthtower an karisyuhan han karabaw usa ka importante nga piyesta upod an poag sayaw ha kalsada ngan an gamit han importante kadako han karabaw ha uma han mga gandareno nga mga saop ug manguruma bisan an pulung u yakan nga gandara tikang han ira coat of arms usa nga gander uska pato an mga lideres didi ha gandara in nangingimaluuy han mga may apelyidu nga gandara kun hain man hira ha kalibutan pina agi hini nga pakli ini an panimalay han katoliko san miguel an arkanghel paghatag katalahuran hann mga espnyol nga nakasakop ha atun an santo npatrono han bungtuhanon the sub river rock formation or scree of gandarenos called correche beach is somewhat the called mystical and if you are a historian or a geographer you will be challenged with the flow of the river origins how would it be formed an marabut usa nga ikalima nga klase nga bungto han probinsya han samar ha sinirangan nga kabisay an ha pilipinas sumala han census an marabut mayda ka tawo ha nga panimalay ini in nabubutnga ha mga bungto han basey samar ngan lawaan eastern samar an marabut mayda karuhaan kag upat nga baranggay nagkamayda bungto han marabut mahitungod han pagka urusa ngan panalimbasog han mga lider han una para magka ada urukyan an mga tawo bag o pa makumpleto an paghimo han mabaysay church basey church na yana han tuig mayda na mga tawo nga nangungukoy dinhi na lugar gintawag ini hira nga mga umhanan ngan gintawag liwat tinawgan bulig hira agustin grefiel logero ferreras ngan catato amantillo han una nga mga tawo nga nangukoy dinhi na lugar pag iha naging magkaparyente mahitungod nga nag arasawa an ira mga kapamilya damo pa nga mga tawo an namalhin dinhi na lugar para umeskapo han pagmaltrato han mga espanyol mahitungod han pag ayad han singbahan han mabaysay katima han balangiga massacre dida han tuig bumalhin an iba nga tawo dinhi kay nahadlok hira nga balikan hira han mga amerikano an pagdamo han populasyon dinhi nga lugar kay an epekto han mga panhitabo ha mga higrani na mga bungto kadungan han pag agi han panahon nagkamayda bag o nga henerasyon nga mas determinado para mapauswag an bungto nakilala hi bicario amantillo nga maisog ngan determinado nga lider nga nag organisa hin mga tawo para dumipensar kontra han mga muslim bandits katima han iya kadakop han mga amerikano dida han una nga world war usa nga maisog ngan wayis nga tawo nga nagngangaran nga ysidoro m ferreras an sumaliwan ha iya ginkumbinsir niya an iya iba nga urupod hira engracio abayan amantillo and mauricio amantillo para liwaton an ngaran han lugar tikang han tinawgan ngadto hin lipata tungod kay damo an lipata tress na makikit an nga natubo ha lugar naningkamot hi ysidoro m ferreras para mapaupay an lipata ngan an sitio han basey samar para han iya mga igkasi nga nangungukoy ddto upod hi engracio a amantillo nagpasa hira hin proposal didto han bungto han basey para maging barrio sto niño an sitio lipata gin aprobaran an ira hangyo ngan naging mayor han bungto han basey samar hi engracio liwat kay nagdaog ka konsehal ngan hi mauricio amantillo an pinakauna nga nagdaog ka cabeza de barrio han barrio sto niño dida han katikangan han tuig nagpakita hi ysidoro han iya waray tangpos nga pag ataman ha mga tawo han iya ginpasa an hangyo kan presidente elpidio quirino na maging bungto an barrio sto niño dida han hulyo ginpirmahan han presidente an executive order no nga nayakan nga an dati nga barrio sto niño yana kay bungto na han marabut ginngaranan an bungto nga marabut para hinumduman an namatay nga congressman nga serafin nga nagtikang ha basey samar mayda upat nga barrio ngan disisais nga sitio dati hi ysidoro m ferreras an una nga naging mayor han bungto han marabut ngan hi engacio a amantillo na man an una nga naging bise mayor dida han termino ni mayor macario t ferreras anak ni ysidoro m ferreras an iba na mga sitio kay naging barangay asya nga nagtikadamo an mga barangay an marabut in may nga pampubliko na eskwelahan pan elementarya ngan may ada ini duwa na pampubliko na eskwelahan pansekundarya an dulag usa nga ika upat nga klase nga bungto ha probinsya han leyte ha sinirangan nga kabisay an nga rehiyon ha pilipinas usa ini han mga gidako i nga mga bungto ha daplin han dagat ha sidlangan nga dapit han isla han leyte naatubang han golfo han leyte ngadto han kalawdan pacifico sumala han census mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an dulag ginsasapitan han tolosa ha amihanan mayorga ha salatan o habagatan ngan julita ha katundan duha an salog ha dulag an salog dagitan ha salatan ngan an salog kalbasag ha amihanan flores de mayo espanyol han flowers of may espesyal na piyesta na guin sasaurog kada mayo basi ipakita an debusyon kan birhen maria usa ini ha mga pinakamarisyo ngan mahayag na okasyon ha pilipinas partikular na ha dulag na nagtitikang ha una nga adlaw hit mayo kun diin guin tatambungan hin mga kabataan na may dara nga bukad para ighalad kan birhen maria kada adlaw may ada nagpapameryenda na mga grupo hin pinili nga sponsor han simbahan an santa cruzan tikang han espanyol na pulong santa cruz holy cross liwat kay an rituwal na pasundayag ha katapusan han mayo ha pamaagi hin prusisyon guin papasidunggan hini an pagbiling han banal nga krus nira helena of constantinople mas kilala nga reyna elena kaupod an iya anak na hi emperor constantine kahuman hiagian an krus ha herusalem guin dara ini tibalik ha roma kun diin nahitabo an selebrasyon an dulag in may nga pampubliko na eskwelahan pan elementarya ngan may ada ini unum na pampubliko na eskwelahan pansekundarya an dulag mayda kap atan kag lima nga baranggay an tolosa usa nga ikalima nga klase nga bungto ha probinsya han leyte ha sinirangan nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an tolosa mayda napulo kag lima nga baranggay an tagsa baranggay pinamunoan hin usa nga punong barangay o an gintatawag nga barangay kapitan an tolosa in may nga pampubliko na eskwelahan pan elementarya ngan may ada ini duwa na pampubliko na eskwelahan pansekundarya an liga ng mga barangay o liga han mga baranggay in kinadadabihan han ngatanan nga mga baranggay kapitan han bungto ini in lista han mga baranggay kapitan han tolosa an sk municipal federation in kinadadabihan han ngatanan nga mga sk chairman hin usa nga bungto sugad han tolosa leyte an bungto han tanauan kay usa han duha nga klase nga bungto ha probinsya han leyte ha sinirangan nga kabisay an ha pilipinas sumala han nga sensus mayda ini populasyon nga katawo an tanauan kay ginsesering nga usa ha mga gidadaani nga bungto han leyte nga nagtikang pa dida han tuig gintatawag ini nga bungto han kamag araman tikang pa dida han panahon han mga espanyol ini nga bungto in may ada singkwenta ikwatro nga barangay ini nga bungto kay nadistruso hin duro han bagyo yolanda dida han nobyembre an tanauan mayda kalim an kag opat nga baranggay waray waray it ngaran hit yinaknan nga gingagamit han mga tawo ha tanauan ine nga yinaknan kay usa ha mga urog gamiton ha sinirangan nga kabisay an gingagamit ine han mga tawo ha ira pan adlaw adlaw nga pakikig istorya ngan kun may ada naabot nga mga tawo nga cebuano it yinaknan ine gihapon kay ginagamit na pagtutdo ha magkadurudilain nga mga eskwelahan tikang ha kinder tikadto ha ikatulo nga grado an bungto han tanauan kay may ada usa ka gatos ka porsiyento nga populasyon han mga kristiano haros han populasyon han bungto kay mga romano katoliko kada barangay in may ada singbahan labot la hini may ada gihapon iglesia ni kristo mormons sabadistas born again christians mga saksi ni jehova ngan iba pa an tanauan in may nga pampubliko na eskwelahan pan elementarya ngan may ada ini upat na pampubliko na eskwelahan pansekundarya bise mayor an palo usa nga ikatulo nga klase hin bungto ha probinsya o lalawigan han leyte ha sinirangan nga kabisay an nga rehiyon ha pilipinas suma la han census mayda ini populasyon nga ka tawo ha palo nahimutang an urog nga mga departamento han gobyerno ug an iba pa nga mga rehiyonal nga mga opisina han rehiyon viii dinhi gihapon nahihimutang an archdiocese han palo sugad man han seminaryo han sacred heart an palo nahimumutang ha amihanan sidlakan han probinsiya han leyte ka milya tikang ha ciudad han tacloban an palo mayda katloan kag tulo nga baranggay an bungto amo an sinisiring nga linkoranan han katolisismo han probinsya han leyte an mga opisina han eklesyastiko nga pamuno an han arsodiosesis han palo an urukyan han arsobispo pati gihapon an sekondaryo tertiaryo ngan teolohiya nga mga seminaryo han archdiocese adto ha palo an palo amo gihapon an sinisiring nga sentro han gobyerno han rehiyon nga amo an mga isla han leyte samar ngan biliran bisan kon an sentro han rehiyon ug an kapital adto ha syudad han tacloban ini kay tungod haros ngatanan han mga opisina rehiyonal han mga ahensya han gobyerno ug mga institusyon adto ha palo ha may baranggay candahug ha palo nahimumutang in ektarya nga leyte information and communications technology ict park ug an ektarya nga leyte mikyu economic zone an leyte ict park in may kapas nga mahibutangan hin duha ka samtang an leyte mikyu economic zone in padayon nga igin tutukod an munisipyo han palo in dati nga kinahimumutangan han probinsyal nga gobyerno han leyte an pangunang tinubdan hin panwelduhan han mga mulopyo han palo kay an pagbabaligya ug paghimo hin mga produkto tikang ha umahan sugad han lokal nga vino nga himo ha lubi an palo sinisiring nga usa han mga bungto nga nahamutangan hin duro ha kasaysayan ngan kaagi han leyte amo ini an lugar nga diin hi heneral douglas macarthur naglugsong han iya pagbalik ha pilipinas upod an mga puwersa amerikano ug pilipinhon dida han an hill usa nga bungtod nga harani han sawang han bungto amo an lugar hin dako nga pakig away han mga allied ngan mga hapon nga fuerza dida han ika duha nga giyera pankalibotan an metropolitano nga katedral han archdiocese nga nahamutangan ha tabok han munisipyo han palo gingamit nga ospital para han mga nasamaran nga mga pilipino ug americano nga puwersa mayda yana memorial dida han beach site ha baranggay candahug nga diin naglungsong hira macarthur ngan han iya kasundalohan nga tinatawag nga macarthur park o parke macarthur an palo in may nga pampubliko na eskwelahan pan elementarya ngan may ada ini na pampubliko na eskwelahan pansekundarya an tabontabon usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han leyte ha sinirangan nga kabisay an eastern visayas nga rehiyon ha pilipinas sumala han census mayda ini populason nga ka tawo ha nga panimalay dida han oktubre may iguinpadapat na balaud executive order no mga ngaran han nga lider na bumulig han pagestablisar han barangay san martin de avalle an panaltag han populasyon iginbasar ha sex source lgu popcom nso an tabontabon mayda napulo kag unom nga barangay an tabontabon in may dose nga pampubliko na eskwelahan pan elementarya ngan may ada ini uusa na pampubliko na eskwelahan pansekundarya justimbaste remandaban national high school tabontabon national high school an guiuan usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan han eastern samar ha sinirangan nga kabisay an nga rehiyon ha pilipinas sumala han census mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay it guiuan in mayda kilometros mi tikan ha borongan ngan kilometres mi hit tacloban ini nga bungto mayda kahaluwag nga tuna nga naabot hin kilometro quadrado ginpapamatud an nga syahan nga dinu ongan han barko ni ferdinand magelan an isla han homonhon hadton marso ine an usa nga rason kun kay ano kadak an nga katawhan ha bug os nga guiuan in romano katoliko an simbahan han imaculada concepcion an usa ha mga kadan nga simbahan ha pilipinas an simabahan han guiuan in aada ha listahan para unesco world heritage sites api han baroque churches of the philippines extension han kasagsagan han world war ii itinugot ni presidente elpidio quirino an pag ukoy han nga ruso ha isla han tubabao nagserbi liwat nga usa ha mga alyansa nga kampo han mga amerikano yana nagpapabilin nala an haluag nga airstrip nagsererbi ine yana nga airport hiton guiuan bisan an higad higad hine in ginbalayan na liwat bisan semento an gintukuran han balay an katawhan han guiuan in masisiring nga mayda magkadiro dilain nga tinikangan agi han iba iba nga nasyon nga nag okupar dire la karikuhan ha kasaysayan an mayda han guiuan nagtitikauswag liwat an bungto dara han magupay ug maghusay nga mga karadtuan sugad hin mga busag nga baybayon nga puydi pangarigu an ngan surfing it mga isla hit guiuan in masisiring nga tago nga karikuhan han nasod diri la ha mga mag upay nga parasyadahan pati liwat han iya mga katawhan an mga guiuananon in kilala han ira makusog nga pagtoo ha ginoo ngan an ira paghatag hin importansya ha kultura ug tradisyon han nobyembre ha guiuan una nag landfall an pinakmakusog na bagyo ha bog os nga kalibutan an yolanda haiyan nga guin probaran an kamarig on han guiuananon kilala an guiuan dara han duha nga importante nga panhinabo han kasaysayan ha katuig nga naglabay han dumuong an barko ni ferdinand magellan ha usa nga parti han guiuan an homonhon han dumong an puwersa han amerikano ha sulu an kun diin nahinabo an una nga aragway o giyera ha teritoryo han pilipinas tulo ka adlaw sano duumong hi heneral mac arthur ha baybayon han leyte nakuha an ngaran han bungto ha mismo nga hiyograpikal nga lokasyon gingaranan an bungto nga guibang han una nga katawhan han madiskubre nira an kagibangan han kabukiran nga naharang han bungto tikan ha pasipiko ha sinirangan ngan ha pagtikaiha nagin guiuan na an ngaran nagkagurumok an katawhan han bungot han kasagsagan han world war ii asya nga bumalhin hira pakadto ha kabukiran para tumago han hunyo damo nga hapon nga kasundaluhan an kuamdto ha guiuan dire sugad han hunahuna nga brutal ngan makaharadlok an mga hapon maupay an nagging relasyon nira han tuminungong han guiuan nagkalugsong an nakadto han kabubukiran ngan bumalik nah an ira tagsa tagsa nga kinabuhi ha bungto bali na han maiihap la nga mga pamatay han ginsususpetyahan nga mga traydor nga mga hapon pilipino nga kasundaluhan ug mga guerilla waray na madugo nga iba pa na pamatay asya in an usa ha mga rason nga an usa an guiuan ha kaislahan nga waray gud nagpabilin hin masurub on nga panhitabo nagtikang an liberasyon han bungto han nobyembre han pagkaabot han us navy submarine han disyembre damu nga lcts ngan iba pa nga mga barko nga naghaw as hin mga hinakot nga makina ugsa humuon an guiuan nga usa ha gidakui nga kampo ha fart east hadto nga kapanahunan han ginbulag nga hinimo nga baryo han trinidad an mga sitio han talisay bagambang calamrisan lo ok and barawalti nga api han baryo han tubabao han nobyembre gin padangat an proclamation no nga nagdedeklarar han guiuan nga tourist zone and marine reserve ha ubos han administrayon ug control han philippine tourism authority pta han nobyembre nagantos an bungto dara han damo nga nadistroso ngan nagkaruruba lapid na an nga nagkamatay ngan masobra nga nagkasasamaran haros kada establisyimento ngan kabablayan in nagkadidistruso ngan nagkaruruba lapid na an barakwitan nga sentro han bunto an simabahan katoliko mga hospital ug gymnasium an guiuan mayda nga baranggay an dolores usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha probinsya han eastern samar ha sinirangan nga kabisay an nga rehiyon ha pilipinas sumala han census mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an dolores eastern samar nahimo han tu ig nga han an iba nga mga naukoy ha bacod o bacor in nakapagtindog hin usa nga guti ayay nga baryo usa ka kilomentro tiakng han baba han dolores kilala dati nga salog gin ngrananan ini nga baryo hin dolores ha ingles an pulong nga dolores in nangangahulugan nga kabidu an para maipasabot an kabidu an ngan kakuri an nga gin agi an han mga bacodnons dara han ira pag api nga armado han samuroy rebellion han para makasigurado an iya gintikangan inin kaupod pa han gintikangan hin tulo nga mga baryo bacod jubasan and paric ugaring kinahanglan pa hini hin mama upay nga pag isplikar bacod ngan an ginikanan han dolores mga duha ka kilometro tikang han baba han dolores river an bacod usa na nga bungto dako nga baryo nga nakatindog na bag o pa man umabot didto nga mga dapit an mga espanyol han naghatag hin ebanghelyo an mga heswita nga naka estastyon ha palapag han han upod an bungto han jubasan gin pug ngan an bacod ngan naki pag usa han bungto han tubig yana taft dara han pag ato ni agustin sumuroy nga nagtikang ha palapag upod an mga bacodnons dara hini nga pag pugong binalhin an iba nga mga residente harani ha may baba an salog para magtindog hin kabab layan nga han pag labay han panahon nagging guti ay nga baryo rancheria han dolores dinhi ini pagtikang an pagka tindog han dolores han binalhin ha baryo han carolina an iba nga mga bacodnon mga usa ka kilometro nawawala nga dapit han bacod ugaring ha paglabay han panahon nadara an bacod han mga inabot nga mga baha asya nga binalik hiya han kangaranan nga visita kita ha ubos han naibanan in ura ura an iya populasyon may ada nala nga mga mangurukoy nga lalaki ngan nga babayi han s napa ilad man na han salog han dolores an butnga nga parte han bacod uraging mahikikit an pa an kinamumutangan han mga nahi tutura nga mga bato han simbahan ngan kumbento nahibilin la gihap an ginka bayaan nga parte han bungto ngan gin ngaranan nga binungtoan han mga doloresnon naging usa nga pueblo an visita han paric han ka urhi an nga mga parte han ika nga siglo naging parte han vista baryo han paric an rancheria sitio han dolores nga dati napapa ilad man han hurisdiksiyon han jubasan kinahanglan hinumdoman nga an jubasan suga han bacod usa nga pre hispanic nga bungto nga makikit an mga duha ka kilometro tikang han suluran han gintatawag nga salog han can avid ulot dara han pag timpag han bungto damo han mga mangurukoy an ibinalhin han guti ay nga bungto han paric nga makikit an ha tuo nga dapit han jubasan nga ha ka urhi an naging vista han tubig taft dara han pagdako han populasyon nagtikang han nahi tutura nga parte han jubasan an kinikilala yana nga baryo han giboangan han ka unahan nga mga parte han s importante nga vista an paric nagtikang na didto pagbisista an mga franciscans nga dinatung ha samar han han pinangunahan ni padre manuel villanueva upod an mga awtoridad han tubig an sibil ngan ecclesiastical nga pagbulag han paric tikang han iya ginikanan nga nasod han abril inabot an usa nga makasaysayan nga panhitabo usa nga royal decree an iginpa agi kan gobernador heneral rafael espulino de echague nga ginhimo an paric hin usa na nga pueblo municipality nga bulag na ha tubig inabot ha an iya populasyon han ika han abril gintindog ni bp benito romero de madridejos obispo han cebu an paric nga usa nga independente nga parokya nga may hurisdiksiyon han mga nayon nga inaagi an han mga salog han jubasan ulot ngan bacod dolores an mga baryo han carolina bacod dapdap kaupod han mga sitio han dolores jinolaso tubabo jilabaan ngan balagon an mga pinaka kilala nga mga baryo sitio nga sakop han bag o nga pueblo han paric iginpa ilarom inin patrono ni st joachim nga iginsasalin urog an kapyestahan kada ika han agosto hi padre jose del olmo ofm an pinaka una nga padi han parkya tikang ka ngada ka dolores an bag o nga poblacion han paric ha makarusubo nga mga panhitabo na piritan an mga awtoridad han paric nga mag turoy hin iba nga lugar nga pangungukyan dara han padayon nga pagtimpag han tuna ha may salog nga nakadto han na iigbaw nga dapit han población han haros ma lamon na han salog han ulot an bato nga simbahan ngan kumbento han paric gintawag nga binungtoan an mga nahibilin nga parte han paric nga han paglabay han panahon kinilala na nga canteros han nag petisyon han manila hira pare juan carmona an padi han parokya don carlos robredillo an gobernadorcillo mga opisyales han bungto nga hira leoperto planesniles teniente primero ngan martin irasga teniente segundo nga ibalhin an población ha sitio han dolores nga ira ginhuhuna huna nga mama talwas nga lugar igin balhin an población han dara hini dolores na an naging población han pueblo han paric dolores han bisperas han rebolusyon han ginpadayon an pagpaka upay han bag o nga población ha pangunguna nira padre carmona don geronimo leguin nga nagda og kan robredillo ha pagka gobernadorcillo upod an iba pa nga miyembro an awtoridad sibil ngan mga kilala nga personalidad han bungto principalia tikang ka ngada ka pinangunahan ni padre carmona an pagtindog han amestiza parochial house nga kahoy ngan bato gamit han paghimo usa nga casa tribunal ngan usa nga parochial school para ha mga lalaki ngan babayi may mga nagtindog hin kabablayan palibot han simbahan mga plaza gintindog an pinaka una nga nga sementeryo han tuna nga kinatitindugan na yana han munsipyo an sementeryo ha ocpol an ika duha han may ada na duha nga magturutdo hira damiano pomasin nga dionisa hubirit unom nga intsik an nagtikang pagnegosyo han bungto inabot an hin an populasyon ahn población nagka may ada hin lima nga visita ngan nga mama guti nga mga baryo an puebloor han munisipalidad ugaring diri ngatanan nga mga taga paric in binalhin han bag o nga kinamumutangan han munisipalidad han paric an población han dolores pinili han iba nga umukoy han visita han maria angeles mga usa ka kilometro tikang han baba han salog han ulot paglabay han panahon naging pinaka dako nga visita han pueblo han paric in inga visita kahuman han giyera han mga espanyol nga amerikano naging can avid an maria angeles naging independente na hiya nga munisipalidad han ika han hunyo kaupod hi lucendo benitez an iya pinaka na nga alkalde asya ini an istorya kun paano an dolores tikang hin usa nga guti ay nga baryo han naging población han munisipalidad han pueblo han paric han hadto nga mga panahon nasasakop han munisipalidad an ngatanan nga mga baranggya ngan sitios nga ha pagka yana inin sakop na han munisipalidad han dolores sugad man han can avid interesante hibaru an nga bisan diri na paric an población paric la ngahaw an ngaran han bug os nga munisipalidad didto han mga opisyal nga mga dokumento han aton gobyerno han la nabal yu an an ngaran han munisipalidad ha mga papeles han gobyerno nga tikang ha paric naging dolores lope coles robredillo sthd tuesday november an dolores mayda kwarenta y sais nga barangay in syudad tikang han kinatsila nga ciudad city ha iningles usa ka handana hin gobyerno lokal ha pilipinas it mga syudad parehos nga ranggo o level sugad han mga bungto pero ha ilarom han local government code han it mga syudad mayda darudako nga bahin tikang han internal revenue allotment ira nga kabahin han budget han syudad it mga syudad sugad hit mga bungto nanlalakip hin mga baranggay ug pinamumuno an hin mga opisyales nga ginpipili sugad hiton mayor o alkalde nga hefe ehekutibo lokal bise mayor o bise alkalde ngan mga konsehales pati gihapon mga opisyales nga gin appoint nga namumuno han mga dirudilain nga mga opisina lokal nira ini nga pakli gintikang pinaagi han paghubad han iningles nga bersyon hinin nga artikulo pwede ka makabulig pinaagi han paghubad han mga parte nga waray pa maihubad ha winaray an biyolohiya amo an siyensya mahitungod han kinabuhi an pulong nga biyolohiya tikang ha griyego nga mga pulong os bios kinabuhi ug oos logos pamulong ha kinaadman an biyolohiya kay usa ka natural na siyensya na napokus ha pag aram ha kinabuhi ngan han mga buhi nga mga organismo moderno nga biyolohiya kay gin uupod an istruktura gamit pag tubo ebolusyon han usa ka buhi nga mga organismo bisan an moderno nga biyolohiya kay bag o nga parte han yensya mayda mga siyensya nga konektado ha biyolohiya nga gin aram na tikang han kadaan nga panahon an natural nga pilosopiya kay gin aram tikang han kadaan nga sibilisasyon ha mesopotamia egypt india ngan china pero an katinikangan han moderno nga biyolohiya kay ginbabalik ngadto ha kadaan nga greece an tinagalog o tinag alog nga pinulongan kon ha tinag alog wikang tagalog usa nga austronesyano nga yinaknan ha pilipinas ini amo an lumad nga yinaknan ha mga butnga nga dapit han isla han luzon ngan han mga hagrani nga mga isa lumad gihapon ini nga yinaknan ha mindoro ngan marinduque ini amo la nga yinaknan nga lumad ha pilipinas nga gintututdo komo usa nga aradman o subjek han bug os ha pilipinas siring han iba amo daw ini an ginbatikan o ginbasehan han nasudnon nga yinaknan nga filipino nga tinawag nga pilipino ugsa han kondi mayda liwat mga nasiring nga iton filipino o pilipino usa la nga kalain nga tinag alog ini in lista hin mga syudad ngan bungto ha pilipinas nga ginlista ha ira mga lalawigan o probinsya ngan ha ira kabutangan nga alpabetikal ha mayda syudad ngan nga mga bungto mga bungto mga syudad mga bungto mga bungto mga bungto mga syudad mga bungto mga bungto mga bungto mga bungto cities mga bungto mga syudad mga bungto mga bungto cities mga bungto mga syudad mga bungto mga bungto mga syudad mga bungto mga syudad mga bungto mga syudad mga bungto mga syudad mga bungto mga bungto mga syudad mga bungto mga bungto mga syudad mga bungto mga bungto mga syudad mga bungto municipalities cities municipalities cities mga bungto cities mga bungto mga bungto mga syudad mga bungto mga bungto mga bungto mga syudad mga bungto mga syudad mga bungto mga syudad mga bungto mga syudad mga bungto mga bungto cities municipalities cities mga bungto cities mga bungto cities mga bungto mga syuad mga bungto mga bungto mga bungto mga syudad mga bungto mga syudad mga bungto cities mga bungto cities mga bungto mga bungto cities mga bungto mga syudad mga bungto mga bungto cities mga bungto mga bungto mga bungto mga syudad mga bungto cities mga bungto cities mga bungto cities mga bungto cities mga bungto mga bungto cities mga bungto mga bungto mga syudad mga bungto mga bungto mga bungto cities mga bungto cities mga bungto mga syudad mga bungto mga syudad mga bungto mga syudad mga bungto mga bungto mga syudad mga bungto cities mga bungto cities mga bungto mga bungto cities mga bungto mga syudad mga bungto mga syudad mga bungto mga bungto an baybay usa nga syudad ha lalawigan han leyte ha sinirangan nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas sumala han census mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an baybay ginbahin ngadto hin kasiaman kag duha nga baranggay an baybay nahimo nga syudad dida han tuig nahinabo ini katapos han pagkahimo nga balaod han buhat han republika no o republic act no nga nagbalhin han baybay tikang hin bungto ngadto hin syudad ginratipika ini han mga bungtohanon han baybay dida hin plebisito nga ginhimo dida han hunyo kondi nawara an pagkasyudad hini upod hin nga iba nga mga syudad katapos han paghatag han korte suprema han pilipinas hin petisyon nga gindara han liga hin mga syudad han pilipinas ngan nagdeklara nga an balaod nga naghimo hin syudad ra nga nagtugot han bungto nga magin syudad nga natalapas han batakan balaod an mga nasabi nga syudad siring han korte waray kuno makatuman han mga panginahanglanon agod magin syudad ini an hinunangan usa nga ika tulo nga klase nga bungto ha lalawigan han southern leyte ha sinirangan nga kabisay an nga rehiyon ha pilipinas sumala han census an hinunangan may populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an hinunangan kilalado nga rice granary of the province bugasan han lalawigan tungod han haluag nga patag hini nga gintatamnan hin humay an hinunangan usa han mga importante nga bungto han probinsya dako an mga posibilidad ha turismo tungod han maghusay nga mga baybayon ngan isla an hinunangan mayda kap atan nga baranggay duha hini nga mga baranggay magkaruha nga isla nga nahamutangan ha sidlangan han bungto an tunga usa nga ika unom nga klase nga bungto ha lalawigan han leyte ha sinirangan nga kabisay an nga rehiyon ha pilipinas sumala han census mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay han marso gin organisa an pag urosa han mga tunga on nga amo an katig uban nga namuno han kampanya nga himuon an tunga nga bungto an mga napili nga mga liderato hini amo hira domingo a ponferrada komo presidente martino ariza syahan nga bise presidente blas uribe an ika duha nga bise presidente vicente catenza nga ika tulo nga bise presidente primitivo geraldo secretarya norberto quintana treasurer hira ramón santillan sr nga ha nagkaada hin ka tuig an pangidaron ngan juan avila an mga auditors paulo cotoner magno buñales ngan arsenio carit mga sergeants at arms ini nga mga liderato nag imbitar ngan ginsumatan hi atilano r cinco an kongresista han ika nga distrito han leyte mahitungod han ungara han tunga nga mahimo nga bungto hi kongresista cinco nagsaad pagpasa hin bill ha kongreso kon ngatanan nga nasuporta nga papeles andam na amo nga mayda ginhimo nga a committee nga mabiling hin consensus hi martino ariza napili nga chairman ug an mga miyembro mga pipira nga istudyante han tunga institute hi presidente elpidio quirino nagpagawas han executive order no ha pitsa han septyembre nga naghimo han tunga nga bungto pero an mga ginpili nga mga opisyales lokales kinahanglan magkapot han ira mga puwesto mga pira ka adlaw katapos han mga pinili ay ha nobyembre hi provincial board secretary ricardo collantes komo representante ni gobernador catalino landia han leyte nagproklama han bungto han tunga ha atubangan hin mga maglipayon nga tunga on ngan mga bisita binisaya nga winaray an lumad nga yinaknan han tunga an kadam an han katawhan mga katoliko romano an santo patron han tunga hi san antonio de padua ngan ginsasa urog an fiesta han bungto ha agosto an tunga mayda walo nga baranggay an tunga in may uupat nga pampubliko na eskwelahan pan elementarya ngan may ada ini uusa na pampubliko na eskwelahan pansekundarya an gregorio c catenza national high school tunga national high school mga napili nga opisyales han tunga para han panuingon nga mayor o alkalde han tunga agda catalina lp liberal party vice mayor o bise alkalde han tunga uribe jose capoporo tl tingog leytenhon mga konsehal han tunga an alangalang in segunda klase nga bungto ha lalawigan han leyte ha sinirangan nga kabisay an nga rehiyon han pilipinas ini nga bungto mayda kahalo ag nga kilometro kwadrado ha amihanan han bungto mabibilngan an mga bungto han barugo ngan san miguel ha salatan o habagatan an bungto han pastrana ha amihanan nga sidlangan an syudad han tacloban ha sidlangan sapit an santa fe nga ha katungdan an sapit nga bungto amo an jaro an alangalang ma abot hin beynte noybe kilometro an kahirayo tikang ha tacloban ug sugad liwat an distancia hini tikang ha carigara sumala han census mayda ini populasyon nga ka tawo dida hit agi an tipakadto ha carigara mayda puthaw nga tulay nga natabok hiton salog mainit ha baranggay binongto an ha sunod hini mayda guruguti ay nga tulay sumala han opisyal nga ka agi an ngaran han bungto nagtikang han kadaan nga estorya hini nga salog mayda hadto panahon nga baraktasan la an ada hini nga lugar ngan mayda lugar nga kon diin halu ag an salog nga kinahanglan anay luksohon ngan halarom hin duro nga paglulugsungon ha pagtabok an nabiyahe nag aalang kon ano an iya hihimo on tungod han pag alang han nabiyahe amo nga an lugar ug an bungto gin ngaranan nga alangalang an alangalang mayda kalim an kag upat nga baranggay an alangalang in may nga pampubliko na eskwelahan pan elementarya ngan may ada ini na pampubliko na eskwelahan pansekundarya an abango usa ka baranggay ha bungto hin barugo ha lalawigan han leyte ha sinirangan nga kabisay an nga rehiyon ha pilipinas nahamutang ini ha habagatan katundan han bungto nakigsaro ha boundaries han mga bungto han carigara ngan tunga an abango may ada kahaluag nga ektarya ika napulo kag pito ini nga pinakahaluag nga baranggay hin barugo o nasakop ha porsyento han kabug usan nga tuna hin barugo mayda ini duha ka sitio an busawon ngan gasang sumala ha tuig nga census an baranggay may ada populasyon nga ika napulo kag duha ini nga pinakadako nga populasyon ha mga baranggay hin barugo o porsyento ha kabug usan nga populasyon han bungto may ada ka tawo ha kada kilometro kwadrado hini nga baranggay agrikultura an pinakaurug nga pakabuhi dinhi pagtanom hin humay mais lubi ngan mga cash crops ngan pagmamanukan pagbababuyan ngan pag aalaga pa hin iba nga hayop an pyesta hini nga baranggay para ha ira patron nga hi santa cruz ginseselebrar kada ika bente otso hin mayo ini nga baranggay nasasakop hin parokya han tunga diri kanan parokya han barugo kapitan basiliso macarandan sangguniang baranggay kapitana han sk aimee resa tabada sekretarya thelma luceño tresyurera nerena laus dati ini nga kilala ha ngaran nga bariohay makit an dinhi an usa ka salog kun diin dati naglalaba nakuha hin tubig ngan nagpapakarigo ngan nagpapainom han ira mga alaga nga karabaw an mga nangukoy dinhi nga baranggay hadton panahon han pangongolonya han mga kastila ngan mga amerikano kilala na ini nga salog ha ngaran na mabango kay hinungod na ha ligid ligid hini nga salog dati mayda mga puno hin ilang ilang na an mga bukad amo an nagpapahamot ha paligid han salog labi na kun panahon hit katsirak an mabango usa ka salita ha na yinaknan na an buut signgon mahamot pagkatapos han ika duha nga giyera han kalibutan world war ii ginbalyuan an ngaran hini nga baranggay ha iya ngaran yana na abango na ginkuha tikang ha ngaran han salog an palompon usa nga ikatulo nga klase nga bungto o munisipyo ha lalawigan o probinsya han leyte ha sinirangan nga kabisay an nga rehiyon ha pilipinas sumala han census an populasyon hini ka tawo ha nga panimalay an palompon mayda kalim an nga baranggay napulo hini nga mga baranggay ada han sawang o poblacion han bungto samtang an mga iba nga mga baranggay ada ha daplin han dagat ha mga baranggay ha poblacion an baranggay mazawalo amo an gidako i ha amihanan nga bahin han bungto mabibilngan in tulo nga isla o puro nga tinatawag nga tres marias ini amo an an giharayo i nga baranggay amo an belen nga sumala han istorya ni jek sanchez amo an dapit nga walay ingon ug lugar nga walay sama winaray dapit nga waray masisiring ngan lugar nga waray sugad tungod hiton kahirayo hini iginsiring daw kuno hin mga tawo nga diyes na lay plete paingon sa langit winaray dyes na la it plete pangadto ha langit an iba pa nga mga upland nga baranggay amo an an amahit usa ka baranggay ha bungto hin barugo ha lalawigan han leyte ha sinirangan nga kabisay an nga rehiyon ha pilipinas pito ka kilometro an kaharayo hini tikang ha poblasyon han barugo ngan tulo ka kilometro tikang ha bungto hin tunga napapalibutan ini han mga baranggay abango can isak balire bukid ngan pikas ini nga baranggay an ikaupat gihapon nga may pinakadako nga populasyon ha mga baranggay hin barugo na sumala ha tuig nga census naabot na ha o nasakop ha porsyento han kabug usan nga populasyon hin barugo buot signgon may ada katawo kada kilometro kwadrado dinhi nga baranggay agrikultura gihapon an kaurugan nga pakabuhi dinhi an mga tawo dinhi nagtatanom hin humay mais lubi ngan mga cash crops ngan nagmamangno gihapon hin mga baboy ngan pabo an baranggay amahit ginsisiring nga pinakamaupay ngan pinakadako nga paraghimo hin tuba ha barugo kada ika kinse hin hunyo ginseselebrar han bug os nga baranggay an pyesta para han ira patron nga hi san roque an baranggay amahit diri nasasakop han parokya han barugo parte ini hiya han parokya han tunga kapitana angeles avestruz sangguniang baranggay kapitana han sk renna shiena bureres sekretarya paciencia deymos tresyurera armida bello an ngaran hini nga baranggay nagtikang ha usa ka dako nga puno na an ngaran amahit nga hadto damo an nabuhi dida nga lugar an balire usa ka baranggay ha bungto hin barugo ha lalawigan han leyte ha sinirangan nga kabisay an nga rehiyon ha pilipinas ikanapulo kag siyam ini ha pinakahalug nga baranggay ha barugo ha sukol nga ektarya nasakop ini ha porsyento han kabug usan nga katunaan hin barugo may ad ini usa ka sitio nga an ngaran gasang tikang han mayo an populasyon hini ka tawo ha nga banay o pamilya ikabiente kag siyam ini nga pinakadako nga populasyon ha mga baranggay hin barugo ngan nasakop ha posyento ha kabug usan nga populasyon hin barugo may ada ka tawo kada usa ka kilometro kwadrado hini nga baranggay kaurugan nga pakabuhi dinhi nga baranggay amo an pagtatanom hin humay mais ngan lubi kada ikanapulo kag unom hin hunyo ginseselebrar hini nga baranggay an pista para ha patron nga hi san roque kapitan danilo bugal sangguniang baranggay kapitan han sk cherie boreres sekretarya chona ponferrada tresyurera delia makabenta san o ini naging baranggay sitio anay ini han bukid tawag hini hadto bukid gute kay tungod na bukid bukid an hitsura han katunaan hini nga baranggay bumulag ini ha baranggay bukid han dekada an ngaran hini yana ginkuha tikang ha banwa nga tinatawag nga dalire nga hadto nanunubo hin duro dinhi nga baranggay an duka usa nga baranggay ha bungto han barugo probinsia han leyte sinirangan nga kabisay an nga rehiyon ha pilipinas an barangay duka aada ha baybayon han carigara bay sapit han mga barangay ha barugo nga balud cabarasan ug mawod pawod barangay nga sakop han bungto san miguel leyte base han ihap hadton mayo may ada nga umurukoy ha duka tikang ha nga mga familia an kahaluagan nga inuukyan han mga taga duka amo an patag nga tuna nga guinlilibutan hin mga bukid nga puno hin kakahuyan an mga mukidbukid dida ha baybayon may mga kueba nga guintigib han mga balud han dagat ha maiha nga panahon kon kikita on tikang ha dagat ini nga lugar baga hin ulo hin babaye nga nagtatan aw ha bintana sugad han guinbayaan han higugmaon ngan naghuhulat hin diri na ti arabot an mga una nga nag ukoy nga mga parapanagat an naghatag han ngaran nga duka tikang han pulong nga dungaw o pag tan aw tikadto ha amihan han duka dida mismo han baybayon ha may pag ultan han mawod pawod aada an pinakadako ug pinakahitaas nga mukidbukid an lugar nga pag uukyan ha san o nga mga adlaw ni parag uma kabalyero jesse ballesteros cabanacan barugon on diri tuminongnong ha ilarum hini nga mukidbukid amo an pinakadako nga kueba nga kon tawagon han mga taga duka amo an lungib ha igbaw amo an pinakamahusay nga pagtan aw han kabug usan ug kahaluagan han dagat carigara bay bungto han barugo ngan mga probinsya han biliran ug samar ha pag agaw han kulop ngan gab i makikit an an adlaw nagliligidligid ha luyo han mga mukidbukid ha duka bunyog pag uli han katamsihan kay nahadlok bangin kagab ihan han mga tuig s an kahaluagan han duka guintikangan pagpauswag nga mahimo nga barugo international economic freeport zone san o nga mga adlaw ha barangay duka matindog an leyte international airport ngan seaport of duka kapitan sangguniang baranggay kapitan han sk an padre burgos usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han southern leyte ha sinirangan nga kabisay an nga rehiyon ha pilipinas sumala han census mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay it padre burgos kilalado tungod hiton magbusag nga baras nga baybayon sugad han tangkaan beach nga diin puyde makita an isla han limasawa an baybayon han likay likay nga diin puyde mangisda ngan maglurop pinaagi hin snorkel an canlusay resort nga tinatawag han mga tawo nga gamay nga boracay an naglulutaw nga balsa han bas mayda dinhi orphanage nga it ngaran kinderhilfe philipinen nga gindudumara ngan ginpapaluyo ni mr georgen schnight usa nga taga alemanya iton padre burgos kilalado gihapon tungod hiton budbod usa nga klase nga suman nga matam is an padre burgos mayda napulo kag usa nga baranggay an balangiga usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han eastern samar ha sinirangan nga kabisay an nga rehiyon ha kabisay an ha pilipinas sumala han census an balangiga mayda populasyon nga ka tawo ha nga panimalay dinhi hini nga bungto nahinabo an pakig away nga tinatawag an nahinabo ha balangiga ini nga pakig away nga nahinabo hadton septyembre han tuig nagresulta hin pagdaog para han mga samarnon kontra han mga americano pero an mga americano binmalik ngan nagtikang hin opensiba militar kontra han bug os nga isla han samar ini nga nahinabo dida han gyera pilipinhon americano usa han mga maiha na nga kontrobersya nga kalakip han relasyon han pilipinas ngan han estados unidos nahamutang an balangiga ha salatan nga labnasan han pur han samar nga naatubang han gulfo han leyte ngan nahamutang ha ganghaan han salog han balangiga ha katundan hini nahamutang an bungto han lawaan ha amihan an llorente ngan ha sinirangan an mga bungto han quinapondan ngan giporlos an balangiga mayda napulo kag tulo nga baranggay an balangiga kilalado nga usá nga lugar nga puyde makapanagat hin sulisugi okun ha ininggles blue marlin siyentipiko nga ngaran makaira mazara kay it lawod ha balangiga amo iton ginkakadtoan hit mga sulisugi nga ira breeding ground it panahon hit panagat hit sulisugi amo it mga bulan tikang hit pebrero kutob mayo ginsasaurog han bungto an pagkahura hin sulisugi han ira sulisugi festival mayda siyam nga publiko nga mga iskwelahan hin elementarya ha balangiga nga amo an mayda usá nga publiko nga iskwelahan hin sekondariya nga pag aram mayda usá nga pribado nga iskwehan hin sekondariya nga pag aram an mga bungto han lawaan giporlos ngan quinapondan nagtikang nga mga baranggay han balangiga an hernani usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han eastern samar ha sinirangan nga kabisay an nga rehiyon ha kabisay an ha pilipinas sumala han census mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an kahaluagan han tuna hini nga kwadrado nga kilometros an hernani mayda napulo kag tulo nga baranggay upat nga baranggay nga nahamutangan ha poblacion han bungto tinatawag la han ira mga ihap o numero an hernani gintukod ha tuig hin nag ukoy dida nga taga guiuan nga hi miguel candido an hernani ginhimo nga munisipalidad o bungto pinaagi hin orden real ha enero han oktubre mga dagko nga balod nga nalunop inmigo han hernani labaw hin tulo ka gatos ka tawo an nagkamagtay ngan mga edificio publico ug mga balay nagkarurun og upod an bag o pa la nga natapos nga bato nga simbahan katapos hini nga kakurian an mga nahabilin nagbalhin han sentro han bungto ngadto hin mas matapod nga lugar mga tunga ka kilometro ha slod dinhi na nahamutangan an poblacion yana katapos han gyera pilipinhon americano an status politikal han hernani nahaubos ngadto hin barrio ha ilarom han yakan balaod o jurisdiction han lanang nga yana llorente han an status hini komo usa nga munisipalidad ginbalik pero an pwesto han pang gobyernohan nahibalhin ngadto ha pambujan nga yana general macarthur pero han an munisipalidad han hernani nahibalik nga bungto pinaagi hin executive order nga ginpagawas han americano nga governor general nga hi leonard wood hi iluminado lucente mayo palo leyte pebrero usa nga waraynon nga manunurat ug an kaurugan han iya mga sinurat mga siday ug mga drama ha pagkita han kadam an hi lucente an gimakarit han mga manunurat ha winaray hi lucente api han sanghiran san binisaya ha samar ug leyte an iya pinakasikat nga sinurat amo an siday nga an iroy nga tuna hiya an pinakasyahan nga editor han winaray nga peryodiko han rehimen amerikano usa gihap hiya nga politiko natawo hi lucente han mayo ha palo leyte ngadto hin usá nga pamilya nga maupay hin kabutangan an iya mga kag anak hira curicoco lucente ngan aurora garcia an kamutangan han iya pamilya nagtugot nga matutdoan hiya hin pribado ugsa hiya tumambong hin unibersidad didto ha manila han gintukod ni lucente an periódiko nga an kaadlawon nga tikang diin nagdamo in sinurat ha waraynon nga literatura ha mga tuig nga umarabot nahimo hiyá nga alkalde han tacloban han ngan ha sumurunod napili hiya ngadto ha kongreso tikang ha leyte ngan ha sunod nahimo hiya nga maghirilom han gobernador ngan sunod maghirilom han senado para han mangulo han senado nga hi franciso enage nagsurat hiyá hin mga nga drama ngan kilalado hiyá tungod hin satire nga naggamit hin mga stereotipo hin karakter ngan pagpatawa ha pinulongan nga diin ini ginpakita ha mga paaliday ha pinulongan nga ginsagol an mga tunog han kinatsila ininggles ngan winaray ini amo an mga sinurat ni iluminado lucente diri kumpleto ini nga lista hi francisco ignacio alcina s j o kundi man alzina pebrero hulyo usa nga espanyol manunurat ngan usa nga misyonaryo nga heswita sa mga isla san pilipinas natawo ngan nagdako siyá sa gandia munisipalidad san kumunidad san valencia espanya didto sa mediterraneo usa siya san upat walo nga kalalakin an unom san kanya bugto namatay san temprano nga edad sa edad nga sumulod si alcina sa probinsya san mga heswita san aragon ngan pag abot san nga edad san clirico na siya sa pag aradman nga teyolohiko napili siya nga ipadara sa mga misyon sa pilipinas kaupod an iba pa nga mga misyonaryo nga heswita anyo naglayag sira tikang zaragoza tikadto sa mehiko ngan siton mismo nga tuig lumarga liwat sira sa cadiz ngan san mayo nakulwan nira an isla san pilipinas umabot sira sa manila san mayo nga magpermi si alcina sa sydad san manila sa sulod sin duha ngan tunga ka tuig kon diin nakumpleto niya an kanya pag aram ngadto san kanya ordinasyon ginhimo an ordinasyon pinaagi san agustino nga obispo d fe pedro de arce nga dati katekista nga pastor sa isla san kabisayaan sin maiha nga panahon kahuman san kaniya ordinasyon ginkadto siya sa pinaka unahan niya nga misyon sa borongan samar o ibabao an kadaan nga ngaran san este nga parte san isla san samar gintagan importansiya ni alcina an pagdokumento sa mga butang nga nahibabaruan san mga bisaya ug waray waray tikang san kanira kadaan nga mga tradisyon ngadto sa siyensya lenggwahe ngan literatura an iba pa nga misyon ni alcina tikang ngadto an allen sayo nga ikalima nga klase nga bungto sa lalawigan sa northern samar sa sinirangan nga kabisay an nga rehiyon sa kabisay an sa pilipinas sumala san census mayon ini populasyon nga ka tawo sa nga mga panimalay an una ngan orihinal nga ngaran san lugar manipa a sa panahon san mga kastila ginliwat an ngaran san lugar ngan naging la granja an ngaran nga allen ginhatag san mga amerikano sa dungog ni heneral henry tureman allen an gobernador militar san kabisay an pagkatapos san gyera espanyol amerikano an allen mayon karuhaan nga baranggay an allen in may nga pampubliko na eskwelahan pan elementarya ngan may ada ini tulo na pampubliko na eskwelahan pansekundarya an lalawigan o probinsya an pinakauna na yunit hin lokal na gobyerno hin pilipinas ha tuig mayda na lalawigan an mga lalawigan nagugrupo ha ka rehiyon ngan ginbubuo hin mga syudad ngan bungto ha kagustuhan na marepresentar ha lehislatura an mga lalawigan natutunga ha usa o damo pa ka distrito an na syudad o lalawigan naaapi hini na mga distrito usa ka representante an narepresentar ha usa ka distrito ha kapulungan hin mga representante an tanan nga mga distrito may ada gihapon board members ha provincial board sumala han pebrero ginpadig on an gin proposar nga balaod ha pagtutunga han isabela ha isabela del norte ngan isabela del sur waray kadayon an pagtunga nahimo an negros del norte tikang ha negros occidental hadton enero gindeklara na an pagkakahimo hini diri naayon ha ginsaligan nga balaod o batakan balaod hadton hulyo ngan ini na duha ka probinsya nabalik gihapon ha pagiging usa ka probinsya hadton agosto an catubig usa nga ika upat nga klase nga bungto sa probinsya san northern samar sa sinirangan nga kabisay an nga rehiyon sa kabisay an sa pilipinas sumala san census mayda ini populasyon nga ka tawo sa nga panimalay an catubig ginbahin ngadto sin kap atan kag pito nga baranggay dida san gyera pilipinhon americano sa catubig nahinabo in pakig away san mga samarnons ug mga americano nga tinatawag nga an pagpalibot san catubig an pagpalibot san catubig nahinabo san abril ug upat ka adlaw an ka iha an catubig in may nga pampubliko na eskwelahan pan elementarya ngan may ada ini tulo na pampubliko na eskwelahan pansekundarya an pambujan usa nga ika upat nga klase nga bungto sa lalawigan san northern samar sa sinirangan nga kabisay an nga rehiyon sa kabisay an sa pilipinas sumala san census mayda ini populasyon nga ka tawo nabubutnga ha san roque ngan lao ang an pambujan iton an baybayon nga bungto nga mayda kahaluag sin hektarya iton an bungto an mayda mga mag upay nga kinaiha ngan damo nga materyales mayaon iton iginrarakodako nga ika desisais kagatos katuig nga romano katoliko nga simbahan maupay nga taran awon nga isla nga gingangaranan nga caohagan mga parag uyag sin baseball nga nagdaog sa mga internasyonal nga urudyag mga magturutdo ngan mainuswagon nga mga tawo an kultural nga buruhaton kada pag aabot san una nga kadayaw sa tuig kilala sa ngaran nga kadayaw festival ngan baras nga urudyagan nga naging lugar sa mga kanan bungto probinsya ngan rehiyon nga tirirok para sa urudyag an bungto mayaon mga daycare center sa kada barangay duha nga panpribado ngan sayo nga panpubliko nga pan andam nga eskwelahan mga pan elementarya nga eskwelahan ngan duha nga pansekondarya liwat nga eskwelahan madali an bungto maka akses sa primero nga estado uniberso sa bug os nga rehiyon otso an uniberso san sinirangan pilpinas pati liwat an iba pa nga pribado nga mga kolehiyo nga eskwelahan sa catarman an sentro nga bungto sa norte san samar nakakarawat sin mga panprobinsya ngan panrehiyon nga mga sumat nga child friendly nga bungto an pambujan pambujan an kasingkasing sa panduha nga distrito sa norte san samar an bungto san pambujan mayaon sin katakn o sakop nga katunaan nga hektarya naabot ini sa mga higrayo nga lugar san norte san samar nga may pagtabok sa mga pipira nga salog danaw burabod ngan kabukiran an pinakanatitigamnan sa ngatanan nga pisikal nga bahin mao an bukid san cagbigajo nga mao dati an nahimo nga pwesto para obserbasyon ngan pamatian sa mga allied intelligence bureau operative sa panahon san world war ii an pambujan nga bungto didto sadto kahimtang o pagtikang kun nano yana an barangay ginulgan sadto nga panahon ginbubug os an bungto sin nga baryo nga may kahaluag nga kilometro kwadrado nga naunat pa sin sobra kilometro nga sakop tikadto hirani sa tubtoban sa katundan probinsya san samar an pambujan mayda karuhaan kag unom nga baranggay an pambujan in may nga pampubliko na eskwelahan pan elementarya ngan may ada ini tulo na pampubliko na eskwelahan pansekundarya iton baranggay iningles barangay pambansa o filipino baragay puyde liwat igsurat nga barangay amo an giguti ayi nga yunit han gobyerno lokal ha pilipinas ug baga hin puroparehos hin barrio o village iton mga bungto ug mga syudad nahimo pinaagi hin pagkatitirok hin mga baranggay an kada tagsa nga baranggay ginpamunoan hin barangay captain baranggay kapitan nga namumuno hiton barangay council barangay konseho nga iton mga miyembro barangay councilor baranggay konsihal ha kasaysayan an baranggay baga guti ay la nga komunidad nga mga tubtob nga mga balay o panimalay kaurugan nga mga barrio o village mayda la mga katloan tubtob usa ka gatos nga mga balay ngan iton populasyon nag iiba iba tikang hin usa ka gatos ngadto hin lima ka gatos nga tawo sumala kan legazpi nabilngan niya in mga komunidad nga mayda mga karuhaan tubtob katloan la nga mga tawo damo nga mga barrio ha daplin han kadagatan ha kabisay an nga rehiyon nga mga walo tubtob napulo la an mga balay an pulong mismo tikang hin daan nga sakayan nga malay nga tinatawag nga balangay ini nga pagdugtong han komunidad ug sakayan nasuporta hin mga pipira nga mga teorya mahitungod han kasaysayan han pre kolonyal nga pilipinas ha espesipiko nga an tagsa nga mga orihinal nga ha kadagatan nga baranggay nahimo tungod han mga pag abot hin mga umurukoy nga nangada pinaagi hin mga sakayan tikang ha iba nga mga lugar ha habagatan sidlangan nga asya kaurugan hit mga komunidad dida ha daplin han kadagatan o ha mga salog ngan sapa ini kay tungod nga an urog nga kinukuhaan hin protein tikang ha mga kadagatan ug mga salog ngan kaurugan han mga tawo dida ha panagat o pangisda kinukuha an ira pagka on an mga tawo liwat ha sakayan an ira mga panakayan an pagbalhin han populasyon pangadto ha iraya ug pangadto ha kadagatan ngan ha daplin han mga kadagatan mga aragi an ha tuna nasunod han mga sistema han salog an mga salog importante gihapon nga kuruhaon hin tubig para han pangarigos panhugas pagbunak ngan pag inom ug an mga baryo ha daplin han kadagatan madurudali mangadto an hin mga negosyante nga kon diin mga buruhaton han ekonomiya nagdukwag an negosyo nangahulogan nga mayda kontak ha mga iba nga mga kultura ug mga sibilisasyon sugad han mga intsek indian ug arabo amo nga an mga komunidad ha daplin ha dagat sugad han manila sugbo jolo ug butuan naka abot hin hataas nga level kultural mayda katig uban hin mga baranggays ha pilipinas an liga ng mga barangay na representa ini hin mga ka baranggay ug amo ini an gidako i nga grassroots nga katig uban o organisasyon ha pilipinas iton presidenti hini ha yana hi james marty lim waray partidu iton baranggay ini in diri puydi sudlan hin bisan anu nga pamartidus mapatud mabugtu masangkay ma kag anak an mm usa nga leap year nga natikang hit sabado han gregoriano nga kalendaryo ha popular nga kultura an ginkikita nga amo an syahan nga tuig han ika nga siglo ug an ika tulo nga millennium pero ha istrikto nga interpretasyon han gregoriano nga kalendaryo an syahan nga tuig han siglo ug millenium diri ini kay tungod an syahan nga siglo nagtikang ha tuig ngan waray tuig zero an syahan nga siglo o an syahan nga usa ka gatos o nga tuig ad nagtikang dida han enero ha tuig usa uno ad ngadto han disyembre han tuig usa ka gatos cien ad an ika duha nga siglo nagtikang ha enero ha tuig usa ka gatos kag usa ciento uno ad an tuig gintigamnan ug ginsalin urog nga an capul usa nga ikalima nga klase nga bungto sa lalawigan san northern samar sa sinirangan nga kabisay an nga rehiyon sa kabisay an sa pilipinas usa nga isla nga bungto an capul ug inabaknon an lumad nga yinaknan hini sumala san nga census mayda ini populasyon nga ka tawo sa nga panimalay an capul mayda napulo kag duha nga baranggay iba an pinulongan o yinaknan sa capul kaysa san northern samar ug an iba nga bahin san sinirangan nga kabisay an inabaknon an lumad o tuminongnong nga pinulongan san isla nga bungto san capul tinatawag liwat ini nga yinaknan nga kinapul ug sama abaknon ginklasipika san mga lingguwista an inabaknon nga usa nga sama nga pinulongan ug hiruharani san mga pinulongan nga sama san mindanao ngan diri ini binisaya an capul in may dose nga pampubliko na eskwelahan pan elementarya ngan may ada ini duwa na pampubliko na eskwelahan pansekundarya an laoang usa nga ikatulo nga klase nga bungto sa probinsya san northern samar sa sinirangan nga kabisay an nga rehiyon sa kabisay an sa pilipinas an laoang ngaran gihapon san isla nga kon diin nahamutangan an poblacion san bungto pero an kahaluag san laoang diri la tubtob san isla san laoang kondi pati gihapon san hagrani nga mga isla isla sumala san nga census mayda ini populasyon nga ka tawo sa nga panimalay an bungto san laoang nahamutangan sa amihanan nga dapit san probinsya san northern samar sa habagatan sa bungto mabibilngan an bungto san catubig sa sidlangan mabibilngan an bungto san palapag an bungto san pambujan mabibilngan sa katundan san laoang sa amihanan san laoang amo an dagat pilipinhon an kahaluag san laoang ka kwadrado nga kilometros nalalakip san kahaluag san laoang in mga baranggay sa isla san samar ug mga baranggay sa mga isla san laoang batag ug cahayagan dida sa isla san laoang an poblacion an isla san laoang dida nahamutangan sa ganghaan san salog catubig ngadto sa kalawdan pacifico winaray an lumad nga yinaknan san laoang katolisismo romano an relihiyon san kadam an nga tawo sa laoang an laoang mayda kalim an kag unom nga baranggay karuhaan kag walo san mga baranggay adto sa isla san samar samtang karuhaan kag walo ginbabahinbahin sa mga isla san laoang batag ug cahayagan an poblacion sa isla san laoang mayda unom nga baranggay sumala san opisyal na kasaysayan san bungto san laoang an laoang gintukod sin tulo nga magburugto tikang sa palapag an ngaran na laoang tikang daw san pulong na lawag na usa nga klase sin suga na ginagamit san mga nananagat sa gab i nakita san mga katsila ini nga mga suga ug nagpaki ana sa mga umurukoy kon ano an mga suga ngan an baton san mga taga dida lawag nasayop san mga katsila an pagluwas ini amo nga nahimo an ngaran nga laoang an laoang in may nga pampubliko na eskwelahan pan elementarya ngan may ada ini dose na pampubliko na eskwelahan pansekundarya an las navas usa nga ika upat nga klase nga bungto sa probinsya san northern samar sa sinirangan nga kabisay an nga rehiyon sa kabisay an sa pilipinas sumala san nga census mayda ini populasyon nga ka tawo sa nga panimalay an las navas mayda kalim an kag tulo nga baranggay dida san panahon san mga espanyol usa san mga bungto nga ginkilala nga bungto amo an las navas nga tinatawag san una nga bungto la dida san pagkilala sini nga bungto usa nga simbahan paroko ginhimo ngan usa nga padi amo an namuno san bungto an bungto nahamutang sa iraya nga bahin san isla san samar sa mga pangpang san salog catubig an katunaan san bungto mga patag sa butnga san mga bukid bukid nga yana kinikilala nga siong san catubig haluag an salog nga mga gagmay nga mga sakaya makalayag ngadto san gintikangan san salog dida san urhe nga bahin san ika nga siglo usa nga katig uban sin mga moro nga pirata naglayag ngadto sini nga salog ngan inmabot san bungto tungod kay nahadlok an mga nangungukoy san bungto ira ginbaya an an bungto sin maiha nga panahon katapos sin pira ka mga bulan binmalik an mga tawo san lugar ngan pinanguha an mga nahabilin san mga pinansunog ginpanukod nira an ira mga balay ngan gin otro nga gintukod an bungto ngan lingkoranan san gobyerno katapos san pagreestableser san bungto ngan nahibalik in stabilidad an mga namuno naghunahuna nga balhinon an ngaran nga bungto an ngatanan nga katawhan nagpili nga an ngaran balyoan ngadto san binongtu an nga buot sidngon an lugar nga ginhimo nga bungto ngan ginbayaan anay tungod han mga moro nga pirata nga nanulong han komunidad dida o ugsa san panahon nga nahibalik an bungto nga barrio usa nga espanyol nga koronel san mga armado nga fuerza espanyol nga an ngaran de las navas nagsudoy san amihanan nga bahin san samar nagsakay siya sin sakayan tingadto sa iraya san salog catubig ngan inmabot sa binongtu an ginpauswag siya san mga tawo komo usa nga harangdon nga opisyal espanyol san mga armado nga fuerza dida san pagbisita niya san lugar ginsidgnan niya an mga katawhan nga balyoan an ngaran nga binongtu an ngadto san las navas sa iya ngaran ngan magpabilin ini komo paghinumdom san pag abot san espanyol nga army kinmarawat an mga tawo sini nga bag o nga ngaran ngan an lugar ginbalhin an ngaran tikang sa binongtu an ngadto sa las navas komo opisyal nga ngaran nahimutang an bungto sa amihanan nga bahin san isla san samar ginsasapitan ini sa amihanan san catubig northern samar sa sidlangan san jipapad eastern samar sa kalondan san bungto san silvino lobos northern samar ngan sa salatan san bungto san san jose de buan an tuna sini nga lugar kasagaran silt ngan clay loam nga mayda maupay nga textura ngan hitaas nga pagpabilin sin tubig ini nga klase sin tuna maupya tamnan sin humay pero nakinahanglan sin water drainage para sin taramnan sa iraya an bungto mayda bug os nga kahaluag hin katunaan nga ka hektarya an dako nga bahin sini nga tuna ginagamit para sin agrikultura o pag uma samtang an nahabilin kagurangan nga reserbasyon iton mga katubigan sugad hiton mga salog mga sapa mga luok mabibilngan kon magbabaktas dinhe nga lugar ginsusubayan ini san salog catubig an salog catubig amo an pinaka importante nga salog ngan tinatawag ini sa iningles nga main river kon igkumpara san salog hinaga ngan salog hagbay sumala san nga census mayda ini populasyon nga ka tawo sa nga panimalay mayda liwat lain nga pag ihap nga naghahatag san populasyon nga ngan an panimalay bisan kon iningles ngan tinag alog an opisyal nga ginagamit nga yinaknan winaray an lumad nga yinaknan san katawhan san las navas iton bungto usa nga lugar sin agrikultura o pag uma ngan an pagtanum sin humay usa nga dako nga buruhaton pero tikang san bug os nga kahaluag sin katuaan san bungto mga ka hektarya gintamnan sin humay ngan ka hektarya gintamnan sin lubi an mga nahabilin nga mga katunaan gintamnan sin abaca nga mayda kahaluag sin ka hektarya iton mga root crop gintanom sa ka hektarya iton pagbuh sin kahayopan ngan mga manok usa nga dako nga buruhaton san ekonomiya san mga gudti nga mga mag uuma iba nga mga importante nga mga kaangayan sugad siton produkto tikang sin kahoy tikog ngan rattan damo gihapon ngan ini naghahatag sin maupay nga prospekto para sin pagpadukwag san agrikultura ngan sumurunod nga pag industrialisar pinaagi san gamay ngan medium scale nga mga industriya an bungto ginsisirbisyoan san distrito nga hospita sa catubig pero mayda an las navas kalugaringon nga rural health center didto san poblacion ngan mga barangay health station para san mga serbisyo san pag ataman san lawas mayda usa nga botika o farmacia an girlie drugstore nga nahamutang didto sa la purisma nga kalsada sa poblacion an bungto mayda usa nga rural health physician usa nga rural health nurse usa nga sanitary inspector ngan upat nga rural health midwife ngan mga boluntaryo para sin mga serbisyo san pag ataman san kalawasan nga tinatawag nga mga barangay health worker san shws pinaagi sini nga organisasyon san gobyerno nga an mga serbisyo san pagplano san pamilya ngan pag ataman san kalawasan upod iton pag immunisar ginbubuhat ngan gin iimplementa an lugar mayda usa nga elementarya nga iskwilahan nga distrito nga naghahatag sin edukasyon san tanan nga level san elementarya sa pira nga bahin san distrito ngan mga nga diri ngatanan nga level san elementarya nga iskwilahan nga mga barangay primary school an las navas in may nga pampubliko na eskwelahan pan elementarya dinhe san bungto mayda kumpleto nga pag aram san sekondarya nga diin mga kurso sin agro industrial nga teknolohiya ngan mga basic academic nga mga requirement para san pag iskwila san kolehiyo iton mga tawo nangangadto sa catubig sa university of eastern philippines uep ngan iba pa nga mga lugar mayada ini unom na pampubliko na eskwelahan pansekundarya makakadtoan an bungto pinaagi sin paglayag san salog catubig pinaagi sin mga sakayan nga mayda makina ngan mga baluto iton mga pump boat o mga de makina nga mga sakayan nabiyahe tikang sa las navas ngadto sa catubig ngan an pasahe p sa tagsa tawo nalugsong iton mga sakayan sa luok sa catubig ngan sa luok san las navas nabiyahe iton siyahan nga pump boat tikang sa las navas sa san kaagahon ngan iton pag abot sini sa catubig didas siton mga san aga iton mga de makina nga sakayan ngan mga baloto amo iton mga ginagamit siton pagbiyahe ngadto ngan tipabalik san mga dirudilain nga mga baranggay samtang iton pagbaktas amo iton paagi siton pagbiyahe tikang san mga baranggay ngadto san poblacion ngan balik an main nga sumpay sin komunikasyon tikang sa las navas ngadto san iba nga mga lugar amo an post office nga nagsisirbe san bungto ngan an telecom nga opisina an post office nahamutang sa la purisima nga dalan sa poblacion tikang sa h jolejole nga distrito ngan an telecom nga opisina nahimutang gihapon didto san munisipyo para sin mga long distance call o pagtawag sa kahigrayoan o mga pagtawag sa telepono para sa gawas san probinsya an mga taga las navas nagamit san mga komunikasyon nga mga facility sa catarman an kapital san probinsya mayda sistema nga water works level ii nga nasirbe siton poblacion san las navas didto sa mga baranggay san las navas sa gawas san poblacion iton mga panimalay nakuha siton ira mga garamiton nga tubig tikang san mga bubon mga burabod mga sinalod tikang san uran ngan tikang san salog dida san pinaka iraya nga bahin san bungto nahimutang an mga busay nga tinatawag pinipisakan an mga busay sa pinipisakan nahimutang mga ka kilometro tikang san bungto san las navas ngan mahihingangadtoan ini pinaagi sin mga sakayan an san isidro usa nga ika upat nga klase nga bungto sa probinsya san northern samar sa sinirangan nga kabisay an nga rehiyon sa kabisay an sa pilipinas nahimutangan ini sa katundan nga dapit san probinsya amo la ini an bungto sa isla san samar nga sinugboanon an lumad nga yinaknan an iba nga mga bungto ha northern samar nga sinugboanon an ira yinaknan amo an mga isla nga bungto san san antonio ug san vicente sumala san nga census mayda ini populasyon nga ka tawo sa nga panimalay an san isidro mayda napulo kag upat nga baranggay an san isidro in may nga pampubliko na eskwelahan pan elementarya ngan may ada ini upat na pampubliko na eskwelahan pansekundarya an san antonio usa nga ikalima nga klase nga bungto sa probinsya san northern samar sa sinirangan nga kabisay an nga rehiyon sa kabisay an sa pilipinas usa ini nga isla nga bungto an ngaran san isla dalupiri pero kay tungod san bungto an isla tinatawag gihapon nga san antonio sinugboanon an lumad nga yinaknan san san antonio sumala san census mayda ini populasyon nga ka tawo sa nga panimalay gintukod an san antonio sa tuig tikang sa pagtikang mayda mga istorya nga an lugar nakatulo ka beses nga ginngaranan ugsa ini tawagon nga called san antonio an san antonio kilalado nga asilo o sanctuary sin mga kaisdaan ug katamsihan amo nga mga umurukoy tikang sa isla san samar sa pagtikang san ika nga siglo nasabtan nira nga an lugar maupay panagatan ug pamiling sin tamsi nakada la sira san isla agod mangisda ug mamiling sin katamsihan ngan katapos sa ira panagat ug panakop sin tamsi nangunguli ngadto sa samar mga tawo tikang sa bohol ngan sugbo kinmada sini nga isla sa ika duha nga katunga san ika na sigloc ug nagtikang sira sin usa nga paagi nga panagat nga nagamit sin usa nga klase nga pukot nga tinatawag laya tungod sini ginngaranan an lugar nga manoglaya nga buot sidngon mano nga paraglaya o mga mananagat nga tiggamit hin laya han nagtikadamo na sin mga bag o nga mga umurukoy sa isla ngan nagtikang hin mga baranggay ug mga urukyan dida san isla ginbalhin nira an ngaran ngadto sa sugod sugod nga sa sinugboanon nangangahulogan nga nagtitikang pa la pagtika iha an ngaran ginbalhin ngadto sa matabia tungod san baga sin kutsilyo an kahimo san isla waray yana mag aram kon kay ano nasugad ini ug waray gihapon mga iruistorya o mga impormasyon tikang sa kasaysayan nga nagpapakita san rason kon kay ano ginbalhin an ngaran o bisan man kon unan o nira ginliwan an ngaran tungod kay waray nira iba nga rason nga magpili sin ngaran nga iba ginbalhin an ngaran ngadto san san antonio ngan an santo patron san bungto nga si san antonio de padua an san antonio mayda napulo nga baranggay an san antonio in may nuybe nga pampubliko na eskwelahan pan elementarya ngan may ada ini uusa na pampubliko na eskwelahan pansekundarya an san antonio agricultural vocational school an enero an ika nga adlaw han tuig han kalendaryo juliano ug kalendaryo gregoriano ha alternatibo nga pagngaran ha winaray paniniyahan iton pulong nga tuig han kalendaryo o calendar year amo an kabutang han mga bulan tikang enero tubtob disyembre an syahan nga adlaw han medieval nga juliano nga tuig ha kasagaran dida hin adlaw nga diri enero ini nga adlaw ginpili nga syahan nga adlaw han tuig juliano han tanan nga katundan nga europa nga mga kanasuran labot la han inglaterra dida han mga ug an kalendaryo gregoriano nga ginpagawas dida han waray magmando nga an enero amo an new year s day o an syahan nga adlaw han ihap hini nga tuig bisan man kon an inglaterra nagtikang han ihap han iya tuig dida han marso lady day o adlaw han annunciacion dida han butnga han ika nga siglo ug an enero gintawag nga new year s day ngan kaupod han pasko ngan ha panalagsaon twelfth night ika napulo kag duha nga gab i usa nga holiday nga mahinhatag hin mga hatag o regalo mayda pa nga adlaw kon leap year nga nahabilin hit tuig an enero tikang ha linatin ianuarius ngan sinurat ha kinatsila komo enero amo an syahan nga bulan han tuig ha kalendaryo gregoriano ngan usa han mga pito nga bulan gregoriano nga mayda katloan kag usa nga mga adlaw tinatawag liwat ini nga bulan ha winaray nga paniniyahan nagtitikang it enero ha astrolohiya kon an adlaw dida hit senyas han capricorn ngan natatapos dida hiton senyas han aquarius ha astronomiya it adlaw natikang dida hit constellation hiton sagittarius ngan natatapos dida hit constellation hiton capricornus an ngaran nga enero tikang ha linatin ianuarius gingaranan tikang kan jano o janus an diyos roman hin mga purtahan ug ganghaan an orihinal nga kalendaryo romano mayda napulo ka months nga adlaw an mga romano ginlalantaw nira an winter nga waray bulan dida han mga harani bc an nagsunod kan romulo romulus hi hadi numa pompilius nagdugang han mga bulan han enero ug pebrero nga nagresulta han kalendaryo nga mahasugad hin tuig nga nakabase ha bulan o standard lunar year nga adlaw tungod hin pagtuo han mga romano nga nadiri hin mga even number gindugngan an kalendaryo hin sua pa nga adlaw nga nagresulta hin days bisan pa kon marso amo an orihinal nga syahan nga bulan ginsalyo an ini han enero kay amo ini an bulan han pagpili han mga consul it syahan nga adlaw han bulan kinikilala nga adlaw han bag o nga tuig o new year s day ha iningles upod hiton mga ngaran ha kasaysayan para hiton enero an orihinal nga ngaran romano ianuarius an saxon nga pulong wulf monath buot sidngon wolf month o bulan han wolf o loba ngan an kan carlomagno charlemagne pagtawag nga wintarmanoth winter mahagkot nga bulan ha daan nga hinapon nga kalendaryo an bulan tinatawag nga mutsuki iton ika duha nga adlaw han bulan tinatawag nga hatsuyume ngan iton ika nga adlaw nanakusa ha yinaknan nga finnish an bulan tinatawag nga tammikuu nga nanangahulogan month of the oak o bulan han roble an syahan nga lunes ha enero tinatawag nga handsel monday ha scotland ngan amihanan nga inglaterra northern england ha inglaterra an tuig ha pag uma nagtikang dida han plough sunday dida hit dominggo katapos hit epiphany iton coming of age nga adlaw ha hapon amo an ika duha nga lunes han enero para han mga nagiging an edad dida hiton bag o nga tuig kalendaryo usa ini nga national holiday dida ini nga adlaw tikang han pero ha pagtikang ginsasaurog ini ha enero hangtod nga kon diin ginbalhin ini han gobyerno hapon tungod hin mga rason ha ekonomiya pinaagi ha paghimo hin durudamo nga holiday nga magsunod dida hiton pagano nga kaliding han tuig an enero natatapos dida hiton o harani hiton imbolc ha amihanan nga hemisferya ug lughnasadh ha salatan nga hemisferya an pebrero amo an ika duha nga bulan han kalendaryo gregoriano hurawbisbis iton alternatibo nga ngaran hini nga bulan ha winaray amo ini an gihaliputi nga bulan gregoriano ngan amo la ini nga bulan nga iton kahalaba karuhaan kag walo o karuhaan kag siyam iton bulan mayda ka adlaw basta leap year kon iton ihap o numero hiton tuig puyde matunga ha upat labot la hiton mga tuig nga puyde matunga hiton ngan diri hiton ha iba nga mga tuig an bulan mayda ka adlaw natikang iton pebrero kon ha astronomiya nga pag istorya pag aada iton adlaw dida hiton constellation han capricornus ngan natatapos an bulan kon an adlaw aada hiton constellation han aquarius kon ha astrolohiya iton pebrero natikang kon iton adlaw aada hiton senyal han aquarius ngan natatapos dida hiton senyal han pisces an bulan nga pebrero ginngaranan tikang han diyos romano nga hi februus an diyos han purifikasyon an enero ug an pebrero amo an kataposan ngan mga bulan nga gindugang dida han kalendaryo romano tungod kay an mga romano han una ginlalantaw nira an winter nga takna hin waray bulan ini nga pagbalhin ha pagdugang han mga bulan han enero ug pebrero ginhimo hi numa pompilius ha mga bc agod mahatungod an kalendaryo hin standard lunar year an kan numa februarius mayda ka adlaw kon leap year hi cesar augusto kuno nagtanggal hin usa nga adlaw tikang han pebrero ngan gindugang ini ngadto han bulan han agosto nga ginbalyo an an ngaran tikang ha sextilis ha dungog han iya kalugaringon agod nga an kan julio cesar julius caesar bulan nga hulyo diri magkakamay ada hin darudamo nga adlaw pero diri gud dako iton prueba ha kasaysayan nga nasuporta hini an pebrero amo an katapusan ha ngaran nga bulan han kalendaryo romano kay an tuig han una nagtikang dida han marso mayda mga regular nga panahon nga an mga sacerdote o kapadi an romano namumutang hin intercalary month nga an ngaran mercedonius katapos han pebrero agod mahatungod an tuig han mga season ha mga ngaran han pebrero ha kasaysayan upod dinhi an anglo saxon nga mga pulong solmoneth sun month o bulan han adlaw ug kale monath ginngaranan para han cabbage pati gihapon an kan carlomagno charlemagne pagtawag hini nga bulan nga hornung ha daan nga hinapon nga kalendaryo it ngaran han bulan kisaragi or tinatawag gihapon ini ha panalagsa mumetsuki o konometsuki ha yinaknan nga finnish an ngaran han bulan helmikuu nga nangangahulogan bulan han perla iton iningles nga ngaran han bulan february ginluluwas nga diri ginpapatingog it syahan nga r febuary hin damo nga mga nayakan hit iningles bangin ini tungod hiton dissimilation o analogical change nga na impluwensya han january ngaran ha iningles para hit enero an marso amo an ikatulo nga bulan han tuig ha gregoryano nga kalendaryo ngan usa han pito nga gregoryano nga bulan nga mayda katloan kag usa nga adlaw ha winaray tinatawag gihapon ini nga bulan nga karayapanhon natikang iton marso ha astrolohiya diri sidereal nga iton adlaw ada hiton sinyas han pisces ngan natapos dida hiton sinyas han aries ha astronomiya iton adlaw natikang dida hiton kabitun an han aquarius ngan natapos dida hit kabitun an han pisces ha daan nga roma an marso tinatawag nga martius ginngaranan tikang han romano nga diyos han pan gubat o pan gyera ngan an bulan ginkikita nga buynasan nga takna pagtikang hin gyera tikang dinhe an ngaran ng martius amo an nagin marzo ha kinatsila ngan marso ha winaray an march ha pagtikang amo an syahan nga bulan han romano nga kalendaryo tungod kay an mga tighagkot o invierno nga mga bulan han enero ngan pebrero diri angay hin pan gyera nga amo an esensya hin bisan ano nga estado italiko an reporma han kalendaryo ni julio cesar han u k bc bce amo an nagtikang han tuig nga dida han enero an tradisyon nga pagtikang han tuig ha marso nagpadayon ha iba nga mga nasod hin maiha an enero ginhimo la nga adlaw han bag o nga tuig ha fransya han gran bretanya ngan an iya mga kolonya nagpadayon paggamit han march tubtob han an tuig mismo nga nagpili hira han gregoryano nga kalendaryo ha kinadaan nga helleniko nga sibilisasyon an marso tinatawag nga anthesterion ha daan nga hinapon nga kalendaryo tinatawag an bulan nga yayoi ha finnish tinatawag an bulan nga maaliskuu nga diri nasasabtan kon tikang ini diin ha kasaysayan lakip ha mga ngaran han marso an saxon nga pulong lenctmonat ginngaranan tungod han equinox ngan han pagtitikahalaba han mga adlaw ngan an nagin kasugad in ngaran han lent an mga saxon natawag gihapon hanmarso nga rhed monat tikang han ira diyosa nga hi rhedam an mga hadto nga briton nagtawag han bulan nga hyld monath buot sidnong matunog o mabagyo it rehiyon usa nga administratibo nga subdivision ha philippines tikang ha mayda napulo kag pito nga rehiyon ngan inin mga rehiyon ginbahinbahin ngadto hin kapitoan kag siyam nga mga probinsya o lalawigan iton mga rehiyon gin organisa agod igtirok an mga probinsya nga mayda puruparehos an mga kultura ug etnolohikal nga mga karakteristik an mga probinsya iton tinuod nga primary nga subdivision politikal igingugrupo la hira ngadto hin mga rehiyon para la madurudali an pag administrar kaurugan nga mga opisina han gobyerno mayda mga opisina rehiyonal imbes nga mayda mga opisina ha tagsa tagsa nga mga probinsya ug ini nga mga rehiyonal nga opisina adto hiton syudad nga gin designar nga kapital o sentro han rehiyon iton mga rehiyon waray bulag nga gobyerno lokal labot la hiton autonomo nga rehiyon ha muslim mindanao mga mayda elehido nga asemblea rehiyonal ug gobernador an administratibo nga rehiyon han cordillera ginplano han una nga mahimo nga mayda autonomiya nga cordillera autonomous region pero mga pagtipa tikang ha kongreso nagresulta nga nahimo la ini nga regular nga rehiyon administrativo tikang ha an pilipinas mayda napulo kag pito nga rehiyon an mga rehiyon gintirok pinaagi ha heyograpiya ngadto hin tulo nga mga grupo hin isla nga amo an luzon kabisay an ug mindanao ha ubos in lista han mga rehiyon ha ira mga isla nga kagrupo agod makagsubay hin impormasyon mahitungod han mga rehiyon kitaa an mga nahanunungod nga artikulo han mga isla nga kagrupo an mga ngaran nga calabarzon mimaropa ug soccsksargen ginsurat ha bahol nga mga agi o letra kay ini hira mga acronyms nga na indicar han mga nalalakip nga mga probinsya o syudad nira iton hunyo tikang ha linatín nga iunius ngan sinurat ha kinatsila nga junio amo iton ika unom nga bulan han tuig han gregoriano nga kalendaryo nga mayda kahalaba hin katloan ka adlaw an bulan ginngaranan tikang han diyosa romana nga hi juno an asawa ni jupiter ngan amo ha mga romano kon ano ha mga griyego an diyosa nga hi hera ha pagtikang hiton hunyo iton adlaw nasirang dida hiton constellation han taurus ha kataposan hiton hunyo an adlaw nasirang dida hiton constellation han gemini pero tungod han precession han mga equinox iton hunyo natikang nga iton adlaw aada hiton senyal nga astrolohikal nga gemini ngan natatapos pag ada hiton adlaw dida hiton astrolohikal nga senyal ngan cancer ha winaray tinatawag liwat ini nga bulan nga purukpukay iton físika pesiká o pisiká tikang han griyego phsis nature ngan phusikós natural an pinaka fundamental nga siyensya natural nanginginlabot hiton mga batikan nga mga prinsipyo han universo iton físika nanginginlabot hiton mga elementarya nga nakahimo han natural nga kalibutan e g matter enerhiya espasyo ngan takna ngan an ira mga interaksyon pati gihapon han pag analisar han mga sistema nga naipapahayag hin klaro ha pamulong hinin nga mga prinsipyo nagtikang an pesika bilang pilosopiya natural sadton archaic period han greece tuig bce bce an mga pilosopo sugad kan thales naghanap hin methodological na mga eksplenasyons san mga natural na phenomena naghatag sira mga ideya nga ginpasarig san rason ngan obserbasyon ngan daramo san kanra mga hypotheses naprubaran san experimento sugad san atomismo na naprubaran na tama haros katuig tikang sa una gin propose ni leucippus ngan democritus nagin siyensya an pesika sadton early modern europe san paggamit nira san experimental ngan quantitative na methods para ma diskobre an yana ginkokonsidera na laws of physics sakob sa klasikal na pesika an mga tradisyonal na mga sanga sugad san mechanics acoustics optics thermodynamics ngan electromagnetism nanginginlabot an klasikal na mechaniks san mga butang na nagkikiwa ngan ginpapakiwa san pwersa ngan ginbabahin ini ngadto ha statics kinematics ngan dynamics ginbabahin liwat an mechanics ngadto ha solid mechanics ngan fluid mechanics sa fluid mechanics sakob an mga sanga na hydrostatics hydrodynamics aerodynamics ngan pneumatics an moderno na pesika nagpapakita san iba na konsepto san space time ngan matter na prenesentar san klasikal na pesika an duha na teoriya na nagdominar sa moderno na pesika amo an quantum theory ngan special theory of relativity sakob san moderno na pesika an quantum mechanics mga organisasyon an loboc usa nga th class nga bungto ha lalawigan o probinsya han bohol ha butnga nga kabisay an nga rehiyon ha kabisay an ha pilipinas sumala han nga census mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay iton loboc sikat ngan kilalado tungod hiton mga nanlulutaw nga karaonan floating restaurant dida ha daplin hiton ginsusubayan han kiritaon nga salog han loboc it mga turista nangangada gihapon pagkita hiton mga tarsier an giguti ayi nga mga primate han kalibutan nga mabibilngan la hin mga pipira nga mga isla ha timugan o habagatan sinirangan nga asya upod an pilipinas sulawesi borneo ug sumatra an loboc mayda gihapon usa han mga birilhon nga kultural nga heritage han nasod sugad han simbahan han parokya ni san pedro an ika duha nga pinakadaan nga simbahan han nasod ug an sikat ha kalibutan nga loboc children s choir nga nagdaog ha pipira nga mga competition ha lokal ug ha langyaw sugad han ira mahinungdanon nga pagdaog dida han festival competition ha barcelona espanya nga tinatawag europa ug an mga kanta hini dida han naglabay nga septyembre tubtob septyembre it loboc mga karuhaan kag upat nga kilometros it kaharayo tikang han syudad han tagbilaran an kapital han probinsya han bohol an loboc mayda karuhaan kag walo nga baranggay hi norberto romuáldez y lópez hunyo nobyembre tinatawag gihapon nga norberto romuáldez sr agod ma distinguir ini hiya tikang han iya anak nga lalake nga amo gihapon an ngaran usa nga pilipinhon nga manunurat politko hurista ug tawo han estado hiya an syahan han pamilya romualdez nga nasikat ha bug os nga nasod hiya an tiyo o bat kon ha kinadaan nga binisaya ni imelda marcos an anak han iya putó nga bugto nga hi vicente orestes hi norberto romualdez natawo ha burauen leyte han hunyo nagtubo hiya ha leyte ngan nasikat ha pagtikang komo usa nga manunurat ha winaray an iya syahan nga sinurat nga sarswela ha winaray amo an sarswela nga an pagtabang ni san miguel han hi romualdez nagsurat han bisayan grammar and notes on bisayan rhetoric and poetic and filipino dialectology binisaya nga gramatika ngan mga tigaman ha binisaya nga retorika ngan pansiday ug pilipinhon nga diyalektolohiya usa nga basahon hin gramatika mahitungod han winaray nga binisaya han sunod nga tuig gintukod ni romualdez an sanghiran san binisaya ha samar ug leyte agod ma ibandilyo ug maipadukwag an yinaknan nga winaray may abilidad gihapon hi romualdez ha iba nga mga yinaknan sugad han kinatsila iningles ug sinugboanon hi romualdez nagsirbe komo usa nga justice han korte suprema han pilipinas han panahon han americano bulig gihapon hiya dida han nga constitutional convention nga nagpagawas han nga batakang balaod para han mancomunidad pilipinhon philippine commonwealth namatay hin sakit hi norberto romualdez han nobyembre ha palapag samar nga yana lakip han lalawigan han northern samar an republika han bohol usa nga kagamhanan o gobyerno nga ginsiring nga amo an nagdumara han isla han bohol tikang han hunyo hangtod han disyembre dida han disyembre usa ka piniliay ha tagbilaran ginhimo ha ilarom han pagdumara ni tenyente heneral emilio verdeflor nga tikang ha sugbo ini nga kagamhanan o gobyerno lakip han gobierno de canton de visayas o federal nga republika han kabisay an pagka disyembre an mga napili nga opisyales nahabutang han ira mga puesto ha gobyerno pipira nga mga bol anon nagsurat kan presidente emilio aguinaldo nga igbale waray an nahitabo nga piniliay han enero nagpagawas hin dekreto hi aguinaldo ngan ini nakarawat dida han kataposan nga semana han bulan an mga presidente munisipal han bohol nagpili hin mga bag o nga mga opisyales amo ini an mga napili han pebrero ginsulong han mga amerikano an kapital han federal nga republika han kabisay an didto ha santa barbara iloilo tungod hini an mga bol anon naghunahuna hin paghimo hin ira kalugaringon nga republika an una nga ginplano han mga opisyal han kagamhanan ha bohol amo an pagpatawag hin usa ka kombensyon para hin pagsurat hin usa nga konstitusyon o batakan balaod hi flores ngan hi reyes nagkadilito kon hin o an angay magdumara han pinili ay han mga delegado han kombensyon ginsugo ni reyes an sugboanon nga hi pedro samson nga patayon hi flores han mayo han amo la gihapon nga tuig ginpatay hi hen flores ngan an iya duha nga anak ha kapitolyo han lalawigan han hunyo han amo la gihapon nga tuig nagtikang an kombensyon konstitusyonal gin aprobahan ini han amo la gihapon nga mga tawo nga mga opisyales han probinsya ngan hi reyes an napili nga presidente o mangulo waray mahinabo an plebisito kabahin han pag ratipikar hini nga batakan balaod hi pedro samson nahimo nga heneral han republika nagsurender la hiya ha mga amerikano dida han disyembre hi león kilat hulyo abril nga natawo ha ngaran nga pantaleón villegas usa nga namumuno ha sugbo dida han rebolusyon pilipinhon patok han espanya hi kilat usa nga taga negros natawo ha bacong negros oriental binmulig anay hiya hin katig uban hin usa nga circus dida han rebelyon patok han espanya hiya an namuno han mga rebolusyonaryo ha sugbo an syahan nga plano niya pagtikang han rebelyon han dominggo han pagkabanhaw pero nasabtan han mga katsila an mga plano para han rebelyon amo nga ginliwat ni kilat an iya plano ngan nagdecidir nga igtitikang dayon an rebelyon han abril han dominggo han palmas gintikang ni león kilat an rebelyon ha sugbo ini nga panhinabo ginhihinumdoman han mga sugboanon nga an tres de abril pero hi león kilat gintraydor ngan ginpatay dida han biyernes santo abril ha carcar sugbo an panay usa nga isla o puro ha pilipinas nga nahamutangan ha kabisay an ha politikal nga heyograpiya ginbabahin an isla hin upat nga mga probinsya aklan antique capiz ngan iloilo ha katundan nga kabisay an nga rehiyon an prominente nga syudad han isla amo an syudad han iloilo an panay nahamutangan ha timugan o habagatan sinirangan tikang han isla han mindoro ngan kanawayan o amihanan katundan han isla han negros nahabulag pinaagi han estrecho han guimaras ha butnga han negros ug panay ada an isla nga probinsya han guimaras ha amihanan amo an dagat sibuyan ug an mga isla han romblon ha habagatan o habagatan katundan amo an dagat sulu dida ha panay an lugar han leyendo han maragtas nga nagsasaysay daw han pag abot han mga malay nga tawo han kapurupod an han pilipinas an ngaran han island amo in ginkuhaan nga ngaran para hin pipira nga mga united states navy nga mga sakayan nga tinatawag nga uss panay ngan an pinakasikat hini amo an ginlunod han mga hapon dida han dida han panay incident o nahinabo han panay han pag abot han mga espanyol nga pinamunoan ni miguel lopez de legazpi ngada ha panay tikang ha cebu dida han an ira nabilngan nga mga tawo mayda tattoo amo nga ira ginngaranan ini nga isla de los pintados diri sigurado kon unan o an isla ginngaranan nga panay gintawagh han mga aeta an isla nga aninipay tungod hin tanom nga damo dida han isla sumala ha leyendo hira legazpi ngan an iya mga tawo nga namimiling hin pagkaon sinmiring daw kuno pag abot dida han isla pan hay en esta isla kon ha winaray mayda tinapay hini nga isla an mga katsila nagtukod han ira syahan nga urukyan han isla dida han ganghaan han salog banica ha capiz ngan gintawag ini nga pan ay ini an ika duha nga urukyan nga gintukod han mga espanyol ha pilipinas an syahan amo an san miguel ha cebu an negros usa nga isla han pilipinas nga nahamutangan ha kabisay an ini amo an ika upat nga gidako i nga isla han nasod nga mayda kahaluag hin tuna nga kwadrado nga kilometros nga kwadrado nga milyas an mga tawo nga taga negros tinatawag nga mga negrense ha politika ngan ha kultura an negros ginbabahin ngada hin duha nga mga probinsya negros oriental ha butnga nga kabisay an nga rehiyon ngan negros occidental nga kabahin han katundan nga kabisay an nga rehiyon ini nga pagtunga han isla nga baga hin nasunod han kabugkiran ha butnga han isla nahatungod gihapon han duha nga mga etnolingguwistiko nga grupo hini nga dapit han nasod an katundan nga bahin occidental kon ha kinatsila amo an urukyan han mga bisaya nga ilonggo o mga nayakan hin hiligaynon nga negrense ngan an sinirangan nga dapit oriental kon ha kinatsila amo an urukyan han mga tawo nga nayakan hin sinugboanon nga binisaya an importante nga mga syudad han isla amo an syudad han bacolod ha negros occidental ug an syudad han dumaguete ha negros oriental an negros kilalado nga amo an pinaka importante nga producer hin asukar han nasod mga taramnan hin tubo damo dida hiton gin uuma nga mga dapit han isla an bulkan canlaon ha amihanan nga dapit han isla usa nga semi aktibo nga bulkan ngan nahataas han syudad han bacolod han mayo hi mangulo benigno aquino iii in nagpagawas hin ehekutibo nga sugo no nga pormal nga naghihimo han rehiyon han agosto pinirmahan ni mangulo rodrigo duterte an ehekutibo nga sugo ihap nga nagpapabaliwaray han rehiyon nga isla negros an isla han negros gintatawag han una nga buglas usa nga daan nga lumad nga pulong nga ginhuhunahuaan nga nangangahulonga nga gin utod gintutu ohan nga an negros han una kabahin hin darudako nga pundok hin tuna pero naha utod han sinisiring han mga heyolohista nga continental drift o kondi man han mga nagtikahataas nga mga tubig hadton sinisiring nga glacial age han mga pinakasyahan nga mga umurukoy dinhe nga isla amo in mga magsirom an panit nga mga lumad nga kabahin han agta o negrito nga grupo etniko nga mayda kalugaringon nga kultura amo nga an mga katsila gintawag an lugar nga negros nga nangangahulugan ha kinatsila nga mag itom tungod han mga mag itom in panit nga mga lumad nga ira syahan nakit an han ira pag abot dida han isla han abril duha han pinakadaan nga mga urukyan han mga lumad amo an binalbagan ngan ilog nga nahimo nga mga bungto an binalbagan nahimo nga bungto dida han tuig ug an ilog nahimo nga bungto dida han an iba nga mga urukyan amo an hinigaran bago marayo nga yana pontevedra mamalan nga yana himamaylan ug candaguit usa nga sitio ha san enrique katapos hin pagpili hin mga encomienderos han island hi miguel lopez de legaspi nagbutang han negros ha ilarom han yakan balaod han gobernador han oton ha panay pero han an isla nahimo nga distrito militar ngan an syahan nga kapital amo an ilog an lingkoranan han gobyerno ginbalhin ngadto ha himamaylan ngan katapos hini an bacolod amo an nahimo nga kapital dida han han gintunga han mga katsila an isla ngadto han negros occidental ug negros oriental han nobyembre an mga negrense nanrebelde patok han mga katsila nga mga awtoridad han probinsya nga pinamunoan han gobernador politico militar nga hi coronel isidro de castro an mga espanyol nag surender pakakita nira hin mga armado nga mga kasundalohan nga tikadto ha bacolod an mga rebolusyonaryo nga pinamunoan nira heneral juan araneta tikang ha bago ug heneral aniceto lacson tikang ha silay ha kamatuoran nandadara hin mga peke o diri tinuod nga mga armas nga mga riple o pusil nga mga kadahonan hin palma ug mga kanyon nga mga banig nga ginpalikid ug ginpintaran hin itom han kulop han nobyembre hi coronel de castro nagpirma han acta han capitulacion ngan natapos an gobyerno han espanyol ha negros occidental ini nga panhinabo ginsasaurog ha negros occidental kada cinco de noviembre nga amo an adlaw nga an mga negrense nag uwat han mga katsila nga nga makuha an ira kagawasan an nobyembre gin deklara nga ispesyal nga waray trabaho nga adlaw hin pagsaurog han lalawigan pinaagi han republic act no nga ginpirma ni corazon aquino dida han pebrero an tgv amo an kanan fransya train grande vitesse kon ha literal tren nga dako an kalaksi gindebelop ini han alstom ngan sncf ngan ginpapalakad han sncf an companyiya nasyonal nga riles han fransya ini nadugtong hin mga syudad ha fransya labi na an paris ug ha pipira nga mga hagrani nga kanasoran sugad han belhika ug suisa mga tgv ha ilarom hin iba nga mga ngaran nandudugtong hiton fransya ngadto ha alemanya ug ha paises bajos thalys ug ha reino unido eurostar mga tren nga nagsubad han tgv nga disenyo ginpapadalagan gihapon ha salatan nga korea korea train express o ktx ha espanya ave ug ha estados unidos acela express it mga tgv nga tren ginhihimo ha kasagaran han alstom ha yana talagsa upod han bulig han bombardier iton tgv tren hin pasahero labot la hiton mga pipira nga mga tgv nga ginagamit para hin mga postal nga karga tingadto ngan balik han mga syudad han paris ug lyon ha fransya an ideya nga magkamayada hin tgv una ginsuhestyon dida han mga an syahan nga prototype kinikilala nga tgv ginpapaandar hin mga gas turbine ngan nakuha han iya kalugaringon nga elektrisidad tikang han lana pero katapos han nga krisis enerhiya ngan han sinmunod nga paghataas han presyo han lana nahimo na ini nga diri praktikal an syahan nga hingpit nga elektrikal nga prototype nakumpleto dida han ug an final nga bersyon napadara dida han ngan nagtikang an serbisyo ha publiko dida han ruta nga nadugtong han paris ngan lyon ha septyembre an mga syahan nga mga pinili nga mga mamaralit hin tiket amo an mga negosyante nga nabiyahe hini nga ruta an tgv para ha ira madurudali nga solusyon kaysa han mga regular nga tren mga auto o mga idro waray la mag iha an paghalu ag han client base ngadto han mga iba dida han populyason nga naruyag hin praktikal ngan malaksi nga paagi pagbiyahe tikang ha syudad ngadto hin lain nga syudad tikang hini mga dedicated nga linea ha mga ruta tours le mans calais bruselas ngan marsella gin abrehan mayda linea ngadto ha estrasburgo nga ginhihimo pati gihapon in mga dedicated nga linea hin hagtaas nga kalaksi ngadto ha colonia ngan amsterdam mayda pa mga plano ha mga sumurunod nga nga magdugang hin mga ekstensyon han linea ngadto ha espanya ngan italya usa nga hataas kalaksi nga linea ngadto ha londres tikang ha folkestone ginhihimo gihapon nga ginagamitan han engineering expertise han sncf diri an tgv an syahan nga pan negosyo nga hataas in kalaksi nga serbisyo hin tren kay an hapon nga shinkansen nagdugtong han tokyo ngan osaka tikang han oktubre mga haros napulo kag pito ka tuig ugsa igpadalagan an syahan nga mga tgv an tgv usa han mga gimalaksihi nga mga komersyal nga ginpapadalagan nga mga konbensyonal nga tren han kalibotan pero amo ini an gimalaksi ha kalibutan kon ada ini ha ilarom han test condition han nakaabot ini hin mga kalaksi nga ka kilometros ha tagsa oras ka milyas ha tagsa oras nga ginamit hin pinahalipot nga tren duha nga power car ngan tulo nga pasahero nga carro dida han nobyembre an tgv nagdara han ika usa ka bilyon nga pasahero tikang han pagtikang han pagpadalagan han an ika duha ka bilyon maabtan daw dida hiton tuig an fransya mayda mga ka kilometro hin lgv nga ginhimo han naglabay nga karuhaan ka years ngan mayda upat nga bag o nga linea nga kondi man ginsuhestyon ginhihimo an amsterdam ngan an colonia daan na ginsisirbisyoan han thalys nga mga tgv nga tren nga nadalagan hin ordinaryo na riles ngaran ini nga mga pagsumpay gin upgrade ngadto hin riles para hin hataas in kalaksi it london ha yana ginsisirbisyoan han eurostar nga mga tgv nga tren nga nadalagan hin hagtaas nga kalaksi pinaagi han mayda na nakumpleto nga channel tunnel rail link ngan ha ordinaryo nga kalaksi ha mga regular nga riles ha mga suburb han london bisan kon iton eurostar magamit hin kumpleto nga bulag nga linea pagkatapos hiton section han sumpay makumpleto an wikimedia commons tinatawag gihapon nga commons o wikicommons usa nga burutangan o repositoryo hin gawasnon nga sulod nga mga ladawan o image sound ug iba pa nga mga multimedia nga file usa ini nga proyekto han wikimedia foundation it mga file nga ginkakarga dinhi nga burutangan puyde magamit sugad in mga ginkarga lokal nga mga file ha iba nga mga proyekto han mga wikimedia nga server sugad han wikipedia wikibooks ug wikinews an proyekto gin propose dida han marso ug gintikang dida han septyembre usa nga rason hini nga pagtukod hin usa nga burutangan o repositoryo amo an hingyap nga diri gud magdamo an pagdurudoble hin mga pagbuhat ha mga dirudilain nga mga wikimedia nga proyekto ug yinaknan nga nahihinabo kay an amo la gihapon nga file kinahangalan igkarga ha tagsatagsa mga dirudilain nga mga wiki ugsa han pagkamay ada han commons iton posibilidad hin mga lokal nga pagkarga dida hiton mga server aada pa pero ini angay gamiton ha kaurugoan para hin mga materyales nga iton mga polisiya han lokal nga proyekto natugot nga diri matutugotan ha ilarom han pag lisensya nga polisya han commons sugad hiton fair use content tikang han an wikimedia commons mismo diri natugot hin mga fair use o mga pagkarga ha ilarom hin diri gawasnon nga mga lisensya upod an mga lisensya nga naglilimita han pan negosyo nga paggamit han materyales iton mga lisensya hin mga buhat nga puyde ha commons upod an gnu gawasnon nga dokumentasyon nga lisensya o gnu free documentation license creative commons nga mga lisensya nga waray paggaud o paglimita han paggamit ug an public domain iton panakayan tinatawag gihapon nga transportasyon amo an padalagan hin mga tawo mga butang mga senyal ug impormasyon tikang hin usa nga lugar ngadto hin iba an pulong nga transportasyon tikang ha latin nga mga pulong nga trans tabok ug portare pagdara iton panakayan damo iton mga aspeto ini hira puyde mabahinbahin ngadto hin tulo infrastruktura mga sarakyan ug mga pagpadalagan o operasyon nalalakip hiton infrastruktura an mga transport network sugad hin kakarsadahan mga riles hin tren mga agi anan ha kalangitan mga kanal mga pipeline ngbp iton mga sarakyan sinisiring nga mga nasakay hiton mga network sugad hiton mga auto mga bisikleta mga bus mga tren mga idro iton pagpadalagan o mga operasyon amo an nahanunungod han pag kontrolar han sistema sugad han mga senyales han trafik ug mga ramp meter mga railroad switch air traffic control ngbp pati gihapon in mga polisiya sugad in paagi pagbiling kwarta para han sistema sugad pananglitan han paggamit hin mga toll o mga buhis han gasolina kon ha haluag nga paglantaw iton disenyo hiton mga network amo an trabaho han civil engineering o inhenyeriya sibil ngan urban planning pagplano han sawang an disenyo han mga sarakyan amo an nahanungod han mechanical engineering o inhenyeriya mekanikal ug mga ispesyalizado nga mga subfield sugad han nautical engineering ug aerospace engineering an mga operasyon o pagpadalagan ispisyalisado pero ini bangid trabaho ini han operations research o systems engineering iton mga paagi o modo amo in mga kombinasyon hin mga network mga sarakyan ug operasyon ngan upod dinhe an pagbaktas an sistema hin kakarsadahan sistema han riles mga sakayan ha kadagatan ug mga moderno nga pagpalupad an ave usa nga acronym han alta velocidad española nga kon igliteral hataas nga kalaksi espanyol nga napaaliday han pulong ha kinatsila nga ave nga nangangahulogan nga tamsi amo in usa nga hataas in kalaksi nga tren nga nakaabot hin mga kalaksi nga tubtob ka kilometros ha tagsa oras hin dedicated nga track diri ini sugad han iba nga network han mga riles ug tren ha espanya nga nagamit hin broad gauge kay an ave nagamit hin europeo nga standard gauge nga natugot hin direkta nga pagsumpay ha gawas han espanya ha pagtika iha ngatanan nga mga tren nga ave ginpapamalakad ha yana han renfe an espanyol nga companyiya estado hin riles pero posible nga iton mga pribado nga mga kompanyiya tugotan pagdumara hin mga linea ha mga sumurunod nga panahon an ave nagtikang hin serbisyo nga nasumpay han madrid ngan sevilla dida han abril nga may distancia hin ka km nga an oras hin biyahe ka oras mayda mga nagsiring nga an gobyerno psoe nagpili han frances nga alstom nga bid imbes nga an siemens ug talgo nga mga bid tungod hin mga rason nga politikal imbes nga teknikal pagpahalipay han gobyerno frances tungod han pagbulig hini hin pagdakop hin mga eta nga mga aktibista nga nananago ha tabok han tubtoban o frontera ha salatan nga francia tungod kay didto ginhimo ha sevilla an world s fair amo nga ini an ginpili nga syahan nga linea han ave pero mayda mga akusasyon nga an namumuno han gobyerno espanyol nga hi felipe gonzález nga taga sevilla nagpabor han iya kalugaringon syudad gingarantiya han ave hin serbisyo nga maabot han ginkakadto an ha sulod hin mga minutos han ginpasabot nga oras ngan nahatag hin bug os nga pag uli han bayad kon magsobra an kaatrasar han tren pero mga la han mga tren an nahaurhe dinhe nga bahin an pagsakto hin oras han ave maupay kon ginkompara han iba nga mga serbisyo han renfe ngan ginkompara ngani han franses nga sistema tgv iton kalaksi han mga tren han ave upod han mga kamamahal nga mga presyo hin real property ha madrid amo an rason kon kay ano an mga nananakay ha madrid nga napili pag ukoy ha ciudad real an syahan nga estasyon tikang ha madrid dida han linea madrid sevilla ha yana upat nga linea o linya iton sistema han ave it sentro nga hub han sistema amo an puerta de atocha nga estasyon ha madrid an thalys usa nga hataas in kalaksi nga tren nga network nga ginhimo paggamit han hataas in kalaksi nga linea nga nadugtong hiton paris ngan bruselas brussels ini nga track ginsasaro an han eurostar nga mga tren nga nabiyahe tikang ha paris o bruselas ngadto ha londres o london pinaagi ha lille ug an channel tunnel ug han mga franses nga domestiko nga tgv nga mga tren duha ka modelo hin mga tren it gingagamit hiton sistema ug ini nga duha upod han sinisiring nga tgv train grande vitesse o tren nga hataas an kalaksi nga grupo hin mga hataas in kalaksi nga mga tren nga ginhimo han alstom nga kompanyiya ha fransya bisan diri ini hira parehos han domestic nga mga tgv set ha unhan han bruselas an mga dagko nga syudad nga ginkakadto an han mga thalys nga tren amo an antwerp an haga rotterdam amsterdam lige aachen ngan colonia cologne it mga tren hini nga mga kakadto an o destinasyon nadalagan ha pira ka bahin hin mga dedicated nga hataas in kalaksi nga mga track an iba hini ighihimo pa ug ha pipira nga bahin dida hin durudaan nga mga track nga ginsasaro han mga regular nga kalaksi nga tren waray madayon in mga plano nga an linea ngadto ha colonia nga igpadayon nga umabot ha frankfurt tungod kay nagkulang in koryente nga gingenerate han mga thalys trainsets kon ginpapadalagani ini ha ilarom han kv nga voltage nga sistema nga ginagamit ha alemanya o germany tikang ha paris an frances nga tgv network mayda hataas in kalaksi nga mga sumpay ngadto ha iba nga mga frances nga syudad upod an avignon ug marseille ginebra geneva ha suiza ngan pati gihapon an main nga internasyonal nga aeropuerto han paris nga charles de gaulle aeropuerto harani ha roissy ngan an disneyland nga theme park ha marne la vallée an pagsumpay han linea ngadto ha charles de gaulle airport nakatugot han air france pag cancelar han serbisyo nga idro hini han ruta nga paris bruselas lugod an air france namamaligya hin mga puesto dida han mga tren nga thalys an oras hin biyahe tikang ha bruselas gare du midi zuidstation ngadto ha paris gare du nord mga ka oras minutos para hin distancia nga mga ka km iton peak nga kalaksi km h dida hin dedicated nga hataas in kalaksi nga track o surundan an thalys gintagaan han iata nga designador h ini gingagamit upod han american airlines ug northwest airlines an american airlines mayda pakigsabot nga makigsaro hin kodigo han thalys para hin serbisyo han tren tikang ha charles de gaulle nga aeropuerto tubtob ha brussels midi an aerolinea nga alyansa nga skyteam mayda gihapon pakigsabot hin pagsaro hin kodigo han thalys para hin serbisyo hin tren tikang ha aeropuerto internasyonal han schiphol amsterdam ngadto han estasyon berchem han antwerp ngan estasyon midi han bruselas an shanghai maglev nga tren tinatawag gihapon nga shanghai transrapid ha inintsek amo an syahan nga komersyal nga maglev nga linea ha bug os nga kalibutan an paghimo ini nagtikang dida han marso ngan nagtikang han serbisyo publiko dida han enero ginpapadalagan ini nga linea han shanghai maglev transportation development co ltd an linea tikang ha shanghai subway linea nga estasyon karsada longyang ngadto ha aeropuerto internasyonal han pudong it kahalaba han ginsusubay o track ka kilometros it tren mga ka minuto ngan ka segundo ngan iton hataas nga kalaksi o top speed amo in ka kilometros ha tagsa oras han hunyo an presyo han ticket mga rmb yuan mga nga us nga dolyar ug rmb para hin mga pasahero hin idro nga mayda pagpakita nga pinalit nga ticket han idro an cisalpino usa nga hataas in kalaksi nga tren nga nagsusumpay hiton mga syudad han stuttgart basel ginebra geneva zrich milano venesya venice and florensya florence an nakiling nga tren kilalado ha informal nga pagtawag nga pendolino an italiano nga etr nahatag hin komportable ngan makalsi nga pagsumpay ha mga nasod han italya suiza ngan alemanya an cisalpino ginpapadalagan hin duha nga linea o ruta an tren mayda duha nga class ha first class mayda mga saksakan para hin koryente an cisalpino mayda dining car o carro nga kon diin an mga tawo nangangaon iton pag reserba hin pwesto ginrerekomenda ha mga biyahe ha langyaw o international trip mayda surcharge nga ginbabayad upod han pagreserba diri puyde igkarga an mga bisikleta an cisalpino gindudumara han cisalpino ag nga iton headquarters ini adto ha bern iton pag ayad ngan pagmentena hiton mga tren ginbubuhat ha milano han italyano nga railway operator trenitalia iton mga tren ginseserbisyoan hin mga tawo tikang ha trenitalia pati gihapon han swiss nga swiss federal railways ug han mga aleman nga mga operator deutsche bahn samtang an pag cater gindudumara han italyano nga kompanyiya cremonini s p a han roma it pamaligya hin ticket ginbubuhat han mga tulo nga mga operator ngan mga ahensya hin biyahe an shinkansen hinapon usa nga network hin hataas in kalaksi nga riles nga linea ha hapon an syahan nga linea an tkaid shinkansen nag abre dida han an network tikang hadto ginpadako agod mahisumpay an kadam an han mga dagko nga syudad ha mga isla han honshu ngan kyushu nga mayda pagpadalagan hin mga kalaksi nga tubtob ka kilometro ha tagsa oras an ngaran ha iningles nga bullet train kon ha winaray bala nga tren usa nga paghubad ha katundan han hinapon nga pulong dangan ressha nga amo an ngaran han proyekto samtang ginpaplano pala ini dida han mga s an yana nga ngaran nga shinkansen kon ha literal nangangahulogan nga bag o nga trongko nga linea ngan amo kon ha teknikal nga pagiruistorya ngaran la hiton mga surundan han riles samtang iton mga tren ngahaw gintatawag ha opisyal nga ngaran nga super express ch tokky kondi ha adlaw adlaw nga kinabuhi ini nga pag distinguir talagsa la himo on bisan ha hapon dida han paghihimo han shinkansen nga network diri pirme posible nga ighimo han linea nga magsumpay ngadto hin ada na nga daan nga estasyon ngan tungod hini usa nga bag o nga ikaduha nga estasyon ginhimo tungod hini damo han mga shinkansen nga estasyon eg shin yokohama station ngan shin osaka station mayda han pagtikang nga sumpay o prefix nga shin ha ira ngaran pero ini nga pulong shin nangangahulogan la nga bag o ha hinapon ngan diri direkta nga paaliday han shinkansen an hapon amo an syahan nga nasod nga naghimo hin mga dedicated nga mga linea hin riles para hin hataas in kalaksi nga pagbiyahe tungod han kadamo hin kabugkiran han nasod an ada na nga daan nga network mga ft in gauge mm narrow gauge nga mga linea nga ha kaurugan nasubay hin diri diritso nga mga ruta ngan diri puyde ma ipagamit hin haruhagtaas nga mga kalaksi tungod hini an hapon darudako an pagkinahanglan hin mga bag o nga mga hagtaas in kalaksi nga mga linea kaysa hin mga nasod nga an ada na nga daan nga standard gauge o halu ag nga gauge nga sistema hin riles darudako an higayon hin pag upgrade ha pagkaiba han mga darudaan nga mga linea an shinkansen nga mga linea standard gauge ngan nagamit hin mga tunnel ug viaducts pag agi ngan paglampas hin mga obstakulo imbes nga libuton an paghimo han syahan nga banda han tokaido shinkansen han ruta nga namumutnga han tokyo ngan osaka nagtikang han gin abrehan an linea han oktubre igo la nga maka abot han tokyo olympics an linea dayon nga naginmalinampuson nakaabot han ika ka ribo o ika ka milyon nga pasahero nga waray pa mag tuló ka tuig han hulyo ngan nag abot han ika syahan nga bilyon nga pasahero han an syahan nga mga shinkansen nga tren ginpadalagan hin mga kalaksi speeds nga tubtob ka kilometros ha tagsa oras ka milyas ha tagsa oras ngan ini ginpadugang an kalaksi nga makaabot hin ka kilometros ha tagsa oras ka milyas ha tagsa oras mayda pa hini nga mga tren upod han ira itsura nga maypagka bala nga ginagamit pa para hin mga serbisyo han ruta nga namumutngaan han hakata ngan osaka usa nga carro hin pagmaneho tikang hin usa han mga orihinal nga mga tren ada na yana han british national railway museum ha york damo nga mga sumurunod nga modelo han tren nagsunod han syahan nga klase kasagaran an tagsa modelo mayda kalugaringon nga nag iiba nga itsura it mga shinkansen nga tren yana nadalagan hin regular ha mga kalaksi nga tubtob ka kilometros ha tagsa oras ka milyas ha tagsa oras ngan nahaupod ini han mga gilalaksihin nga mga tren nga ginpapadalagan ha kalibutan upod han frances nga tgv espanyol nga ave ngan aleman nga ice nga mga tren an orihinal nga plano nga an shinkansen magdara hin mga panpasahero ngan mga pankarga o freight nga tren ha adlaw ngan gab i iton shinkansen nga mga linea nadara la hin mga sarakyan nga tren nagsisira an sistema tikang hiton katutnga hit gab i ngadto hiton kada adlaw agod magkamayda hin maintenance an mga pipira nga mga tren nga nabiyahe pa ha gab i ha hapon nadalagan dida hiton daan nga narrow gauge nga network nga parallel hiton shinkansen iton mga tren mga maabot hin mga napulo kag unom nga carro hin kahalaba it sukol hiton tagsa nga carro mga ka metros ft ha kahalaba an gihalaba i nga mga tren mga ka metros hin milya tikang ha atubangan ngadto ha luyo iton mga estasyon halaba gihapon agod mahasulod an mga tren han jr central nagpasamwak nga an average nga oras hin pag abot han shinkansen mga nahaabot hin mga minutes o ka segundo han gin iskedyul nga oras upod na dinhe an ngatan nga natural ngan kanan tawo nga aksidente ngan mga sayop ngan ginkalkula tikang han tanan nga mga ka biyahe han shinkansen an nahauna nga record tikang ha ngan mga ka minutos o ka segundo an syahan nga derailment o kahagawas han riles hin shinkansen nga tren ha serbisyon para han manarakay nahinabo dida han chuetsu nga linog han oktubre walo tikang han napulo nga carro han toki numero nga tren dida han joetsu shinkansen nahagawas han riles ha harani han nagaoka nga estasyon ha nagaoka niigata pero waray may nasamaran o namatay han mga nga manarakay an tkaid shinkansen amo an syahan ngan orihinal nga shinkansen nga linea nga nag abre han nga nagdugtong han tokyo ngan shin osaka ginpapadalagan ini han central japan railway company an tokaido shinkansen nga linea syahan ginplano han komo usa nga ka kilometros ha tagsa oras nga dedicated nga riles nga masumpay han tokyo ngan shimonoseki nga magreresulta hin ka malurulaksi kaysa han gimalaksihi nga express nga tren hadto nga panahon an pagtikang han gyera pankalibutan ii naghunong han proyekto anay dida han mga syahan nga mga pagplano bisan pa mayda mga ginbuho nga mga tunnel nga nagamitan ha pagtika iha han ruta han shinkansen nga ruta an aktwal nga paghimo han linea nagtikang han ngan natapos han ngan an syahan nga tren nagbiyahe tikang ha tokyo ngadto ha shin osaka han oktubre hadto nga tuig an pag abre han linea gin igo nga mahaabot han summer olympics ha tokyo nga naghatag na nga daan hin internasyonal nga pagpakita han nasod ha orihinal an linea gintawag nga bag o nga tokaido nga linea an linea nagdara han ika ka milyon nga pasahero han ug an ika bilyon dida han mayda tulo ka klase hin tren hiton linea tikang ha gilalaksihi tubtob hit gimahinayi an mga ini amo an nozomi hikari ngan kodama damo nga mga tren napadayon pagbiyahe ngadto ha sanyo shinkansen tubtob ha hakata station han fukuoka tupod han mga tren nga set hini nga linea an an shanghai hangzhou maglev train usa nga ginplano nga maglev nga tren nga linea tikang ha shanghai ngadto ha hangzhou ha sinirangan nga tsina an bug os nga kahalaba han linea mga ka kilometro ka kilometro ha shanghai ngan ka kilometro ha lalawigan han zhejiang nga mahahamutngaan han duha nga intsik nga syudad han shanghai ngan hangzhou upat nga estasyon iton hihimuon ha shibohui ha salatan nga shanghai jiaxing ngan sinirangan nga hangzhou an disenyo nga kalaksi mga ka kilometro ha tagsa oras ngan an tren makabiyahe han ka kilometro nga linea ha mga karuhaan kag pito ka minuto an aktwal nga paghimo ginplano nga magtikang ha ngan plinano nga matapos ha igo la nga maka abot hiton shanghai expo kon mahimo ini amo ini nga linea an magiging syahahan nga inter city maglev nga riles nga linea ha serbisyo komersyal ha kalibutan an linea magiging pagdugang o ekstensyon han usa pa nga amo la liwat nga maglev nga linea ha serbisyo an shanghai airport maglev nga linea an bug os nga budget han proyekto mga ka bilyon nga rmb yuan mga ka bilyon nga us nga dolyar an tigbauan usa nga ika upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han iloilo ha katundan nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas sumala han nga census mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an tigbauan mayda kalim an kag duha nga baranggay an ngaran han tigbauan tikang han tigbao usa nga klase hin banwa nga masurong dida nga lugar buot sidngon han ngaran nga an lugar nga kon diin damo an tigbao an tigbauan usa nga bungto ha daplin han dagat usa han mga ginlugsungan han fuerza armada han pilipinas ug estados unidos nga pinamunuoan ni heneral douglas macarthur han marso para han liberasyon han pilipinas tikang han mga hapon han ika duha ng gyera pankalibutan an matematika amo an larangan hin kinaadman nga nanginginlabot hiton mga konsepto sugad han kadam kahimo kahaluag ngan pagbalhin ngan amo gihapon an disiplina akademika nga nag aaram hini gintawag ni benjamin peirce ini nga amo an siyensya nga nakuha hin mga necesaryo nga mga konklusyon iba nga mga ispisyalista ha matematika nasiring nga iton matematika amo an siyensya hin pattern nga an mga matematiko namimiling hin mga pattern kon hain man ini mabibilngan ha mga ihap o numero siysensya kahaluag o espasyo kompyuter imaginary nga mga abstraction o bisan diin it mga matematiko nagdadalikyat hini nga mga konsept agod makahimo hin mga bag o nga mga conjecture ngan pagtukod han mga kamatuoran hini pinaagi ha rigorous deduction tikang hin mga chosen axiom ngan mga kahubad an heyometriya griyego geo tuna metria sukol nagtikang nga an pagtirok han kinaadman mahitungod han kalabotan han paglugar o espasyo o spatial relationships usa ini han duha nga pagbahin han ugsa han moderno nga matematiko an ika duha amo an pag aram han mga ihap o numero ha yana nga mga panahon an mga konsepto nga heyometriko gin heneralisar ngadto hin hataas nga handana hin ka abstrakto ngan kompleksidad ngan gin gamitan na han mga paagi han kalkulo ngan abstrakt nga algebra amo nga damo nga mga sanga hini nga pagtirok hin kinaadman haros diri na makilal an nga mga nagsunod han una nga heyometriya kitaa iton mga larangan han mathematika ngan algebraic nga heyometriya it kímika tikang han alkimiya amo an siyensya hin matter han atomiko ngadto han molecular nga iskala nga nanginginlabot han mga pagtitirok han mga atom sugad hin mga molecule mga crystal ngan mga metal iton kimika nanginginlabot hiton kahimo ngan istadistikal nga mga panag iyahan hinin nga mga istruktura pat gihapon han mga pagbalyo ngan mga interaksyon hin nga nahihimo han mga materyales nga nabibilngan ha adlaw adlaw nga panginabuhi sumala han moderno nga kímika iton pisikal nga mga panag iyahan hin mga materyales gindiditermina hiton hira istruktura ha atomiko nga iskala nga gindiditermina hiton mga panag iyahan ngan mga enerhiya han mga interaksyon ha siyensya an pulong nga siyensya natural nangangahulogan han rasyonal nga paagi han pag aram han universo nga gin iintinde nga nasunod hin mga surondon o balaod hin natural nga pagtikang an pulong nga siyensya natural gin gagamit gihapon pagpaiba hiton mga larangan nga nágámit han siyentipiko nga paagi han pag aram han kalibungan tikang han siyensyas sosyales nga nágámit han siyentipiko nga paagi han pag aram han pamatasan hin katawhan ngan sosyudad ngan tikang han mga pormal nga mga siyensya sugad han matematika ngan lohika nga nágámit hin lain nga metodolohiya an saykulo puydi magtikang ha gininhawa u iginawas nga ayri han mga tawo nga hayop ini an co u caorbon dioxide usa nga karbon nga duha nga oksiheno ginhihinggut ini han mga dahon han mga puno ngan tanum ini in gin papadis han tanum u puno an mga oksiheno ngadtu ha tubig hydrogen dioxide h mineral water ini in guin giginhawa nira tipabalik ha ayri an upat nga oksiheno u quadroxide ngan guin buburublag ini han pawa han adlaw ngadtu usa ka oksiheno u oxygen para makaginhawa an tawo an co u carbon monoxide karbon nga usa nga oksiheno ansya in tikang ha mga puthau sarakyan tanum ha dagat guin hihigup ini han dahon han tanum u puno ngan guin papadis ha oksiheno han tubig nahurma tulu nga oksiheno u trioxide guin gagawas ha stomata han dahon ngadtu ayri ngan guin buburublag ngadtu usa nga oksiheno han pawa han bulan an hidroheno han tubig ngan karbon in guin papadis nahurma ha sulud han tanum u puno hin hydrocarbons u hidroheno karbon ini in guin gagawas ha stomata han dahon pina agi han osmosahi ini nga hydrocarbons ini nag bubulag an carbon nakadtu ha butnga han kalibutan u core para makahimu hin bag u nga batu an hidroheno in nabalik ngadtu ha adlaw an ibba nga ch kun diri nabubulag ini in nahihimu nga krudu ha ilarum han mga batu an ibba nga hidroheno in napadis ha dihydrogen oxide hidroheno oksiheno para maging ho duha nga hidroheno ngan usa nga oksiheno an tubig uran u distilled water ha mga nasyun sugad han pilipinas nga balanse an osmosahi nagkakamay ada hin makusog nga osmosahi an kat huraw ngan maluya nga osmosahi an kat uran mahagkut sugad han bagyo ini in diri balanse nga osmosahi han dagat atlantiku ngan indiyanu ngadtu han osmosahi ha dagat pasipiku nagkaka may ada liru an hangin bagyo ihap kada kaduhaan kag siyam han ika duha nga bulan han tuig ihap han tawo may ada uska bulalakaw ini in trumabisiya tikanhi ha kalibutan pag hugdon in nahingadtu ha mga madahon nga dapit tungud han subra ka mapasu ngan may kalayu nasunug an mga dahon dinhi may nahi ungay nga hayup an patu tungud kay mahamut an asu san nasunog nga patu ini in nahibaru hira nga nasakit na ngayan an ira mga suruk suruk wara ibba nga susudlan ngadtu ha ilarum kundi an baba ini in ira guin kaun ngan naupay sanglit an nasusunug pa guihapun nga kalayu ira guin tagu pina agi han mga sanga nga nabari han dagku nga tamsi ngan dahun nga ugga para maipadayun an iya pag laga u kalayu an atomo upat nga oksiheno o guin pipilit ha tulu nga ferrumu fe nga atomo pina agi hin pag tanggal hit protono han atomo oksiheno nahuhurma nga feo magnet tungud nga an nga oksiheno nga mayda nga protono katloan kag duha ngatanan nga protono in tanggal sanglit mamimiling hin protono an oksiheno puydi ini ha puthau nga may ada maluya nga pagkaurusa han protono hini nga prusisu nadikit nahirani an puthau ha magnit hini nga prusisu an protono han oksiheno nadugang wara puntus pabalikad nga usa ka pamoraboraan nga protono an puthau nga guin bayaan han protono naghihinay hinay pag bagaun utud utud nga sulug alternating current ac an electrono han oksiheno han magnit ansya in nakakakarawat hin pusitibu nga electrono tungud han kaluyu nga electrono han oksiheo han usa pa nga magnit parihu han daku nga lidung nga magnit gin bibirikan ha ilarum hin guti nga lidung nga magnit ini nga pag kewa naghahatag hin electrono ngadtu ha usa pa nga magnit nga napahuway an nahihatag nga electrono ansya in nasulud ha mga bateriya matiryalis nga de kuryinti an kuryinti nga magnit nagana pina agi han pag dalagan han electrono ngadtu balyu estadu nigatibu ini nga pagbalyu hin estadu an hinungdan nga bumutung hin oksiheno para ibanan hin protono ngan ikadtu ha puthau an oksiheno nga kulang protono makuha hin protono ha puthau nga may maluya an pag kaurusa han protono an nigatibu nga electrono nabalik ngadtu ha magnit diritsu ha guti nga lidung nga magnit diritsu liwat ha hinungdan han pagbirik han guti nga lidung para ibalik liwat an pusitibu nga electrono ini in nahihinabu tungud kay na balanse an atun kalibutan tungud han kuryinti nga magnit na sudlan an carbun c hin subra nga electrono pusitibu an matiryalis nga de bateriya ansya in guin dadalaganan han pusitibu nga electrono nagana an matiryalis tungud han pagbalyu estadu han electrono ngadtu nigatibu diritsu ini nga nigatibu nga electrono ha bateriya an subra nga pusitibu nga electrono in mahimu na ngani nigatibu ini an guinsisiring nga discharge low batt an kuryinti nga magnit nagana pina agi han pag dalagan han electrono ngadtu balyu estadu nigatibu ini nga pagbalyu hin estadu an hinungdan nga bumutung hin oksiheno para ibanan hin protono ngan ikadtu ha puthau an oksiheno nga kulang protono makuha hin protono ha puthau nga may maluya an pag kaurusa han protono kun marubat an discharge nga bateriya an nigatibu nga electrono nabalanse pina agi han osmosahi engr annabelle abad butalid lic no unum ka bug os nga lukon usa ka dangaw han taga isla han tikli an kadausa nga lukon natimbang lima ka gatus ka gramos tungga han usa ka kilogramo an lima ka gatus gramos in ma bug at u ma gaan ada ha tawo an antropolohiya tikang han griyego nga pulong tawo o persona amo an pag aram hin katawhan kitaa iton genus nga homo ini nga larangan hin pag aram pankabug osan o holistiko ha duha nga paglantaw nahanunungod ini han ngatanan nga katawhan ha tanan nga panahon ngan tanan nga mga larangan o dimensyon han katawhan usa nga primarya nga pagkaiba hiton antropolihiya tikang hiton iba nga humanistiko nga mga disiplina amo an enfansis han pagkumpara ha mga dirudilain nga kultura pero ini nga pagkakaiba nagtitika kontroberysal ngan gindidinebatehan ug iton mga pamaagi ha antropolohiya ginagamit na yana han pag aram hin usa nga sosyudad grupo ha norte america iton antropolohiya ginbahin ngadto hin upat nga larangan o sub disiplina ha mga yana nga panahon mayda pira nga mga programa nga antropolohiya nga nagbahinbahin hini ngadto hin duha usa nga naghahatag hin enfasis han humanities ngan teorya kritikal iton usa naghahatag hin enfasis ha mga syensyas naturales ngan empirikal nga pag obserba an arkeyolohiya tikang han griyego nga mga pulong kadaan ngan pulong yakan discurso amo an pag aram hin katawhan nga mga kultura pinaagi han pagkuha dokumentasyon ngan pag analisar han mga materyal nga nahabilin ngan data ha libong environmental data upod an arkitektura mga artifact mga biofact mga kabilin hin tawo ngan lantaw han katunaan landscape an mga ungara han arkeyolohiya amo an pagdokumento ngan pag esplikar han katinikangan ngan pagpadukwag han kultura hin katawhan pag entyende han kaagi kultural pagsaysay han ebolusyon kultural ngan pag aram hin pamatasan han katawhan ngan ekolohiya para han mga sosyudad prehistoriko ngan sosyudad hin kaagi ngan kasaysayan an balaud puyde gihapon igsurat nga balaod in sistema hin mga sosyal nga surundon nga may kusog pinaagi hin mga institusyon it balaud nakaapekto hiton pan adlaw adlaw nga kinabuhi ngan ha sosyudad hin damo nga paagi iton balaod han kontrata amo iton naghahatag hit surundon hit mga butang tikang hiton pagpalit hin ticket hin pagsakay ha pagbaligya hin swaption ha derivatives market iton balaod han panag iya o property law amo iton nagpapahayag hiton mga katungod ngan burhaton nga nanginginlabot hiton pamalit pamaligya o pamlite hiton real property sugad hit mga balay nga mga edifisyo iton balaod han trust nanginginlabot hiton mga asset nga ginhihipos para hiton investment sugad hit mga pension fund iton balaod han tort nanginginlabot hiton pagbayad kon in tawo o an ira tinag iyahan nahingaraot kon iton paghingaraot nacriminalisar hin kodigo pena iton balaod han krimen naghahatag hiton paagi nga diin iton estado nga porseguir ngan nagsisirot han nagbuhat kan pakaraot iton batakan balaod o balaod han konstitusyon naghahatag hin paagi han paghimo hin mga balaod han panalipod han katungdanan han katawhan ngan han pamili han mga politikal nga representante samtang an balaod han administrasyon nagtutugod htion mga bungtohanon o molupyo hin pagkita han paagi han pamalakad han gobyerno han ira gahom an balaod han kanasoran o balaod internasyonal amo an nag aareglo han mga butang han mga soberano nga mga nasod estado ha ngatanan nga butang tikang ha negosyo ha kalibongan ngan ha buhat militar an finanza o pangwarta o panalapi amo an siyensya nga nangingilabot han padalagan han salapi o kwarta hin mga tawo mga negosyo o estado usa ini nga sanga han ekonomiya nga nag aaram han pagkuha ngan pagpatubo hin usa nga kompanyiya individuo o hin estado hin mga fondo nga kinahanglan para hiton mga obhetibo hini ngan han mga kriteryo nga diin gin gagamit ini ha mga buruhaton ha lain nga mga pulong nag aaram ini nga siyensya han pagkaiba han pagkuha ngan pagpadukwag hin kwarta ngan hin iba nga mga valor sugad hiton titulo bonos ngan iba pa an salapi kuwarta han kalibutan mga nasud an heyograpiya ha griyego tuna ngan pagdeskribir o pagsurat o pagmapa amo an siyensya nga nag aaram han kalibutan ngan han mga kaangayan mga sosyudad ngan fenomena nga aada hini iton literal nga kahubad han griyego amo iton pagdeskribir o pagsurat mahitungod han kalibutan hi eratosthenes b c amo an syahan nga tawo nga naggamit han pulong nga heyograpiya usa ka iksampulu hin mapa pagkuha hin usa nga sukulan para imu basihan han imu pitad ini nga sukulan in sidngun ta nga pitad an imu pitad ansya an sukul han usa nga sukulan sukla an imu pitad kun nasagka ngan kun nalugsad gamit kompas paghimu han imu mapa pagtikang mu paglakat kitaa kun diin an nurti kun atubangan mo an nurti lakat tipakadtu ha nurti ihapa an imu pitad kun ada ka man ha patag kun naka ihap ka hin usa ka gatos nga pitad ha patag tipakadtu ha nurti sumagka ka kalim an kag upat nga pitad lumugsad napulu kag walu nga pitad pag abut mu ha tabi han dagat itun an tutuban han tona igsurat patag sagka ngan lugsad tipanurti adtu ka na ha nurti talikud para umatubang ha imu an dagum pakadtu ikaw ha imu tuu o wala hini nga atun liksiyun makadtu kita ha tuu tipakadtu kita ha katundan lakat tikadtu ha katundan mayda kita nga pitad ha patag igsurat patag tikang nurti atubang sur tipatuu katundan pakadtu ha imu wala para umatubang ka na liwat ha sur lakat nga nagkamayda ka nga pitad sagka ngan nga pitad lugsad midyu huruhimubu na an bukid nga guin agian lakat ngan nakahimu ka pitad ha patag hin kawaloan nga pitad ha patag ngadtu ha tabi pakadtu ha imu wala ma atubang ka han sinirangan lumakat ka ngan nakahimu hin katloan nga pitad ha patag pakadtu ha imu wala maatubang ka han sur lumakat ka ngan nakahimu karuhaan nga pitad ha patag an kabug usan iyu balay ha nurti nagpa wala nagpa wala nagpa wala nagpa tuu iyu na balay an usa nga pitad pag nasagka ansya in katunga la han usa nga pitad ha patag an usa nga pitad tipalugsad ansya in usa kag tunga nga pitad ha patag kun susuklun an tona mayda iksaktu ngada subra guti tungud han tabi nga dagat nga na tipahiwi didi ha sur katundan an pagkakaibba nga ansya an pagkakaibba han kahitas un han bukid tipa nurti tipa sur kun atun bana banaun pagsagka tipa nurti s ngan pag lugsad l tipasur kun ha pagsagka katunga la han pitad ha patag bali la an s ngan paglugsad usa ngan tunga han pitad ha patag bali an l an kahitas un han bukid ha tuktuk in pitad ha ligid in pitad sukul han bukid kahitas un ha butnga pitad kahitas un ha ligid pitad kahilapdun ha butnga pitad kahilapdun ha ligid pitad an pag uma o agrikultura amo an paghimo hin pagkaon tubong tiko nga pagbuh ngan pag ataman hin hayup ngan pagpatubo hin mga tanum an pulong nga agrikultura tikang han linatin nga agri o ager nga nangangahulugan hagna ngan cultura nga nangangahulugan pagmangno an literal nga kahubad han pulong amo an pagmangno han tuna hin hagna ha yana nga kagamit an pulung nga agrikultura naglalakip han ngatangan nga buruhaton nga nanginginlabot han paghimo hin pagkaon tubong fiber pati an mga tekniko hin pagbuh ngan pagproseso hin kahayopan an agrikultura amo gihapon an halipot nga pamulong han pag aram han pagbuhat han agrikultura nga kilalado ha pormal nga siyensya hin agrikultura an dipirensiya han ibba nga tanum nga kinakaun han tawu ini in wara lisu paunanhun man natun ini makukunsumu u matikangan pagkaun kun ini diri man madamu aadman natun kun an bukad kun mayda man tumuruk hin tigdaramu para hini nga mga giza giza ini in pinaturuk han mga durudulian nga may paku ug katsapa nga ibba pa ini in diri madali an paturuk nga diri gud damu puydi makunsumu hin hinay hinay la nga diri tagdaramu an pagkunsumu hi luis muñoz rivera hulyo nobyembre usa nga maniniday periodista ngan politiko nga taga barranquitas puerto rico han hi muñoz rivera naging usa nga namumuno han partido autonomista han gintikang niya an peryodiko han partido nga la democracía an demokrasya hini nga panahon an puerto rico gintatag iyahan han espanya han kinmadto hiya ha espanya agod mag aram mahitungod han sistema politikal hini pagbalik niya ha puerto rico binmulig hiya han pagsurat han plan de ponce nga naghangyo hin autonomiya administrativa para han isla han marso binmalik hiya ha espanya komo kaupod han komisyon nga nakigkita kan práxedes mateo sagasta an lider han liberal adto nga grupo politikal nag uyon han mga paglantaw han komisyon ngan ha nobyembre hi sagasta naghatag han carta autonomista hi muñoz rivera nagsirbe komo secretarya han estado ngan hefe han kabinete para han bag o nga naging independyente nga gobyerno han puerto rico nagtikang hiya han iya puesto komo hefe han kabinete para han gobyerno automiya han hulyo upat ka adlaw katapos hini han hulyo an estados unidos nag abot ha puerto rico ha ilarom han nga tratado han paris an puerto rico waray na mahiilarom han pamumuno han katsila ngan nagin gintatag iyahan han estados unidos ha ilarom hin gobyerno militar hi muñoz rivera nagbulig han pag establisar han polisiya insular han pebrero nag resign hiya tikang han gobyerno waray la mag iha katapos hini an gin pili nga gobyerno militar han u s nga hi guy v henry nag dissolve han kabinete ngan tungod hini nag undang na an mga nahabilinbilin han gobyerno autonomiya ngan mga gawasnon nga ginhangyo ni muñoz rivera ha ilarom han paghadi han kinatsila hi luis muñoz rivera nagtipa han gobyerno militar ngan naghangyo para hin darudako nga pankalugaringon nga pangobyerno para han puerto rico han gintikang niya an peryodiko nga el territorio an teritoryo nga nagpasamwak han mga ungara han mga nananag iya hin katunaan nga naghimakuri tungod han ginbutang nga pag gaud o blockade han u s hi muñoz rivera kinmadto ha estados unidos para maghangyo hin pag establisar hin gawasnon nga komersyo o free trade para han isla han puerto rico ngan han mainland han estados unidos binmalhin hiya ngadto ha nueva york new york nga diin hiya nagtikang han peryodiko nga bilingual o peryodiko ha duha nga yinaknan puerto rican herald han han binmalik hiya ha puerto rico ngan nagtukod han partido unionista han napili hiya komo usa nga delegado han balay han mga delegado nga diin hiya nagsirbe hangtod han kahimo niya nga resident commissioner of puerto rico ngadto han kamara representante han estados unidos united states house of representatives nagsirbe hiya didto ha kongreso han u s tikang hangtod han hi muñoz rivera nagproponer hin paghangyo hin darudamo nga autonomiya para han isla nga diri nahangyo hin independensya tikang han estados unidos ngan parehos nga mga katungod nga diri magigin estado an iya ginproponer gintipa hin damo nga miyembro han iya partido upod hini hi josé de diego bisan pa ha kataposan an iya partido nag uyon han iya ginproponer hi muñoz rivera amo an nakabulig ha kaurugan han pagpagawas han jones shafroth act ginpirma han marso nga naghatag hini pagka ciudadano han estados unidos o united states citizenship ha mga puertorriqueño ngan naghimo hin bicameral nga legislatura ha puerto rico nga ginsubad an united states congress bisan pa waray hiya maruyag han jones act tungod kay an judicial ngan mga executive branch mahihiilarom pa gihapon han estados unidos waray la kaiha katapos hini nasakit hiya ngan binmalik ha puerto rico ngan didto hiya namatay han nobyembre ha bungto han luquillo ugsa maipirma ngan magin balaod an jones act an iya lawas ginlubong ha sementeryo han san antonio de paduas ha iya bungto han barranquitas puerto rico an anak ni luis muñoz rivera nga hi luis muñoz marín nagin importante ngan kilalado gihapon ha mga politika han puerto rico han iya pagtukod han partido democratico popular ngan ha iya pagin syahan nga napili ha demokratiko nga gobernador han puerto rico an anak nga babaye ni muñoz marín nga hi victoria muñoz binmulig gihapon ha politika ngan nagsirbe ha legislatura ngan nagdalagan pero waray magdaog para han pagin gobyerno han an valencia usa nga bungto ha lalawigan o probinsya han negros oriental ha butnga nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas nahamutangan ini mga ka km ha katundan han syudad han dumaguete an gidako i nga syudad ngan kapital han probinsya sumala han nga census an valencia mayda populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an alkalde han valencia hi rodolfo gonzalez jr nga na elihir dida han ngan na utro ka elehir han an aton senyora han mga ginbayaan our lady of the abandoned amo an santa patrona han valencia ngan an adlaw han iya fiesta ginsasaurog ha tinuig ha tagsa oktubre upod han fiesta han bungto it fiesta opisyal nga waray trabaho nga holiday para han bungto an ekonomiya han valencia ha kaurugan nahabase ha pag uma o agrikultura upod han mga importante nga produkto an abaca copra mais kabukadan utanon mga root crop ngan mga dirudilain nga bunga o prutas sugad han boboa o lansones ngan rambutan damo hiton mga taga valencia nananrabaho gihapon han harani nga syudad han dumaguete an valencia mayda kahaluag hin mga naaproximar nga ka km nahamutangan hin mga ka km ha katundan han kapital han probinsya an syudad han dumaguete it bungto bukidon nga iton kahataas mga natikang hin tubtob ka metros ha igbaw han level han dagat iton bungto mayda karuhaan kag upat nga baranggay an valencia ginngaranan han una nga ermita nga nangangahulugan tinago nga lugar tungod kay ini usa nga tago an tikang han mga nananalakay nga mga muslim nga pirata han ginbalyo an an ngaran ngato han nueva valencia kon ha literal bag o nga valencia han mga katsila nga mga kolonisador ha dungog han padi han parokya hini nga hi padre matias villamayor nga taga valencia espanya han ginbalyo an ngaran ngadto han luzuriaga tungod kan don carlos luzuriaga usa nga delegado tikang han isla han negros didto han lehislatura pilipinhon nga nagsaad han mga opisyales han bungto nga maniniguro hiya hin pagtrabaho nga mahingaupay an bungto ini nga saad waray matuman amo nga an mga lokal nga mga opisyal dida han nagpili nga igbalik an ngaran han bungto ngadto han daan nga ngaran nga nueva valencia han katapos han pankalibotan nga gyera ii hi mayor rodolfo odol v gonzalez sr ngan an conseho han munisipyo ginkuha an nueva tikang han ngaran han bungto ngan nagpili nga an bungto ngaranan nga valencia hi boun oum tinatawag gihapon nga prinsipe boun oum o prinsipe boun oum nachampassack disyembre marso amo an anak nga lalake ni hadi ratsadanay ngan hiya amo an hereditaryo nga prinsipe han champassack nagsaliwan han hadi nga sistema natawo hiya ha don talad ha politika conserbador hiya nga mayda simpatiya han pagpamuno han franses han laos ug hiya namuno hin fuerza nga nga nakig away patok han mga hapon nga nag okupa dida han ika duha nga gyera pankalibotan ug patok gihapon han lao issara ha salatan han laos hi principe boun oum amo an pamuno ha titulo han royalista nga grupo nagsirbe hiya komo primer ministro han ginhadi an han laos dida han ngan dida gihapon han nagretiro hiya tikang ha politika agod magpadayon hin mga interes ha negosyo tikang han iya base ha pakse ngan champassack pero nagpadayon pa gihapon hiya nga usa nga importante nga power broker hangtod han iya ka desterrado o ma exiled han nga amo an tuig nga an mga komunista amo an nagkaada hin poder ha laos han hi prinsipe boun oum kinmadto ha fransya para hin pagpatambal pero waray hiya umuli ha laos namatay hiya ha boulogne billancourt francia ngan ginlubong ha villetaneuse hi prinsipe souphanouvong puyde liwat iglatinisar nga suphanuwong lao hulyo enero upod han iya katunga nga bugto nga hi prinsipe souvanna phouma ngan prinsipe boun oum han champassack usa han mga tulo nga prinsipe nga nagrepresenta han komunista neutralista ngan royalista nga mga faction ha laos hi prinsipe souphanouvong presidente han laos tikang tubtob hi souphanouvong natawo ha luang prabang laos komo anak ni tiao maha ouparath boun khong ngan mom kham ouane hiya an usa han mga anak nga lalake ni prinsipe bounkhong an kataposan nga bise hadi han luang prabang diri sugad han iya mga katunga nga bugto nga hira souvanna phouma ngan phetsarath nga an mga nanay mga royal hin dugo natawo hi souphanouvong hin commoner nga nanay nag iskwela hiya ha fransya ngan vietnam ngan nakombinse hiya ni ho chi minh ngan binmulig han kagiusan nga komunista ha indochina han agosto nag konvenir hi souphanouvong han syahan nga kongreso han lao freedom front neo lao issara nga kilalado nga pathet lao nga nagsilbe nga paagi para han komunista nga pag ayat han franses nga pagdumara hiya an mangulo han neo lao issara tikang han neo lao hak xat ngan pag resistir nga kagamhanan gintagaan hiya han agnay nga an pula nga prinsipe ngan hiya an naging pamuno ha titulo han partido rebolusyonaryo han katawhan han lao lao people s revolutionary party ngan dida han pag abot han mga komunista ha poder ha laos hi souphanouvong an nagin syahan nga mangulo han republika demokratika han katawhan nga lao ngan mangulo han labaw nga katitirok han katawhan usá nga posisyon nga iya ginkaptan tubtub han katapos han hi phoumi vongvichit nagbuhat ha iya puwesto nga mangulo nga acting bisan pa man hi souphanouvong an nagpabilin ha opisyal nga mangulo sinmunod hi kaysone phomvihane ha iya nga mangulo han han nahimo hiya nga paragsagdon han namumutnga nga komite han partido namatay hi souphanouvong han enero ha edad nga iginsiring daw nga hiya an gimakariti han mga anak nga lalaki ni bounkhong nagin ligero ha walo nga yinaknan upod an griyego ngan linatin nagtrabaho anay hiya ha mga puerto han le havre ugsa mag iskwela ngan magporsegir hin degree ha inhinyeriya tikang han école nationale des ponts et chaussées hi prinsipe souvanna phouma oktubre enero amo an namuno han neutralista nga faction ngan primer ministro han ginhadi an han laos hin makapira ka beses tikang ngan hi souvanna phouma natawo ha bise reyal nga pamilya han luang prabang ngan gintagaan hin pranses nga edukasyon ha hanoi paris ngan grenoble nga diin hiya nakakuha han iya degree ha arkitektura ngan inhenyeriya binmalik hiya ha laos han ngan nag asawa kan aline claire allard nga anak hin franses nga amay ngan lao nga nanay hi souvanna phouma upod han iya bugto nga hi prinsipe phetsarath ngan an iya katunga nga bugto nga hi prinsipe souphanouvong nahibulig ha politika han laos dida han mga katapusan han gyera pankalibotan ii world war ii nga kon diin an lao issara gin establisar agod makig away han okupasyon franses hi prinsipe phetsarath ratanavongsa somdej chao maha uparaja pethsarath ratanavongsa lit iya kahitas an an sugbong had phetsarath ratanavongsa enero ndash oktubre amo an syahan nga primer ministro han laos tikang abril tubtub oktubre ngan amo an syahan ngan kataposan nga sugbong had o bise had han ginhadi an han laos hi phetsarath natawo han enero ha louang phrabang nga ika duha nga anak nga lalaki ni oupahat bounkhong ngan han iya ika duha nga asawa hi prinsesa thongsy usa han iya mga manghod nga bugto amo hi souvanna phouma an kan bounkong ika napulo kag usa o ika onse nga asawa amo an nanay ni souphanouvong hi phetsarath didto nag aram han kononyal nga lycée chasseloup laubat ha saigon ngan nagpadayon dida han ngadto ha lycée montaigne ngan ha école des affaires coloniales ha paris binmalik hiya ha laos han nag asawa kan prinsesa nhin kham venne han ngan nagtikang patrabaho komo manhuhubad o interpreter para han iya amay han naging clerk hiya didto han opisya han gobernador franses ha vientiane katapos hin duha ka tuig ginpahataas an iya ranggo ngadto hin asistant secretary ngadto han franses nga gobernador han gintagaan hiya han titulo nga somdeth chao ratsaphakhinay in titulo nga kanan iya amay ngan usa han mga gihataasi nga mga ranggo han nasod hadto gihapon nga tuig hiya an ginhimo nga direktor han mga katukiban indigena o director of indigenous affairs han laos ha ilarom han franses nga gobernador komo kataposan nga oupahat han nasod nahimo hiya nga kilalado nga tawo han moderno nga laos hiya an nagtukod han sistema han mga ranggo ngan titulo han serbisyo sibil an promotion ngan pension plan ngan naghimo hin lao nga asamblea hin pangunsulta nag reorganisa han conseho hin pagsagdon han hadi hi phetsarath nagreorganisa han sistema administratiba han kapadi an nga buddhista ngan nagtukod hin sistema hin mga iskwelahan para hin pagtutdo han mga mongha han yinaknan nga pali ginhimo niya an institute han balaod ngan pagdumara agod magtutdo hin mga entry level o mga nagtitikang pala nga mga opisyal samien nga mapadayon hin haruhataas nga ranggo komo phouxouei chao meuang ug chao khoueng ha pagsunod nagtukod hi phetsarath hin mga surundon hin mga pagpremyo pag reassign ngan pagpadukwag hin mga angay nga mga sibil nga mga empleado ngan naghimo hiya han sistema judicial upod an mga kodigo sibil ug kodigo penal hi phetsarath nagdará hin dako nga papel ha lao nga politika ugsa ngan katapos han pag okupar han hapon hiyá an namuno han lao issara nga kagiusan hiyá an sugbong rehente han lao ng lalawigan tikang han nga sinmaka ha pagka importante ha ilarom hin mga saad hin gahom tikang ha hapon han nagpadará hiyá kan kathanong souvannakhily usá nga opisyal hin brigada nga umatake han thailand kundi nawara ha aksyon hiyá ginhunong an atake ha urhe tikang naningkamot hi phetsarath pagsaliwan hin mga opisyal ha laos ngan ha vietnam kundi ha rehiyon han vietnam makusog an pagresistir tikang han lokal nga proletariat han abril nagdeklara an had ha ilarom hin haponés nga presyon nga dir na franses nga protectorado an laos ngan han agosto sunod han pagsurender han hapon nagpadará hin telegrama hi phetsarath ha ngatanan nga mga lao nga gobernador han lalawigan nga nagsumat ha ira nga an pagsurender han haponés diri naka apekta han status han laos nga naglulugaring ngan ginsagdonan hira nga umato hin interbensyon tikang ha langyaw pero mga gawasnon nga franses nga mga puwersa nag okupar na nga daan han luang phrabang ngan nakigkita han hadi nga naghatag hin pagsaad han mga franses nga kolonyal nga an laos usá pa nga franses nga protectorado bisan pa man han abril nga pagpasamwak han oktubre ginpaiwas han hadi hi phetsarath nga primer ministro napul nga adlaw ha sunod an lao issara nga probisyonal nga katitirok nagpasamwak han pagpaiwas tikang ha puwesto han hadi ngan nagpili kan phetsarath nga mangulo hin estado han pagbalik han franses hin kontrol han laos kinmalagiw hi phetsarath han abril ngadto ha thailand nga diin namuno hiya han lao issara nga gobyerno ha exilyo han marso binmalik hiya ha vientiane nga diin nakakarawat hiya hin malipayon nga pagpa uswag han abril kinmadto hiya ha luang prabang pinaagi hin kotse ngan ginpa uswag hiya hin damo nga katawhan hin mga ordinaryo nga tawo mga opisyales han gobyerno ug mga miyembro han pulis ug kasundalohan han abril binmisita hiya kan hadi sisavang vong ug ginbalik ha iya an iya una nga titulo nga oupahat han ginhadi an han laos han disyembre binmisita hiya ha samneua ngan phongsaly nga diin hi souphanouvong ha simbolo naghalad han pag uli han mga duha nga probinsya han pathet lao balik ngadto han ginhadi an han laos iginhatag ha iya in opisyal nga urukyan han gobyerno ha vientiane pero nagpili hiya nga didto umukoy han iya villa ha xieng keo ha luang phrabang upod han iya thai nga kapadis nga hi mom aphiphorn ha mga una nga parte han oktubre an gobyerno phoui sananikone nagdesidir paggamit han opisyal nga urukyan ni phetsarath ha vientiane nga amo an bag o nga opisina han primer ministro ira ginbiyaan an edifisyo ngan ginpadara an mga butang niya pinaagi hin barko ngadto ha luang prabang nga tungod hini nahiubos hiya hin duro han oktubre hi phetsarath gindara nga masakit ngadto han hospital tungod hin duro nga brain hemmorage gin operahan hiya hin franses nga doktor pero urhi o atrasado na nga daan waray na hi phetsarath magmata ngan namatay hiya ha idad nga tungod kay popular hiya ngan tungod kay may pagtuo nga mayda niya gahom nga saksit damo nga mga lao nambubutang han litrato ni phetsarath ha ira mga balay an mindanao amo an ika duha nga gidako i nga isla ha pilipinas ngan usa han mga tulo nga pag grupo han isla han nasod ngan an luzon ug visayas amo an duha pa an rehiyon syahan nagkamay ada hin kontak han espanya dida han urhi nga bahin han ika nga siglo tubtob han temprano nga bahin han ika nga siglo pinaagi hin mga kasundalohan nga espanyol ug mga frayle nga nagtikang pagkolonisar hini dida han ha yana nga mga adlaw an rehiyon amo an urukyan han mga muslim o mga moro nga mga populasyon han nasod ngan ini mga dirudilain nga mga grupo etniko sugad han mga maranao ug an tausug ngan an mga pagtitirok hin mga tribu nga tinatawag mga lumad diri ngatanan nga bahin han mindanao nahisakop han mga muslim ha kamatuoran an kaurugan han mga tawo ha amihanan nga mindanao labi na an mga taga butuan mga animista ugsa hira magbalhin ngadto ha kristianidad komo usa nga isla ha salatan nga bahin han nasod iton mindanao amo an ika duha nga gidako i nga mayda ka kwadrado nga kilometros mga ka km la nga guruguti ay kaysa han luzon bukidon iton isla ngan adto didto an bukid apo an gihataasi nga bukid han nasod ha katundan han isla han mindanao amo an dagat sulu ha sinirangan amo an dagat pilipinhon ngan ha salatan amo an dagat celebes an grupo hin isla han mindanao naglalakip han isla han mindanao mismo upod an kapurupod an sulu ha habagatan o habagatan katundan ini nga grupo hin isla ginbabahinbahin hin unom nga mga rehiyon ngan ini liwat ginbabahinbahin ngadto hin karuhaan kag lima nga mga lalawigan o probinsya gindesignar nga rehiyon x han pilipinas an amihanan nga mindanao northern mindanao kon ha iningles mayda lima nga mga lalawigan o probinsya ngan siyam nga mga syudad nga amo an misamis oriental syudad han gingoog syudad han el salvador ug syudad han cagayan de oro misamis occidental syudad han oroquieta syudad han tangub and syudad han ozamiz camiguin lanao del norte syudad han iligan ngan bukidnon syudad han malaybalay ngan syudad han valencia an kapital ug sentro han rehiyon amo an syudad han cagayan de oro nga diin nahamutangan an mga opisina rehiyonal han gobyerno ug mga iba pa nga mga dagko nga establesimyento an lanao del norte ginbalhin tikang han region xii tungod han executive order no an soccsksargen usa nga rehiyon han pilipinas nahamutangan ha butnga nga mindanao ngan gin designar ha opisyal nga rehiyon xii an ngaran usa nga acronym nga natigaman han mga upat nga mga probinsya ngan usa han mga syudad han rehiyon south cotabato cotabato sultan kudarat sarangani and general santos city an sentro han rehiyon amo an syudad han koronadal nga nahamutangan ha probinsya han south cotabato an rehiyon haluag ngan dagko iton mga ginsasapitan hit dagat mga siong ngan mga kabugkiran an rehiyon kilalado tungod han sistema hin mga salog ngan amo an sinisiring nga catch basin han mindanao ini ng sistema hin salog dako nga kinukuhaan hin pagkaon irimnon nga tubig nga paghimo hin enerhiya para hin koryente ha cotabato an rio grande de mindanao nga amo an gihalaba i nga salog ha mindanao ngan ika duha nga gihalaba i ha pilipinas an rehiyon xii gintawag han una nga butnga nga mindanao ug ha pagtikang lakip dinhe an mga probinsya han lanao del norte lanao del sur cotabato sultan kudarat ngan maguindanao an paghimo han autonomo nga rehiyon han muslim mindanao han nagresulta nga an nahabilin ha butnga nga mindanao an mga probinsya han lanao del norte sultan kudarat ngan cotabato dida han septyembre an executive order no ni presidente gloria macapagal arroyo nag reorganisar han mga rehiyon ngan probinsya ha mindanao ini amo an nagbalhin han rehiyon xii ngadto han yana nga soccsksargen an davao nga rehiyon gindesignar nga rehiyon xi usa han mga rehiyon han pilipinas nahamutangan ha timugan o habagatan sinirangan nga bahin han mindanao an davao nga rehiyon mayda upat nga lalawigan nga amo an compostela valley davao del norte davao del sur ngan davao oriental an rehiyon nagpapalibot han golfo han davao ngan an sentro han rehiyon amo an syudad han davao an rehiyon xi gintawag han una nga southern mindanao o kon ha winaray salatan nga mindanao ngan labot la han tulo nga mga davao nga probinsya lakip dinhi an surigao del sur ngan south cotabato han hini nga panahon an compostela valley lakip pa han davao nga probinsya an republic act no nga gin ratipika dida han marso naghimo han probinsya han sarangani tikang ha south cotabato sunod an republic act no nga ginpirmahan dida han pebrero ni presidente fidel v ramos nagbalhin han surigao del sur ngadto han bag o nga hinimo nga rehiyon han caraga rehiyon xiii ha katapusan dida han septyembre an executive order no ni presidente gloria macapagal arroyo nagreorganisar han mga rehiyon ug lalawigan ha mindanao ini nagbalhin han south cotabato ngan sarangani ngadto ha soccsksargen nga rehiyon ngan ginbalyo an ngaran han salatan nga mindanao ngadto han davao nga rehiyon hi heneral khamtai siphandon natawo pebrero amo an presidente han laos tikang han pebrero ngan amo an namuno han komunista nga partido rebolusyonaryo han katawhan lao nga amo la an legal nga partido han nasod tikang hiya han una amo an kumander militar han pathet lao nga rebelyon dida han pagkapot han pathet lao hin poder ha gobyerno han lao han nahimo hi khamtai nga ministro hin depensa kumander han army ngan usa nga deputy primer ministro han paghimo hin republika presidensyal han hiya an nahimo nga primer ministro nagsunod han lider han partido nga hi kaysone phomvihane nga nagin presidente hi heneral khamtai siphandon nahimo nga lider han partido han kamatay ni kaysone ngan ha pagtika iha nagsunod kan nouhak phoumsavanh komo presidente hi nouhak phoumsavanh o phoumsavan natawo abril usa nga maiha na nga pathet lao nga rebolusyonaryo ngan opisyal han partido komunista nga nagsunod kan kaysone phomvihane komo presidente han laos han kamatay ni kaysone dida han nobyembre ugsa hini hi nouhak an syahan nga deputy primer ministro han panahon nga hi kaysone an primer ministro tubtob bisan man kon nahimo nga ehekutibo nga posisyon an pagin presidente hi primer ministro khamtai siphandon amo an nagkuha han gigamhani nga posisyon han nasod nga amo an pamuno han partido rebolusyonaryo han katawhan lao ngan han pagbalhin niya tikang han pwesto nga primer ministro ngadto han pagkapresidente han hi nouhak phoumsavanh nga usa han mga gilalagasi nga mga nangungulo hin estado ha kalibutan nag retiro an syudad han tagbilaran usa nga ika tulo ka klase nga syudad ha lalawigan han bohol ha butnga nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas amo ini an kapital nga syudad han bohol nahamutangan ha habagatan katundan nga dapit han isla nga probinsya an bungto han cortes nahamutangan ha amihanan han syudad an bungto han corella ada ha dumagsaan o amihanan sinirangan nga dapit samtang an bungto han baclayon sapit ha sinirangan sumala han nga census mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an syudad han tagbilaran ginbahin ngadto hin napulo kag lima nga baranggay an syudad ha pagtikang urukyan hin mga lumad nga mayda negosyo ha tsina ngan malaysia mga usa ka gatos ugsa han pag abot han mga espanyol ha pilipinas sumala han opisyal nga kasaysayan in nga urukyan nagkakilala han mga espanyol han tuig nga kon diin an espanyol nga conquistador nga hi miguel lópez de legazpi ug an lumad nga namumuno nga hi datu sikatuna nagsaad hin kamurayaw ngan pagburublig pinaagi han sinisiring nga sandugo anm nga diin kinmuha hira han ira kalugaringon dugo ginsagol ini hin alaksyo ngan nag irignom ini nga panhinabo ginsasalin urog ha tagsa tuig ha tagbilaran ug han bug os nga isla dida han sandugo nga festival nga nahihinabo dida hiton bulan han hulyo an tagbilaran ginhimo nga bungto han pebrero dida han kabulag hini tikang han bungto han baclayon tikang hadto kabahin ini han probinsya han bohol hangto kahimo hini nga chartered nga syudad han hulyo an syudad gin okupahan han estados unidos dida han gyera pilipinhon americanhon ngan dida gihapon han gyera pankalibotan ii world war ii han imperyo han hapon an corella usa nga ika unom ka klase nga bungto ha lalawigan han bohol ha butnga nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas nahamutangan an bungto ha mga napulo ka kilometro ha amihanan han kapital han probinsya nga amo an syudad han tagbilaran ha salatan mga lima ka kilometro ka harayo amo an mga beach o baybayon han panglao sumala han nga census mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an corella amo an kaurogan nga inuukyan han mga mag han pilipinas o philippine tarsier an giguti ayi nga primate han kalibotan kaurugan hini nga mga amo nga baga la kadako hin kumo hin kamot mabibilngan ha baranggay cancatac mga tulo ka kilometro tikang han sawang han bungto an mga tawo han corella kaurugan mga konserbatibo nga katoliko romano nga nahalakip han parokya han our lady of the village nuestra señora del villar nga iton piyesta hini ginsasaurog hiton abril ha tagsa tuig mga upat la ka adlaw ugsa hiton fiesta ni san jose nga ginsasaurog han tagbilaran dida hiton mayo iton corella waray dako nga industriya mayda ini dako nga supply hin tubig nga ada hiton tinatag iyahan nga katuna an han bungto pero an mga nangungukoy ha syudad han tagbilaran an nahingaupay tikang han mga resource kay an infrastuktura gindisenyo para ha kaurugan han syudan an bungto nagin utangan ngadto han tinatag iyahan han gobyerno pero pinapamalakad hin pribado nga na serbisyo hin tubig tungod han pagkonsumo han tubig han mga nangungukoy an corella mayda walo nga baranggay an kalibo usa nga ika syahan nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han aklan ha katundan nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas nahamutangan ha amihanan katundan nga dapit han isla han panay amo ini an kapital nga bungto han aklan sumala han nga census mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an giharani i nga syudad ha kalibo amo an syudad han roxas ha capiz ngan an syudad han iloilo ha iloilo inin duha nga syudad makakadtoan pinaagi hin bus ug minivan an kalibo kilalado nga amo an lugar han ati atihan nga festival amo gihapon ini an ganghaan ngadto ha isla han boracay nga mga kap atan kag lima ka minutos la an kaharayo pinaagi ha panakayan ha tuna tikang ha giharani i nga puerto ha caticlan sentro han rehiyon gihapon ini para han amihanan katundan nga bahin han isla han panay nga naghahatag hin pan komersyo pan aradman ngan pantambal nga serbisyo nga waray didto han mga gurugudti ay nga mga bungto ngan baranggay nga hagrani an ngaran nga kalibo tikang han lokal nga yinaknan nga sangka libo nga nangangahulogan nga usa ka yukot an ihap han mga nangungukoy kuno dida han panahon han sinisiring nga pag abot han mga datu tikang ha borneo an kalibo maabtan tikang ha manila pinaagi hin idro ngadto ha kalibo nga aeropuerto mga napulo ka minutos kaharayo tikang han main nga plaza o pinaagi hin barko nga naagi ha dumaguit ug new washington nga mga puerto ha amihanan nga dapit han aklan it panakayan publiko ha bungto pinaagi hin traysikol an kalibo ginbahin ngadto hin napulo kag unom nga baranggay an malinao usa nga ika upat ka klase nga bungto ha lalawigan han aklan ha katundan nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas nahamutangan ini ha isla han panay ug an kahamutangan ha heyograpiya deg ha deg sinirangan deg ha deg amihanan mayda ini kahaluag nga ka kmsup sumala han census ha tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an malinao ginbahin ngadto hin karuhaan kag tulo nga baranggay han una an malinao usa nga arrabal han bungto han banga ha sinirangan an mga namumuno han malinao dida han mga butnga han mga nga siglo nakasumite hin hangyo nga igbulag hira direkta ngadto ha manila nga naaprobahan dugang pa hini an malinao nagin prominente ha kasaysayan han pilipinas dida han pakigbisog patok han kolonial nga pamuno ha ilarom han espanya ha kataposan han ika nga siglo hi candido iban usa nga taga malinao api han mga orihinal nga mga katipunero ha ilarom han pamuno ni andres bonifacio an ginhadi an han espanya kinatsila ngan gallego reino de españa aragones reino d españa asturianu reinu d españa kinatalan regne d espanya vascongado espainiako erresuma aranes regne d espanha usa nga nasod nga nahamutangan ha salatan habagatan europa ha katundan ngan ha galicia salatan sapit an portugal ha salatan sapit ini han hibraltar ngan marrueko ha dumagsaan o amihanan sinirangan ha daplin han kabugkiran han pirineos sapit iton fransya ngan an guti ay nga prinsipado han andorra lakip hini an mga islas baleares ha dagat mediterraneo an islas canarias ha kalawdan atlantico an mga syudad han ceuta ngan melilla ha amihanan nga africa ngan in pipira nga mga isla nga waray may na ukoy ha mediterraneo nga dapit han estrecho han gibraltar nga tinatawag nga plazas de soberanía sugad han islas chafarinas an mga kabato an peñones han vélez ngan alhucemas ngan an guti ay nga isla perejil gin awayan ha dumagsaan o amihanan sinirangan ha daplin han pirineos usa nga gamay nga exclave nga bungto nga it ngaran llívia ha catalunya ginpapalibotan hin teritoryo han franses an andorra nga an opisyal nga ngaran prinsipado han andorra kinatalan principat d andorra kinatsila principado de andorra frinanses principauté d andorre tinatawag gihapon nga prinsipado han mga siong han andorra kinatalan principat de les valls d andorra usa nga guti ay nga ginpalibotan hin tuna nga prinsipado ha habagatan o salatan katundan nga europa nahamutangan ha sinirangan nga pirineos nga kabugkiran ngan ginsasapitan han fransya ngan espanya ha una isolated yana iton nasod malinamposon nga nasod tungod han turismo ngan iton status hini komo tax haven iton andorra diri angay iglipat hiton comune di andora ginhimo ini ha ilarom hin karta dida han ngan an yana nga prinsipado nahimo dida han kilalado ini nga usa nga prinsipado kay usa ini nga diarka o monarka nga pinamunoan hin duha nga mag prinsipe an katoliko nga obispo han urgell ngan an mangulo han fransya an ngaran nga andorra posible nagtikang tikang hin navarro nga pulong andurrial nga kon ighubad tuna nga banwa on hi phra phutthayotfa chulalok o phra buddha yodfa chulalok natawo ha ngaran nga thongduang ngan tinatawag gihapon nga rama i marso ndash septyembre amo an nagtukod han ginhadi an han rattanakosin ngan syahan nga monarka han naghahadi nga chakri nga dinastiya han siam yana thailand an iya bug os nga titulo ha thai phra bat somdet phra paramoruracha mahachakkriborommanat phra phutthayotfa chulalok sinmaka hiyá han trono han katapos niya lupigon in rebelyon nga nagtanggal tikang ha puwesto kan hadi taksin han thonburi ginsasaurog gihapon hiyá nga amo an nagtukod han rattanakosin yana bangkok nga amo an magin bag o nga pamunuan han nahibalik hin paghiusa nga ginhadi an hi rama i tikang hin mon nga katulinan ha lalaki nga pamilya apo ha tuhod ni kosa pan nagsirbe an iya amay dida han korte han hadi han ginhadi an han ayutthaya ngan nagsirbe hiyá kan hadi taksin ha mga gera patok han birmano nga konbaung nga dinastiya ngan nagbulig ha iya han pagbalik han paghiusa han siam han hiní nga panahon ginmawas hiya nga amo an pinakagamhanan nga namumuno nga militar ha siam hi thongduang amo an syahan nga somdet chao phraya an gihataasi nga ranggo nga maabtan han nobilidad nga sugad hin kanan hadi han nagkuha hiya han pagdumara han siam ngan nagkorona han iya kalugaringon nga monarka an pinakasikat nga panhinabo han iya paghadi amo an birmano siames nga gera han nga amo an kataposan nga pag atake nga birmano patok han siam sugad hin ibá nga mga hagtaas hin ranggo nga mga tawo ha daan nga siam an ngaran ni rama i nagbalhin hin makapira han panahon han iya kinabuhi depende han iya posisyon nga kinakaptan ngan bisan katapos han iya kamatay an paagi nga pagtawag ha iya nag iba an ngaran ha iya pagkatawo thongduang ginsusurat gihapon nga thong duang an mga apelyido hin pamilya waray pa hadto gamita ha siam hadto nga panahon han hi thongduang nagsirbe nga sugbong gobernador han lalawigan han ratchaburi han pagdumara ni hadi ekkathat han ayutthaya nagdará hiyá han titulo nga luang katapos han pagkabungkag han ayutthaya an bag o nga hadi nga hi taksin nga iya ginsirbi an hin pagka usá ng importante nga komandante militar naghatag ha iya hin sunodsunod han mga titulo nga phra ratcharin chao krom phra tamruat manguna han departamento han polisiya phraya aphaironnarit phraya yommarat phraya chakri ngan chaophraya chakri ministro han mga amihanan nga mga lalawigan ha kataposan ginhimo ni taksin para ha iya an titulo nga somdet chaophraya maha kasatsuek usá nga noble nge titulo nga hitaas nga waray maabtan hin siames nga opisyal ugsa ha iya nga diin naghimo ini ha iya nga baga hin kanan hadi han paglingkod niya han trono han nagkuha hiyá han ngaran nga ramathibodi sugad han nagtukod han ginhadi an han ayyuthaya haruhalaba an iya bug os nga titulo phra borommarachathirat ramathibodi sisin borommaha chakkraphat rachathibodin etc nga tinuyo nga magpakita han iya unibersal nga pag angkon hin gahom sugad han mga nanguna nga mga siames nga mga hadi katapos han iya kamatay an mga tawo nagtawag ha iya nga phaendin ton an syahan nga paghadi ngan han iya anak nga phaendin klang an butnga nga paghadi kon padayonon ini nga sistema an iya apo nga hi rama iii magigin an kataposan nga paghadi basi maiwasan ini nga diri makaurupay nga titulo ginhunong niya ini nga buruhaton pinaagi hin paghatag hin duha nga istatuwa ni buddha nga ginbutang ha mga sapit han esmeralda nga buddha ha wat phra kaeo ngan gindedikar in tag usa han iya amay ngan han iya apoy gintugon niya nga tawagon an duha nga nanguna ha iya hin paghadi pinaagi han mga ngaran han mga istatuwa nga buddha an istatuwa nga gindedikar han syahan nga chakri nga hadi ginngaranan nga phra phutthayotfa chulalok an buddha ha igbaw han langit ngan korona han mga kalibotan amo ini pa gihapon an pagtawag hini nga hadi ha mga barasahon hin kasaysayan ngan kaagi nga thai an iya sumurunod nga katulinan nga hi vajiravudh rama vi nga nag aram han inglaterra nakasabot nga an kadam an nga mga ngaran han siames nga mga hadi makuri mayakan ngan mahinumdoman para han mga taga katundan amo nga iya gindesisyonan nga gamiton para han ngatanan nga mga hadi han chakri nga dinastiya an ngaran nga rama upod han nahahanungod nga pag ihap hin pagsunod amo ini nga hadi tinatawag nga rama i ha katundan nga mga barasahon han mga ka tuig katapos han iya pagtikang paglingkod han trono an thai nga gabinete nagdesisyon nga tagaan hiyá han pagtáwag nga maharat an harangdon natawo hiya ha ayutthaya han marso nga anak ni phra aksorn sundara smiantra usa nga nobleman han ginhadi an han ayutthaya gintutuohan nga hiya mayda thai intsik persiano ngan bisan griyego han iya pamilya pero waray pa ini mapamatuod an iya ngaran han iya katawo thong duang katapos han iya pagtu ón hin templo nga buddhista an iya amay nagpadara ha iya nga magsirbe nga alalay han tawo nga magigin hadi nga hi hadi utumporn didto ginkakilala niya an iya sangkay nga hi sin nga amo an magigin hadi taksin katapos han kabungkag han ayutthaya inmapi hiya han mga kasundalohan ni taksin ngan nakilala hiya han ngaran nga chao phraya chakri an ngaran nga buddha yodfa chulalok ginngaran ha iya katapos han iya kamatayan ni hadi nangklao rama iii samtang hi chakri heneral ni taksin hiya an nagsalakay ngan nagdaog han wieng jan vientiane han ug an nasod han laos nahamutang ha ilarom han ka vassal ngan iya ginkuha an emerald buddha hini ngan ginbalhin ngadto ha thonburi han hi taksin gindeklara nga lurong katapos hin golpe de estado o coup d etat ngan ha pagtikaiha ginpapatay hi yodfa nakapuwesto ha poder ngan nag establisar han chakri nga dinastiya ginkoronahan hiya han abril ha ngaran nga rama i iton petsa yana adlaw hin pagsaurog nga publiko ha thailand hi hadi rama i nagpadayon han kan taksin buhat nga pagtalwas han bag o nga nahiusa nga nasod tikang han mga pagsalakay han burma ngan hiya nagpirde hin mga pipira nga pagsalakay han mga taga burma ha kultura hi rama i ginbalik niya an pagtukod han mga tradisyon han nasod pinaagi hin pagbiling ngan pagtirok hin mga buddhista nga mga sinurat nga nawara han kasamok katapos han pagbungkag han ayutthaya nga ginhimo han mga taga burma han ginbalhin liwat niya an kapital tikang han kan taksin kapital nga thonburi ngan naghimo hiya han bag o nga kapital nga bangkok ha iya palasyo an wat phra kaew gintukod agod igbalay an emerald nga buddha ngan naghimo hiya hin bag o nga kodigo hin balaod an libro han tulo nga selyo ginpili niya ngan ginbutang ha iya puwesto an patriarka suprema han thai nga buddhismo tungod kay hilig niya an literatura nagsurat gihapon hiya hin thai nga bersyon han ramayana epos nga tinatawag ramakian namatay hiya han septyembre ngan an nagsunod ha iya komo hadi an iya anak nga hi prinsipe isarasundorn nga nagin hadi rama ii buddha loetla nabhalai hi joan enric vives i sicília natawo hulyo amo iton yana nga obispo han urgell ngan ex officio nga igkasi prinsipe han andorra ginpili hiya ngan ginbutang hini nga puwesto han mayo nagsaliwan kan joan martí alanis natawo hi joan enric vives i sicília han ha barcelona ngan hiya an ikatulo nga lalaki nga anak ni francesc vives i pons ngan ni cornlia sicília ibáñez nga mga gagmay nga mga parabaligya hin retail sinmakob hiya han seminaryo han ngan nag aram hin humanities pilosopiya ngan teyolohiya han gin ordenar nga padi hi vives ha iya tuminongnong nga parokya nga sta maria del taulat de barcelona ginnominar hiya nga kabulig nga obispo han barcelona ngan titulado nga obispo han nona dida han ngan coadjutor nga obispo han urgell han ni papa juan pablo ii han pagretiro han nag una ha iya nga obispo nga hi joan martí alanis han sinmunod hiya komo obispo han urgell dida han han mayo ngan tikang dida gihapon hiya nagin igkasi prinsipe han andorra dida han han hulyo gintuman niya an iya konstitusyonal nga paghurar komo bag o nga igkasi prinsipe han andorra ha casa de la vall andorra la vella ginpasaka hi vives i sicília ngadto han dungog hin pagka arsobispo komo personal nga titulo ni papa benedicto xvi han marso an chakri nga dinastiya namuno ngan naghadi han thailand tikang han hi hadi taksin naideklara nga lurong han an ngaran nga chakri thai tikang han titulo nga phya chakri nga ginhatag kan rama i samtang heneral hiya han mga kasundalohan ni taksin ha kamatuoran an tawag han thai nga katawhan hini nga panahon rattanakosin dida han paghadi ni hadi rama iii an mga nanguna ha iya nga hadi tinatawag nga an syahan nga hadi ngan an butngan nga hadi pero hini nga paagi hin pagngaran an tawag daw ha iya magigin an kataposan nga hadi nga ginhunahanaan nga maraot nga senyas ngan amo nga waray ini gamita an nahitabo lugod iya ginhatag han mga nanguna nga hadi katapos han ira kamatayan an mga ngaran nga nahalista ha igbaw ngan nagngaran hiya han iya kalugaringon nga nangklao an ngaran nga rama una nga gingamit ni hadi vajiravudh pero an nagsunod ha iya waray hini kinmarawat bisan man kon waray ini mahibalik hin opisyal amo ini an urog nga pagngaran ha thailand an ngaran nga mongkut ha iningles ngan mga basahon kaurogan nahanunungod kan rama iv pero ha thailand it pag intyende hini ha komun nga an titulo ha paghadi ni rama vi phra mongkut klao chaoyuhua kitaa gihapon rama hadi thailand hangtod han tuig an tagsa hadi mayda sugbong hadi maha uparaja nga puyde gihapon tawagon nga bise hadi o ighubad nga ika duha nga hadi ha kaurogan an bugto han hadi ngan an gin designar nga masunod han trono pero hi rama ii amo la an dati nga bise hadi nga ha tinuod nagin hadi kon an bise hadi namatay ugsa han hadi an titulo ha kaurogan nagin bakante hin pipira ka tuig ini nga sistema gintanggal o gin abolish ni hadi chulalongkorn dida han kamatay han iya bise hadi nga hi bovorn vichaicharn died iya gindeklara an iya suhag nga anak nga prinsipe ha korona o crown prince pero diri bise king kon iton hadi diri nakabuhat han iya mga buruhaton han ginhadi an tungod kay kulang an pangidaron gawas han nasod hin kaiha nga panahon o naukoy ha monastaryo komo monghe mayda regent nga amo la anay an nabuhat han iya mga buruhaton an teknolohiya usa nga konsepto nga nahanungod hiton paggamit ngan kinaadman hin mga garamiton ngan mga pagbuhat ngan tiunan o an paka apekto hini han abilidad hin paggamit ngan pagkaangay hiton kalibungan ha sosyudad han katawhan amo ini an dangat han siyensya ngan inhenyeriya bisan man kon in pira nga mga pagpadukwag ha teknolohiya nahiuna hini nga duha nga konsepto iton teknolohiya usa nga pulong nga an katinikangan tikang han griyego nga pulong technologia techne paagi ngan logia pulong kondi diri masayon iton limitado nga kahubad hini nga pulong an pulong nga teknolohiya nanginginlabot gihapon hiton mga butang nga may gamit han katawhan sugad han makina hardware o mga garamiton pero puyde gihapon maglakip hin mga darudako nga mga tema sugad hiton mga sistema paagi hin pag areglo ngan mga technique iton pulong puyde gihapon gamiton ha luob o ha mga ispisipiko nga mga larangan sugad hini nga mga pananglitan han teknolohiya ha paghimo teknolohiya ha medisina an biyograpiya tikang han griyego nga mga pulong bios nga nangangahulogan kinabuhi ngan graphein nga nangangahulogan surat usa nga genre hin literatura ngan iba nga paagi hin media sugad hin film nga naha batakan han mga sinurat nga mga pagsaysay hin mga indibidwal nga mga kinabuhi iton biyograpiya puyde nga mahitungod hin tawo nga fiction o non fiction ini nga pulong ha kaurogan ginagamit ha pagtawag hin non fiction nalain ini hiton profile o curriculum vitae nga kon diin iton biyograpiya mayda paglantaw hin kumplexidad ngan mayda ginhighlight nga mga dirudilain nga bahin han personalidad upod in mga detalye hin mga nahinabo it biyograpiya diri la kay lista hin mga butang sugad hin pagkatawo pag aram trabaho mga relasyon ngan kamatayon naghihisgot gihapon ini hiton mga gin aabat han pag agi ngan pagtilaw hini nga mga panhinabo an salatan nga korea o habagatan nga korea ha iningles south korea kinatsila corea del sur nasod ha sidlangan nga asya it opisyal nga ngaran hini republika han korea mga km an dako nga kabahin han kapuropod an han seoul an kapital han nasod an salatan nga korea nahamutangan ha habagatan nga dapit han peninsula han korea ha amihanan han probinsya amo an nasod han amihanan nga korea ngan ha sidlangan an dagat han sidlangan o an dagat han hapon iton lumad nga pinulongan han kadam an amo iton koreano ha koreano gintatawag ini nga daehan minguk it hamubo nga ngaran hanguk han nga nasod kasagaran ginggagamit pagtawag hiton korea o namhan salatan nga han pagtawag hiton salatan nga korea kitaa iton ngaran han korea an dako nga administratibo nga pagbahinbahin ha salatan nga korea amo an mga lalawigan mga metropolitano nga syudad naglulugaring hin pagdumara nga mga syudad nga diri kalakip hin bisan ano nga lalawigan ngan usa nga ispisyal nga syudad hi papa benedicto xvi ha latin benedictus pp xvi nga natawo ha ngaran nga joseph alois ratzinger han abril ha marktl bavaria alemanya amo yana in papa emerito o papa emeritus han singbahan katoliko hiya amo an ika nga papa nga namuno han simbahan katoliko romano ngan soberano han syudad han vaticano nga estado tikang han kutob na elihido hiya han abril hin papal nga conclave nagsaurog han iya pag inagurar hin papa nga misa han abril ngan pormal nga nagkarawat han iya katedral an basilica ni san giovanni in laterano han mayo usa hiya han mga sikat nga kilalado nga mga teyolohiko tikang han mga s ngan damo in sinurat ginlalantaw hiya nga harani nga konserbatibo nga kaupod han nag una ha iya nga papa nga hi papa juan pablo ii nagsirbe hiya komo propesor hin mga dirudilain nga mga unibersidad ha alemanya ngan experto ha teolohiya han ika duha nga konsilyo vaticano ugsa magin arzobispo han munich ngan freising ngan dida han panahon han iya ka elihir komo papa amo an prefect han katig uban para han doktrina han pagtuo o kongregasyon para han doktrina han pagtuo ngan dekano han kolehiyo han mga kardinal han iya papado o papacy hi benedicto xvi naghatag hin dako nga emphasis han iya kinikita nga pagkinahanglan han europa nga bumalik ngadto hin mga batikan nga kristohanon nga prinsipyo nga baton han nagtitikadako nga ka diri pagkristyanisar ngan pagsekularisasyon ha damo nga mga dukwag nga nasod o developed nations nga diin an humanismo sekular dako an impluwensya han pebrero nagpasamwak hi papa benedicto dida hin usa nga konsistoryo nga mabiya o ma renunsya hiya han pagka papa dida hit han pebrero han ha pagtuman hini nagin epektibo an iya pagrenunsya o pag abdikar dida han pm han gab i han han pebrero it tawag kan benedicto katapos han iya panahon hin pagka papa iya santidad benedicto xvi papa emerito o papa emeritus hi papa juan pablo ii linatin ioannes paulus pp ii natawo nga karol józef wojtya giharani i nga kaluwas ha winaray ka rol yu zef voy ti wa mayo abril naghadi komo papa han simbahan katoliko hin hapit karuhaan kag pito nga tuig tikang han oktubre tubtob han iya kamatayon an iya papado amo an ika duha nga giiha i nga mga papado han mayo hi papa benedicto xvi nga sinmunod nga papa kan juan pablo ii ginhimo nga diri kinahanglan o ginwaive an lima nga tuig nga paghulat ugsa igpresenta in kaso para hin beatipikasyon o pagdeklara nga bulahan nga igbuklad an opisyal nga proseso han pagbeatipikar nagtikang ha diosesis han roma han hunyo hiya an siyahan nga diri italyano nga papa tikang han ika nga siglo an syahan nga bahin han iya paghadi natigamnan han iya pagtipa han komunismo ngan hiya ha panalagsaon ginsisiring nga usa han mga puwersa nga nakagresulta han kabungkag han unyon sovietika ha lain nga mga bahin an iya concern para han mga kablas han mga magluya ngan han mga nag aantos ngan an iya paglantaw han gyera violencia sirot hin kamatayon ebolusyon pagpasaylo han utang han kalibotan upod han iya pag uyon hin pagbisita hin mga nasod nga sosyalista ug an iya makusog nga mga relasyon hin mga lideres hin diri katoliko nga mga simbahan ngan diri kristohanon nga mga relihiyon ekumenismo ginlantawan han iba nga pagpamatuod nga usa hiya nga liberal an iya pag affirma han maiha na nga doktrina kristiano nga an aborto pagkabayot sexual nga mga relasyon ngan kontrasepsyon nga mga inmoral an iya pagpadayon han tradisyon nga pag ordenar la hin mga lalake ha pagka padi an pagtutdo nga an mga divorciado o mga habulag nga mga tawo diri makag asawa hin otro nga waray deklarasyon hin nullity nga an tama la nga sakrametal nga pag asawa puyde la hin usa na lalake ngan usa nga babaye an paghatag hin empahsis han kaupayan han pagpadayon han disiplina han mandatory nga priestly celibacy ngan an iya pagtipa han sekularismo ginlalantaw hin mga iba nga nagpapamatuod nga hiya konserbador han iya paghadi naglinakat hin hirayo an papa nga diin nagbisita hiya hin labaw ka nasod labaw pa hin bisan hin o han mga nag una ha iya ginkanonisar niya in damo nga tawo kaysa han ginkanonisar han tanan nga mga papa ugsa ha iya nga ig urusa hiya an papa hin panahón nga diin an impluwensya han katolisismo nag iban dida han mga dukwag nga nasod kundi dinmako han ikatulo nga kalibutan hi philip james elliot oktubre ndash enero usa nga kristohanon nga misyonero ha ecuador nga diin hiya ginpatay hin mga huaorani hi elliot natawo ha portland oregon kan fred ngan clara elliot ngan nagin kristohanon han bata pa nga pangidaron nag gradwar hiya tikang ha wheaton college han hin degree hin griyego inmabot hiya ha ecuador han pebrero agod mag ebanghelisar han mga quechua han ecuador han oktubre nag asawa hiya kan elisabeth howard usa nga igjkasi alumna ha wheaton ngan misyonarya ha quito ecuador an ira amo la nga anak nga hi valerie natawo han pebrero samtang didto hiya nagtrabaho han mga quechua hi elliot nag andam pagkadto han violente nga tribo han huaorani nga tinatawag hadto nga mga auca hi elliot ngan in upat nga mga iba nga misyonaryo hira ed mccully roger youderian peter fleming ngan an ira piloto nga hi nate saint naghimo hin kontak tikang han ira idro ngadto han mga huaorani pinaagi hin loudspeaker ngan hin basket paghatag hin mga hatag katapos hin pira ka bulan an mga tawo nagdesidir paghimo hin base nga lugar nga harani la nga distansya tikang han mga huaorani dida han ligid han salog curaray didto ginharani hira hin grupo hin mga huaorani ngan ira pa ngani ginpasakay ha idro in usa nga huaorani nga ira gin agnayan nga george an iya tinuod nga ngaran naenkiwi tungod kay maupay an senyas an ira pagtapo han mga huaorani naghimo hira hin mga plano pagbisita han mga huaorani pero an ira mga plano waray kadayon kay may inmabot nga darudako nga grupo hin huaorani nga amo an nagpatay kan elliot ngan han iya upat nga upod dida han enero an lawas ni elliot natad an nga naanod ha unhan han salog upod an iba nga mga tawo labot la han lawas ni ed mccully hi elliot ngan an iya mga sangkay nakikala dayon ha bug os nga kalibutan nga mga martir ngan an life magazine nagmantala hin napulo nga pakli nga barasahon mahitungod han ira misyon ngan an ira kamatayan hira nga lima amo an sinisiring nga nag aghat hin interes ha mga kristohanon nga misyon ha mga batan on han ira panahon ngan tubtob ha yana usa nga dako nga pag aghat han mga misyonaryo nga kristohanon nga nagtatrabaho ha bug os nga kalibutan katapos han kamatay han iya bana hi elisabeth elliot ngan iba nga mga misyonaryo nagtikang pagtrabaho didto han mga huaorani nga diin nagkaada hira hin impact ngan damo an nagkaada hin conversion hi elisabeth elliot nagmantala hin duha nga libro ngan through gates of splendor nga mahitungod han kinabuhi ngan kamatayon han iya bana han usa nga dokumentaryo mahitungod han istorya nira ginpagawas ha ngaran nga beyond the gates of splendor ha usa nga sine end of the spear mahitungod hini nga istorya ginpagawas hi barack hussein obama ii natawo agosto amo an ika kap atan kag upat nga mangulo o presidente han estados unidos napili hiya dida han pinili ay han ugsa hini hiya an junior nga u s nga senador tikang ha illinois nga diin nag alagad hiya tikang han tubtob nga diin nagbiya hiya katapos han iya kapili nga presidente han estados unidos hiya an syahan nga african american nga tawo tikang han partido democrata nga napili ha senado han estados unidos united states senate ngan amo an syahan nga africano amerikano nga napili nga mangulo han estados unidos nakakuha hiya hin internasyonal nga media coverage tungod han iya keynote address han democratic national convention nga iya ginhimo samtang illinois state senator pa hiya hi obama kasal kan michelle obama usa nga taga chicago duha it ira anak nga babaye hi malia ann natawo han ngan natasha natawo han hi obama amo an syahan nga mangulo han estados unidos nga afrikano amerikano an katulinan an tulay san juanico o tulay han san juanico nga gintawag han una nga tulay marcos amo an gihalaba i nga tulay ha pilipinas nga mayda kahalaba hin duha ka kilometro natabok ini hiton suláng han san juanico nadugtong hiton mga isla han samar ngan leyte ginsusumpay hini an siyudad han tacloban ha baranggay cabalawan dida hiton leyte nga bahin ngan an bungto han santa rita ha samar nga bahin dinhi damo iton maghusay nga mga lantaw labi na iton suláng han san juanico nga mayda yukot nga whirlpool pati an mga gudti gudti nga mga isla han probinsya nanhahatag liwat ini hin mga mag upay nga mga lugar nga mga mag upay kuhaon hin ritrato han itsura han parte nga harani ha siyudad han tacloban o leyte ay bagan l ngan han harani ha samar ay bagan s ini ay an gihalaba i nga tulay ha pilipinas nga aada ha bawbaw hin kadagatan nga naghihilaba hin m ft an gasto han paghimo han tulay gin ihap nga mga ka milyon ngan an paghimo hini nagtikang dida han ngan natima ini han upat nga katuig mga napulo ka minutos ini tikang ha sawang han siyudad han tacloban ngan makakadtoan pinaagi hin dyip bus motorcab o pribado nga sarakyan han tulay ay nagkamayda hin pagkakaguba han pag igo hit bagyo yolanda han tuig hin pero inin kay ginayad na hi papa juan pablo i ha latin ioannes paulus pp i natawo nga albino luciani oktubre septyembre naghadi komo papa ngan soberano han syudad han vaticano tikang han agosto tubtob septyembre an iya nga adlaw nga papado amo an usa han mga gimadali i nga paghadi han kaagi han mga papa ngan nagresulta han tuig han tulo nga papa namatay hiya ugsa hiya makahimo hin legacy komo papa ginhihinumdoman hiya tungod han iya pakisangkayon ngan pagkamahiyom nga naikompara ini kan buutan nga papa juan an popular nga papa juan xxiii hiya amo an syahan nga papa pagpili hin doble nga ngaran ngan iya ini ginbuhat ha dungog han mga duha nga nag una pa la ha iya nga mga papa hira papa juan xxiii ngan papa pablo vi hiya liwat an syahan ngan ha yana hiya pa gud la nga papa nga nag gamit han nga syahan han iya ngaran ha paghadi hi carlos polestico garcia nobyembre ndash hunyo amo an ika walo nga mangulo o presidente han pilipinas an iya administrasyon o pagdumara nakilala tungod han filipino first nga polisiya pilipino syahan nga polisiya hini nga nagbutang han interes han katawhan pilipino labaw han mga langyawanon ngan han namumuno nga partido hi garcia natawo ha talibon bohol kan policronio garcia ngan ambrosia polistico ini hira nga duha mga taga bangued abra nagtubo hiya upod ha politika nga an iya amay nagsirbe komo alkalde han bungto hin upat ka panahon hin serbisyo hi garcia nagkuha han iya primarya nga pag aram dida ha talibon sunod nagkuha hiya han iya sekondarya nga pag aram ha cebu provincial high school nagkuha anay hiya hin mga kurso hin balaod ha silliman university ha syudad han dumaguete katapos hini nag aram hiya ha philippine law school ngan nakuha niya an iya degree han usa hiya han mga labaw nga napulo dida han bar nga examination imbes nga magtrabaho hin balaod dayon hi garcia nagtrabaho komo maestro hin duha ka tuig ha bohol provincial high school nahimo hiya nga sikat tungod han iya mga siday ha bohol nga didto hiya nakakuha han iya agnay nga prince of poets prinsipe han mga bisaya nga maniniday ug bard from bohol maniniday tikang ha bohol nagtikang hiya han iya dalan ha politiko dida han ngan nagdaog hin pinili ay para han kongresista nga marepresenta han ika tulo nga distrito han bohol napili liwat hiya hin dugang nga panahon hin serbisyo pero nagsirbe hiya tubtob la nga kon diin nagdalagan hiya para han ka gobernador han bohol nga nagdaog nagsirbe hiya nga gobernador han lalawigan hin duha ka panahon hin serbisyo nagin myembro hiya han kongreso dida han ngan na elihir hiya hin maka tulo ka beses ha senado hin maka tulo nga magsunod nga panahon hin serbisyo tikang tubtob hi garcia amo an kapadis ha pinili ay ni ramon magsaysay dida han pinili ay han pagka mangulo han ginhimo hiya nga maghirilom han mga buruhaton ha langyaw ni mangulo ramon magsaysay hin upat ka tuig samtang nagsisirbe gihapon hiya komo sugbong mangulo o bise presidente hi garcia nagin mangulo katapos hi magsaysay namatay han pag crash hin idro han dida han iya pagdumara nagbuhat hiya ha pagsunod han bohlen serrano agreement nga naghalipot han plite han mga base militar han estados unidos tikang hin ka tuig ngadto hin ka tuig ngan iya ginhimo nga ini nga puyde ig renew katapos hin tagsa lima ka tuig hi garcia liwat an nagbuhat han filipino first policy o polisiya hin pilipino syahan nga amo ini an nakilal an ha iya inin nga polisiya nagpabor hin mga pilipino nga mga negosyante imbes nga mga langyawanon nga imbestor hi garcia liwat an nakapagbalhin han retail nga negosyo nga nakaapekto han mga intsek nga negosyante han nasod katapos han iya panahon hin pag alagad nagdalagan hiya para hin pagpa elihir hin otro pero napirde hiya ni diosdado macapagal dida han nobyembre katapos han iya waray magmalinamposon nga paningkamot nga ma elihir hin otro hi garcia nagretiro ha pribado nga kinabuhi ngan nag ukoy ha bohol komo pribado nga bungtohanon han hunyo hi garcia napili nga delegado han nga constitutional convention ngan napili komo mangulo hini pero namatay hiya hin atake ha kasingkasing han hunyo ha edad hin setenta y cinco an jordan usa nga ika upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han guimaras ha katundan nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas amo ini an kapital nga bungto han guimaras ngan amo ini an sinisiring nga ganghaan han lalawigan an jordan ginsasapitan han tulo nga bungto han probinsya buenavista ha amihanan ngan an bag o nga nahimo nga bungto han san lorenzo ha sidlangnan ngan sibunag ha salatan ugsa han kahimo han lima nga bungto han lalawigan an bug os nga isla o puro han guimaras gintatawag nga himal us sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga nga tawo ha nga panimalay an jordan ginbahin ngadto hin napulo kag upat nga baranggay an ngaran nga jordan ginpili han mga nangungukoy ha dungog ni san juan bautista an ira santo patron sumala han mga istorya lokal gintalwas hira han santo tikang hin pamatay dida han pagsalakay hin moro han panahon han espanyol an bungto han nueva valencia ginhimo nga bulag nga bungto han dida la han hulyo nga an mga bungto han san lorenzo ngan sibunag ginhimo nga nagresulta nga an jordan napulo kag upat na la an nahabilin nga baranggay ugsa mahimo inin duha nga mga bungto an jordan mayda katloan kag tulo nga baranggay an buenavista usa nga ika upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han guimaras ha katundan nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas iton bungto amo an barubarato nga pagsumpay han mga isla han panay ngan negros kon igkumpara iton pagkuha hin barko nga direkta iton biyahe ngadto balik hinin duha nga isla sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga nga tawo ha nga panimalay it buenavista nahamutangan ha amihanan nga dapit han isla han guimaras ngan usa han lima nga bungto nga kabahin han probinsya han guimaras an amihanan ug an kanawayon o amihanan katundan nga bahin han bungto naatubang ha isla han panay ngan an dumagsaan o amihanan sinirangan nga bahin naagtubang han isla han negros an estrecho han iloilo ada ha butnga han bungto ngan han isla han panay ngan an estrecho han guimaras ada ha butnga hiton bungto ngan han isla han negros an pantalan ni mcarthur amo iton pantalan han bungto para han buenavista ngan parte han san lorenzo gingagamit hin mga pasahero tikang ha isla han panay nga tikadto ha negros ngan hit tipabalik ini nga ruta hin panakayan burubarato nga pagsumpay imbes nga makuha hin barko nga direkta an biyahe an buenavista mayda terrano nga naglalainlain tikang hin mga patag tubtob kabugkiran iton klima igo la ngan mahangin tungod nga ginsasapitan ini han dagat ha tulo nga direksyon an buenavista ginbahin ngadto hin katloan kag unom nga baranggay an buenavista amo an gima iha i nga bungto ha guimaras gintukod ini dida han han panahon han espanyol nasiring an mga historiador nga usa nga kapitan heneral nga katsila tungod han mga kiritaon han bungto ginngaran an bungto nga buena vista nga ha winaray nangangahulogan nga maupay nga lantaw an aborlan usa nga ika duha nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han palawan ha pilipinas nahamutangan ini hin haluag nga patag nga nahabutnga han dagat sulu ngan han kabugkiran nahamutangan ini mga kaunman kag siyam ka kilometros ha salatan han syudad han puerto princesa sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga nga tawo ha nga panimalay an aborlan gintukod han ngan nahimo nga regular nga bungto han amo la ini an bungto han probinsya nga mayda kolehiyon hin agrikultura o pag uma nga yana tinatawag nga western philippines university an aborlan ginbahin ngadto hin napulo kag siyam nga baranggay hi emmanuel dapidran pacquiao natawo disyembre nga kilalado nga manny pacquiao ngan tinatawag gihapon nga pacman ngan the destroyer amo iton yana wbc international super featherweight nga kampeon present kampeon han una nga ring people s featherweight to kampeon han una nga ibf super bantamweight to ngan kampeon han una nga wbc flyweight to mayda niya record hin ka daog ka pirde ngan ka tabla upod hin nga daog pinaagi hin knockout hi pacquiao natawo ha probinsya han bukidnon ha pilipinas pero hiya yana taga syudad han general santos hi pacquiao in taga syudad han general santos ha pilipinas ngan kilala ha tawag nga the destroyer han iya mga igkasi ha larangan han boksing tinapos niya an kadam an han iya mga away pinaagi han iya wala nga suntok an naedad hin nga hi pacquiao in nagtikang han iya karera ha profesyonal nga boksing dida han ha lbs nagdugang hiya hin kabug at tikang ngadto hin ka libra ugsa mapirde hiya han iya ika nga away patok kan rustico torrecampo pinaagi hin ika tulo nga ronda nga technical knockout katapos han away kan torrecampo hi pacquiao nahikada hin ka pounds ngan nagdaog han wbc flyweight nga korona pero naagaw ini tikang ha iya dida han kapirde niya dida han ika duha nga depensa patok kan medgoen singsurat pinaagi hin ika tulo nga ronda nga knockout kon ha teorya nga himangraw posible hi pacquiao mahukasan han korona dida pala han timbang kon waray hiya makaabot han lb ka kg nga kabug aton human han iya kapirde kan singsurat pumiktaw naliwat hi pacquiao hin timbang ha yana nakaabot hiya han super bantamweight division nga lb kg nga diin niya nakuha an wbc international nga korona nakadepensa hiya hini hin maka lima ka beses ugsa han iya sunod nga world title nga away an kan pacquiao dako nga pakatsamba inmabot han hunyo patok kan ibf super bantamweight champion lehlohonolo ledwaba atrasado hi pacquiao komo saliwan nga magkakapot hadto nga titulo pero hiya gihapon an ginawas nga bag o nga ibf super bantamweight champion hadto nga ira asdangay hi pacquiao nakahampak hin tulo ka knockdown ugsa igin undang an away dida han ika lima nga ronda nagpadayon pagdepensa hi manny han iya titulo hin maka upat ka beses ugsa han away patok han iya idolo han iya pagkabata hi marco antonio barrera han mexiko ug damo an nasiring nga amo adto nga ira away an naglaygay han iya propesyon ha boksing bumuhat hi pacquiao tikang han iya pagkatumba ha syahan nga ronda ngan nakadaog han nasabi nga away pinaagi hin technical knockout ngan inundang han kampo ni barrera an ira away dida han ika onse nga ronda pinaagi hini nga pagdaog naangkon ni pacman an wbo ngan ring magazine people s featherweight nga korona nga anay kinakaptan ni barrera dida han iya pakadaog kan naseem hamed an kan pacquiao performance nag establisar ha iya sumala hin damo nga mga kritiko mga fans ngan mga periodiko ha boksing nga usa han mga gimauupayi nga boksingero ha kalibutan ngan nagin hinungdan han kabutang han pilipinas ha utro nga higayon dida ha larangan han boksing diin sinusolsog ni pacquiao an mga nauna nga mga pilipino nga sikat nga boksingero sugad kanda flash elorde ben villaflor ngan pancho villa ug damo pa nga iba ha paglagos hin mga unom ka bulan tikang han iya pagdaog kan marco antonio barrera umatubang na liwat hi pacquiao han usa nga respetado nga boksingero an mexikano nga hi juan manuel marquez an nakapot han wba ngan ibf featherweight title an mga eksperto an namugna nga hi marquez usa nga dilikado nga counter puncher ngan pipirdihon hi pacquiao tungod kay maurupay dawa an iya abilidad ha boksing ini nga away nagin usa han mga dagko nga away ha featherweight ha kaagi han boksing temprano nga iginpadayag ni pacquiao an kalaksi han iya kamot ngan kusog han iya suntok dida han iya paghampak kan marquez an mexikano nga kampeon hin mga suntok ngan yabo nga nagpatumba makatulo ka beses ha una pa la nga rondahan daw hirani na an kan pacquiao pagdarag an pero nakatikang hi marquez pagbulos dida han ika duha nga ronda ngan siring han iba nagtikaupay han mga sumurunod nga ronda han katapos han ika nga ronda gindeklara an away nga tabla tie patok kan fahsan k battery por thawatchai hi pacquiao nakahampak kan por thawatchai ngadto han canvas hin makatulo ka beses ugsa niya ini pakaturogon dida han ika upat nga ronda usa nga wala nga uppercut ha panga an nakapatumba han thai nga boxingero ngan nakapaundang han away umigbaw naliwat hin timbang hi pacquiao ngadto han super featherwight division ngan nakig asdangay patok han anay tulo ka beses nga division champion nga hi erik morales han ika han marso pero hi pacquiao napirde han ka ronda nga away basi han uroyon nga desisyon han hurado unananimous decision ha dako nga bahin hadto nga ira away ni morales nakig asdang hi pacquiao nga may samad han iya mata ha luyo hini nga kapirde hi pacquiao nagkamay ada redibilidad komo usa nga boksingero nga nakikig ungot bisan kon aada ha disbentaha nga sitwasyon gintumba ni manny pacquiao dida han septyembre hi hector velazquez ngan pinaagi hini nakuha niya an wbc international super featherweight title ginpirde ni pacquiao hi erik morales hin tko dida han utro nga nira nga pag atubang han enero ha las vegas ha thomas and mack center ha estados unidos harapit matumba ni pacquiao hi morales ha ika duha nga ronda ngan gin utrohan naliwat han ika unom nakaduha tumbaha ni pacquiao hi morales ha ika nga ronda ugsa gin undang an away an away nag iha hin mga ka ronda amo ini an syahan nga higayon nga an may nga pangidaron nga hi morales usa nga anay world champion ha tulo nga weight classes naundang ha iya propesyon pinaagi hini nga daog hi pacquiao hiya in ginladngan nga top contender para han wbc superfeatherweight kontra naliwat kan marco antonio barrera para han wbc nga korona ginhuhurob hurob an ika tulo nga away kan morales pero waray pa tukib nga detalye bahin hini hi phra phutthaloetla naphalai sinusurat gihapon nga phra buddha loetla nabhalai o rama ii pebrero hulyo amo an anak ni hadi rama i ngan ikaduha nga hadi han siam han chakri nga dinastiya ha thai nga yinaknan an iya ngaran ginsusurat nga an iya ngaran han prinsipe pa hiya prinsipe issarasundhorn an ngaran nga buddha loetla nabhalai ginngaran ha iya katapos han iya kamatayon ni hadi nangklao hi rama ii mayda kapitoan kag tulo nga anak an paghadi niya komo hadi han thailand nagdara hin renasimyento hin thai nga arte ngan kultura labi na ha literatura dida han paghadi ni rama ii an thailand nagkaada hin konfrontasyon han vietnam nga hadto nagigin dako nga gahom dida han rehiyon mahitungod han pagkontrola han camboya han mga impluwensya han katundan nagtikang nga maabat ha timugan nga asya ngan ha thailand han an british nag okupar han penang ngan han gintukod nira an singapur waray la mag iha an british nakapatalsik han holandes ngan portugues komo dako nga impluwensya katundan ha ekonomika ngan politika ha thailand an mga british nagtipa han sistema ekonomika han thai nga kon diin an mga prinsipe real mayda mga monopoly ha negosyo ngan an mga negosyo nahailarom hin pagbuwis nga arbitraryo han an gobyerno han british india nagpadara hin misyon nga nagdemanda nga an thailand tanggalon an mga gaud han gawasnon nga negosyo hi hadi rama ii namatay han an nagsunod ha iya nga hadi hi prinsipe jessadabodindra o nangklao hi andrzej tadeusz bonawentura kociuszko giharani i nga kaluwas ha winaray andrzey tadeush bonaventura kosh chush ko usa nga polako nga nasodnon nga bayani heneral ngan usa nga namuno han rebelyon hadton nga nasod patok han rusia han nagsundalo hiya dida han gyera rebolusyunaryo americano komo usa nga koronel dida han continental army upod kan george washington ha pagkilala han iya paghatag hin serbisyo gintagan hiya han kongreso kontinental ha ranggo han brigadier general han mayda mga pipira nga mga gin ininglis nga kasurat han iya ngaran pero an kaurugan hini amo an thaddeus kosciusko pero an bug os nga ka iningles nga andrew thaddeus bonventure kosciusko aada gihapon hin pipira nga mga sinurat ha lituaniano an iya ngaran ginsurat nga tadas kosciuka ha biellorrusian it iya ngaran ginsusurat nga tadevu kaciuka kon ha kinatsila ngan winaray an iya ngaran masusurat nga andrés tadeo buenaventura kosciuszko an poro usa nga ikalima ka klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han sugbo ha butnga nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an ngaran han bungto ginkuha daw tikang han winaray nga pulong nga puro nga amo an daan nga pulong para hin isla an patron nga fiesta han poro ginsasaurog ha tagsa tuig dida hiton ika tulo nga biyernes han enero an poro mayda kahaluag hin tuna nga ka hektarya ini ginbahin ha politika ngadto hin napulo kag pito nga baranggay an catmon usa nga ikalima ka klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han sugbo ha butnga nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay nahamutangan ini hin mga ka kilometro tikang han syudad han sugbo sapit han bungto han carmen iton tore an ikaduha nga gihataasi nga kahitaas ha sugbo nahamutangan ha catmon didto ha baranggay cambangkaya an catmon ginbahin ngadto hin karuhaan nga baranggay sumala han iruistorya nga katawhan o folklore an mga taga cambangkaya kabahin han mga tribu ni datu lapu lapu ha isla han mactan dida han ika nga siglo naningkamot hira paglikay han mga espanyoles katapos han kamatay han namumuno han mactan dida han mga hi papa juan xxiii ha linatin ioannes pp xxiii natawo nga angelo giuseppe roncalli nobyembre hunyo naghadi komo ika nga papa han singbahan katoliko ngan soberano han syudad han vaticano tikang han oktubre tubtob han iya kamatay hiya an nagpatawag han ika duha nga konsilyo ha vaticano nga nahinabo tikang han kutob waray hiya makakita han pagkatapos hini tungod han iya kamatay dida han ginbeatificar hiya ni papa juan pablo ii dida han septyembre ngan ginkanonisar hiya ni papa francisco upon kan papa juan pablo ii dida han abril hi papa pío xii ha linatin pius pp xii natawo nga eugenio maria giuseppe giovanni pacelli marso oktubre naghadi komo papa han singbahan katoliko ngan soberano han syudad han vaticano tikang han marso tubtob han iya kamatayon han an iya pamuno han simbahan katoliko dida han panahon han ikaduha nga gera han kalibotan ngan an holokausto nagpapabilin nga himangrawon hin nagpapadayon nga kontrobersya ha kaagi ngan kasaysayan ugsa han pagkorona ha iya komo papa hi pacelli nagsirbe komo padi papal nuncio ngan kardinal nga maghirilom han estado nga diin nagtrabaho hiya pagkumpleto hin mga tratado ha iba nga mga kanasoran labi na an reichskonkordat upod han alemanya hi pío usa han mga pipira la nga mga papa ha dipala naiha nga kaagi nga naggamit han iya papal nga infalibidad pinaagi han pagmantala hin apostoliko nga konstitusyon munificentissimus deus nga naghatag hin paghubad o pamahayag ex cathedra han dogma han asunsyon han bulahan nga birhen maria hiya gihapon an nagpromulgar hin kap atan kag unom nga mga encyclical upod an humani generis nga nagpapabilin hin kahanungod han kanan simbahan posisyon han evolusyon hiya gihapon an nag eliminar han italyano nga mayoriya han kolehiyo han mga kardinal dida han gran konsistoryo ha urhe nga bahin han kinabuhi na among hiya han diri maupay hga pag ataman hin medical ngan han mga pag embalsamar nga mga tekniko ni riccardo galeazzi lisi hi papa pío xii ginkikita nga amo an kataposa nga tinuod nga papa han kadam an nga mga sedevacantista mayda liwat nagpapadayon nga pakigbisog nga igkanonisar hiya hi papa pío xi ha linatin pius pp xi natawo nga ambrogio damiano achille ratti mayo pebrero naghadi komo papa tikang han pebrero ngan soberano han syudad han vaticano tikang han tubtob han iya kamatayon han pebrero hiya an nagmantala han encyclical nga quas primas nga nag establisar han piyesta ni kristo nga hadi ngan nagkuha komo iya darahonon han papado o papal motto an darahonon nga pax christi in regno christi nga nanganghulogan kamurayaw ni kristo ha ginhadi an ni kristo amo ini an sentral nga ideya han iya pontificado ngan an katoliko nga relihiyon angay magtugob han ngatanan nga bahin han pankinabuhi an panimalay an syudad ha politika ha ekonomiya ha arte nbp imbes nga an relihiyoso nga pagtuo tubtub la ha pribado nga butang o pag atras han simbahan tikang hin pagbuhat ha gawas nga kalibutan hi pío xi naghunahuna nga it mga katoliko angay magbuhat agod maghimo hin tinuod nga katoliko nga sosyudad nga hi kristo angay maghadi ha tanan nga aspeto han kinabuhi hi papa león xiii ha linatin leo pp xiii natawo nga vincenzo gioacchino raffaele luigi pecci marso hulyo amo an papa han singbahan katoliko romano nga naghadi tikang han kutub hiya an gilagasi nga papa naghadi tubtob han edad ngan iya an ikatulo nga gima ihai nga pontificado sunod han iya direkta nga nanguna ha iya nga hi pío ix ngan juan pablo ii kilalado hiya han iya intelektwalismo an pagpadukwag han mga gintutod mahiunong han sosyudad upod han iya ensiklika nga rerum novarum ngan an iya mga paningkamot hin paghubad han kamutangan han singbahan ha bahin han moderno nga panhunahuna naka impluwensya hiya han katoliko romano nga mariolohiya ngan iya ginbandilyo an rosaryo ngan an eskapularyo nagpagawas hiya hin napulo kag usa nga mga ensiklika han rosaryo nag aproba hin duha nga bag o nga eskapularyo ni maria ngan amo an syahan nga papa nga bug os in pagkarawat han konsepto kan maria nga medianera hi papa pió ix ha linatin pius pp ix natawo nga giovanni maria mastai ferretti mayo pebrero amo an papa hin gima iha i nga pontifikado kon diri ig upod hi apostol san pedro tikang han iya ka elihir han hunyo tubtob han iya kamatayon papa hiya hin mga katloan kag usa ka tuig hi pío ix napili nga kandidato han mga liberal ngan moderado nga mga grupo dida han kolehiyo han mga kardinal na pagsunod han papado han arzo conservador nga papa gregorio xvi hiya simpatetiko anay han mga hangyo hin reporma nga demokratiko ngan pagmodernisar ha italya ngan han simbahan hi pío nagtika conservador katapos han pagpa iwas ha iya nga temporal nga namumuno han estados pontificios dida han mga nahinabo nga nagsunod han mga rebolusyon han pormal niya nga ginproklama an dogma han inmaculada nga konsepsyon ngan gin organisa niya an siyahan nga konsilyo ha vaticano nga nagproklama han dogma han infalidad papal hi pío ix amo an kataposan nga papa nga naghadi komo soberano han mga estados pontificios an mga estados pontificios nakuha han mga italyano nasyonalista nga mga army han nakuha nira an kataposan han mga estados pontificos an syudad han roma ngan nawara an mga estados pontificios katapos hini nagdeklara hi papa pío nga hiya usa ka bihag o priso ha vaticano namatay hi pío ix han ginbeatificar hiya dida han han septyembre hi mikhail timofeevich kalashnikov ha ruso natawo nobyembre disyembre usa nga sikat nga ruso nga disenyador hin pusil natawo hiya hin kablas nga pesante nga pamilya han baryo han kury ha altai nga rehiyon nagtikang hiya han iya karera ha inhenyeriya hin pagtrabaho dida hin tren nga depot nga diin hi kalashnikov nakagtuon mahitungod han mekaniks han igin draft hiya ngadto han pula nga army ngan nagsirbe hiya komo kumander hin tanke dida han mga syahan nga bulan han dako nga gyera patriotika han oktubre nasamaran hin duro hi kalashnikov ha gyera ngan ginpauli hiya tikang han frontlines nagtikang hiya paghimo han iya syahan nga disenyo hin pusil dida hin hospital ngan waray la mag iha binmulig hiya hin worship hin depot han moscow aviation nga instituto samtang nagtrabaho hiya didto hi kalashnikov nakaghimo hin pira nga mga inobasyon para han mga tanke lakip han mga ini in mekanismo nga nakag ihap kon pira ka tira an ginpusil ha sulod hin pira ka tuig iginlabaw hiya ngadto han posisyon nga hefe nga inhenyero ngan gintaga an hin darudamo nga mga materyales nga puyde gamiton han gindisenyo niya an ak usa nga acronym para han avtomat kalashnikov modelo han an ak nga pansalakay nga rifle ginbutang han operasyon han pula nga army katapos hini an disenyo amo an nagin pinakasikat nga imbensyon ni kalashnikov hi kalashnikov nga nagtikang komo imbentor nga nagtutdo han iya kalugaringon sinmaka ngadto han prominente nga posisyon nga disenyador heneral hin mga gagmay nga armas para han army sovietika ha iya disenyo nga inhenyeriya nga departamento nagtrabaho hira hugo schmeisser ngan hi dr gruner mg usa nga pioneer ha larangan han teknolohiya han sheet metal embossing tubtob han mga s dugang pa mayda pipira nga mga aleman nga trabahante nga ginlista o ginpirit pagtrabaho ha ussr ha ilarom han teknikal nga disenyador ha urhe nga bahin han iya karera nagdebelop hi kalashnikov hin squad automatiko nga armas nga variant han ak nga tinawag nga rpk ruchnoi pulemyot kalashnikova o kon ha winaray maga an nga machinegun ni kalashnikov ug nagdebelop gihapon han pk pulemyot kalashnikova o machinegun ni kalashnikov nga nagamit hin darudako nga cartridge ini ngahaw an full powered rifle cartridge nga gingamit han mosin nagant nga rifle an cartridge nagamit hin paha hin bala pagkarga hin bala imbes nga magazine ha iba nga mga bahin haros amo la gihapon nga disenyo inin mga disenyo nagamit hin dako ha mga butang nga nahahanungod ha ira bisan pa an ak amo la gihapon an primarya nga garamiton han infantry tikang han hi mikhail kalashnikov nag ukoy nga nagtrabaho han iya nitibo nga bungto han izhevsk han nagtikang hiya pagbandilyo han iya kalugaringon nga brand hin vodka sumat niya han reuters television karuyag ko ig upay ngan padukwagon han maupay nga ngaran han akon armas pinaagi hin pagbuhat hin mga mag upay nga butang ini nga bag o nga brand nga alkohol ngan ginbaligya ha bug os nga kalibutan upod han iya pag aproba hi mikhail kalashnikov nakaduha premyohi han titulo nga bayani han sosyalista nga labor han ginpremyohan hiya han orden ni san andres an protoclete tenyente heneral it iya ranggo militar hiya usa nga doktor hin teknikal nga mga siyensyas an iya anak ha urhi nga panahon nagin disenyador hin mga armas ngan napirde dida han dipala na iha nga abakan disenyo nga kompetisyonnga nagresulta han pagpili ngan pagkarawat han an nikonov nga rifle han ruso nga army an cedaw in pagpahaligot han convention on the elimination of discrimination against women kon ha winaray internasyonal nga kasabotan matungod han pagpoypoy han tanan nga porma hin diskrimenasyon kontra han kababayin an kinikilala komo internasyonal nga balaodnon para han katungod han kababayin an tinatawag gihapon ini nga an kombensyon han kababayin an the women s convention o tratado han nagkakaurosa nga mga nasud un bahin han katungod han kababayin an an cedaw an syahan ug amo la nga tratado o kasabotan nga may haloag ug hilarom nga pagkilala han katungod han kababayin an diri la ha sibilyan ug political nga larangan kundi upod na gihapon ha ekonomiya sosyal cultural ngan pamilya inuyonan an cedaw han mayorya nga asembleya han un dida han desyembre tui an dekada para han kababayin an han nagkakaurosa nga mga nasud un decade for women pinirmahan han gobyerno han pilipinas an cedaw hadton hulyo ngan gin aprobahan dida han agosto an cedaw an ikaduha tikang han kasabotan bahin han katungod han bata the convention on the right of the child nga tratado diin rinatipika ratified han nga mga partido nga estado state party gawas han partido nga estado nga pumirma hini dida han marso an nasabi nga tratado in iginpadulot dida han setyembre o kahuman han anyos hito ngada yana nga tuig pero gutiay la an maaram hini nga kasabotan subay han pahiuna han cedaw an padayon nga pagtalapas han katungod pantawo han kababayin an in nagpapakita han kakulangan han internasyonal nga mga organisasyon ha pantawo nga katungod maghatag hin igo nga pagpanalipod ha kababayin an an diskriminasyon kontra han kababayin an in supak han prinsipyo han patas nga katungod ug pagtahod han dignidad han tawo nga nakakaulang han kanan kababayin an partisipasyon ha patas nga pagtratar ha larangan han pag uswag ngan kamurayawan ano man yana kun an gobyerno han pilipinas pumirma ngan nagratipika han cedaw komo estado nga partido han cedaw kinikilala han gobyerno han pilipinas an pagkakamay ada diskriminasyon ug diri tupong nga pagtratar han kababayin an dinhi ha aton katilingban ngan kinahanglan nga ini tagan hin igo nga pitad an kada estado nga partido sugad han gobyerno han pilipinas in may responsabilidad nga magtahod magtuman ug magpanalipod han kanan kababayin an katungod linalaoman nga an aton gobyerno an nagkakaurosa nga mga nasud un nagporma hin cedaw committee nga ginkokomponer hin nga mga eksperto nga pinili han mga estado nga partido basi mag aram han mga kasayuran o report nga isusumite upod an gahum magpalusad hin mga rekomendasyon nga kun diin angay ipatuman han estado nga partido ug maghatag hin kasayuran bahin hini an artikulo han cedaw naghahatag han cedaw committee hin gahum magpalusad hin rekomendasyon may kinaadman ini nga paghubad han mga probisyon han cedaw alinsunod han katungod han kababayin an ngan mga obligasyon han estado nga partido o gobyerno nagpupulong an mga miyembro han cedaw committee makaduha ha sulod hin usa ka tuig didto ha new york ngan inaadman an mga report han kada nasud ha sulod hin duha ka semana ha mga bulan han enero ug hulyo ha presensya han tinaglawas han mga estado nga partido upod an mga non government organizations ngos nga naghahatag gihapon han ira kalugaringon nga kasayuran o report ini nangangahulogan hin bisan ano nga pagpugong diri paglakip o pagpasiirog kontra han kababayin an nga binubuhat ha rason han kinatawo han usa nga persona nga nagreresulta han kadaot han pagkilala han katungod han lalaki ug babayi ug han kawaray pulos ha batakan nga mga kagawasan han katungod han tawo ha larangan han politika kultura sosyal sibil ug iba pa cedaw artikulo tionan o tinatalingoha han cedaw nga mapoypoy ini nga diskriminasyon diin ha aton katilingban natatabo ini nga diskriminasyon ngan tionan o ini binibilngan hin solusyon han cedaw an kadamo han partisipasyon han kababayin an ha labor force female labor force participation rate flfpr nagpapadayon nga pukis kompara han kadamo han partisipasyon han kalalakin an ha labor force male labor force participation rate mlfpr ha naglabay nga napulo ka tuig tikang han ngada han han mga waray bayad nga trabaho in kadak an kababayin an samtang han may mga sweldo nga nagtatrabaho in kalalakin an manggud ha mga nangengempleyo nga kababayin an ha ira in nagtratrabaho hin may sweldo in may kalugaringon nga pakabuhi self employed ngan amo an aada nagtatrabaho ha panimalay ug waray sweldo nso haros naman magtupong an partisipasyon han babayi ngan lalaki ha langyaw nga panrabaho overseas works pero magkaiba an ira kahimtang dida han aada ha an ihap han mga babayi nga kaapi han mga pilipino nga nagtatrabaho ha langyaw overseas filipino workers ofws pero an ira average monthly remittance aada la ha han php nga average monthly remittance han mga kalalakin an nga ofw ini kay an trabaho nga nangangada ha babayi adton mga hamobo an sweldo ngan waray proteksyon an pag aram nga binuhat dida han nagpapakita nga katunga han kababayin an an nag aabroad para magtrabaho in diri hasa unskilled samtang han mga kalalakin an in nagtatrabaho ha komersyo ngan iba pa nga may kalabotan hini nga trabaho ngan in nagtatrabaho ha mga planta nagpapadalagan han mga makinarya o naghuhugpong assembles survey on overseas filipinos nso artikulo han cedaw nagpapatapod ha kababayin an hin katungod nga may balaod para han mga ofws the un convention on the protection of the rights of all migrants and members of their families upod na gihapon an magna carta for overseas filipino or ra nga nagpapanalipod han waray dokumento nga mga ofws diin pinaharohaloag an sakop han tinatawag nga illegal rectruitment nga naglalakip bisan han ira mga uropod an kababayin an ha impormal nga sector in waray benepisyo ug waray proteksyon ug an ira amot ha ekonomiya in diri nauupod ha iha han gnp an mga balaod nga nagpapanalipod han katungod han kababayin an amo an mga balaod nga nagbabaton ug nagpapanalipod han impormal nga sektor sumala han commission on election comelec nga resulta dida han mayo nga piniliay waray lumapos hin han tanan nga kababayin an nga kinmandidato an dumaog ha pwesto nga ira dinalaganan an kababayin an an may harohataas nga voters turn out o kadamo han aktwal nga nanbutos damo gihapon ha ira an nadaog ha piniliay pero padayon an limitado nga ira partisipasyon ha politika ug pan gobyernohan dida han ug nga piniliay la han nangandidato nga kababayin an in nagdaog ha pwesto ha luyo han hitaas nga success rate o pagkamalamposon makadaog ha pwesto masisiring nga gutiay la gihapon an ira partisipasyon ha publiko nga sektor ha pagkamatuod an gutiay nga partisipasyon han kababayin an dida han nga piniliay nagpatik hin tigda nga paghamobo tikang han hitaas nga partisipasyon dida han nga piniliay comelec an balaod bahin han partylist naghahatag ha kababayin an hin higayon nga makaapi ha pamalaod nga himangrawon lugaring kay an mga gin aaro requirements ha nasyonal nga lebel ug an kakulangan hin impormasyon pati na gihapon ha kababayin an an nagreresulta han kapakyas han mga partylist makadaog hin pwesto ha kongreso an mga organisasyon han kababayin an in nag aawhag ha mga partido politikal nga magkamay ada nga kababayin an ha ira tagsa tagsa partido lakip na ha mga konseho diin pinipili o tinudlok an mga miyembro an partisipasyon han kababayin an ha mga hukoman in usa gihpon nga makasurobo an shari a nga hukom an espesyal nga hukoman han mga muslim in nagpapabilin nga kinokomponer hin kalalakin an labot la dida han diin mayda usa nga babayi nga hukom tikang dida han marso mayda nga kababayin an han nga mga mahestrado han korte suprema bisan kun damo ha mga kababayin an an aada ha burokrasya labi na ha teknikal nga lebel o second level daw waray nira kapas makaap ap ngadto ha igbaw nga mga posisyon han milyon nga magtatrabaho ha gobyerno in kababayin an pero kaurog ha ira in aada ha second level o teknikal nga mga posisyon han mga kababayin an in aada ha first ngan third level nga mga posisyon an kababayin an nga nagtratrabaho ha gobyerno o burokrasya kasagaran nagkakapot han mga teknikal nga mga posisyon an kalalakin an kasagaran nga aada ha clerk manager o executive nga mga posisyon civil service commission humabobo an partisipasyon han kababayin an ha liderato han mga komersyo nga katig uban o trade union tikang han dida han tuig ngada han han tuig ncrfw an cedaw nagpapatapod ha mga kababayin hin katungod nga dida hin usa nga bag o nga pag aram family planning survey o fps nabaroan nga aada la ha han mga kababayin an an nagamit hin usa nga klase contraceptive kaurog ha ira an nagamit han moderno nga pamaagi para diri magburod dinhi hini nga an nagamit han moderno nga pamaagi samtang an natural nga pamaagi female sterilization and calendar rhythm bisan damo an iginpapasasarang nga condom ug madagmit an pagkuha hini ha mga health center la an nagamit hini fps nso subay han national demographic and health survey ndhs han mga burod an diri napakita ha doktor san o manganak ngan hini ha ira tikang ha mga tay aw nga mga lugar an pinipili nga manganak ha bulig han partira traditional birth attendant ha nga pagpanganak an ha partira ngan ha nga mga burod pinilipi an manganak ha ira panimalay ndhs nso hasta ngada han setyembre an department of health doh nakagpatik hin nga kaso hin hiv ab seropositives tikang dida han nga mga datos dinhi hini nga mga kaso an kababayin an ha tanan nga kaso hin hiv an hinog nga kaso hin aids an cedaw la an nagdidig on ngan nagduduso han katungod han kababayin an nga makakab ot han panlawas nga mga serbisyo upod na an pamaagi ha pagplano han pamilya family planning methods an cedaw nagpapatapod ha mga kababayin hin katungod nga an hb responsible parenthood and population management act diin ginpapatamakan an obligasyon han lokal ngan nasyonal nga gobyerno maghatag han mga batikan nga panginahanglan sugad han serbisyo ha panlawas pagpanganak nga panlawas o reproductive health rh ngan pagplano han pamilya o family planning fp upod dinhi an pagsirot han mga opisyal nga magdidiri o mabalabag ha paghatag han legal ngan talwas nga serbisyo ha reproductive health rh pati na gihapon an ha fp an duha nga anak ha kada pamilya an ideyal nga kadako han pamilya in diri iginmamando pandarahog ngan trafficking han kababayin an ug mga kabataan iba iba an trend han kadamo han kaso hin pandarahog ha kababayin an o violence against women vaw sumala han mga ahensya han gobyerno an kadamo han kaso han pandarahog ha kababayin an in humitaas makapito ka beses tikang han nga kaso dida han ngadto ha nga kaso dida han pero an dswd department of social welfare development nagsayod nga mayda paghamobo ha kaso ha pandarahog han kababayin an tikang dida han an duha nga rekord han dswd ngan han kanan polisya nagpapakita nga an pagkastigo ngan paglugos an kasagran nga klase hin pandarahog ha kababayin an o vaw an may kalabotan ha pag abroad nga vaw in usa nga mabug at nga problema han pilipinas dara han ha pagkamay ada niya damo nga magtatrabaho ha langyaw o ofws tikang han ngadto han may ada nga kaso hin human trafficking nga nahipatik an kanlungan usa nga ngo nga nagkokopkop han kababayin an nagpatik hin nga kaso hin human trafficking upod han nga mga kaso nga ginserbihan hini dida han an cedaw nagpapatapod ha mga kababayin hin katungod nga resolusyon gawas han napulo ka tuig nga pag aram han beijing declaration and platform of action poypoyon an tanan nga pagbaligya han kababayin an igdiri an pagkomersyo han tawo ngan maghimo hin mga pitad nga naglalakip hin bilateral ug multilateral nga pagbinuligay o cooperation usa ha kada upat nga kababayin an nga naedad hin ngada ha in nagbuburod ngan sugad han iba nga mga kababayin an ha rural nagtitikang ini nga mga kababayin an nga naedad ha kablas nga mga pamilya ngan nakaswela ha elementarya ndhs an artikulo para gud la han mga kababayin an ha rural nga mga dapit agud masiguro nga hira makaapi ug makakabenipisyo dida han pagpadukwag han mga rural nga lugar an cedaw nagpapatapod ha mga kababayin hin katungod nga kinahanglan nga padukwagon ug ipahiuli an mga lugar diin natatabo an lantogi han military ngan mga rebelde upod na gihapon an paghisama han mga moros ug mga lumad ha kabug osan han sosyudad situational analysis of the philippine population unfpa an mga lumad ngan muslim ha mindanao an pinakaapektado hin kakablasan sosyo ekonomiko nga marginalisasyon kulang nga serbisyo ha panguna nga panginahanglan ug kulang nga hibaro matungod han makusog nga impluwensya han tradisyonal nga kultura an kababayin an in dugang nga nagkukuri samtang ha dapit han cordillera usa han lilima nga pinakakablas nga rehiyon ha pilipinas an kababayin an ha ira an dugang nga nagkukuri an artikulo han cedaw nagpapatapod han mga katungod han lumad nga kababayin an upod na gihapon an katungod nga panalipdan an ira kultura ug tuna nga tikang pa han ira ginikanan resolusyon gawas han napulo ka tuig nga pag aram han beijing declaration and platform of action dida han population census han nso mga nga kababayin an an nahapatik nga nag aantos hin usa ngada ha duha ka klase hin kabalda disability hirohitaas hin tikang han nga survey an may mga disability nga kababayin an in durodamo kompara han mga kalalakin an kabaliktaran dida han tuig nga nahapatik diin nga mga kalalakin an an may disability damo nga kababayin an an nag aantos hin kabuta kaharap ug kabungol ini hira nga kababayin an nag aantos makaduha hin diskriminasyon dara han ira kahimtang ncrfw an cedaw sugad han pagpatapod hin mga katungod ha mga normal nga kababayin an naggagarantiya gihapon hin sugad nga mga katungod hadton may mga balatian o disability sugad pananglitan han espesyal nga mga inprastraktura sugad han pagbutang hin mga rampa ug kalisyas para han may mga disability ha mga pampubliko nga mga establisimento pankabug osan nga mga rekomendasyon no nga an gobyerno state party maglakip han kahimtang han mga may disability dida hiton ira report upod na gihapon an mga pitad nga hinimo para masolusyonan an ira tagsa tagsa nga kabutangan lakip han espesyal nga pitad para masiguro nga patas nira nga makakab ot an edukasyon trabaho serbisyo ha panlawas ug serbisyo sosyal ngan tinguhaon nga hira makakapaangbit ha pagpadukwag han tanan nga aspeto han kinabuhi an mga homosexual in diri tinutugotan han balaod nga makasal dara hini diri hira nakakatagamtam han ira sosyal ug legal nga mga katungod sugad han katungod nga pinupolsan hin inasaw an an maghablos adopt magtag iya hin propyudad erensiyales pasigurohan o insurance ug iba pa nga mga membership claims waray balaod nga nagpapanalipod han katungod han mga tawo nga natitiyopi matungod han ira sekswal nga oryentasyon issa sexual and reproductive health and rights reference for advocacy in the philippines an artikulo han cedaw nagpapatapod han panguna ug batakan nga kagawasan ug katungod han tawo an kababayin an ha mga pag awayan an pinakadako ng epekto han gyera ha kababayin an amo an pagkawara han ira panginabuhi upod an duro nga ugmad sekswal nga pangabuso pagkabungkag han mga tradisyonal ngan sosyal nga relasyon ug istruktura upod han kabungkag han mga katig uban han kababayin an ha lokal nga lebel ncrfw tuig nga pag aram tikang dida han ngada han an human rights commission nagpatik hin mga nga kaso hin vaw ha butnga han gyera ha rehiyon ngan aada ha mga ngada ha nga sibilyan kaurog ha ira kababayin an an napupugos nga bumaya ha ira mga panimalay ug komunidad basi mag ukoy ha mga evacuaton centers dara han popsilay ha ira lugar sumala han mga datos nga nakuha dida han enero ngada han nobyemre tuig ncrfw an kababayin an nga mga lumad moro ngan kristiyano an nangunguna nga makab ot an kamurayawan ha mindanao dara kay hira mismo upod han ira mga kabataan an numero uno nga apektado hini nga kasamok artikulo nagpapatapod ha usa nga tawo hin katungod nga mahagawas ha tanan nga klase hin pandarahog pisikal sekswal emosyonal o ekonomiko man mga katungod nga iginpapatapod han cedaw para makakuha han bug os nga kopya han cedaw kadtoa an www un org womenwatch daw cedaw text econvention htm kun mapakyas an tanan nga mga pamaagi aada an sinisiring nga opsyonal nga protokol ha cedaw optional protocol to cedaw o op cedaw kun tanan nga pamaagi nga subay han balaod pati na an ha gobyerno dinangpan na hin us nga babayi pero pakyas la gihapon hiya pwede hiya makapangaro hin hustisya ha internasyonal nga lebel pinaagi han opsyonal nga protokol ha cedaw op cedaw ginkaaburoyonan an op cedaw dida han oktobre ngan iginpadulot dida han desyembre pinirmahan han gobyerno han pilipinas an op cedaw dida han marso ngan inaprobahan han kongreso dida han nobyembre tikang dida han setyembre mayda nga estado nga partido an umoyon ha opsyonal nga protokol ha cedaw gawas han nga tumangdo han cedaw an op cedaw in opsyonal ngan abri para la han mga estado nga partido nga pumirma han cedaw tionan o an opsyonal nga protokol ha cedaw nadalagan mayda duduha nga mekanismo committee on the elimination of discrimination against women c o un division for the advancement of women department of economics and social affairs united nations secretariat fax para han lagda ngan pamaagi ha pagsalawad hin kaso kadtoa an hi nursultan abishuly nazarbayev kaz ruso natawo hulyo ha chemolgan kazakhstan amo iton namumuno yana han kazakhstan dida hiya han iya puwesto tikang han ngan hiya an namuno han kazakh ssr ha ilarom ni mikhail gorbachev na elihir anay hiya ha orihinal hin panahon hin serbisyo nga upat la ka tuig pero han nagsurat hiya hin dekreto nga magpabilin ha iya ha poder hin mga pa ka tuig an iya pinakataposan nga pinili ay iginkondera han osce nga diri naka abot han mga internasyonal nga demokratiko nga mga surondon an mga polisiya ni nazarbayev balansead nga pagsubay dapig katundan o pro west samtang naniningkamot nga magpabilin an suporta han rusya gin abrehan niya an mga oil field han tengiz ngan kashagan ha kazakhstan ha mga americano nga oil nga kompanyiya ha domestiko nga mga bahin nagpili hiya hin polisiya nga surusugad han tsina nga diin nagpupursegir hiya hin kapitalista nga pagpadukwag han ekonomiya nga waray pagliberalisar ha politika gna naresulta ha panalagsaon hin mga drakonian nga mga polisiya ngan maisog nga paghampak han mga diri nauyon upod an pag diskwalifar han mga kabangga elektoral ngan han pagga ud han press nga ginkontrola han iya anak nga babaye nga hi dariga nursultanovna nazarbayeva bisan pa respetado hiya hin pira ha katundan tungod han iya baga hin maupay nga pagpadukwag han nasod ngan han iya pagmantener hin stabilidad ngan pagpadukwag han nasod nga nahamutangan hin diri sigurado dako in enerhiya nga rehiyon an mga nasuporta ha iya nagsisiring nga iginpaupay niya an kamutangan han masa kazakhstani bisan pa mayda mga alegasyon nga nakatirok hiya hin mga sobra usa ka billion nga us nga dolyares ha mga swiss bank accounts ug mga hurubhurob hin masurong nga pangurakot nga nahabulig ha iya ug damo nga myembro han iya gobyerno igintikang hiya an pagbalhin han pagdumara tikang ha almaty ngadto ha astana inasaw an hiya kan sara alpysovna nazarbayeva ug hira mayda tulo nga anak nga babaye nga hira dariga dinara and aliya han disyembre ginbuhat in bag o nga pinili ay para han pagkapresidente ngan hi presidente nazarbayev nagdaog nga nakakuha hin labaw nga mayoriya hin tikang hin bug os nga nga mga eligible nga inmapi nga mga botante sumala han komisyon elektoral sentral han kazakhstan ini nga resulta nagkamay ada hin kritisismo han osce hi nazarbayev nahurar hin dugang nga pito ka tuig nga term han enero hi qian qichen enero mayo usa nga intsek nga diplomat ngan komunista nga tawo politikal nagsirbe hiya komo intsek nga ministro ha langyaw tikang han abril tubtob marso nag alagad gihapon hiya nga sugbong premier tikang kutob tikang hadto waray lain nga diplomata nga nahimo nga politiko nakaabot hin sugad ka labaw nga status ha hierarkiya ha politika han tsina natawo hiya ha jiading shanghai ngan inmapi han partido komunista han tsina han katapos hiya magbiya ha iskwela han nagsirbe hiya komo diplomat ha moscow ngan iba nga lugar nagsirbe anay hiya komo embahador ha guinea kinmadto hiya pagtrabaho ha ministeryo han langaw nga larangan han ug nahimo hiya nga bise ministro han langyaw nga larangan tikang ngan ministro tikang sugbong premier hiya han konseho nga estadohanon tikang tubtob han iya pagretiro han an probinsya ha kinatsila provincia o lalawigan usa nga pagbahin ha teritoryo han espanya ha ilarom han konstitusyon espanyola ha yana ha espanya mayda kalim an nga mga probinysa nga amo an nahimo han kabug osan han teritoryo espanyol komo eksepsyon iton mga syudad han ceuta ngan melilla sugad hin iba nga mga teritoryo han soberanya espanyola ha afrika plazas de soberanía diri lakip han sistema probinsya ha ubos nga tabla iginlista ha alpabeto ngatanan nga mga probinsya mga kapital nira an komunidad autonoma nga diin kabahin ug an lista ha mga munisipyo an mga syudad han ceuta ngan melilla diri lakip hin bisan ano nga lalawigan kundi mga syudad autonoma ini hi simón josé antonio de la santísima trinidad bolívar y palacios hulyo disyembre usa nga rebolusyonaryo nga namumuno han america del sur hiya an ginsiring nga namuno han pakigbisog para han independensya han mga yana nga nasod han venezuela colombia ecuador peru panama ngan bolivia iginkikita hiya nga bayani hini nga mga nasod nga ha kaurugan nan iba nga bahin han hispano america natawo hiya ha caracas venezuela han nag asawa hiya kan maría teresa rodríguez del toro y alaysa nga namatay hin yellow fever dulaw nga hiranat o darag nga hiranat katapos hin usa ka tuig ngan waray hiya mangasawa hin otro hiya an syahan nga presidente han bolivia han ka independente hini tikang han espanya dida han hi bolivar kilalado nga amo an george washington han hispano nga america del sur ha kinatsila tinatawag hiya nga el libertador an libertador an dugo aristokrata ni bolívar tikang han la puebla de bolibar o bolíbar usa nga gamay nga baryo ha vasco nga condado han vizcaya an gintikangan han ira apelyido han mga may bahin han ira karikohan nga tikang han mga bulawan ngan tanso nga mina ha salog aroa ha venezuela han mga mayda mga impormasyon mahitungod hin kamay ada hin bulawan nga ginhurobhurob ha mga salog yaracuy santa cruz ngan aroa han nasabtan in mga mas sigurado nga kahamutangan hin mga ore labi na hin gamay nga siong nga lateral han salog aroa sapit han la quebrada de las minas han ginmina anay in bulawan nga nagresulta hin mga kadiskubre hin dagko nga deposito hin tanso han mga uruurhi nga mga an tanso gin exportar han ngaran nga cobre caracas ini nga mga mina nagin tag iya han pamilya ni simón bolívar ha urhe nga bahin han iya rebolusyonaryo nga panginabuhi gin gamit ni bolívar in bahin han ganansya tikang han mineral agod mabaydan an mga rebolusyonaryo nga gyera ha salatan nga amerika kondi bisan pa an pagin prominente han ira pamilya mas labaw pa kaysa han ira pagkariko pananglitan an katedral han caracas nga gintukod han mayda kapilya ha ligid nga gindedikar han pamilya ni simón bolívar ini nga kontexto an natawhan ni simón bolívar ha caracas ha yana nga nasod han venezuela hin aristokratiko nga pamilya ngan gintutdoan hin mga dirudilain nga mga tutor katapos han kamatay han iya mga kag anak upod han mga tutor niya amo hi simón rodríguez nga diin an iya mga ideya nga estilo hin pagtutdo dako hin impluwensya kan bolívar katapos han kamatay han iya mga kag anak kinmadto hiya ha espanya han agod magtapos han iya edukasyon didto nag asawa hiya kan maría teresa rodríguez del toro y alaysa han pero dida hin halipot nga pagbalik ha venezuela han namatay hiya hin dulaw nga hiranat binmalik hi bolívar ha europa han ngan mayda tiempo nga kabahin hiya han mga bilin han serbisyo ni napoleon hi bolívar binmalik ha venezuela han ngan han paghimo a ni napoleon han iya bugto nga hi joseph bonaparte hadi han espanya uga han mga kolonya hini dida han inmapi hiya dida han pag ato nga mga junta ha salatan nga amerika an junta han caracas nagdeklara hin independensya o paglugaring dida han ngan hi bolívar kinmadto ha england in diplomatiko nga misyon binmalik ha venezuela hi bolívar han kondi dida han hulyo an mangulo han junta nga hi francisco de miranda nagsurender ngan hi bolívar kinmalagiw ngadto ha cartagena de indias hini nga panahon ginsurat ni bolívar an iya manifiesto de cartagena han katapos makakuha hin militar nga puwesto ha nueva granada ha ilarom han pagdumara han kongreso han tunja namuno hi bolívar han pagsalakay han venezuela dida hanmayo amo ini an katinikangan han kilalado nga campaña admirable sinmakob hiya han mérida han mayo katapos han pag okupar han trujillo dida han hunyo katapos hin unom ka adlaw dida han hunyo iya gindikta an iya kilalado nga dekreto hin gyera tubtob ha kamatayan decreto de guerra a muerte nabawi hin otro an caracas dida han agosto nga diin ginproklamar hiya nga el libertador ngan naproklama an ikaduha nga republika venezolana hi bolívar ginranggo nga hi máximo gómez y báez usa nga heneral dida han napulo ka tuig nga gyera ngan amo an komander militar han cuba dida hadton cubano ng gyera han independensya urhe nga bahin han ika nga siglo hi gómez natawo ha republica dominicana ha probinsya han peravia ha bungto han baní ngan kinmadto anay ha cuba komo opisyal nga kabalyero han army nga espanyol nagretiro hiya tikang han militia pero inmugop han mga rebelde dida han ngan nagbulig pagbalhin han ira taktiko militar hiya an naghatag han cubano nga mambises an ira pinakamakaradlok nga taktika an machete nga pagsalakay o pagsalakay han mga sundang hadlok an army nga espanyol hini nga mga pagsalakay kay kadam an han ira mga tropa kaurugan mga konskripto nauubos han mga sundang tungod kay an mga cubano kulang hin mga bala an ira kasagaran nga taktika ha panggubat amo an pagpusil hin maka usa ngan pagkatapos salakay hi gómez inmabot han ranggo nga generalísimo han mga pwersa cubana tungod han iya maurupay nga pamuno militar napusil hiya ha liog han samtang natabok hiya han trocha tikang ha jcaro ha salatan ngadto ha morón ha amihanan katapos hadton pirme na hiya nasul ot hin panyo ha iya li og an iya ikaduhan nga kataposan nga samad dida han samtang nakig away hiya ha mga rural nga larangan ha gawas han havana nakaduha la hiya masamari hin mga ka tuig hin panggubat gerilya patok hin kaaway nga darudako ha katawhan ngan logistiko ha pagkumpara an iya pinakatinapuran nga opisyal hi antonio maceo napusil hin mga ka beses han amo la gihapon nga kaiha hin panahon ug an ika amo an samad nga nakamatay ha iya ha iba liwat nga bahin an anak ni gómez nga hi francisco panchito gómez toro namatay samtang naningkamot pagkuha han patay nga lawas ni maceo dida ha kombate han disyembre ha pagtapos han cubano nga gyera hin independensya han nagretiro hiya ngadto hin villa ha gawas han havana waray hiya kinmarawat han nominasyon dida han syahan nga pinili ay han presidente ha cuba han tungod kay nadiri hiya han politika ngan bisan paman kon nag ukoy na hiya hin ka tuig ha cuba natuod hiya nga tungod kay dominicano an iya pagkatawo nga diri hiya angay mamuno han cuba namatay hi gómez ha iya villa han an maximo gomez park usa nga parke ha miami florida estados unidos ndash kilalado nga domino park ndash ginngaran ha iya dungog it litrato ni gómez ada hiton cubano nga salapi dida hiton pesos hi práxedes mateo sagasta escolar natawo han hulyo ha torrecilla de cameros ngan namatay han enero ha madrid hiya in politiko espanyol nga presidente han gobyerno hin walo ka mga okasyon dida han mga tuig tikang han tubtob kilalado hiya nga mayda maupay nga talento ha pagyakan komo myembro han partido progresibo samtang istudyante hiya ha iskwelahan inhenyeriya han madrid han hiya la dida han iskwelahan nga dumiri pagpirma hin surat nga nasuporta kan reyna isabel ii katapos han iya pag aram nagin aktibo hiya ha gobyerno hi sagasta nagsirbe dida han cortes espanyol han mga tuig tikang han ngan han nag exilo hiya ngadto ha francia katapos hin waray magmalinamposon nga kudeta ngan inmuli ha espanya han agod umapi han gobyerno probisyonal nga ginhimo katapos han nga rebolusyon espanyola hi sagasta amo an primer ministro han espanya dida han gyera espanyol amerikano han ngan durante han panahon nga an espanya nawad an han mga nahabilin nga kolonya hini an mga kaaway ha politika ni sagasta naglantaw han iya buhat nga pantraydor han espanya ngan hiya an ginbasol han kapirde dida han gyera ngan han kawad an han mga isla nga teritoryo katapos han tratado ha paris han hi josé francisco de san martín y matorras pebrero agosto usa nga argentino nga heneral ngan primer nga namuno han malinamposon nga pakigbisog para hin independensya han mga salatan nga kanasoran han salatan nga amerika tikang han espanya upod kan simón bolívar ha amihanan hi san martín iginkikita nga usa han mga libertadores han hispano nga salatan nga amerika nasudnon nga bayani hiya han argentina natawo hi san martín ha bungto han yapey ha probinsya ha daplin han salog uruguay han corrientes arhentina nga hadto kolonya espanyol lakip han virreinato han río de la plata an iya amay hi don juan de san martín y gómez natawo ha villa de cervatos de la cueza ha probinsya han palencia ha espanya ngan amo an tenyente gobernador han departamento han iya nanay nga hi doña gregoria matorras amo an umangkon hin conquistador han chaco hi josé de san martín amo an manghod hin lima nga magburugto maría elena manuel tadeo juan fermín rafael ngan justo rufino han han an edad ni san martín an iya pamilya nagbalhin tikang ha yapey ngadto ha buenos aires sunod namalhin hira ngadto ha espanya pangadto ha cádiz han disyembre han hi san martín nagtikang han iya pag aram didto han real seminario de nobles de madrid y en la escuela de temporalidades de málaga han didto nagtuon hiya hin linatin pranses kinatsila sayaw dibujo siday esgrima retórika matemátika kaagi ngan kasaysayan ug heyograpiya ginkomisyon nga ika duha nga tenyente han ngan inmabot han ranggo nga tenyente koronel han nag away hiya upod han espanyol nga army patok han portugal ha mga kolonya africano ngan patok gihapon han inbasyon han mga puwersa ni napoleon i han nag resign hiya tikang han espanyol nga army ngan inmuli ha argentina nga diin iya ginhalad an iya mga serbisyo han mga puwersa rebolusyonaryo an gobyerno probisyonal nagtukod han granaderos nga cavalry unit nga amo an nagin gimaupayi nga natrain nga kusog militar han rebolusyon hi san martín namuno han mga rebelde patok han mga puwersa espanyol ha ilarom ni heneral josé zavala ha pakig away han san lorenzo han pebrero nga amo an nagin syahan nga pagdaog han gyera arhentino hin independensya gintaga an hiya han ranggo nga heneral han gobyerno rebolusyonaryo ha sunod nga tuig hiya an namuno han amihanan nga army nga nag aandam hin bag o nga invasyon han alta per yana bolivya in posisyon nga iya ginbiyaan agod magin gobernador han probinsya han cuyo nga yana amo an mga probinsya han mendoza san juan ngan san luis nga tikang diin tinmabok hiya han andes ngan ginsalakay an mga royalista ha chile ha pagtikang han upod kan bernardo o higgins nagsulod hiya komo nagdaog han naliberar nga syudad han santiago de chile han marso ha sunod hi san martín nag atupag han mga buruhaton patok han espanyol nga kusog ha peru nag andam hiya hin sobra duha ka tuig para hin pagsalakay pinaagi ha dagat katapos hin mga bulan hin mahinay nga pag abante nagdaog hiya dida han pakig away ha pisco han disyembre an katsila nga virrey nagprobar pag negociar pero kay tungod nga nadiri hiya hin kumpleto nga independensya ginbaribad hiya ni san martín han hulyo na okupa ni san martín an lima nga kapital han peru dako ini nga pagkawad an para han mga katsila nga puwersa han hulyo ginbotos hiya nga protector han bag o nga na librar nga nasod han hini mismo nga tuig gintukod niya an biblioteca nacional de peru nga iya gin donar an iya mga koleksyon hin mga libro ngan iya gindayaw an bag o nga biblioteca o library nga usa han mga madali nga pamaagi han pagpasamwak han aton mga intelektwal nga mga kapulsanan gindeklara ni san martín an independensya para han peru tikang han espanya han disyembre katapos han pagkatitirok han parliament han peru nag iwas hiya han iya pamuno ha militar han hulyo nakigkita hiya kan simón bolívar ha guayaquil agod magplano para han kabubwason han america latina an kadam an han mga detalye hini nga pakigkita sekreto hini nga panahon ngan ini amo in butang nga gindedebatehan han mga historiador mayda mga natuo nga an kan bolívar diri pagkaruyag pakigsaro hin pamuno han mga gindugtong nga mga puwersa amo an nakapa iwas kan san martín tikang ha per ngan mag ukoy komo mag uruma ha mendoza argentina mayda liwat lain nga teorya nga hi san martín nag uyon han kan bolívar kusog ngan naglikay hin konfrontasyon han katapos han kamatay han iya asawa nga hi remedios de escalada nagbalhin iya ha fransya upod han iya anak nga babaye nga hi mercedes nga diin inmukoy hiya han mga tuig nga nahabilin ha iya nga nagretiro ha boulogne sur mer an iya kataposan nga buhat ha arhentina amo in pagkarawat hin hatag tikang han gobernador han buenos aires nga hi juan manuel de rosas ngan pagbaribad hin pag away dida han mga gyera sibil nga nakasamok han nasod han gindara an iya mga nahabilin ngadto ha buenos aires ngan ginlubong ha katedral han buenos aires hi clemente soto vélez usa nga puertorriqueño nga nasyonalista maniniday periodista ngan aktibista nga nagdisipulo hin pira ka henerasyon hin mga artista ha puerto rico ngan ha syudad han nueva york han iya kamatay dida han nagbilin hiya hin dako nga legacy nga nag amot han kinabuhi kultural sosyal ngan ekonomiko han mga puertorriqueño ha nueva york ngan mga latino bisan diin ha lower east side ha manhattan nga tinatawag gihapon nga loisaida an manunurat nga hi edgardo vega yunqé ngan an aktor nga hi nelson landrieu nagtukod han han agod maipadayon an legacy ni clemente soto vélez upod han iya damo nga mga nabuhat hi clemente nagtukod hin mga organisasyon literarya ngan komunidad upod an puerto rican merchants association agod magbulig hin mga nananag iya hin tindahan magproteher han ira mga katungod komo mga pioneering nga entrepreneur an kinabuhi ngan buhat ni clemente soto vélez nagpapakita han iya dako nga concern para han kaupayan han mga puertorriqueño ngan iba nga mga latino ngan nagpapakita han iya pagtuo han self sufficiency ngan pagpakusog han komunidad komo miyembro han partido nasyonalista puertorriqueño nakigbisog hiya para han dignidad ngan soberaniya han puerto rico upod kand pedro albizu campos ngan juan antonio corretjer hi clemente soto vélez amo an usa han mga prominente nga maniniday han puerto rico nga nagsurat nga nasubay han tradisyon ni neruda upod in makusog pasyonante nga paglantaw sosyal hi luis valdez natawo han hunyo usa nga americano nga dramatista nga ginkikita hin kadam an nga amay han chicano nga tyatro natawo hiya ha delano california hin mga kag anak nga migrante nga trabahante ha uma hi valdez nag iskuwela han high school ha san jose california ngan nagpadayon pakakuha hin degree hin iningles tikang ha san jose state college han nagtambong hiya ha kolehiyo pinaagi hin scholarship samtang didto hiya ha kolehiyo an kan valdez syahan nga bug os nga kahalaba nga drama the shrunken head of pancho villa syahan nga ginpasundayag ha san jose state college han katapos han paggradwar hi valdez han mga sumurod nga bulan nagtambong didto han san francisco mime troupe nga diin hiya nakasabot han agitprop nga tyatro han hi valdez binmalik ha delano nga diin nag organisar hiya han el teatro campesino usa nga tyatro nga tropa hin mga trabahante ha uma hi valdez an nagsurat han salida nga la bamba mahitungod han kinabuhi ni ritchie valens an leyte kalipayan dance company usa nga pilipinhon nga tropa hin sayaw fokloriko nga nahabase ha isla han leyte ha sinirangan nga kabisay an nga rehiyon han pilipinas sumala han opisyal nga websayt hini an repertoire hini amo ini tradisyonal nga pilipinhon nga sayaw ngan musika nga nagpapakita hin kaleidoscope hin kultura pilipino pinaagi han arte han pasundayag ginhubad tikang han iningles nga ada gintukod an katig uban han ha holy infant college ha syudad han tacloban ha probinsya han leyte ni teresita veloso pil gintawag anay an grupo nga leyte filipiniana dance troupe hi hermana mary canisius an school directress han holy infant college amo gihapon in sinisiring nga nag aghat han pagtukod han sayaw nga tropa an syahan nga pasundayag han tropa dida han septyembre han pagsaurog han iskwelahan han college day nira an kamalinamposon han ira pasundayag nagresulta nga gin imbita hira pagpresenta hin pasundayag ha iba nga bahin han tacloban ug ha pagtikaiha iba nga bahin han nasod ug ha kalibotan hi presidente diosdado macapagal nagdesignar han tropa nga opisyal nga embahador kultural han pilipinas ha estados unidos han nagbisita ngan nagsudoy an grupo han estados unidos han an grupo nahimo nga bulag tikang han holy infant college ngan ginreorganisar han an grupo ginbalhin an ngaran ngadto han ngaran nga leyte kalipayan dance company an leyte kalipayan cultural foundation gintukod agod magdumara han mga aktibidades han grupo an grupo nagbisita na hin mga dirudilain nga mga syudad ha bug os nga kalibutan an caraga usa nga rehiyon administratibo han pilipinas ha dumagsaan o amihanan sinirangan nga dapit han isla han mindanao amo ini an gibag ohi nga rehiyon ha pilipinas ngan tinatawag gihapon ini nga rehiyon xiii an caraga nga rehiyon ginhimo pinaagi han republic act numero han pebrero an rehiyon mayda lima nga probinsya agusan del norte agusan del sur dinagat islands surigao del norte ngan surigao del sur lima nga syudad bayugan bislig butuan surigao ngan tandag kaunman kag walo nga mga bungto ngan nga mga baranggay an syudad han butuan amo an sentro han rehiyon an peninsula o rawis han zamboanga ha iningles zamboanga peninsula amo in peninsula o rawis ngan usa nga rehiyon administratibo dida hiton nga peninsula ha pilipinas an zamboanga peninsula gindesignar nga rehiyon ix ngan mayda ini tulo nga probinsya nga amo an zamboanga del norte zamboanga del sur ngan zamboanga sibugay an rehiyon han peninsula han zamboanga gintawag han una nga katundan nga mindanao ugsa han pagpagawas han executive order no han septyembre dida han panahon tikang han hangtod an daan nga rehiyon ix katundan nga mindanao ginbahin ngadto hin duha nga sub rehiyon han presidential decree no han agosto an sub rehiyon ix a amo an basilan sulu ngan tawi tawi ngan an jolo sulu amo an sentro han sub rehiyon center an sub rehiyon ix b amo an zamboanga del norte ngan zamboanga del sur ngan an syudad han zamboanga amo sentro han sub rehiyon waray pa hadto an probinsya han zamboanga sibugay an peninsula han zambaoanga mayda lima nga syudad syudad han dipolog syudad han dapitan syudad han isabela syudad han pagadian ngan syudad han zamboanga an syudad han isabela kabahin han isla nga probinsya han basilan ha salatan o habagatan han peninsula ngan amo an kapital hiton nga probinsya an mga taga basilan pinmili pag api han autonomo nga rehiyon ha muslim mindanao armm hin dipalanaiha nga plebisito pero an mga taga syudad han isabela waray maruyag pag api han armm ngan amo nga an syudad ginhimo nga kabahin han peninsula han zamboanga nga rehiyon pinaagi han pagpagawas han executive order no an amo la gihapon nga e o nga nagbalhin han ngaran han rehiyon an jolo sulu amo an syahan nga sentro han rehiyon pero an presidential decree no han hunyo nagbalhin han sentro han rehiyon ngadto ha syudad han zamboanga an executive order no han oktubre nagbalhin han sentro han rehiyon ngadto han syudad han pagadian an executive order no waray ma implementa posible tungod kay kulang hin pundo an gobyerno pero an memorandum circular no han nobyembre nagkonpirma nga an syudad han pagadian amo an sentro han rehiyon an peninsula han zamboanga amo an teritoryo han tulo nga zamboanga nga mga probinsya ngan han misamis occidental an peninsula nahadugtong han dako nga bahin han mindanao pinaagi hin isthmus nga nahamutang ha butnga han baybayon han panquil ngan baybayon han pagadian an katubtoban han peninsula ngan han mainland gintitigamnan ha artipisyal han katubtoban han zamboanga del sur ngan lanao del norte an peninsula han zamboanga nahamutang ha butnga han golfo han moro kabahin han dagat celebes ngan han dagat sulu ha kadaplinan han peninsula mayda damo nga mga baybayon ngan mga isla o puro an autonomo nga rehiyon ha muslim mindanao kon ha literal nga winaray naglulugaring nga rehiyon ha muslim nga mindanao ha iningles autonomous region in muslim mindanao o armm han pilipinas amo in lima nga probinsya ngan usa nga syudad nga amo an basilan lanao del sur maguindanao shariff kabunsuan sulu tawi tawi ngan an syudad han marawi an syudad han cotabato amo an sentro han rehiyon ngan lingkoranan han gobyerno rehiyonal han armm pero iton syudad mismo kabahin han rehiyon xii an executive order no nagbalhin han basilan tikang ha rehiyon ix ngan an syudad han marawi tikang han rehiyon xii ginhimo anay an rehiyon dida han agosto pinaagi han republic act no nga tinatawag gihapon nga organic act gin opisyal nga pag inagurar an armm han nobyembre ha syudad han cotabato an rehiyon pinangungulohan hin rehiyonal nga gobernador an rehiyonal nga gobernador ngan ah rehiyonal bise gobernador gin eelihir ha direkta nga pagbutos ngan pinaagi hin block nga butos sugad han presidente han estados unidos gawas la hiton kolehiyo elektoral an mga ordinansa rehiyonal ginpapasa han asamblea rehiyonal nga an mga miyembro hini mga asembleyista nga pinili gihapon hin direkta nga pagbutos an mga rehiyonal nga pinili ay ginbubuhat ha kaurogan mga usa ka tuig katapos hiton heneral nga pinili ay nasyonal ngan lokal depende kon ano an naipasa nga balaodnon han kongreso pilipinhon an mga rehiyonal nga opisyales mayda term hin tulo ka tuig puyde ini igpauru iha pinaagi han balaod tikang han septyembre hira zaldy ampatuan ngan hooky alonto adiong amo an gobernador ngan bise gobernador an kurów usa nga baryo ha timugan o salatan sinirangan nga polonya nahamutang ha butnga han puawy ngan lublin ha salog kurówka amo ini an kapital hin bulag nga gmina ha sakob han lublin nga voivodya ngan mayda ini nga umurokoy ha mga dida han panahon ha butnga han ngan an baryo gintaga an hin mga katungod hin syudad nga nahabase han balaod han magdeburg komo pribado nga bungto nagsirbe ini nga sentro hin panngegosyo hin karaonon para han palibot nga lugar pipira nga lugar hin pagproducto hin fur nga leather dinhe gihapon nahimutang han ika nga siglo usa ini han mga sentro han mga polish brethren kay damo han mga polish brethren kinmada pangukoy hin hinayhinay hangtod han kasagaran han mga nangungukoy nag konvertir ngadto ha arianismo han polish brethren tikang hini an bungto lakip dida han kaagi ngan kasaysayan han bug os nga rehiyon katapos han mga pagtunga tunga han polonya han ginkuha ini han austrya han nagin kabahin ini han ducado han warsovia pero naginkabahin sunod han ginhadi an han polonya han dida han nobyembre nga rebelyon han pebrero han mayda guti ay nga pakig away ha kurów nga nahinabo dida nga diin an mga polako nga mga pwersa ha ilarom ni heneral józef dwernicki nagdaog patok han mga ruso nga mga pwersa katapos han enero nga rebelyon han nawad an an bungto han charter han pagkasyudad hini ngan waray na ini nga status hin paginsyudad mahibalik tikang han nahibalik ini nga kabahin han polonya dida han polako nga gyera depensiba ha pagtikang han gyera pankalibotan ii han septyembre an bungto ginbinombahan han aleman nga luftwaffe upod han mga nagkaiigo ngan nabungkag in sibilyan nga hospital may tigaman nga mga pula nga krus nga diin damo nga biktima nagkamatay dida han gyera an alemanya nagtukod hin duha nga trabahoan hin uripon nga kampo han bungto han mayda liwat gamay nga ghetto nga gintukod dida pero an kadam an nga mga polako nga ginpriso dida naka eskapo ngan nakapalagiw ngan inmapi han mga home army nga mga unit nga dida han mga hagrani nga kagurangan upod han mga kiritaon hin turista han bungto amo in simbahan han renasimyento nga gin ayad dida han upod in lubnganan han zbski nga pamilya ngan mga iskultura ni santi gucci kilalado gihapon ini nga amo an lugar nga diin natawo hi heneral wojciech jaruzelski hi viktor andriyovych yushchenko ukranyano natawo pebrero amo an presidente han ukranya komo namumuno han aton ukranya nasha ukrayina nga koalisyon politikal hiya an main nga oposisyon nga kandidato han oktubre nobyembre nga ukranyano nga pinili ay han presidente an sentral komisyon han pinili ay han ukranya nagdeklara ha iya nga nagdaog han disyembre nga pag otro han runoff nga pinili ay hin ha kan viktor yanukovych an popular nga pakigbisog nga protesta nga nagdara ha iya ha poder tinatawag yana na orange nga rebolusyon hi yushchenko nagsirbe anay nga nangungulo han banko sentral han nasod tikang han tubtob ngan an primer ministro han ukranya tikang tubtob hi felipe ii mayo septyembre nga gin agnayan nga mahuyo amo an had han espanya had han portugal ha ngaran nga felipe i filipe i had han napoles ngan sicilia nga duhá tikang han ngan jure uxoris nga had han inglaterra ngan irlanda did han iya pagka asawa kan reyna mary i tikang hiyá gihapon an duke han milan tikang han hiyá an ginoó han napulo kag pito nga mga lalawigan han nederlandes kilalado hiyá ha espanya nga felipe el prudente felipe nga mahuyo an iya imperyo naglakip hin mga teritoryo ha tagsa kontinente nga nasabtan han mga europeo upod an pilipinas nga gin ngaranan ha dungog niya did han iya paghad inmabot an espanya han kahitas an han gahom ngan impluwensya hiní agsob tinatawag ini nga bulawanon nga edad an darahonon nga an imperyo nga diin an adlaw dir gud natnod gin gamit han panahón ni felipe ha pagpakita han katubtuban han iya dominyo did han paghad ni felipe mayda mga lainlain nga pagkabangkarota han estado han ngan bahin nga rasón hiní an pagdeklara hin paglugaring nga naghim han repblika olandesa han usá nga matinuoron nga katoliko hi felipe nga kilalado gihapon han pagtirok hin expedisyon ha dagat patok han protestante nga inglaterra han an armada espanyol nga waray magmalinamposon tungod hin dako nga bahin hin mga bagyo nga mga dagko nga problema ha lohistiko hi felipe iginpahayag han venesyano nga embahador nga hi paolo fagolo han nga may pagkahalipot hin kahimo ngan pagkalidong hin nawong nga mabusagbusag nga azul nga mga mata baga hin nalabaw nga im im ngan baga hin limbahon nga pánit kundi an iya kahimo ha bug os nga pagsubay mahusay hin duro nagpadayon pagsiring an embahador nga nagsusul ot hiyá hin panapton nga maupay hin kaangay hin duro ngan tanan nga iya ginbubuhat may pagkamaupay hin batasan ngan pagdará an zamboanga del sur usa nga probinsya han pilipinas nga nahamutang ha peninsula han zamboanga nga rehiyon ha mindanao an kapital hini amo an syudad han pagadian ngan an probinsya ginsasapitan han zamboanga del norte ha amihanan zamboanga sibugay ha katundan misamis occidental ha dumagsaan o amihanan sidlangan ngan lanao del norte ha sidlangan ha salatan amo an golfo moro an zamboanga del sur ginbahin ngadto hin karuhaan kag unom nga mga bungto ngan duha nga syudad an syudad han zamboanga mayda autonomo tikang han probinsya ngan an kahisakop hini diri duro an mga nangungukoy han syudad diri nabotos para han mga opisyales han probinsya ngan mayda nira kalugaringon nga representante ha kongreso han pilipinas an zamboanga sibugay usa nga probinsya han pilipinas nga nahamutangan ha peninsula han zamboanga nga rehiyon ha mindanao an kapital hini amo an ipil ngan ginsasapitan ini han zamboanga del norte ha amihanan han zamboanga del sur ha sidlangan ngan han syudad han zamboanga ha habagatan o salatan katundan ha salatan nahamutangan an baybayon han sibuguey ha golfo moro an zamboanga sibugay amo an gibag ohi nga probinsya ha pilipinas ginhimo han dida han pagbulag han ika tulo nga distrito han zamboanga del sur an zamboanga sibugay ginbahin ngadto hin napulo kag unom nga bungto nahimo pinaagi han republic act no han pebrero an fransya ha ininggles ngan frinanses france franses nga ipa ginsusurat liwat ha winaray nga pransya pransyá pransiya o fransiya o kundi man han kinatsila nga bersyon han ngaran nga francia nga kilalado ha opisyal nga repblika fransesa usa nga nasod nga an teritoryo hini nahihimo han metropolitano nga fransya ha katundan nga europa pati gihapon hin pipira nga mga rehiyon ngan teritoryo nga tabok han dagat an metropolitano nga teritoryo hini nahamutang ha katundan nga europa ngan lakip gihapon han nasod in mga dirudilain nga mga puro o isla ha langyaw ngan mga teritoryo ha iba nga mga kontinente it metropolitano nga fransya tikang hiton dagat mediterraneo tubtob han english channel ngan han dagat amihanan ngan tikang han salog rhin tubtob han dagat atlantiko it mga franses nga mga tawo masurong nga natawag hit metropolitano nga fransya nga l hexagone an hexagon tungod han heometriko nga kahimo han teritoryo hini an alemanya nga ha opisyal nga ngaran repblika nga federal han alemanya usá nga federal nga parlamentaryo nga repblika ha butnga katundan nga europa naglalakip ini hin nga konstituente nga mga estado naglalakip hin langyab nga ngan mayda iní hin kamasurong temperate nga seasonal nga klima upod hin mga ka ribo o milyo nga mga molupyo an alemanya amo an gidamo i hin tawo nga api nga estado han unyon europeo sunod han estados unidos amo ini an ikaduha nga pinaka popular nga kinakadto an hin mga inmigrante ha kalibutan berlin an pamunuan o kapital ngan gidako i nga metropolis han alemanya samtang an gidako i nga con urbasyon hini amo an ruhr upod han mga prinsipal nga mga sentro hini han dortmund ngan essen an iba nga mga dagko nga syudad han nasod amo an hamburg munich cologne frankfurt stuttgart dsseldorf leipzig bremen dresden hannover ngan nuremberg pipira nga mga tribu alemanyanon an inmukoy ha norte nga bahin han moderno nga alemanya tikang pa ha antiquidad klasikal an usa ka rehiyon nga may ngaran nga germania an nai dokumento san o pa an ad han panahon han migrasyon an mga tribu alemanyanon in dinmako pasalatan tikang han ika gatos tuig an mga teritoryo han alemanya in nahimo nga sentro nga bahin han baraan nga imperyo romano han ika siglo an norte nga rehiyon han alemanya in nagin sentro han repormasyon protestantehanon katima nawara an baraan nga imperyo romano an konpederasyon alemanya in naporma han tuig an mga rebolusyon alemanya han in nagresulta han parlamento han frankfurt nga nagtukod han pipira nga mahinungdanon nga mga katungod pan demokratiko an gresya o grecia ha griyego nga yinaknan kaluwas ellada o kaluwas ellas nga kilalado ha opisyal nga republika hellenika ha griyego o elliniki dimokratia usa nga nasod ha timugan o salatan sidlangan nga europa nahamutang ini ha salatan nga dapit han peninsula balkanika o rawis han balkanika mayda ini mga linea hin pagsapit upod han albanya an republika han macedonia ngan bulgaria ha amihanan ngan han turkeya ha sidlangan an dagat aegeo nahamutang ha sidlangan ngan salatan han mainland o dig on nga tuna han gresya samtang an dagat ionico nahamutang ha katundan an duha nga kabahin han sinirangan nga meditteraneo nga nahanunungod han gresya mayda damo nga mga isla isleta ngan bato nga mga isla ha administrasyon an gresya ginbahin ngadto hin mga rehiyon o periferya ha griyego ngan ini ginbahinbahin ngadto hin kalim an kag usa nga mga prefektura o nomoi ha griyego nomos kon uusa nomoi kon sobra usa mayda liwat usa nga autonomo nga estado an bukid athos ha griyego oros athos nga tinatawag liwat nga hagion oros baraan nga bukid nga nagsasapit han periferya han butnga nga macedonia hungarya magyar kztársaság magyarország usa nga nasod nga europa an kapital hini amo an syudad han budapest usa ka nasod ha sentro han europa nga may ada kilometro kwadrado nga kilometro ha carpathian basin ginsasapitan han slovakia ha norte ukranya ha norte sinirangan austria ngadto ha norte katundan romania ha sinirangan serbia ha sur croatia ha sur katundan may ada ginbabanabanahan milyon nga mangurukoy an hungarya usa nga butnga kadako nga api nga estado han unyon europea an opiysal nga pinulongan amo an pinulongan hungarya nga amo an may ada gidadamoi nga yinaknan uralica ha kalibutan an kanan hungarya ulongan ngan gidako nga syudad ngan metropolis amo an budapest usa nga mahinungdanon nga lugar pan ekonomika nga ginklasipika nga usa nga nangunguna nga global city an mga dagko nga lugar urbano hini naglalakip han debrecen szeged miskolc pécs ngan gyr an irlanda nga kilalado gihapon nga republika han irlanda usá nga nasod ha amihanan katundan o kanawayan nga europa nga na okupar hin han nga kondado han pur han irlanda dublin an pamunuan o kapital ngan gidako i nga syudad nahamutang an dublin ha sidlangan nga dapit han isla mga ikatulo nga bahin han kamolupyohan han nasod nga ka milyon nga tawo nangungukoy ha langyab han darudako nga dublin ginsasaroan han soberano nga estado an nag uusá nga katubtuban ha tuna hiní upod han amihanan nga irlanda usá nga bahin han reino unido ha lain nga mga bahin ginpapalibotan iní han kalawdan atlantiko upod han dagat celtico ha salatan st george s channel ha timugan ngan handagat irlandes ha sidlangan usá iní nga unitaryo nga parlamentaryo nga republika an leislatura o magbabalaod nga tinatawag nga nahihimo hin ubos nga balay usá nga igbaw nga balay ngan in pinili nga mangulo nga nagsisirbe komo haros seremonyal nga mangulo hin estado kundi mayda mga importante nga gahom ngan buruhaton an mangulo hin kagamhanan amo an primer ministro nga an literal nga kahulogan mangulo nga ginpipili han dáil ngan ginbubutang ha puwesto han mangulo an taoiseach liwat amo an nagbubutang ha puwesto han iba nga mga ministro han kagamhanan an estado han irlanda nahimo hin karuhaan kag unom nga tradisyonal nga mga kondado iningles county nga ginagamit pa ha kultural ngan pan isports nga kontexto ngan ha postal nga kagamit ini diri pirme parehas han mga administratibo nga pagbahinbahin pira nga mga tradisyonal nga kondado gin restruktura ngadto hin mga bag o nga administratiba nga mga pagbahinbahin an kondado dublin ginbahin ngadto hin tulo nga bulag nga administratibo nga kondado dida han dekada han mga ngan an kondado tipperary ginbahin ngadto hin duha dida han mga dekada han ini naghahatag ha yana hin karuhaan kag siyam nga administratibo nga kondado ngan lima nga syudad an lima nga syudad dublin cork limerick galway ngan waterford lain an pagdumara tikang han iba nga dapit han ira tagsa tagsa nga mga kondado lima nga munisipyo iningles borough clonmel drogheda kilkenny sligo ngan wexford mayda autonomiya ha sulod han kondado samtang an kilkenny usa nga munisipyo nagpabilin dinhi an katungod ha balaod nga magtawag hit kalugaringon nga syudad an mga konstituyente o distrito elektoral han dáil sumala han balaod kinahanglan magsunod han mga linea han kondado tubtob han mahimo amo nga an mga kondado nga darudamo hin populasyon daro damo in mga distrito elektoral e g limerick sidlangan katundan ngan mayda mga distrito elektoral nga nahimo tikang hin sobra usa nga kondado e g sligo north leitrim kondi diri tinatabok an mga linea han kondado an mga kondado gintampo ngadto hin mga rehiyon para hin estadistika nga mga gamit an italya nga tinatawag hin opisyal nga repblika italyana amo in usa nga nasod ha salatan nga europa ini nakomponer han baga hin botas an kahimo nga italyano nga peninsula an salog po nga siong ngan duha nga dagko nga puro o isla ha dagat mediterraneo sicilia ngan serdenya ngan ginsasaroan an amihanan nga alpine nga linea han fransya suisa austrya ngan eslovenya an naglulugaring nga mga kanasoran han san marino ngan an syudad han vaticano mga enclave ha sakob han teritoryo italyano an italy ginbahin ngadto hin karuhaan nga mga rehihyon regioni kon uusa regione lima hini nga mga rehiyon mayda ispisyal nga status hin autonomiya nga natugot ha ira nga maghimo hin mga pamalaod mahitungod han ira mga lokal nga mga butang ini gintigamnan hin asterisko dida han tabula ha ubos iton nasod ginbahin pag ngadto hin mga nga mga lalawigan province ngan nga mga munisipyo comuni an eslovakya o kundi man slovakia nga an opisyal nga ngaran eslovaka nga republika o kundi man slovak nga republika usá nga ginpapalibotan hin tuna nga nasod ha butnga nga europa ginsasapitán iní han polonya ha amihan han ukranya ha sidlangan han hungarya ha salatan han austrya ha katundan ngan han republika czeka ha kanawayan an teritoryo han slovakia naglalakip hin mga ngan an kasagaran hini kabugkiran an kamolupyohan hini ka milyon ngan an kadam an hiní mga slovak an pamunuan ngan gidako i nga syudad hiní an syudad han bratislava ngan an ikaduhá nga gidako i nga syudad an koice slovak an opisyal nga pinulongan an syahan nga pagsurat han ngaran nga slovakia dida han natíkang iní tikang han tseko nga pulong slováky an mga kasanhi nga mga porma ha inaleman windischen landen ngan windenland an ika nga gatostuig an tuminongnong nga ngaran slovensko nátíkang han durudaan nga ngaran han mga slovak nga sloven an patudlok han pagtikang hiní ugsa han ika nga gatostuig an orihinal nga kahulogan kanan heyograpiya diri politika kay an eslovakya kabahin han multiethniko nga ginhadi an han hungarya ngan waray iní maghimo hin bulag nga unit hin pagdumara hiní nga panahón suwesya sweko sverige iningles sweden inopisyal nga ngaran an ginhadian han suwesya sweko konungariket sverige in usa nga eskandinabyano nga nasod ha amihanan europa suwesya in nasaro hin katubtuban han norwega ngan finlandya ngan nakasumapy ha dinamarka pinaagi han tulay resund nga may ada kilometro kwadrado milya kwadrado suwesya in ika tulo nga gidakoi nga nasod ha unyon europeo ha kadako hin lugar nga may ada kabug osan nga populasyon nga mga milyones suwesya in may ada hamubo nga kasuok hin populasyon nga may ada la nga mangurukoy kada kilometro kwadrado mga han katawhan in nag uukoy ha kasawangan nga lugar an kanan suwesya ulohan amo an estokolmo nga amo gihapon an gidadakoi nga syudad tikang han unhan nga ika gatostuig suwesya in aada la ha kamurayaw ngan nakalikay hin gera yana suwesya in uska batakan balaodnon nga monarkiya ngan may ada parlamento demokrasya nga porma hin pangobyernohan ngan mauswag duro nga ekonomiya an suwesya in kanan kalibutan ikawalo nga gihataasi nga per capita nga pangabuhi hadton an world economic forum in ginranggo han suwesya nga ikaduha ha pinakakompetitibo nga nasod ha kalibutan luyo la han swisa sumala han un ini in may ada ikatulo nga pinakahamubo nga pagsukol hin mortalidad kada nabubuhi han mga panganganak an portugal pinortuges nga ha opisyal nga pagtáwag repblika portugesa usá nga soberano nga estado nga nahamutáng ha península nga ibérico ha habagatan nga europa amo ini gikatundani nga nasod han kontinente nga europa nga ginsapitan ha katundan ngan salatan han kalawdan atlantico ngan ha amihan ngan sinirangan han espanya an teritoryo hiní naglalakip gihapon han atlantico nga mga kapurupod an han azores ngan madeira an ngaduhá mga autónomo nga rehiyon nga mayda ira kalugaringon nga mga gobyerno nga rehiyonal ha ka ribo nga km an exclusibo nga ekonomiko nga zona hiní amo an ika nga gidako i han unyon europeo ngan an ika nga gidako i han kalibotan an portugal amo an gimaihai nga estado ha ibérico nga peninsula ngan usá han mga gimaiha i nga mga nasod estado nga europeo nga diin an teritoryo hiní sunodsunod ngan padayon nga gin uukyan ginsusulong ngan gin aawayan tikang han prehistorico nga mga panahon an mga pre celt mga celt mga carthagohanon ngan mga romano ginsundan han mga pagsulong han mga visigodos ngan suebi nga mga germanico nga mga katawhan an portugal na estableser nga nasod dida han katapos han kristiano nga reconquista patok han mga muslim mga moro nagsalakay han iberico nga peninsula han ad katapos han pag awayan han so mamede nga diin an mga portuges nga puwersa nga pinamunuan ni afonso henriques nanlupig hin mga puwersa nga pinamunuan han iya iroy nga hi teresa han portugal an kondado han portugal nag apirma han pagkasoberano hiní ngan hi afonso henriques nag estilo han iya kalugaringon nga prinsipe han portugal ginproklamar hiyá ha urhe nga had han portugal ha pag awayan ha ourique han ngan ginkilala hiyá han mga higrani nga mga ginhadi an han han mga ika ngan ika nga mga gatostuig nagtukod an portugal han syahan nga global nga imperyo nga diin nahimo ini nga usá han mga gahom ha ekonomiko polítika ngan militar ha hini nga panahon nga yana nga adlaw tinatawag nga edad hin descrubimiento mga explorador nga portuges nag pioneer hin pag explorar ha kadagatan labi na han real nga patronahe ni prinsipe henrique nga nabigante ngan hadi juan ii upod hin mga kilalado nga mga paglayag sugad han kan bartolomeu dias paglayag lahos han kabo han maupay nga paglaom an descubrimiento ni vasco da gama ha dagat nga ruta ngadto ha india ngan han europeo nga pagkadiskubre han brasil gin monolopolisar han portugal an komersyo hin panakot hiní nga panahon ngan naghaluag an imperyo hin mga kampanya militar ha asya kundi mga panhinabo sugad han kaguba han lisboa hin linog han an ka okupar han nasod dida han mga gera napoleonico ngan an paglugarking han brasil dinmangat han portugal nga naluya tikang hin gera ngan naibanan hin gahom ha kalibutan katapos han pagtanggal an monarkiya did han nga rebolusyon gintukod an demokratiko kundi masamok nga syahan nga republika portugesa nga ha urhe nasaliwanan han estado novo nga rehimen nga autoritaryano nga kanan tuo nahibalik an demokrasya katapos han rebolusyon han mga cravo han nga naghumán han portuges nga gera kolonyal waray la mag iha ginhatagan in paglugaríng an haros tanan nga teritoryo hiní ha langyaw an paghatag han macau ngadto han tsina han amo an tigaman han kataposan han gima iha i nga imperyo kolonyal nagbilin an portugal hin halarom nga impluwensya ha kultura ngan arkitektura ha kalibotan an bilin hin labaw ka ribo nga nayakan hin pinortuges ngan damo nga mga creole nga nahibase ha pinortuges api iní han nasyones unidas ngan han unyon europeo an portugal usá gihapon han mga api nga nagtukod han nato han eurozone han oecd ngan han komunidad hin mga nasod han pinortuges nga yinaknan an portugal usá ng nagdukwag nga nasod nga mayda hataas hin income nga abansado nga ekonomiya usá nga nagdukag nga merkado ngan higtaas nga mga standard hin panginabuhi ginranggo iní hin hitaas ha environmental performance ika ha lgbti nga mga katungdanan ika ha europa ha pagkagawasnon hin prensa ika ha progreso hin sosyudad ika ngan ha prosperidad ika ngan mayda iní usá han mga gimaupayi nga network hin karsada ha kalibotan upod han pagkamadig on ha politika ngan hagmubo nga sukod hin krimen ginranggo ini nga amo an pinakamurayaw nga nasod han eu ngan an ika ha kalibotan dugang pa ginkilala iní nga usá han mga napulo kag limá nga sustainable nga mga estado nga nagmamantener hin unitaryo nga semi presidentehanon nga republika an portugal nagraranggo labaw han oecd nga promedyo ha matematika siyensya ngan pagbasa kay amo ini an nasod nga mayda naipapahayag nga positibo nga ebolusyon han tanan nga mga study han pisa bisan man kun ha kaagi usá iní nga katoliko nga mayoriya nga nasod han mga naglabay pa la nga mga dekada nagbag o an portugal ngadto hin secular nga estado nga mayda usá han mga hagtaas nga ihap hin moral nga kagawasan han kalibotan amo ini an syahan nga nasod nga nag abolir han pagpriso hin panginabuhi ngan usá han mga gisayohi nga nag abolir han sirot hin kamatayon mga buruhaton sugad hin aborto parehos nga sexo nga pag asawa ngan pag adopt hin bata ginbuligan ha mediko nga pag inseminar para hin mga nag uusá nga kababayinán ngan lesbyano nga mga magpadis ngan altruistic nga surrogacy ginpanlegalisar han an portugal amo an nagin syahan nga nasod ha kalibotan nga nagtanggal hin pagigin krimen an pagkaada ngan pagkonsumo han tanan nga mga ilegal nga droga nga naghatag hin atensyon ha pagtambal ngan pag iban hin pagkadaot nga mayda dagko nga mga naabtan ha publiko nga salud an cale nga yan amo an syudad han vila nova de gaia daan na kilalado nga portucale tikang han panahon han mga godo ngan han mga suevo han gatostuig v did han pagsulong han mga suevo hi idácio de chaves nagsurat na nga daan mahitungod han lugar nga tinatawag nga portucale nga diin kinmalagiw hi requiario bisan pa man han hadto nga takna an ngaran tubtob la han kamolupyohan o poblasyon ha kahagrani han porto oporto diri anay tubtub han gatostuig ix nga an pagtawag nga portucalense ngan an mga ginkuhaan tikang hiní nga magtitikang nga an ngaran gamiton para pagtawag han teritoryo han yan nga amihan han portugal nga nagdangat upod han kahimo han condado portucalense hin usá nga sinurat han tuig nahamutang an syahan nga pagmensyonar han lalawigan nga portucalense ginpirmahan ini ni alfonso ii han asturias ha pagpahaluag han yakan balaod o hurisdiksyon pansingbahan han obispo han lugo ngan nagsiring an condado portucalense o kondado han portugal nagpabilin nga lakip nga kabahin han mga ginhadian han asturias galicia o león tubtub han nga diin hi alfonso i han portugal nagpasamwak han iya kalugaringon nga hadi ngan nagbag o an kondado ngadto han kahadian o ginhadian han portugal an mga tiarabot nga mga gatos tuig an ginhadian magpapahilawig hin teritoryo tubtob ha salatan han mga tuna han kahadto nga lusitania bisan pa man mayda mga mag aaram o mga estudioso nga nasiring nga an ngaran nga portugal nagtikang han portogatelo usá nga ngaran nga ginhatag hin hepe nga tikang ha gresya nga tinatawag nga catelo nga naglugsong ngan nagtukod harani han yan nga syudad han oporto an syahan nga paggamit han ngaran nga portugal dida hin elemento hin ugat heraldika nga dida hin usa nga surat hin paghatag tikang han singbahan han so bartolomeu de campelo kan alfonso i han portugal han an prinsipal nga administratiba nga pagbahinbahin han portugal amo in nga mga distrito ha kontinente ngan duha nga mga autonoma nga rehiyon han azores ngan madeira ngan ini liwat ginbahin ngadto hin nga mga munisipyo concelho ngan nga parokya freguesia an mga distrito nagpapabilin nga amo an pinaka importante nga pagbahinbahin han nasod nga ginagamit nga base para hin damo nga mga gamit ha administrasyon sugad ha mga elektoral nga mga distrito an mga distrito ighihinay hinay nga sasaliwanan hin mga rehiyon nga amo iton magigin bag o nga administratibo nga pagbahin bahin han portugal ugsa han an duha nga kapuropod an ha atlantico mga lakip liwat han heneral nga estruktura hin mga distrito portuges nga mayda la pagka iba nga estruktura administratiba nga nahabutang dida han estatuto han mga distrito autonomo han saragpit nga mga puro estatuto dos distritos autónomos das ilhas adjacentes nga naghatag han mga junta general juntas gerais hin kalugaringon nga mga gahom mayda tulo nga distrito autonomo han azores ngan ha madeira katapos han an azores ngan an madeira nagkaada hin mga estatuto hin autonoma nga rehiyon nga nagwara han pagbahinbahin hin mga distrito ngan nagkaada hin estatudo politiko administratibo ngan mga organo hin kalugaringon nga kagamhanan o gobyernos an yana nga pagbahinbahin ha administratiba nahabutang han tabula ha ubos an polonya kinatsila polonia iningles poland usa nga nasod nga nahamutang ha butnga nga europa nahamutang ini ha butnga han alemanya ha katundan han republika tseka ngan eslovakya ha salatan ukranya ngan bielorrusya ha sinirangan ngan han dagat baltic lituanya ngan rusya pinaagi han kaliningrad oblast nga exclave ha amihanan iton polonya nagsasaro hin katubtoban ha kadagatan upod han dinamarka ha dagat baltic warsovya an kapital han nasod an polonya nagin api han unyon europeo tikang han mayo an estado polako gintukod hin sobra ka tuig hadto ha ilarom han dinastiya piast ngan nakaabot han bulawanon nga panahon dida han harani han kataposan han ika nga siglo ha ilarom han dinastiya jagielloniano han panahon nga an polonya usa han mga gidako i girikohi ngan pinakagamhanan nga mga nasod ha europa han an sejm han polako lituano nga mankomunidad nagpailarom han batakan balaod han mayo o konstitusyon han mayo an syahan nga moderno nga nakodipikar nga konstitusyon ngan ikaduha ha kalibotan sunod han konstitusyon han estados unidos waray la mag iha nga nagsunod an nasod nawara katapos han pagbahin bahin hini han mga hagrani nga nasod nga amo an rusya austrya ngan prusya nahibalik an paglugaring hini dida han han pagkatapos han syahan nga pankalibotan nga gyera komo an ikaduha nga republika polaka pagkatapos han ikaduha nga pankalibotan nga gyera nahimo ini nga komunista nga satellite nga estado han unyon sovietika nga tinatawag nga republika han katawhan han polonya han an syahan nga gawasnon hin bahin nga mga pinili ay han kaagi han polonya katapos han gyera pankalibotan ii nagtapos han solidaridad solidarno nga pakigbisog para hin kagawasan ngan nagresulta han kapirde han mga namumuno nga komunista han polonya an yana nga ikatulo nga republika polaka gintukod ngan ginsundan pagkatapos hin pira ka tuig han pagsurat hin bag o nga konstitusyon dida han han an polonya nag accede ha nato ngan han inmapi ini han unyon europeo ha opisyal nga pagtawag iton nasod kilalado nga republika han polonya an pulong nga rzeczpospolita amo an ngaran ha kaagi ngan kasaysayan nga padayon an paggamit tikang han ika nga siglo dida han polako lithuanian nga mancomunidad nga usa nga pinili ay nga monarkiya an pulong nga rzeczpospolita puyde mangahulogan nga mancomunidad o commonwealth o puyde gihapon republika samtang an kahubad ngadto ha polako han pulong nga republika republika dida han pamuno han komunista tikang han tubtob an opisyal nga ngaran han nasod amo an republika han katawhan han polonya polska rzeczpospolita ludowa nga amo la an panahon nga waray gamita an opisyal nga pagtawag tikang ha kaagi ngan kasaysayan an reino unido han gran bretanya ngan amihanan nga irlanda ha literal nga winaray nahiusa nga ginhadi an han dako nga bretanya ngan amihanan nga irlanda ha ininggles united kingdom of great britain and northern ireland kinatsila reino unido de gran bretaña e irlanda del norte nga kilalado ha halipot nga reino unido nahiusa nga ginhadi an o kun ha ininggles united kingdom o uk o britain usa nga soberano nga estado nga nahamutang ha kanawayon o amihanan katundan nga mga labnasan han katundan nga europa usa ini nga isla nga nasod nga naglalakip han gran bretanya an dumagsaan nga dapit han irlanda ngan damo nga mga gudti gudti nga mga puro o isla an komunidad autonoma han espanya amo in usa nga entidad ha teritoryo nga pinaagi han sugo han batakan balaod han estado espanyol in gintaga an hin autonomiya lehislatiba ngan mga ehekutiba nga gahom agod magmadali an pagdumara han mga ginrerepresenta hini an istruktura han estado espanyol ha mga komunidad autonoma ginkilala ngan gin garantiya dida han konstitusyon espanyola han an artículo hini nakilala ngan nagarantiya han katungod han autonomiya han mga nasyonalidad ngan mga rehiyon nga amo an nakompone han estado ini nga disposisyon nahibase dida han premisa han diri mawawara nga kahiusa han nasod espanyola patria han ngatanan nga espanyol an texto dida han konstitusyon nag establisar han mga gahom nga puyde gamiton han mga komunidad autonoma ngan han mga poder nga nahapabilin han estado an pagbahin ha politika ngan administratiba han espanya ada hin forma hin napulo kag pito nga komunidad autonoma ug dugang han ceuta ngan melilla nga diin an mga estatuto hin autonomiya naghahatag hini nga mga syudad han ranggo nga mga syudad autonoma an pagpromulgar han konstitusyon espanyola han nga naghatag hin katungod ha autonomiya han mga nasyonalidad ngan mga rehiyon nga nakompone han nasod espanyola nag implementa hin pagbalhin hin ka grados tikang han patakaran han naha una nga rehimen nga nahibase ha mga tradisyonal nga plano ha pag sentralisar ini naghatag hin solusyon hin problema nga pirme nagbabalik balik ha kaagi han espanya komo resulta han mga dirudilain nga identidad nga diin ginhimo an kahiusa han nasod espanyola katapos han pagratifika han konstitusyon ngan komo resulta han pag implementa han mga prinsipiyo nga nahimutang han título viii hini dida han paglabay hin pira la ka mga tuig natapos an proseso han pag instaurar han mga ka komunidad autonoma ngan nahi aprobado an mga estatuto hin autonomiya ginpanaga an gihapon ini hin mga ira kalugarinon nga mga organo hin gobyerno ngan mga institusyon representatiba usa nga importante nga detalye han proseso nga nahabutang han konstitusyon espanyola amo nga an diri ini gin oobliga ha mga rehiyon pero ini usa nga katungod para han mga rehiyon tikang han tuig ngan para hin mga panuyo estadístiko nga nahabase dida han mga normativa europea ngan gin determina pinaagi han eurostat mabibilngan an mga unidad nuts ha kabaskog ha unyon europeo an nga komunidad autonoma espanyola mabibilngan nga nahiklasipika dida han mga handana nga nuts waray mga precedente han mga komunidad autonoma ha iba nga mga ordenamiento nga huridiko usa ini nga bag o nga formula huridika an mga napulo kag pito nga komunidad autonoma upod an ira mga probinsya ngan an ira mga tagsa tagsa nga kapital amo an an mga syudad autonoma ciudad autónoma mga syudad nga mayda mga katungod nga harutaas kaysa hin munisipyo ini puyde magpagawas hin mga regulasyon nga ehektutiba upod hin dugang pa nga mga katungdanan pero diri sugad hin usa nga komunidad autonoma waray ini mga kalugaringon nga kamara lehislatiba an álava vascongado araba usa nga probinsya han amihanan nga bahin han espanya ha salatan nga bahin han komunidad autonoma han país vasco ginsasapitan ini han mga probinsya han burgos la rioja navarra guipzcoa ngan vizcaya ha sulod han álava amo an treviño usa nga enclave nga kabahin han probinsya han burgos castilla y león ngaran mayda suporta nga an treviño umapi han komunidad vasca ha ilarom han konstitusyon espanyola ngan han estatuto hin autonomiya para han país vasco ha duha nga yinaknan an pagtawag ha opisyal han álava komo probinsya ngan komo teritoryo historiko an kapital han álava amo an vitoria gasteiz nga amo gihapon an kapital han komunidad autonoma an probinsya ginbahin ngadto hin pito nga cuadrillas lista hin mga namuno orihinal nga mga ngaran ini nga titulo nahanungod han mga castellano nga hadi katapos han an león usa nga probinsya han castilla y león ha kanawayon o amihanan katundan nga espanya ha kanawayon o amihanan katundan nga bahin hankomunidad autonoma han castilla y león ginsasapita ini han mga probinsya han zamora ourense lugo asturias cantabria palencia ngan valladolid mga usa nga ika upat nga bahin han populasyon han probinsya nga naukoy dida han kapital león mayda movimiento nga natuo nga iton león angay mahimo nga iya kalugaringon nga komunidad autonoma nasaro an probinsya han parque nacional picos de europa ha may picos de europa nga kabugkiran upod han cantabria ngan asturias para han lista han mga munisipyo han león kitaa iton an zaragoza usa nga probinsya han komunidad autonoma han aragón ha amihanan nga espanya ha butnga nga bahin han komunidad autonoma han aragón ginsasapita ini han mga probinsya han lérida o lleida tarragona teruel guadalajara soria la rioja navarra ngan huesca an kapital hini amo an zaragoza mga amo gihapon an kapital han komunidad autonoma lakip ha iba nga mga bungto han zaragoza an calatayud an kahaluag hini km an populasyon hini nga tikang diin haros mga tulo nga ika upat nga bahin han populasyon naukoy dida han kapital ngan an densidad han populasyon km mayda ini nga munisipyo nga diin labaw hin katunga han mga ini mga barrio nga mayda ilarom hin nga katawhan an albanya o albania ha gheg nga inalbanes shqipnia shqypnia nga an opisyal nga ngaran republika han albanya o republika han albania ha inalbanes republika e shqipris usa nga nasod haha timugan nga europa ha rehiyon han balkans ginsasapitan ini han montenegro ha kanawayan han kosovo ha dumagsaan han republika han masedonia ha sinirangan ngan han gresya ha salatan ngan timugan mayda ini labnasan ha dagat adriatico ha katundan ngan han dagat ionianahon ha habagatan ini mga diri naabot hin tikang ha italya tabok han estrecho han otranto nga nadugtong han dagat adriatico ngadto han dagat ioniahanon an kapital han nasod amo an tirana an albanya usa nga api han nu nato organization for security and co operation in europe conseho han europa world trade organisation organisation of the islamic conference ngan usa han mga nagtukod nga mga api han pagkahiusa para han mediterraneo an albania usa nga posible nga kandidato hin pag aksedir ngadto han unyon europeo tikang han enero ngan pormal ini nga nag aplikar para hin pag api han ue dida han ika han abril an albanya usa nga parlamentarya nga demokrasya ngan usa nga transisyon nga ekonomiya an ulohan han albanya tirana amo an urukyan hin mga han mga ka tawo han nasod mga gawasnon nga market nga reporma nagbuklad han nasod ngadto hin investment tikang ha langyaw labi na ha pagpadukwag ha infrastruktura hin enerhiya ngan panakayan ginpili an albanya nga amo an igbaw nga nasod dida han talaan han lonely planet hin napulo nga igbaw nga nasod para han an armenya o kundi man armenia kaluwás ha ininggles nga tinatawag hin opisyal nga repblika han armenya o repblika han armenia usá nga ginpalibutan hin tuna nga nasod ha salatan nga caucasus nga rehiyon han eurasia nahamutáng iní ha katundan nga asya ha armenyano nga kahigtas an ginsasapitan iní han turkeya ha katundan han georgia ha amihan han de facto nga naglulugaríng nga republika han artsakh ngan han aserbaiyan ha sidlangan ngan han iran ngan han kanan aserbaiyan nga exclave han nakhchivan ha salatan an armenia usá nga unitaryo multi partido demokratiko nga nasod nga estado nga mayda kahadto nga panurundon nga kultural gintukod an urartu han bc ngan han ika nga gatostuig bc nasaliwanan iní han satrapiya han armenya an ginhadi an han armenya nakaabot han kahitas an hiní ha ilarom ni tigranes nga harangdon dida han syahan nga gatostuig bc ngan nagin syahan nga estado han kalibotan nga naghimo han kristyanidad nga amo an opisyal nga relihiyon han urhe nga ika o kundi man han sayo nga ika nga gatostuig ad an opisyal nga pagpili han estado han kristyanidad amo an an kahadto nga armenyo nga ginhadi an natunga hin duhá nga bahin nga nahingadto han mga imperyo bizantino ngan sasaniano han mga sayo nga bahin han ika nga gatostuig ha ilarom han dinastiya bagratuni an bagratido nga ginhadi a han armenya nahibalik han ika nga gatostuig nagluya iní tungod hin mga gera patok han mga bizantino nahulog an ginhadi an han ngan hin sunod ginsulong an armenya han mga seljuk nga mga turko mayda prinsipado nga armenyo ngan sunod usá nga ginhadian an ciliciano nga armenya nga nahamutáng ha baybayon han dagat mediteraneo ha mga butnga han ika ngan ika nga mg gatostuig han panahon tikang han ika kutob han ika nga mga gatostuig an minat an nga iroy nga tuna nga armenyo nga nahihimo han sidlangan nga armenya ngan katundan nga armenya nahiilarom han pamuno han mga imperyo ottoman ngan irani nga ginhadi an hin binalikbalik hin bisan hain hiní nga duha ha mga nag agi nga mga gatostuig ha mga ika nga gatostuig nalupig an sidlangan nga armenya han imperyo ruso samtang an kadam an han katundan nga mga dapit han minat an nga iroy nga tuna nga armenya nagpabilin ha ilarom han ottoman nga paghadi dida han syahan nga gera pankalibotan an mga armenyo nga nangungukoy dida han ira tuna hin katulinan ha imperyo ottoman sistematiko nga ginpuo dida han armenyo nga genosidyo han sunod han rebolusyon ruso tanan nga diri ruso nga mga nasod nagdeklara han ira paglugaríng katapos han kawaray han imperyo ruso nga nagdangat han pagtukod han syahan nga republika han armenya han nahilakip an estado ngadto han republika federal sosyalista sovietika han transcaucasia ngan han iní nagin usá nga nagtukod nga api han unyon sovyetika han an estado transcaucasianon ginwara ngan an mga api nga konstituyente nga mga estado hií upod an republika sosyalistika sovyetika han armenya ngadto hin bug os nga mga republika han unyon an yana nga republika han armenya nahimo nga independyente dida han han pagkawara han unyon sovyetika ginkikilala han armenya an singbahan armenya apostolika an gimaihai nga nasodnon nga singbahan han kalibotan nga amo an nangunguna nga establesido nga relihiyon han nasod an nalalain nga armenya nga abakadahan gin imbento ni mesrop mashtoets han ad api an armenya han unyon ekonomika euroasyatika han konseho han europa ngan han organisasyon han kasabotan hin seguridad kolektiba gin uugopan han armenya an de facto nga naglulugaring nga republika han artsakh nga ginpasamwak han an kasahistan o kundi man kazakhstan ha kinazakh qazaqstan ha ruso nga an opisyal nga ngaran republika han kasahistan kinazakh qazaqstan respwblkas ha ruso respublika kazakhstan usa nga nasod ha asya ngan europa an ngaran nga kazakh nátíkang han kahadto nga turkic nga pulong qaz paglinákat nga nagpapahayag han nagbuburubalhin hin lugar nga kultura han mga kazakh an ngaran nga cossack amo gihapon an gintikangan an pinersa nga suffix stan nangangahulogan nga tun o kundi man lugar hin amo nga kasahistan o kundi man kazakhstan puyde mangahulogan hin literal nga tun han mga naglilinakat bisan man kun an minat an nga paggamit han ngaran gin gagamit la pagtudlok ha mga ethniko nga mga kazakh upod an mga nangungukoy ha tsina rusya turkiya usbekistan ngan iba nga mga hagrani nga mga kanasoran nagtitikadako na an paggamit han ngaran nga kazakh ha pagtawag hin bisan hin o man nga molupyo han kasahistan bisan han mga diri kazakh ini in alpabeto nga lista hin mga nasod han kalibutan upod in mga naglulugaring nga mga estado pati an mga ginkikilala ha langyaw ngan diri ginkikilala gin uukyan nga mga dependiente nga mga teritoryo ngan mga area hin ispisyal nga soberanya ginlalakip ngatanan nga kabahin ha ilarom han yakan balaod han nahalista nga nasod upod an teritoryo teritoryo nga katubigan upod an mga sulod nga mga katubigan ngan magsarapit nga mga zona exclusibo nga zona hin pan ekonomiya continental shelf ngan ispasyo ha kalangitan para hin lista hin mga naglulugaring nga mga nasod la kitaa an lista han mga naglulugaring nga mga estado it mga ngaran han mga nasod han lista ginhahatag ha winaray ngan ginlalakip an winaray nga bersyon han halipot nga opisyal nga mga ngaran e g afganistan ngan hin winaray nga bersyon han haruhalaba nga opisyal nga ngaran e g islamico nga republika han afganistan diri karugsidngon nga it paglista hin ngaran hini nga artikulo nga mayda opisyal nga paglantaw hin pagdebate hin pagngaran kon mayda man an europe ginsisiring nga usa han mga pito nga kontinente nga hini nga kaso mas kultural ngan politkal nga pagkakaiba kaysa hin fisioheyograpiko ha pisikal ngan geolohiya an europa usa nga subkontinente o dako nga peninsula nga naghihimo hiton pinakakatundan nga bahin han eurasia an katubtoban han europa ha amihanan amo an kalawdan arctico ha katundan an kalawdan atlantico ngan ha salatan han dagat mediterraneo ngan han caucasus an katubtoban han europe ha siniringan diri klaro pero ha tradisyon ini amo an watershed para han mga kabugkiran ural ngan dagat caspian ha timugan o salatan sinirangan an mga ural ginsisiring han kadam an nga heyograpiko ngan tektoniko nga tigaman nga nabulag hiton asya tikang han europa an europa amo an ikaduha nga gigutiayi nga kontinente han kalibutan ha kahaluag nga mga ka kwadrado nga kilometro ka kwadrado nga milya o han katunaan han kalibutan ngan ini darudako la kaysa han australia ha populasyon amo ini an ikatulo nga gidakoi nga kontinente an asya ngan africa darudako nga mayda populasyon nga labaw hin o mga ha populasyon han kalibutan lestenstin o liechtenstein inaleman frstentums liechtenstein prinsipalidad han liechtenstein an opisyal nga ngaran usa nga napapaligiran hin tuna nga aleman in ginyayakan nga micro estado ha butnga nga europa ini nga prinsipalidad in usa nga monarkiya nga konsitusyunal nga pinamumunuan han prinsipe han liechtenstein ini nga nasod ginpapalibutan han switzerland ha katundan ngan salatan ngan an austria hs sinirangan ngan amihanan mayda la ini gutiay nga paglapus hin kilometro kwadrado milya kwadrado an ika upat ha gutiayay ha europa ngan ginbabanabanahan nga may ada populasyon nga ginbabahin ini ha ka munisipalidad an iya kapital amo an vaduz ngan an gidakoi nga munisipalidad amo an schaan an norte nga macedonia o kundi man amihan an nga macedonia nga an opisyal nga pagngaran an republika han amihan an nga macedonia o republika han norte nga macedonia usa nga nasod ha balkan peninsula ha salatan sinirangan europa usa ini ha mga sinmunod nga mga estado han anay yugoslavia kun diin ini nag asoy hin paglulugaring han setyembre ha butnga han setyembre ngan pebrero ini opisyal nga republika han macedonia ngan agsob kilala nga macedonia ini nga nasod nagin membro han united nations han abril pero tungod han diri pagkakaarasya han gresya ha paggamit han ngaran nga macedonia ini in nahiapi ha ilarom han probisyunal nga ngaran nga kasanhi nga yugoslav nga republika han macedonia ginpahalipot nga kyr macedonia ngan kyrhm ini nga termino gingagamit gihapon han pipira nga lain nga mga internasyunal nga organisasyon han hunyo an macedonia ngan gresya nagpirma hin pagkasarabot ha prespa nga nag aasoy nga an nasod kinahanglan magbalyu hin ngatan ngadto ha republika han norte nga macedonia erga omnes ini nga pagliwat hin ngaran nahimugso han pebrero ngan may ada pipira ka bulan nga transisyon para han mga pasaporte lisensya nga plaka salapi customs mga tigaman han katubtuban ngan mga website han kagamhanan ngan iba pa an san marino nga an opisyal nga ngaran republika han san marino nga agsob liwat tawagon nga serenissima nga republika han san marino usá nga gin enklave nga mikrostate nga ginpalibotan han italya nga nahamutang ha italyano nga peninsula ha dumagsaan nga dapit han kabugkiran apenino an kadako hiní mga l nga mayda kamolupyohan nga an pamunuan o kapital hini an syudad han san marino ngan an gidako i nga syudad hini serravalle an san marino amo an mayda gigamayi nga kamolupyohan han tanan nga api han konseho han europa an nasod nagkuha han ngaran tikang kan marino usá nga herrero stonemason nga tikang han romano nga kolonya ha pur han rab nga nahamutang han yan nga adlaw nga croatia han a d binmulig hi marino han pagtukod hin utro han mga muralya o bungbong han syudad han rimini katapos han paggub a hini han mga liburniano nga mga pirata nagpadayon hi marino pagtukod han naglulugaríng nga monastiko nga komunidad ha bukid titano han a d amo nga an san marino mayda pag angkon nga amo an gima iha i nga soberano nga estado ngan amo gihapon an gima iha i nga konstitusyonal nga republika gindudumara an san marino han batakan balaod han san marino leges statutae republicae sancti marini usá nga serye hin unom nga libro nga ginsurat ha linatin han urhe nga ika nga gatostuig nga nagtutugon han sistema politika han nasod ha iba nga mga butang an nasod ginkikit nga amo an mayda gisayohi nga sinurat nga mga dokumento hin pan gobyernohan o batakan balaod nga ginagamit pa yan natapos an ekonomiya han nasod ha pananalap industriya mga serbisyo ngan turismo usá iní han mga girikohi nga nasod ha kalibutan kun sukdon an gdp per capita nga mayda ihap nga maikukumpara han pinakamadukwag nga mga europeo nga mga rehiyon ginkikita an san marino nga mayda hataas in kamadig on nga ekonomiya upod hin usá nga gihamubo i nga mga ihap hin pagkadesempleado o pagkawaray trabaho ha europa waray nasodnon nga utang ngan in surplus ha budget amo ini an nag uusá nga nasod nga darudamo hin mga sarakyan kaysa hin katawhan ha ilarom hin paglantaw nga diplomátiko sunod han pag uná han italya usá ini han mga namumutnga nga api han grupo nga uniting for consensus binmiya hi san marino han pur han arba nga nahamutang ha yan nga adlaw nga croatia upod han iya sangkay ha iya kinabuhi nga hi leo ngan kinmadto han syudad han rimini nga herrero o stonemason katapos han diocletianohanon nga persekusyon nga sinmunod han iya mga cristohanon nga mga pagwali kinmalagiw hiyá ngadto han harani nga bukid titano nga diín nagtukod hiyá hin guti ay nga singbahan ngan tungod hiní nagtukod han yan nga syudad ngan estado han san marino nga agsob tinatawag pa gihapon nga titánico nga repblika an opisyal nga pitsa han pagtukod han yan nga republika ginhahatag nga septyembre ginkilala han papado an paglugaríng han nasod han tuig an pag abante han ehersito ni napoleon han nagdara hin madal nga kataragman han paglugaríng han san marino kundi natalwas an nasod tikang hin kawara hin kagawasan tungod han usa nga mga rehente hini hi antonio onofri nga ginkarespeto ngan ginkasangkay kan napoleon tungod han iya pag intervenir hi napoleon dida hin surat nga ginpadara kan gaspard monge usá nga siyetista ngan komisaryo han kagamhanan franses para hin siyensya ngan arte nagsaad nga igagarantiya ngan dadapigon an independensya han repblika hi napoleon nag offer pa ngani nga pahaluagon an teritoryo han repblika sumala han mga panginahanglanon hiní waray iní nga kataposan nga offer karawti han mga rehente tungod hin kahadlok hin pagbulos ha urhe tikang han revanchismo han iba nga mga estado did han urhe nga bahin han proseso hin paghiusá han italya han ika nga gatostuig nagsirbe an san marino nga tagoan ngan sirungan para hin damo nga mga tawo nga ginperseguir tungod han ira pagsuporta han paghiusa han italya ha pagkilala hini nga suporta ginkaráwat ni giuseppe garibaldi an hangyo han san marino nga diri mahilakip han bag o nga italyano nga estado ginhimo an mangulo han estados unidos nga hi abraham lincoln nga usá nga bungtohanon ha dungog honorary citizen han gobyerno han san marino nagsurat hiyá hin pagbaton nga diin nagsiring hiyá nga an repblika nagpamatuod nga an gobyerno nga nahitukod ha mga prinsipyo nga repblikano mahihimo nga maidudumara nga maginmadig on ngan magmaiha did han syahan nga gera han kalibotan pagdeklara han italya hin gera ha austria hungarya han mayo nagpabilin nga neutral o waray inuugupan an san marino ngan an italya nagkaada hin pangontra nga paglantaw han sammarinese nga pagwaray pag ugop nga diin nagsuspetso hirá nga an san marino bangin nagpapanimalay hin mga austriyano nga mga espiya nga matatagaan hin akseso han bag o nga estasyon hin radiotelegrama hini naningkamot an italya nga pumirit hin pagtukod hin grupo hin carabinieri did han repblika ngan utdon an mga linea hin telephon han waray ini sumigi duha ka grupo hin tagnapul ka boluntaryo inmapi han mga italyano nga puwersa ha pag away didto han italyano nga frente an syahan nga grupo mga na kombate ngan an ikaduha usá nga medical nga corps nga nagpapadalagan hin pula nga krus nga hospital ha kampo an pagkaada hiní nga hospital nagdangat nga an austriya hungarya nagsuspinde hin mga diplomátiko nga mga relasyon hiní han repblika tikang han tubtub nailarom an san marino han pagdumara han partido fascista sammarinese pfs did han ikaduha nga gera han kalibotan nagpabilin nga waray inuugopan an san marino bisan pa nga sayop nga ginsumat hin reporte nga barasahon did han the new york times nga nagdeklara iní hin gera han reino unido han septyembre nagpadará hin mensahe an gobyerno nga sammarinese ngadto han britániko nga gobyerno nga diin nagsiring hirá nga waray magdeklara hin gera an san marino han reino unido tuló ka adlaw katapos han kahulog tikang ha poder ni benito mussolini ha italy nahulog an pagdumara han pfs ngan an bag o nga kagamhanan nagpasamwak hin waray pag ugop han pag awayan nahibalik ha poder an mga fascista han abril kundi ginpabilin an neutralidad o an pagwaraypag ugop bisan pa han hunyo ginbombahan an san marino han royal air force ha pagtuo nga an san marino ginsakop han mga aleman nga mga puwersa ngan gin gamit pag tirok hin mga hinipos ngan mga bala nagdeklara hiton ngahaw nga adlaw an sammarinese nga gobyerno nga waray mga militar nga instalasyon o kagamiton nahamutang ha teritoryo hiní ngan waray nakig away nga puwersa gintugotan pagsulod ginkarawat han san marino in pira ka yukot nga mga sibilyan nga mga refugee han pagtabok han mga puwersa alyada han linea nga gothi han septyembre gin okupahan ini hin madal han mga aleman nga puwersa nga ginlupig han mga alyado nga puwersa han pag awayan han san marino nagkaada an san marino han syahan nga komunista nga gobyerno han kalibotan nga napil nga demoktratiko usa nga koalisyon han partido komunista sammarinese ngan han partido sosyalista sammarinese nga nagkapot hin poder han panahon tikang han tubtub an san marino amo an giguti ayi nga republika han kalibotan bisan pa man kun gintipa ini nga pagkangkon han nauru han pakakuha han nauru hin paglugaring han kay an kanan nauru katunaan nga masa mga l kundi an yakan balaod han nauru nga naglalakip han mga nagpapalibot nga katubigan naglalakip hin usá nga langyab nga pira ka yukot nga darudako kaysa han teritoryo han san marino nagin api han konseho han europa an san marino han ngan han nasyones unidas han diri ini api han unyon europeo diri liwat api han eurozone pero nagamit ini han euro nga salap hiní an nederlandes o países bajos ha nederlandes nederland usa nga nasod nga sakop han ginhadi an han nederlandes ha nederlandes koninkrijk der nederlanden usa ini nga monarkiya konstitusyonal nga parlamentaryo nga demokrasya nahamutang an nederlandes ha kanawayan nga europa ngan ginsasapitan ini han dagat amihanan ha amihanan ngan katundan han belhika ha salatan ngan alemanya ha sinirangan an kapital han nasod amo an amsterdam ngan an lingkoranan han gobyerno amo an haga ha nederlandes den haag iningles the hague kinatsila la haya an netherlands agsob tawagon nga holanda pero diri ini ginagamit ha pormal kay an amihanan ngan salatan nga olanda amo in duduha la han napulo kag duha han mga lalawigan hini kitaan an terminolohiya han nederlandes an pulong nga dutch gin gagamit pagtawag han katawhan han yinaknan ngan bisan ano nga nahahanungod han nederlandes an literal nga kahulogan han ngaran nga nederlandes amo an ubós nga mga katunaan o ubós nga mga kanasoran an syudad han vaticano nga ha opisyal nga pagtawag estado han syudad han vaticano usa nga ginpalibotan hin tuna nga soberano nga syudad nga estado an teritoryo hini amo in ginpalibotan hin bungbung nga enclave ha sakob han syudad han roma ha kadako nga ka hektarya nga acre amo ini an giguti ayi nga naglulugaring nga estado han kalibutan ginhimo ini pinaagi han kasabotan han letran puyde liwat tawagon nga pacto de letrán o lateran treaty han nga bag o nga entidad an kataposan nga nahabilin han kasanhi tubtob nga mga estados pontificios ginbug os nga ginlakip ngadto han italyano nga estado nga han una usa nga ginhadi an dida han nga amo gihapon an naglakip hin iba nga mga estado nga italyano sugad han duha nga sicilias nga nagin nagsunod nga estado han ngatanan hini nga mga estado ha mga katungod ngan mga obligasyon an syudad han vaticano usa nga diri gin ereder nga gin eelihir nga kanan kapadi an nga monarkiya nga ginpapamunoan han obispo han roma an papa katoliko an gihataasi nga mga funsyonaryo han estado hini mga kapadi an han singbahan katoliko amo ini an soberano nga teritoryo han santa sede ha linatin sancta sedes ha literal nga winaray baraan nga lingkoranan o baraan nga lingkoran ngan dinhe nahimutang an palasyo apostoliko an opisyal nga urukyan han papa ngan han curia romana amo nga samtang an lingkoranan han simbahan katedral han papa komo obispo han roma an basilika han san juan letrán nahamutang ha gawas han mga bungbong hini ha roma an syudad han vaticano amo an sinisiring nga kapital hin gobyerno han simbahan katolika an ngaran nga syahan nga gin gamit dida han kasabotan han letrán nga ginpirma dida han han pebrero nga nagtkod han yana nga syudad nga estado ginkuha an ngaran tikang han pungtod han vaticano an heyograpiko nga kahamutangan han estado an vaticano ginkh tikang hin ngaran hin etruscano nga gin ukyan vatica o vaticum nga buot sidngon taramnan nga nahamutang dida han kahaluag nga gintawag han mga romano nga vaticanus ager vaticano nga teritoryo an opisyal nga initalyano nga ngaran han syudad o kun poropormal buot sidngon estado han syudad han vaticano bisan kun an santa sede nga laín tikang han syudad han vaticano ngan an singbahan katolika nagamit hin pansingbahan nga linatin ha opisyal nga mga dokumento nagamit an syudad han vaticano han initalyano komo opisyal nga yinaknan an linatin nga ngaran gin gagamit ini ha mga opisyal nga dokumento diri la han santa sede kundi han kadam an nga mga opisyal nga dokumento han singbahan ngan han papa an gibraltar o iba nga mga pagdirudilain o kundi man hibraltar usa nga britaniko nga teritoryo ha tabok han dagat nga nahamutang ha salatan nga dapit han peninsula iberico mayda ini kahaluag nga ngan nagsasaro ini han amihan nga katubtuban han espanya an roca han gibraltar amo an nanguguna nga tigaman han rehiyon ha ubos ini amo in dako hin densidad nga kahaluag hin syudad nga urukyan hin labaw nga mga gibraltarnon ngan iba nga nga nasyonalidad in this broke down into native born citizens uk british citizens and others making a total population of on census night there were people present in gibraltar an badajoz usa nga probinsya han espanya ha salatan o habagatan nga dapit han komunidad autonoma han extremadura ginsasapita ini han mga probinsya han cáceres toledo ciudad real córdoba sevilla ngan huelva ngan han portugal mayda ini kahaluag hin ka kwadrado nga km ngan amo ini an probinsya nga pinakahaluag ha espanya an sunod nga probinsya han extremadura nga amo an cáceres amo an ikaduha ha kahaluag an badajoz mayda populasyon nga nga nangungukoy an kapital hini amo an syudad han badajoz an mga munisipyo han probinsya gawas han kapital nga mayda labaw hin nga nangungukoy amo an mérida don benito almendralejo villanueva de la serena montijo zafra villafranca de los barros ngan olivenza an davao de oro compostela valley anay amo an ikaduha nga gibag ohi nga probinsya han pilipinas nahamutangan ini ha davao nga rehiyon ha mindanao iton zamboanga sibugay la iton burubag o an kapital hini amo an nabunturan ngan ginsasapitan an probinsya han davao del norte ha katundan agusan del sur ha amihanan ngan davao oriental ha sinirangan ha habagatan o salatan katundan nahamutangan an golfo han davao an probinsya nga gin agnayan nga comval para hin halipot nga ngaran kabahin han una han davao del norte hangtod nahimo ini nga bulag nga lalawigan han an compostela valley ginbahin ngadto hin napulo kag usa nga mga bungto ginhimo pinaagi han republic act no han marso an davao del norte nga gintawag hin una nga panahon nga davao la amo ini usa nga probinsya han pilipinas nga nahamutang ha davao nga rehiyon ha mindanao an kapital hini amo an syudad han tagum ginsasapitan ini han agusan del sur ha amihanan bukidnon ha katundan compostela valley ha sinirangan ngan han syudad han davao ha salatan lakip ha davao gihapon an isla han samal ha salatan ha golfo han davao an probinsya han compostela valley kalakip han una ha davao hangtod han paghimo a hini nga bulag nga probinsya han ugsa han an upat nga mga lalawigan o probinsya davao del norte davao oriental davao del sur ngan compostela valley usa nga probinsya nga an ngaran davao an davao nga rehiyon naglalakip hini nga probinsya ha kasaysayan an davao del norte ginbahin ngadto hin walo nga bungto ngan tulo nga syudad an island garden city of samal amo la an bungto o syudad han davao del norte nga diri nahamutangan ha isla han mindanao ini nga syudad naglalakip han kabug osan han isla han samal ngan isla han talikud ha golfo han davao an tinuod hesus simbahan o tinuod hesus nga simbahan o tinuod nga hesus nga simbahan usa nga naglulugaring nga intsek nga simbahan nga gintukod ha beijing tsina han an yana nga napili nga namumuno han tjc international assembly hi nagwawali yung ji lin nalalakip ini han pentecostal nga sanga han kristyanidad nga ginmawas dida han mga s yana mayda mga ka ribo o milyon nga miyembro ha unom nga kontinente an simbahan natuo han oneness pentecostal nga teolohiya jesus name nga doktrina natuo hira nga an pagkarawat han baraan nga espiritu o espiritu santo nga naipapakita pinaagi ha pagyakan hin mga dila amo an garantiyia han surondon han ginhadi an han langit natuo hira nga an pagbunyag ha tubig amo an sakramento para han paghugas han sala para hin rehenerasyon natuo hira nga iton pagbunyag angay buhaton hin natural nga katubigan sugad hin salog dagat o burabod gintutuohan liwat nira nga an nagbubunyag nga nakakarawat na han pagbunyag hin tubig ngan baraan nga espiritu nagbubuhat han pagbunyag ha ngaran ni hesukristo ngan an ginbubunyagan kinahanglan igtunod ha tubig nga iton ulo nakayuko ngan an nawong naatubang ha ubos natuo hira nga an paghugas han tiil nakapabulig hin usa nga maginkabahin kan hesus para ha ira nagsisirbe gihapon ini nga pahinumdom nga it usa kinahanglan mayda gugma pagkabaraan pagmainubsanon pagmapasaylo on ngan pagserbisyo natuo ini nga simbahan nga tagsa tawo nga ginbunyagan ha tubig kinahanglan nga hugasan iton tiil ha ngaran ni hesukristo natuo hira nga an paghugasay han tiil han tagsatagsawa puyde buhaton kon hain naangay natuo ini hira nga an baraan nga komunyon amo an sakramento nga nagpapahinumdom han kamatayon ni hesukristot ha pagsaurog nira hini nagamit la hira hin unleavened nga tinapay ngan dyus hin ubas natuo hira nga an sabado diri an dominggo amo an adlaw han pagpahuway ha pagtika iha han mga dekada han dugang pa nga mga doktrina igindugang han lima nga importante nga doktrina agod mahimonga nga basehan nga mga pagtu o han tinuod hesus simbahan natuo hira nga hi hesukristo an pulong nagin unod ngan namatay dida han krus para han pagtalwas han magpakasasala nabanhaw han ikatulo nga adlaw ngan sinmaka ha langit natuo hira nga hi hesus la an manluluwas han katawhan an naghimo han kalangitan ngan kalibutan ngan an amo la nga tinuod nga diyos nag iiba an simbahan tikang han kasagaran nga mga denominasyon nga kristyano nga diin diri hira natuo han doktrina han trinidad nga diin hi hesus usa han mga tulo nga persona hin usa nga dios natuo hira hin paki usa nga pentecostal nga paglantaw han dios natuo hira nga an baraan nga bibliya nga amo an daan ngan bag o nga testamento gin inspira han diyos ngan amo la an eskriptural nga kamatuoran ngan surondon para han kristyano nga panginabuhi natuo hira nga an pagtalwas ginhahatag pinaagi han grasya han diyos ha pagtuo natuo hira nga iton mga natuo angay magsarig han baraan nga espiritu ha pagsunod hin kabaraan paghatag hin dungog han diyos ngan paghigugma han katawhan natuo hira nga an tinuod nga hesus nga simbahan nga gintukod ni hesukristo pinaagi han baraan nga espiritu dida han panahon han urhe nga uran amo an ginbalik nga tinuod nga simbahan han apostoliko nga panahon natuo hira nga an kanan ginoo ikaduha nga pag ulpot mahihinabo dida han urhe nga adlaw han paglusad han ginoo tikang ha langit paghukom han kalibutan an mga magtadong an dalan makakarawat hin kinabuhi nga waray kataposan samtang an mga magraot igkokondenar hin waray kataposan nga pagsirot diri an simbahan nagsasalin urog han pasko kay tungod an ika han disyembre han una kalabotan hin pagano nga ritwal nga nagsasaorog han kaadlawan han adlaw nga ha urhe ginkada han kristyano nga simbahan han paghadi han romano nga emperador nga hi constantino han ika nga siglo ad natuo hira nga an eksakto nga adlaw han katawo ni kristo waray masabti ngan hi hesus waray magtugon han iya mga disipulo nga magsaurog han iya kaadlawan iton biyernes santo diri liwat nira kokomemorar kay ini gihapon ha ira paglantaw pagano an mga pagtikang iton binisaya amo iton tawag hiton mga butang han mga bisaya iton literal nga pangahulogan hini amo an paagi han bisaya ginagamit gihapon ini pagtawag han mga yinaknan han mga bisaya an binisaya nga mga yinaknan o binisaya nga mga pinulongan han pilipinas upod han tinag alog ngan bikol kabahin han butnga nga pilipinhon nga banay hin mga yinaknan kadam an han mga binisaya nga mga yinaknan gingagamit ha kabisay an nga mga rehiyon pero gingagamit gihapon ini nga mga yinaknan ha bicol nga rehiyon labi na ha sorsogon ngan masbate mga isla ha salatan han luzon sugad han mga kapuropod an nga nagbubug os han romblon an amihanan nga katundan nga mga dapit han mindanao ngan ha probinsya han sulu nga nahamutang ha habagatan o salatan katundan han mindanao mayda mga katloan o sobra katloan nga mga yinaknan nga lakip han grupo han mga binisaya nga yinaknan an binisaya nga yinaknan nga gidamoi an mga nagamit amo an sinugboanon nga binisaya nga gingagamit hin mga ka milyon o ribo nga mga tawo nga ira kalugaringon yinaknan ha butnga nga kabisay an amihanan ngan sidlangan nga bahin han mindanao duha pa nga mga kilalado nga mga binisaya nga yinaknan amo an hiligaynon nga ginagamit hin mga ka milyon o ribo ha katundan nga kabisay an ngan an winaray nga ginagamit hin ka milyon o ribo ha sinirangan nga kabisay an an mga lumad nga mga nagbibinisaya labi na an mga nagamit hin binisaya nga sinugboanon binisaya nga hiligaynon ngan binisaya nga winaray diri la natawag hit ira yinaknan han lokal nga ngaran pero tinatawag gihapon nira an ira tagsa yinaknan nga bisaya o binisaya nga buot sidngon binisaya nga yinaknan it mga bisaya natawag hit ira mga tagsatagsa nga mga yinaknan nga binisaya iton pulong nga binisaya nangangahulogan nga paagi han bisaya ngan ginagamit gihapon ini hin bisaya nga paagi hin pagluto ngan panambal diri la ha yinaknan iton kalipong hiton kagamit ngan kahulogan han mga pulong nga bisaya ngan binisaya tungod han kakulangan han iningles ngan tinag alog nga mga yinaknan nga amo la an mga yinaknan nga mayda opisyal nga status ha nasod ha iningles iton mga pulong nga bisaya ngan binisaya ginhuhubad hin parehas ha iningles nga visayan ngan ha tinag alog nga bisaya ini nga lista ha ubos naglilista han mga pilipinhon nga mga yinaknan nga tinatawag nga bisayan o binisaya han summer institute of linguistics bisan man kon ngatanan hini lakip han amo la gihaon nga pamilya hin yinaknan nga binisaya diri ngatanan nga mga nagamit hini natawag hit ira kalugaringon nga bisaya iton mga tausug pananglitan nagamit la han ngaran nga bisaya pagtawag hin mga kristyano nga mga bisaya an tausug diri nagkikilala ha ira kalugaringon nga mga bisaya hira it ira yinaknan ginklasipika hin mga linggwista nga api han mga binisaya nga yinaknan pero it mga tausug diri natawag hit ira kalugaringon nga mga bisaya an davao del sur usa nga probinsya o lalawigan han pilipinas nga nahamutangan ha davao nga rehiyon ha mindanao an kapital hini amo an syudad han digos ngan an probinsya ginsasapitan han probinsya han davao del norte ha amihanan ngan cotabato sultan kudarat south cotabato ngan sarangani ha katundan ha sidlangan nahamutang an golfo han davao an syudad han davao kabahin han una han probinsya hangtod ginhimo ini nga naglulugaring nga syudad an syudad naglulugaring hin pagdumara bulag tikang han probinsya ngan mayda ini kalugaringon nga representante ha kongreso ini nga artikulo mahitungod han probinsya pero naghihisgot mahitungod han syudad han davao ha pira nga bahin an davao del sur ginbahin ngadto hin napulo kag upat nga mga bungto ngan duha nga mga syudad an syudad han davao naglulugaring tikang han probinsya ngan diri gud duro ka konektado hini an mga nangungukoy dinhe diri nabotos para han mga opisyales han probinsya ngan mayda nira kalugaringon nga representante ha kongreso han pilipinas an davao oriental amo ini usa nga probinsya han pilipinas nga nahamutang ha davao nga rehiyon ha mindanao an syudad han mati amo an kapital hini ngan ginsasapitan an lalawigan han compostela valley ha katundan ngan agusan del sur ngan surigao del sur ha amihanan an davao oriental amo an pinakasinirangan nga lalawigan han nasod ngan an punto pusan amo an pinakasidlangan nga lugar an dagat pilipinhon nga kabahin han kalawdan pacifico naatubang han davao oriental ha sinirangan mayda bahin han probinsya nga nahamutang hin waray pa ngarani nga katarman o peninsula nga nagtatak op han golfo han davao ha katundan an davao oriental ginbahin ngadto hin usa nga syudad ngan napulo nga mga bungto an cotabato nga han una gintawag nga north cotabato amo in ginpalibutan hin tuna nga lalawigan o probinsya han pilipinas nga nahamutangan ha soccsksargen nga rehiyon ha mindanao an kapital hini amo an syudad han kidapawan ngan ginsasapitan ini han lanao del sur ngan bukidnon ha amihanan han davao del sur syudad han davao ngan sultan kudarat ha salatan ngan maguindanao ha katundan an cotabato ginbahin ngadto hin napulo kag pito nga mga bungto ngan usa nga syudad an ngaran nga cotabato tikang han maguindanao nga mga pulong nga kuta wato nga buot sidngon bato nga atubangan an anay probinsya han cotabato han una amo an gidako i ha pilipinas han an south cotabato ginhimo nga bulag nga probinsya han nobyembre in dekreto presidensyal nagbahin han nahabilin nga probinsya ngadto han north cotabato maguindanao ngan sultan kudarat an north cotabato ginbalyo an hin ngaran ngadto ha cotabato han disyembre an sarangani amo in probinsya o lalawigan han pilipinas nga nahamutangan ha soccsksargen nga rehiyon ha mindanao an kapital hini amo an alabel ngan ginsasapitan ini han south cotabato ha amihanan ngan davao del sur ha sinirangan ha salatan nahamutang an dagat celebes nabahin an probinsya ngadto hin duha ka bahin nga ginbulag han baybayon han sarangani ngan ini han una kabahin han south cotabato hangto ginhimo ini nga bulag nga probinsya han an sarangani ginbahin ngadto hin pito nga mga bungto nga gin grupo hin duha ka bahin nga ginbubulag han baybayon han sarangani an katundan nga bahin amo an kiamba maasim ngan maitum samtang an sidlangan nga bahin amo an alabel glan malapatan ngan malungon nahimo pinaagi han repulic act no han marso an south cotabato kon ha winaray salatan nga cotabato o habagatan nga cotabato amo in probinsya o lalawigan han pilipinas nga nahamutangan ha soccsksargen nga rehiyon ha mindanao an kapital hini amo an syudad han koronadal ngan ginsasapitan ini han sultan kudarat ha amihanan ngan katundan sarangani ha salatan ngan sinirangan ngan davao del sur ha sinirangan ha timugan o salatan sinirangan nahamutang an baybayon han sarangani an syudad han general santos ha lapyahan han baybayon han sarangani amo an gidako i ngan pinakaimportante nga syudad han south cotabato ngan usa gihapon nga importante nga daungan hin sakayan o puerto an probinsya han sarangani kabahin han una han south cotabato hangtod han paghimo a hini nga bulag nga probinsya dida han an south cotabato ginbahin ngadto hin napulo nga mga bungto ngan duha nga mga syudad lakip ha mga kiritaon hin turista ha south cotabato an danaw han sebu bukid matutum ngan siong han koronadal an sultan kudarat amo in probinsya o lalawigan han pilipinas nga nahamutangan ha soccsksargen nga rehiyon ha mindanao an kapital hini amo an isulan ngan ginsasapitan ini han maguindanao ngan cotabato ha amihanan davao del sur ha sinirangan ngan south cotabato ha salatan ha habagatan o salatan katundan nahamutangan an dagat celebes an sultan kudarat ginbahin ngadto hin napulo kag usa nga mga bungto ngan usa nga syudad tulo han mga bungto nga amo an kalamansig lebak ngan palimbang mga bungto ha may baybayon samtang an iba nga mga bungto han probinsya nahamutang ha slod han probinsya an syudad han tacurong amo an gigamayi ha probinsya ha kahaluag hin katunaan pero amo ini an pinaka urbanisado ngan amo an sinisiring nga sentro han komersyo han probinsya mga iba nga sentro hin pagpadukwag amo an lebak ngan isulan ug an isulan amo an kapital han lalawigan an bagumbayan amo an gidako i nga bungto ha kahaluag hin katunaan an nga mga bungto ngan an syudad han tacurong ginbahin bahin pa ngadto hin nga mga baranggay an agusan del norte amo in probinsya o lalawigan han pilipinas nga nahamutangan ha caraga nga rehiyon ha mindanao an kapital hini amo an syudad han cabadbaran ngan ginsasapitan ini han surigao del norte ha amihanan surigao del sur ha sidlangan agusan del sur ha salatan ngan misamis oriental ha katundan naatubang ini han baybayon han butuan nga kabahin han dagat bohol ha kanawayon o amihanan katundan an agusan del norte ginbahin ngadto hin napulo kag usa nga mga bungto an syudad han butuan nahamutang ha sulod han lalawigan pero usa ini nga independent city o naglulugaring nga syudad ngan diri ini lakip han lalawigan an syudad han butuan amo an kapital han lalawigan han una ginhimo an probinsya pinaagi han republic act tikang han probinsya han agusan han agosto an lingkoranan han gobyerno han probinsya ginbalhin tikang han syudad han butuan ngadto ha cabadbaran pinaagi han republic act an bisperas sicilianu o mga bisperas han sicilianu amo an tawag hin usa nga rebelyon ha sicilia hadton patok han pamuno han angevin nga hadi nga hi charles i nga nakakontrola han isla pinaagi hin suporta tikang han papa han ini nga rebelyon nagtíkang dida han pakig away han baraan nga romano nga imperyo nga ginrepresnta han mga hohenstaufen nga emperador ngan han papado para han pagkontrola han italya dida han kapirde han kataposan nga hohenstaufen nga hi manfred han sicilia han an ginhadian han sicilia gin entrega kan charles han anjou ni papa urbano iv hi charles naglantaw han iya siciliano nga teritoryo komo pagtitikangan para han iya mga ambisyon ha mediterraneo upod han pagpa iwas han bizantino nga emperador nga hi miguel viii palaeologus an kan charles mga frances nga mga opisyales nga maraot an pagdumara han sicilia nagraogdaog han mga lumad nga siciliano upod hin paglugos pangawat ngan pamatay hin waray alo duha iton interpretasyon han mga panhinabo pero diri ini mag exclusibo iton usa naghahatag hin dako nga enfasis han weltpolitik ni miguel palaeologus ngan han aragones nga hadi nga hi pedro iii hin pag aghat han rebelyon iton ikaduha nga interpretasyon naghahatag hin dako nga paglantaw han lokal nga kangalas patok han pamuno ni charles han mga lumad nga siciliano ini nga ikaduha nga paglantaw nagin popular dida han risorgimento han pagbandilyo hini nga paglantaw han patriota nga hi michele amari dida han ika nga siglo mahitungod han syahan nga interpretasyon hi miguel viii nagsurat dida han iya autobiyograpiya an panhinabo ginngaranan nga sugad tungod kay an insurekto nagtikáng dida han katininkangan han simba han gab i han bisperas han lunes han pagkabanhaw marso ha simbahan han baraan nga espiritu o iglesia espiritu santo ha may gawas la han palermo ug ini nagresulta han pamatay hin pira ka yukut nga mga frances nga mangurukoy ha sicilia han mga sumurunod nga unom ka semana an exakto nga kaagi han pagtikáng han insurekto waray masabti hin kasiguro an pero ngatanan nga bersyon mayda mga sinasaro an nga mga elemento sumala kan steven runciman may mga sicilianu dida han simbahan nga nagsasaurog han piyesta ngan mayda grupo hin mga frances nga opisyales nga inmulpot ngan nagtikang pag irignom in sarhento nga an ngaran hi drouet nga nagdanas hin daragahay nga inasaw an tikang han katawhan ug an babaye ginsinamoksamok pinaagi han kan drouet paglinabot han babaye inmatake kan drouet an kanan daragahay bana nga may dara nga kutsilyo ngan ginpatay an frances nga sarhento dida han pagsari han mga frances hin pagbulos gin atake hira han mga siciliano nga katawhan ug pinamatay hira ngatanan dida hini an lingganay han simbahan han espiritu santo ug an iba nga mga lingganay ha palermo nanmagting para magtigaman han bisperas sumala kan leonardo bruni nagsasaurog hin piyesta ha gawas han palermo an mga taga palermo han pag ulpot han mga frances nga namiling kuno hin mga garamiton hin pakig away ug gin gamit ini nga pasangil nga magpinanhíram han mga dughan han mga kababayen an ini nakatikang hin sámok gin atake anay an mga frances pinaagi hin pamatak hin mga bato sunod pinaagi ha mga garamiton ngan pinanmátay an nga frances ini nga sumat nag abot ha iba nga mga syudad ngan nagresulta hin rebelyon ha bug os nga sicilia pag abot han taknan nga an mapaso nira nga kasina naka inom na han tugob nga maiinom hin dugo naihalad na han frances ha mga siciliano diri la an ira diri angay kuhaon nga karikohan kondi pati gihapon an ira mga kinabuhi sumala liwat hin usa nga susumaton nga waray masabtan kon diin nagtíkang nagtikáng an rebelyon hini nga paagi mayda sicilianu nga babaye nga kinmadto hin simbahan ha palermo pamiling han iya anak nga daraga nga didto nag iinampoon han bug os nga adlaw natad an han nanay an iya anak nga daraga nga ginlugos dida han simbahan hin francs nga sundalo dida hini dinmalagan an nanay ngadto han kakarsadahan nga nagsisininggit ma fia ma fia nga buot sidngon akon anak nga babaye akon anak nga babaye ha medieval nga sicilianu nga yinaknan mayda mga nasiring nga amo ini an eksplikasyon han pagtikáng han pulong nga mafia ini nga istorya baga hin mayda mga tigaman nga ini folk nga etimolohiya hi hadi pedro iii han aragón kinmuha hin bentaha tikang han rebelyon pinaagi han iya paglansar hin malinamposon nga invasion ug hini hiya nagin pedro i han sicilia hi charles nahabilin nga nakontrola han ginhadi an han napoles hangtod han iya kamatay dida han ngan an mga nagsunod ha iya nagpadayon paghadi didto hangtod han pagpahiusa han duha nga teritoryo nga ginbuhat han mga sinmunod kan pedro han dida han ika nga siglo an ngaran bisperas sicilianu amo an gintawag han gab i han septyembre dida han pagpapatay ni lucky luciano hin pipira nga mafia nga mga sakop nga naugop han boss hin krimen nga hi salvatore maranzano ngan han iya ka ribal nga hi joseph masseria ug ini nag undang han castellammarese nga gyera ha syudad han nueva york an surigao del norte amo in probinsya o lalawigan han pilipinas nga nahamutangan ha caraga nga rehiyon ha mindanao an kapital hini amo an syudad han surigao an probinsya mayda tulo nga dako nga mga isla isla han dinagat isla han siargao ngan isla bucas grande ha dagat pilipinhon ngan in gamay nga rehiyon ha pinakaamihanan nga punto han isla han mindanao ini nga bahin ha isla han mindanao ginsasapitan han agusan del norte ngan surigao del sur ha salatan an surigao del norte amo an pinaka amihanan han mga probinsya han mindanao ngan ini usa nga importante nga ruta hin panakayan ha pagdugtong han kabisay an ngan mindanao damola ay nga mga ferry natabok han estrecho han surigao nga nahamutnga han surigao ngan han isla han leyte ug ini nga mga ferry nananara hin mga sarakyan nga manarakay nga natabok tipangadto ngan tipabalik han liloan ha southern leyte ngan han syudad han surigao an surigao del norte ginbahin ngadto hin karuhaan nga mga bungto ngan usa nga syudad an basilan usa nga isla nga probinsya o lalawigan han pilipinas nga nahamutang ha autonomo nga rehiyon han bangsamoro ha muslim mindanao barmm an kapital hini amo an syudad han lamitan ngan nahamutangan ini ha kalawdan tikang han salatan nga labnasan han peninsula han zamboanga an basilan amo an pinakaamihanan ha mga dagko nga isla han kapurupud an sulu an basilan ginbahin ngadto hin siyam nga mga bungto ngan duha nga syudad an syudad han isabela amo an kapital han basilan pero an syudad han isabela naglulugaring tikang han probinsya ngan kabahin han rehiyon han peninsula han zamboanga an basilan kabahin han una han rehiyon han western mindanao o katundan nga mindanao an daan nga ngaran han peninsula han zamboanga nga rehiyon pero hin dipala naiha nga plebisito an mga taga basilan nagpili nga umapi han armm gawas la han syudad han isabela an mga nanguna nga nangukoy han isla amo an mga orang dampuan nga amo an mga katulinan han mga yakan nga katawhan hi sultan kudarat nagmantener hin kusog nga bungto ha lamitan hangtod han pagpirdeha hini nga lugar han mga espanyoles han mga misyonero nga heswita nangulpot katapos hin pira ka tuig nga sinmunod an mga holandes inmatake han basilan han pero napirde hira han mga nangungukoy dinhi an franses naningkamot pag okupar han probinsya han pero hira gihapon waray magmalinamposon sunod hini an mga espanyoles naghimo hin bato nga fortaleza nga ginngaranan ha dungog ni reyna isabel ii dida han kahimo nga chartered nga syudad han zamboanga han nahilakip dinhe an basilan pero dida han hulyo an basilan mismo nahimo nga bulag nga syudad an syudad ginhimo nga lalawigan dida han disyembre an lanao del sur amo in probinsya o lalawigan han pilipinas nga nahamutangan ha autonomo nga rehiyon han bangsamoro ha muslim mindanao barmm an kapital hini amo an syudad han marawi ngan ginsasapitan ini han lanao del norte ha amihanan bukidnon ha sidlangan ngan maguindanao ug cotabato ha salatan ha habagatan o salatan katundan nahamutang an baybayon han illana nga usa nga bahin han golfo moro ha slod han probinsya han lanao del sur mabibilngan an danaw han lanao nga amo an gidako i nga danaw ha mindanao nga diin nahamutangan an busay maria cristina nga amo an gidako i nga busay han nasod lakip ha mga kiritaon han probinsya an an lanao del sur ginbahin ngadto hin katloan kag siyam nga mga bungto ngan usa nga syudad an ngaran nga lanao tikang han pulong nga ranao nga buot sidngon linaw o danaw an lanao nahasentro ha palibot han kaligiran han danaw han lanao amo nga ini an sinisiring nga katunaan han mga maranao an katawhan han danaw han syahan nga pag usisa han mga katsila han lanao dida han nabilngan nira in maupay nga naukyan nga komunidad nga an ngaran dansalan dida han amihanan nga pag ultan han danaw an dansalan nahimo nga bungto han ngan nahimo nga syudad han bisan pa kon na inagurar la ini dida han han an republic act no nagbalhin han ngaran nga dansalan ngadto han marawi tikang han pulong nga rawi nga nahahanungod han mga reclining lily ha salog agus dida han pagbahin han lanao ngadto hin duha nga probinsya ha ilarom han republic act no han an marawi nahimo nga kapital han lanao del sur han an syudad ginngaranan nga syudad islamico han marawi ha yana amo la ini an chartered nga syudad han nasod nga an kadam an han populasyon muslim dida hin plebesito han an lanao del sur nagbotos nga umapi han autonomo nga rehiyon ha muslim mindanao armm pero an syudad han marawi nagpili nga diri umapi han armm an maguindanao amo in probinsya o lalawigan han pilipinas nga nahamutangan ha autonomo nga rehiyon han bangsamoro ha muslim mindanao barmm an kapital hini amo an buluan ngan ginsasapitan ini han lanao del sur ha amihanan cotabato ha sidlangan ngan sultan kudarat ha salatan ha katundan nahamutang an golfo moro an maguindanao ginbahin ngadto hin katloan kag tulo nga mga bungto ngan usa nga syudad bisan kon an syudad han cotabato ada ha sulod han mga pag ultan han maguindanao naglulugaring ini tikang han probinsya bisan kon amo ini an sentro han rehiyon han autonomo nga rehiyon han bangsamoro ha muslim mindanao barmm hi shariff mohammed kabungsuwan han johor nagdara han relihiyon islam ngada han lugar dida han mga katapusan nga bahin han ika nga siglo nag asawa hiya hin lokal nga prinsesa ngan nag establisar hiya han sultanate han maguindanao an siong han cotabato amo an sentro han sultanate pero an impluwensya hini nagharayo tikang han peninsula han zamboanga ngadto ha baybayon han sarangani ngan davao han panahon kolonyal an mga katsila naglansar hin mga expedisyon ngada hini nga lugar agod mahisakop ini pero waray nira makontrola an rehiyon hangtod han mga butnga han ika bga siglo dida han panahon han americano an cotabato nahimo nga distrito han probinsya moro nga ginhimo han ngan usa nga probinsya han departamento han mindanao ngan sulu dida han an hadi nga probinsya han cotabato ginbahin anay ngadto han cotabato ngan south cotabato han han nobyembre an cotabato ginbahin ngadto hin tulo pa nga mga probinsya nga amo a maguindanao north cotabato ngan sultan kudarat an maguindanao amo la an muslim nga lalawigan han upat nga ginhimo tikang han kasanhi nga probinsya han cotabato han an probinsya nagpili nga umapi han autonomo nga rehiyon ha muslim mindanao pero an syudad han cotabato waray umapi pero an syudad han cotabato amo an kapital han autonomo nga rehiyon ha muslim mindanao han oktubre an mga botante han maguindanao nag aproba han kahimo hin bag o nga probinsya nga mahihimo tikang hin napulo nga mga bungto tikang han labaw hin nga mga rehistrado nga botante han maguindanao nag uyon han paghimo han probinsya han shariff kabunsuan mga la an binmotos patok hini an shariff kabunsuan amo an nagin ika nga lalawigan han nasod ngan amo an ika ha autonomo nga rehiyon ha muslim mindanao kondi gindeklara ini nga diri legal han korte suprema han pilipinas han an tawi tawi usa nga isla nga probinsya o lalawigan han pilipinas nga nahamutang ha autonomo nga rehiyon han bangsamoro ha muslim mindanao barmm an kapital hini amo an bongao ngan an probinsya amo an pinakasalatan o pinakahabagatan han nasod ha kanawayon o amihanan katundan nahamutang an probinsya han sulu ngan ha katundan amo an probinsya han sabah ha malaysia an tawi tawi naglalakip gihapon hin pira nga mga isla ha dagat sulu ha kanawayon o amihanan katundan nga amo an isla han cagayan de tawi tawi ngan an turtle islands nga mga karuhaan ka kilometro la kaharayo tikang ha sabah an kadam an han mga tawo ha tawi tawi mga sama o mga badjao damo ha ira mayda adlaw adlaw nga komersyo ha sabah kay ini ka kilometro la an kaharayo an mga sama nga yinaknan tausug badjao arabo ngan bahasa melayu amo an kaurugan nga mga yinaknan nga ginagamit dinhe an tawi tawi ginbahin ngadto hin napulo kag usa nga mga bungto kasagaran han mga bungto nahamutang ha mga isla ha kapuropod an sulu duha han mga bungto mapun ngan turtle islands nahamutang ha dagat sulu an masbate usa nga probinsya san pilipinas nga nahamutangan ha bicol nga region sa luzon an kapital sini amo an syudad san masbate ngan an probinsya tulo nga dagko nga mga isla masbate ticao and burias masbatenyo o minasbate an lumad nga yinaknan han masbate iton masbatenyo binisaya nga yinaknan kundi sinisiring liwat ini nga bisakol nga yinaknan tungod hin impluwensya han bikol nga yinaknan ngan han iba nga mga binisaya nga yinaknan tungod kay kabahin ini han bikol nga rehiyon an bikol nga yinaknan ginagamit liwat dinhe an binisaya nga sinugboanon lumad nga yinaknan ha mga nasunod nga bungto an masbate ginbahin ngadto sin karuhaan nga mga bungto ngan usa nga syudad an romblon usa nga isla nga probinsya han pilipinas nga nahamutangan ha mimaropa nga rehiyon ha luzon an kapital hini amo an bungto nga an ngaran gihapon romblon an romblon nabubug os hin mga damo nga mga isla o puro nga nahamutangan ha dagat sibuyan nahamutangan ini ha salatan han marinduque ngan quezon ha sinirangan han mindoro ha amihanan han aklan ngan ha katundan han masbate an tulo nga dagko nga isla amo an isla han romblon isla han tablas ngan isla han sibuyan an romblon amo an nangunguna ha nasod ha pagpagawas hin hataas nga kalidad nga marmol nga maikokompara han kanan italya tulo an mga yinaknan ha romblon ini hira amo an romblomanon inunhan o onhan ngan bantoanon o asi an romblon ginbahin ngadto hin mga napulo kag pito ka bungto an probinsya han romblon gintawag han una nga lomlon o domblon gin organisa ini han mga katsila ngadto hin politico militar nga distrito han ngan ginhimo nga sub probinsya han capiz han ginhimo ini nga bulag nga probinsya han oktubre an romblon ginhimo nga ispesyal nga probinsya nga mayda upat nga mga bungto nga amo an tablas romblon sibuyan ngan manghali han enero ginbalik an regular nga status hin probinsya han romblon hi éamon de valera natawo nga george de valero nga ginsakto nga edward george de valera nga ha panalagsaon igin gaelic nga éamon de bhailéara oktubre agosto usa nga irlandes nga politiko nga kilalado komo usa nga namuno han pakigbisog han irlanda para hin independensya tikang han reino unido han gran bretanya ngan irlanda han una nga bahin han ika nga siglo ngan han republikano nga patok han tratado nga mga natipa han sinmunod nga irlandes nga gyera sibil ha magkalainlain nga panahon hiya usa nga matematiko magturutdo ngan politiko nagsirbe hiya komo namumuno han irlandes nga gobyerno hin tulo ka lain nga okasyon komo ikaduha nga presidente han konseho ehekutibo orihinal nga pagtawag para han titulo han primer ministro ngan an syahan nga taoiseach titulo para han primer ministro katapos han nagtapos hiya han iya karera ha politika komo mangulo han irlanda nagsirbe hin duha ka panahon tikang han hantod hi eamon de valera amo gihapon an kansilyer han unibersidad nasodnon han irlanda tikang han hangtod gintahod hiya ngan gindidir hiya hin patas nga bahin ha bug os nga irlandia dida han buhi pa hiya ngan katapos han iya kamatayon hi eamon de valera ginsisiring nga usa han mga impluwensyal nga mga tawo han kaagi han irlandes han ika nga siglo hi ernesto guevara hunyo opisyal nga petsa oktubre nga kilalado komo che guevara o el che amo in argentino ha katawo nga rebolusyonaryo nga marxista politiko ngan cubano nga namuno hin gerilya komo batan on hi guevara nag aram hin medisina ngan nagsudoy ha bug os han latin america mga binuhat nga nakadara ha iya hin direkta nga pakakita han kakablasanon nga kabutangan hin kadam an pinaagi hini nga mga eksperyensya nakumbinse hiya nga rebolusyon la an makasolbar han waray igualidad han rehiyon nga nagdara ha iya nga mag aram mahitungod han marxismo ngan han iya kahi apil han rebolusyon sosyal han guatemala ha ilarom ni presidente jacobo arbenz guzmán ha pag ikaiha hi guevara nahimo nga api han kan fidel castro kagiusan han han julio nga nakakuha hin poder ha cuba han katapos hin pagsirbe hin mga dirudilain nga mga importante nga puesto han bag o nga gobyerno ngan pagsinurat hin pira nga mga barasahon ngan libro mahitungod han teorya ngan praktika han gerilya nga pan gyera hi guevara linmakat tikang ha cuba han agod mag aghat hin mga rebolusyon ha syahan didto ha congo kinshasa nga ginngaranan ha pagka iha nga republika demokrata han congo ngan sunod ha bolivia nga diin nadakpan hiya hin usa nga gin organisa hin cia nga operasyon ginpatay hi guevara han ehersito nga boliviano ha la higuera harani ha vallegrande han oktubre an mga partisipante ngan mga saksi han mga panhinabo han iya kataposan nga mga takna natestigos nga an mga nagdakop ha iya nagpatay ha iya posible nga agod waray publiko nga trial katapos hin pagpriso ha bolivia katapos han iya kamatayon hi guevara nahimo nga simbolo han socialista nga mga pakigbisog rebolusyonaryo ha palibot han kalibutan in litrato ni guevara nga ginkuha ni alberto korda ha tu o nagkamay ada hin haluag nga pagpasamwak ngan pagmodifikar ngan amo an gintawag nga pinakasikat nga litrato han kalibutan ngan simbolo han ika nga siglo an syudad han dipolog usa nga ikaduha nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han zamboanga del norte ha pilipinas amo ini an kapital nga syudad han zamboanga del norte sumala han census han tuig ini may populasyon nga ka tawo ha nga panimalay mayda ini kahaluag nga ka kmsup ngan ginpapalibutan ini hin nagtaas nga mga bukid bukid ha salatan ngan han kalawdan pacifico ha amihanan kilalado an dipolog tungod han mga wild orchid hini ngan tungod gihapon han industriya hin sardinas nga tikang hin maupay nga lugar hin panagat ha mga kalawdan tikang han labnasan hini gin agnayan ini nga orchid city of the south kon ha winaray orchid nga syudad han salatan an dipolog puyde makadtoan pinaagi hin idro ngadto ha aeropuerto han dipolog o pinaagi hin ferry nga barko tikang ha syudad han dapitan mayda bag o nga ginhimo nga boulevard dida han amihanan nga labnasan han dipolog nga sikat ha gab i komo lugar nga istambayan para hin mga batan on ngan mga bag o pa la nga mga pamilya an syudad han dipolog ginbahin ngadto hin mga karuhaan kag usa ka baranggay an kurow usa nga bungto ha siong waitaki ha south island han new zealand ada ini ha otago nga rehiyon mga ka kilometro nga sulod o irayá tikang ha oamaru an kurow nahamutang harani hin pipira nga mga importante nga hydroelektriko nga mga proyekto mga pananglitan o ehemplo hin ugsa europeo nga maori nga mga pintura ha lungib mabibilngan hin mga pira ka kilometros tikang ha kurow harani han gamay nga lugar nga urukyan nga an ngaran duntroon mayda kontrobersya kon diin nagtíkang an ngaran an lokal nga maori ngan damo nga mga nangungukoy nga kasanhi nga nangungukoy nasiring nga gin ininglis ini nga forma han ngaran han harani nga bukid bukid te kahurau pero mayda mga katulinan hin mga mangurukoy tikang ha europa ngan labi na an mga tikang ha polonya nga nasiring nga an ngaran tikang han lugar nga kurów ha polonya ini nga ikaduha nga teorya ginsisiring nga baga diri posible tungod hin kakulangan hin mga nahisaysay nga mga nangukoy han una o yana nga an katulinan polako dida han bungto an katuna an palibot han kurow naglalakip hin mga summerfruit nga orchard ngan nagtitikadamo nga mga pinot noir gintatanom dida hit mga limestone nga katuna an hi antnio carlos brasileiro de almeida jobim natawo han enero ha rio de janeiro disyembre ha new york city tinatawag gihapon nga tom jobim amo in brasilenyo nga kompositor tig arreglo hin musik magkaranta pianista ngan usa han mga nakigbisog han paghimo han bossa nova ngan han kasikat hini ha bug os nga kalibutan an mga komposisyon ni jobim nga kilalado han ira mga maghusay nga mga tunog ngan harmonia ginpasundayag hin damo nga mga sikat nga mga artista ha brasil ngan ha langyaw lakip han mga ginkaupod ngan nag interpreta han musika ni jobim amo hira joo gilberto nga ginsisiring nga upod kan jobim nga igkasi naghimo han bossa nova elis regina sergio mendes astrud gilberto stan getz ngan frank sinatra an mga pagtikang han musika ni jobim dida han mga buhat ni pixinguinha usa nga sikat nga musikero ngan kompositor nga dida han dekada han nagtikang han pagpadukwag han moderno nga musika brasilenyo na impluwensya gihapon hiya han musika han franses nga kompositor nga hi claude debussy ngan han jazz hi jobim naginprominente han pag upod niya han manunurat ngan maniniday nga hi vinicius de moraes ha paghatag hin bahin han musika para han drama nga orfeu de carnaval nga ha pagtika iha naginsikat dida han salida ha pelikula nga orfeo negro an mga letra para han iya pinakasikat nga mga kanta ginsurat ni de moraes an mga americano nga jazz nga nanganganta nga hira ella fitzgerald ngan frank sinatra nagbandilyo hin prominente han mga kanta ni jobim dida han ira mga album nga ella abraa jobim ngan francis albert sinatra antonio carlos jobim ha tagsa tagsa hi jobim kilalado ha bug os nga kalibutan komo usa han mga impluwensyal nga mga kompositor han ika nga siglo namatay hi jobim dida han ngan ginlubung hiya ha cemitério so joo batista ha rio de janeiro an aeropuerto internasyonal han rio de janeiro ginngarananan na yana ha iya dungog hi elis regina carvalho costa marso enero usa han mga pinakapopular nga mga magkaranta nga babaye ha brasil ha dekada han mga ngan hi elis regina natawo ha porto alegre nga diin hiya nagtikang han iya karera han edad nga hin pasundayag ha radyo hin mga kabataan rádio farroupilha han nagkontrata hiya ngan han rádio gacha ngan ha sunod nga tuig nagbiyahe hiya ha rio de janeiro nga diin hiya nag rekord han iya syahan nga lp viva a brotolndia nagdaog hiya han iya syahan nga kontest hin panganta nga festival han nga diin nagkanta hiya han arrasto an pukot nga pan trawling ni edu lobo ngan vinícius de moraes an iya ikaduha nga lp upod kan jair rodrigues dois na bossa nakahimo hin national sales record han urhe nga bahin han mga ngan syahan nga bahin han mga hi regina nagbulig nga mahimo nga popular an musika han tropicalia nga movimiento pinaagi han iya pag rekord hin mga kanta han mga musikero sugad kan gilberto gil an iya kolaborasyon han upod kan antonio carlos jobim elis tom ginsisiring ha panalagsa nga usa han pinakamaupay nga bossa nova album ha ngatanan nagrekord gihapon hiya hin mga kanta ni milton nascimento joo bosco aldir blanc chico buarque jorge ben ngan caetano veloso mayda niya maupay nga tingog ngan maupay nga pag intonar ngan maupay hiya hin maglaksi nga tempo nga mga musika an iya agnay furaco an huracán o an bagyo ngan pimentinha gamay nga harang gintipa niya hin panalagsa an brasilenyo nga dictatorya nga nag persegir ngan nag exilio hin damo nga mga musikero han iya henerasyon hin usa nga interview dida han naghatag hiya hin opinyon nga an brasil ginpamalakad hin mga gorilla an iya kasikat amo an rason nga waray hiya presoha pero ha urhe napiritan hiya han mga namumuno nga kumanta han nasodnon nga kanta han brasil hin usa nga pasundayag hin stadium nga diin ginkangalsan hiya hin damo nga mga kanan wala nga mga brasilenyo hi elis regina namatay tungod hin inter aksyon hin droga dida han ha edad nga nakarekord na hiya hin damo nga mga sikat ngan masurong igpalit nga mga rekord dida han iya karera ginlubong hiya ha cemitério do morumbi ha so paulo nakaduha mag asawa hi elis ngan nag anak hin tulo nga mga anak an iya syahan nga pangasawa ngadto kan ronaldo bscoli han nag anak hira hin lalake nga anak nga hi joo marcelo bscoli han ha urhe nag asawa hiya han maiha nga kolaborador nga hi césar camargo mariano ngan hira nagkamay ad hin duha nga mga anak hi pedro camargo mariano han ngan hi maria rita han an tulo nga mga anak ni elis regina puros nagin mga musikero ha urhe an fado usa nga genre hin musika nga posible nagtíkang dida han mga nga dekada ha portugal it tigaman hini amo in masulob on nga mga tunog ngan mga laray ha panalagsaon mahitungod han dagat o han kinabuhi han kablas an musika ha kaurogan nahadugtong han pinortuges nga pulong saudade usa nga pulong nga makuri maihubad ha winaray o binisaya iton saudade usa nga klase hin panghinaot ngan mahitungod ini hin kumplekado nga pagsagol hin kamasulob on kasákit kamingaw kalipay ngan gugma usa nga harani nga kahubad hini posible iton konsepto han pangandoy an pagtíkang han fado posible tikang hin hin ritmo han mga uripon nga tikang ha africa nga ginsalákot han tradisyonal nga musika han mga manaragat nga portuges ngan impluwensya nga arabo duha iton main nga kalain hin fado ngan ini amo an mga tikang han mga syudad han lisboa ngan coimbra an estilo han lisboa amo an pinaka popular samtang an kanan coimbra nga estilo amo an mas fino o refined nga estilo iton moderno nga fado sikat ha portugal ngan damo na an mga kilalado nga mga musikero an syahan nga harangdon nga magkaranta hin fado nga kilalado pa yana amo hi maria severa nga an kinabuhi dida han syahan nga katunga han ika nga siglo pero waray pa gumawas an gin rekord nga fado hangtod han sunod nga siglo dida han mga dekada han mga ngan popular in serye hin fado de coimbra in bersyon nga popular ha coimbra nga mga ginrekord an mga gitarista nga hira carlos paredes ngan an iya amay nga hi artur paredes amo an sinisiring nga mga maestro ngan mga harangdon nga nanguna hini nga genre ngan han portugues nga sista hi amália rodrigues amo an nagbandilyo han pinakakilalado nga klase hin fado katapos han iya kawara mayda bag o nga mga grupo hin performer nga nandugang hin mga pagbabag o ha estilo ngan nagdara hin dugang pa nga kasikat ha langyaw ngada han tradisyonal nga musika portuges mayda liwat mga nagmalinamposon nga mga experyensya ha fado dida ha pagsagol hini han elektroniko nga musika hi carlos do carmo mariza mafalda arnauth camané kátia guerreiro ngan mísia nandara hin bag o nga paglantaw han tradisyonal nga kanta ngan ha panalagsa on ginbanhaw an ika nga siglo nga fado samtang hi dulce pontes nagkombina hini upod hin popular ngan tradisyonal nga musika portuges hira madredeus ngan cristina branco nandugang ha fado hin mga bag o nga instrumento ngan mga tema an ira la ginpabilin tikang han orihinal nga fado amo an taran awon hini ngan an konsepto han saudade iton fado halos pirme bisan diin universally masulob on bisan man kon mayda pipira hini nga mga maglipayon nga mga kanta hi amália rodrigues giharani i nga kaluwas ha winaray a ma lia ro dri gesh hulyo oktubre amo in portugues nga magkaranta ngan actriz natawo hiya ha lisbon in mga dokumento opisyal nagbutang han petsa han iya katawo nga hulyo pero hi amália nagsiring pirme nga an iya kaadlawan dida han hulyo natawo hiya ha rua martim vaz martim vaz nga kalsada ha pena freguesia han lisbon kilalado hiya nga an reyna han fado ngan pinaka impluwensyal hiya ha pagpakilala han fado ha kalibotan ha gawas han portugal hiya an pinaka importante nga persona han pagpadukwag hini nga genre pinaagi hin unob nga talento ha pag interpreta nga maupay an pagpadukwag ha bug os hin ka tuig nga pagrekord ngan ha entablado nga karera an mga pasundayag ni amália ngan an iya pagpili hin repertoire nagpadukwag han katubtuban han fado ngan nagbulig han pagbalhin o pag redefine hini ngan pag reconfigure hini para ha iya ngan han mga sumurunod nga mga henerasyon ha resulta hi amália amo an sinisiring nga nagsurat han mga surondon kon amo ba iton angay ha fado ngan unan o an pagpasundayag hini hin babaye nga magkaranta o fadista hangtod nga tubtob ha yana hi amália nagpapabilin nga diri malalabwan nga modela ngan waray kataposan nga kuruhaon hin repertoire para han ngatanan nga mga sinmunod hi amália amo gihapon iton nagpapabilin nga amo la an tinuod nga internasyonal nga star nga tikang ha portugal nga mayda halu ag in karera internasyonal ha butnga han mga ngan han mga bisan man kon ini dida hin takna nga ini mga mga paningkamot diri masayon in pag quantify sugad ha yana pero mga iba nga mga sikat nga internasyonal nga mga artista sugad kanda madredeus dulce pontes o mariza nakaharani hini nga status katapos hin pira ka tuig hin mga amateur nga pasundayag an syahan nga profesyonal nga buhat ni amália hin fado nga lugar nahinabo dida han ngan madali hiya nahimo nga regular nga guest star hin mga revue ha entablado didto ginkakilala hiya kan frederico valério usa nga klasikal nga musika nga nagtuon nga kompositor nga nakakilala han potential han kan amália tingog nagsurat hin mga expansivo nga mga tuno nga gin custom design para han boses ni amália nga nagbuka han mga daan nga surondon ha fado ha pagdugang hin pag upod hin orchestra an iya kasikat ha portugal nagtikang pagdukwag ha langyaw pinaagi hin mga biyahe ha espanya ngan in maiha nga pag ukoy ha brasil nga diin dida han naghimo hiya han iya syahan mga mga pan rekord ha brasilenyo nga label continental sinmunod an iya trabaho ha paris han han samtang nagperform hiya ha mga marshall plan international benefit show ginpagawas niya an april in portugal ha mga internasyonal nga magkirita ha ilarom han orihinal nga titulo hini nga coimbra han mga syahan nga bahin han mga an pag patronahe han sikat nga maniniday nga portuges nga hi david mouro ferreira nagtigaman han pagtikang hin bag o nga takna kinmanta hi amália hin mga sinurat han pinakaharangdon mga mga maniniday han nasod ngan mayda pira ha ira nga nagsurat hin mga liriko para ha iya han oktubre namatay hi amália rodrigues ha edad nga ha iya balay ha lisbon museo na yana an iya balay ha rua de so bento hi mariza nunes nga kilalado han iya ngaran ha entablado nga mariza natawo han disyembre ha mozambique usa nga magkaranta manunurat hin kanta hin fado ha world connection nga label binmalhin hiya ha portugal dida han tulo pala an iya edad ngan nagtubo hiya ha usa han mga tradisyonal nga bahin han lisbon mouraria alfama nga diin hiya nahibaro pagkanta hin fado mayda niya portuges nga amay pero an iya nanay taga mozambique an kanta niya nga transparente usa nga dungog han iya lola nga africana para han olympico nga mga uyag han atenas mayda niya duet upod kan sting dida han kanta nga a thousand years nga ginpagawas dida han opisyal nga pop album han atenas nga olympics unity nga diin an fado ginkakanta ha iningles ngan portuges hi mariza sinisiring nga kurukontemporaryo nga nasunod kan amália rodrigues han hiya an nahimo nga nagdaog ha europa nga kategorya bbc tikang han mga abril hi mariza nagtatrabaho ha brasil agod makahimo hin bag o nga album hi arturo toscanini marso ndash enero usa nga italyano nga musikero sinisiring hiya han kadam an han mga kadungan niya mdash mga kritiko mga igkasimusikero ngan han publiko mdash nga amo an pinakaharangdon nga konduktor han iya panahon kilalado hiya tungod han iya kabaltok nga intensidad an iya waray pagpahuway nga pagkaperfeksyonista an iya maupay nga talinga para hin detalye orkestra ngan tunog ngan han iya photographic memory nga naghatag ha iya hin makarit nga kinaadman hin dako nga repertoire hin mga buhat orkestra ngan operatiko ngan nakabulig ha iya pagkorehir hin mga sayop hin mga orkestra nga part nga waray masakpan hin pira ka dekada han iya mga kaupod natawo hi toscanini ha parma ha emilia romagna italya ngan nakadaog hiya hin scholarship ngadto han lokal nga konservatoryo musika nga diin nag aram hiya han cello inmapi hiya han orkestra hin kompanyiya nga opera nga diin hiya inmopod hin tour ha sudamerika o salatan nga amerika han samtang ginpapasundayag an aida ha rio de janeiro an konduktor han orkestra gin boo han mga nananambong ngan napiritan an konduktor pagbaya han podium bisan man kon waray hiya experyensya hin pag konduk nakombinse hi toscanini nga amo an magsaliwan ha pagkonduk ngan hiya an namuno hin maupay nga pasundayag pinaagi la tikang ha memorya dinhe nagtikang an iya karera komo konduktor han edad nga dida ha pagbalik ha italya hi toscanini nagpartisipar komo cellista dida han syahan nga pasundayag o world premier han kan verdi opera nga otello la scala ha ilarom han pagdumara han kompositor mismo hi verdi nga pirme mayda reklamo nga an mga konduktor diri interesado ha pagdirekta han iya musika ha paagi nga iya sinurat nagkaada hin interes ngan naupayan hin mga report tikang kan boito mahitungod han abilidad ni toscanini pag interpreta han iya musika ngan maupay gihapon an iya impresyon han pagkonsulta ni toscanini ha iya mismo pinaagi han kan toscanini pag indikar hin ritardando nga diin waray ini ma indika dida han score ngan nagsiring hi verdi nga iton tinuod la nga musikero an makinahanglan han pagbuhat hadton nga ritardando hi verdi baga hin waray makabati kan toscanini nga magkonduk ha hinay hinay an kasikat han batan on nga musikero komo konduktor hin opera nga panalagsa on la an kakarit ngan kaaram nagsaliwan han iya kasikat komo makarit han cello ngan ha sunod nga dekada nagin madig on an iya karera ha italya nga gin entregar han mga world premiere han kan puccini la boheme ngan han kan leoncavallo i pagliacci han nagkonduk hiya han iya syahan nga koncerto symfoniko mga buhat ni schubert brahms tchaikovsky wagner ha turin han hiya an residente nga konduktor ha la scala milano didto hiya ha la scala hangtod han ngan binmalik dida han dekada han mga mayda gihapon hiya responsabilidad komo konduktor ha metropolitan opera ha nueva york o new york ndash ngan bayreuth ndash hiya an syahan nga diri aleman nga konduktor didto ngan pati gihapon didto han new york philharmonic orchestra ndash ngan ha salzburg festival ndash han nagkonduk hiya han pag inagurar nga koncerto han palestine symphony orchestra nga yana an israel philharmonic orchestra ha tel aviv ngan nagpasundayag gihapon hiya upod hini nga orkestra ha jerusalem haifa cairo ngan alexandria tungod han iya mapaso nga pagtipa han italyano ngan aleman nga fascismo binmaya hiya han europa ngan kinmadto ha estados unidos nga diin dida han an nbc symphony orchestra gintukod para ha iya ngan upod hini nagpasundayag hiya ngan nag tour hin regular hangtod han ha nasodnon nga radyo ngan telebisyon ngan hiya nagin syahan nga konduktor nga superstar han moderno nga mass media nagretiro hiya ha edad nga han iya pagtalikod hin kadayonan han ha syudad han nueva york o new york city ha edad nga an iya lawas ginbalik ha italya ngan ginlubong ha cimitero monumentale ha milano hi toscanini nagkonduk han world premiere hin damo nga mga opera upat hini nagin kabahin han standard nga repertoire ha opera i pagliacci la bohme la fanciulla del west ngan turandot hiya liwat an nagkonduk han syahan nga italyano nga mga pasundayag han siegfried die gtterdammerung salome pelléas et mélisande pati gihapon an sudamerikano nga mga premiere han tristan und isolde ngan madama butterfly ngan han norteamerikano nga premiere han boris godunov ha la scala hi toscanini nag implementa hin mga reporma ha pagpasundayag hin opera nagpa instalar han hadto amo an pinakamoderno nga sistema hin pagsuga han entablado han ngan nagpabutang hin orchestral pit han nag insistir hiya ha pagpasirom han mga suga dida han pagpasundayag sumala kan harvey sachs nga nagsurat han iya biyograpiya natuod hiya nga in pasundayag diri magmamalinamposon ha artistiko kon diri anay ma estableser an kahiusa hin panuyo ha ngatanan nga kabahin mga magkaranta orkestra koro pag staging mga set ngan costume han an anak nga babaye ni toscanini nga hi wanda nag asawa han ruso nga pianista nga hi vladimir horowitz hi toscanini kilalado labi na tungod han iya magnifiko nga mga pasundayag han mga buhat ni beethoven brahms wagner strauss debussy ngan han iya mga paisano nga hira rossini verdi boito ngan puccini naghimo hiya hin damo nga mga recording labi na dida han tikaharani han kataposan han iya karera ngan damo hini in print pa gihapon dugang pa damo iton mga mabibilingan nga mga recording han iya mga pasundayag nga ginbroadcast o ginpasamwak pati gihapon han iya urusahon nga mga rehearsal upod han nbc symphony sumala hin kadam an nga mga nasiring upod han iya giharangdoni nga mga recording amo an mga sunod mayda mga piyesa nga waray ginrekord ha komersyo ni toscanini upod hini lakip han pipira han mga urusahon nga mga nahabilin nga mga recording off the air an damo nga gatos ka oras hin mga rehearsal nga recording aada ngan pira hini nag circulate ha limitado nga edisyon nga mga recording mayda gihapon mga broadcast recording upod hin iba nga mga orchestra upod an new york philharmonic nga mga broadcast tikang han ngan damula ay nga mga bbc symphony orchestra nga pasundayag tikang han ugsa han gyera nga lucerne festival orchestra nga mga koncerto ngan damo nga mga koncerto tikang hin mga pag upod han la scala orchestra tikang lakip an kan verdi requiem nga upod hin batan on nga renata tebaldi dugang pa an iya napulo nga nbc symphony nga telecast aada pa ginpagawas ini ha home video dida han mga ngan ginpagawas hin otro ha dvd ini nag eestablisar han iya kakilado komo pasionada pero kontrolado nga iya pag dara ha podium nga usa in nagpasikat ha iya in giya han kan toscanini karera ha recording mabibilngan dida han kan mortimer h frank from the pit to the podium toscanini in america ha international classical record collector ngan kan christopher dyment toscanini s european inheritance ha international classical record collector hi ben zubiri nga natawo ha ngaran nga wenceslao zubiri septyembre nobyembre ngan kilalado gihapon ha ngaran nga iyo karpo usa nga sugboanon nga bisaya nga kompositor aktor ngan sikat nga tawo ha media an iya pinakasikat nga kanta nga ginsurat niya amo an matud nila siring nira kon ha winaray natawo hi ben zubiri han ha isla han sugbo ngan nagtikang hiya pag iskwela ha san nicolas elementary school tikang han pagkaguti ay naipakita na nga daan an iya abilidad ha pagkanta ngan ha musika api hiya dida han salida nga bertoldo balodoy nga amo an syahan nga sugboanon nga pelikula nga ginpagawas pero nagsurat gihapon hiya hin mga kanta ha sinugboanon han ginsurat niya an iya pinakasikat nga kanta nga amo an matud nila nagtrabaho gihapon hiya dida ha radyo komo komedyante ha radio nga drama ngan komo tigsagdon dida han purico amateur hour namatay hi ben zubiri han si julio rosales nga an bug os nga ngaran julio rosales y ras septyembre ndash hunyo usa nga waraynon ngan pilipino nga namumuno sa relihiyon ngan kardinal san simbahan katolika romana usa siya nga calbayognon an iya bugto nga si decoroso rosales amo in usa nga api san senado san pilipinas natawo si julio rosales y ras sa calbayog nag iskwela siya sa seminaryo san calbayog ngan gin ordenar komo padi dida san hunyo tikang san tubtob nagtrabaho siya komo padi sa diosesis san calbayog ginkonsagrar siya komo obispo san tagbilaran dida san septyembre paglabay sin tulo ka tuig ginpasaka siya sa metropolitano nga sede san sugbo dida san disyembre dida san iya karera komo obispo nagsirbe siya komo presidente san episcopal conference san pilipinas san iya panahon sin pagka arsobispo san an sugbo naghost san mga pagsaurog san ika nga anibersayo san pag abot san katolisismo sa pilipinas dida san abril ginhimo siya nga kardinal ni papa pablo vi sa titulo nga kardinal presbitero san sacro cuore di ges agonizzante a vitinia api siya dida san duha nga mga konklave san nag iwas siya san pamuno san arkidiosesis san agosto ngan namatay siya sin waray pa maglabay in usa ka tuig sa syudad san sugbo ginlubong siya sa katedral metropolitana san syudad san sugbo an iya mga butang gin display sa katedral nga museo san sugbo si ricardo vidal amo an nagsunod sa iya komo arsobispo san sugbo an syudad han bacolod usa nga syudad ha lalawigan han negros occidental ha katundan nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas amo ini an kapital ngan gidako i nga syudad han negros occidental kilalado ini tungod han maskara festival hini nga ginbubuhat dida hit bulan han oktubre sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay gin agnayan an syudad nga syudad hin mga hiyom ginsasapitan ini han syudad han talisay ha amihanan han bungto han murcia ha sinirangan han syudad han bago ha habagatan o salatan katundan ngan han estrecho han guimaras ha katundan an mga coordinate han bacolod amo in it bacolod usa nga importante nga daungan hin barko ngan mayda adlaw adlaw nga biyahe hin ferry ngadto ha syudad han iloilo it bacolod karuhaan ka oras tikang ha manila pinaagi ha barko ngan pito ka oras tikang ha syudad han sugbo pinaagi ha barko an aeropuerto domestic han bacolod nahamutangan mga upat ka kilometros tikang han sawang o downtown han syudad it bacolod kalim an ka minuto tikang ha manila pinaagi ha idro ngan katloan ka minuto tikang ha syudad han sugbo ha idro an syudad han bacolod amo in sinisiring nga amo an gilimpyohi ngan gilunghawi ngan pinaka ma ukoy ukoy nga syudad ha pilipinas nagsisirbe ini komo ganghaan han mga riko hin asukar nga mga syudad ngan bungto han probinsya damo iton mga facility para hit mga bisita mga moderno nga paagi hin panakayan makadara hin mga bisita para hin negosyo o pagrisyo ngadto hin bisan diin nga lugar ha isla han negros an klima ha syudad han bacolod ha kabug osan maupay iton tig adlaw nga panahon tikang han disyembre tubtob mayo samtang an tig uran nga panahon sugad ha iba nga bahin han pilipinas tikang hiton hunyo hangtod nobyembre iton average nga temperatura ka degree celsius ka degree fahrenheit an syudad han bacolod ginbahin ngadto hin kaunman kag usa nga baranggay hi ricardo tito jamin vidal pebrero oktubre usa nga kardinal presbitero ngan arsobispo han sugbo han simbahan katolika romana natawo hiya ha mogpog marinduque ha pilipinas ngan nag aram hiya ha minor seminary han most holy rosary ngan ha san carlos seminary ha syudad han makati metro manila gin ordinar hi ricardo vidal komo padi dida han marso ngan hiya an nagin direktor ispiritwal han lokal nga seminaryo han mount carmel ginpili hiya nga obispo dida han ngan ginpasaka ngadto han pagka arzobispo han sugbo dida han ginproklama hi ricardo vidal nga kardinal ni papa juan pablo ii dida han konsistoryo han mayo nagbulig gihapon hiya han pagtukod han misyonaryo nga katekista ni santa teresa usa nga katoliko nga orden relihiyoso hi ricardo kardinal vidal usa han mga kardinal nga elektor nga inmapi han nga conclave han papado nga amo an nag elihir kan papa benedicto xvi hi kardinal vidal amo la an pilipino nga kardinal nga inmapi han nga conclave tungod han diri maupay nga pamati han kalawasan ni jaime kardinal sin han nagretiro hi kardinal vidal tikang han pagka arsobispo ginsundan hiya ni jose s palma si josé dira avelino agosto hulyo usa nga calbayognon ngan waraynon nga politiko siya an syahan nga mangulo o presidente san senado san ika tulo nga republika san pilipinas ngan siya an ikaduha nga mangulo san partido liberal siya an mangulo san senado pro tempore kan manuel quezon ugsa san pagtukod san mankomunidad o komunwelt san pilipinas natawo si avelino sa bungto san calbayog sa samar kanda baltazar avelino ngan ildefonsa dira nag aram si avelino sa ateneo de manila nga diin nakakarawat siya san iya bachelor of arts nga grado o degree nagpadayon siya pag aram didto sa unibersidad san santo tomas nga diin naggradwar siya san iya bachelor of laws nag asawa si avelino kan enriqueta casal ngan sira nga duha mayda upat ka anak nga lalaki si jose jr si enrique si antonio si baltazar ii ngan usa nga anak nga babaye nga si pilar nagin syudad an calbayog san pinaagi san paggi os ni avelino san panahon san iya pagka mangulo san senado nga diin gindungtong niya in tulo nga magsaragpit nga mga bungto oquendo calbayog ngan tinambacan ngan iya ni ginhmimo nga ika nga syudad san pilipinas san san oktubre nagkandidato siya pagka presidente dida san nga pinili ay nakakuha sin san mga botos ngan napirde siya ni elpidio quirino an lakewood usa nga ika upat nga klase nga bungto ha lalawigan han zamboanga del sur ha pilipinas sumala han census han tuig ini may populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an lakewood gingaranan tungod han danaw nga ha iningles lake nga nahadugtong han bungto an pinakasikat nga mga specie hin isda han probinsya dida la mabibilngnan hiton danaw ini amo an carpa ngan porang an tribo subanen amo an importante nga grupo ethniko nga naukoy ha mga suburban nga mga dapit nagtatanom hira hin mga utan ngan mais para han ira kalugaringon nga gamit it mga subanen mayda nira kalugaringon nga yinaknan pero nayakan gihapon hira hiton sinugboanon ha ira karukayakan pero ha yana kadam an han mga subanen napangadto ha langyaw agod makatirok hin darudako nga sweldo ngan ha pagtika iha napili hin moderno nga urbano nga pakabuhi an lakewood ginbahin ngadto hin napulo kag upat nga mga baranggay an baranggay tubod amo an gidako i nga baranggay ngan amo an gidadamo i hin tawo nga baranggay nga nagsisirbe komo ganghaan ngada han bungto an ngaran hini tikang han sinugboanon nga pulong tubod nga buot sidngon burabod mayda ini hospital an singidas medical clinic nga sinisiring nga amo an gilimpyohi nga hospital han bungto an lily s hidden spring tinago nga burabod ni lily ha igbaw nga bahin han tubod ngan an busay mainit ha ubos nga bahin han gatub lakip han mga kiritaon hin turista han lakewood hi ludwig van beethoven ginbunyagan disyembre marso usa nga aleman nga kompositor ngan pianista ginkikila hiya nga usa han mga gimaupayi nga kompositor hin musika klasikal ngan usa hiya nga importante nga persona han takna han pagbalhin nga nahabutnga han mga takna klasikal ngan romantiko ha musika an iya kasikat ngan genius nag inspirar ngan nag aghat ngan ha damo nga mga kaso nakapakulba hin mga sumurunod nga mga henerasyon hin mga kompositor musikero ngan mga mananambong natawo hiya ha bonn alemanya binmalhin ngadto ha viena austrya han mga una nga bahin han iya mga pagka beynte ngan didto inmukoy nag aram ha ilarom kan joseph haydn ngan dayon nga nagkamay ada kasikat komo virtuoso nga pianista han urhe nga bahin han iya mga pagka baynte nagtikang an iya pagkabungol bisan pa nagpadayon pa gihapon hiya paghimo hin mga kilalado nga mga obra maestra han bug os han iya kinabuhi ngaran sugad ini nga iya kakuri an bisan pa man han ka absoluto an iya pagkabungol nagtrabaho hiya komo freelance nga kompositor pag arreglo hin mga subscription nga mga konserto ngan ginsuporta hiya hin pira nga mga riko nga mga sponsor nga nagkita han iya mga abilidad nga extraordinaryo hi giuseppe fortunino francesco verdi oktubre enero usa nga italyano nga kompositor hiya an pinaka impluwensyal nga api han ika nga siglo nga italyano nga school of opera an iya mga buhat ginpapasundayag hin kasagaran ha mga balayan hin opera ha bug os nga kalibutan ngan naglabaw han mga katubtoban han genre pira han iya mga tema naginpermanente ha kultura popular sugad han la donna mobile tikang han rigoletto ha panalagsaon gintamayan hiya han mga kritiko han panahon han iya kinabuhi ngan ha yana nga nasunod han mga karuyag han komon nga tawo sobra ka simple ha textura chromatiko ngan waray alo nga pagkamelodramatiko an kan verdi mga obra maestra nadominar han standard nga repertoire usa ka siglo ngan tunga katapos han pagkomposo han mga ini mga pagkukuhaan verdi s life in and around busseto an ilocos norte literal nga winaray amihan nga ilocos usa nga probinsya han pilipinas nga nahamutangan ha ilocos nga rehiyon ha luzon an kapital hini amo an syudad han laoag ngan nahamutangan ini ha kanawayon o amihanan katundan nga pag ultan han isla han luzon nasapit han cagayan ngan apayao ha sinirangan ngan abra ngan ilocos sur ha salatan an ilocos norte naatubang han dagat salatan tsina ha katundan ngan an estrecho han luzon ha amihanan an ilocos norte kilalado nga amo an lugar nga natawhan ni kasanhi nga presidente ferdinand e marcos nga namuno hin awtoritaryan nga pamuno han nasod dida han urhe nga katunga han iya pagka presidente an pamilya marcos mayda popularidad dida han probinsya an ilocos norte kilalado gihapon nga karadtuan hin turista ha amihanan nga dinhe nahamutangan an fort ilocandia usa nga kanan labaw nga klase nga beach resort nga sikat ha mga langyawanon ngan pagudpud an ilocos norte ginbahin ngadto hin karuhaan kag usa nga mga bungto ngan duha nga syudad an ilocos norte amo an lugar nga natawhan ni presidente ferdinand marcos an syudad han ozamiz ginsusurat gihapon ha kasagaran nga syudad han ozamis usa nga ikaduha nga klase nga syudad ha lalawigan han misamis occidental ha pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an syudad han ozamiz ginngaranan han una nga misamis ginbalyo an ngaran hini ngadto han ozamiz ginngaranan ha dungog kan jose fortich ozamiz nga amo an nagsirbe nga gobernador kongresista ngan ha pagtika iha an syahan ngan tubtob ha yana an amo la nga senador tikang han probinsya amo nga bisan masurong an kasurat han ngaran nga ozamis an opisyal nga kasurat han ngaran han syudad ozamiz mayda biyograpiya mahitungod kan senador ozamiz nga mabibilngan dida han an syudad han ozamiz ginbahin ngadto hin kalim an kag usa nga mga baranggay hi ignacio seguín zaragoza marso ndash septyembre usa nga heneral han mehikano nga armada nga kilalado han iya nga pagpirde han mga invasor nga franses nga mga puwersa dida han pag awayan ha puebla han mayo an cinco de mayo hi zaragoza natawo didto han bungto han presidio de la bahía del espíritu santo nga nahamutang han kasanhi nga mehikano nga estado han coahuila y tejas nga yana amo an syudad han goliad texas han estados unidos an pamilya zaragoza binmalhin ngadto ha matamoros han ngan ha sunod ngadto ha monterrey han nga diin an batan on nga ignacio nag entra han seminaryo dida han kasamok politikal han dekada ha mehiko inmapi hi zaragoza han army nga nagsuporta han causa han partido liberal han mehiko nga nagtipa kan diktador antonio lópez de santa anna namuno hi zaragoza hin army hin mga boluntaryo han nga nagpirde kan santa anna ngan nagresulta han pagreestableser hin konstitusyonal nga gobyerno demokratiko ha mehiko hi zaragoza nagsirbe komo secretarya hin gyera tikang han abril tubtob oktubre dida han kabinete ni presidente benito juárez nagresignar hiya agod mamuno han mehikano nga army ha sinirangan patok han mga nagsulong nga mga europeo han pagsulong ha mehiko han mga franses nga mga puwersa ni napoleon iii hi zaragoza nag away patok ha ira syahan ha pagkig away han franses ha acultzingo han abril nga diin napiritan hiya pag atras hi zaragoza maaram han maupay nga posisyon depensiba ha gawas han syudad han puebla nga diin upod hin puwersa nga guruguti ay ngan diri kaupay an ka armas sugad han mga franses ginpirde niya an mga burubalik balik nga mga pag atake han franses dida han mayo inmatras an mga franses ngadto ha orizaba waray la mag iha katapos han iya pagdaog nagkasakit hiya hin typhus nga amo an ginkamatyan niya ha edad han an iya sikat nga darahonon las armas nacionales se han cubierto de gloria buot sidngon an mga armas nasyonal gintabonan hin himaya o an mga armas nasyonal natabonan hin himaya gin gagamit paghinumdom han pakig away ngan aada upod han litrato ni zaragoza han yana nga mxn banknote an darahonon nga las armas nacionales se han cubierto de gloria tikang han surat nga iya ginpadara ngadto han mga namumuno ha iya hi presidente benito juárez nga pagsumat ha ira han pagdaog patok han mga franses an pag awayan ha puebla nahinabo dida han mayo harani ha syudad han puebla mehiko dida han franses nga intervention ha mehiko ini usa nga dako nga pagdaog han mehikano ngan ginsasaurog ini ha tagsa tuig komo cinco de mayo han urhe nga bahin han hi napoleon iii han fransya nagpadara han iya mga kasundalohan ha mehiko kuntalosay pagkuha hin bayad han mga utang hin kasanhi nga gobyerno han mehiko hi presidente benito juárez uyon nga baydon inin mga utang pero ha mga installment la an tinuod nga panuyo ni napoleon iii amo in pagbungkag han gobyerno konstitusyonal han mehiko magtukod hin monarkiya nga ugop han fransya ngan padukwagon an iya pagkontrol tubtob ha butnga ngan salatan nga amerika sdamerica an mga kasundalohan ni napoleon iii nag okupar han syudad han veracruz han disyembre an tuod nga panuyo han ekspedisyon nasabtan dayon an mga paso nga tipangadto ha puebla ginsasalipdan han mga fuerza fort guadalupe ngan loreto hi zaragoza nagsumpay han mga fort pinaagi hin mga depensiba nga mga kanal nga ginbuho tabok han dalan an panahon nagpabor han mga mehikano an pag inuran han panahon naghimo han tuna nga lapok nga nakahinay han pag abante han artilyeriya franses tungod kay nakatamay hiya han mga mehikano nga kasundalohan an franses nga heneral nga hi heneral lorencez naghunahuna nga an mga mehikano mangangatras tikang hin makusog nga pakig away dida han udto gindirekta niya an iya syahan nga pagsalakay ha butnga nga posisyon han mga mehikano an mga mehikano waray magpabantad ngan ira ginpaatras an mga franses an franses nag regroup ngan naglansar hin duha pa nga mga pagsalakay nga mga nagkapipirde sinmalakay hin pagbalos an mga mehikano usa nga puwersa hin mga zacapoaxtla ngan xochiapulco nga mga lumad nga an damo ini ha ira armado la hin mga sundang nakapirde hin bahin han mga franses hi porfirio díaz nga magigin presidente han mehiko namuno hin disiplinado nga kompanyiya hin mehikano nga nangangabayo nga inmataki ha flank han mga franses natapos an pakig away han p m han pagsirom na inmatras an mga franses hin pira ka distansya naghulat hi heneral lorencez hin duha ka adlaw para hin mehikano nga kontra opensiba pero hi zaragoza diri karuyag umatake han franses ha abre nga patag nga diin mawawara an iya depensiba nga bentaha tungod kay diri hiya karuyag maghimo hin usa pa nga pagsalakay ngan tungod kay diri maupay an panahon nga nag upod hin pag uran hin granizo o hail ginpa atras ni lorencez an iya mga puwersa ngadto ha orizaba han mayo gindeklara ni presidente juárez nga an anibersaryo han pakig away ha puebla magigin nasudnon nga adlaw hin pagsaurog nga tinatawag nga pakig away ha puebla nga adlaw o cinco de mayo bisan kon ginkikilala ini nga adlaw hin pagsaurog ha yana diri ini federal nga adlaw hin pagsaurog o holiday ha mehiko ngan depende la kon iton mga tawo mayda bakasyon tikang ha iskwela o trabaho an mga franses nakasabot nga an ira puwersa ekspedisyonaryo kulang hin kusog han ira panuyo on amo nga ira ini gindugngan hin mga pa nga mga kasundalohan han an mga franses nagmarcha naliwat tipangadto ha syudad han mehiko pero hini nga panahon ginlaktaw nira an puebla pagkatapos han ira malinamposon nga pagkuha han kapital ira gin installar an puppet nga rehimen ni emperador maximiliano bisan kon an pakig away ha puebla waray makapugong han franses nga pagkontrol han mehiko importante pa gihapon ini nga pagdaog para han mga mehikano amo ini an nagpahataas han ira morale ngan nag aghat han ira determinasyon pagtipa han invasion naghatag ini han gobyerno ni juárez hin dako nga kinahanglanon nga oras bisan man kon napiritan hira pagbiya han syudad han mehiko ngan umatras ngadto ha amihanan nagmantener pa gihapon hira hin gobyerno nga ginkilala hin damo nga mga nasod han ginpirde nira hi maximiliano ngan an iya mga batos an pakig away han puebla mayda gihapon importansya ha kaagi nga amo ini an nakapatay han mga paglaom ni napoleon iii nga madali an pagkontrola han mehiko nga iya plano gamiton komo base pagbulig han mga confederate dida han americano nga gyera sibil an tudela iusa nga ika upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han misamis occidental ha pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay kilalado an tudela tungod han nga baga sugad hin dako nga halloween costume party nga diin damo nga mga nagkakarisyo nga nagsusul ot hin mga magpakaharadlok nga mga panapton nga ginbubuhat ha tagsa adlaw han bag o nga tuig hiton enero harani han katubtoban o linea han tudela ngan sinacaban an harani nga bungto ha amihanan amo an mahusay ngan sikat nga kiritaon nga eco turismo nga kilalado nga sanctuary para hin mga dolphin ngan iba pa nga mga endangered nga mga kahayupan ha dagat ha nga diez minutos nga biyahe ha sakayan tikang han iba nga mga kiritaon nga nahamutang ha mga mangrove han baranggay tigdok han tudela ngan baranggay libertad bajo han sinacaban usa nga wildlife park nga nagsisirbe komo sanctuary para han iba nga mga hayop sugad han ngan han tarsier nga mabibilngan ha mga kagurangan han harani nga nga usa nga nasodnon nga parke ngan usa pa nga kiritaon nga eco turismo han lugar para hin mga hotel nga urukyan mayda iton parke mga komportable ngan air conditioned nga mga baga hin mga lokal nga ha ligid han mga mangrove han una an tudela mayda nga mga baranggay yana mayda ini ka barangays tikang han an tulo nga mga baranggay nga amo an mga barangggay tuno lalud ngan lampasan gindugang ngadto han bag o nga ginhimo nga bungto han don victoriano dida han panahon han pag okupar han mga espanyol han pilipinas an tudela gintawag han una nag simbalagon han usa nga espanyol nga hi juan tejada nagtukod han sitio han simbalagon tungod han salog simbalagon nga sanga han salog clarin an gintikangan han ngaran nga tudela diri sigurado mayda bersyon nga nasiring nga usa nga espanyol nga padi nga hi padre jimenez nagbalyo han ngaran tikang han simbalagon ngadto ha tudela ha dungog han iya lugar nga natawohan ha espanya an usa liwat nga bersyon nasiring nga han mayda usa liwat nga espanyol nga padi nga hi apolinario tudela nga ginpakada han bungto han misamis nga yana amo an syudad han ozamiz an simbalagon nga hadto nga panahon usa nga sitio han misamis ginbalyo an an ngaran ngadto han tudela ha dungog hini nga padi han pebrero han panahon han pag okupar han mga americano ginhimo ni gobernador heneral francis burton harrison pinaagi han mga pangalagkalag ni senador jose f clarin an bungto han tudela dida han executive order no series of an tudela ginbahin ngadto hin katloan kag tulo nga mga baranggay an syudad han gingoog usa nga syahan nga klase nga syudad ha lalawigan han misamis oriental ha pilipinas nahamutangan ini mga haros ka kilometro ha sinirangan tikang han syudad han cagayan de oro ngan mga ka kilometros ha katundan tikang han syudad han butuan ginsasapitan ini ha sinirangan han bungto han magsaysay misamis oriental han probinsya han bukidnon han bungto han claveria misamis oriental ha salatan ngan ha amihanan han baybayon han gingoog sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an kahaluag han katunaan han bungto ka hektarya an syudad han gingoog ginbahin ngadto hin kapitoan kag siyam nga mga baranggay hi carla maffioletti natawo c ha porto alegre rio grande do sul brasil usa nga opera nga magkaranta natawo hiya hin italyana ngan dutch nga katulinan didto han gidako i nga syudad ha salatan nga brasil usa nga puerto nga bungto ha baybayon han guajará diri harayo tikang han katubtoban o linea han uruguay ngan argentina komo bata nga babaye nagtikang hiya pagtocar han violin ugsa hiya magbalhin ha klasikal nga sista an iya mga talento sugad man nga pag abot han early teens o han mga sobra diez an pangidaron nagkamay ada na hiya mga pasundayag ha mga koncerto ha bug os nga nasod samtang didto pa hiya ha unibersidad nagtikang hiya pagkuha hin mga leksyon hin pagkanta ngan madali ay la nga naipadukwag an iya mabaysay nga tingog dida han subay han iya karera ha musika ginkakilala hiya han iya igkasi brasilenya nga magkaranta nga hi carmen monarcha nakayakan hiya hin damo nga yinaknan o multilingual hi maffioletti nagpili nga mag aram hin boses ha maastricht academy of music ha maastricht didto ha nederlandes sugad han iya sangkay nga hi carmen monarcha samtang natambong hiya didto han akademiya nakilala hiya ni andré rieu nga nagkuha ha iya komo vocalista upod han iya johann strauss nga orchestra dugang han iya pagbiyahe ha bug os nga kalibutan upod han orchestra hi maffioletti naghatag na hin pasundayag komo soloista hin pipira han kan rieu mga album ngan dida hiya han kan rieu mga pbs nga pagpasamwak ha telebisyon ha estados unidos hi carmen monarcha natawo han agosto ha belém pará brasil usa nga opera nga magkaranta natawo hin pamilya nga mahilig hin arte ha amihanan nga brazil it iya amay usa nga manunurat ngan it iya iroy usa nga brasilenya nga magkaranta nahibaro hiya tikang hin pagkabata nga magtocar han cello ngan han piano ngan ha pagtikang nag aram anay nga maging concert nga cellista pero nagtikang hiya pagpadukwag han iya tingog ha pagkanta ngan nagtikang hiya pagkuha hin mga leksyon ha brasil dida han pagsubay han iya karera ha musika ginkakilala hiya han iya igkasi brasilenya nga magkaranta nga hi carla maffioletti sunod han pagtapos niya han iya pag iskwela hiya ngan hi maffioletti kinmadto ha maastricht ha paises bajos o nederlands para hin dugang pa nga vocal training samtang hiya didto hi monarcha ginkuha nga vocalista han orchestra nga lider nga hi andré rieu nga umupod pagbiyahe ha europa ngan han united states upod han johann strauss nga orchestra nakakarawat hi monarcha hin mga dungog komo nagdaog han bidu sayo vocal competition usa nga dako nga internasyonal nga kompetisyon hin karanta nga ginbubuhat ha tagsa tuig ha brasil nga ginngaranan ha dungog han pinakasikat nga opera nga magkaranta hiton nga nasod nga hi bidu sayo han kakumpleto na an iya pag aram ha paises bajos hi monarcha inmuli ha brasil pero binmalik ha europa agod magin soloista para han kan rieu nga tour ngan nagpabilin na iya upod han orchestra tikang hadton nga panahon usa hiya soprano ngan nagkanta hiya ha pipira han kan rieu mga album ngan dida liwat hiya han kan rieu mga pbs nga broadcast ha telebisyon ha estados unidos nakakarawat hiya hin dungog tungod han iya interpretasyon han o mio babbino caro tikang han kan puccini gianni schicchi hi carmen monarcha nagkanta gihapon han habanera tikang han carmen para han pbs an syudad han el salvador ha sinugboanon dakbayan sa el salvador usa nga syudad ha lalawigan o probinsya han misamis oriental ha pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay nahimo nga syudad an el salvador dida han tuig nahimo nga balaod an buhat han republika no o republic act no nga nagbalhin han el salvador tikang hin bungto ngadto hin syudad ginratipika ini han mga bungtohanon han el salvador dida hin plebisito nga ginbuhat han hunyo an syudad han el salvador ginbahin ngadto hin napulo kag lima nga mga baranggay an initao usa nga ika upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han misamis oriental ha pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an initao mayda maupay nga kadagatan para hin pan snorkel nga mayda dagko ngan magkadirudilain nga mga coral magtig a nga mga coral na dominar ha ilarom nga tubig ngan damo nga mga dirudilain nga mga kaisdaan mabibilngan ngan iton mga coral formation amo iton protektado nga habitat han mga ini iton mga turista nga intersado hin snorkeling nga safari puyde magbutang hin tolda o mamlite hin mga balay balay harani han parke an initao ginbahin ngadto hin napulo kag unom nga mga baranggay an cagayan de oro ginpapahalipot nga c d o amo in usa han mga importante nga syudad ha mindanao amo ini an kapital han lalawigan o probinsya han misamis oriental ha pilipinas ngan amo an sentro han rehiyon para han amihanan nga mindanao rehiyon x sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ginkalkular nga mga ka tawo ha nga mga panimalay damo it ngaran han syudad gintawag ini nga gateway to northern mindanao ganghaan ha amihanan nga mindanao the city of white water rafting and river trekking an syudad han white water rafting ngan river trekking kondi labaw ha tangan tungod han mga makisangkayon nga mga tawo hin nga gintawag an syudad nga the city of golden friendship an syudad han bulawanon nga pakigsangkay ha cagayan de oro nahibase in mga kompanyiya multinasyonal sugad han del monte philippines nga han una philippine packing corporation ini nga kompanyiya didto ha cagayan de oro tikang han dekada han mga an mga pinya ha harani nga lalawigan han bukidnon ginkakarga ngadto han ira planta hin panproseso ha baranggay bugo ngan ginpapadara tikang dida ngadto han bug os nga pilipinas asya ngan ha pacifico an syudad han cagayan de oro amo in sentro hin pag aram ha amihanan nga mindanao nahamutangan ha syudad in dagko nga mga kanan estado gna mga institusyon hin pag aram ug mga unibersidad an yana nga alkalde han syudad han cagayan de oro amo hi vicente emano ngan an yana nga bise alkalde amo hi michelle tagarda spiers an syudad han cagayan de oro ginbahin ngadto hin kawaloan nga mga baranggay an syudad han iligan usa nga syahan nga klase nga syudad han lalawigan o probinsya han lanao del norte ha pilipinas amo ini an kasanhi nga kapital han probinsya nahamutangan ini mga ka kilometros ha timugan o salatan sinirangan tikang ha manila sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an syudad han iligan ginsasapitan ha amihanan han bungto han lugait misamis oriental ha salatan han mga bungto han baloi ngan linamon han lanao del norte ha sinirangan han mga probinsya han lanao del sur ngan bukidnon ngan ha katundan han baybayon han iligan an syudad han iligan ginbahin ngadto hin kap atan kag upat nga mga baranggay an syudad han canlaon usa nga ikatulo nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han negros oriental ha butnga nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas sumala han nga census mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an canlaon nahamutang ha ka kilometro tikang ha syudad han dumaguete an kapital han probinsya ginsasapitan an canlaon ha sinirangan han vallehermoso ngan ha salatan han guihulngan didto ha canlaon an gihataasi nga punto han probinsya an bulkan canlaon nga ka metro nga labaw han level han dagat ha gihataasi nga punto hini an syudad han canlaon ginbahin ngadto hin napulo kag duha nga mga baranggay an syudad han dumaguete usa nga nga syudad ha lalawigan o probinsya han negros oriental ha butnga nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas amo ini an kapital an prinsipal nga daungan hin sakayan o puerto ngan gidako i nga syudad han negros oriental sumala han nga census mayda ini populasyon nga ka tawo iton tawo nga taga dumaguete tinatawag nga dumagueteño o dumagitnon an syudad han dumaguete ginbahin ngadto hin katloan nga mga baranggay nga ginklasipika ini ngatanan komo urbano an walo nga baranggay ha sawang o downtown han syudad kilalado kaurugan ha numbero an giguti ayi nga baranggay amo an baranggay nga mayda kahaluag hin ka hektarya la samtang an gidako i nga baranggay amo an baranggay banilad nga mayda ka hektarya an syudad han iloilo nga tinatawag gihapon ha halipot nga iloilo amo an kapital nga syudad han lalawigan o probinsya han iloilo ha katundan nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas amo gihapon ini an sentro han rehiyon ngan an importante nga pag ultan nga ekonomiko han katundan nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an an syudad mayda populasyon nga sumala han census han tuig ngan amo nga ini an ika siyam nga gidako i hin populasyon nga syudad ha pilipinas gin agnayan an iloilo nga the princess city in the south an prinsesa nga syudad ha salatan tungod han halarom nga daungan hin barko hini ha kaagi usa ini han mga dagko nga mga sentro hin pag uma han nasod nga nabaligya ha gawas han nasod hin asukar luget saging mangga ngan iba pa nga mga recurso natural han panahon nga kolonyal han espanyol ngan amerika an british nga expatriate nga hi nicholas loney nagbanhaw han puerto tikang han kawaray gamit ngan pagbiya hini han nga census nga mayda gin update nga mga talaan han philippine national statistics office an syudad han iloilo mayda populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay ngan mayda nga pagtubo hin katawhan ha tagsa tuig an average nga pagpadot hin populasyon mga ka tawo ha tagsa kwadrado nga kilometro nga kun igkumpara mga katunga hiton kanan tokyo japan an syudad han iloilo ginbahin ngdato hin usa ka gatos kawalaon nga mga baranggay nga gintirok ngadto hin pito nga mga distrito ha heyograpiya an ngatanan nga mga distrito hin heyograpiya han syudad han iloilo mga bulag nga mga bunto han una gawas han lapuz nga usa nga ubos nga distrito han la paz tubtob han ginlakip hira ngadto hin usa nga syudad han pagbalhin ngadto hin syudad han iloilo ngan gin inagurar nga charter nga syudad han agosto an ngatanan nga mga distrito mayda nira mga kalugaringon nga mga singbahan nga ilarom han arsodiosesis han jaro an mga distrito han jaro mandurriao ngan molo ginkikita nga mga komersyal nga mga lugar samtang an arevalo ngan la paz mga lugar hin pag ukoy an molo han una usa nga distrito hin pag ukoy samtang an mandurriao amo an lugar han daan nga iloilo nga luparan mandurriao nga luparan ngan dinhi liwat an gidakoi nga shopping mall han syudad sm city iloilo an syudad mismo usa gihapon nga lugar hin negosyo ngan sentro hin politika han syudad ngan han lalawigan han iloilo dinhe liwat nahamutang an pan nasod nga pwerto han iloilo ngan pantalan han salog an bag o nga ginhimo nga distrito hin heyograpiya han lapuz usa nga lugar hin industriya ngan pag ukoy nga diin nahamutang an mga kompanyiya hin sakayan mga depot hin oil ngan pan giling nga factory uusa la nga lehislatibo nga distrito an syudad han iloilo hi andré léon marie nicolas rieu natawo oktubre ha maastricht ha nederlandes usa nga holandes nga violinista ngan konduktor sikat hiya tungod kay nakabuhat hiya hin internasyonal nga revival ha waltz o balse nga musika ngan tungod han iya damo nga mga damo in namalit nga mga recording upod han iya johann strauss nga orchestra natawo hi andré rieu ngadto hin kristyano nga panimalay nga huguenot an katulinan ha maastricht hi rieu nagtikáng pag aram han violin han lima ka tuig an iya edad nagtubo hiya hin usa nga dako nga pamilya nga mahilig hin musika ngan an iya amay usa nga konduktor tikang hin bata pa nga edad nagkamay ada hiya hin hilig han orchestra nag aram hiya hin violin didto han akademiya musika ha lige ngan ha conservatorium maastricht lakip han iya mga manurutdo o maestro hira jo juda ngan herman krebbers tikang han tubtob didto hiya nagtambong han akademiya musika ha bruselas nga diin hiya nag aram upod kan andré gertler didto hini nga akademiya nakadaog hiya han premier prix hi rieu nagkamay ada experyensya ha klasikal nga musika orchestral la hangtod han iya pag iskwela ha unibersidad nga diin naghatag hiya hin pasundayag han bulawan ngan salapi nga waltz ni franz lehár naupayan hiya han reaksyon han mga nananambong han g u nga musika ngan nagdesidir hiya pagporsegir han waltz nga forma naghimo hiya han maastricht salon orchestra ngan naghatag hin pasundayag komo usa nga violinista upod han limburg symphony orchestra han naghimo hiya han johann strauss orchestra ngan han iya kalugaringon nga produksyon nga kompanyiya mayda niya asawa nga an ngaran hi marjorie ngan duha nga anak hira marc ngan pierre rieu an orchestra nagtikang han nga mayda napulo kag duha nga mga api pero yana naghahatag ini hin mga pasundayag nga mayda kap atan o kwarenta ngan tubtob kalim an o singkwenta nga mga musikero han sugad liwat nga panahon nga an orchestra nagtikang pag tour han europa nagkamay ada ini bag o nga pagbalik hin interes ha musika hin waltz o balse ini nga pagbalik hin interes didto kasagaran ha paises bajos ngan nagtikang han ira pag record han ikaduha nga waltz tikang han kan shostakovich mga jazz suite komo resulta hi rieu gintawag nga amo an hadi hin waltz hi rieu ngan an johann strauss orchestra naghatag hin mga pasundayag ha europa ha amihanan nga america ngan ha hapon nakadaog na hira hin pira nga mga premyo upod in duha nga mga world music award ngan mayda hira mga recording nga nakaabot na hin gold ngan platinum ha damo nga mga nasod ha bug os nga kalibutan upod in ka beses nga platinum ha nederlands hi rieu nagrerekord ha iya kalugaringon nga recording studio in haluag nga pagpipili an hin klasikal nga musika pati gihapon hin popular ngan folk nga musika pati gihapon in musika tikang hin mga sikat nga mga sound track hin mga sine ngan musikal ha teatro an iya marisyo ngan dirudilain nga mga orchestral nga mga pasundayag nakagpakada in mga mananambong nga ha ordinaryo waray hilig hin klasikal nga musika hi rieu nagtrabaho anay upod han iya bugto nga hi jean philippe hin pira ka tuig pero hi jean philippe nagtikang na yana han iya kalugaringon ga produksyon nga kompanyiya pero an rieu anak nga hi pierre rieu natrabaho pa upod han iya amay hi andre rieu nagtotokar nga nagamit hin nga stradivarius nga violin in pira han mga pasundayag han iya orchestra iginpasalida ha reino unido ngan ha estados unidos dida han pbs nga telebisyon nga network sugad an nga pagpasalida han andre rieu live in dublin nga ginfilm ha dublin irlanda ngan an nga nga ginfilm ha piazza della republica ha baryo han cortona ha toscana italya diri ini nga lista o talaan kumpleto hi giacomo antonio domenico michele secondo maria puccini disyembre nobyembre usa nga italyano ngakompositor hin opera nga sinisiring nga usá han mga makarit nga mga kompositor hin opera han urhe nga ika ngan syahan nga bahin han ika nga siglo gintawag hiyá nga amo an pinakaharangdon nga kompositor hin italyano nga opera sunod kan verdi an sayó nga bahin han mga buhat ni puccini nahibase han minat an nga urhe nga ika nga gatostuig nga romantiko nga opera nga italyano ha urhé malinamposon niya nga naipadukwag an iya buhat han baga hin tuód nga estilo nga verismo nga diin usá hiyá han mga nangunguna nga nagbandilyo an mga kilalado nga sinurat ni puccini amo an la bohme tosca madama butterfly ngan turandot ngatanan hini upod han mga importante nga opera nga gintutukar nga mga standard it launched his remarkable relationship with the librettests luigi illica and giuseppe giacosa who collaborated with him on his next three operas composition was slow after this in puccini was injured in an automobile accident in giacosa died in there was scandal after puccini s wife elvira falsely accused their maid doria manfredi of having an affair with puccini the maid then committed suicide elvira was successfully sued by the manfredis and giacomo had to pay damages and in puccini s editor giulio ricordi who had a very important role in the rising of his career died nonetheless in puccini completed la fanciulla del west which he later on thought of as his most powerful opera and in finished the score of la rondine a piece he reworked from an operetta he had attempted to compose only to find that his style and talent were incompatible with the genre in il trittico premiered in new york this work is composed of three one act operas a horrific episode il tabarro in the style of the parisian grand guignol a sentimental tragedy suor angelica and a comedy or farce gianni schicchi of the three gianni schicchi is the most popular a habitual chain smoker of cigarettes puccini began to complain of chronic sore throats towards the end of a diagnosis of throat cancer led his doctors to recommend a new and experimental treatment called radiation therapy which was being offered in brussels belgium he died there on november from complications from the treatment uncontrolled bleeding led to a heart attack one day after undergoing surgery news of his death reached rome during a performance of la bohme the opera was immediately stopped and the orchestra played chopin s funeral march for the stunned audience he was buried in milan but in his son ordered the transfer of his father s remains to the chapel in his house at torre del lago where he still lies together with his wife and son his death marked the end of opera as a popular art form turandot his last opera was left unfinished the last two scenes were completed by franco alfano when the opera was premiered by toscanini he had chosen not to perform the score by alfano the performance progressed to the last measures that puccini himself completed and orchestrated and at this point the orchestra stopped and the performers froze in position toscanini turned to the audience and said here the opera finishes because at this point the maestro died only in an official new completion was made by luciano berio bisan kon hi puccini kilalado tungod han iya mga opera nagkomposo gihapon hiya hin mga piyesa para hin orkestra sagrado nga musika chamber nga musika ngan mga kanta para han tingog ngan piano mga pagkukuhaan an peñón de vélez de la gomera usa han mga espanyol nga teritoryo ha amihanan nga africa atbang han labnasan han marruecos plazas de soberanía upod han mga daplin han dagat nga mga enclave han ceuta ngan melilla an isla han peñón de alhucemas islas chafarinas ngan an guti ay nga puro han isla perejil it peñón de vélez de la gomera nahamutang mga ka km mi ha timugan salatan sinirangan o sureste tikang ha ceuta usa nga darudako nga espanyol nga enclave ha marruecos isla ini han una pero yana permanente nga nahadugtong han lapyahan han marrueco pinaagi hin ka milyas feet nga kahalaba nga estrecho hin baras usa han mga gihaliputi nga mga linea han kalibutan naglalakip ini hin mga ka m ginkuha ini han espanya han ngan gindumara ha ilarom han melilla ngan permanente nahailarom han pagkontrola han espanya tikang han ha yana gin ookupahan la ini hin militar nga garrison hin mga ka tawo ngan waray civilian nga populasyon an afganistan o kundi man afghanistan kaluwás ha ininglis pashto dari pashto dari nga an opisyal nga ngaran republika islamika han afganistan da afghanistan islami dawlat dolate eslmie afghnestn iningles islamic republic of afghanistan kinatsila repblica islámica de afganistán o estado islámico de transición de afganistán usa nga sirado hin dagat nga nasod nga nahamutang ha salatan nga butnga nga asya ginsasapitan an afganistan han pakistan ha sidlangan ngan salatan han iran ha katundan han turkmenistan uzbekistan ngan tajikistan ha amihan ngan ha hirayo nga dumagsaan han tsina na okupar ini hin ngan usá ini nga nasod nga damo hin kabugkiran ngan mga patag ha amihan ngan ha habagatan an syudad han kabul amo an pamunuan o kapital ngan amo gihapon an gidako i nga syudad han nasabi nga nasod an kamolupyohan hiní ka milyon nga an kaurugan hini mga ethniiko nga mga pashtun mga tajik mga hazara ngan mga uzbek an ngaran nga afghnistn gintutuohan nga sugad ka maiha han ethnonimo nga afghan nga gindokumenta dida han ika nga gatostuig nga barasahon hin heyograpiya hudud ul alam an gamot nga ngaran afghan gingamit ha kaagi hin pagtudlok hin usá nga api han ethniko nga mga pashtun ngan an suffix stan nangangahulogan lugar han mga ha pinersa sugad man an ngaran nga afghanistan o afganistan nangangahulogan nga tuna han mga afghan o kun ha ispesipiko nga pagtudlok ha kaagi ha tuna han mga pashtun bisan pa man an moderno nga konstitusyon han afghanistan nasiring nga a n pulong nga afghan gagamiton pagtudlok ha tagsa bungtohanon han afghanistan an arabya saudi o kundi man saudi arabia o puyde liwat arabya saudita ha literal nga winaray arabya nga saudi kinatsila arabia saudita ininglis saudi arabia nga ha opisyal nga pagtawag ginhadi an han arabya saudi usa nga nasod ha katundan nga asya nga nahihimo han dako nga bahin han rawis han arabya mayda iní kahaluag hin tuna nga mga ka kilometro ka kwadrado nga milya an saudi arabia ha heyograpiya amo an gidako i nga soberano nga estado ha katundan nga asya an ikaduha nga gidako i ha arabo nga kalibutan sunod han algeria an ikalima nga gidako i ha asya ngan an ika nga gidakoi ha kalibotan ginsasapitan an saudi arabia han hordanya ngan irak ha amihan han kuwait ha dumagsaan han qatar barein ngan han emiratos arabes unidos ha sidlangan han oman ha timugan ngan han yemen ha salatan nahabulag iní tikang han israel ngan han ehipto pinaagi han gulfo han aqaba amo la ini an nasod nga mayda baybayon ha dagat pula ngan in baybayon ha gulfo han persia ngan an kadam an han katunaan hini nahihimo hin mamara nga disyerto ubos nga tuna ngan mga kabugkiran tikang han oktubre an saudi nga ekonomiya amo an gidakoi ha butnga nga sinirangan ngan an ika nga gidakoi ha kalibutan an saudi arabia mayda gihapon in usá han mga gibatan oni nga mga kamolupyohan han kalibutan ka porsyento han nga milyon nga molupyo hini mga diri pa naabot hin ka tuig nga panuigon an teritoryo nga yana naghihimo han saudi arabia amo an lugar hin pipira nga mga kahadto nga kultura ngan mga sibilisasyon an kaagi ugsa hin kasaysayan han saudi arabia nagpapakita hin pira nga mga sayo nga mga nahabilin hin buruhaton hin katawhan ha kalibutan an islam nga amo an ikaduha nga gidako i nga relihyon han kalibutan ginmawas ha yana nga adlaw nga saudi arabia han sayo nga bahin han ika nga gatostuig gin usa han islamico nga manaragna nga hi mahoma an kamolupyohan han arabia ngan naghimo hin uusa nga islamico nga relihiyoso nga gobyerno katapos han iya pagkamatay han madagmit nga ginpahaluag han mga nagsunod ha iya an teritoryo nga ilarom hin muslim nga pagdumara gawas han arabia nansakop hin mga dagko nga mga bahin hin katunaan tikang han rawis iberia ha katundan kutob han yana nga adlaw nga pakistan ha sidlangan hin pipira la nga mga dekada mga arabo nga dinastiya nga nagtikang han yana nga adlaw nga saudi arabia nagtukod han rashidun umayyad abbasid ngan fatimid nga mga kalipato pati gihapon in pipira nga mga dinastiya ha asya aprika ngan europa an kahaluag han yana nga adlaw nga saudi arabia nahimo anay hin kaurugan upat nga lain nga mga rehiyon hejaz najd ngan mga bahin han sinirangan nga arabya al ahsa ngan salatan nga arabya asir gintukod an ginhadi an han saudi arabia han ni ibn saud gin usa niya an upat nga rehiyon ngadto hin usá nga estado pinaagi hin mga sunodsunod nga mga panakop nga nagtikang han han pagsakop han riyadh an balay han katulinan han iya panimalay an panimalay han saud tikang hadto an saudi arabia usá nga totalitariano nga monarka absoluta nga ginsisiring nga diktadura nga naeeredir nga ginpapamunuan hin pagsunod hin islamista nga mga surundon an ultrakonserbador nga wahhabi nga relihiyoso nga pangiwa ha sulod han sunni nga islam gintatawag nga dako nga kinaiya han saudi nga kultura nga an pagpakalat hini ha kalibutan ginpanalapi hin dako pinaagi han pagbaligya hin lana ngan gas an saudi arabia agsob nga tinatawag nga an tuna han duha nga baraan nga meskita hin pag ungod han al masjid al haram ha mecca ngan han al masjid an nabawi ha medina an duha nga gibabaraani nga lugar ha islam inarabo an opisyal nga pinulongan han estado nadiskobrehan in petrolyo han marso ngan nasundan iní hin pipira pa nga mga nabilngan ha sinirangan nga lalawigan tikang hiní an saudi arabia nagin ikaduhá nga gidako i nga naprodusir hin lana sunod han estados unidos amo an gidako i nga na export hin lana an nakontrolar han ikaduhá nga gidako i nga mga reserba hin lana ngan an ika unom nga gidako i nga reserba hin natural nga gas ginkategorisar an ginhadi an nga usá nga world bank nga hataas hin income nga ekonomiya nga mayda hataas nga human development index ngan amo la an arabo nga nasod nga upod han g nga dagko nga mga ekonomiya an barein o kundi man bahrain nga an opisyal nga ngaran ginhadi an han barein puyde liwat ginhadi an han bahrain usá nga nasod nga pur ha gulfo han persia nahihimo an soberano nga estado hin guti ay nga kapurupod an nga nahabutnga palibot han pur han barein nga nahamutang ha butnga han rawis han qatar ngan han dumagsaan nga labnasan han saudi arabia nga diin nahasumpay iní han ka kilometro ka milyas nga kalsada ni hadi fahd an kamolupyohan han barein mga c upod in nga mga diri nasyonal an barein nga kwadrado nga kilometro nga kwadrado nga milyas hin kadako nga naghihimo iní nga ikatulo nga gigutiayi nga nasod ha asya sunod han maldivas ngan singgapura an syudad han manama amo an pamunuan ngan gidakoi nga syudad an barein amo an sityo han kahadto nga sibilisasyon han dilmun kilalado iní tikang han kahadto tungod han mga panagatan hin mutya o perlas nga ginkikita nga amo an gimaupayi han kalibotan kutob han ika nga gatostuig an barein amo an mga sarusayo nga mga lugar nga nagkarawat han islam han ad sunod hin panahón hin arabo nga pagdumara ginpamunuan an bahrain han imperyo portuges tikang kutob han nga diin ginsakop iní ni shah abbas i han dinastiya safavid ha ilarom han imperyo persa han an katulinan han bani utbah nagsakop han bahrain tikang kan nasr al madhkur ngan tikang hiní nga panahon ginpamunuan iní han al khalifa nga hadianon nga panimalay nga diin hi ahmed al fateh am an syahan nga hakim han barein han mga urhe nga bahin han gatostuig han mga s pagsunod hin mga sunodsunod nga mga kasabotan upod han mga britaniko nagin protektorado an barein han reino unido han nagdeklara hin paglugaríng an barein kasanhi anay ini nga emirato han gindeklara iní nga islamiko nga monarkiya nga konstitusyonal han nakatagamtam an nasod hin mga protesta nga na inspirar han arab spring han rehiyon an naghahadi nga hadianon nga panimala han al khalifa han barein gintahapan ngan ginpakaraot tungod hin mga abuso hin katungdanan hin katawhan upod in pagpriso pagkastigo ngan pagbitay hin mga disidente mga tawo hin oposisyon ha politika ngan an mayoriya nga shia nga muslim nga kamolupyohan ginpadukwag han bahrain an syahan nga ekonomiya katapos hin lana o post oil nga ekonomiya ha gulfo han persia an gindangatan tikang hin mga dekada hin pag invest ha mga sektor hin banking ngan turismo damo han mga gidako i nga institusyon hin panalapi mayda presensya ha pamunuan han nasod sugad man mayda iní hataas nga human development index ngan ginkikilala iní han world bank nga usá nga hitaas in ganansya nga ekonomiya api an bahrain han nasyones unidas non aligned movement arab league organisation of islamic cooperation ngan han gulf cooperation council hi antonio abad usa nga maniniday fictionista dramatista ngan ensayista tikang ha cebu ha butnga nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas kilalado hiya nga usa nga nangunguna nga bisaya nga manunurat ha kinatsila usa hiya nga makarit ha costumbrismo lokal nga kolor ngan hin forma hin pagsaysay nga tinatawag nga instantanea o rafaga nagdaog hiya han premio zobel han ngan han usa hiya nga propesor ha far eastern university ngan ha university of the philippines nga diin hiya nagtutdo hin kinatsila ngan usa han mga nagtukod han departamento han espanyol yana departamento han mga europeo nga yinaknan hi sergio osmeña y suico septyembre mdash oktubre amo an ikaduha nga presidente o mangulo han mankomunidad han pilipinas hiya an sugbong mangulo o bise presidente ha ilarom ni manuel l quezon ngan nahapuesto ha pagka mangulo han kamatay ni quezon han usa hiya han mga nagtukod han partido nacionalista hi osmeña usa nga kabahin han prominente nga osmeña nga pamilya nga naglalakip han iya anak hi anay senador sergio osmeña jr ngan han iya mga apo hira senador sergio osmeña iii ngan john osmeña kasanhi nga gobernador lito osmeña ngan mayor tomas osmeña hi osmeña usa nga intsek nga mestizo natawo ha sugbo kan juana osmeña y suico nagkuha hiya han iya elementarya nga pag aram didto ha university of san carlos ngan naggradwar han hi osmeña nagpadayon han iya pag aram didto ha manila nag iskwela ha san juan de letran college nga diin anay hiya nagkakilala kan manuel l quezon usa nga iya igkasi estudyante ha klase nag aram hiya hin balaod ha university of santo tomas ngan ikaduha nga gihataasi an marka dida han bar examination han hi osmeña nagsirbe dida han staff hin gyera ni heneral emilio aguinaldo komo usa nga mensahero ngan periodista han nagtukod hiya han periodiko ha cebu nga el nuevo dia nga nag iha hin tulo ka tuig hi osmeña usa nga abogado ngan editor hin periodiko ugsa hiya mahibulig ha lokal nga mga politika nagtikáng hiya komo konsehal han an amerikano nga kolonyal nga administrasyon naghimo ha iya nga gobernador han sugbo o cebu kaatapos hin duha ka tuig na elihir hiya nga gobernador han sugbo samtang gobernador hiya nagdalagan hiya dida han pinili ay para han syahan nga kapulongan pilipinhon o philippine assembly han ngan napili hiya nga speaker hadton nga kapulongan hi osmeña pa la an edad han kahimo niya nga gihataasi in ranggo nga opisyal pilipino hadto nga panahon hiya ngan in usa liwat nga politiko nga hi manuel l quezon han tayabas nagtukod han partido nacionalista komo baton han partido federalista han mga politiko ha manila an duha nagkaada hin pagkaribal para hin kadominante ha politika tikang hini nga panahon hi osmeña napili nga assemblyman han ngan nagpabilin nga miyembro han ubos nga balayan hangtod han hiya an bise presidente han nasod hin duha nga nagsunod nga panahon o terms ha ilarom han mankomunidad pilipinhon o philippine commonwealth kinmadto hiya ha estados unidos han agod makabulig han pagpasa han hare hawes cutting independence bill nga nasaliwanan han tydings mcduffie act han marso hi osmeña napili nga sugbong mangulo han commonwealth han upod kan quezon komo mangulo na elihido hiya hin otro han han pagbalhin han gobyerno commonwealth ngadto ha estados unidos ha exilyo hi osmeña inmupod kan quezon hi osmeña nagin mangulo han commonwealth han kamatay ni quezon han inmuli hiya ha pilipinas hadto ngahaw nga tuig upod kan heneral douglas macarthur ngan an mga puwersa liberasyon katapos han gyera hi osmeña amo an nagbalik han gobyerno commonwealth government ngan han iba nga mga dirudilain nga mga departamento ehekutibo nagpadayon hiya pakigbisog para han paglugaring o independensya han pilipinas para han pinili ay hin mangulo han dinmiri hi osmeña pagkampanya tungod kay siring niya an pilipino nga katawhan maaram han iya buhat hin ka tuig hin tuptop ngan matadong nga serbisyo bisan pa napirde hiya ni manuel roxas nga nakadaog hin ka porsyento han botos ngan amo an nagin syahan nga mangulo han independyente nga republika han pilipinas katapos han iya kapirde dida han pinili ay hi osmeña nagretiro ngadto ha iya balay ha cebu namatay hiya ha edad han han oktubre ha veteran s memorial hospital ha syudad han quezon didto hiya ginlubong ha north cemetery ha manila an uss wisconsin bb usa nga iowa nga klase nga battleship ngan ikaduha nga barko han united states navy nga ginngaranan ha dungog han u s nga estado han wisconsin ginhimo ini ha philadelphia navy yard ngan ginlansar dida han disyembre s next operation was in the philippines specifically the occupation of luzon bypassing the southern beaches american amphibians went ashore at lingayen gulf the scene of the japanese landings nearly three years before wisconsin armed with heavy anti aircraft batteries performed escort duty for tf s fast carriers during air strikes against formosa luzon and the nansei shoto to neutralize japanese forces there and to cover the unfolding lingayen gulf operations those strikes lasting from january to january included a thrust into the south china sea in the hope that major units of the japanese navy could be drawn into battle wisconsin s carrier group launched air strikes between saigon and camranh bay indochina on january resulted in severe losses for the enemy tf s warplanes sank ships and heavily damaged docks storage areas and aircraft facilities formosa already struck on january and january was raided again on january january and january throughout january wisconsin shielded the carriers as they conducted air raids at hong kong canton hainan island the canton oil refineries the hong kong naval station and okinawa wisconsin was assigned to the fifth fleet when admiral raymond a spruance relieved admiral halsey as commander of the fleet she moved northward with the redesignated tf as the carriers headed for the tokyo area on february the task force approached the japanese coast under cover of adverse weather conditions and achieved complete tactical surprise as a result wisconsin and the other ships shot down enemy planes and destroyed more on the ground japanese shipping both naval and merchant suffered drastically too as did hangars and aircraft installations wisconsin and the task force moved to iwo jima on february to provide direct support for the landings slated to take place on that island on february they revisited tokyo on february and the next day hit the island of hachino off the coast of honshu which resulted in heavy damage to ground facilities additionally the american planes sank five small vessels and destroyed planes wisconsins task force stood out of ulithi on march bound for japan the mission of that group was to eliminate airborne resistance from the japanese homeland to american forces off okinawa enemy fleet units at kure and kobe on southern honshu reeled under the impact of the explosive blows delivered by tf s airmen on march and march from a point miles km southwest of kyushu tf hit enemy airfields on that island unfortunately allied anti aircraft fire on march failed to stop a kamikaze attack on the carrier franklin cv that afternoon wisconsin and the task force retired from kyushu screening the blazing and battered flattop and in doing so the screen shot down attackers on march wisconsin trained her inch mm guns on targets ashore on okinawa together with the other battlewagons of the task force she pounded japanese positions and installations in preparation for the landings japanese resistance while fierce was doomed to failure by dwindling numbers of aircraft and trained pilots while tf s planes were dealing with yamato and her escorts enemy aircraft attacked the american surface units combat air patrols cap shot down enemy planes and ships gunfire shot down another three but not before one kamikaze attack penetrated the cap and screen to crash on the flight deck of the fleet carrier hancock cv on april the japanese renewed their kamikaze attacks and only drastic maneuvers and heavy barrages of gunfire saved the task force combat air patrols shot down planes and ships gunfire shot down the next day enemy aircraft attacked tf but wisconsin together with other units of the screens for the vital carriers kept the kamikaze pilots at bay and destroyed them before they could reach their targets over the days that ensued japanese suicide attacks managed to crash into three carriers intrepid cv bunker hill cv and enterprise cv on successive days by june a typhoon was swirling through the fleet wisconsin rode out the storm unscathed but three cruisers two carriers and a destroyer suffered serious damage offensive operations were resumed on june with a final aerial assault on kyushu japanese aerial response was virtually nonexistent planes were located and destroyed on that day one of wisconsin s floatplanes landed and rescued a downed pilot from the carrier shangri la cv wisconsin ultimately put into leyte gulf and dropped anchor there on june for repairs and replenishment three weeks later on july the battleship and her escorts sailed once more for japanese home waters for carrier air strikes on the enemy s heartland nine days later carrier planes from tf destroyed enemy aircraft on the ground and smashed industrial sites in the tokyo area wisconsin and the other ships made no attempt whatsoever to conceal the location of their armada due in large part to a weak japanese response to their presence on july wisconsin fired the inch mm guns at the steel mills and oil refineries at muroran hokkaido two days later she wrecked industrial facilities in the hitachi miro area on the coast of honshu northeast of tokyo itself during that bombardment british battleships of the british pacific fleet contributed their heavy shellfire by that point in the war allied warships such as wisconsin were able to shell the japanese homeland almost at will task force s planes subsequently blasted the japanese naval base at yokosuka and put the former fleet flagship nagato out of action one of the two remaining japanese battleships throughout july and into august admiral halsey s airmen visited destruction upon the japanese the last instance being against tokyo on august two days later the japanese surrendered world war ii was over at last wisconsin as part of the occupying force arrived at tokyo bay on september three days after the formal surrender occurred on board the battleship missouri bb during wisconsin s brief career in world war ii she had steamed miles km since commissioning had shot down three enemy planes had claimed assists on four occasions and had fueled her screening destroyers on some occasions shifting subsequently to okinawa the battleship embarked homeward bound gis on september as part of operation magic carpet staged to bring soldiers sailors and marines home from the far flung battlefronts of the pacific departing okinawa on september wisconsin reached pearl harbor on october remaining there for five days before she pushed on for the west coast on the last leg of her state side bound voyage she reached san francisco california on october heading for the east coast of the united states soon after the start of the new year wisconsin transited the panama canal between january and january and reached hampton roads virginia on january following a cruise south to guantánamo bay cuba the battleship entered the norfolk naval shipyard for overhaul after repairs and alterations that consumed the summer months wisconsin sailed for south american waters over the weeks that ensued the battleship visited valparaíso chile from november to november callao peru from november to november balboa canal zone from november to november and la guaira venezuela from november to november before returning to norfolk on wisconsin spent nearly all of as a training ship taking naval reservists on two week cruises throughout the year those voyages commenced at bayonne new jersey and saw visits conducted at guantánamo bay cuba and the panama canal zone while underway at sea the ship would perform various drills and exercises before the cruise would end where it had started at bayonne during june and july of wisconsin took united states naval academy midshipmen on cruises to northern european waters in january wisconsin reported to the atlantic reserve fleet at norfolk for inactivation placed out of commission in reserve on july wisconsin was assigned to the norfolk group of the atlantic reserve fleet her sojourn in mothballs however was comparatively brief due to the north korean invasion of south korea in late june wisconsin was recommissioned on march with captain thomas burrowes in command after shakedown training the revitalized battleship conducted two midshipmen training cruises taking the officers to be to edinburgh scotland lisbon portugal halifax nova scotia new york city and guantánamo bay cuba before she returned to norfolk while leaving new york wisconsin was accidentally grounded on mud flats in new york harbor but was freed on august with no damage to the ship wisconsin departed norfolk on october bound for the pacific she transited the panama canal on october and reached yokosuka japan on november there she relieved new jersey bb as flagship for vice admiral h m martin commander seventh fleet on november with vice admiral martin and rear admiral f p denebrink commander service force pacific embarked wisconsin departed yokosuka for korean waters to support the fast carrier operations of tf she left the company of the carrier force on december and screened by the destroyer wiltsie dd provided gunfire support for the republic of korea rok corps in the kasong kosong area after disembarking admiral denebrink on december at kangnung the battleship resumed station on the korean bombline providing gunfire support for the american st marine division wisconsin s shellings accounted for a tank two gun emplacements and a building she continued her gunfire support task for the st marine division and st rok corps through december accounting for enemy bunkers artillery positions and troop concentrations on one occasion during that time the battleship received a request for call fire support and provided three star shells for the st rok corps illuminating an enemy attack that was consequently repulsed with considerable enemy casualties after being relieved on the gunline by the heavy cruiser st paul ca on december wisconsin retired only briefly from gunfire support duties she resumed them however in the kasong kosong area on december screened by the destroyer twining dd the following day december saw the embarkation in wisconsin of rear admiral h r thurber commander battleship division the admiral came on board via helicopter incident to his inspection trip in the far east the battleship continued naval gunfire support duties on the bombline shelling enemy bunkers command posts artillery positions and trench systems through december she departed the bombline on that day to render special gunfire support duties in the kojo area blasting coastal targets in support of united nations un troops ashore that same day she returned to the kasong kosong area on december she disembarked admiral thurber by helicopter the next day wisconsin departed korean waters heading for the sasebo u s fleet activities base to rearm returning to the combat zone on december wisconsin embarked united states senator homer ferguson of michigan on december that day the battleship supported the th rok invasion with night illumination fire that enabled the rok troops to repulse a north korean assault with heavy enemy casualties departing the bombline on december the battleship later that day transferred her distinguished passenger senator ferguson by helicopter to the carrier valley forge cv wisconsin next participated in a coordinated air surface bombardment of wonsan to neutralize pre selected targets she shifted her bombardment station to the western end of wonsan harbor hitting boats and small craft in the inner swept channel during the afternoon such activities helped to forestall any attempts to assault the friendly held islands in the wonsan area wisconsin then made an anti boat sweep to the north firing the five inch mm batteries on suspected boat concentrations she then provided gunfire support to un troops operating at the bombline until three days before christmas she then rejoined the carrier task force on december francis cardinal spellman on a korean tour over the christmas holidays visited the ship coming on board by helicopter to celebrate mass for the catholic members of the crew he left the ship by helicopter off pohang three days later on the last day of the year wisconsin put into yokosuka wisconsin departed that japanese port on january and headed for korean waters once more she reached pusan the following day and entertained the president of south korea syngman rhee and his wife on january president and mrs rhee received full military honors as they came on board and he reciprocated by awarding vice admiral martin the rok order of the military merit wisconsin returned to the bombline on january and over the ensuing days delivered heavy gunfire support for the st marine division and the st rok corps as before her primary targets were command posts shelters bunkers troop concentrations and mortar positions as before she stood ready to deliver call fire support as needed one such occasion occurred on january when she shelled enemy troops in the open at the request of the rok st corps rearming at sasebo and once more joining tf off the coast of korea soon thereafter wisconsin resumed support at the bombline on january three days later she shifted once more to the kojo region to participate in a coordinated air and gun strike that same day the battleship returned to the bombline and shelled the command post and communications center for the th north korean division during call fire missions for the st marine division returning to wonsan at the end of january wisconsin bombarded enemy guns at hodo pando before she was rearmed at sasebo the battleship rejoined tf on february and the next day blasted railway buildings and marshaling yards at hodo pando and kojo before rejoining tf after replenishment at yokosuka a few days later she returned to the kosong area and resumed gunfire support during that time she destroyed railway bridges and a small shipyard besides conducting call fire missions on enemy command posts bunkers and personnel shelters making numerous cuts on enemy trench lines in the process on february wisconsin arrived at pusan where vice admiral shon the rok chief of naval operations united states ambassador j j muccio and rear admiral scott montcrief royal navy commander task group visited the battleship departing that south korean port the following day wisconsin reached yokosuka on march a week later she shifted to sasebo to prepare to return to korean waters wisconsin arrived off songjin korea on march and concentrated her gunfire on enemy railway transport early that morning she destroyed a communist troop train trapped outside of a destroyed tunnel that afternoon she received the first direct hit in her history when one of four shells from a communist mm gun battery struck the shield of a starboard mm mount although little material damage resulted three men were injured wisconsin subsequently destroyed that battery with a inch mm salvo before continuing her mission after lending a hand to support once more the st marine division with her heavy rifles the battleship returned to japan on march relieved as flagship of the seventh fleet on april by sister ship iowa bb wisconsin departed yokosuka bound for the united states en route home she touched briefly at guam where she took part in the successful test of the navy s largest floating dry dock on april and april marking the first time that an iowa class battleship had ever utilized that type of facility she continued her homeward bound voyage via pearl harbor and arrived at long beach california on april she then sailed for norfolk early in june wisconsin resumed her role as a training ship taking midshipmen to greenock scotland brest france and guantánamo bay cuba before returning to norfolk she departed hampton roads on august and participated in the nato exercise operation mainbrace after her return to norfolk wisconsin underwent an overhaul in the naval shipyard there wisconsin remained in the atlantic fleet throughout and into training midshipmen and conducting exercises after a month of routine maintenance wisconsin departed norfolk on september bound for the far east sailing via the panama canal to japan wisconsin relieved new jersey bb as seventh fleet flagship on october during the months that followed wisconsin visited the japanese ports of kobe sasebo navy yard yokosuka otaru and nagasaki she spent christmas at hong kong and was ultimately relieved of flagship duties on april and returned to the united states soon thereafter reaching norfolk via long beach and the panama canal on may entering the norfolk naval shipyard on june wisconsin underwent a brief overhaul and commenced a midshipman training cruise on july after revisiting greenock brest and guantánamo bay the ship returned to the norfolk naval shipyard for repairs shortly thereafter wisconsin participated in atlantic fleet exercises as flagship for commander second fleet departing norfolk in january wisconsin took part in operation springboard during which time she visited port au prince haiti then upon returning to norfolk the battleship conducted another midshipman s cruise that summer visiting edinburgh copenhagen denmark and guantánamo bay before returning to the united states upon completion of a major overhaul at the new york naval shipyard wisconsin headed south for refresher training in the caribbean sea later taking part in another springboard exercise during that cruise she again visited port au prince and added tampico mexico and cartagena colombia to her list of ports of call she returned to norfolk on the last day of march for local operations on october while operating in the east river in the new york harbour wisconsin was accidentally grounded fortunately the ship was freed in about an hour without any serious damage throughout april and into may wisconsin operated locally off the virginia capes on may the battleship collided with the destroyer eaton dde in a heavy fog wisconsin put into norfolk with extensive damage to her bow and one week later entered dry dock at the norfolk naval shipyard a novel expedient speeded her repairs and enabled the ship to carry out her scheduled midshipman training cruise that summer a ton foot m section of the bow of the uncompleted battleship kentucky was transported by barge in one section from newport news shipbuilding and drydock corporation of newport news virginia across hampton roads to the norfolk naval shipyard working round the clock wisconsin s ship s force and shipyard personnel completed the operation which grafted the new bow on the old battleship in a mere days on june the ship was ready for sea wisconsin resumed her midshipman training on july that autumn wisconsin participated in atlantic fleet exercises off the coast of the carolinas returning to port on november entering the norfolk naval shipyard a week later the battleship underwent major repairs that were not finished until january after local operations off the virginia capes from january to january and from january to january wisconsin departed norfolk on january reporting to commander fleet training group at guantánamo bay wisconsin served as admiral henry crommelin s flagship during the ensuing shore bombardment practices and other exercises held off the isle of culebra puerto rico from february to february sailing for norfolk upon completion of the training period the battleship arrived on february and resumed local operations off norfolk on march wisconsin sailed for the mediterranean sea reaching gibraltar on april she pushed on that day to rendezvous with tf in the aegean sea before reporting to turkey for the nato exercise red pivot departing xeros bay on april she arrived at naples four days later wisconsin conducted exercises in the eastern mediterranean in the course of those operational training evolutions she rescued a pilot and crewman who survived the crash of a plane from the carrier forrestal cva wisconsin reached valencia spain on may and three days later entertained prominent civilian and military officials of the city departing valencia on april wisconsin reached norfolk on may on that day rear admiral l s parks relieved rear admiral crommelin as commander battleship division departing norfolk on june the battleship over the ensuing weeks conducted a midshipman training cruise through the panama canal to south american waters and reached valparaiso on july eight days later the battleship headed back to the panama canal and the atlantic after exercises at guantánamo bay and off culebra wisconsin reached norfolk on august and conducted local operations that lasted into september she then participated in nato exercises which took her across the north atlantic to the british isles wisconsin s days as an active fleet unit were numbered and she prepared to make her last cruise on november she departed norfolk with a large group of prominent guests on board reaching new york city on november the battleship disembarked her guests and on november headed for bayonne new jersey to commence pre inactivation overhaul she was placed out of commission at bayonne on march and joined the mothball fleet there leaving the united states navy without an active battleship for the first time since subsequently taken to the philadelphia naval shipyard wisconsin remained there with her sister ship iowa into the s as part of president ronald reagan s navy secretary john f lehman s effort to create a ship navy wisconsin was reactivated in august of and arrived at ingalls shipbuilding for her modernization during the modernization wisconsin had all of her remaining oerlikon mm and bofors mm anti aircraft guns removed due to their ineffectiveness against modern day jet fighters and enemy anti ship missiles additionally the two gun mounts located in the aft on the left and right side of the battleship were removed over the next several months the ship was upgraded with the most advanced weaponry available among the new weapons systems installed were four mk quad cell launchers for agm harpoon anti ship missiles eight armored box launcher abl mounts for bgm tomahawk missiles and a quartet of the united states navy s phalanx close in weapon system ciws gatling guns for defense against enemy anti ship missiles and enemy aircraft wisconsin also received eight rq pioneer unmanned aerial vehicles which are remotely controlled drones that replaced the helicopters previously used to spot for her nine mark guns also included in her modernization were upgrades to radar and fire control systems for her guns and missiles and improved electronic warfare capabilities armed as such wisconsin was formally recommissioned on october in pascagoula mississippi and assigned to the united states atlantic fleet wisconsin spent the first part of conducting training exercises in the atlantic and off the coast of puerto rico before returning to the philadelphia naval shipyard for a post recommissioning shakedown that lasted the rest of the year in mid the battleship participated in a fleet exercise on august saddam hussein s iraq invaded kuwait in the middle of the month president george h w bush in keeping with the carter doctrine sent the first of several hundred thousand troops along with a strong force of naval support to saudi arabia and the persian gulf area to support a multi national force in a standoff with the iraqi dictator on august wisconsin was ordered to deploy in defense of kuwait for operation desert shield and arrived in the persian gulf august when operation desert shield became operation desert storm wisconsin found herself serving alongside her older sister missouri just as she had done in korea forty years previously both wisconsin and missouri launched missile attacks against iraq they were among the first ships to fire off missiles during the gulf war wisconsin served as the tlam strike commander for the persian gulf directing the sequence of launches that marked the opening of operation desert storm and firing a total of of her own tlams during the first two days of the campaign wisconsin escorted by nicholas relieved missouri on february then answered her first combat call for gunfire support since march the most recently recommissioned battleship sent shells across miles of space to destroy an iraqi artillery battery in southern kuwait using an unmanned aerial vehicle uav as a spotter in combat for the first time wisconsin pounded iraqi targets and iraqi boats that had been used during raids along the saudi arabian coast on february wisconsin fired her guns against iraqi artillery sites missile facilities and electronic warfare sites along the coast she also targeted naval sites with her inch guns firing several rounds which severely damaged or sunk iraqi boats and destroyed several piers at the khawr al mufattah marina in response to calls for fire support from u s and coalition forces wisconsin s turrets boomed again on february blasting bunkers and artillery sites and shelling iraqi troop positions near khafji after the iraqis were ousted from the city by saudi and qatari armor wisconsin and missouri alternated positions on the gun line using their inch guns to destroy enemy targets and soften defenses along the kuwait coastline for a possible amphibious assault on the night of february missouri and wisconsin turned their big guns on faylaka island to support the ground offensive in iraq the two ships were to conduct a diversionary assault aimed at convincing the iraqi forces arrayed along the shores of faylaka island that coalition forces were preparing to launch an amphibious invasion as part of this attack missouri and wisconsin were directed to shell known iraqi defensive positions on the island shortly after missouri completed her shelling of faylaka island wisconsin while still over the horizon and thus out of visual range of the iraqi forces launched her rq pioneer unmanned aerial vehicle to spot for her inch guns as wisconsin s drone approached faylaka island the pilot of the drone was instructed to fly the vehicle low over iraqi positions so that the soldiers would know that they were once again being targeted by a battleship iraqi troops on the ground heard the pioneer s distinctive buzzing sound and having witnessed the effects of missouri s artillery strike on their trenchline the iraqi troops decided to signal their willingness to surrender by waving makeshift white flags an action dutifully noted aboard wisconsin amused at this sudden development the men assigned to the drone s aircrew called wisconsin s commanding officer captain david s bill iii and asked sir they want to surrender what should i do with them this surrender to wisconsin s pioneer has since become one of the most remembered moments of the gulf war the incident was also the first ever surrender of enemy troops to an unmanned aircraft the next day wisconsin answered two separate call fire support missions for coalition forces by suppressing iraqi troops barricaded in a pair of bunkers after witnessing the effects of wisconsin s strike against the iraqi positions an elated saudi marine commander commented over the radio i wish we had a battleship in our navy both wisconsin and missouri passed the million pound mark of ordnance delivered on iraqi targets by the time president bush ended hostilities on february with one last salvo from her big guns wisconsin fired the last naval gunfire support mission of the war wisconsin remained in the persian gulf after the cease fire took effect and returned home on march during the months wisconsin spent in the persian gulf she had flown uav hours recorded safe helicopter landings steamed nautical miles fired inch rounds inch rounds and mm phalanx ciws rounds as of this remains the last time that united states battleships actively participated in a foreign war with the collapse of the soviet union in the early s and the absence of a perceived threat to the united states came drastic cuts in the defense budget and the high cost of maintaining and operating battleships as part of the united states navy s active fleet became uneconomical as a result wisconsin was decommissioned on september on october she was moved to the norfolk naval shipyard on december the battleship was towed from norfolk and berthed adjacent to the nauticus national maritime center in norfolk her weather decks have since been opened to the public but the ship is still owned by the navy and is considered part of the mothball fleet wisconsin was named as one of two us navy battleships that were to be maintained in accordance with the national defense authorization act of the other was iowa however the defense appropriations act authorized the secretary of the navy to strike wisconsin from the nvr clearing the way for her to be donated for perment use as a museum ship acting on this authority the navy officially struck uss wisconsin from the naval vessel register nvr march this is the first step in preparing wisconsin for her ultimate transfer for use as a museum ship although wisconsin has been struck from the nvr she has yet to be transferred to any memorial association prior to the removal of iowa and wisconsin the estimated cost of refurbishing them had been priced at either million for a month program or million for a month program wisconsin earned five battle stars for her world war ii service and one for the korean war the ship also received the navy unit commendation for service during the gulf war ini in kumpleto nga talaan o lista hin mga presidente o mangulo han pilipinas nga amo an napulo kag upat nga mga nangulo hin estado ha kaagi han pilipinas naglalakip ini nga lista hin mga presidente nga gin inagurar nga presidente han pilipinas katapos han ratipikasyon hin konstitusyon nga nagklaro pagdeklara han pagkaada han pilipinas para han mga namuno han pilipinas ugsa han ratipiskasyon han nga batakang balaod kitaa iton kapitan heneral han pilipinas para han mga namuno han pilipinas ugsa han ratipikasyon han nga konstitusyon kitaa iton gobernador heneral han pilipinas tigamni nga an mga presidente ha ilarom han mankomunidad han pilipinas philippine commonwealth ilarom han amerikano nga pagdumara ngan an kanan ikaduha nga republika iginsisiring nga puppet nga gobyerno han hapones dida han gyera pankalibotan ii hi rafael hernández marín oktubre ndash disyembre nga natawo ha bungto han aguadilla puerto rico ngan kilalado gihapon ha agnay nga el jibarito amo an sinisiring hin damo nga amo an gimakariti nga kompositor hin puertorriqueño nga musika natawo hi rafael hernández marín han ika han oktubre ha baryo han tamarindo ha aguadilla ha puerto rico an iya mga kag anak amo hira miguel ángel rosa ngan hi maría hernández natawo hi hernández ha kablas nga pamilya han bata pa hiya nahibaro hiya han trabaho hin paghimo hin cigarro nga tikang diin nakahimo hiya hin pagpakabuhi nagkaada hiya hin hilig ha musika ngan naghangyo hiya han iya mga kag anak nga tugutan hiya nga magin istudyante hin musika han an iya pangidaron hi hernández nag aram hin musika ha san juan ha ilarom han pag giya han mga profesor hin musika nga hira jose ruellan lequenica ngan jess figueroa nahibaro hiya pagtokar hin damo nga mga instrumento hin musika sugad han clarinet tuba violin piano ngan sista kondi sumala hin damo nga mga historiador hin puertorriqueño nga musika dida han kahibaro hiya hin pagsurat hin musika nga an iya kinabuhi ngan an kaagi han musika puertorriqueño nagbalhin hin kadayonan ha edad nga nagtokar hiya para han cocolia orquestra binmalhin hi hernández ngadto ha san juan nga diin nagtokar hiya para han orkestra munisipal ha ilarom han direktor nga hi manuel tizol han hi rafael hernández nagtatrabaho komo musikero ha north carolina han pag entra han u s han wwi inmapi hiya han army ngan ginkadto hiya han ika nga infantry regimant han puerto rico nga gintukod ha nueva york ini nga rehimento nga kilalado gihapon nga the harlem hell fighters han mga aleman nagsirbe ha francia didto nagsudoy hiya ha europa upod han orchestra europe orkestra europa katapos han gyera hi hernández binmalhin ha new york city han dekada han mga nagtikang hiya pagsurat hin mga kanta ngan pag organisa hi trio nga ginngaranan trio borincano han an iya igkasi puertorriqueño nga hi pedro flores inmapi han trio bisan man kon hi hernández ngan hi flores nagkasangkay ngan pirme nagpabilin nga magsangkay nagbulag hira ngan nagkompentensya hira ha musika katapos han pagkabuhag han trio naghimo hi hernández han quartet nga an ngaran cuarteto victoria nga naglakip han magkaranta nga hi myrta silva kilalado gihapon nga la guarachera ngan la gorda de oro upod hini nga duha nga grupo hi hernández naglinakat ngan nagtokar han iya musika ha bug os han estados unidos latinamerica mexico cuba ngan puerto rico han hi hernández binmalhin ha mexico nga diin an mga mexicano nagtratar ha iya komo usa hiya ha ira nagdumara hiya hin orkestra didto ngan nagrehistro hiya hin pag iskwela han nasodnon nga music conservatory han mexico agod maipadukwag an iya kinaadman ha musika nagin aktor gihapon hi hernández ngan nag organisa hiya han damo han mga musical score han kanan mexico bulawan nga panahon han mga salida an mga mexicano han estado han puebla nagtagad han iya komposisyon qué chula es puebla nga ira kanta ngaran diri opisyal an iya asawa ngan nagin iya balo mexicana han ginsurat ni hernández an usa han iya mga gimaupayi nga mga komposisyon lamento borincano hadton gihapon nga tuig nagsurat hiya han sinisiring hin kadam an nga amo an iya obra maestra preciosa han inmuli hi hernández ha puerto rico ngan amo an nagin direktor han orkestra simfoniya puertorriqueño usa gihapon hiya nga magsaragdon advisor hin musika han tinatag iyahan han gobyerno nga wipr radio an talento ni rafael hernández diri la tubtob hin pagkomposo hin musika patriotika nagkomposo gihapon hiya hin musika para han pasko mga danza mga zarzuela mga guaracha mga bolero mga waltz ngan damo pa nga iba damo ha republika dominicana nagtatagad han iya komposisyon nga linda quisqueya nga amo an ira ikaduha nga nasodnon nga kanta an mga kinomposo ni hernández naglalakip han ahora seremos felices yana magmamalipayon na kita campanitas de cristal capullito de aleli culpable sala an el cumbanchero ese soy yo hi ako ini perfume de gardenias silencio and tu no comprendes diri ka nasabot ha pa nga iba an iya musika nagin importante nga bahin han kultura puertorriqueño hi hernández amo an honorary nga presidente han mga manunurat ngan mga kompositor nga katig uban o authors and composers association hiya gihapon an nagtukod han little league nga baseball ha puerto rico hi presidente john f kennedy nag agnay ha iya nga mr cumbanchero namatay hi rafael hernández ha san juan han disyembre an iya mga nahabilin ginlubong ha sta maria magdalena ha cementerio pazzis han viejo san juan gintaga an hiya hin dungog han puerto rico pinaagi hin pagngaran ha iya dungog hin mga edificio publico mga avenida ngan mga iskwelahan an aeropuerto ha aguadilla ginngaranan nga rafael hernández airport mayda mga iskwelahan ha boston mass ngan ha newark n j nga ginngaranan ha dungog ni rafael hernández an kilalado nga puertorriqueño nga iskultor nga hi tomas batista naghimo hin istatwa ni hernández nga aada han municipio han bayamon puerto rico hi gabriel flash elorde marso enero usa nga boxingero tikang ha pilipinas hi elorde amo an wbc junior lightweight super featherweight nga kampeon tikang han marso tubtob hunyo ngan wba super featherweight nga kampeon tikang han pebrero hangtod hunyo nga amo nga hiya an gima iha i nga nagkapot han titulo nga world junior lightweight nga kampeon pito ka tuig ngan tulo ka bulan nakalabaw gihapon hiya hin puntos han makarit nga featherweight kampeon nga hi sandy saddler han hin usa nga pag atubang nga non title bout han inmatubang hin otro hiya kan saddler ngan hini nga panahon an ira pag atubang para han kan saddler featherweight nga titulo pero hi elorde napilasan in mata ngan napirde dida han away dida han ika nga ronda nga tko hi elorde nakig atubang gihapon han lightweight nga kampeon nga hi carlos ortiz para han iya titulo hin makaduha ka beses ginpirde hiya hinin duha ka okasyon ni ortiz han ika napulo kag upat ika nga ronda nagretiro hi elorde mga mayda record hin ka daog nga ko nga pirde ngan ka tabla ngan ginngaranan hiya nga amo an the greatest world junior lightweight boxing champion in wbc history an pinakaharangdon nga world junior lightweight boxeo nga kampeon han kaagi han wbc han tinmalikod hin kadayonan hi flash elorde han enero han hiya an nagin syahan nga asyano nga gin induct ngadto han nahibase ha nueva york nga international boxing hall of fame iginkilala gihapon hiya ngadto han world boxing hall of fame an saint dié des vosges usa nga syudad ha francia nahamutang an saint dié ha kabugiran nga vosgeshanon ha timugan o salatan sinirangan tikang ha nancy ngan tikang ha lunéville ini nga agi an nga an dako nga bahin nahamutang ha siong han meurthe amo an agsob gamiton ngan syahan ginamitan hin riles dida han nga yana an prinsipal nga dalan ada gihapon an saint dié des vosges amo an ulohan hin arrondissement nga amo gihapon an ngaran nalalakip han departamento han vosges han fransya ini nga komyun nga mayda guti ay nga bungto ha iya kamutngaan mga ha dumagsaan tikang han ulohan nga épinal nga gindudugtong hin duha nga dalan ha salatan an mga paso han haut jacques ngan bruyres o kundi man ha amihanan an paso han haut du bois ngan an kahadto nga tuna han mga rambervillers ha riles an épinal mga hin kahirayo tikang ha saint dié an salog nga meurthe naagi dida han permian nga basin han saint dié nga ginpapalibotan hin mga bukid nga damo hin kagurangan nga tinatawag nga ormont kemberg ngan la madeleine an igbaw nga bahin han hini nga mga kabugkiran mga ka metro hin kahitas an nahimo hin mga triassic nga mga kahimo labi na an sinisiring nga vosgiahanon nga sandstone nga usa nga klase hin pula nga sandstone kolehiya institut universitaire de technologie an guipzcoa ha vascongado gipuzkoa usa nga probinsya ha amihanan nga espanya ha dumagsaan nga dapit han komunidad autonoma han país vasco ginsasapitan ini han mga probinsya han vizcaya ngan álava han komunidad autonoma han navarra han franses nga department han pyrénées atlantiques ngan han dagat cantabrico ha kinatsila mar cantábrico an kahaluag hini nga ka sq km km amo an naghihimo hini nga giguti ayi nga probinsya ha espanya an populasyon hini ngan an ika upat nga bahin hini naukoy ha kapital han probinsya nga amo an san sebastián ha vascongado donostia lakip han iba nga mga importante nga mga syudad amo an irn errenteria zarautz arrasate eibar tolosa beasain iton guipuscoanon usa nga dialecto han vascongado nga yinaknan nga ginagamit dinhe nga rehiyon kitaa iton lista han mga munisipyo ha guipzcoa an irak o kundi man iraq kaluwás ha ininggles o kundi man nga tinatáwag hin opisyal nga republika han irak usá nga nasod ha katundan nga asya nga ginsasapitán han turkiya ha amihan han iran ha sidlangan han kuwait ha timugan han saudi arabia ha salatan han hordanya ha habagatan ngan han sirya ha katundan an syudad han baghdad amo an pamunuan ngan gidako i nga syudad han nasod balayan an irak hin dirudilain nga mga ethniko nga grupo sugad hin mga arabo mga kurd mga asiryahanon mga turkmen mga shabaki mga yazidi mga armeyahanon mga mandaeano mga circassiano mga sabian ngan mga kawliya upod hin mga ginagmay nga mga grupo hin mga kristohanon mga yarsan mga yezidi ngan mga mandeano aada gihapon an mga opisyal nga pinulongan han irak inarabo ngan kurdish sadton nobyembre nagin mandato san league of nation an irak ilarum san kontrol sa britanya na gintawag state of iraq gin undung san britanya an hashemite na hadi si faisal i of iraq nagin tabog naman san pransya tikang sa syria bilang hadi sugadman gin pili san awtoridad san britanya an mga arabo na sunni para sa mga pwesto san gobyerno may ada na governorate o lalawigan an irak arabic muhafadhat singular muhafadhah kurdish prizgah an mga governorate ginsusubdividir ngadto sin mga distrito o qadhas an kurdistan sa irak erbil duhok sulaymaniyah ngan halabja mao lan legal na reheyon sa irak na may kalugaringun na gobyerno ngan quasi official na sundalo na peshmerga an island garden city of samal kon ha winaray isla nga taramnan nga syudad han samal o puro nga taramnan nga syudad han samal usa nga ikalima nga klase nga syudad ha lalawigan han davao del norte ha pilipinas an ngaran ginpapahalipot ha kasagaran ngadto hin igacos sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an syudad ginhimo pinaagi han republic act no han ini nga pamalaod nakahalawan han paagi han pagkawara ngan pag usa han kasanhi nga tulo nga mga bungto han samal babak ngan kaputian ngadto hin usa nga lokal nga unit hin gobyerno nga yana ginngaranan ha opisyal nga island garden city of samal an island garden city of samal ginbahin ngadto hin kap atan kag unom nga mga baranggay hi francisco dagohoy natawo nga francisco sendrijas usa nga bol anon nga namuno han gimaiha i nga rebelyon ha kaagi ngan kasaysayan han pilipinas nahinabo ini nga rebelyon ha isla han bohol tikang han hangtod patok han gobyerno kolonyal nga espanyol gutiay la an nahisabtan mahiunong han katulinan ni francisco dagohoy o han syahan nga bahin han iya kinabuhi an nahisabta la mahiunong ha iya amo la an iya tinuod nga ngaran nga francisco sendrijas ngan usa hiya nga taga inabanga bohol usa gihapon hiya nga cabeza de barangay u usa han mga namuno han baranggay han bungto sumala kan jes tirol nga usa nga lokal nga historiador an ngaran nga dagohoy tikang han binisaya nga pamulong nga dagon sa hoyohoy nagtikang an rebelyon ni dagohoy tungod han pagbaribad hin usa nga espanyol nga padi hin pagpalubong ha ilarom han simbahan han kan dagohoy namatay nga bugto an bungto han dagohoy bohol ginngaranan ha iya dungog hi papa pío viii nobyembre disyembre natawo nga francesco saverio castiglioni amo an papa han simbahan katoliko tikang han tubtob natawo hiya ha bug os nga ngaran nga francesco saverio maria felice castiglioni ghisleri nga agsob ginpapahalipot nga francesco saverio castiglioni ha cingoli marche anak hiya ni konde ottavio castiglioni ngan han iya asawa nga hi sanzia ghislieri nag aram hiya han balaod canónico ngan han nagin obispo han montalto tungod kay waray hiya maghurar nga masumite kan napoleon i han fransya ndash gindara hiya hiya ha fransya kundi katapos han kalupig han fransya ginhimo hiya dida han nga kardinal presbitero han santa maria in traspontina nagkapot hiya hin pipira nga mga puwesto upod hini an puwesto han penitensyaryo mayor nagin kardinal obispo hiya han suburbikaryo nga sede han frascati han kamatay ni papa león xii napili hi castiglioni nga papa dida han konklave papal namatay hiya dida han han nobyembre hi papa león xii agosto pebrero natawo nga annibale francesco clemente melchiorre girolamo nicola sermattei della genga amo an papa han singbahan katolika tikang han tubtob dír maupay hin památ hin lawas hi león xii tíkang han iya kapíl hin pagka papa kutob han iya kamatay hin diri maabot nga ka tuig ha urhe bisan man kun kilalado hiya nga maupay hin pag ilob hin kasákit konserbador nga nagdudumara hiya gihapon nga nag implementa hin damo nga mga kontrobersyal nga mga balaod upod hin usa nga nagdidiri hin mga hudeo pag tag iya hin gintatag iyahan diri gihapon maupay an mga panalapi han papado bisan man kun iya gin ibanan an mga buwis tungod hini diri ginkakaayonan an paghadi ni león xii ngan nagdangat ini hin duro nga ha pagreklamo han estados pontifisyos an syudad han davao usa han mga pinaka importante nga mga syudad ha pilipinas ngan amo an sinisiring nga de facto nga kapital han isla han mindanao amo gihapon ini an gidako i nga syudad ha philippines kon ha kahaluag hin katua an an paghihisgutan an aeropuerto internasyonal hini ngan an daungan han mga barko amo an usa han mga gidamo i hin aktibidad nga cargo hub ha salatan nga pilipinas an syudad han davao usa gihapon han mga pipira nga mga syudad ha pilipinas nga naglulugaring tikang hin bis ano nga probinsya bisan pa man kon ginlalakip ini ha davao del sur para hin mga estadistika nga paggamit an syudad amo gihapon an sentro han rehiyon para han davao nga rehiyon rehiyon xi usa ini han mga gidako i nga syudad han kalibutan kon an kahaluag hin katunaan an paghihisgutan nga naglalakip hin sobra ka kwadrado nga kilometro an syudad han davao city mayda populasyon hin mga nangungukoy nga an kadamo ka ribo o milyon ngan mga ka milyon o ribo nga tawo aada kon ha adlaw nga mga takna sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay hi marie curie ha pinolako maria skodowska curie nobyembre hulyo natawo ha ngaran nga maria salomea skodowska marja sal ma skw dfska usa nga polako franses nga chemist pioniera ha sayo nga larangan han radiolohiya ngan an syahan nga duha ka beses nga nobel laureate ngan amo la an mayda nobel nga premyo ha duha nga lain nga mga larangan hin siyensya fisika ngan kimika tungod han resulta han pagsaro an iya nakuha nga nobel nga premyo hiya liwat an nagin syahan nga babaye nga gin appoint nga magtutdo ha sorbonne natawo hiya nga polako ha warsovya ngan didto hiya han sayo nga bahin han iya kinabuhi pero han ha edad nga binmalhin hiya ha francia agod mag aram hin siyensya ha paris nakakuha hiya han iya mga higher degree ngan didto hiya nagsunod han iya siyentipika nga karera ngan nagin naturalized nga franses nga bungtohanon gintukod niya an mga curie institute ha paris ngan ha warsovya hi lea salonga chien o lea salonga natawo han pebrero ha manila ngan an kumpleto nga ngaran ha pagkatawo maria lea carmen imutan salonga usa nga nagdaog hin tony award nga aktriz ngan nagdaog hin filipino music award nga magkaranta tikang ha pilipinas nga nakilala ha bug os nga kalibutan tungod han iya pagdara han papel ni kim an lead nga role dida han musical nga miss saigon ngan komo eponine dida han les misérables usa hiya nga tagala han enero nag asawa hiya kan robert charles chien usa nga intsek hapon nga managing director hin entertainment nga software nga kompanyiya an ira suhag nga anak nga babaye nga hi nicole beverly natawo dida han mayo hi potenciano gregorio nga tinatawag gihapon nga potenciano gregorio sr mayo tubtob pebrero usa nga bikolano nga musikero hiya an kompositor han sarung banggi usa nga gab i nga amo an pinakasikat nga bikolnon nga kanta natawo hi potenciano gregorio han bungto nga tinatawag han una nga lib og yana amo ini an bungto han santo domingo ha lalawigan han albay ha pilipinas hira narciso gregorio ngan canuta valladolid mayda mga nasiring nga an kasurat han apelyido han iya nanay o iroy balladolid amo an iya mga kag anak ha sayo nga pangidaron nahibaro hiya pagtokar han violin ngan nakilala hiya tungod han iya abilidad nahibaro gihapon hiya pagtokar hin iba nga mga instrumento sugad han bandurria an sista ngan piano ha pagtika iha nga panahon nagtikang hiya pagsurat hin musika para han lokal nga simbahan an iya pagkomposo o pagsurat hin musika iya kalugaringon nga buhat o kondi man ha pagburublig niya ngan han iya magurang nga bugto nga hi bernardo nga amo an nag organisa han lokal nga banda an banda de lib og hi potenciano ha urhe nga panahon amo an nahimo nga maestro han banda han nasabi nga banda ngan ini nga puwesto iya hangtod han iya pag api han banda han constabulario pilipinhon o philippine constabulary band dida han tuig iginsiring nga ginkomposo ni potenciano gregorio an kanta nga sarung banggi han ka tuig an iya idad mayda mga dirudilain nga mga bersyon han unan o an iya pagkomposo hini nga kanta sumala kan hilario balilo an kasanhe nga alkalde o mayor han bungto ginsurat ni potenciano gregorio an laylay ngan mga pulong han kanta dida hin usa ka gab i han pakabati han kompositor han huni hin tamsi ngan han tingog han mga dahon inin nga pagsaysay kinuha ni kasanhe nga alkalde balilo dida hin impormasyon nga nakuha niya tikang kan justo gregorio nga usa nga umangkon ni potenciano hi resurrecion gregorio usa nga apo ni potenciano nagsiring daw nga an kanta ginsurat dida han nga pagbuto han bulkan mayon ngan an kompositor karuyag anay nga ighalad an kanta ngadto han iya uyab nga hi dominga duran nga iya ginpangasawa ha urhe nga panahon ha urhe nga panahon ginbaligya ni potenciano gregorio an iya mga katungod han kanta nga sarung banggi ngadto kan constancio de guzman nagsurat gihapon hiya hin iba nga mga kanta sugad han pusong tagub nin sakit ngan hinuyop hoyop nin dios han tuig inmapi hi potenciano gregorio han banda han constabulario han pilipinas ha ilarom han pagmaestro ni coronel walter loving hi potenciano gregorio usa han mga gin imbita pagtambong hin kompetensya hin iba nga mga musikero dida han golden gate international exposition han pero samtang didto hiya ha langyaw namatay hiya han tuig han sakit nga pneumonia ha honolulu an iya mga nahabilin ginbalik ha pilipinas ngan ginlubong ha sementeryo han la loma cemetery ha manila han an iya mga nahabilin gin gawas tikang han lubnganan ngan gindara ngadto han iya gin ukyan nga bungto han santo domingo nga diin gin otro paglubong han mayda sunog nga nahinabo ha santo domingo nga nakaguba han balay han katulinan ni potenciano gregorio hi jerjes i o kundi man xerxes i kaluwas ha ininglis xayaa naghahadi hin mga bayani greek xérxs bc nga tinatawag gihapon nga xerxes nga harangdon amo an ikalima nga hadi hin mga hadi han akhaemenida nga dinastiya han persia sugad han iya amay ngan nag uná ha iya nga hadi nga hi darius i naghadi hiyá han imperyo han panahon nga nakapot ini han gidako i nga teritoryo han kaagi hiní naghadi hiyá tikang han uc kutob han pag asasinar ha iya han bc ni artabanus an komandante han magbarantay han hadi hi xerxes i kuno an persiano nga hadi nga hi axawero ahasuerus o ahasuero ha kinatsila ngan nahig araan nga winaray asuero dida han bibliya nga mga barasahon han esther ngan barasahon han ezra kilalado gihapon hiyá han kaagi han katundan tungod han iya waray magmalinamposon nga pag invadir han gresya han bc an iya mga puwersa temporaryo nga nakalupig han mainland nga gresya ha amihan han isthmus han corinth kutob han mga pagkapirde ha salamis ngan ha sunod nga tuig an pagkapirde ha plataea nagwara hini nga mga pagdaog ngan nagtapos han ikaduha nga pag invadir hin permanente bisan pa man malinamposon hi xerxes nga naglupig han mga pagrebelde ha ehipto ngan ha babilonia siring ni roman ghirshman nga katapos hiní waray na hiya gumamit han titulo nga hadi han babilonia ngan nagtawag na la hiya han iya kalugaringon nga hadi han mga persiahanon ngan mga mediahanon gindumara ni xerxes an pagtima hin mga dirudilain nga mga proyekto hin konstruksyon ha susa ngan persepolis an alicante o alacant ha vinalensya usa nga lalawigan ha sinirangan nga comunidad valenciana espanya ha salatan nga bahin han katunaan han valencia ginsasapitan ini han mga probinsya han murcia ha habagatan albacete ha katundan valencia ha amihanan ngan han dagat mediterraneo ha sinirangan an kapital hini amo an syudad han alicante sumala han nga census an alicante amo an ika lima han mga gidamo i hin katawhan ha espanya nga mayda nga nangungukoy an mga syudad nga mayda labaw hin nga mga nangungukoy ha probinsya amo an alicante elche torrevieja orihuela benidorm alcoy ngan elda mayda ini kahaluag nga ka km ngan sugad man mayda ini densidad hin populasyon nga nga nangungukoy ha tagsa km an iya eminencia nga hi prinsipe adam stefan stanisaw bonifacy józef sapieha mayo hulyo amo in usa nga polako nga arzobispo han simbahan katolika romana ngan amo an sinisiring han iba nga nagmaestro kan papa juan pablo ii hi sapieha natawo han mayo han ha kastilyo han krasiczyn ngadto hin pamilya hin nobilidad hiya an putó han pito nga mga anak ni prinsipe adam stanisaw sapieha kodenski ngan prinsesa jadwiga klementyna sanguszko lubartowicza nag iskwela hiya han pontificio nga gregoriano nga unibersidad ha roma ngan diin didto gihapon hiya gin ordinar nga padi han oktubre an nag ordinar ha iya amo an hadí nga obispo han krakovia nga hi jan kardinal puzyna de kosielsko hi padre sapieha nagtrabaho anay komo pastor dida han diosesis han lemberg nga diin liwat nagsirbe hiya didto han seminaryo komo miyembro han fakultad hin upat ka tuig hangtod han kahimo niya nga rector hinin seminaryo ginhimo hiya nga obispo han diosesis han krakovia han nobyembre ngan ginkonsagrar hiya ni papa pío x han disyembre hadto gihapon nga tuig dida han pagpasaka han kan sapieha diosesis ngadto hin yakan balaod hin arsodiosesis han hi sapieha amo an nahimo nga syahan nga arzobispo han krakovia han siyam ka gatos nga kaagi hini ginpremyohan hi sapieha han han busag nga ágila nga orden han agosto napiritan hi arzobispo sapieha pagpadalagan han iya seminaryo ha sekreto tungod han pagsalakay ngan pag okupar han mga nazi han krakovia ginbalhin niya an iya mga seminarista upod an magigin papa juan pablo ii nga hi karol wojtya ngadto han iya balay han obispo agod matapos an ira pagtuón ginhimo hi sapieha nga kardinal nga presbitero han titulo nga s maria nuova han pebrero nga amo gihapon nga tuig nga iya gin ordenar hi karol wojtya ngadto han pagka padi katoliko ha kapilya han iya pan obispo nga urukyan maaram hi sapieha nga hi wojtya magigin padi han batan on pa ini dida han paghatag ni wojtya hin pag uswag nga yaraknon dida han okasyon han pagbisita han arsobispo han iya iskwelahan namatay hi sapieha han hulyo ha edad nga hi kardinal sapieha ginlubong ha kastilyo han wawel ha krakovia an vizcaya ngaran ha kinatsila o bizkaia naran ha vinascongado usa nga probinsya han amihanan nga espanya ha kanawayon nga bahin han komunidad autonoma han país vasco han ka tawo nga nangungukoy ha vizcaya mga naukoy didto han kapital bilbao ha vascongado bilbo ngan dida han metropolitano nga kahaluag hini an densidad han populasyon hini ha tagsa km nahimutang ha vizcaya an guernica ha vascongado gernika lumo usa nga bungto nga ginkikita nga amo an ispiritwal nga sentro han tradisyonal nga país vasco iba nga mga importante nga mga bungto amo an barakaldo getxo portugalete durango ngan balmaseda iton vizcaino usa nga diyalekto han vascongado nga yinaknan nga gingagamit han rehiyon an valencia ha kinatsila valencia ba lenja ha catalan valncia va nsia usa nga probinsya han comunidad valenciana espanya ha butnga nga bahin han katunaan han valencia ginsasapitan ini han mga probinsya han alicante albacete cuenca castellón ngan han dagat mediterraneo kabahin han teritoryo hini an rincón de ademuz amo in exclave nga nahamutnga han mga probinsya han cuenca ngan teruel han ka tawo han probinsya mga usa nga ika tulo nga bahin hini nangungukoy didto han kapital nga an ngaran gihapon valencia nga amo gihapon an kapital han komunidad autonoma an probinsya mayda ka munisipyo kitaa an lista han mga munisipyo ha valencia an probinsya ginbahin bahin ha mga comarca o comarque an toledo usa nga probinsya han butnga nga espanya ha katundan nga bahin han komunidad autonoma han castilla la mancha ginsasapitan ini han mga probinsya han madrid cuenca ciudad real badajoz cáceres ngan ávila han populasyon hini nga ka tawo mga la iton naukoy dida han kapital toledo nga amo gihapon an kapital han komunidad autonoma an probinsya mayda ka munisipyo an giguti ayi nga munisipyo ha espanya illán de vacas nga mayda populasyon nga ada ha probinsya han toledo kitaa an lista han mga munisipyo han toledo an probinsya nagsasaro han parque nacional de cabañeros upod han probinsya han ciudad real an sugbuanon na ni usa ka programa ha radyo ha estasyon dyab abante bisaya han abs cbn syudad han mandaue sugbo pilipinas an anchor han hini nga programa amo hi ahmed cuizon upod nira jes tirol han unibersidad han bohol ngan manlalaban adelino b sitoy han unibersidad han sugbo nagtikang pagpasamwak an dyab han sugbuanon na ni han inagi nga pebrero an katuyoan hini nga programa amo an pagpadasig han pinulongang sinugboanon an mga buruhaton hini nga programa naglalakip hini nga mga nasunod pagbasa hin siday pagtokar hin mga awit nga lunlon binisaya pagtuki sa mga sayaw nga sugboanon pagtuki han mga pulong sinugboanon nga diri na komon pagtuki han kaagi han sugbo ug han mga bayani hini ngbp puyde makontak it programa pinaagi hini an syudad han mati usa nga syudad ha lalawigan han davao oriental ha pilipinas amo ini an kapital nga syudad han davao oriental sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay nahimo nga syudad an mati dida han tuig nahimo nga balaod an buhat han republika no o republic act no nga nagbalhin han mati tikang hin bungto ngadto hin syudad ginratipika ini han mga bungtohanon han mati dida hin plebisito nga ginbuhat han hunyo an syudad han mati ginbahin ngadto hin karuhaan kag unom nga mga baranggay an san isidro usa nga ika upat nga klase nga bungto ha lalawigan han davao oriental ha pilipinas mayda ini kahaluag hin katunaan nga ka km sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an san isidro usa han mga sinisiring nga gulf towns o bungto ha golfo han davao oriental nga iton mga labnasan ada nagliligid hiton golfo han davao iton iba nga mga bungto ha golfo amo an mga bungto han banaybanay lupon ngan governor generoso mga hiton populasyon api han mga lumad nga mga mandaya ngan kalagan nga mga komunidad an san isidro ginbahin ngadto hin napulo kag unom nga mga baranggay pito ka baranggay ada hiton mga baybayon samtang an nahabilin nga siyam aado ha mga iraya nga dapit nahimo an bungto han san isidro pinaagi han republic act no nga ginpasa han kongreso pilipinhon dida han hunyo nagtikang ini komo unit nga gobyerno lokal dida han enero an nagtukod hini ngan syahan nga alkalde amo hi vicente yu sr an alabel usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan han sarangani ha pilipinas amo ini an kapital nga bungto han sarangani sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an ekonomiya han alabel nahabase ha kaurugan ha pag uma ngan mayda hataas nga level hin pagpagawas hin luget an pagmangno hin mga kahayupan amo an ikaduha nga gidako i nga pagpakabuhi labi na an pagkaada hin mga rancho hin kabakahan iton iba nga mga produkto hin pag uma o agrikultura amo an lubi mais tubo saging pinya mangga karne hin baboy bunay karne hin baka isda naglaksi hin pag uswag an ekonomiya han naglabay nga dekada pinaagi hin mga bag o nga pagkaabot ha teknolohiya hin global nga komunikasyon ngan han pagkakumpleto hin moderno nga karsada nga nakaupay hin dako in pannegosyo ngan panakayan an alabel ginbahin ngadto hin napulo kag duha nga mga baranggay an glan usa nga syahan nga klase nga bungto ha lalawigan han sarangani ha pilipinas bisan kon diri ini amo an kapital han probinsya amo ini an linkoranan han lokal nga gobyerno han probinsya sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an glan ginsasapita han katundan han baybayon han sarangani ha amihanan han davao del sur ngan ha salatan han dagat celebes an kadam an han mga tawo dinhe sugboanon an katulinan an ekonomiya glan nahabase hin dako ha agrikultura o pag uma nga mayda hataas nga level hin pagpagawas hin luget iton aquaculture amo an ikaduha nga gidako i nga paagi hin pagpakabuhi labi na iton bangus ngan pasayan iton iba nga mga produkto hin agrikultura amo an lubi mais tubo saging pinya mangga karne nga baboy bunay karne nga baka ngan isda naglaksi hin pag uswag an ekonomiya han naglabay nga dekada pinaagi hin mga bag o nga pagkaabot ha teknolohiya hin global nga komunikasyon ngan han pagkakumpleto hin moderno nga karsada nga nakaupay hin dako in pannegosyo ngan panakayan nahingaupay gihapon an bungto tungod han pagkalingkoranan hini han gobyerno han probinsya an glan ginbahin ngadto hin katloan kag usa nga mga baranggay an malapatan usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han sarangani ha pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an malapatan ginsasapitan ha katundan han baybayon han sarangani ha sinirangan han davao del sur ha amihanan han alabel ngan ha salatan han glan an mga coordinate hini n e o kon ha winaray amihanan sinirangan an bug os nga kahaluag han katunaan hini ka km an kadam an han mga tawo dinhe ilonggo an katulinan an malapatan ginbahin ngadto hin napulo kag duha nga mga baranggay an malungon usa nga syahan nga klase nga bungto ha lalawigan han sarangani ha pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay it malungon usa nga ginpapalibutan hin tuna nga bungto ha dumagsaan o amihanan sinirangan nga bahin han sarangani ginsasapitan ini ha katundan han tupi south cotabato ha amihanan ngan ha sinirangan han probinsya han davao del sur ha salatan han alabel sarangani ngan syudad han general santos ngan ha habagatan o salatan katundan han polomolok south cotabato mayda ini kahaluag hin katunaan nga ka km an mga coordinate han malungon n e o kon ha winaray ha amihanan ha sidlangan tikang han an alkalde han bungto amo hi teody m padernilla an malungon ginbahin ngadto hin katloan kag usa nga mga baranggay an syudad han koronadal nga kilalado liwat ha ngaran nga marbel usa nga syudad ha lalawigan han south cotabato ha pilipinas amo ini an kapital nga syudad han south cotabato amo gihapon ini an sentro han edukasyon administrasyon komersyo ngan pagbaligya ha south cotabato ngan han harani nga probinsya han sultan kudarat sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an koronadal nahimo nga kabahin nga syudad han south cotabato dida han han ginkilala ini nga most competitive city o syudad nga pinakamakusog an pagkumpetensya dida han gamay nga syudad nga kategorya pinaagi han executive order no han petsa nga marso an syudad han koronadal nahimo nga sentro han rehiyon han soccsksargen nga rehiyon nga amo an mga probinsya han north cotabato sultan kudarat ngan han mga syudad han kidapawan tacurong ngan cotabato tikang han butnga nga mindanao nga rehiyon ngan han mga probinsya han south cotabato ngan sarangani ug an mga syudad han koronadal ngan general santos nga han una tikang han rehiyon xi an syudad han koronadal ginbahin ngadto hin karuhaan kag pito nga mga baranggay an lake sebu kon ha winaray danaw sebu o linaw sebu usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan han south cotabato ha pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an lake sebu amo gihapon an ngaran hin usa nga danaw dida han bungto ha mga coordinate nga n dms e dms o kon ha winaray ha amihanan dms ha sidlangan dms ha sulod han siong han alah nga rehiyon ginkilala ini han gobyerno han pilipinas nga usa han mga pinakaimportante nga watershed han nasod iton danaw o linaw sebu usa han mga katubigan nga naghahatag hin importante nga pagtubig han mga probinsya han sultan kudarat ngan south cotabato an mga baranggay nga nagpapapalibot han linaw ginhimo nga naglulugaring nga bungto o munisipyo nga ginngaranan han ngaran han linaw nga amo yana an bungto han lake sebu katapos han pagin baranggay hini han surallah an lake sebu ginbahin ngadto hin napulo kag siyam nga mga baranggay an syudad han butuan usa nga syahan nga klase ngan urbanisado hin duro nga syudad ngan sentro han rehiyon han caraga nga rehiyon ha pilipinas nahamutangan ini ha dumagsaan o amihanan sidlangan nga bahin han siong han agusan ha amihanan nga mindanao nga an kahaluag hini natabok han salog han agusan ginsasapitan ini ha amihanan katundan ngan salatan han agusan del norte ha sinirangan han agusan del sur ngan ha kanawayon o amihanan katundan han baybayon han butuan sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an ngaran nga butuan gintutuohan nga nagtikang han maaslom nga bunga nga batuan an iba nga mga ginkuhaan hin etimolohiya nasiring nga tikang daw ini hin usa nga datu nga hi datu buntuan usa nga namuno han una hini nga lugar hi nangklao o rama iii o hadi jessadabodindra bug os nga panhadi nga ngaran niya prabath somdej pra paramadhiwarasetha maha jessadabodindra siammintarawirodom borommadhammikkarajadhirat boromanathbopitra phra nangklao chaoyuhua o kon ha thai nga kasurat marso abril ikatulo han chakri nga dinastiya amo an hadi han siam tikang tubtob hi rama iii amo an kataposan nga tradisyonal nga monarka han siam bisan kon an mga nagsunod ha iya mga tradisyonalista ira ginmodernisar an ginhadi an hin mayda katubtoban hi hadi nangklao natawao dida han paghadi ni hadi buddha yodfa chulalok o rama i komo suhag nga apó ginngaranan hiya nga tub buhi hiya an suhag nga anak ni prinsipe issarasundhorn nga amo an nagin hadi buddha loetla nabhalai o rama ii ngan chao chom manda riam nga nagin kromsomdej phra srisulalai hi prinsipe tub inmapi han army han paggyera han iya amay ngan apoy han burma samtang dida hiya ha militar gintutdoan hiya han mga paagi han hadi katapos han pagin hadi han iya amay an nahabilin nga anak nga lalaki ni hadi taksin hi prinsipe kasutranuchit nagrebelde hi prinsipe tub namuno han royal nga polisiya patok kan prinsipe kasutranuchit katapos han pagbitay kan prinsipe kasutranuchit hi prinsipe tub nagkaada han ngaran nga krommhean jessadabodindra han an iya edad hi hadi rama ii nasakit ngan namatay nga waray magpili kon hin o an masunod ha iya nga hadi sumala han balaod han pagsunod hi prinsipe mongkut nga amo an nagin hadi mongkut ha urhe nga panahon amo unta an angay mahimo nga hadi pero an magurang nga prinsipe jessadabodindra ginkit nga mas naangay nga hadi kay hiya an namuno han departamento han royal nga panimalay departamento han treasury departamento hin mga buruhaton ha langyaw supremo nga judicature ngan amo an namuno han nasod dida han panahon nga hapit na mamatay hi hadi rama ii katapos hin pagtitirok an katig uban han nobilidad nagpili kan prinsipe jessadabodindra nga amo an magigin ika tulo nga hadi hi mongkut ginpili nga kumuha hin pag aram komo mongha agod maiwas hiya ha politika hi hadi rama i amo an syahan nga hadi han bangkok nga takna han kaagi han thailand ngan amo gintawag hiya nga an syahan nga hadi an nagsunod ha iya nga hi hadi rama ii gintawag nga an namumutnga nga hadi hini nga paagi nga pagngaran hi rama iii amo daw an tatawagon nga an kataposan nga hadi nga sinisiring nga usa nga de malas amo nga waray ini gamita lugod hi rama iii nagngaran han mga nanguna ha iya nga buddha yodfa chulalok ngan buddha loetla nabhalai an ngaran nga nangklao ginhatag kan rama iii katapos han iya kamatay an nagngaran ha iya nga nangklao amo an nagsunod ha iya nga hadi nga hi mongkut dida han ka tuig nga paghadi ni hadi nangklao an negosyo han siam ngadto ha tsina nagin malinamposon hin duro an iya mga sakayan napakadto ha tsina hin pirme ngan nagkaada hin dako nga ganansya hi hadi nangklao naghihipos han mga iya ganansya dida hin mga pula nga supot sapit han iya higdaan amo nga ini nga salapi tinawag nga pula nga supot nga salapi hi hadi nangklao nagsiring nga an pula nga supot nga kwarta dida agod nga an siam puyde makapalit han tuna kon magkaaway hira hin langyawanon nga nasod dida han paghadi ni rama iii nagin makusug nga nasod ha militar an siam nakapirde ini hin mga vietnamese nga mga pagsalakay ngan dida han panahon han iya paghadi nga diin an burma ginpirde han british hin makapira ka beses nakakuha gihapon hiya hin teritoryo ha camboya ngan ini nga nasod ginbahinbahin han vietnam ngan siam ginsalakay gihapon ni rama iii an laos ngan iya ginpabungkag an vientiane han hi hadi nangklao kilalado tungod han iya pagsunod han buddhismo iya ginpakaon an mga kablas ha tagsa adlaw katapos han iya pagin prinsipe ngan iya ginbuhi an in mga hayop kada adlaw han monasteryo sobra nga mga templo an ginhimo ngan gin ayad dida han iya paghadi upod an syahan nga intsek hin estilo nga templo ha rajaorasa an gihataasi nga stupa ha wat arun an bulawan nga bukid ha wat sraket an metal nga templo ha wat ratchanadda ngan an templo chetupol temple o wat pho an wat pho amo an nahamutangan han syahan nga universidad ha thailand katapos hin paghadi hin karuhaan kag unom ka tuig hi hadi nangklao ginsundan han iya bugto nga hi prinsipe mongkut hi antonio garcía gutiérrez hulyo chiclana de la frontera cádizmdash agosto madrid usa nga espanyol nga romantiko nga dramaturgo katapos hin pag aram hin medisina ha iya gintuboan nga bungto binmalhin hiya ngadto ha madrid han ngan nagpakabuhi hin igo igo la pinaagi hin paghubad han mga drama nira eugne scribe ngan alexandre dumas pre tungod kay waray hiya magmalinamposon dinhe hapit na hiya bumulig han militar han tigda la hiya nga nasikat tungod han iya pagsurat han el trovador an trobador nga siyahan nga ginpasundayag dida han marso hi garcía gutiérrez waray makalabaw hini nga siyahan nga panuyo nga amo an nakabutang ha iya dida han mga namuno han movimiento romantiko ha espanya ini nga iya drama nakilala ha bug os nga europa pinaagi han musika ni giuseppe verdi nga amo an opera il trovatore an iya sunod nga malinamposon nga sinurat amo an simon bocanegra nga ginhimo liwat nga opera ni verdi komo simon boccanegra bisan pa tungod kay diri dako an nahalin tikang han iya mga drama nag emigrar hiya ngadto ha hispano america ngan nagtrabo hiya nga periodista ha cuba ngan mexico hangtod han han iya pagbalik ha espanya an kilalado nga mga sinurat niya hini nga urhe nga panahon amo in zarzuela nga an titulo el grumete la venganza catalana ngan juan lorenzo hiya an nagin pamuno hin museo hin arkeyolohiya ha madrid an syudad nga diin hiya namatay an iya poesías ngan usa pa nga volumen hin mga liriko nga an titulo luz y tinieblas gamay la kon igkumpara pero an kahimo han garay han iya mga drama ngan an iya kakarit hin pag analisar hin mga pag abat hin binabaye naghatag ha iya hin tahuran nga pwesto han mga espanyol nga mga dramaturgo han ika nga siglo an sibagat usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han agusan del sur ha pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay it bungto mga ka kilometro an kahirayo tikang ha syudad han butuan an ekonomiya hini nadapig hin duro ha pagpakabuhi nga pag uma an ngaran nga sibagat tikang kuno han pulong nga bagat nga nangangahulogan pagtapo o tarapoan sumala han mga ginsaysay nga kasaysayan an salog nga hirani han sibagat nga tinatawag gihapon nga salog han sibagat amo an lugar nga diin an mga nanggugubat nga mga tribo nagtatapo ngan nagaaragway an salog han sibagat sanga la hin darudako nga salog an salog han wawa an napipirde nga tribo nangangatras ngadto han salog han wawa nga nagkakawagra an kasagaran han mga tawo nga nangungukoy dida hit bungto mga bisaya nga sugboanon nga mga namalhin an sibagat ginbahin ngadto hin karuhaan kag upat nga mga baranggay an syudad han surigao usa nga ikaduha nga klase nga syudad ha lalawigan han surigao del norte ha pilipinas amo ini an kapital nga syudad han surigao del norte sumala han census han tuig mayda hini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay ngan han tuig mayda nagsiring nga an populasyon hini an bug os nga kahaluag han katunaan han syudad ka kwadrado nga kilometro an syudad han surigao mayda kalim an kag upat nga mga baranggay tikang hini katloan kag tulo nahimutang ha kadak an nga tuna samtang karuhaan kag usa nga puró o isla nga baranggay an sawang han syudad ginbahin ngadto hin lima nga mga baranggay taft washington san juan canlanipa ngan luna mayda katloan kag unom nga mga baranggay ha mga labnasan tikang hini napulo kag lima ada ha kadak an nga tuna ngan karuhaan kag usa ada hit mga gudti gudti nga mga isla an alegria usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han surigao del norte ha pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an alegria ginbahin ngadto hin napulo kag duha nga mga baranggay an alegria ginhimo pinaagi han republic act no ha pagtikang usa ini nga sitio han anahaw nga gintukod hin mga namalhin ngada tikang han bungto han bacuag an sitio anahaw harani han danaw mainit ngan talagsa ginbabahaan tungod hin makusog nga pag inuran dida han mga panahon hin pag inuran an mga banay dinhe namalhin ngadto hin lugar nga yana amo an tinatawag nga alegria an ngaran nga alegria tikang han kinatsila nga pulong nga buot sidngon nagkakalipay o marisyo ginhatag hini nga ngaran ni juez sixto olga nga nakahuron hin usa ka gab i dida nga lugar an mga tawo naghimo para ha iya hin usa nga sarayaw tungod kay malipayon ngan marisyo an nahinabo ginsidngan niya an mga tawo nga balhina an ngaran tikang ha anahaw ngadto ha alegria an alegria nahimo nga barrio dida han han una usa ini han mga gidadakoi nga mga barrio ha bungto han mainit iton bungto han alegria natikang hiton katubtoban han kitcharao agusan del norte ngadto ha pungtod ngan dayano nga amo an katubtoban han gintikangan han alegria nga bungto han mainit hi bogyoke major general aung san pebrero hulyo nagsirbe nga ika nga premier han britaniko nga korona nga kolonya han burma tikang kutob ha pagtikang usá hiyá nga komunista ngan ha urhé usá nga sosyal demokratiko nga politiko kilalado hiyá nga rebolusyonaryo nasyonalista ngan an nagtukod han tatmadaw yana nga adlaw nga armado nga kusog han myanmar ngan ginkikita hiyá nga amay han nasod han yana nga adlaw nga myanmar o birmania hiyá an responsable han pagpadangat han paglugaring han burma tikang han britaniko nga pagdumara kondi gin asasinar hiyá mga unom ka bulan ugsa han independensya dida han ikaduha nga gyera pangkalibotan inmugop anay hiya han hapon sunod han ira pagsulong han burma ugsa bumalhin hin pag ugop ngadto han mga britaniko ginkikilala hiyá nga amo an nanguna nga nagtukod han independensya ngan nagtukod han unyon han burma gin agnayan hiya nga bogyoke major general hi aung san ha yana maupay nga ginkikita han mga burmes nga katawhan ngan an iya ngaran agsob gamiton ha birmano nga politika kutob yana an anak nga babaye ni aung san nga hi aung san suu kyi usá nga birmana nga tawo ha publiko ngan politiko ngan nakakarawat han premyo nobel para hin kamurayaw nga ha yana nagsisribe nga konsehero han estado ngan an ika ngan syahan nga babaye nga ministro hin mga panlangyaw nga mga larangan dida han gabinete ni win myint hi mohandas karamchand gandhi ha gujarati ginromanisar mohands karamcad gndh ipa nga kaluwas mohndas krmtnd gandi oktubre enero usa nga nangunguna nga politikanhon ngan ispiritwal nga namuno ha india ngan han indian independence movement hiya an ginsisiringa nga amay han india ngan talagsa ginngangaranan nga bapu nga buot sidngon amay ha gujarati hiya an pionyero ngan naghimo nga hinpit han satyagraha pagsupil pinaagi hin mass civil disobedience o dako nga diri pagtuod nga sibil nga nahatukod ha ahimsa bug os nga waray biyolensya amo an nagin usa han mga gimakusog nga pilosopiya han indian independence movement ngan naghatag hi pag aghat ha mga dirudilain nga mga movimiento para hin mga katungod sibil ngan kagawasan ha bug os nga kalibutan hi gandhi kinikilala ngan tinatawag ha india ngan ha bug os nga kalibutan nga mahatma gandhi ha hindi ipa nga kaluwas mhatma tikang han sanskrit mahatma harangdon nga kalag ngan bapu ha damo nga mga indianhon nga mga yinaknan amay o tatay an spoliarium usa nga pintura han pilipino nga artista nga hi juan luna ginsumite ni luna an pintura ngadto han exposicion nacional de bellas artes han nga diin nakadaog ini hin bulawan nga medalya han ginbaligya an pintura ngadto han diputacion provincial de barcelona hin ka peseta ha yana an pintura nabitay ha museo nasodnon han pilipinas an spoliarium upat ka metro it kahitaas ngan pito ka metro it kahaluag it canvas nagpapakita hin sulod ha ilarom hin romano nga arena nga diin mga lawas hin patay nga mga gladiator gindadanas ngadto hin masirom nga lugar posible nga igpundok hin darudako nga pundok hin mga patay nga lawas hi mario diaz balart natawo han septyembre usa nga amerikano nga politiko tikang han usa hiya nga republikano nga miyembro han kamara han representante han estados unidos nga na representa han ika nga distrito han florida natawo hiya ha fort lauderdale florida ngan nagtambong hiya ha university of south florida agod mag aram hin siyensiya politika ugsa magtikang han iya serbisyo publiko nga karera nga kabulig han anay alkalde han syudad han miami nga hi xavier suarez han negosyante hiya ngan miyembro han florida kamara han representante ugsa hiya inmapi han kongreso han estados unidos bugto hiya ni representante lincoln diaz balart ngan anak han na exilio nga cubano nga politiko nga hi rafael diaz balart ngan kasanhi nga umangkon ha kasal ni fidel castro naukoy hiya yana ha miami upod hit iya asawa ngan anak hi lincoln diaz balart natawo han agosto amerikano nga politiko usa nga republikano miyembro han kamara han representante han estados unidos tikang han nga narepresentar han ika nga distrito han florida natawo hiya ha havana cuba ngan anak hiya han tinmalikod na nga cubano nga politiko nga hi rafael diaz balart ngan kasanhi nga umangkon ni fidel castro nag iskwila hiya ha american school of madrid madrid espanya new college of florida cambridge university ngan case western reserve university usa hiya nga abogado ngan lehislador han estado ugsa hiya inmapi han kamara han representante han estados unidos han ngan nagdalagan hiya hin pagreelihir nga waray kabangga dida han ngan yana han iginkabangga hiya ni frank j gonzalez usa nga libertarian nga demokrata miyembro hiya han house rules committee ngan house committee on homeland security ngan usa hiya nga sponsor han homeland security act hi diaz balart kasal kan cristina diaz balart ngan mayda hira duha nga anak hira lincoln ngan daniel an iya bugto nga hi mario diaz balart usa gihapon nga kongresista nga amo an narepresenta han ika nga distrito han florida hi rafael lincoln diaz balart y gutiérrez usa nga cubao nga poliko ngan nagsirbe hiya nga namuno han kadam an han cubano nga kamara hin representante han naghatag hiya hin yakan ha atubangan han cubano nga kamara han representante in pagriwa han amnestiya nga ginhatag han iya kasanhe nga bayaw nga hi fidel castro tungod han iya kahibulig dida han nga atake han cuartel moncada na elihir hi rafael diaz balart nga senador dida han pero waray hiya makapuwesto tungod han pagkada ha poder ni fidel castro han enero nagtukod hiya han la rosa blanca an busag nga rosa an syahan nga kontra castro nga organisasyon han enero han hiya an amay han mga kongresista han estados unidos nga hira lincoln diaz balart ngan mario diaz balart ngan amo an bugto ni mirta diaz balart an syahan nga asawa ni fidel castro namatay hiya han mayo han iya balay ha key biscayne florida katapos hin pagkasakit hin leukemia an law library ha florida international university ginngaranan ha iya dungog an teruel usa nga probinsya han komunidad autonoma han aragón han butnga nga espanya ginsasapitan ini han mga probinsya han tarragona castellón valencia upod han exclave hini nga amo an rincón de ademuz cuenca guadalajara and zaragoza an kapital hini teruel gihapon an ngaran an kahaluag han probinsya ka km an populasyon hini ngan tikang hini mga ika upat nga bahin hini naukoy didto han kapital ngan an densidad han populasyon km mayda ini nga mga munisipyo ngan labaw katunga hini nga mga munisipyo mga barrio nga mayda gurugamay hin ka tawo kitaa an lista han mga munisipyo ha teruel kitaa gihapon an lista hin mga aragones nga comarcas an soria usa nga probinsya ha butnga nga espanya ha sidlangan nga bahin han komunidad autonoma han castilla y león ginsasapitan ini han mga probinsya han la rioja zaragoza guadalajara segovia ngan burgos an soria amo an gigutiayi hin populasyon ha ngatanan han mga probinsya han espanya nga mayda densidad hin mga nga nangungukoy ha tagsa km usa han gihamubo i ha unyon europeo tikang han populasyon han probinsya nga hapit naukoy ha kapital nga soria gihapon an ngaran mayda ka munisipyo ha soria ngan haros katunga hini mga gagmay nga baranggay nga diri maabot hin ka tawo ngan mga la it labaw hin ka tawo an katedral nga bungto han probinsya amo an el burgo de osma an tarragona usa nga probinsya ha sidlangan nga espanya ha salatan nga bahin han komunidad autonoma han catalunya ginsasapitan ini han mga probinsya han castelló ha kinatsila castellón teruel zaragoza lleida ha kinatsila lérida barcelona ngan han dagat meditteraneo an populasyon han probinsya ngan tikang hini usa ka ika lima nga bahin naukoy ha kapital nga an ngaran gihapon tarragona nalalakip han mga syudad ngan bungto ha probinsya han tarragona an constantí reus falset el vendrell tortosa amposta kitaa gihapon an lista han mga komunidad ha tarragona ngan mga comarca han catalunya mayda mga katedral nga katoliko romano ha tarragona ngan tortosa hi toyotomi hideyoshi ha shinjitai moderno nga hinapon nga kasurat ha kyjitai kaagi nga kasurat natawo nga hiyoshi maru ha pag abot ha pangidaron gempuku nga kinoshita tkichir ngan ha urhe ginhimo nga hashiba ngan nobilidad militar ha estilo nga hashiba chikuzen no kami hideyoshi septyembre usa nga sengoku nga daimyo nga amo an naghimo nga usa han hapon sinmunod hiya han iya anay nga agaron nga hi oda nobunaga ngan gintapos niya an sengoku nga panahon kilalado gihapon hiya nga amo an nagplano han mga pagsulong ha korea kilalado hiya hin pira nga mga nahabilin ha kultura upod han sugo nga an mga miyembro la han samurai nga klase an puyde magdara hin armas an panahon han iya pamuno tinatawag gihapon nga momoyama nga panahon ngan ini nga ngaran tikang han kastilya ni toyotomi nag iha ini tikang han tubtub han iya kamatayon dida han tuig o sumala hin pipira nga mga iskolar tubtob han pagkuha hin poder ni tokugawa ieyasu katapos han pakig away ha sekigahara han an cantilan usa nga ika upat nga klase nga bungto ha lalawigan han surigao del sur ha pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an cantilan amo an sinisiring nga cradle of towns puyot hin mga bungto ha surigao del sur ha pagtikang naglakip ini han kabug usan han yana nga mga bungto han carrascal cantilan madrid carmen ngan lanuza han disyembre ginpagawas an executive order no han americano nga gobernador heneral nga hi francis burton harrison nga nagbahinbahin han cantilan ngadto hin tulo ka bahin an cantilan ginbahin ngadto hin napulo kag pito nga mga baranggay an lanuza usa nga ika upat nga klase nga bungto ha lalawigan han surigao del sur ha pilipinas mayda ini kahaluag hin tuna nga ka km nga narepresenta hin an bug os nga kahaluag han surigao del sur sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an lanuza ginbahin ngadto hin napulo kag tulo nga mga baranggay an klima han lanuza mayda pag inuran nga nababahin ha bug os nga tuig an panahon tikang han abril hangtod agosto amo an mayda giguti ayi hin pag inuran samtang an makurukusog nga pag inuran nahihinabo dida tikang hiton nobyembre tubtob pebrero ngan mayda nga pag iksperyensya hin tropikal nga pagbinagyo an syudad han tandag usa nga ikalima nga klase nga syudad ha lalawigan han surigao del sur ha pilipinas amo ini an kapital nga syudad han surigao del sur sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an tandag nahimo nga syudad han tuig nahimo nga balaod an buhat han republika no o republic act no nga nagbalhin han tandag tikang hin bungto ngadto hin syudad ginratipika ini han mga bungtohanon han tandag dida hin plebisito nga ginbuhat han hunyo an syudad han tandag ginbahin ngadto hin karuhaan kag usa nga mga baranggay an syudad han isabela usa nga ikalima nga klase nga syudad ngan amo ini an kapital han lalawigan han basilan ha pilipinas nahamutang an syudad ha amihanan nga labnasan han basilan tabok han estrecho han basilan ha amihanan amo an syudad han zamboanga sumala han census han tuig an syudad han isabela mayda populasyon nga ka tawo ha nga panimalay samtang ha administrasyon an isla nga probinsya han basilan kabahin han autonomo nga rehiyon ha muslim mindanao armm an syudad han isabela mismo diri kabahin hini nga rehiyon ngan nahasakop ini han peninsula han zamboanga nga rehiyon an syudad han isabela sugad han iba nga parte han probinsya amo in lugar hin mga pipira nga pinakamakusog nga pag away han mga kasundalohan han gobyerno ngan han abu sayyaf usa nga islamiko nga separatista nga grupo an syudad han isabela ginbahin ngadto hin kap atan kag lima nga mga baranggay an sitangkai usa nga bungto ha lalawigan han tawi tawi ha pilipinas amo ini an bungto nga nahamutang han giharayo i ha salatan nga bahin han pilipinas nahamutang ini ha mga ka kilometro ha sinirangan tikang ha sabah malaysia gintatawag ini nga venecia han pilipinas tungod han paggamit hin mga barko nga panakayan ngaran mayda mga latayan nga nanunumpay han mga balay an dako nga paagi hin pagpakabuhi amo an pangisda ngan pag uma bisan kon gamay la an tuna hin pag uma sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an sitangkai ginbahin ngadto hin karuhaan kag lima nga mga baranggay an turtle islands us nga bungto nga amo in kapurupod an ha lalawigan han tawi tawi ha pilipinas nahamutang an mga isla ha habagatan nga daplin han nasod ha ligid han katubtuban han internasyonal nga tratado nga nagbubulag hiton pilipinas ngan malaysia sumala han census han tuig an populasyon han nga mga isla nga mayda mga nangungukoy ka tawo ha nga panimalay upod in kahaluag hin katunaan nga ka kwadrado nga kilometro la iton mga isla mayda densidad hin populasyon nga ka tawo ha tagsa km ndash haruhataas pa kaysa han nasodnon nga average nga ka tawo ha tagsa km makuri it pagkadto ha turtle islands tungod kay waray agsob nga paagi hin panakayan ngadto hini nga lugar iton turtle islands ginbahin ngadto hin duha nga mga baranggay taganak poblacion ngan likud bakkao an mayor o alkalde han turtle islands amo hi hadji mibaral m tang nga nagdaog hin tulo nga sunod sunod nga mga pinili ay an syudad han cotabato usa han mga syudad han pilipinas nga nahamutang ha mindanao an syudad han cotabato usa nga nahamutang ha autonomo nga rehiyon han bangsamoro ha muslim mindanao barmm nga mabibilngan ha sulod han mga katubtuban han maguindanao pero naglulugaring ini tikang hiton nga probinsya an syudad han cotabato amo an sentro han rehiyon han autonomo nga rehiyon han bangsamoro ha muslim mindanao barmm an populasyon han syudad han cotabato mga dida han census han tuig it syudad han cotabato mga ka nautico nga milya ka km tikang ha manila an kapital han nasod ngan ginsasapitan ini han mga bungto han sultan kudarat ha amihanan nga ginbubulag han rio grande de mindanao kabuntalan ha sidlangan ngan datu odin sinsuat ha salatan naatubang an syudad han baybayon han illana nga kabahin han moro gulf ha katundan an syudad han cotabato mayda kahaluag hin katuaan nga ka kwadrado nga kilometro an syudad han cotabato ginbahin ngadto hin katloan kag pito nga mga baranggay an buluan usa nga ika upat nga klase nga bungto ha lalawigan han maguindanao ha pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga panimalay an kadam an han populasyon muslim ngan sinisiring ini nga amo an pinakadaan nga bugnto han rehiyon kilalado ini tungod han mahusay nga linaw nga ginsasaruan hin lain nga bungto nga amo an bungto han lutayan ha probinsya han sultan kudarat an alkalde han bungto yana amo hi datu esmael g mangudadatu nga nagsunod han iya amay nga nagsirbe gihapon komo mayor ugsa han ira pamuno an buluan nahailarom han pamunuan hin waray pa kapirde nga alkalde hin ka tuig nga amo hi datu samad mangelen nga urupod han mga mangudadatu an buluan ginbahin ngadto hin karuhaan kag tulo nga mga baranggay an islamico nga syudad han marawi usa nga syahan nga klase nga syudad ha lalawigan han lanao del sur ha pilipinas amo ini an kapital nga syudad han lanao del sur it syudad han marawi ginsasapitan ha katundan han marantao ngan saguiaran ha sinirangan han bubong ngan ditsaan ramain ug ha amihanan han kapai ngan saguiran ngan ha salatan han linaw han lanao mayda ini kahaluag nga ka kwadrado nga kilometro sumala han census han tuig it syudad han marawi mayda populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay ginbahin ini ha politika ha kasiaman kag unom nga mga baranggay an ekonomiya han syudad han marawi nahabase ha kaurugan ha pag uma ngan ha pag export an alkalde o mayor han syudad han marawi tikang han mayo amo hi omar solitario ali an shariff kabunsuan usa nga kasanhi nga lalawigan han pilipinas ginhimo tikang han napulo nga mga bungto nga amo an syahan nga distrito han lalawigan han maguindanao amo ini an magigin ika nga lalawigan ngan an ika unom ha autonomo nga rehiyon ha muslim mindanao amo ini an syahan nga probinsya nga diri ginhimo han kongreso kay ginhimo ini pinaagi han paggamit han mga gahom han republic act no an balaod nga naghimo han armm an mga botante han karuhaan kag siyam nga mga bungto han maguindanao nag aproba han kahimo han probinsya han mga labaw hin nga rehistrado nga mga botante nag uyon han paghimo han lalawigan han shariff kabunsuan mga la an nagbotos patok hini kondi gindeklara nga diri legal han korte suprema an kahimo hini dida han an shariff kabunsuan nahabug os hin napulo nga mga bungto ginngaranan an probinsya tikang hin arabo malay nga islamico nga paragwali nga nagdara han relihiyon nga islam ha butnga nga mindanao han ika nga siglo an datu blah t sinsuat usa nga bungto ha lalawigan han maguindanao ha mindanao ha pilipinas han una kabahin ini han bungto han upi nga api han una han lalawigan han maguindanao an datu blah t sinsuat nahimo nga bag o nga bungto han lalawigan han maguindanao katapos hin plebisito dida han septyembre ngan ha ilarom han muslim mindanao act no han armm mga kap atan kag duha ka adlaw in naglabay dida han oktubre an bungto nahimo nga bag o nga bungto han bag o nga nahimo nga ika nga lalawigan han pilipinas nga amo an lalawigan han shariff kabunsuan pinaagi han republic act no pinaagi han ispisyal nga mga gahom administratibo han asamblea rehiyonal han armm ini nga republica act tinatawag gihapon nga expanded armm law an bungto ginngaranan ha dungog ni datu blah t sinsuat an delegado han maguindanao ngadto han nga constitutional convention ngan representante han nag uusaan nga distrito han cotabato ngadto han ikaduhan nga kongreso han pilipinas kabahin an bungto han lalawigan han shariff kabunsuan tikang han oktubre tubtob han pag nulifikar hini han korte suprema dida han hulyo an datu blah t sinsuat ginbahin ngadto hin napulo kag duha nga mga baranggay an nabas usa nga ika upat nga klase nga bungto ha lalawigan han aklan ha katundan nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas nahamutang ini ha peninsula han buruanga ha kanawayon nga dapit han isla han panay usa ini nga bungto ha daplin han dagat nga ginsasapitan ha amihanan han dagat sibuyan ha salatan han mga bungto han pandan ngan libertad antique ha sinirangan han dagat sibuyan ngan ibajay aklan ngan ha katundan ginsasapitan ini han malay ngan buruanga sumala han nga census mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay an nabas ginbahin ngadto hin karuhaan nga mga baranggay an syudad han roxas usa nga ikaduha nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han capiz ha katundan nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas amo ini an kapital nga syudad han capiz usa ini nga sentro hin copra ngan aquakultura nga pagprodukto an palibot nga lugar nagtatanom hin tubo humay lubi prutas abaka ngan tabako an mga tawo han syudad han roxas ngan an probinsya han capiz nayakan hin binisaya nga hiligaynon sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay an syudad han roxas ginbahin ngadto hin kap atan kag pito nga mga baranggay an syudad han roxas amo an lugar han kan miguel lopez de legazpi pag ukoy han pag abot niya tikang ha sugbo an bungto han panay amo anay an kapital han probinsya an ngaran nga capiz nga amo gihapon an ngaran han probinsya amo an daan nga ngaran han syudad han roxas ini nga lugar gindesignar nga visita han bungto han panay an lugar gntawag anay nga el puerto de capiz sumala hin census han tuig mayda dinhe mga nga nangungukoy han an capiz amo an ginhimo nga lingkoranan han gobyerno militar bisan kon ha mga butang han simbahan gindudumara pa ini han obispo han sugbo sumala hin census han tuig mayda ini mga nga nangungukoy han mayo usa nga decreto real naghimo han probinsya ngadto hin alcadia an syudad han roxas nga an ngaran han una bungto han capiz nagin syudad dida han mayo pinaagi han pagpagawas han city charter o carta han syudad republic act no hi lorenzo arnaldo amo an syahan nga alkalde han syudad ginbalyo an an ngaran han nga syudad han roxas ha dungog han presidente nga hi manuel roxas sumala hin census han tuig mayda ini nga nangungukoy han mga napulo kag unom mga espanyol han an naihap nga mga tawo han an mga tawo naihap nga ngan han an naihap nga mga tawo an barotac nuevo usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han iloilo ha katundan nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas sumala han nga census mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay it bungto mga usa ka oras hin biyahe ha auto tikang han syudad han iloilo an kapital han bungto an sawang o poblacion han bungto pag ultan ngadto han mga bungto han pototan dingle anilao ngan dumangas binisaya nga hiligaynon an lumad nga yinakan ha barotac nuevo ngan an kadam an han populasyon katoliko romano an barotac nuevo ginbahin ngadto hin karuhaan kag siyam nga mga baranggay an metropolitano nga kahaluag han cebu ha iningles cebu metropolitan area o metro cebu amo an main nga urban center o sawang han isla nga probinsya han sugbo an sentro hini amo an syudad han sugbo an gimaiha i nga syudad ha pilipinas nahamutang an metro cebu ha ligid han butnga nga sidlangan nga bahin han isla lakip an harani nga isla han mactan han bug os nga probinsya an metro cebu naglalakip hin por ciento han kahaluag han katunaan ngan ka por ciento han katawhan nga census an metro cebu usa nga metropolitan area nga nahamutnga ha syudad han sugbo an kapital han probinsya han sugbo ngan an kapital han rehiyon han butnga nga kabisay an nga naglalakip hin napulo kag duha nga mga nagpapalibot nga mga kasyudaran ngan kabungto an an metro cebu usa han mga opisyal nga gindesignar nga metropolitan nga kahaluag ha pilipinas upod han metro manila nga amo an national capital region ha winaray rehiyon han nasodnon nga kapital ini nahimug os hin lima nga mga syudad ngan walo nga mga bungto tigamni han october mga development planner tikang han regional development council konseho han pagpadukwag han rehiyon metropolitan cebu development council konseho han pagpadukwag han metropolitan cebu nga pinamunoan han gobernador han probinsya han sugbo ngan han mga lokal nga mga unit hin gobyerno han sugbo nagpahaluag han katubtuban han metro cebu nga maglakip han syudad han danao ngan han mga bungto han san fernando and carcar an kapitolyo han probinsya an sentral nga distrito hin pannegosyo mga importante nga mga institusyon hin pag aram ngan han daungan ha panglangyaw nahamutang ha syudad han sugbo samtang an mga importante nga kompanyiya hin industriya ngan mga factory nahamutang ha syudad han mandaue an aeropuerto panlangyaw ngan an export processing zone zona hin pagproseso hin panglangyaw nahamutang ha syudad han lapu lapu ha isla han mactan an syudad han danao usa nga syudad hin panmina samtang an syudad han talisay usa nga syudad hin pan ukyan nga iton pagpakabuhi hini tikang hin mga gagmay ngan medium nga kadako nga mga negosyo an madridejos usa nga ika upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han sugbo ha butnga nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas usa ini han tulo nga mga bungto nga nahimo han isla han bantayan nga nahamutang ha katundan nga bahin han amihanan nga dapit han probinsya han sugbo ginsasapitan an madridejos ha salatan han bungto han bantayan sugbo ngan ha iba nga mga dapit han dagat bisaya sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay mayda ini kahaluag nga ka kwadrado nga kilometro makakadtoan an bungto pinaagi hin barko tikang ha syudad han sugbo pinaagi han santa fe puyde gihapon ini makadtoan pinaagi ha karsada tikang ha syudad han sugbo ngadto han mulye han hagnaya ha san remigio ngan pagtabok hin ferry ngadto ha santa fe ha isla han bantayan ngan pagbiyahe hin bus hin usa ka oras ngadto ha madridejos an fiesta han santo patron han bungto ginsasaurog ha tagsa tuig dida hit disyembre an madridejos ginbahin ngadto hin napulo kag upat nga mga baranggay an asturias usa nga ika upat nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han sugbo o cebu ha butnga nga kabisay an nga rehiyon ha kabisay an ha pilipinas sumala han census mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay nahamutang ini ha n e o ha amihanan nga latitud ngan ha sidlangan nga longitud ginsasapitan an asturias han bungto han tuburan ha amihanan han bungto han balamban ha salatan han syudad han danao ha sidlangan ngan han estrecho tañon ha katundan an asturias ginbahin ngadto hin karuhaan kag pito nga mga baranggay han hini pito nga mga baranggay nahamutang ha may baybayon han dagat samtang karuhaan nahamutang ha sulod o iraya an syahan nga ngaran han asturias amo an naghalin tikang han pulong nga lalin an binisaya nga sinugboanon nga pulong para hin mga nangungukoy nga nagtikang hin mga higrayo nga mga lugar an syahan nga mga nangukoy ha asturias tikang hin mga iba nga mga bungto ngan mga hagrani nga mga isla sugad han bohol han pagtikang in bahin han naghalin lakip han pueblo bungto han tuburan ngan in usa pa nga bahin nalakip han pueblo bungto han balamban ha pagtika iha an mga nangungukoy han naghalin nagtikadamo tungod han mga nangangabot ngan han pagdamo han katawhan ha pagtika iha an mga tawo naghangyo han anay kolonyal nga gobyerno han espanya nga maghatag ha ira han ira kalugaringon nga gobyerno lokal ginhatag an ini nga gin aro dida han mga urhe nga bahin han siglo han hadi han espanya nga nagresulta nga an naghalin nahimo nga pueblo bungto han asturias amo ini an mga yana nga mga napili nga mga opisyales han bungto han asturias para han katuigan nga hunyo hunyo mayor leticia a orozco vice mayor alexander m agravante councilors an barili usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han sugbo o cebu ha butnga nga kabisay an nga rehiyon ha kabisay an ha pilipinas sumala han census mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay an barili nahamutang in kaunman kag usa ka kilometro ha habagatan o salatan katundan tikang han syudad han sugbo ginsasapitan ini ha salatan han bungto han dumanjug ha amihanan han bungto han aloguinsan ha sidlangan han mga bungto han carcar ngan sibonga ngan ha salatan han estrecho tañon an produkto han ekonomiya han barili tikang han pagtanom hin humay mais saging ngan lubi an barili ginbahin ngadto hin kap atan kag duha nga mga baranggay an ngaran nga barili tikang han tawag hin usa nga lokal nga banwa nga an tawag balili an bungto gintukod han tuig kondi an parokya han barili gintukod dida han usa nga krus gintukod han mga espanyol nga pinamunoan ni kapitan juan juarado han ira pag abot dida han tuig an syudad han lapu lapu usa nga syahan nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han sugbo ha butnga nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas an kahalugan han syudad naglalakip han kadam an nga bahin han isla han mactan nga nahamutang hin usa ka kilometro ha timugan o salatan sidlangan tikang han isla han sugbo ngan naglalakip gihapon an syudad han lapu lapu an bug os nga isla han olango nga nahamutang hin lima ka kilometro ha timugan ngan pipira pa nga mga puro an syudad han lapu lapu kabahin han darudako nga metropolitano nga kahaluag han cebu o metro cebu nga nahasentro ha syudad han sugbo sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay nahasumpay an syudad han lapu lapu ha syudad han mandaue han isla han sugbo pinaagi hin duha nga tulay an tulay mandaue mactan ngan an tulay marcelo fernan tikang ha mandaue an kapital han probinsya nga amo an syudad han sugbo mga lima ka kilometro la an distancia an kahaluag han yana nga syudad gintawag nga mactan ugsa han pag ulpot han mga espanyol an mga agustiniano nagtukod han bungto han opon han tuig ngan amo ini an ngaran han bungto hangtod han tuig nga diin ini ginhimo nga syudad ngan ginbalyo an an ngaran ha dungog ni lapu lapu an sinisiring nga syahan nga pilipino nga bayani nga dida han nagdaog patok han portugues nga hi fernando de magallanes an mactan cebu international airport o aeropuerto panglangyaw han mactan cebu kun ha winaray nahamutang ha syudad han lapu lapu ngan amo ini an ikaduha nga dako in buhat nga aeropuerto han nasod an syudad han lapu lapu ginbahin ngadto hin katloan nga mga baranggay cebu hilton resort and towers lapu lapu city metro cebu shangri la s mactan island resort and spa lapu lapu city metro cebu an syudad han mandaue ha sinugboanon dakbayan sa mandaue usa nga syahan nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han sugbo ha butnga nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas amo ini an sinisiring nga sentro han industriya han isla kay dinhe nahamutang in haros nga mga establecimiento hin negocio bisan man kon an kadam an hini mga gagmay nga mga negocio nga tinag iyahan ngan gindudumara hin mga banay o pamilya nga it syudad usa han duha nga mga urbanizado hin duro nga mga syudad ha probinsya han sugbo ngan an usa liwat hini amo han kapital han probinsya nga amo an syudad han cebu magtapad an duha nga mga syudad ngan amo ini hira an sentro han kahaluag han metropolitano nga cebu nahamutang an mandaue ha tabok tikang han isla han mactan nga diin nahamutang an syudad han lapu lapu ha syudad han lapu lapu nahamutang an aeropuerto panlangyaw han mactan cebu an aeropuerto nga ikaduha hin masurong hin buhat o aktibidad han nasod nahasumpay an mandaue ngadto ha isla han mactan pinaagi hin duha nga tulay an syahan nga tulay mandaue mactan ngan an barubag o nga tulay marcelo fernan ini nga mga tulay amo la an agi an han tipangadto tibalik han aeropuerto ngan han syudad han sugbo sumala han census han tuig mayda an mandaue in populasyon nga ka tawo ha nga mga panmalay an syudad han mandaue ginbahin ngadto hin karuhaan kag pito nga mga baranggay an syudad han sugbo o syudad han cebu ha sinugboanon dakbayan sa sugbo usa nga syahan nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han sugbo ha butnga nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas amo ini an kapital han lalawigan han sugbo ngan amo ini an ikaduha nga pinakaimportante nga metropolitano nga sentro han nasod nahamutang an syudad ha sidlangan nga dapit han isla han sugbo ngan amo ini an gimaihai nga syudad han nasod amo ini an main nga pag ultan hin pamarko han nasod ngan base hin labaw hin han mga kompanyiya hin panbarko han nasod an syudad han sugbo amo gihapon an main nga pag ultan ha gawas han manila hin mga panlangyaw nga mga pagbiyahe hin idro han nasod ngan amo an pinakaimportante nga sentro hin komersyo pannegosyo ngan industriya han kabisay an ngan mindanao an mga salatan nga bahin han nasod tungod hini ngan iba pa nga mga aspeto nga an cebu gin agnayan nga amo an hada nga syudad han salatan o reyna nga syudad han salatan sumala han census han tuig mayda an mandaue in populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay an syudad han sugbo amo an sentro hin metropolitano nga kahaluag nga tinatawag nga metro cebu nga naglalakip han mga syudad han mandaue lapu lapu ngan talisay it metro cebu mayda populasyon nga sobra ka milyon o ribo nga mga tawo an aeropuerto panlangyaw han mactan cebu nga nahamutang ha syudad han lapu lapu mga karuhaan o baynte ka minuto nga pagbiyahe hin kotse tikang ha syudad han sugbo ha dumagsaan o amihanan sidlangan han syudad amo an syudad han mandaue ngan an bungto han consolacion ha katundan amo an syudad han toledo an mga bungto han balamban ngan asturias ha salatan amo an syudad han talisay ngan an bungto han minglanilla tabok han estrecho han mactan ha sidlangan amo an isla han mactan nga diin nahamutang an syudad han lapu lapu an syudad han talisay usa nga ikatulo nga klase nga syudad ha lalawigan o probinsya han sugbo ha butnga nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay kilalado an talisay tungod han inasal baboy dinhe an ngaran nga talisay ginkuha tikang han mantalisay nga kahoy nga damo dida han syudad ini nga syudad pan urukyan ngan pannegosyo an syudad han talisay kabahin han metropolitano nga kahaluag han metro cebu an syudad han talisay ginbahin ngadto hin karuhaan kag duha nga mga baranggay an bataraza usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han palawan ha pilipinas an bataraza kabahin han una han brooke s point hangtod han ginngaranan ini tikang kan datu bataraza narrazid usa nga muslim nga namumuno ngan amay ni datu sapiodin narrazid an tinmalikod na nga syahan nga alkalde han bungto ngan kasanhi nga alkalde han brooke s point sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay lakip han importante nga mga industriya han bataraza an pag uma panagat ngan pagmina ngan pagproseso hin nickel nahamutang an bataraza ha pinakasalatan nga dapit han isla han palawan mga ka km tikang ha syudad han puerto princesa ngan mga tubtob ka oras hin biyahe ha karsada mayda ini kahaluag nga ka kwadrado nga kilometro an bataraza ginbahin ngadto hin karuhaan kag duha nga mga baranggay an coron usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan o probinsya han palawan ha pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay an bungto naglalakip hin bahin han isla han busuanga ngan an bug os han harani nga isla han coron ini nga duha nga isla kabahin han kapuropod an han calamian ha amihanan nga palawan an importante nga mga industriya han coron amo an panagat ngan turismo ngan ini usa nga sikat nga lugar hin panlurop an coron ginbahin ngadto hin karuhaan kag tulo nga mga baranggay an indya o india ha devanagari bhrat nga an opisyal nga pagtawag republika han indya bhrata gaarjya usa nga nasod ha salatan nga asya amo ini an ikapito nga gidako i nga nasod ha kahaluag hin heyograpiya an ikaduha nga gidamo i hin populasyon nga nasod ngan an gidamo i hin populasyon nga liberal nga demokrasya ha kalibutan an india mayda lapyahan hin labaw hin pito ka yukot ka kilometro nga gindelimitar han kalawdan indiano ha salatan han dagat arabo ha katundan ngan han bahia han bengal ha sidlangan ginsasapitan an india han pakistan ha kalondan han tsina nepal ngan butan ha dumagsaan o amihanan sidlangan ngan han bangladesh ngan myanmar ha sidlangan ha kalawdan indiano an indya harani han sri lanka maldivas ngan indonesya bawbaw nga pagtan aw panlangyaw nga relasyon ngan militar an syudad san sorsogon usa nga ikalima nga klase nga syudad sa lalawigan san sorsogon sa pilipinas amo in an kapital nga syudad san lalawigan san sorsogon nahimo ini pinaagi san paghiusa san mga kasanhi nga bungto san bacon ngan sorsogon dida san tuig sumala san census san tuig ini may populasyon nga ka tawo sa nga mga panimalay an syudad san sorsogon ginbahin ngadto sin kaunman kag upat nga mga baranggay katloan kag unom nga mga baranggay an kabahin san kasanhi nga bungto san sorsogon mayda karuhaan kag walo nga mga baranggay nga lakip san kasanhi nga bungto san bacon an syudad san sorsogon ginhimo pinaagi han mando han republic act nga ginpasa dida han agosto ngan ginratipika dida han disyembre mga prominente nga politiko nga nagpaluyo sini sira representante francis escudero han syahan nga distrito san sorsogon ngan kasanhi nga alkalde san bacon nga si leovic r dioneda si anay bise alkalde han bacon nga si aurelio destacamento upod nira an mga kasanhi nga konsehal han sorsogon nga hira antonio c detera azel diesta ngan telo mella nanlimbasog san duha nga mga lokal nga lehislatura para san pag aproba han mga ordinansa nga maghahatag san salapi para san pagbuhat san plebisito ugsa san pagratipikar sini mayda hangyo nga igdeklara an ra nga waray legal nga epekto nga ginsumite sin manlalaban o abogado nga si atty gil gojol tungod kay an bungto san bacon ginngaranan nga usa san mga angay bumaton sini nga hangyo usa nga abogado tikang sa buevasta sa distrito san bacon nga si atty glenn olbes nga naghatag sin depensa san pagkalegal sini sa ilarom san batakan balaod o konsitusyonalidad an legal nga pagkakonsitusyonal sini ginkauyonan san kadam an san mga sorsoganon nga karuyag sin pagpadukwag para san bag o nga hinimo nga unit sin gobyerno lokal an mga nagtipa san ratipikasyon sini amo sira governor raul r lee ngan an iya asawa nga si sally a lee nga amo an nagin syahan nga alkalde san syudad an bulan usa nga syahan nga klase nga bungto sa lalawigan san sorsogon sa pilipinas sumala san census san tuig mayda ini populasyon nga ka tawo sa nga mga panimalay an dako nga export san bungto tikang san mga kadagatan sini lakip san mga produkto tikang san mga gin uuma nga mga katunaan amo an luget ngan an abaca kasagaran san mga ganansya natikang san daungan san sakayan san bulan ngan mga negosyo mayda tulo nga mga banco nga komersyal sa bulan ngan usa nga makina sin automatico nga teller o automated teller machine atm ini nga mga banco amo an philippine national bank an metropolitan banking and trust co nga may atm ngan an allied banking corporation nahamutang sa bulan in sanga san banco sorsogon ngan rural bank of san jacinto masbate an bulan mayda mga nahapermanente nga linea sin telepono o fixed landline nga mga telepono tikang san digitel ngan pldt an mobile o cellular nga mga network nga aada opod san globe ngan smart damo an mga komputadora o computer ngan internet cafe sa sawang duwa na distrito an primarya na edukasyon o pag aram sa bulan an bulan north district amihanan na distrito san bulan mao an mga baranggay sa may amihanan na hangang sa kadagatan batog sa mga iraya nga mga amihanan nga mga baranggay an bulan south district o salatan nga distrito san bulan amo an mga salatan nga baranggay sa baybayon daghan an mga institusyon sin sekondarya na eskwelahan sa bulan an pinakadako na sekondariya na eskwelahan na publiko public high school mao an bulan national high school na dati an pangaran bulan high school bulan vocational high school niyan an sa bulan high school campus napakadto nasa sorsogon state college bulan campus an bnhs may on satellite nga campus sa mga baranggay otavi beguin j p laurel may on mga pribado nga iskwelahan sekondariya kaupod didi an saint louise de marillac school formerly cic sli krams a g villaroya r g de castro colleges database computer school an bulan ginbahin ngadto sin kaunman kag tulo nga mga baranggay an casiguran usa nga ika upat nga klase nga bungto sa lalawigan san sorsogon sa pilipinas ini nga bungto ada san daplin san bahia san sorsogon sumala san census san tuig mayda ini populasyon nga ka tawo sa nga mga panimalay an casiguran ginbahin ngadto sin karuhaan kag lima nga mga baranggay gintukod san tuig an castiguran ngan amo ini an syahan nga misionero katoliko nga parokya san sorsogon pag abot san mga espanyol dinhe nga dapit san luzon san mga dekada an casiguran amo an ira pinakasentro san kabikolan san an mga franciscano nga misyonero nagsaliwan san pag ebanghelisar nga buhat san mga agustiniano an ngaran nga casiguran gintutuohan nga tikang san bicol nga pamulong nga casi gurang nga buot sidngon haros mga kalagsan tungod kay amo ini an syahan nga parokya ngan ginsisiring nga gin ukyan sin mga kalagsan nga mga mangurukoy an donsol usa nga ikatulo nga klase nga bungto sa lalawigan san sorsogon sa pilipinas sumala san census san tuig mayda ini populasyon nga ka tawo sa nga mga panimalay kilalado an donsol komo in bungto nga sikat nga karadto an sin mga turista nga diin sa kadagatan sini mga butanding o whale shark makikit an an donsol amo an sinisiring nga diri opisyal nga whale shark nga kapital han kalibutan nga gidamoi nga ihap sin mga nakit an nga mga butanding san bug os nga kalibutan an paglangoy sa tubig nga upod san mga butanding ginranggo nga pinaka maupay nga pakigtapo sin hayop sa asya san time magazine dida san an mga butanding makikit an sa bug os nga tuig gawas la kon mayda bagyo an pagkaada san mga butanding nagdadamo dida sa butnga san pebrero ngan mayo an donsol ginbahin ngadto sin kalim an kag usa nga mga baranggay an matnog usa nga ika upat nga klase nga bungto sa lalawigan san sorsogon sa pilipinas nahamutang ini sa pinakasalatan nga bahin san isla san luzon an mga kalagsan dinhe nasiring nga an ngaran nga matnog tikang san pulong nga matonog tungod san dako nga tunog san mga balod an bungto san matnog usa sa mga daungan sin sakayan nga pinakadako an aktibidad amo ini an punto nga ginagamit sin pangadto sa kabisay an ngan salatan nga pilipinas ngan tipabalik sumala san census san tuig mayda ini populasyon nga ka tawo sa nga mga panimalay an matnog ginbahin ngadto sin kap atan nga mga baranggay an rehiyon han pilipinas nga tinatawag gihapon nga ilocos nga rehiyon nahamutang ha kanawayon o amihanan katundan nga dapit han luzon ginsasapitan ini han administratibo nga rehiyon han cordillera ngan siong han cagayan ha sidlangan han butnga nga luzon ha salatan ngan han dagat han tsina salatan ha katundan an rehiyon mayda upat nga mga probinsya nga amo an ilocos norte ilocos sur la union ngan pangasinan an sentro han rehiyon amo an syudad han san fernando la union an demograpiko han rehiyon amo in mga nga ilocano ngan nga mga pangasinense bisan kon gindesignar han gobyerno an rehiyon i nga ilocos nga rehiyon damo nga tawo nagkikita hini nga ngaran nga etnosentriko hin duro damo nga mga tawo nakaruyag han ngaran nga kanawayan nga luzon nga rehiyon o aminahan katundan nga luzon nga rehiyon nga mas naangay kon ha heyograpiya an rehiyon mayda upat nga mga provinces ngan mga siyam nga mga syudad an administratibo nga rehiyon han cordillera puyde liwat ha literal nga winaray rehiyon nga pagdumarahan han cordillera kon ha iningles cordillera administrative region car han pilipinas usa nga ginpalibutan hin tuna nga rehiyon nga amo an mga probinsya han abra benguet ifugao kalinga mountain province ngan apayao an syudad han baguio amo an sentro han rehiyon ginlalakip han cordillera nga rehiyon an kasagaran han mga katunaan ha sakob han cordillera central nga mga kabugkiran han luzon an gidako i nga kabugkiran ha bug os nga nasod ini nga rehiyon amo an urukyan hin damo nga mga lumad nga mga tribo nga tinatawag nga igorot an administratibo nga rehiyon han cordillera amo la an rehiyon nga ginpalibutan hin katunaan nga rehiyon han nasod damo an mga mineral nga reserba han cordillera lakip hini an mga metaliko nga mga ore sugad han bulawan tumbaga salapi zinc ngan mga diri metaliko nga mga mineral sugad han baras bato ngan sulfur iton mga mineral nga mga reserba mabibilngan ha ngatanan nga mga probinsya pero iton pagmina ada kaurugan ha benguet an car ginbahin ngadto hin unom nga mga probinsya ngan han syudad han baguio an siong han cagayan puyde liwat walog han cagayan usa nga rehiyon han pilipinas nga gindesignar gihapon nga rehiyon ii or rehiyon ini amo in lima nga mga probinsya nga amo an batanes cagayan isabela nueva vizcaya ngan quirino an sentro han rehiyon amo an syudad han tuguegarao an dako nga bahin han rehiyon nahamutang hin usa nga haluag nga siong o walog ha dumagsaon o amihanan sidlangan nga luzon ha butnga han cordillera ngan han sierra madre nga mga kabugkiran an salog han cagayan an gihalabai nga salog han nasod nasulog dida hiton butnga hini ngan nagawas ngadto han estrecho han luzon ha amihanan ha bungto han aparri cagayan an mga kapuropod an han babuyan ngan batanes nga ada han estrecho han luzon lakip gihapon hini nga rehiyon hi vicente daclan rubi kilalado gihapon ha pag agnay nga noy inting rubi namatay nobyembre usa ka kompositor ha mga awit sa pinulongan nga binisaya nga sinugboanon an iya obra maestra amo an musika han kanta nga kasadya ning taknaa diri la karantahon hin pasko an ginkomposo ni noy inting rubi damo liwat an iya ginpagawas nga mga kanta bahin han gugma ha dalagan hin kinabuhi hin tawo iya ginkomposo an mga kanta nga binisaya sugad han walay balatian laylay sa kalanggaman bisan sinakit siloti lang unya dili palingla harana carmela nagsaad ug nanumpa sayo sa kabuntagon sugo sa palad dili tiaw nga kalipay himatikdan tumong sa kalipay sud onga imong kahuyang dinagmalan mabalhinon kapalaran dalagang bukidnon violeta palad sa tawo dili mapala dili mayayay kanhing kalipay nahinumdom ka ba gugma malim on ngan panumpa ini nga tanan nga iya ginkomposo puro ginhimo ngadto hin mga plaka han pioneer record sales ngan han vicor music corporation didto ha manila hi noy inting rubi waray gud makagtuón bahin hin musika ngan waray ngani hiya mahibaro hin pagbasa o pagsurat hin nota siring pa niya ngan an iya paghimo hin mga awit usa ka hatag han kahitas an amo nga an iya la gamit ha paghimo hin mga kanta an iya sista makarit gihapon hiya magtokar hin sista ngan bandurya ini amo an ginhimo nga iya paagi han iya kalamposan ha musika tungod han iya buhat ha pagkomposo hin mga kanta nga binisaya nakakarawat hiya hin mga pasidungog gintagaan hiya hin pasidungog han gobyerno han syudad han sugbo agod pagkilala han iya waray kalupig nga pagpadukwag han binisayang sinugboanon nga mga kanta ini nga pasidungog ginhatag han patay na hi noy inting nakakarawat gihapon hiya hin pasidungog tikang han cebu arts foundation nga pinamunoan han kasanhe nga gobernador han sugbo ngan yana kongresista nga hi eduardo r gullas han syahan nga distrito han sugbo dida han una nga pagbuhat han cebu daygon festival han disyembre an ini nga posthumous o katapos han kamatayon nga pasidungog usa gihapon nga pasidungog han hiya waray kamatayon nga daygon han pasko an kasadya ning taknaa ngan mayda liwat damo pa nga mga pasidungog han iya waray pagkaguol nga paghimo hin mga awig nga sinugboanon hi vicente noy inting rubi nag asawa kan brigida aseniero ngan hira nga duha mayda upat nga mga anak hira amo hi rudy rubi usa nga kilalado nga tigpasamwak ha radyo direktor ngan manunurat alberto ludivina ngan edilberto hangtod yana ginhihinumdom pa hiya han mga tawo pinaagi han iya mga ginsurat nga mga binisaya nga mga awit an kasadya ning taknaa o kasadya ning taknaa usa nga popular nga kanta ha pasko ha mga dapit han pilipinas nga diin an ginagamit nga yinaknan amo an binisaya nga sinugboanon an musika hini nga kanta ginkomposo ni vicente rubi nga kilalado ha ngaran nga noy inting rubi usa nga kilalado nga kompositor hin mga awit nga binisaya an mga pulong o teksto han kanta ginsurat ni mariano vestil ini nga kanta nagin popular ngan ginhimoan hin iba nga mga bersyon ha iba nga mga yinaknan sugad han tinagalog adi an bug os nga teksto han kanta ha orihinal nga sinugboanon nga binisay an hiligaynon o ilonggo usa nga austronesyano nga yinaknan nga ginagamit ha katundan nga kabisay an nga rehiyon han kabisay an ha pilipinas it hiligaynon didto kaurugan ginagamit ha mga lalawigan han iloilo ngan negros occidental gingagamit gihapon ini ha iba nga mga probinsya han mga kapuropod an nga lakip han panay sugad han capiz antique aklan guimaras ngan damo nga mga dapit han mindanao sugad han syudad han koronadal ha south cotabato ngan ha probinsya han sultan kudarat mayda mga ka tawo ha pilipinas ngan ha langyaw han pilipinas nga mga lumadnon nga nayakan hit hiligaynon ngan dugang nga nga nakayakan hini hin hataas nga pagkakabisado hini it ilonggo amo gihapon it tawag han mga tawo nga naukoy ha panay ngan han kultura nga nahanunungod han mga tawo nga nayakan hit hiligaynon it hiligaynon kaapi han mga binisaya nga mga yinaknan nga banay an mga bisaya usa nga grupo hin mga katawhan tikang ha pilipinas an kadam an ha ira nangungukoy ha kabisay an ngan amihanan sidlangan o dumagsaon nga mindanao pero mayda liwat mga iba nga namalhin ha iba nga mga dapit ha pilipinas damo nga mga katawhan ha pilipinas mga bisaya an katulinan ngan yinaknan an gidagkoi hini nga mga katawhan amo an mga nayakan hin sinugboanon hiligaynon ngan winaray ini nga mga yinaknan mga ginklasipika nga mga austronesyano bisan kon diri magkakaintindihan ini nga mga yinaknan ha tagsa usa labaw hin hin mga pilipino mayda bisaya nga katulinan it mga bisaya nagtatawag hit ira kalugaringon nga bisaya pinaagi ha yinaknan o katulinan pananglitan in sugboanon nga mayda intsek o espanyol nga katulinan matawag ha iya kalugaringon nga bisaya tungod kay an iya yinaknan nga binisaya nga sinugboanon usa nga binisaya nga yinaknan mayda liwat iba nga bisaya it ira pagkita hit ira kalugaringon tungod hin katulinan usa nga taga manila pananglitan matawag hit iya kalugaringon nga bisaya bisan kon diri maaram magbinisaya kay tungod it iya katulinan bisaya iton katulinan usa gihapon nga paagi nga nakasiring nga damo an mga binisaya nga yinaknan tikang hini nga paglantaw usa diri bisaya tungod kay nakayakan hiya hin binisya kundi binisaya it iya yinaknan kay bisaya hiya amo nga damo nga mga katawhan puyde makatawag hit ira yinaknan nga binisaya kay hira ngatanan bisaya it mga bisaya natawag hit ira mga tagsatagsa nga mga yinaknan nga binisaya iton pulong nga binisaya nangangahulogan nga paagi han bisaya ngan ginagamit gihapon ini hin bisaya nga paagi hin pagluto ngan panambal diri la ha yinaknan iton kalipong hiton kagamit ngan kahulogan han mga pulong nga bisaya ngan binisaya tungod han kakulangan han iningles ngan tinag alog nga mga yinaknan nga amo la an mga yinaknan nga mayda opisyal nga status ha nasod ha iningles iton mga pulong nga bisaya ngan binisaya ginhuhubad hin parehas ha iningles nga visayan ngan ha tinag alog nga bisaya ini nga lista ha ubos naglilista han mga pilipinhon nga mga yinaknan nga tinatawag nga bisayan o binisaya han summer institute of linguistics bisan man kon ngatanan hini lakip han amo la gihaon nga pamilya hin yinaknan nga binisaya diri ngatanan nga mga nagamit hini natawag hit ira kalugaringon nga bisaya iton mga tausug pananglitan nagamit la han ngaran nga bisaya pagtawag hin mga kristyano nga mga bisaya ha mga binisaya iton kabisay an nahahanungod han mga bisaya nga katawhan ngan han mga katunaan o lugar nga ira gintatag iyahan o gin uukyan pero an kahubad ha iningles nga visayas gingagamit la ha pagtawag han mga lugar tikang hin geopolitikal nga paglantaw an rehiyon han kabisay an amo an mga nasunod nga mga kapuropod an panay romblon guimaras negros sugbo cebu bohol siquijor leyte biliran ngan samar an butnga nga luzon nga rehiyon mayda han gidakoi nga patag han pilipinas ngan amo ini an ginkukuhaan han kadam an han bugas han nasod amo nga tinatawag ini nga bugasan han pilipinas an mga probinsya hini amo an aurora bataan bulacan nueva ecija pampanga tarlac ngan zambales mayda hini napulo kag duha nga mga syudad nga nahaupod an balanga ha bataan cabanatuan gapan muñoz palayan ngan san jose ha nueva ecija olongapo han zambales angeles ngan san fernando ha pampanga san jose del monte ngan malolos ha bulacan ngan tarlac ha tarlac an syudad han san fernando ha pampanga amo an sentro han rehiyon an lalawigan han aurora ginbalhin nganhe tikang han rehiyon iv pinaagi han ehekutibo nga sugo no an mimaropa nga tinatawag gihapon rehiyon iv b usa nga rehiyon han pilipinas nga nahamutanga ha luzon mayda ini upat nga lalawigan nga amo an occidental mindoro oriental mindoro marinduque ngan romblon it ngaran usa nga acronym han mindoro marinduque romblon ngan palawan duha an syudad han bug os nga rehiyon an syudad han calapan ha oriental mindoro ngan an syudad han puerto princesa ha palawan an ehekutibo nga sugo no han mayo nagbahin han rehiyon iv salatan nga katag alogan ngadto han mimaropa ngan rehiyon iv a calabarzon an ehekutibo nga sugo no han mayo nagbalhin han palawan ngadto han rehiyon vi ginpagawas an administratibo nga sugo no han agosto agod ma resolvar an negativo nga diri pag uyon han pagbalhin han palawan ngan kabahin han pagdumara han pagsubay han pagbalhin han palawan tikang han mimaropa ngadto ha katundan nga kabisay an an tinag alog gingagamit ha probinsya han marinduque pati gihapon ha dumagsaon o amihanan sidlangan ngan habagatan o salatan katundan nga mga dapit han mindoro ha iraya han mindoro magkadirudilain nga mga yinaknan an ginagamit han mga mangyan ini amo an iraya alangan tawbuid hanunoo tadyawan buhid ngan ratagnon an ratagnon nga yinaknan usa nga binisaya nga yinaknan nga gamay pa hin tulo na la an mga nayakan ha romblon mayda tulo nga mga yinaknan romblomanon asi ngan inonhan ini nga mga yinaknan lakip han mga binisaya nga mga yinaknan an calabarzon usa han mga rehiyon han pilipinas gindesignar gihapon ini nga rehiyon iv a ngan an rehiyonal nga kapital hini amo an syudad han calamba ha laguna an rehiyon nahabug os hin lima nga mga lalawigan nga amo an cavite laguna batangas rizal ngan quezon an ngaran han rehiyon usa nga acronym han mga ngaran han hini nga mga lalawigan nahamutang it rehiyon ha habagatan o salatan katundan nga luzon ha salatan ngan katundan han metro manila ngan amo ini an rehiyon nga mayda han ikaduha nga pinakadako an populasyon an calabarzon ngan mimaropa han una usa la nga rehiyon nga amo an salatan nga katag alogan hangtod han pagbulaga hini han an palawan ha pagtika iha ginbalhin tikang ha mimaropa ngadto han katundan nga kabisay an nga nagbalhin han mimaropa ngadto han mimaro an ehekutibo nga sugo no han oktubre nagdesiganr han syudad han calamba nga amo an sentro han rehiyon han calabarzon an metropolitano nga manila ha iningles metropolitan manila ha tinag alog kalakhang maynila o nasodnon nga rehiyon han pamunuan ha iningles national capital region ncr ha tinag alog pambansang punong rehiyon amo an kapital han pilipinas ngan usa han mga katloan nga pinakadako hin populasyon nga mga metropolitano nga kahaluag han kalibutan it metro manila usa han duha nga mga designar nga mga metropolitano nga kahaluag han pilipinas ngan an sugad gihapon hini amo an metro cebu an metro manila amo an metropolitano nga kahaluag nga naglalakip han syudad han manila ngan hin napulo kag unom nga mga nagpapalibot nga mga syudad ngan bugnto upod an syudad han quezon an kapital tikang han tubtob it metro manila amo an politikal ekonomiya sosyal ngan kultura nga sentro han pilipinas ngan usa han mga modero nga mga metropolis ha timugan nga asya damo nga mga lokal ha syudad han manila ngan ha mga probinsya an natawag hit rehiyon nga manila la bisan man kon ini diri ginkakauyonan hin mga lokal tikang han iba nga dapit han metropolis it metro manila agsob nga ginpapahalipot nga m m it metro manila amo an gigutiayi han mga administratibo nga rehiyon pero amo ini an pinakadako hin populasyon ngan pinakahitaas an densidad hin populasyon kay mayda hini populasyon nga sumala han nga census hin kahaluag nga mga ka kwadrado nga kilometro la an kadako amo la liwat ini an rehiyon nga waray mga probinsya ginsasapitan an rehiyon han mga lalawigan han bulacan ha amihanan rizal ha sidlangan ngan cavite ug laguna ha salatan it metro manila nahamutnga gihapon han bahia han manila ha salatan ngan han laguna de bay ha timugan o salatan sidlangan ngan an salog han pasig nasubay ha butnga hinin duha nga mga katubigan ngan nagtutunga hit rehiyon an pamulong nga metro manila diri angay igkalipat han metro nga riles nga sistema han rehiyon ngan an pulong nga metro mismo pirme ginagamit ha pagtawag han metropolitano nga lugar sugad ha the metro an mga agi anan nga riles tinatawag ha ira mga pagpahalipot sugad han lrt ngan an mrt nga kilalado liwat nga light rail transit ngan metro rail transit respectivamente ha papel it manila amo an pinili nga kapital nga lingkoranan han gobyerno han pilipinas pero ha tinuod an mga lingkoranan han gobyerno nahamutang ha dirudilain nga mga dapit han metro manila an ehekutibo ngan administratibo nga lingkoranan han gobyerno nahamutang ha manila pati gihapon an judikatura an hitaas nga balayan han lehislatura an senado han pilipinas nahamutang ha syudad han pasay samtang an ubos nga balayan an kapulongan hin mga representante han pilipinas ha syudad han quezon an metro manila nahibug os hin napulo kag unom nga mga syudad ngan usa nga mga bungto an tagsa bungto ngan syudad pinamunoan hin alkalde o mayor nga api han metro manila mayor s league nga kabahin han metropolitan manila development authority mmda an metro manila or the national capital region ncr diri sugad han iba nga mga rehiyon nga ginbahinbahin ngadto hin mga probinsya kondi ginbahin ini ngadto hin upat nga waray function nga mga distrito nga gintirok pinaagi ha heyograpiya nga batikan nga ginreperensya ha salog han pasig ini nga mga distrito ginhimo dida han pero waray ini mga lokal nga gobyerno ngan waray representasyon ha kongreso diri sugad han mga probinsya gingagamit la ini nga mga distrito para hin mga panuyo hin fiscal ngan istadistika an mga syudad ngan bungto ha sakob han ncr ginbahin han upat nga mga distrito hin sugad hini an ilocos sur ha literal nga winaray salatan nga ilocos usa nga lalawigan han pilipinas nga nahimutang ha ilocos nga region ha luzon an kapital hini amo an syudad han vigan ngan ginsasapitan ini han ilocos norte ngan abra ha amihanan mountain province ha sidlangan ngan la union ngan benguet ha salatan ha kalondan han ilocos sur amo an dagat salatan tsina ilokano an lumad nga yinaknan ha ilocos sur ginbahinbahin an ilocos sur ngadto hin katloan kag duha nga mga bungto ngan duha nga mga syudad nahimutang an ilocos sur ha ligid han kalondan nga labnasan han amihanan nga luzon ginsasapitan ini han lalawigan han ilocos norte ha amihanan han abra ha dumagsaon o amihanan sidlangan han mountain province ha sidlangan han benguet ha habagatan o salatan katundan han la union ha salatan ngan han dagat salatan tsina ha katundan an kahaluag hini nga ka kwadrado nga kilometro mga han bug os nga kahaluag hin katunaan han rehiyon an ilocos sur gintukod han espanyol nga conquistador nga hi juan de salcedo han an lalawigan han la union usa nga lalawigan han pilipinas nga nahimutang ha ilocos nga rehiyon ha luzon an kapital hini amo an syudad han san fernando ngan ginsasapitan ini han ilocos sur ha amihanan han benguet ha sidlangan ngan han pangasinan ha salatan ha katundan han la union amo an dagat salatan tsina an la union ginbahin ngadto hin napulo kag siyam nga mga bungto ngan usa nga syudad sugad han kaurugan nga mga dapit han rehiyon it lalawigan nahamutnga han cordillera nga kabugkiran ha sidlangan ngan han dagat salatan tsina ha katundan nahimo an lalawigan han la union tikang han la unión nga nangangahulogan nga an paghiusa o an nahiusa ha kinatsila han tuig dida han pagtirok han gobyerno han mga salatan nga bungto han ilocos sur han amihanan nga mga bungto han pangasinan ngan han salatan nga bungto han benguet ha sidlangan an pangasinan ha opisyal nga pagtawag lalawigan han pangasinan ha pangasinense luyag na pangasinan usa han mga probinsya han pilipinas an kapital han lalawigan amo an lingayen nahamutang it pangasinan ha katundan nga butnga nga bahin han isla han luzon ha daplin han golfo han lingayen an bug os nga kahaluag hin katunaan han pangasinan mga ka kwadrado nga kilometro sumala han census han tuig an pangasinan mayda populasyon nga an pangasinense nga yinaknan amo an lumad nga yinaknan han kadam an nga pangasinense pero gingagamit gihapon dinhe an ilokano nga yinaknan ngan han bolinao nga yinaknan an populasyon han mga nagamit han pangasinense nga yinaknan ha lalawigan han pangasinan mga ka milyon o ribo an ngaran nga pangasinan nangangahulogan nga lugar hin asin o lugar hin paghimo hin asin tikang ini han pulong nga asin ha pangasinense nga yinaknan an lalawigan han pangasinan ginbahin ngadto hin kap atan kag upat nga mga bungto upat nga mga syudad mga ka baranggay ngan unom nga mga distrito kongresyonal nahamutang an pangasinan ha kalondan nga butnga nga lugar han isla han luzon ha pilipinas ginsasapitan an pangasinan han la union ngan benguet ha amihanan han nueva vizcaya ngan nueva ecija ha sidlangan ngan han zambales ngan tarlac ha salatan ha katundan han pangasinan amo an dagat salatan tsina ngan an probinsya nagpapalibot han golfo han lingayen it kahaluag han katunaan han pangasinan mga ka kwadrado nga kilometro it pangasinan mga ka kilometro ha amihanan han manila ka kilometro ha salatan tikang ha syudad han baguio ka kilometro ha amihanan tikang ha subic international airport and seaport ngan ka kilometro ha amihanan tikang ha clark international airport an albay usa nga probinsya han pilipinas nga nahamutang ha bicol nga rehiyon ha luzon an kapital hini amo an syudad han legazpi ngan an probinsya sapit han camarines sur ha amihanan ngan sorsogon ha salatan ha kanawayon o amihanan sidlangan gihapon amo an golfo han lagonoy nga nagawas ngadto han dagat pilipinhon ngan ha salatan katundan o habagatan amo an paso burias an bulkan mayon amo an tigaman nga kilalado nga nahahanungod han probinsya ini nga hapit perfekto an kahimo nga aktibo nga bulkan naghihimo hin mahusay nga paglantaw han kapital nga syudad han legazpi nga napulo kag lima ka kilometro ha salatan hini an albay ginbahin ngadto hin napulo kag lima nga mga bungto ngan tulo nga mga syudad tulo sini tiwi daraga ngan an syudad han legazpi ginklasipika nga syahan nga klase nga mga syudad bungto ugsa himo a ini nga syudad didad han marso an syudad han tabaco ginklasipika nga syahan nga klase nga bungto an camarines sur ha literal nga winaray salatan nga camarines o kundi man camarines ha salatan o habagatan nga camarines usa nga probinsya han pilipinas nga nahamutang ha bicol nga rehiyon ha luzon an kapital hini amo an bungto han pili ngan an lalawigan sapit han camarines norte ngan quezon ha amihanan ngan han albay ha salatan ha sidlangan hini nahamutang an isla nga probinsya han catanduanes tabok han maqueda channel it camarines sur amo an gidako i han unom nga mga lalawigan ha bicol ha populasyon ngan ha kahaluag hin katunaan an syudad han naga amo an sentro hin komersyo ngan kultura han lalawigan an danaw buhi amo an lugar nga diin mabibilngan an giguti ayi nga ginpapanagat hin komersyo nga isda an sinarapan mistichthys luzonensis an camarines sur ginbahin ngadto hin katloan kag lima nga mga bungto ngan duha nga mga syudad an abra usa nga ginpalibutan hin tuna nga lalawigan han pilipinas ha administratibo nga rehiyon han cordillera ha luzon an kapital hini amo an bangued ngan sapit ini han ilocos norte ngan apayao ha amihanan han ilocos sur ngan mountain province ha salatan han ilocos norte ngan ilocos sur ha katundan ngan han kalinga ngan apayao ha sidlangan an mga taga abra mga katulinan hin mga ilokano nga nangungukoy ngan mga api han tingguian nga tribo an kaurugan nga ginagamit nga yinaknan amo an ilokano ngan tingguian sumala han census han an ilokano nga yinaknan ginagamit hin han populasyon han rehiyon nagamit hit tingguian ngan itneg nagamit hin tinag alog ngan an nahabilin nga nagamit hin iba nga mga yinaknan an abra ginbahin ngadto hin karuhaan kag pito nga mga bungto it abra nahimutnga han mga kabugkiran han ilocos ha katundan ngan han cordillera butnga ha sidlangan bugkiron iton katunaan hini nga mayda mga bukid ngan bungtod ha ligid ngan sulod hini iton mga patag ginsasaropan han salog abra nga nasulog tipaamihanan tikang ha bukid data ha mountain province an benguet usa nga ginpalibotan hin katunaan nga probinsya han pilipinas ha administratibo nga rehiyon han cordillera ha luzon an kapital hini amo an bungto han la trinidad ngan sapit ini tipa tuo tikang ha salatan han pangasinan la union ilocos sur mountain province ifugao ngan nueva vizcaya an syudad han baguio usa nga kilalado nga karadto an hin mga turista han nasod nahamutang ha slod han lalawigan pero an syudad mismo naglulugaring tikang han lalawigan an benguet ginbahin ngadto hin napulo kag tulo nga mga bungto ngan nahamutang dinhe an syudad han baguio an syudad han baguio lakip han una han lalawigan pero nahimo ini nga naglulugaring o independiente dida han paghimoa han charter han syudad bisan pa para hin madali nga pagkuha hin istadistika it syudad han baguio gin uupod han benguet labi na ha data han census o kon iton syudad han baguio gingagamit nga lingkoranan hin mga opisina nga kanan probinsya ha benguet an dinagat islands kon ha winaray dinagat nga kapuropod an usa nga kapuropod an nga probinsya ha pillipinas nga nahamutang ha salatan nga dapit han golfo han leyte harani han lalawigan han surigao del norte an isla han leyte nahamutang ha katundan tabok han estrecho han surigao ngan an mindanao nahamutang ha salatan it dinagat mga ka km tikang ha amihanan tubtob salatan pero han pebrero an korte suprema han pilipinas nagdeklara nga waray pagtalab an pagtukod han lalawigan han dinagat islands kay kulang han kinahanglanon nga lugar ngan popyulasyon nga ginmamando han kodigo han lokal nga pangobyernohan para makatukod han lalawigan an dinagat islands ginbahin ngadto hin pito nga mga bungto an ifugao usa nga ginpalibutan hin katunaan nga probinsya han pilipinas ha administratibo nga rehiyon han cordillera ha luzon an kapital hini amo an lagawe ngan ginsasapitan ini han benguet ha katundan han mountain province ha amihanan han isabela ha sidlangan ngan han nueva vizcaya ha salatan ginngaranan ini hira tikang han pulong nga i pugo o i fugo nga buot sidngon i tikang tawo ngan pugo tuna o mga tawo han tuna iton ngaran nga ifugao amo gihapon an ngaran hin lumad nga mga tawo nga naukoy dinhe an hagdan hin humayan han banaue amo an dako nga kiritaon han mga turista han lalawigan ini nga mga nga tuig hin kadaan nga mga hagdan ginhimo dida han mga bukid nga waray paggamit hin mga makina nga maghimo hin mga patag nga mga handana nga diin makag uma an mga lumad hin humay han gindeklara ini nga unesco world heritage site an ifugao ginbahin ngadto hin napulo kag usa nga mga bungto an kalinga usa nga ginpalibutan hin katunaan nga probinsya han pilipinas ha administratibo nga rehiyon han cordillera ha luzon an kapital hini amo an tabuk ngan ginsasapitan ini han mountain province ha salatan han abra ha katundan han isabela ha sidlangan han cagayan ha dumagsaon o amihanan sidlangan ngan apayao ha amihanan ugsa han an kalinga ngan apayao usa nga lalawigan nga an ngaran kalinga apayao hangtod han pagtungaa hini ngadto hin duha agod mauruupay an pagalagad han mga kinahanglan han mga tagsa nga lumad nga tribo han hini nga mga lalawigan an kalinga ginbahin ngadto hin usa nga syudad ngan pito nga mga bungto an mountain province kon ha winaray probinsya nga bukid o lalawigan nga bukid o bukid nga lalawigan o bukid nga probinsya usa nga ginpalibutan hin katunaan nga probinsya han pilipinas ha administratibo nga rehiyon han cordillera ha luzon an kapital hini amo an bontoc ngan ginsasapitan ini han palibot tipawala tikang ha salatan han ifugao benguet ilocos sur abra kalinga ngan isabela an ngaran nga mountain province amo an bug os nga ngaran han probinsya ngan panalagsa ha mga langyawanon nga mga barasahon ginngangaran hin sayop ini nga mountain l it ngaran danay gihapon ginpapahalipot han kga lokal hin sayop nga mt province nga binabasa hin mga nag iiningles nga mount province an ngaran han lalawigan sugad nga ginngaran tungod kay adto ini nahimutang han mga cordillera nga kabugkiran han amihanan butnga nga luzon an mountain province amo gihapon an ngaran han lalawigan han hadí nga naglakip han kadam an han yana nga mga probinsya han cordillera ini nga probinsya gintukod han mga amerikano han ngan ha urhe ginbulag dida han tuig ngadto han mountain province benguet kalinga apayao ngan ifugao an mountain province ginbahin ngadto hin napulo nga mga bungto an yana nga representante hini ha kongreso amo hi victor s dominguez an lalawigan han batanes amo an pinaka amihanan ngan giguti ayi nga probinsya han pilipinas ha populasyon ngan ha kahaluag hin katunaan an kapital han lalawigan amo an basco an probinsya nahabug os hin napulo ka isla nga tinatawag nga kapuropod an batanes nga nahamutang hin mga ka km ha amihanan tikang han luzon didto han estrecho han luzon ngan an lalawigan lakip han siong han cagayan nga rehiyon ha luzon tikang hini nga kapuropod an an gidako i ngan pinaka importante ha ekonomiya nga mga isla amo an itbayat batan and sabtang an kapuropod an batanes nahabulag tikang han kapuropod an babuyan han cagayan nga lalawigan han balintang channel ngan nahabulag gihapon tikang ha taiwan han bashi channel an pinakaamihanan nga isla o puro han lalawigan ngan han pilipinas amo an isla han mavudis yami an iba nga mga isla amo an misanga ditarem siayan itbayat dinem batan sabtang ivuhos ngan diadekey an gin uukyan la nga mga isla amo an itbayat batan ngan sabtang an batanes mga ka kilometro ha salatan han taiwan an mga lumad nga tawo han batanes tinatawag nga mga ivatan ngan mayda hira mga ginsasaro an nga kultural ngan panyinaknan nga mga pagkasugad upod han mga tao mga katawhan han isla han orchid gawas la hin mga katulinan nga espanyol nga nahi api han ivatan hin pira nga mga siglo an mga ivatan ngan tao nga mga katawhan parehos ini nga kabulag hin nasod amo an dangat han pagsalakay han dutch o olandes han tuig an amihanan nga bahin han gin uukyan han mga ivatan formosa ngan isla han orchid nga hadí kabahin han virreinato han nueva espanya nakuha han mga olandes ngan ini liwat hira ginpa iwas han tuig hin mga puwersa han intsek nga ming nga dinastiya nga pinamunoan han intsek nga pirata nga hi koxinga nga nagtukod han iya kalugaringon nga hadi han taiwan an salatan nga bahin han gin uukyan han mga ivatan an mga isla o kapuropod an han batanes ginreesforzar ngan ginpakusgan hin mga refugee nga mga espanyol tikang ha formosa ugsa hira gin api hin formal dida han ika nga siglo han gobyerno espanyol ha manila an mga ginagamit nga mga yinaknan ha batanes amo an ivatan nga ginagamit ha mga isla han batan ug sabtang ngan an ichbayaten nga ginagamit ha isla han itbayat an batanes ginbahin ngadto hin unom nga mga bungto an batanes nahamutang hin grupo hin mga isla o kapuropod an nga tinatawag nga kapuropod an batanes ngan amo ini an pinakaamihanan nga mga isla han pilipinas nahimutang ini ha butnga han kapuropod an babuyan nga lakip han lalawigan han cagayan ngan han taiwan an mga isla guti ay la an mga nangungukoy ngan mayda pagkamasurong hin mga bagyo an tulo nga mga gidako i nga mga isla amo an itbayat batan ngan sabtang an pinakaamihanan amo an isla han mavudis an cagayan usa nga probinsya han pilipinas ha siong han cagayan nga rehiyon ha luzon an kapital hini amo an syudad han tuguegarao ngan nahimutang ini ha dumagsaon o amihanan sidlangan nga pag ultan han isla han luzon lakip gihapon han cagayan an kapuropod an babuyan ha amihanan an lalawigan ginsasapitan han ilocos norte ngan apayao ha katundan ngan han kalinga ngan isabela ha salatan an lalawigan han cagayan iba tikang han syudad ha mindanao nga an ngaran cagayan de oro ngan hirayo ini tikang han kapuropod an cagayan han palawan an mga yana nga historiador nasiring nga an ngaran nga cagayan tikang daw han pulong nga tagay usa nga klase hin tanom nga damo dida han amihanan nga bahin han probinsya amo nga an pulong nga catagayan nga buot sidngon usa nga lugar nga diin damo an tagay ginpahalipot ngadto hin cagayan nga amo an ngaran yana han probinsya an kadam an han mga tawo ha cagayan mga ilokano an katulinan kasagaran tikang hin mga namalhin ngada tikang han ilocos nga rehiyon han syahan an pinakadamo nga mga tawo amo an mga ybanag o ibanag nga syahan nabilingan han mga espanyol nga mga explorador ngan ginkonvertir anay ini nga mga tawo ngadto hin katolisismo han mga misyonero amo ini nga ugsa han pag abot han mga ilocano an ibanag nga yinaknan amo an gingagamit han lugar gawas han mga ilokano ngan mga ibanag an mga malauegs mga itawit mga gaddang mga grupo hin mga nagbabalhibalhin nga mga aetas ngan mga pamilya hin ivatan nga na assimilado ngadto han ybanag ilocano nga kultura nangungukoy ha cagayan an cagayan mayda karuhaan kag walo nga mga bungto ngan usa nga syudad ngan ginbahin ini ngadto hin tulo nga distrito ha kongreso mayda ini ka baranggay an syudad han tuguegarao tikang han disyembre amo an kapital han lalawigan sentro han rehiyon ngan sentro hin negosyo komersyo ngan edukasyon mayda ini kahaluag hin katunaan nga ka kwadrado nga kilometro ngan populasyon nga tikang han ginsasapitan an lalawigan han kalawdan pacifico ha sidlangan ha salatan han lalawigan han isabela ha katundan han cordillera nga kabugkiran ngan ha amihanan han balintang channel ngan han babuyan nga kapuropod an mga duha ka kilometro tikang ha dumagsaon o amihanan sidlangan nga punto han lalawigan amo an isla han palaui nga pira ka kilometro ha katundan amo an isla han fuga an babuyan nga kapuropod an nga naglalakip han calayan dalupiri camiguin ngan babuyan claro mga ka nautical nga milyas ha amihanan tikang ha luzon an lalawigan mayda bug os nga kahaluag hin katunaan nga ka kwadrado nga kiloemtro nga amo in tulo ka porsyento han bug os nga kahaluag han nasod ngan amo ini nga an lalawigan an ikaduha nga gidako i nga lalawigan hini nga rehiyon an isabela usa nga probinsya han pilipinas ha siong han cagayan nga rehiyon ha luzon an kapital hini amo an ilagan ngan ginsasapitan ini hin palibot tipatu o tikang ha salatan han aurora quirino nueva vizcaya ifugao mountain province kalinga ngan han cagayan ginngaranan ini ha dungog ni reyna isabel ii han espanya iton ngaran nga isabela ngan isabel mga magkalainlain nga bersyon han amo la gihapon nga ngaran ini nga lalawigan nga an kaurugan nga pagpakabuhi amo an pag uma amo an ikaduha nga gidako i han pilipinas ngan amo ini an gidako i nga lalawigan ha isla han luzon sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo an isabela mayda bug os nga kahaluag nga ka kwadrado nga kilometro ka hektarya nga amo in haros ka porsyento han teritoryo han rehiyon amo ini an gidako i nga lalawigan han isla han luzon ngan amo an ikaduha nga gidako i nga lalawigan han nasod ha kahaluag hin katunaan an isabela ginbahin ngadto hin katloan kag lima nga mga bungto ngan duha ka mga syudad hin sobra ka tuig an lalawigan nailarom han pagdumara han pamilya dy han nga pinili ay hin pagkagobernador an pinili han mga botante amo an lokal nga radio broadcaster nga hi grace padaca patok han nahapuwesto nga gobernador nga hi faustino dy jr bisan pa nga may sakit hin polio hi padaca nagbutang hin mga dagko nga pagbag o dida han probinsya lakip an pagpuypoy han ilegal nga paghuygo labi na an jueteng an nueva vizcaya kon ha winaray bag o nga vizcaya usa nga probinsya han pilipinas ha siong han cagayan nga rehiyon ha luzon an kapital hini amo an bayombong ginsasapitan ini hin palibot tipatuo tikang ha amihanan han ifugao isabela quirino aurora nueva ecija pangasinan ngan han benguet an lalawigan han nueva vizcaya kabahin han una han katunaan o teritoryo han halu ag nga siong han cagayan nga han una usa nga integral nga politikal nga pagbahin nga mayda usa nga gobernador han an gobernador hadto nga hi luis lardizabal nagpagawas hin sugo nga nagbalhin han nueva vizcaya ngadto hin politico militar nga probinsya tungod hin sagdon han alcalde mayor han cagayan an sugo gin aprobahan hin decreto real han abril an lalawigan nagkaada han siyahan nga pakatilaw hin gobyerno civil dida han han pag organisar hini han philippine commission tikang han pagtikang han nueva vizcaya nga magin probinsya mga pagpakita hin kultura nga mga kustumbre han mga nanguna nga mga nangukoy dinhe an mga ilongot bugkalot mga igorot mga ifugao mga isinay ngan an mga gaddang makikit an pa an pagsulod hin sibilisasyon ngan hin moderno nga teknolohiya han panginabuhi han lalawigan nag aghat hin damo nga mga namalhin tikang hin mga sapit nga mga lalawigan pag ukoy dinhe nga probinsya an kaagi ngan kasaysayan hin organisado nga relihiyon han lalawigan han nueva vizcaya natikang han tuig han pag abot han orden dominicana ngada han lalawigan pagwali han ira mga gintutuohan pero dida na han tuig nga an syahan nga pag uukyan hin orden hin relihiyon gintukod dida han salatan nga bahin han lalawigan han usa nga kumbento gintukod ha burubur ha ubos han caraballo nga kabugkiran ha sta clara nga yana usa nga baranggay han bungto han aritao dinhe nga lugar ginsaurog an siyahan nga misa katolika ha nueva vizcaya ngan dinhe gihapon an siyahan nga pagbunyag hin converso ngadto ha katolisismo ha tagsa kataposan nga semana han mayo ginsasaurog han nueva vizcaya an panagyaman nga festival an yana nga katunaan o teritoryo han nueva vizcaya amo an resulta hin mga pagbag o nga nagtikang han pormal nga pagkahimo han lalawigan han isabela han mayo nga diin in dako nga bahin han amihanan nga teritoryo han nueva vizcaya ginngadto han bag o nga nahimo nga lalawigan an pag organisar han han lalawigan han ifugao nagpagarugamay pa han kahaluag han nueva vizcaya nga ginkuhaan hin kanawayon o amihanan katundan nga teritoryo an survey o pagsubay nga ginbuhat han bureau of lands han tuig nagdangat hin dugang pa nga pag iban han teritoryo nga ginpagamay pa han pagpasa han kodigo administratibo han ha katapusan han tuig an quirino ginbalhin tikang hin sub probinsya han nueva vizcaya ngadto hin naglulugaring nga lalawigan ha ilarom han republic act bisan pa hini nga mga pagkuha hin katunaan nga ginbalhin ngadto hin mga bag o nga mga teritoryo dako pa gihapon an teritoryo nga gin okupa han lalawigan han nueva vizcaya an nueva vizcaya mayda usa nga distrito kongresyonal bisan kon mayda maiha na nga proposito nga igtunga an lalawigan ngadto hin duha nga mga distrito kongresyonal an amihanan nga distrito nga maglalakip han mga amihanan nga mga bungto ngan an salatan nga distrito nga maglalakip han mga salatan nga mga bungto an nueva vizcaya ginbahin ngadto hin napulo kag lima nga mga bungto an quirino usa nga probinsya han pilipinas ha siong han cagayan nga rehiyon ha luzon an kapital hini amo an cabarroguis ngan an lalawigan ginngaranan ha dungog ni elpidio quirino an ika unom nga presidente han pilipinas an lalawigan ginsasapitan han aurora ha timugan o salatan sidlangan han nueva vizcaya ha katundan ngan han isabela ha amihanan an quirino kabahin han una han lalawigan han nueva vizcaya hangtod han pagbulaga hini dida han an populasyon han probinsya sumala han census han tuig mga ka tawo ngan mayda densidad nga mga ka tawo ha tagsa kwadrado nga kilometro hin tuna an mga gin gagamit hin duro nga yinaknan amo an ilokano nga gin gagamit ha mga kapatagan hin mga ka porsyento han bug os nga populasyon an ifugao gin gagamit ha kabugkiran an iba nga mga yinaknan amo an bugkalot pangasinense ngan kankanai an quirino ginbahin ngadto hin unom nga mga bungto ugsa han pormal nga kahimo hini nga lalawigan an tuna nga yana amo an quirino amo an in rehiyon nga kagurangan han lalawigan han nueva vizcaya nga gin uukyan han mga grupo nga tribo nga tinatawag nga mga agta o negrito nagbabalhinbalhin hira ngan an ira mga gin uukyan didto han sulod han kagurangan an quirino nga ginngaranan ha dungog han tinmalikod an nga presidente nga hi elpidio quirino ginhimo nga sub probinsya han nueva vizcaya han nahimo ini nga bug os nga probinsya han an pampanga kapampangan lalauígan ning kapampángan usa nga probinsya han pilipinas nga nahimutang ha butnga nga luzon nga rehiyon an kapital hini amo an syudad han san fernando an pampanga ginsasapitan han mga lalawigan han bataan ngan zambales ha katundan han tarlac ngan nueva ecija ha amihanan ngan han bulacan ha timugan o salatan sidlangan an pampanga nahimutang gihapon ha amihanan nga labnasan han bahia han manila an ngaran nga pampanga ginngaran han mga espanyol han lugar han pakabiling nira han mga nanguna nga mga taga dida nga naukoy harani han mga pangpang han salog an ngaran nga pampanga tikang han pulong nga pangpang an kahimo han lalawigan dida han amo iton rason nga ini nga lalawigan usa han mga gimaiha i nga mga lalawigan han pito nga lalawigan han butnga nga luzon kilalado gihapon an lalawigan han pampanga nga amo an sentro hin kulinarya o pagluto han pilipinas ginsisirbisyo an an pampanga han aeropuerto panlangyaw han diosdado macapagal nga nahimutang ha clark field mga ka kilometro ha amihanan tikang han kapital han lalawigan an pampanga ginbahin ngadto hin karuhaan nga mga bungto ngan duha nga mga syudad an tarlac usa nga ginpalibutan hin tuna nga lalawigan o probinsya han pilipinas nga nahamutang ha butnga nga luzon nga rehiyon an kapital hini amo an syudad han tarlac an tarlac nasapit han pangasinan ha amihanan han nueva ecija ha sidlangan han pampanga ha salatan ngan han zambales ha katundan sumala han census han tuig an tarlac mayda populasyon nga an densidad han populasyon mga km an kapampangan gin gagamit han katunga han populasyon ngan an ilokano gin gagamit hin an tinag alog ginagamit gihapon an tarlac ginbahin ngadto hin napulo kag pito nga mga bungto ngan usa nga syudad ini nga mga pagbahin ginbahin pa ngadto hin ka baranggay an lalawigan mayda tulo nga mga distrito kongresyonal nahamutang an lalawigan ah butnga han mga butnga nga patag han luzon ginpalibutan hin tuna hin upat nga mga lalawigan han nueva ecija ha sidlangan han pangasinan ha amihanan han pampanga ha salatan ngan han zambales ha katundan mga han lalawigan patag samtang an nahabilin mga bungtod tubtob kabugkiran sugad han iba nga mga dapit han butnga nga luzon an lalawigan mayda duha nga mga panahon an tighuraw tikang han nobyembre tubtob han abril ngan an tig uran para han nahabilin nga bahin han tuig an brunei nga an opisyal nga pagtawag nasod han brunei an urukyan hin kamurayaw jawi usá nga soberano nga estado nga nahamutang ha amihan nga labnasan han pur han borneo ha timugan nga asya gawas han labnasan hini ngan han dagat han salatan nga tsina ginpalibotan an nasod han malaysiano nga estado han sarawak ginbahin iní hin duhá ka báhin han sarawak nga distrito han limbang an brunei amo la an soberano nga estado nga nahamutang hin bug os ha pur han borneo an nahabilin han teritoryo han pur nabahinbahin han mga nasod han malaysia ngan indonesia an kamolupyohan han brunei han ha gihataasi nga pagkakusog han imperyo bruneihanon hi sultan bolkiah naghad ginsiríng nga amo an nagdumara han kadam an nga mga rehiyon han borneo upod an yan nga adlaw nga sarawak ngan sabah pati gihapon an kapurupod an sulu nga naatubang han dumagsaan nga punto han borneo seludong an yan nga adlaw nga manila ngan an mga kapurupod an nga naatubang tikang han kanawayan nga dapit han borneo an estado nga pandagat ginbisita han expedisyon ni magallanes han espanya did han ngan nakig away ini patok han espanya did han nga gera katchila did han ika nga gatostuig an imperyo bruneihanon nagtikang pagluya ginhatag han sultanato an sarawak kuching kan james brooke ngan ginhim hiyá nga busag nga rajah ngan ginhatag hiní an sabah ngadto han britániko nga north borneo chartered company han an brunei nagín usá nga britániko nga protektorado ngan ginbutangan hin britániko nga residente nga amo an kolonyal nga nagdudumara han katapos han pag okupar han mga haponés han ikaduha nga gera han kalibotan han mayda bag o nga konstitusyon nga ginsurat han usá nga armado nga rebelyon patok han monarkiya napirde pinaagi hin pagbulig han mga britániko nakakuh an brunei han paglugaríng hiní tikang han reino unido did han enero an pagtub ha ekonomiiya dida han mga dekada han mga ngan mga upod han pagtikahitaas han gdp hin tikang tubtub nagbag o han brunei ngadto hin industrialisado nga nasod nagkaada ini hin karikohan tikang hin extensibo nga mga larangan hin petroleo ngan natural gas an brunei mayda han ikaduhá nga gihataasi nga human development index ha mga nasod han timugan nga asya sunod han singgapura ngan ginkaklasipika iní nga napadukwag nga nasod sumala han international monetary fund imf ginranggo an brunei nga ikalimá ha kalibutan ha gross domestic product per capita ha purchasing power parity ginbanabana han imf han nga an brunei usá hin duhá nga nasod libya an ikaduhá nga nasod nga mayda utang nga pbliko nga han nasodnon nga gdp ginranggo gihapon han forbes an brunei nga ikalimá nga girikohi nga nasod tikang hin ka nasod nga nabatakán han mga larangan hin petroleo ngan natural gas hiní sumala ha leyenda gintkod an brunei ni awang alak betatar nga ha urhe nagin sultan muhammad shah nagbalhin hiyá tikang ha garang ha distrito han temburong ngadto han estero han salog brunei nga diín nadiskubre an brunei sumala ha leyenda ha paglugsong niya sinmiríng hiyá baru nah kun ighubad ada na o did nga diin nagtikang an ngaran nga brunei hiyá an syahan nga muslim nga namun han brunei ugsa han paghataas han imperyo bruneihanon ha ilarom han muslim nga dinastiya bolkiah gintutuohan nga an brunei nailarom anay hin mga buddhista nga mga namuno ginbag ohan iní hin ngaran nga barunai han ika ng gatostuig posible nga naimpluwensya han sanskrit nga pulong nga nangangahulongan mandarágat an pulong nga borneo amo gihapon an gintikangan did han bug os nga ngaran han nasod nga an nangangahulogan nga urukyan hin kamurayaw samtang an nangangahulohgan nga nasod ha minalayo an gisayohi nga nahabutang nga pagdokumenta han katundan mahitungod han brunei an ginsurat han italyano nga hi ludovico di varthema nga nagsiríng gihapon nga an bruneihanon nga katawhan mayda maburubusag nga panit kaysa han mga katawhan nga iya ginkatapo ha kapurupod an maluku did han iya pagdokumento han inmulpot kami ha pur han bornei brunei o borneo nga hirayo tikang han maluch mga duhá ka gatos ka milyas ngan nasabtan gihapon namon nga iní baga hin darudako kaysa han usá ngan haruhamubo mga pagano an katawhan ngan mga tawo hin maupay an kaburut on an ira kapanit maburubusag kaysa han iba dinhi hini nga pur maupay an pagdumara han pagkamatadong an sistema hin politika han brunei ginpapamunuan han konstitusyon ngan han nasodnon nga tradisyon han malayo nga islamiko nga monarkiya melayu islam beraja mib an tuló nga bahin han mib naglalakip hin malayo nga kultura islamiko nga relihiyon ngan an batakan ha politika ha ilarom han monarkiya mayda ini sistema hin balaod nga nahibase ha inglis nga common law bisan man kun an islamiko nga balaod shariah labaw hini hin pirá nga mga kaso mayda parlamento an brunei kundi waray piniliay an kataposan nga piniliay ginbuhat han ha ilarom han nga konstitusyon han brunai an iya mahestad nga hi paduka seri baginda sultan haji hassanal bolkiah mu izzaddin waddaulah amo an mangulo hin estado nga mayda bug os nga ehekutibo nga awtoridad tikang han ini nga kagamhanan naglakip hin mga kagamhanan hin emerhensya nga ginbabag o hin tagduha ka tuig an brunei teknikal nga nailarom hin balaod militar tikang han brunei nga rebelyon han hi hassanal bolkiah amo gihapon an primer ministro han estado an ministro hin finansya ngan ministro hin depensa impormasyon ha kasahiran an camboya o cambodia o kampuchea nga opisyal nga tinatawag nga ginhadi an han camboya o ginhadi an han cambodia preh réachéanachk kmpchéa usá nga nasod nga nahamutang ha salatan nga dapit han indochina nga peninsula ha timugan nga asya an kahaluag han nasod nga ginsasapitan han thailand ha kanawayan han laos ha dumagsaan han vietnam ha sinirangan ngan han gulpo han thailand ha habagatan an camboya mayda kamolupyohan hin labaw ka milyon an opisyal nga relihiyon theravada nga buddhismo nga ginbubuhat hin mga ka porsyento han kamolupyohan lakip han mga minoridad nga mga grupo han nasod an mga vietnames tsino mga cham ngan ka mga tribo ha bukid an pamunuan o kapital ngan an gidako i nga syudad phnom penh an sentro ha politika ekonomiya ngan kultura han cambodia an ginhadi an usá nga elehido nga konstitusyonal nga monarkiya nga diin hi norodom sihamoni usá nga monarka nga ginpili han konseho han trono nga kanan hadi komo mangulo hin estado an mangulo han kagamhanan hi hun sen nga yan amo an primer ministro ngan an gima iha i nga nagsisirbe nga diri royal nga namumuno ha timugan nga asya ngan nagdumara han camboya hin labaw ka tuig han ad hi jayavarman ii nagdeklara han iya kalugaringon nga had nga gin usá an mga mag away nga mga khmer nga prinsipe han chenla ha ilarom han ngaran nga kambuja iní an katikangan han imperyo khmer nga nagmalinamposon hin gahom hin labaw ka tuig nga nagdangat han mga sumurunod nga hadi nga mag dumara ngan maghatag hin impluwensya han dako nga bahin han timugan nga asya ngan makakuha hin dako nga gahom ngan karikohan an gin indyanisar nga ginhadi an nagtukod hin mga dagko nga mga templo upod hiní an angkor wat nga yan world heritage site ngan nagpadal han pagpahilawig han hinduismo anay sunod han buddhismo ha dako nga bahin han timugan nga asya katapos han paglupig han angkor nga nabuhat han ayutthaya han ika nga gatostuig gindumara in gingamyan ngan naluya nga camboya nga vassal nga estado han mga silingan nga nasod han an camboya nagin protektorado han fransya nga nagdoble han kadako han nasod ha pagkabalik han amihan ngan katundan tikang ha thailand nakakuh hin paglugaríng an camboya han an gera ha vietnam inmabot ngadto han nasod han ginbombahan han estados unidos an camboya did han kutub sunod han camboyano nga golpe han an napaiwas ha poder nga had naghatag han iya suporta han iya mga kasanhi nga kaaway an khmer rouge ginmawas an khmer rouge nga dako nga gahom ngan nakuha nira an phnom penh han ngan ha urhe ginbuhat nira an genocidio ha camboya tikang tubtub nga diin ginpatalsik hirá tikang ha poder han vietnam ngan han gin ugopan han vietnames nga kanan katawhan republika han kampuchea did han camboyano vietnames nga gera sunod han nga mga kasabotan hin kamurayaw ha paris gindumara hin madal anay an camboya in nasyones unidas nga misyon binmiya an un katapos hin pagbuhat hin mga pinili ay nga diin ka porsyento han mga rehistrado nga botante nanbotos an nga golpe de estado nagbutang hin gahom dida ha kamot han primer ministro nga hi hun sen ngan han partido han katawhan han camboya nga nagpapabilin ha poder damo it aratubangon han nasod upod han mga importante nga mga padayag an masurong nga pagkakablas masurong nga pangurakot kakulangan hin mga kagawasan ha politika hamubo nga pagpadukwag han katawhan ngan in hataas nga ihap hin kagutom gin asoy an cambodia han southeast asian director han human rights watch nga hi david roberts nga madaparap nga komunista nga gawasnon nga merkado nga estado nga mayda maitatanding nga autoritaryano nga koalisyon nga nagdudumara hin bagabaga l nga demokrasya samtang an per capita income nagpapabilin nga hamubo kun igtanding han kadam an nga mga hagrani nga mga kanasoran an camboya mayda han usá han mga gimalaksihi nga natubo nga mga ekonomiya ha asya nga an promedyo han pagtubo mga ka porsyento han naglabay nga dekada it pag uma nagpapabilin nga amo an dominante nga sektor ha ekonomiya nga mayda makusog nga pagtubo ha mga tela konstruksyon mga panapton ngan turismo nga nagdangat hin tikadamo nga investment tikang ha langyaw ngan internasyonal nga komersyo hamubo an ihap han camboya dida hin panuigon nga index ha pagranggo han pagdumara ha balaod hin ka nasod nga an ranggo ika ha tanan ngan gimarauti ha rehiyon gin aatubang gihapon han camboya an pagkadaot han kalibungan nga tiarabot nga problema an pinaka grabe nga buruhaton hini nga larangan amo an pagkawara han kagurangan han nasod nga naglalakip gihapon hin mga nasodnon nga parke ngan mga santuaryo hin mga mananap ha pagsubay an pagkadaot han kalibungan ha camboya naglalakip hin mga damo nga dirudilain nga mga ginbuhat upod an ilegal nga pamulod hin kakahoyan mga pamatay hin mga ginkakataragman nga mga endemiko nga mga espesiye ngan pagkadaot hin mga importante nga habitat hin mananap tikang hin mga dagko nga mga proyekto hin konstruksyon ngan mga negosyo ha pag uma an napadaot nga mga buruhaton naglalakip han lokal nga kamolupyohan an mga camboyano nga mga negosyo ngan mga namumuno ha gobyerno pati gihapon an mga taga langyaw nga sindikato hin krimen ngan mga transnasyonal nga mga korporasyon tikang han tanan nga dapit han kalibutan an ngaran nga kahadi an o ginhadi an han camboya o ginhadi an han cambodia amo an opisyal nga ngaran han nasod ha ininggles kingdom of cambodia ngan ha kinatsila reino de camboya an ininggles nga cambodia ngan an kinatsila nga camboya tikang han frinanses nga cambodge nga amo an frinanses nga pagsurat han khmer nga kampuchea an kampuchea amo an ginpahalipot nga alternatibo han opisyal nga ngaran han nasod ha khmer preah reacheanachak kampuchea khmer an khmer nga endonimo nga kampuchea ginkuha tikang han sanskrit nga ngaran kambojadea nga nahimo tikang han desa tuna han o nasod han ngan kambojas nga nagpapaaliday han mga mito han pagtukod han syahan nga kahadto nga ginhadi an nga khmer ha diri pormal an mga camboyano natawag hit ira nasod nga srok khmer nga buot sidngong tuna ni khmer o kundi man an puropormal nga prateh kampuchea nga ha literal nasod han kampuchea an ngaran nga camboya o cambodia gin gagamit hin agsob ha katundan nga kalibotan samtang an kampuchea masurong gamiton ha sidlangan an catar o kundi man qatar nga an opisyal nga pagtawag estado han qatar usa nga estado soberano nga namumutang ha katundan asya nasakop ha gutiay nga peninsula han qatar ha norte sinirangan nga dapit han baybayon han peninsula arabyano diri gud ini sayod lun kikilalahon ini nga monarkiya konstitusyunal o absoluta an nag uusahan nga katubtuban ha tuna ginsasaroan ha kaluyo han sapit nga konseho han kooperasyon ha gulfo nga monarkiya saudi arabia ha salatan ngan an nabibilin hinin nga teritoryo in ginpapalibutan han gulfo han persia usa nga estrecho han gulfo han persia nagbubulag han qatar tikang han haraniayay nga pur nga nasod han bahrain ugsa han ginbahin bahin an qatar ngadto hin napulo nga mga munisipyo inarabo baladiyah nga panalagsaon ginhuhubad nga mga gobernorato o lalawigan tikang han ginbahin bahin an qatar ngadto hin pito nga mga munisipyo usa nga bag o nga munisipyo an al daayen ginhimo ha ilarom han resolusyon ihap nga nahimo tikang hin mga bahin han umm salal ngan al khawr ha sugad liwat nga panahon gin usá an al ghuwariyah han al khawr gin usá an al jumaliyah han ar rayyan ngan an jarayan al batnah gintunga ngan ginbahin ngadto han ar rayyan ngan han al wakrah an emiratos arabes unidos eau literal nga winaray mga emirato nga arabo nga naghiusa o kundi man naghiusa nga mga emirato nga arabo kinatsila emiratos árabes unidos ininglis united arab emirates o uae nga agsob tinatawag hin yano nga emiratos ininglis emirates usa nga nasod ha katundan nga asya ha dumagsaan nga dapit han rawis han arabya ha gulfo han persia nga nasapit han oman ha sidlangan ngan han saudi arabia ha salatan ngan ha katundan ngan nagsasaro gihapon hin mga katubtuban ha kalawdan upod han qatar ha katundan ngan han iran ha amihan an soberano nga monarkiya nga konstitusyonal usá nga federasyon hin pitó nga mga emirato nga amo an abu dhabi nga nasirbe nga pamunuan ajman dubai fujairah ras al khaimah sharjah ngan umm al quwain komplikado it ira mga linea nga mayda damulaay nga mga enclave ha sakob han mga dirudilain nga mga emirato an tagsa emirato gindudumara hin usá nga namumuno iní hirá nagkakaurusa hin paghimo han federal nga supremo nga konseho usá hit mga namumuno ao iton mangulo han emiratos arabes unidos han an kamolupyohan han eau mga ka milyon nga diin ka milyon hiní mga emirati nga bungtohanon ngan ka milyon taga langyaw an pag okupar han yana nga eau masusubay ngadto hin paggawas hin mga tawo nga sumala hin mga experto tikang daw ha aprika han mga uc pinaagi hin mga nabilngan ha faya nga sityo ha mleiha sharjah mga lubnganan nga natikang han neolitiko nga panahon ngan han bronse nga panahon naglalakip han gima ihai nga nasabtan nga lugar ha jebel buhais kilalado iní nga lugar nga magan ha mga sumernon an lugar amo an urukyan hin riko nga kultura hin pannegosyo ha panahon han bronse dida han umm al nar nga panahon nga nagnegosyo han siong han indus bahrain ngan han mesopotamia pati gihapon han iran bactria ngan han levante an sinmunod nga panahon han wadi suq ngan tulo nga mga panahon hin puthaw nagdangat han paggawas hin pagka nomad ngan han pagpadukwag hin pagdumara hin panubig ngan mga sistema hin pagdilig nga nagsuporta hin panimungto hin katawhan ha baybayon ngan ha slod an islamico nga panahon han eau natikang han pagpaiwas han mga sasasnyo ngan han sinmunod nga pag awayan han dibba an maiha nga kaagi hin pagnegosyo nagdangat han paggawas han julfar ha yana nga emirato han ras al khaimah nga usá nga dako nga sentro hin pannegosyo ngan pannagat dida hiní nga lugar an pagkadominante ha gulfo han persya han mga emirati nga negosyante nagdangat hin pagkadilito ha mga europeo nga gahom nga diin upod dinhi an imperyo portuges ngan an imperyo britaniko sunod hin mga dekada hin pag away ha kadagatan an mga emirato ha baybayon nakilalado nga mga estado hin tregua ha pagpirma hin perpetual nga kasabotan hin kamurayaw ha kadagatan upod han mga british han ginratipikar han nga hin utro dida han nga nagtukod han mga estado hin tregua komo usá nga british nga protektorado iní nga kasabotan nag undang han paglugaríng ngan han pagtukod han emiratos arabes unidos han disyembre nga diritso nagsunod han pagbiya han british tikang han ira mga obligasyon han kasabotan unom nga mga emirato inmapi han eau han an ikapitó an ras al khaimah inmapi han federasyon han pebrero islam an opisyal nga relihiyon ngan inarabo an opisyal nga yinaknan han eau an mga reserba hin lana han eau amo an ika unom nga gidako i ha kalibotan samtang an mga reserba hiní hin natural gas amo an ika pito nga gidako i han kalibotan hi sheikh zayed an namumuno han abu dhabi ngan syahan nga mangulo han eau nagdumara han pagpadukwag han emiratos ngan ginpadalagan an mga ganansya tikang han lana ngadto hin healthcare edukasyon ngan infrastruktura an ekonomiya han eau amo an pinaka diversified ha gulf cooperation council samtang an dubai nga amo an syudad nga gidamo i hin molupyo usá nga importante nga global nga syudad ngan usá nga hub hin internasyonal nga aviation ngan maritime trade sugad man an nasod diri gud dako an pagdapig ha lana ngan gas ha yana kaysa han mga naglabay nga mga katuigan ngan ha ekonomiya nag atupag ha turismo ngan negosyo diri nagsusukot an kagamhanan han eau hin buwis han income bisan pa man kun mayda sistema hin corporate nga buwis nga nahatukod ngan value added tax ha ginbutang dida han nababahinbahin an emiratos arabes unidos ngadto hin pitó nga mga emirato an dubai amo an emirato nga gidamo i hin molupyo nga dinhi in han kamolupyohan han eau an emirato han abu dhabi mayda dungang nga nga buot sidgnon nga labaw hin duha ka tagtulo han eau nga kamolupyohan nangungukoy ha abu dhabi o kundi man ha dubai an abu dhabi mayda langyab hin ka kwadrado nga kilometro nga kwadrado nga milyas nga han bug os nga langyab han nasod gawás han mga kapurupod an mayda iní baybayon nga naabot ha labaw hin ka kilometro ka milyas ngan ginbabahinbahin iní para hin mga pagdumara ngadto hin tulo nga mga rehiyon an emirato han dubai natubtub ha gulfo han persia nga baybayon han eau hin mga ka kilometro ka milyas an dubai mayda langyab nga ka kwadrado nga kilometro ka kwadrado nga milyas nga nahihimo han han bug os nga langyab han nasod nga diri lakip an mga kapurupod an an emirato han sharjah natubtub hin mga ka kilometro ka milyas han eau nga baybayon han gulfo han persia ngan hin labaw ka kilometro ka milyas ha slod an mga amihanan nga mga emirato nga diin upod hiní an fujairah ajman ras al khaimah ngan umm al qaiwain mayda kabug osan nga langyab hin ka kwadrado nga kilometro ka kwadrado nga milyas mayda duhá nga mga langyab nga gindudumara hin duhá it usá gindudumara hin dungan han oman ngan ajman ngan it usá liwat han fujairah ngan sharjah mayda omani nga exclave nga ginpapalibotan hin eau nga teritoryo nga kilalado nga wadi madha nahamutang iní ha mga butnga han rawis han musandam ngan han iba nga dapit han oman ha emirato han sharjah naglalakip iní hin mga ka kwadrado nga kilometro ka kwadrado nga milyas ngan an katubtuban ginkasabotan han an dumagsaan o amihan sidlangan nga pag ultan han madha giharanii han khor fakkan fujairah nga dalan baga hin mga ka metros ka pye l hin kahiray ha sakob han omani nga exclave han madha mayda eau nga exclave nga tinatawag nahwa nga gintatag iyahan gihapon han emirato han sharjah iní mga ka kilometro ka milyas hin diri sementado nga dalan ha katundan tikang han bungto han bag o nga madha ini nahihimo hin mga kap atan nga mga balay ngan mayda iní iya kalugaringong nga clinic ngan kambyo hin telepono an japan o hapon ha hinapon nga kon ginromanisar nihon o nippon nga ha opisyal nga tinatawag ha hinapon nga nga ha linatin nga agi nippon koku o nihon koku usa nga kapuropod an nga nasod ha sinirangan nga asya nahamutang ini ha kalawdan pacifico ngan ha sidlangan han dagat han hapon republika nga popular han tsina amihanan nga korea salatan nga korea ngan rusya tikang han dagat han okhotsk ha amihanan ngadto han sinirangan nga dagat tsina ngan taiwan ha salatan an kasurat nga kanji nga amo an nahimo han ngaran han hapon nangangahulogan nga nagtikang han adlaw ngan amo ini nga agsob tawagon an hapon nga tuna han nasidlang nga adlaw an hapon in may ada nga mga isla nga nasakop ngadto ha pasipico nga baybayon han sinirangan asya an nasod lakip an ngatanan nga mga isla nga gindudumara hini in aada ha butnga han mga latitud nga ngan n ngan longtitud ngan e an gidadakoi nga mga puro tikang ha amihanan ngadto ha salatan amo an hokkaido honshu shikoku ngan kyushu an ryukyu islands nga naglalakip han okinawa in kadena hin mga isla ha salatan han kyushu kun ginbubug os ini gintatawag nga kapuropud an han hapon haros ka porsiyento han hapon in kagurangan bukiron ngan diri puydi pan argrikultura industriya o residensyal nga pan gamit an japan mayda kap atan kag pito nga mga prefektura nga tagsa gindudumara hin elehido nga gobernador lehislatura ngan administratibo nga burukrasya an tagsa prefektura ginbahin bahin ngadto hin mga syudad mga bungto ngan mga barrio an nasod yana may ada administratibo nga pagreorganisa ha paghiusa hin damo nga mga syudad bungto ngan barrio ini nga proseso magreresulta in pag iban han ihap han mga sub prefektura nga mga administratibo nga rehiyon ngan ginkikita ini nga maka iba hin mga garastohon ha administrasyon bulkan nga fuji an karafuto usa nga bahin han isla han sakhalin ha amihanan tikang ha hokkaid waray ginpakita dida han mapa kabahin han japan tikang han tubtob han gyera pankalibotan ii an bug os nga isla han sakhalin gindudumara na yana han rusya pero mayda mga hapones nga nasiring nga an karafuto kabahin pa gihapon han hapon an indonesia puyde liwat igsurat nga indonesya nga an opisyal nga pagtawag republika han indonesia ha bahasa indonesia indonesia ngan republik indonesia usá nga unitaryo nga soberano nga estado ngan transcontinental nga nasod nga nahamutang hin prinsipal ha timugan nga asya upod hin pipira nga mga teritoryo ha oceania nahamutang ha butnga han indyano ngan pasipiko nga mga kalawdan amo ini an gidako i nga pur nga nasod han kalibotan upod hin labaw hin napulo kag tulo ka yukot nga nga pur ha an indonesia amo an ika nga gidako i nga nasod han kalibotan ha pagkita hin langyab hin katunaan ngan an ika nga gidako i ha pagkita hin gin us nga langyab hin katunaan ngan kadagatan mayda ini ginbanabana nga kamolupyohan hin labaw ka ribo nga kamolupyohan ngan an ika hin gidamo i hin kamolupyohan nga nasod han kalibutan an gidamo i hin kamolupyohan nga austronesyano nga nasod ngan amo gihapon an gidamo i hin kamolupyohan nga nasod in muslim nga mayoriya an java nga amo an gidamo i hin kamolupyohan nga pur han kalibotan nagbabalay han labaw hin katunga han kamolupyohan han nasod an republikano nga kahimo han kagamhanan han indonesia naglalakip hin elehido nga lehislatura ngan mangulo mayda ka lalawigan an indonesia nga diin limá hiní mayda ispesyal nga administratibo nga status jakarta an pamunuan hini nga amo an ikaduha nga gidamo i hin kamolupyohan nga urban nga kahaluag ha kalibutan upod han iba nga mga dagko nga urbano nga agglomerasyon an bandung surabaya ngan medan nagsasaro an nasod hin linea ha tuna upod han papua new guinea sinirangan nga timor ngan han sinirangan nga dapit han malaysia upood han iba nga mga hagrani nga mga nasod an singgapura an vietnam an pilipinas an australia an palau ngan an indiano nga teritoryo han kapurupod an han andaman ngan nicobar bisan pa han dako nga kamolupyohan hini ngan in hataas hin desidad ha kamolupyohan nga mga rehiyon an indonesia mayda dagko nga mga kalahuag hin kamingawan nga napabuhi han biodiversidad nga ikatulo ha pagkahitaas han kalibutan damo an unob nga karikohan han nasod sugad hin lana ngan natural nga gas lata tumbaga ngan bulawan an pag uma naghahatag hin dako hin bugas palm oil tsaa kape cacao pantambal nga mga tanom mga panakot ngan rubber an mga dagko nga kapadis hin pagkomersyo han indonesia amo an hapon an estados unidos an tsina ngan an mga hagrani nga nasod han singgapura malaysia ngan australia an indonesia nga kapurupod an usá nga importante nga rehiyon hin negosyo tikang han mga ika nga gatostuig han pakignegosyo han srivijaya ngan ha urhe han majapahit upod han tsina ngan india an mga lokal nga namuno hinayhinay hin nagkuha hin kanan langyaw nga mga modelo hin kultura relihiyon ngan politika tikang han mga sayo nga gatos tuig nga ce ngan mga hindu ngan buddhista nga ginhadi an nagmalinamposon an indonesyano nga kaagi na impluwensya hin mga panlangyaw nga mga gahom nga dinmaop tungod han mga unob nga karikohan hini mga muslim nga negosyante ngan mga sufi nga mag aram nagdara han yana nga dominante nga islam samtang an mga europeo nga gahom nagdara hin cristianidad ngan nag aragway ha ira kalugaringon basi ma monopolisar an negosyo han kapurupod an hin panakot han maluku dida han panahon hin pagdeskubre sunod hin tulo ngan tunga nga gatostuig hin olandes nga kolonyalismo tikang ha amboina ngan batavia ngan ha urhe an bug os nga kapurupod an upod han timor ngan katundan nga new guinea nga ha pira ka mga panahon na interrumpido han portuges franses ngan britaniko nga pagdumara nakakuha hin paglugaring an indonesia katapos han ikaduha nga gera han kalibotan nahihimo an indonesia hin pira ka gatos nga magkadirudilain nga mga tuminongnong nga ethniko ngan lingguwistiko nga grupo nga an gidako i ngan dominante ha politika nga grupo amo an javanes o jawa mayda usá nga ginsaroan nga pagkilala nga ginpadukwag nga gintagaan hin kahimo hin nasodnon nga pinulongan pagkadirudilain nga ethniko pluralismo ha relihiyon ha sakob hin kamolupyohan nga muslim nga maoriya ngan hin kaagi hin kolonyalismo ngan hin rebelyon patok hiní an nasodnon nga lema han indonesia bhinneka tunggal ika paghiusa ha pagdirudilain ha literal damo kundi ussa nagpapahayag han pagkadirudilain nga naghihimo han nasod an ekonomiya han indonesia amo an ika nga gidakoi han kalibutan ha nominal nga gdp ngan an ika nga gidako i ha gdp ha ppp api an indonesia hin pipira nga mga multilateral nga mga organisasyon upod an un wto imf ngan g nga dagko nga mga ekonomiya usá gihapon iní nga nagtukod nga api han non aligned movement association of southeast asian nations asia pacific economic cooperation east asia summit asian infrastructure investment bank ngan organisation of islamic cooperation an ngaran nga indonesia o indonesya natikang han griniyego nga ngaran nga indós ngan an pulong nga nsos nga nangangahulogan nga kapurupod an nga indyano an ngaran natikang han ika nga gatostuig nga hirayo hin paghiuna han kahimo han naglulugaring nga indonesia han hi george windsor earl usá nga inggles nga ethnolohista nagsuhestyon han mga pulong nga indunesians ngan an iya karuyag malayunesians para han mga nangungukoy han indyano nga kapurupod an o malayano nga kapurupod an indian archipelago or malay archipelago dida hiton gihapon nga ginmantala usá han iya mga estudyante nga hi james richardson logan nággámit han indonesia nga sinónimo para han indyano nga kapurupod an indian archipelago pero an mga olandes nga mga akademiko nga nagsusurat hin mga pagmantalaan hin sinirangan nga mga india naghi alang hin paggamit han pulong nga indonesia an ira karuyag an pagtawag nga malayo nga kapurupod an maleische archipel an nederlandes nga sinirangan nga indya nederlandsch oost indi ha popular an pagtawag nga indi an sidlangan de oost ngan insulinde katapos han an ngaran nga indonesia nagin masahid ha mga katitirok ha akademiya ha gawas han nederlandes ngan ginpili ini han mga nasyonalista nga grupo nga indonesyano para hin pagpamahayag ha politika hi adolf bastian han unibersidad han berlin nagpasikat han ngaran pinaagi han iya barasahon nga indonesien oder die inseln des malayischen archipels an syahan nga indones nga iskolar nga nággámit han ngaran hi suwardi suryaningrat ki hajar dewantara han pagtukod niya hin bureau hin prensa han ha nederlandes nga gintawag niya nga indonesisch pers bureau an israel nga tinatawag gihapon nga estado han israel medinat yisra el dawlat isr l usá nga nasod ha katundan nga asya nahamutang ha timugan nga baybayon han dagat mediterraneo ngan han amihanan nga baybayon han pula nga dagat mayda ini mga katubtuban upod ha libano ha amihan han sirya ha dumagsaan han hordanya ha sidlangan ngan han ehipto ha habagatan an mga palestino nga mga teritoryo han west bank ngan gaza strip nahamutang ha sinirangan ngan katundan mayda ebidensya an israel hin sayo nga mga pagbalhin hin mga tawo tikang ha aprika mga canaanhon nga mga tribo napamatuod ha arkeyolohiya tikang han butnga nga bronse nga panahon samtang an mga ginhadi an han israel ngan judah ginmawás dida han puthaw nga panahon ginbungkag han imperyo neo asiryahanon an israel han mga uc an juda ginsakop ha urhe han babilonianhon persiano ngan hellenistico nga mga imperyo ngan dida komo mga autonomo nga mga hudeyo nga lalawigan an malinamposon nga rebelyon nga maccabeo nagdangat hin naglulugaríng nga hasmoneo nga ginhadi an han mga uc nga han uc nagin kliyente nga estado han republika romana nga ha sunod nagbutáng han dinastiya herodes han uc ngan han ad naghimo han romano nga lalawigan han judea nagpadayon an judea nga usá nga romano nga lalawigan kutob han waray magmalinamposon nga hudeyo nga mga rebelyon nga nagdangat hin dako nga pagkabungkag an pagpaiwas han hudeyo nga kamolupyohan ngan an pagbalhin han ngaran han rehiyon tikang hin iudaea ngadto hin syria palaestina an pagkaada hin mga hudeyo han rehiyon nagpadayon hin mayda katubtuban ha mga gatostuig han ika nga gatostuig ad nakuha an levante tikang han imperyo bizantino han mga arabo ngan nagpabilin iní ha muslim nga pagdumara kutob han syahan nga krusada han nga ginsundan han ayyubid nga pagsakop han an mamluk nga sultanato han ehipto nag unat han pagdumara hiní han levante han ika nga gatostuig kutob hans pagkalupig hiní han imperyo ottoman han dida han ika nga gatostuig in nasodnon nga pagmata ha mga huydeo nagdangat han pagtukod han zionista nga pangiwa ha diaspora nga ginsundan hin mga sunodsunod nga pagmigrar ngadto ha ottoman nga sirya ngan ha urhe ha mandato britaniko han palestina han an nasyones unidas nu nagproponer hin plano hin pagbahin han palestina nga nagrekomenda hin paghimo hin mga naglulugaríng nga arabo ngan hudeyo nga mga estado ngan hin gin internasyonalisar nga jerusalem ginkarawat an plano han hudeyo nga ahensya ngan waray karawta han mga arabo nga namumuno han sunod nga tuig an hudeyo nga ahensya nagdeklara an paglugaríng han estado han israel ngan an sinmunod nga arabo israeli nga gera nagdangat han pag estableser han israel dida han kadam an han kasanhi nga teritoryo han mandato samtang an west bank ngan gaza nakuha hin mga hagrani nga mga arabo nga estado tikang hadto an israel nag away hin pipira nga mga gera patok hin mga arabo nga nasod ngan tikang han unom ka adlaw nga gera han hunyo nagkapot hin mga gin okupar nga mga teritoryo upod an west bank kahigtaasan han golan ngan an gaza strip nga ginkikita nga gin okupar pa gihapon katapos han nga pagbiya bisan man diri ini ginkakauyonan hin mga legal nga experto gin extender han israel an mga balaod hiní ngadto han kahigtaasan han golan ngan ha sinirangan nga jerusalem pero waray ha west bank an pag okupar han israel han mga palestino nga mga teritoryo amo an gimaihai nga militar nga pag okupar ha yana nga mga panahon azarova valentina european council on foreign affairs policy brief june marks years of israel s belligerent occupation of palestinian territory making it the longest occupation in modern history waray pa magresulta hin kataposan nga kasabotan hin kamurayaw in mga paningkamot hin pagsolbad han israeli palestino nga pagkadelito bisan pa man mga kasabotan hin kamurayaw han israel ngan han ehipto ngan jordan ginpirmahan han hiní nga mga nasod ha mga batakan balaod gindedeklara an israel an iya kalugaringon nga usá nga hudeyo ngan demokratiko nga estado ngan an an nasod mayda liberal nga demokrasya usá hin duduhá l ha butnga nga sinirangan ngan amihan nga aprika nga rehiyon an ikaduha amo an tunisia nga mayda sistema parlamentarya proporsyonal nga pagrepresenta ngan hin unibersal nga suffrage an primer ministro amo it namumuno han kagamhanan ngan an knéset amo an balayan hin magbabalaod mayda iní kamolupyohan hin mga ka milyon sumala han an israel usá nga dukwag nga nasod ngan usá nga api han oecd iní an mayda han ika nga gidakoi nga ekonomiya ha nominal gdp han kalibotan ngan an pinakadukwag nga nasod nga yana mayda pagkadelito iní an mayda gihataasi ngastandard hin pakabuhi ha butnga nga sinirangan ngan upod iní han mga igbaw nga nasod han kalibutan ha porsentahe hin mga bungtohanon nga mayda militar nga training porsentahe hin mga bungtohanon nga nagpakatapos hin grado nga tertyaryo nga edukasyon paggasto ha research ngan development ha porsentahe hin gdp safety hin kababayen an life expectancy innovativeness ngan kalipayan an kuwait kaluwás ha ininggles o kundi man nga an opisyal nga pagtawag estado han kuwait usá nga nasod ha katundan nga asya nahamutáng iní ha amihan nga dapit han sidlangan nga arabya ha kataposan han gulfo han persia ginsasapitán iní han iraq ha amihan ngan han saudi arabia ha salatan an kuwait mayda kamolupyohan hin ka milyon nga tawo ka milyon mga kuwaiti ngan ka milyon mga taga langyaw an mga taga langyaw naghihimo hin han kamolupyohan nadiskobrihan in mga reserba hin lana hin kadamo nga maibabaligya han han syahan nga gin export in krudo nga lana tikang tubtob inmagi an nasod hin dako nga eskala nga pagmodernisar han dekada han mga nakatagamtam an kuwait hin panahon nga instabilidad nga geopolitikal ngan hin krisis ha ekonomiya sunod hin pagcrash han stock market han an kuwait ginsulong ngan ha urhe gin anexar han irak ni saddam an iraki nga pag okupar han kuwait naghunong dida han katapos hin pag intervenir nga militar hin koalisyon militar nga pinamunuan han estados unidos an kuwait usá nga diri nato nga kaalyado han estados unidos an kuwait usá gihapon nga dako nga kaalyado han asean samtang nagmamantener hin makusog hin duro nga relasyon han tsina an kuwait usá nga konstitusyonal nga soberano nga estado nga mayda semi demokratiko nga sistema politikal an kuwait mayda hataas nga income nga ekonomiya nga dinadapigan han ika unom nga gidakoi nga mga reserba hin lana han kalibotan an kuwaiti nga dinar amo an gihataasi hin valor nga salapi ha kalibutan sumala han world bank an nasod amo an mayda ika upat nga gihataasi nga per capita income ginpromulgar an konstitusyon han an kuwait amo gihapon an balayan han gidako i nga opera house ha butnga nga sinirangan an nasodnon nga distrito kultural han kuwait api han global cultural districts network an nueva ecija kon ha literal nga winaray bag o nga écija ha kinatsila nueva écija usa nga ginpalibutan nga probinsya han pilipinas nga nahimutang ha butnga nga luzon nga rehiyon an kapital hini amo an syudad han palayan ginsasapitan han nueva ecija tikang ha salatan tipawala an mga lalawigan han bulacan pampanga tarlac pangasinan nueva vizcaya ngan aurora an lalawigan amo an gidako i ha butnga nga luzon an katunaan hini natikang dida han mga habagatan nga mga tubigon harani han pag ultan han pampanga napatag ini ngan nagtitikadako hin kahataas ngadto hin mga pungtod ha pagtikaharani hini han mga kabugkiran han sierra madre ha sinirangan ngan han mga kabugkiran han caraballo ngan cordillera ha amihanan an gobyerno amo hi tomas n joson iii nga nahapuwesto katapos han pagdaog niya han nga pinili ay an lalawigan ginbahin ngadto hin upat nga mga distrito kongresyonal ngan an lalawigan mayda karuhaan kag pito nga mga bungto ngan lima nga mga syudad an zambales usa nga lalawigan o probinsya han pilipinas nga nahamutang ha butnga nga luzon nga rehiyon an kapital hini amo an iba an zambales ginsasapitan han pangasinan ha amihanan han tarlac ngan pampanga ha sinirangan ngan han bataan ha salatan nahamutang an lalawigan ha butnga han dagat tsina salatan ngan han kabugkiran zambales an zambales ginbahin ngadto hin napulo kag tulo nga mga bungto ngan usa nga syudad an syudad han olongapo usa nga urbanisado hin duro nga syudad ngan nagdudumara ini hin lugaring tikang han probinsya nahamutang an zambales ha katundan nga mga labnasan han isla han luzon butnga han mga kabugkiran zambales ngan han dagat tsina salatan an baybayon hini bugkiron ngan damo an mga lungib ngan mga balaugan an bahia han subic ha pinakasalatan nga dapit han lalawigan usa nga natural nga daungan hin sakayan ngan ginpili ini nga kahamutangan hin base militar ha kadagatan han americano an gihataasi nga punto han bukid pinatubo nahamutang ha pag ultan han zambales pampanga ngan tarlac ini nga bulkan nga han una ginkita nga mamingaw nagbuto dida han an aurora usa nga lalawigan o probinsya han pilipinas nga nahamutang ha butnga nga luzon nga rehiyon an kapital hini amo an baler ngan ginsasapitan ini tipatuo tikang ha salatan han mga lalawigan han quezon bulacan nueva ecija nueva vizcaya quirino ngan isabela ha sinirangan han aurora amo an dagat pilipinhon ugsa han an aurora kabahin han lalawigan han quezon an lalawigan han aurora ginngaranan ha dungog ni aurora a quezon an asawa ni presidente manuel l quezon an presidente han mankomunidad pilipinhon o philippine commonwealth nga amo an ginkuhaan han ngaran han gintikangan nga probinsya an aurora ginbahin ngadto hin walo nga mga bungto an aurora han una usa nga sub probinsya han quezon ngan an quezon liwat an ngaran han una tayabas an bataan usa nga lalawigan o probinsya han pilipinas nga naglalakip han bug os nga peninsula han bataan ha luzon an lalawigan lakip han butnga nga luzon nga rehiyon an kapital han bataan amo an syudad han balanga ngan ginsasapitan ini han mga lalawigan han zambales ngan pampanga ha amihanan an peninsula naatubang han dagat tsina salatan ha katundan ngan nagtatak op han bahia han manila ha sidlangan an pakig away ha bataan kilalado ha kaagi ngan kasaysayan nga usa han mga kataposan nga pag ato han amerikano ngan pilipino nga mga sundalo ugsa hira napirde han mga hapon nga mga puwersa dida han gyera pankalibotan ii ginngaran an bataan death march pagbaktas hin kamatayan han bataan tikang hini nga lalawigan nga diin nagtikang ini nga pagpabaktas an bataan ginbahin ngadto hin napulo kag usa nga mga bungto ngan usa nga syudad an peninsula han bataan usa nga bato on nga pagpahalaba han kabugkiran zambales ha luzon ha pilipinas amo ini an nagbubulag han bahia han manila tikang han dagat tsina salatan dinhe nga peninsula an bukid natib ka metro ha amihanan ngan han kabugkiran mariveles ha salatan nga naglalakip han bukid samat nga diin nahamutang an tigaman hin kasaysayan para han bataan death march pagbaktas hin kamatayan han bataan an marinduque usa nga isla nga probinsya han pilipinas nga nahamutangan ha mimaro nga rehiyon ha luzon an kapital hini amo an boac nahamutang an marinduque ha butnga han bahia han tayabas ha amihanan ngan han dagat sibuyan ha salatan nahamutang ini ha salatan ngan katundan han quezon ha sinirangan tikang ha mindoro ngan ha amihanan han romblon an marinduque usa nga isla nga an kahimo baga hin kasingkasing nga nahamutang hin mga napulo kag usa ka milyas tikang han isla han luzon ini mga ka kwadrado nga milya ngan ini amo an ika napulo kag tulo o ika trese nga gidako i nga isla han kapuropod an pilipinhon kilalado an marinduque tungod han tinuig nga moriones festival hini an marinduque ginbahin ngadto hin unom nga mga bungto an marinduque usa nga isla nga an kahimo baga hin kasingkasing nga nahamutang ha butnga han bahia han tayabas ha amihanan ngan han dagat sibuyan ha salatan nahabulag ini tikang han peninsula han bondoc ha quezon han paso han mompog in mga pira han mga gudti gudti nga mga isla ha dumagsaon o amihanan sidlangan amo an isla han maniuayan isla han santa cruz ngan an isla han mompog an gihataasi nga punto ha marinduque amo an bukid malindig nga han una amo an bukid marlanga usa nga posible nga aktibo nga bulkan nga an kahataas mga ka metro an isla mayda duha nga mga panahon an taghuraw nobyembre tubtob pebrero ngan an tag uran hunyo tubtob oktubre nga mayda pagbalhin nga panahon ha butnga hini hi antonio gramsci enero abril usa nga italyano nga manunurat politiko ngan teorista hin politika usa hiya nga nagtukod nga api han partido komunista han italya ngan usa han mga anay namuno hini ginpriso hiya han fascista nga rehimen ni benito mussolini an mga sinurat ni gramsci nanginginlabot hin dako mahitungod han pag analisar han kultura ngan pamuno ha politika ngan kilalado hiya nga usa nga orihinal hin duro nga naghuhunahuna ha sulod han marxista nga tradisyon kilalado hiya mahitungod han iya panhunahuna o konsepto han hegemoniya ha kultura o cultural hegemony nga usa nga paagi pagmantener han estado ha kapitalista nga sosyudad an oriental mindoro ha winaray sinirangan nga mindoro o sidlangan nga mindoro usa nga probinsya han pilipinas nga nahamutangan ha mimaro nga rehiyon ha luzon an kapital hini amo an syudad han calapan ngan ini naglalakip han sidlangan nga katunga han isla han mindoro samtang an lalawigan han occidental mindoro nahamutang ha katundan nga bahin ha sidlangan han lalawigan nahamutang an dagat sibuyan ngan an romblon ha amihanan han lalawigan amo an batangas tabok han verde island passage o agi anan han isla verde an kapuropod an semirara han antique nahamutang ha salatan kilalado an oriental mindoro ha mga turista tungod han puerto galera ini nga bungto mga pira la ka oras tikang ha manila mayda mga magbusag hin baras nga mga baybayon nga mga resort ngan mga lugar hin panlurop para hin mga maghilig hin aventura iton bukid halcon ha katundan nga katubtoban han lalawigan usa nga naghahatag hin buruhaton para hin mga manaraklang hin bukid an oriental mindoro amo an probinsya han yana nga bise presidente han pilipinas ngan kasanhe nga abs cbn nga tigpasamwak hin sumat nga hi noli de castro tikang hiya han bungto han pola an oriental mindoro ginbahin ngadto hin napulo kag upat nga mga lalawigan ngan usa nga nalalakip nga syudad gobenador arnan c panaligan bise gobernador maria estela felipa m aceron mga api han sangguniang panlalawigan nangabot an mga espanyol ha mindoro han ika nga siglo ngan gindumara anay ini komo kabahin han batangas an isla nagkaada hin bug os nga lugaring nga pagkaprobinsya dida han han an isla ginbahin ngadto han mga lalawigan han oriental mindoro ngan occidental mindoro an occidental mindoro ha winaray katundan nga mindoro o kalondan nga mindoro usa nga probinsya han pilipinas nga nahamutangan ha mimaro nga rehiyon ha luzon an kapital hini amo an mamburao ngan ini naglalakip han katundan nga katunga han isla han mindoro samtang an lalawigan han oriental mindoro nahamutang ha sidlangan nga bahin an dagat tsina salatan ada ha katundan han lalawigan ngan an palawan nahamutang ha habagatan o salatan katundan tabok han estrecho han mindoro an batangas nahamutang ha amihanan bulag tikang han lalawigan han verde island passage o agi anan han isla verde an occidental mindoro ginbahin ngadto hin napulo kag usa nga mga bungto an batangas usa nga probinsya han pilipinas nga nahamutang ha habagatan o salatan katundan nga bahin han luzon ha rehiyon han calabarzon an kapital hini amo an syudad han batangas ginsasapitan ini han mga lalawigan han cavite ngan laguna ha amihanan ngan han quezon ha sidlangan tabok han verde island passage o agi anan han isla verde ha salatan amo an isla han mindoro ngan ha katundan nahamutang an dagat tsina salatan an batangas usa han mga sikat nga mga karadto an hin mga turista nga harani ha metro manila it lalawigan mayda damo nga mga baybayon ngan kilalado tungod han mag upay nga mga lugar hin panlurop nga pira la ka oras nga kaharayo tikang ha manila lakip han mga kilalado nga mga lugar hin panulurop amo an anilao ha bungto han mabini matabungkay ngan punta fuego ha bungto han nasugbu an bungto han calatagan ngan an laiya ha bungto han san juan ini nga mga lugar hin panlurop maupay nga paagi hin panlantaw hin kinabuhi ha ilarom han dagat ngan maupay para hini macro nga panlitrato didto gihapon ha batangas nahimutang an bulkan taal usa han mga dekada nga mga bulkan ini nga bulkan mayda napuno hin tubig nga crater ngan nahimutang ini hin isla ha butnga han danaw taal nga gintotoohan han mga heyolohista nga maiha na nga caldera it bungto han taal kilalado tungod han mga embroidery hini nga kinamot an pagtahi mga kutsilyo o balisong ngan mga salchicha ngan usa ini han mga lugar nga napreserva in kultura han panahon kolonyal han espanyol ha pilipinas an batangas ginbahin ngadto hin katloag kag usa nga mga bungt ngan tulo nga syudad an rizal usa nga probinsya han pilipinas nga nahamutang ha rehiyon han calabarzon mga ka kilometro ha sinirangan tikang ha manila ginngaranan ini nga lalawigan ha dungog han nasodnon nga bayani han nasod nga hi josé rizal an kapital han lalawigan han rizal amo an syudad han antipolo bisan man kon an kapitolyo nahimutang ha syudad han pasig ha metro manila nga amo an anay kapital han lalawigan ginsasapitan an rizal han metro manila ha katundan han lalawigan han bulacan ha amihanan han quezon ha sidlangan ngan han laguna ha salatan nahamutang gihapon an lalawigan ha amihanan nga mga labnasan han laguna de bay an gidako i nga danaw han nasod an rizal usa nga bugkiron nga lalawigan nga nahabawbaw han katundan nga mga bahin han salatan nga bahin han sierra madre nga kabugkiran an syudad han antipolo mayda mahusay nga paglantaw han metro manila ngan dinhe mabibilngan an hinulugang taktak usa nga busay nga sikat hit mga turista tinag alog an yinaknan dinhe nga lalawigan an rizal ginbahin ngadto hin napulo kag tulo nga mga bungto ngan usa nga syudad hi tamblot usa nga babaylan o padi han kadaan nga relihiyon nga taga bohol ha kabisay an ha pilipinas nga namuno han sinisiring nga rebelyon ni tamblot han tubtob han panahon han mga espanyol patok o kontra niya an bag o nga relihiyon han mga espanyol ngan inmaway hiya patok han mga espanyol ngan han pagbalhin ngadto han katolisismo han mga bol anon gin ayat niya an padi nga espanyol ngan pagdaog niya nakuha niya an pagtapod han katawhan nag aghat hi tamblot han mga katawhan nga bumalik han pagtuo han ira ka apoyan ngan maggawas hira tikang han mga espanyol ngan namuno hiya hin nga mga nagsunod han sinisiring nga rebelyon ni tamblot ginhihinumdom hi tamblot han bandira han lalawigan han bohol pinaagi hin usa han duha nga mga sundang nga an karaptan ada ha bawbaw inin duha nga sundang nga nakilid an usa ha wala ngan an usa ha tuo nagtitigaman han mga rebelyon ni dagohoy ngan tamblot ngan nagtitigaman gihapon nga an tinuod nga bol anon maaway kon mayda mga butang nga gawas na hin panrason o diri na maiilob an laguna usa nga probinsya han pilipinas nga nahamutang ha calabarzon nga rehiyon ha luzon an kapital hini amo an santa cruz ngan an lalawigan nahamutang ha timugan o salatan sidlangan tikang ha metro manila ha salatan han lalawigan han rizal ha katundan han quezon ha amihanan han batangas ngan ha sidlangan han cavite an laguna hapit nagpapalibot hin kumpleto han laguna de bay an gidako i nga danaw han nasod an ngaran nakakuha han ngaran hini tikang han kinatsila nga pulong laguna nga buot sidngon danaw an laguna kilalado nga amo an lugar nga natawhan ni josé rizal an nasodnon nga bayani han pilipinas an laguna kilalado gihapon han mga turista tungod han busay pagsanjan pila laguna town plaza an mga hinimo tikang ha kahoy ngan papier mache nga ginhimo han mga tawo han paete an turumba han pakil an mga resort hin magpaso nga mga burabod ha los baños ha mga kahitaas han bukid makiling ngan an hidden valley springs han calauan an laguna ginbahin ngadto hin karuhaan kag unom nga mga bungto ngan upat nga mga syudad nahamutang an laguna ha salatan nga mga labnasan han laguna de bay an gidako i nga danaw han nasod ha salatan nga pag ultan han lalawigan amo an bukid makiling maquiling ngan bukid banahaw ini nga duha mga bulkan nga mga maiha na nga waray aktibidad pero ginkukuhaan pa hin enerhiya nga heyotermal an bukid makiling kilalado tungod han mga damo nga mga resort hin magpaso nga mga burabod nga mabibilngan han mga ligid hini an busay pagsanjan usa nga sikat nga busay nga nahuhulog hin halarom nga gorge ha mga bukid an sidlangan nga bahin han laguna naglalakip han mga pinakasalatan nga mga dapit han mga kabugkiran han sierra madre an quezon usa nga probinsya o lalawigan han pilipinas nga nahamutang ha calabarzon nga rehiyon ha luzon an lalawigan ginngaranan ha dungog ni manuel l quezon an ikaduha nga presidente han pilipinas ngan an kapital hini amo an syudad han lucena diri nahamutang dinhe an syudad han quezon ngan diri angay iglipat an syudad han quezon ngan an lalawigan han quezon an syudad han quezon nahamutang ha metro manila in rehiyon ha katundan han calabarzon samtang an lalawigan han quezon nahamutang ha sinirangan nga calabarzon an quezon nahamutang ha timugan o salatan sidlangan han metro manila ngan ginpapalibotan ini han lalawigan han aurora ha amihanan han bulacan rizal laguna ngan batangas ha katundan ngan han mga camarines nga lalawigan ha sidlangan an quezon nahamutang hin istmo nga nagbubulag han bicol nga peninsula tikang han darudako nga bahin han luzon nalalakip gihapon han lalawigan an kapuropod an han polillo ha dagat pilipinhon in dako nga karadto an hin mga turista han probinsya amo an bukid banahaw an bukid mayda sinisiring nga ispiritwal nga mistisismo damo nga mga relihiyoso nga cult ngan mga relihiyoso nga mga organisasyon ada hit mga kabugkiran ngan damo nga mga katoliko nabisita hit bukid ha panahon han semana santa an quezon ginbahin ngadto hin kap atan nga mga bungto ngan usa nga syudad an syudad han legazpi ha bikol ciudad nin legazpi usa nga syahan nga klase nga syudad ha lalawigan han albay ha pilipinas amo ini an kapital nga syudad han albay ngan sentro hin politika ha bicol nga rehiyon nahamutnga ha butnga nga heyograpiya han peninsula ngan ha butnga han duha nga mga isla nga probinsya han catanduanes ngan masbate an syudad han legazpi amo an pinakasalatan nga terminus han ferrocarril nga nasondnon pilipinhon philippine national railways main line south nagsisirbisyo gihapon ini hin mga tipadagat nga mga sakayan nga naagi han daungan hini sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay an syudad amo an lingkoranan han simbahan han diosesis han legazpi an syudad han legazpi ginngaranan ha dungog ni miguel lópez de legazpi an espanyol nga conquistador nga amo an nagsakop han pilipinas han nga an apelyido tikang han legazpi in bungto ha guipzcoa espanya an syudad han legazpi amo an pinakapopular nga karadto an hin mga turista ha bicol kay ini mga ka kilometro ha timugan o salatan sidlangan han bulkan mayon nga usa han mga sikat nga bulkan han pilipinas an legazpi amo gihapon an pag ultan para hin mga iba nga karadto an hin turista han rehiyon kay amo la ini an mayda trunkline nga aeropuerto ha bicol an aeropuerto han legazpi nakaakos hin airbus a boeing ngan boeing nga mga idro an syudad han legazpi ginbahin ngadto hin kapitoan nga mga baranggay an syudad han tabaco usa nga ika upat nga klase nga syudad ha lalawigan han albay pilipinas an mainland nga bahin han syudad han tabaco nagsasapit han malinao ha amihanan han polangui ngan han oas ha katundan han syudad han ligao ha habagatan o salatan katundan han bulkan mayon ha salatan han malilipot ha timugan o salatan sidlangan ngan han golfo han lagonoy ha sidlangan an isla han san miguel ha sidlangan kabahin han teritoryo han syudad ngan amo an pinakakanawayon o pinaka amihanan sidlangan han upat nga main nga isla han albay ha golfo han lagonoy an bulkan mayon naatubang han syudad ha amihanan sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay an syudad han tabaco ginbahin ngadto hin kap atan kag pito nga mga baranggay an jovellar usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han albay ha pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay an kasagaran nga pagkadto han bungto pinaagi ha guinobatan mga jeepney nabiyahe han ka kilometro nga distancia tikang ha guinobatan ngadto ha jovellar ha adlaw adlaw nga iton syahan nga biyahe tikang ha guinobatan nagikán hin sayó ha am ngan an kataposan nga biyahe ha mga pm an dako nga pagpakabuhi ha jovellar amo an pag uma an mga produkto nga importante amo an humay luget abaka ngan mais an salog han quipia nasulog hin pag agi dida han bungto ngan an salog nasulog ngadto ha donsol sorsogon an mga buruhaton hin turista dida hini nga lugar upod an biyahe ngadto han salog ha luyo han lokal nga iskwelahan o pagbisita han pariaan nga pool ha sawang mayda istatwa han nasodnong nga bayani nga hi dr jose rizal ngan an simbahan han bungto ha atubangan hini an jovellar ginbahin ngadto hin karuhaan kag tulo nga mga baranggay hi hakm abol qsem ferdaws s c nga kaurugan gihapon ginbabalhin hin kasurat nga ferdowsi ye tusi kilalado gihapon nga firdawsi nga puyde gihapon igsurat nga firdausi firdousi ferdosi o kundi man ferdusi usá nga persyano nga manininday ngan nagsurat han shahnameh barasahon hin mga hadi nga amo an gihalaba i nga epiko nga siday han kalibutan nga ginhimo hin usá nga maniniday ngan an nasudnon nga epiko han darudako nga iran ginsasaurog hi ferdowsi nga amo an pinakadako hin impluwensya nga tawo ha persyano nga literatura ngan usá han mga harangdon ha kaagi hin literatura gawas han iya kunya abu l qsim ngan han iya laqab ferdows nga nangangahulogan paraisohanon waray may nasasabtan hin panigurado mahitungod han iya bug os nga ngaran tikang hin sayó nga panahón gintáwag hiyá hin dirudilain nga mga dgang nga mga ngaran ngan título nga an pinakamasurong amo an akm pilosopo ha hiní nga batakan an iya bug os nga ngaran ginhahatag ha pinersyano nga mga ginkuhaan nga akm abu l qsim firdows us tungod hin waray standard nga pagtransliterar tikang han pinersyano ngadto ha iba nga mga yinaknan sugad han ininglis dirudilain nga mga pagsurat han iya ngaran ginagamit upod an firdawsi firdusi firdosi firdausi etc an encyclopaedia of islam nagamit han pagsurat nga firdaws nga ginbatakan dida hin standard nga paagi hin pagtransliterar han aleman nga oriental nga sosyudad an encyclopdia iranica nga nágámit hin ginliwat nga bersyon han amo gihapon nga paagi nga mayda darudako nga paggamit hin persyano nga mga pagluwás naghahátag han pagsurat nga ferdows hini nga duhá nga sitwasyon an ow ngan aw angay igluwas nga usá nga laton tiringgan a nga ginpapakita an orihinal nga inarabo ngan sayo nga bag o nga persyano nga pagluwás han ngaran an moderno nga tajik nga pagtransliterar han ngaran ha cyrillico nga pagsurat an syudad han iriga bikol ciudad nin iriga usa nga ikatulo nga klase nga syudad ha lalawigan han camarines sur ha pilipinas nahamutang ini hin mga ka kilometro ha salatan han manila ka kilometro ha salatan tikang ha naga ngan mga ka kilometro ha amihanan tikang ha syudad han legazpi ginsasapitan ini han bungto han buhi ha sidlangan han mga bungto han baao nabua ngan bato ha katundan han lalawigan han albay ha salatan ngan han mga bungto han ocampo ngan sangay ha amihanan sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay an syudad han iriga ginbahin ngadto hin katloan kag unom nga mga baranggay an syudad han naga ha bikol ciudad nin naga usa nga syahan nga klase nga syudad han pilipinas nahimutang ini ha bicol nga rehiyon usa nga peninsula ha timugan o salatan sidlangan nga dapit han isla han luzon ngan ka kilometro ha timugan tikang ha manila an kapital han pilipinas ngan mga ka kilometro ha amihanan tikang ha syudad han sugbo ha kabisay an an mga tawo hini tinatawag nga mga nagueño han panahon han katsila an naga kilalado gihapon ha ngaran nga nueva cáceres an naga ginbahin ngadto hin karuhaan kag pito nga mga baranggay sadton ha ikaduha na expedition ni juan de salcedosa rehiyon dinaong hiya han usa na lugar ngan gin tawag niya ini naga tungod kay daramo an puno nanaga na maiimud ha lugar sadton hi captain pedro de chávez an kommander han kuta na binayaan ni salcedo nag tindog ha lugar kun hain yana an sentro ha komersyo tabuk ha nauna na naga hin syudad na iya gintawag na la ciudad de cáceres nakilala an syudad ha ngaran na nueva cáceres ngan amo an kapital ha probinsya nga ambos camarines ha pag abot han mga amerikano gin urong an syudad balik ha pagkamunisipyo ngan ha gin bura an iya katsila na ngaran ngan opisyal na gikilala na naga naging syudad otro an naga sadton sadton desyembre gin atake an bungto ha naga mga hapones ngan ginsakop ini sadton sadton ginbawi an bungto sa gintig ob na pwersa ha mga pilipino ngan mga amerikano an canaman usa nga ginpalibotan hin tuna nga ika upat nga klase nga bungto ha lalawigan han camarines sur pilipinas ginsasapitan ini ha amihanan han magarao ha salatan han camaligan ha salatan han syudad han naga ngan ha habagatan o salatan katundan han salog han bicol an kahimo hini sugad hin ocarina o sugad hin ba o ngan nahamutang ini ha sakob han ngan nga mga latitud ngan ha nga mga longitud tikang ha amihanan tubtob salatan an kadako hini ka km ngan ka km tikang ha sidlangan tubtob katundan sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay an canaman ginbahin ngadto hin karuhaan kag upat nga mga baranggay an mercedes usa nga ika upat nga klase nga bungto ha lalawigan han camarines norte pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay an ngaran han bungto han una barra ngan ini nagtikang nga baranggay han daet an kapital han lalawigan nahimo ini nga naglulugaring nga bungto dida han nga mayda kahaluag hin katunaan nga ka hektarya an ngaran ginbalhin ngadto hin mercedes ha dungog ni doña mercedes usa nga riko nga babaye nga naghalad han iya kinabuhi ha pagbulig han katawhan labi nga ha mga kablas an mercedes ginbahin ngadto hin karuhaan kag unom nga mga baranggay an syudad han laoag ha inintsek pinyin low usa nga ikaduha nga klase nga syudad ha lalawigan han ilocos norte pilipinas amo ini an kapital nga syudad han ilocos norte ngan sentro han politika komersyo ngan industriya han lalawigan an mga bungto han san nicolas paoay sarrat vintar ngan bacarra amo an naghihimo han mga katubtuban hini an mga pagtikang nga bungtod han cordillera nga butnga nga kabugkiran ha sidlangan ngan an dagat tsina salatan ha katundan amo an mga pisikal nga katubtuban han lalawigan sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay an syudad han laoag ginbahin ngadto hin kawaloan nga mga baranggay an valencia ha valenciano valncia amo an kapital ngan gidako i nga syudad han comunidad valenciana ngan han lalawigan han probinsya han valencia amo in an ikatulo nga syudad ha importansya ngan ha populasyon ha espanya ngan amo ini an ika napulo kag lima ha unyon europea ka molupyo ha munisipyo ngan ka molupyo ha area metropolitana ine kilalado ini komo cap i casal ngan an capital del turia nahamutang ini ha mga pangpang han salog han turia ngan gintukod ini ha ngaran nga valentia edetanorum han tuig ugsa kan kristo han konsul romano nga hi décimo junio bruto galaico an syudad han batac usa nga syudad ha lalawigan han ilocos norte ha pilipinas han bungto pa ini amo ini an bungto nga gidadamo i an mga tawo han karuhaan kag duha nga mga bungto ha ilocos norte nga mayda ka tawo ha nga mga panimalay sumala han census han tuig an batac amo an bungto nga gin ukyan ni presidente ferdinand marcos han pilipinas amo gihapon ini an lugar nga natawhan ni gregorio aglipay an nagtukod han iglesia filipina independiente nga kilalado gihapon nga simbahan aglipayan han nahimo nga balaod an buhat han republika o republic act no nga nagbalhin han batac tikang hin bungto ngadto hin syudad gin aprobahan ini han mga bungtohanon han batac dida hin plebisito nga ginbuhat han hunyo an syudad han batac ginbahin ngadto hin kap atan kag tulo nga mga baranggay ngan napulo kag upat hini amo an poblacion an pagudpud usa nga bungto ha lalawigan han ilocos norte ha pilipinas nahamutang ini ha pinaka amihanan nga dapit han luzon ginsasapitan ini ha salatan han bungto han bangui ngan ha salatan han cordillera nga kabugkiran han bungto han adams ngan han lalawigan han cagayan an dagat tsina salatan nahamutang ha katundan ngan ha amihanan nahamutang ini ha ka milyas ha amihanan tikang ha syudad han laoag an kapital han lalawigan ngan mga ka milyas ha amihanan tikang ha manila sumala han census han tuig an pagudpud mayda populasyon nga ka tawo an pagudpud ginbahin ngadto hin napulo kag unom nga mga baranggay an syudad han vigan usa nga ikatulo nga klase nga syudad ha lalawigan han ilocos sur pilipinas amo ini an kapital nga syudad han ilocos sur nahamutang an syudad ha katundan nga labnasan han isla han luzon nga naatubang han dagat salatan tsina usa ini nga world heritage site tungod kay amo ini an pinakamaupay nga nahabilin nga pananglitan hin bungto kolonyal nga espanyol ha asya ngan kilalado ini tungod han cobblestone nga kakarsadahan hini ngan hin arkitektura nga nagdudugtong hin asyano nga disenyo hin paghimo ngan in europeo nga kolonyal nga arkitektura ngan pagplano sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay hi elpidio quirino an ika unom nga presidente han pilipinas natawo ha vigan an syudad han vigan ginbahin ngadto hin katloan kag siyam nga mga baranggay hi jaime carlos de veyra nobyembre marso usa nga waraynon nga politiko manunurat ngan tawo hin estado natawo hiya ha tanauan leyte naggradwar hiya hin kolehiyo tikang han kolehiyo han san juan de letran ha manila han nag aram hiya hin balaod pilosopiya ngan mga surat ha unibersidad han santo tomas ha manila tikang han tubtob nagsirbe anay hiya nga maghirilom o sekretarya han gobernador militar han leyte tikang han hangtod ngan nagtrabaho gihapon hiya ha periodiko api hiya han konseho munisipal han sugbo han nagin gobernador han leyte hangtod han napili hiya nga miyembro han pilipinhon nga kamara han mga representante ngan nagsirbe hiya hangtod han api hiya han philippine commission o komisyon pilipinhon tikang han hangtod han mga sumunod nga tuig nahimo hiya nga ehekutibo nga sekretarya han pilipinas han napili hiya komo miyembro han partido nacionalista nga residente nga komisyonero resident commissioner ha estados unidos naotro hiya ka elihir han ha amo la gihap nga puwesto an ngatanan nga tuig nga nagsirbe hiya nga residente nga komisyonero tikang han marso tubtob marso waray na hiya sinmugot nga magin kandidato katapos hini ngan binmalik hiya hin trabaho komo periodista han nahimo hiya nga nangungulo han departamento han espanyol han unibersidad han pilipinas ha manila nga diin hiya nagsirbe hangtod han ginhimo hiya nga direktor han instituto han nasodnon nga yinaknan komo direktor hini upod hiya han paghimo han tinag alog nga amo an magigin nasodnon nga yinaknan nagsirbe hiya nga direktor hangtod han tuig katapos hini nagsirbe hiya nga researcher hin kasaysayan hin pagdumara han mga manuskrito ngan mga ginmatalaan ha nasodnon nga biblioteka nagsirbe gihapon hiya nga researcher hin kasaysayan han opisina han presidente inasaw an hi jaime de veyra kan sofia reyes han mayda nira upat nga anak an ira anak nga hi manuel e de veyra usá nga doktor han ikaduha nga gera han kalibotan nga nagsirbe ha bataan an ira anak nga hi jesus de veyra nahimo nga maghuhukom ngan dean han ateneo law school tikang tubtob namatay hi sofia reyes de veyra ha ha panuigon nga ka tuig namatay hi jaime de veyra ha manila han marso ngan ginlubong hiya ha sementeryo han la loma hi sir francesco paolo tosti abril ndash disyembre usa nga italyano nga kompositor ngan magturutdo hin musika hi tosti nakakuha han kadam an han iya pag aram hin musika didto han iya bungto nga ortona italya patik gihapon didto ha konserbatoryo ha napoles katapos hin pagtikang nga karera komo magkaranta ngan magturutdo hin boses ha pagkanta linmakat hiya pangadto ha london inglaterra ngan ha pagtika iha didto hiya inmukoy hini nga syudad han ginhimo hiya nga maestro hin pagkanta han pamilya nga panhadi anon ngan han inmapi hiya han royal academy of music komo usa nga propesor han hi tosti nahimo nga citizen han britanyna ngan ginhimo hiya nga knight katapos hin duha ka tuig han iya sangkay nga hi edward vii binmalik hiya ha italya han ngan nag ukoy hiya han iya mga nahabilin nga tuig ha roma ginhihinumdom hi tosti tungod han iya yano nga mga expresivo nga mga kanta an iya istilo nagin sikat dida han sinisiring nga belle epoque ngan ginhihinumdo nga musika hin sala an iya pinakasikat nga kanta amo an serenata mga laray ni cesareo addio mga laray ni rizzelli ngan an sikat nga napolitano nga kanta marechiare nga an mga laray hini ginsurat han kilalado nga maniniday ha napolitano nga yinaknan nga hi salvatore di giacomo hi arturo pajarilla ramasasa nga kilalado ha ngaran nga art ramasasa usa nga waraynon nga musikero ngan kompositor hiya an sinisiring nga blind master of waray song ha winaray buta nga maestro han awit waraynon tungod han iya pagkabuta ngan han iya abilidad ha musika komo magkaranta kompositor pagsista pagtokar hin organ ngan pag areglo hin musika nagtikang hiya pagin kompositor nga magkaranta ha edad nga nagrekord hiya para han kompanyiya nga aquarius records sugad kan joseph uy nagrekord gihapon hiya hin mga kuratsa jota aminudo ngan iba pa nga mga musika hin sayaw ha sinirangan nga kabisay an an istilo han musika ni art ramasasa naiba han kan joseph uy tungod kay hi joseph uy serioso an istilo samtang an istilo ni art ramasasa nagamit hin pagpatawa hi vicente lukbán y rilles o vicente lucbán rilles pebrero nobyembre usa nga pilipino nga opisyal dida han staff ni emilio aguinaldo han pilipino nga rebolusyon ngan amo an politiko militar nga hefe han samar ngan leyte han gyera pilipinhon amerikano usa hiya nga bikolano an mga amerikano nagtuo nga hiya an mastermind han pag awayan ha balangiga nga diin labaw hin kap atan ka mga sundalo nga amerikano pinanmatay in mga urhe nga pag imbestiga hin mga historiador nagpahayag nga hi waray kalabotan hi lukban han pagplano han atake natawo hi lukbán ha labo camarines norte han pebrero kanda agustin lukbán han ambos camarines ngan andrea rilles han lucban tayabas nagtapós hiya han iya syahan nga edukasyon ha escuela pia ha lucban nagpadayon han iya pag aram ha ateneo municipal de manila ngan kinmuha hin bachelor of laws ha university of santo tomas ngan colegio de san juan de letran inmuli hiyá ha labo katapos hin pagbul iw han iya trabaho didto han manila nga hukmanan hin syahan nga yakan balaod nag asawa hiyá kan sofía dízon barba ngan an ira paghiusa nagdangat hin upat nga anak cecilia félix agustín ngan vicente jr namatay hi sofía katapos han katawo han ira putó nga anak ginbayaan ni lukbán an iya mga anak nga gintimangnoan han iya mga kabugto an basi niya maihatag an iya panahon han pakigbisog han rebolusyon sunod ginkarawat ni lukbán an puwesto hin huwes de pas o maghuhukom hin kamurayaw han ginkarawat hiya nga umapi han frankmasoneriya luz de oriente light of the orient ini nga organisasyon nagkaadi hin pagkakilala hin damo nga mga intelektwal ngan nahimutnga hin klase nga mga pilipino han mga kaapi hini han naghunong hiya han iya trabaho dida han opisina han hukmanan ngan nagtrabaho hiya ha pag uma ngan negosyo ha bicol gintukod niya an la cooperativa popular nga an ungara amo an pagbandilyo han negosyo nga kooperatiba han mga gagmay ngan medium nga mga mag uuma nga dumako an ira ganansya tikang han ira mga katunaan pinaagi hin pagbaligya han ira mga produkto nga diri naagi hin mga nanmumutnga kabahin han mga ganansya han mga kooperatiba sekreto nga ginpapadara ngadto han rebolusyonaryo nga kagiusan ni andrés bonifacio an katipunan an kooperatiba amo gihapon an nailarom nga paagi hin pagpahayag han mga ungara han rebolusyon an ira mga api puyde makaggios nga waray masususpetsaran han mga espanyol nga opisyal han ginsentralisar ni lukbán an mga panalapian han mga kooperatiba ngadto han mga kwenta han rebolusyon regular niya ginpapadad an hin kwarta ngadto han nagtitinubo nga kagiusan nga rebolusyonaryo dida gihapon nga panahon hiya an representante han katipunan nga grupo ha bicol nga kumuha hin impormasyon mahitungod han mga kagiusan han mga espanyol ha manila ngan pag analisar kun ano an epekto hini nga mga kagiusan han mga lalawigan ha bicol dida han usa han iiya mga biyahe ngadto ha manila gindakop hiya han mga guardia civiles guwardya sibil ngan ginkiha hin pagplano hin pagbungkag han gobyerno ginpriso hiya ha bilibid nga prisoha ginkastigo ha fort santiago samtang priso pa hi lukbán nagtikang an pilipino nga rebolusyon han agosto ginbuhi an hiya tikang ha prisohan upod kan juan luna ngan hin diri la maiha nga panahon inmapi hiya han puwersa armada han rebolusyonaryo nga kagamhanan dida han army ginkomisyon hiya nga magin usa han mga opisyal ni emilio aguinaldo usá hi lukbán han mga binmulig kan aguilado hin pagplano hin mga estratehiya ngan buruhaton hin panggubat o gyera han pagpirma han kasabotan han biak na bato naghangyo hi aguinaldo ha iya nga magin usá han mga api han iya katitirok nga makadto hin exilio ha hong kong gin gamit ni lukban an iya panahon hin exilio ha hong kong ha pag aram hin siyensya militar ha ilarom ni lord commander joseph churchase han british nga naval command ini nagbulig ha iya mga magin makarit ha mga arte hin pagsundalo mdash eskrima pagpusil pulbura ngan pag andam hin mga munisyon ngan han pagplano ngan pag implementa hin mga estratehiya ngan taktika ha panggubat o gyera katapos han pagpasamwak ni aguinaldo hin paglugaríng dida han ginpadará hi lukbán ngadto ha bicol nga rehiyon basi magdumara hin mga operasyon militar patok han mga espanyol an iya pagkamalinamposon ha bicol dinmangat ha iya hin bag o ngan napabaskog nga buruhatón komo politiko militar nga hefe han leyte ngan samar nag asawa hi lukbán han iya ikaduha nga asawa nga hi paciencia gonzales ha samar ini nga paghiusa dinmangat hin walo nga anak victoria juan maría fidel rosita ramon josé ngan lourdes han disyembre nagkatitírok in usa ka gatos nga kasundalohan nga armado hin riple ha ilarom ni lukbán ngan nagpasamwak hiyá nga hiyá na an bag o nga gobernador han samar ha ilarom han syahan nga pilipino nga republika han paglugsong han u s st infantry regiment ha samar han enero gintap hira hin mga inmaway nga mga kasundalohan nga armado hin sundang ha ilarom ni lukbán bisan pa man napiritán hi lukbán nga umatras ngadto han iray nga dapit han pur ngan nagpabilin hin organisado nga kanit kanit para han pagtipa han mga amerikano an mga samarnon nga nadadakpan nga nabulig han amerikano madal nga ginpapatay hi u s heneral arthur macarthur naghangyo kan lukbán nga sumurender ngan tataga an hin amnestiya pero hi lukbán nagbaribad ngan nagsiring nga padayon an away tubtob ha kataposan bisan man kun iya an responsabilidad hin hefe an pamatay ha balangiga waray masabtan ini ni lukbán anay ngan nahibaro na la mahitungod hini dida han oktubre mga usa ka semana katapos mahinabo gawas hin surat ha mga alkalde hin bungto nga nag aghat ha ira nga sumunod han pananglitan han balangiga waray mga namantala nga mga nagpapakita han iya pag abat hini nga sumat o kundi man mga urhe nga komentaryo tikang ha iya katapos han kadakop ni emilio aguinaldo han an samar ha ilarom han pagdumara ni lukbán nagpabilin nga usa han mga lugar hin resistensya hin mga pilipino guti ay la an higayon ngan kaaway nga nabibilingan han mga amerikano nga aawayan ha gawas ngan hira gin harass han mga gerily a ni lukbán kundi duduha nga mga priso nagsumat kun diin nahamutang an sekreto nga headquarters ni lukbán ha dapit han salog cadac an basay samar nagsumat an mga priso nga diri masasakop an fott pero hi major littleton waller nagpadara hin mga scout basi mag imbestiga han nobyembre inmataki hi waller upod hin amphibious o pantubig ngan pantuna nga puwera hin pan atake pa iray han salog samtang hira kapitan bearss ngan porter inmataki tikang ha tuna upod hin mga puwera tikang ha basay ngan balangiga an pantubig ngan pantuna nga atake napirde hin trap han mga pilipino ngan nag usaan pag atake hi porter kinmalagiw an mga kasondalohan nga pilipino tungod han pinusilay hin machine gun ngan nagpabilin hin pansaklang nga mga ladder para han mga amerikano an mga nan retreat nga mga pilipino ginpanmusil tikang ha likod samtang gin arsa an amerikano nga bandira ha igbaw han garrison daog an estados unidos ngan ka pilipino an patay pero an gyera ha samar waray matapos kutob nga nasakop an iray ngan sulod nga dapit han pur nadakop hi lukban han abril waray matapos an karera ni lukbán han iya kadakop napíl hiya nga gobernador han tayabas yana lalawigan han quezon han ngan na otro hin napili han namatay hiya ha iya urukyan ha manila han nobyembre an narvacan usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan han ilocos sur pilipinas nahimutang ini harani han katundan nga labnasan han isla han luzon an narvacan nahimutang dida hin usa nga siong o walog nga ginpalibutan hin mga kabugkiran usa ini nga rehiyon nga maupay tamnan ngan mayda mahalayahay nga tropikal nga klima ngan an importante nga mga gintatanom ha narvacan amo an mais gapas indigo humay tubo hin asukar ngan tabako an mga nangungukoy dinhe kaurugan mga katoliko romano ngan methodist nga mga kristohanon nga nayakan hin ilokano sumala han census han tuig ini mayda populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay an narvacan ginbahin ngadto hin katloan kag upat nga mga baranggay an narvacan nabilngan hin espanyol nga puwersa expedisyonaryo nga ginpadara tikang ha vigan han opisyal militar ngan maglalalayag nga conquistador nga hi capitan juan de salcedo an mga espanyol nalunuran han ira sakayan ha daplin han baybayon han bungtot han pagbuliga ha ira han mga taga dida nagpakiana an mga espanyol han ngaran han lugar an namumuno han mga tagadida nagbaton ha ilokano nga yinaknan ha pagpakiana ha ira nga nalbakan nalunuran ba kamo hin sakayan gasi han mga espanyol nga amo ini an baton han ira paki ana ngan tikang hadto an ngaran han bungto narvacan ginsangkay ni salcedo in gamay nga tribo hin mga lumad nga mga katawhan hin walog nga nangungukoy dida hini nga lugar samtang mga espanyol nga mga pamilya nagtukod hin bungto han komo kabahin bag o nga bungto usa nga katoliko romano nga parroko gintukod han augustiniano nga orden relihiyoso han abril an parokya han narvacan amo an nagin usa han mga syahan nga katoliko romano nga mga parroko han yana nga ilocos sur gin organisa an narvacan ha ilarom han mga pagdumara han gobyerno han ginhadi an han espanya an habsburgo nga dinastiya han espanya amo an nangulo han estado nga amo an nagpili kan santiago de vera ngan presidente han real audiencia mdash gobernador han rehiyon nga diin an narvacan nahamutang han hi gobernador vera nagpili kan nicolas de figueroa nga amo an syahan nga encomendero de narvacan mdash labaw nga nagdudumara han bungto ngan han mga hagrani nga bungto dida han sistema nga encomienda an iya puwesto ha pagtika iha nahimo ngadto han ofisyo han alkalde han narvacan an syudad han san fernando ha ilokano ciudad ti san fernando usa nga syahan nga klase nga syudad ha lalawigan han la union pilipinas amo ini an kapital nga syudad han la union ngan sentro han rehiyon han ilocos nga rehiyon rehiyon i sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay an syudad han san fernando amo an sentro hin pangwarta industriya ngan politika han lalawigan ngan lakip han mga buruhaton dinhe han pag uma aquakultura pagpanagat ha paggamit han daungan han san fernando ngan iba pa nga mga sektor hin industriya an kadam an nga mga katawhan dinhe ilocano ngan katoliko romano an san fernando lakip han kongresyonal nga distrito ha lalawigan han la union an syudad han san fernando ginbahin ngadto hin kalim an kag siyam nga mga baranggay an agoo usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan han la union pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay an ngaran han bungto posible ginkuha tikang han aroo o agoho usa nga kahoy nga damo han una ha katundan nga labnasan han panahon ugsa han espanyol an bungto gintawag gihapon nga puerto de japon kay an mga espanyol nga conquistador tikang ha mexico nga pinamunoan ni capitan juan de salcedo nakasabot nga an agoo usa nga puerto o daungan hin sakayan nga diin an mga intsek hapon ngan mga lumad nga mga negosyante nagpapadayon han ira trabaho an agoo ginbahin ngadto hin kap atan kag siyam nga mga baranggay an syudad han dagupan usa nga ikasyahan nga klase nga syudad ha lalawigan han pangasinan pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay nahamutang ini ha golfo han lingayen ha isla han luzon it dagupan amo an labaw nga daungan hin mga barko ngan sentro hin komersyo ngan pangwarta han lalawigan ngan amihanan nga luzon mayda masurong nga pagnegosyo hin tubo mais bugas luget asin ngan hin irimnon nga makahurubog tikang han nipa nga palma an syudad ginkikilala nga kapital han bangus han pilipinas tungod han kadamo nga lab as nga bangus dinhe it ngaran hit syudad tikang han pulong nga dagupan ha lokal nga yinaknan nga pangasinan ngan ini nga pulong nangangahulogan nga lugar hin katitirok o pagtitirokan tungod kay an syudad maiha na nga sentro hin pamerkado o tabo an an gihalaba i nga barbecue o parilyada nga ginsukol nga ka metro ft ginhimo han mga tawo han syudad han dagupan han mayo komo kabahin hanfestival hin bangus han syudad an syudad han dagupan ginbahin ngadto hin katloan kag usa nga mga baranggay an anda usa nga isla nga bungto ha lalawigan han pangasinan pilipinas an mga mulupyo han anda nayakan hit binolinao it isla harani han gatos nga kapurupod an o hundred islands usa nga kilalado nga karadtoan hin mga turista tungod han mga lungib ngan mga baybayon hini an yana nga alkalde han bungto amo hi nestor pulido nga bana han kasanhi nga alkalde han bungto nga hi alicia pulido sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha ka tawo ha nga mga panimalay it pagpakabuhi hit bungto kaurugan ha pag uma ngan panagat ha halarom nga kalawdan han una mahinay an pagpadukwag han bungto tungod kay an bungto nahasumpay ngadto ha bolinao ngan ha luzon pinaagi la hin pagtabok hin barge han catubig channel han nagdukwag an negosyo tungod hin tulay nga nasumpay han bungto ngadto han luzon ini nga tulay nga tinatawag nga tulay han anda ginpaluyo ngan ginpatikang ni anay pangulo nga hi fidel v ramos nga usa nga mulupyo han lalawigan han pangasinan ginsiminto in mga kakarsadahan para hin malurulaksi nga pagkadto han mga baranggay labi na an mga lugar nga kiritaon ha turista an anda ginbahin ngadto hin napulo kag walo nga mga baranggay an islas canarias puyde liwat ha winaray nga tawagon nga kapuropod an canarias usa nga kapuropod an han ginhadi an han espanya ini nga kapuropod an pito nga mga isla nga nagtikang hin bulkan ha kalawdan atlantico nahimutang ini ha kalawdan tikang ha kanawayan o amihanan katundan han africa morocco ngan han katundan nga sahara ini nga kapuropod an usa nga komunidad autonoma han espanya ini nga kapuropod an o archipielago nahimo tikang hin pito nga mga puro o isla el hierro la gomera la palma ngan tenerife nga amo an naghihimo han probinsya han santa cruz de tenerife ngan fuerteventura gran canaria ngan lanzarote nga amo an nahimo han probinsya han las palmas upod gihapon han canarias an mga teritoryo hin isla han archipiélago chinijo la graciosa alegranza montaña clara roque del este ngan roque del oeste ngan an isla de lobos nga ini hira kabahin han provincia de las palmas an pagkakapital o capitalidad han komunidad ginsasaro an hin duha nga mga prinsipal nga syudad santa cruz de tenerife ngan las palmas de gran canaria an lingkoranan han mangulo o presidente han gobierno autonomo nagbabalhinbalhin hini nga duha hin mga panahon nga lehislatibo ngan an lingkoranan han vicepresidentela lain tikang han presidente an parlamento de canarias ada ha santa cruz de tenerife samtang an lingkoranan han delegación del gobierno nahamutang ha las palmas de gran canaria mayda liwat usa nga subdelegación del gobierno ha tagsa hini nga duha nga syudad amo nga mayda equilibrio han duha nga mga kapital ha mga konseheriya ngan institusyon publika ordenada tikang ha katundan ngadto ha sinirangan an mga las islas canarias amo an el hierro la palma la gomera tenerife gran canaria fuerteventura ngan lanzarote ha amihanan tikang han lanzarote mabiblingan an archipiélago chinijo an islote de lobos mabibilngan ha amihanan han fuerteventura an isla nga el hierro nga amo an isla nga pinakakatundan nga mayda ka km amo an gigamayi han mga dagko nga isla ngan giguti ayi hin tawo nga mayda nga nangungkoy diri lakip an la graciosa an bug os nga isla gindeklara nga reserva han biosfera han kilalado ini tungod han mga ehemplar hin sabina nga nahuhuypan han hangin han daan nga kahoy nga garoé han lagarto nga higante o ibid ngan tungod han pag agi han meridiano kinukuha komo reperensya han punta de orchilla nga nahamutang ha katundan han isla an kapital han el hierro amo an valverde an isla nga la palma nga mayda nga nangunkoy ngan ka km amo in usa nga reserva han biosfera mayda ini reciente nga aktibidad volkanika nga nakikit an tikang han bulkan teneguía nga an katapusan nga pagbuto dida han dugang pa amo ini an ika duha nga gihataasi han canarias upod han roque de los muchachos ka metro nga amo an punto nga mas elevado ini nga tarimpugayan mabibilngan ha sulod han parque nacional de la caldera de taburiente ngan nahamutang ha harani hini an observatorio del roque de los muchachos han instituto de astrofísica de canarias dida mabibilngan an gran telescopio canarias nga pinaagi han espejo principal hini nga ka m hin diametro amo in usa han mga gidako i nga teleskopyo optiko han planeta tungod han marabung nga kabanwaan an la palma kilalado liwat nga isla bonita an kapital hini amo an syudad han santa cruz de la palma nga diin gin estableser an defensa han katawhan canario o diputado del comn an isla han la gomera mayda kahaluag nga ka km ngan amo an ikatulo nga isla nga giguti ayi hin tawo nga mayda nga nangungukoy ha heyolohiya sinisiring ini nga usa han mga gima ihai nga mga isla an kapital hini amo an san sebastián de la gomera mabibilngan ha la gomera ab parque nacional de garajonay nga gindeklara han unesco han patrimonio han katawhan nga narepresenta hin maupay nga pananglitan hin kagurangan hin laurisilva an isla amo an kataposan nga teritoryo nga nangadto an ni cristóbal colón ugsa han iya pag ulpot ha amerika han iya biyahe hin descubrimiento han tungod hini tinatawag liwat an la gomera nga isla colombina an tenerife nga mayda kahaluag nga ka km amo an gihaloagi nga isla han canarias dugang pa an mga nga nangungkoy ngan mayda densidad nga nga nangungkoy ha tagsa km amo nga ini an isla nga gidamo i hin tawo ha espanya mabiblingan dinhe an duha han mga prinsipal nga syudad han kapuropod an santa cruz de tenerife ngan san cristóbal de la laguna an santa cruz de tenerife amo an lingkoranan han parlamento de canarias ngan han cabildo de tenerife amo ini an syudad nga gidamo i hin tawo han lalawigan ngan kapital han isla han lalawigan ngan han kapuropod an canario upod han las palmas de gran canaria an la laguna gindeklara nga patrimonio han katawhan han unesco ngan dinhe an lingkoranan han universidad de la laguna primera nga unibersidad han canarias napili liwat tungod han ira importansya ha turista in tulo pa nga mga syudad puerto de la cruz ha amihanan ngan arona ug adeje ha salatan ada pa an villa mariana de candelaria nga diin mabilingan an ladawan han virgen han candelaria nga amo an patrona ha isla ngan patrona general han canarias an patrona han diócesis nivariense amo an virgen de los remedios ha la laguna an tenerife kilalado tungod han klima hini nga la isla de la eterna primavera an isla han dayon nga primavera upod han mga protehido nga espasyo natural an parque nacional del teide nga gindeklara han unesco nga patrimonio han katawhan nga diin mabibilngan an tarimpungayan han teide nga mayda altitud nga ka metros amo an sinisiring nga atop han espanya an gran canaria amo an isla nga gidamo i hin tawo han lalawigan han las palmas tungod han nga nangungukoy dinhe an kapital hini an syudad han las palmas de gran canaria nga molupyo amo liwat an usa han nagsasaro han kapitalidad han canarias upod han santa cruz de tenerife an urbe amo an pinakadamo hin tawo han kapuropod an sugad han octava han españa mga iba nga mga lokalidad nga importante amo an telde vecindario arucas ngan gáldar ha teror mabibilngan an ladawan han virgen del pino patrona han diosesis han canarias an isla nga mayda ka km mayda lidong nga forma nga bugkidon ha butnga nga macizo mabibilngan an roque nublo ka m ngan an pico de las nieves m nga amo an gihataasi nga altura han isla mga ika tulo nga bahin han teritoryo ginkatalogada han unesco nga reserva de la biosfera an gran canaria mayda mga dirudilain nga mga baybayon nga dorada nga fina sugad han baybayon han maspalomas playa del inglés o las canteras dida han baybayon o playa han pozo izquierdo ginsasaurog hin tinu ig in usa nga mga prueba han kalibutan hin windsurf han pwa tungod han variedad han kiritaon an gran canaria tinatawag liwat nga un continente en miniatura an fuerteventura mayda kahaluag nga ka km nga amo an ikaduha nga isla nga gidako i hin kahaluag ngan an ikaduha nga isla nga pinaka sidlangan han kaiha na hini mabiblingan dinhi in dako nga pagka erosionada an gihataasi nga punto hini amo an pico de la zarza nga mayda ka m hin altura an istmo nga nagdungtong han península meridional han jandía upod han iba nga bahin han isla naghimo hini nga baga hin may kahimo hin bota ha amihanan an parque natural han dunas de corralejo ha kataposan nga dekada tungod hin aumento hin turismo labi na ha corralejo ha amihanan ngan an punta de jandía ha salatan an fuerteventura nagkaada anay hin pagdamo hin populasyon ha yana an nangungukoy hini nga molupyo an kapital amo an puerto del rosario nga mayda nga molupyo mga iba nga poblasyon nga importante amo an corralejo gran tarajal morro jable ngan jandía mga ka km ha dumgasaan han isla amo an islote han lobos nga mayda ka km nga kabahin han parke natural han dunas de corralejo ha fuerteventura an lanzarote amo an isla nga pinaka sidlangan ngan usa han mga maiha na han kapuropod an bisan mayda bag o nga aktibidad bulkanika mayda ini kahaluag nga ka km ngan populasyon nga ka molupyo an kapital hini amo an arrecife nga mayda ka molupyo kilalado dinhe an mga bulkan han timanfaya nga gintagaan hin ngaran nga parque nacional de timanfaya produkto hin mga pagbuto nga nahinabo ha panahon tikang han tubtob an gihataasi nga punto amo an peñas del chache ha macizo han famara nga mayda ka metros an bug os nga isla gindeklara nga reserva hin biosfera han an prinsipal nga buruhaton ha ekonomiya amo an turismo nga nagtikang han pagpadukwag dida han mga tuig ngan han siglo xx dinhe nga isla natawo an arkitekto ngan artista nga hi césar manrique an naghimo upod han iya mga buhat artistiko an jameos del agua an jardín de cactus ngan an mirador del río an mga puro o isla ngan islote han archipiélago chinijo la graciosa alegranza montaña clara roque del este ngan roque del oeste nahamutang ha amihanan han lanzarote gindudumara ini hra han cabildo de lanzarote ngan nadependa hira ha administrasyon han munisipyo han teguise an isla han la graciosa amo an gidako i nga mayda ka km ngan amo la an gin uukyan an populasyon mga harani nga nangungukoy amo ini nga nahimo han isla nga giguti ayi hin populasyon nga isla han canarias an kapital insular amo an caleta de sebo nga mayda sobra ka molupyo hi nicolas sarkozy kogf gcb natawo nga nicolas paul stéphane sarkzy de nagy bocsa enero usa nga franses nga politiko nga amo an nagsirbe nga mangulo han fransya ngan ex officio nga igkasi prinsipe han andorra tikang mayo tubtob mayo ugsa han iya pagin mangulo hiyá an nanguna han union pour un mouvement populaire ump nga partido did han kan jacques chirac ikaduha nga panahon hin pagin mangulo hiyá an nag alágad nga ministro han interyor gawas han panahón ha namumutnga han marso ngan mayo han hiyá amo an ministro hin pananalap tikang han tubtob hi sarkozy alkalde gihapon han neuilly sur seine usá han mga gi rikohi nga mga mga komyun han fransya hiyá an ministro han presupuesto han gobyerno ni édouard balladur han kataposán nga panahón hin pagmangulo ni franois mitterrand han iya panahón inmatbang hiyá han urhe han dekada nga krisis hin pananalap nga ginsundan hin recession ngan an krisis hin pangtang nga dinangatan ngan han arabo nga primavera labi na ha tunisia libya ngan syria nag asawa hiyá han italyana franses nga magkaranta nga magsusurat hin kanta hnga hi carla bruni han pebrero ha palasyo han élysée ha paris ha mga butang panlangyaw nagsáad hi sarkozy hin pagpadig on han entente cordiale upod han reino unido ngan haruharani nga pakigburublig han estados unidos did han nga pinili ay an sosyalista nga kandidato nga hi franois hollande nagpirde kan sarkozy hin nga paglátak katapos han pagbiy han ofisyo han pagka mangulo nagsáad hi sarkozy nga magretiro tikang pbliko nga panginabuhi ugsa hiyá bumalik han septyembre nga napíl hin utro nga mamun han ump nga ginngaranan hin bag o nga les républicains in han hulyo ginkiha hi sarkozy hin pangurákot han franses nga mga piskal han dinmalagan hiyá han republikano nga primarya nga pinili ay hin pagkamangulo ngan napirde hiyá han syahan nga vuelta hi marie ségolne royal natawo septyembre ha dakar senegal nga kilalado ha ngaran nga ségolne royal usa nga fransesa nga politiko hiya an presidente han poitou charentes nga rehiyon api han katitirok nasodnon o asamblea nasodnon ngan prominente nga miyembro han partido sosyalista han nobyembre ginpili hiya han mga api han partido sosyalista nga ira kandidato para han nga franses nga pinili ay hin pagkapresidente han syahan nga vuelta han pagbotos hini nga pinili ay dida han abril hi royal nakakuha hin ka porsyento hin mga botos nga nakasulod han ikaduha nga vuelta pag atubang kan nicolas sarkozy nga nakakarawat hin ka porsyento hira nga duha nagdebate dida han mayo an syahan nga pag ihap han mga butos dida han mayo nagpakita nga hi sarkozy amo an napili nga magin sunod nga presidente hi sarkozy na elihir dida han mayo nga nakakuha hin ka porsyento han mga binmutos ngan hi royal napirde han pinili ay nga mayda ka porsyento han mga botos kilalado hi ségolne royal tungod han iya pagkaruyag hin pira nga mga ika tulo nga dalan nga mga polisiya tungod han iya kontrobersyal nga pag insistir hin mga balaod ngan pagpatadong nga mga hisgutan ngan han iya suporta hin debolusyon ngan demokrasya nga partisipatoryo hi lapu lapu c ndash an pinakauna nga bisaya nga pinuno ngan datu han mactan ha pilipinas nakilala hiya komo pinakasyahan nga tuminongnong han kapurupod an nga umato ha pananakop han espanya ginkikilala hiya yana nga pinakasyahan nga bayani han nasud pilipinas dida han abril hi lapu lapu ngan han mga taga mactan inmatubang ha pakig away han mga mananakop espanyol nga pinamuno an han portuges nga manunuhid nga hi fernando de magallanes kinikilala adto nga pag awayan yana komo pag awayan ha mactan nga nagresulta han kamatay ni magallanes an mga sugboanon nagtukod hin monumento ha iya dungog ngan an bungto han opon ginbalhin an ngaran ngadto hin lapu lapu nga yana amo an syudad han lapu lapu ha isla han mactan hi joan martí i alanis nobyembre oktubre usa nga kasanhe nga obispo han urgell ngan tungod hini kasanhe nga igkasi prinsipe han andorra hiya an obispo han urgell tikang han tubtob usa hiya han mga nagpirma upod kan franois mitterrand han bag o nga konstitusyon han andorra dida han anak hiyá nira ramon martí i parís ngan d emília alanís i cuarte nagtapós hiyá han iya pag aram pansingbahan ha seminaryo han tarragona katapos hin pagka ordenar nga pad dida han hunyo nag aram hiyá han iya lisensyatura ha humanidades clásicas ha salamanca ginpadará hiya ni kardinal benjamín de arriba y castro ngadto ha kolehiyo han mare de déu de la merc de montblanc nga diin ginhimo hiya nga direktor did han tuig hadto gihapon nga tuig nakakuha hiya hin diploma ha pinulongan frinanses tikang ha sorbonne ngan han nakakuha hin diploma ha pinulongan ininggles didto ha oversea language school ha londres hi pedro flores marso ndash hulyo natawo ha bungto han naguabo puerto rico usa nga kilalado nga kompositor hin mga balada ngan bolero tikang ha puerto rico hi flores natawo ha ngaran nga pedro juan flores córdova ngan usa hin napulo kag duha nga kabataan nga natawo ngadto hin kablas nga pamilya han siyam pa la an idad ni flores namatay an iya amay ngan tungod hini napiritan hiya nga magtrabaho nga bata pa han ka tuig an iya idad kinmuha hiya hin ispisyal nga kurso didto han universidad de puerto rico ngan nakakarawat hiya han iya certificado hin pagkamaestro nagtutdo hi flores hin lima ka tuig ngan nagtrabaho hiya hin usa ka tuig ha usa nga molino hin asukar ha isla han vieques han tuig nagsirbe hiya hin puwesto nga klerikal dida han u s army nakakuha hiya hin honorable discharge o umiwas ha pwesto nga may dungog tikang han army han ka tuig na an iya idad han hi flores kinmadto ha nueva york nga waray pormal nga pag aram hin musika ngan binmulig hiya hin lain nga puertorriqueño nga kompositor nga hi rafael hernández han iya trio borinquen bisan man kon hi flores ngan hernández nagkasangkay nagkakompetensya gihapon hira komo mga kompositor han pagsurat ni flores han iya kanta nga sin banderas dinmalidali hi hernandez pagsurat han iya kanta nga preciosa han nagtukod hi flores han iya kalugaringon nga trio nga iya ginngaranan nga trio galon ngan an musika ngan mga kanta hini malurulaksi an katukar kaysa han trio borinquen hi flores nagkaada hin mga problema han kompaniya nga nagmamantala hin musika ngan ginbayaan niya an trio binmalhin hiya ngadto ha mehico ngan sunod inmukoy hiya ha cuba hin madali nga panahon hi flores ha pagtika iha binmalik ha nueva york nga diin iya ginre organisa an iya daan nga trio upod han mga magkaranta han hini nga bag o nga trio amo hira myrta silva daniel santos ngan pedro ortiz davila davilita upod han mga kanta nga ginsurat ni flores amo an amor perdido nawara nga gugma bajo un palmar ha ilarom hin palma borracho no vale waray ko la bisan hubog linda sin banderas waray bandira despedida panamilit and perdon pasayloa ako upod han mga nagpasundayag han iya mga kanta amo hira beny more los panchos celia cruz ngan maria luisa landin in nga ispisyal nga programa ha telebisyon nga naghatag hin dungog han iya buhat nagpili hin mga bersyon han iya kanta nga ginpasundayag hin damo nga mga puertorriqueño ngan internasyonal nga mga artista sugad kanda ednita nazario marc anthony yolandita monge ngan shakira namatay hi pedro flores ha san juan puerto rico dida han hulyo ngan ginlubong hiya ha sementeryo han santa maria magdalena de pazzis nga nahamutang ha viejo san juan puyde ka mamati hiton kan pedro flores perdon ngan han amor perdido hi bohdan zynovii mykhailovych khmel nyts kyi nga agsob igsurat ha linatin nga mga letra nga khmelnytsky kilalado ha polako nga bohdan zenobi chmielnicki ha ruso nga ginsurat ha linatin nga letra nga bogdan khmelnitsky natawo ca namatay agosto usa nga hetman han zaporozhianhon nga cosaco nga hetmanado han ukranya hiya an namuno han rebelyon patok han polako lituanyano nga mancomunidad nga mga magnate nga an panuyo amo an pagtukod hin naglulugaring nga cosaco nga estado han nakighimo hiya han tratado han pereyaslav upod han tsardom han russia nga nagresulta han kawara han soberenya han ukranya syahan dida han ruso nga imperyo ngan ha sunod dida han unyon sovyetika an koskowola usa nga barrio ha timugan o salatan sidlangan nga polonya nahimutang ini ha butnga han puawy ngan lublin harani ha kurów dida han salog kurówka amo ini an kapital hin bulag nga gmina ha sulod han kondado han puawy ngan han lublin nga voivodya an populasyon hini nga molupyo sumala hin impormasyon tikang han it literal nga kahulogan hiton koskowola amo an pagbuot hin kabayo pero an ngaran hini tikang han wola usa nga klase hin baranggay o barrio ngan han ngaran han tag iya hini nga hi jan z konina jan koniski o juan han konin an ngaran nga koniskawola nasabtan nga tikang pa han tuig an syudad han baguio ha ilokano ciudad ti baguio usa nga syahan nga klase nga urbanisado hin duro nga syudad ha amihanan nga luzon han pilipinas gintukod an syudad han baguio han mga amerikano han ha nahamutangan hin ibaloi nga baranggay nga an ngaran kafagway ginpili an syudad han baguio han philippine commission nga amo an summer capital han pilipinas dida han hunyo ngan gin incorporar ini nga syudad han philippine assembly dida han septyembre mayda mansyon hin presidente pati gihapon mga opisina han korte suprema ngan balaodnon lehislatura ha baguio an baguio amo an lingkoranan han gobyerno han administratibo nga rehiyon han cordillera an ngaran han syudad tikang han pulong nga bagiw ha ibaloi an lumad nga yinaknan han rehiyon han benguet sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay an syudad han baguio ginbahin ngadto hin usa ka gatus katloan nga mga baranggay an buguias usa nga ika upat nga klase nga bungto ha lalawigan han benguet pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay an ngaran nga buguias tikang han pulong nga bogey yas usa nga kilalado nga puy anan hin mga igorot han panahon ugsa han espanyol an kasurat ginbag o ngan ginsurat nga buguias han mga espanyol nga mga namumuno sugad han bogey yas in iba nga mga ngaran sugad han loo tucucan tinoc buguias abatan ambuse nga yana kabayan lutab karao bokkod acupan kafagway nga yana syudad han baguio benguet nga yana la trinidad mankayan ngan lepanto mga kilalado nga urukyan hin mga igorot han panahon han mga espanyol an buguias ginbahin ngadto hin napulo kag upat nga mga baranggay an bayan san hermosa o bungto han hermosa usa nga ika duwa nga klase san bayan san lalawigan san bataan pilipinas ug sa coordinate san n e mabibilngan ini sa peninsula san bataan mayda ini kahaluag nga ektarya nga an bug os san probinsya san bataan mayda ini mga karuhaan kag tulo nga barangay tikang sa senso sadto nga mayda ini nga tawo ngan nga mga balay nangangahulugang mahusay an ngaran hermosa sa yinaknan san kastila an hermosa mabibilngan sa igbaw o amihanan san probinsya san bataan na mahigit kumulang na kilometro an distansya tikang sa maynila dikit ini sa zambales sa igbaw o amihanan pampanga sa igbao san too o dumagsaan cavite sa ubos o salatan ug maynila sa too o sinirangan mabibilngan ini sa butnga nga luzon puyde ini makadtuan nga diri maubos sa duwa ka oras pagbiyahe tikang sa maynila nga naagi sa north luzon expressway makakadtuan liwat ini san mga nga minuto tikang sa subic ug usa ngan tunga nga oras sa clark an hermosa hirani sa exit iton motto o darahonon hit bungto taas noo hermosa hangad hermosa ngan bayan ko mahal ko it kanta san bayan taas noo hermosa an grupo san mga espanyol una nahi ngadto sa hermosa napausa ngan nagyagyakan que hermosa que hermosa san nakit an nira an mahuhusay nga babayi nga may halaba mag igtom nga buhok naglalaba ug naparigo hirani sa ilog an mga lalaki nga may kaupod nga ira bugto nga babayi gin utro an ginyakan san espanyol san umuli na sira gin inutro na liwat nira an ira nabatian usa na liwat nga grupo an kumada ginpaki ana nira an ngaran diri sira naabat asya nagyakan sira hermosa hermosa mao adto an pagkahi agi san ngaran nga hermosa usa pa nga bersyon mao an llana hermosa an karuyag signgon maupay nga bugsag nga mga bukad ha kaagi gintukod an bungto han tuig han mga dominico nga kapadi an hadto nga panahon gintatawag ini nga llana hermosa ngan ini naglalakip han mabuco ngan mabuyan nagin lugaríng nga sentro hin misyonero ini dida han nga hi san pedro de verona an santo patrón hini mamurayaw ngan madukwagon an bungto han hermosa ugsa han gyera pankalibotan ii dida han death march o martsa hin kamatayon nahabutang hin kadilikado an mga molupyo han hermosa tungod han ira paghatag hin pagkaon hin sekreto ha mga pilipino ngan amerikano nga kasundalohan nga priso han mga hapon it hermosa yana madukwag nga komunidad han pagtukod han ispisyal nga zona ekonomika han hermosa o hermosa special economic zone damo nga mga gudti ngan medium nga mga industriya ginkikita nga mapakada hini nga lugar kilalado gihapon an hermosa tungod han mga bado balut ngan mga inasinan nga bunay ngan mga pininturahan nga mga tadyao an digitel amo an dako nga naghahatag hin serbisyo hin telekomunikasyon dida hit bungto it hermosa nga mayda koryente ngan ginsisirbisyoan ini han peninsula electric company penelco it bataan myad mga dagko nga mga natural watershed nga naghahatag hin igo nga koryente han probinsya it dako nga ginkukuhaan hin tubig ha paggamit ha balay tubig tikang ha ilarom han tuna it mga aada nga sistema hin panubig nga artesian ngan open nga mga bubon mga bumba ngan pipeline nga mayda mga tangke duha nga baranggay ginsisirbisyoan hin usa nga facility pinaagi han local water utility administration lwua an hermosa rural bank ngan hermosa savings and loan bank amo it nagsisirbe hiton mga nanginginahanglan hin bangko dida han bungto mga kompanyiya hin mga bus ngan mini bus tikang ha manila san fernando ngan olongapo naagi dida han bungto han hermosa samtang it agsob nga gamiton nga panakayan ha sakob han bungto mga jeepney ngan mga traysikol it bungto mayda nga bangko nga mga iskwelahan mga mga medical clinics health centers ngan nga recreational facility upod han mga industriya ha hermosa in paghimo hin mga panapton o bád pininturahan nga mga tadyao ngan paghimo hin balut ngan inasinan nga mga bunay ginkikita nga ha mga sumurunod magdudukwag an mga industriya hin pagproseso hin prutas labi na in mga mangga ngan mga saging mga stuffed nga mulayan nga iba pa nga mga light nga mga industriya para hin pag export tungod han bug os nga pagkagamit han hermosa industrial subic hermosa cybercity an bayan o bungto san hermosa natutunga san karuhaan kag tulo nga mga baranggay an dagat han samar o dagat san samar usa nga dagat ha sakob han kapuropod an pilipinhon nga nahamutang ha butnga han sinirangan nga kabisay an ngan ha rehiyon bicol han luzon ginsasapitan ini han mga puro o isla han samar ha sidlangan han leyte ha salatan han masbate ha katundan ngan han luzon ha amihanan nahasumpay it dagat ha dagat pilipinhon ha amihanan pinaagi han suláng han san bernardino ha golfo han leyte ha timugan pinaagi han suláng han san juanico han dagat bisaya ha habagatan ngan han dagat sibuyan ha dumagsaan pinaagi han paso han masbate ngan paso han ticao dinhe nahimutang an isla han biliran ini an pinakasentro nga dagat sa sinirangan nga kabisay an nga gigagamit san mga taga samar taga leyte taga biliran taga masbate ug mga taga cebu damo dinhi in isda ngan mga klase san isda an kiangan usa nga ika upat nga klase nga bungto han lalawigan han ifugao pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga gma panimalay an kiangan amo an gimaihai na nga bungto han lalawigan ginkuha an ngaran tikang han kiyyangan usa nga daan nga baranggay harani han pangpang han salog ibulao ha tabok han siong han lagawe hataas an pagkita han ngaran nga kiyyangan ha mitolohiya han ifugao ngan amo ini an gintutuohan nga urukyan ni wigan ngan bugan an mga katulinan ha mitolohiya han mga ifugao didto ha kiangan nagsurender hi heneral tomuyuki yamashita an namumuno han fuerza hapon ha pilipinas han pagkatapos han ikaduha nga gyera pankalibotan an kiangan ginbahin ngadto hin napulo kag upat nga mga baranggay an syudad han tabuk usa nga syudad ha lalawigan han kalinga pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay an tabuk amo an nagin ikaduha nga syudad han cordillera sunod han baguio ngan nakalampas han bangued an kapital han lalawigan han abra dida han hunyo han pagratipika hin nga botante han republic act no an act converting the municipality of tabuk into a component city of the province of kalinga to be known as the city of tabuk kon ha winaray in buhat nga nagbabalhin han bungto han tabuk ngadto hin lakip nga syudad han lalawigan han kalinga nga tatawagan nga syudad han tabuk an syudad han tabuk ginbahin ngadto hin kap atan kag duha nga mga baranggay hi leonidas ha kinatsila leónidas ha griyego anak hin leon sugad hin leon usa nga hadi han sparta an ikanapulo kag pito nga hadi han agiada nga linea usa han mga anak ni hadi anaxandridas ii han sparta nga gintutuohan nga tikang kan heracles an katulinan hi leonidas usa hin tulo nga anak mayda ni magurang nga bugto nga hi dorieus ngan in manghod nga bugto nga hi cleombrotus nga namuno komo rehensya hin panahon han kamatay ni leonidas ugsa hiya ginsaliwanan ni pausanias nga anak ni cleombrotus hi leonidas nagsunod han iya tunga nga bugto nga hi cleomenes i posible dida han tuig o bc ngan naasawa niya an anak nga babaye ni cleomenes nga hi gorgo an ngaran ni leonidas nagin bayanihon hin status tungod han panhinabo didto han pag awayan ha thermopylai an sagada usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han mountain province pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay nahimutang an sagada hin mga ka km ha amihanan tikang ha manila ka km tikang ha baguio ngan sapit ini han bontoc an kapital han lalawigan kilalado an sagada tungod han mga namimitay nga nga lungon hini usa ini nga tradisyonal nga paagi hin paglubong hin mga tawo nga diri na ginagamit yana diri bisan hin o la an puyde iglubong hini kinahanglan nga an minatay usa nga inasaw an ngan mayda mga apo an sagada ginbahin ngadto hin napulo kag siyam nga mga baranggay an basco nga tinatawag gihapon nga santo domingo de basco usa nga ikalima nga klase nga bungto ha lalawigan han batanes pilipinas amo ini an kapital nga bungto han batanes nahamutang an basco ha isla han batan an ikaduha nga gidako i nga isla han kapuropod an batanes nga amo an bug os nga probinsya ngan amo an pinaka amihanan nga mga isla han pilipinas mayda aeropuerto an basco nga nagsisirbisyo hin mga biyahe ngadto balik ha metro manila ginngaranan an bungto ha dungog ni kapitan heneral josé basco y vargas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay an basco ginbahin ngadto hin unom nga mga baranggay hi fyodor mikhailovich dostoevsky ha ruso nga an apelyido ginsusurat gihapon nga dostoyevsky dostoievsky dostoyevskiy o dostoevski usa nga ruso nga nobelista ngan manunurat hin fiksyon nga an mga sinurat upod an pagtalapas ngan pagsirot ngan an magbugto nga karamazov mayda hilarom ngan maiha nga epekto han intelektwal nga panhunahuhan ngan literatura han kalibotan an sinurat ni dostoevsky nagsusubay han psikolohiya han katawhan han masamok nga politika sosyal ngan ispiritwal nga kontexto han iya sosyudad ha rusya han ika nga siglo ginkikit hiya nga amo an nagtukod o kondi man an nahauna han existentialismo han ika nga siglo an iya mga sinurat tikang ha sirong nga sinurat han mapait nga tingog han waray ngaran nga tawo ha sirong gintawag ni walter kaufmann nga amo an gimaupayi nga overture nga ginsurat para han existentialismo hi nikola tesla ha serbio nga ciriliko hulyo enero usa nga imbentor fisisita inhenyero mekaniko ngan inhenyero elektrika natawo hiya ha smiljan croatiano nga krajina linea militar nga usa nga etniko nga serbyo nga nahailarom han imperyo austryano ngan ha urhe nga panahon nagin amerikano hi tesla kilalado tungod han iya damo nga mga amot ha disiplina han elektrisidad ngan magnetismo han urhe nga ika nga siglo ngan sayo nga bahin han ika nga siglo an mga patent ni tesla ngan teoretiko nga trabaho amo an nagin batikan han moderno nga alternating current ac nga mga sistema elektrika upod an polyphase nga power distribution nga mga sistema ngan han ac motor nga diin nabuligan niya an pagpadukwag an ikaduha nga rebolusyon industriyal an arté amo an tawag hin dirudilain nga mga buruhaton ngan mga butang ngan puyde ini gamiton pagtawag hin bisan ano o ngatanan han mga sinisiring nga the arts o mga arte upod an musika literatura ngan iba pa nga mga porma agsob ini nga pulong gamiton ha pagtawag han sinisiring nga mga arte visual upod han mga media han pintura iskultura ngan paghimmo hin mga print an aestetiko amo an sanga ha pilosopiya nga nananunugod hiton arte ha kasahiran an arte usa nga produkto han buruhaton han katawhan nga ginhihimo agod ma stimulate an mga panhunahuna ngan pag abat pinaagi hin pagpahayag hin mga pinamati ngan o kondi man mga idea gawas hini nga pamahayag waray ginkakasabot nga kahubad han arte kay mahin iya an pagdelinear han mga katubtuban han arte an medisina amo an siyensya ngan han pagmantener ngan o pagbalik han pamati han kalawasan han katawhan pinaagi han pag aram diagnosis ngan pagtambal han pasyente an pulong tikang han linatin nga ars medicina nga nangangahulogan an arte han pagtambal o pag upáy an yana nga pagtrabaho ha medisina nahihinabo ha mga damo nga mga pag ultan han arte han pag upáy ngan mga dirudilain nga mga siyensya direktado nga nahasumpay an medisina ha mga siyensya han health ngan biomedicine ha haluag nga pagyakan an pulong nga medisina ha yana nahanunungod han mga larangan han clinical nga medisina medical research ngan pag opera nga diin naglalakip ini han mga aratupagon han sakit ngan kasamad an industria nga tikang han linatin industrius maduruto mauyatom mabuhaton amo an kabahin han ekonomiya nga nahanunungod han paghimo hin mga baraligyaon amo ini an pagtáp han mga proseso ngan mga buruhaton nga may ada komo ira panuyo an pagtransformar han mga materya prima ngadto hin mga produkto nga elaborado damo an magkadirudilain nga mga tipo hin mga industriya segun han mga produkto nga ginhihimo pananglitan an industriya hin pagkaon nahanunungod han mga paghimo han produkto nga karaonon sugad han keso embutido linata mga irimnon ngbp para hiton funsyon hini an industriya kinahanglan hin mga materya prima ngan kinukuhaan hin enerhiya para han pagtransformar hini nga mga materya an paguring pangunguling charcoal an pagcopras an aciete mantika coconut oil an suka suka vinegar an asin asin salt pamiling hin puthau nga surudlan abri an bawbaw pakadtu ha tabi han dagat ngan basyahi ansurudlan him tubig dagat pagharing him kalayu u bangga pagmapasu na hinaring iglugar ha bawbaw han kalayu an puthau nga surudlan may tulu nga bangil para midyu natukal an surudlan pagkaladkad han tubig dagat pasagdi la ngadtu humubas an mahisasalin amu in it stun asin an claveria usa nga ika upat nga klase nga bungto ha lalawigan han cagayan pilipinas amo ini an ginkikita nga pinaka amihanan nga dapit ha isla han luzon nahamutang an claveria ha kanawayan o amihanan katundan nga bahin han lalawigan han cagayan tikang han syudad han tuguegarao nga amo an sentro han lalawigan ngan han rehiyon han siong han cagayan mga ka kilometro an kahirayo han claveria tikang ha manila nga maagi ha ilocos nga rehiyon mga ka kilometro an kahirayo han claveria ginsasapitan an bungto ha amihanan han babuyan channel ha sidlangan han buingto han sanchez mira ha salatan han lalawigan han apayao ngan ha katundan han bungto han santa praxedes sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay an claveria ginbahin ngadto hin kap atan kag usa nga mga baranggay an siyensya han komputasyon ha iningles computer science o computing science ha kinatsila ciencias de la computación amo an pag aram han teoretiko nga mga batikan han impormasyon ngan computasyon ngan an pag implementa hini ngan pag aplikar hini ha mga sistema hin kompyuter an siyensya han komputasyon mayda damo nga mga naha ilarom nga mga larangan mayda mga naghahatag hin enfasis han komputasyon hin mga ispisipiko nga mga resulta sugad hin kompyuter grafiks samtang mayda liwat iba nga mga larangan nga nahanunungod hiton mga kaangayan hin mga computational problem sugad han teorya hin computational complexity mayda liwat mga larangan hini nga siyensya nga nahanunungod hiton mga aratupagon ha pag implementa hin mga komputasyon pananglitan an programming language nga yinaknan nanginginlabot han pagpahayag han mga komputasyon samtang ha computer programming mga ispisipiko nga computer language gin aaplika pagsolbar hin mga ispisipko nga mga computational problem usa pa nga nahailarom nga larangan an human computer interaction nanginginlabot han mga aratopagon han paghimo han mga kompyuter ngan computation nga magamitan han kadam an an politiká iningles politics pambansa pulitika amo an proseso nga diin mga grupo hin mga tawo naghihimo hin mga desisyon danay an konseho nga gin botos han tawo an nahimu disisyun danay liwat pag lugi han tawo pina agi han laway nga libak bisan kon ini nga pulong ginagamit ha kasahiran ha mga buruhaton ha sakob hin mga gobyerno sibil iton politika nakikit an gihapon ha ngatanan nga mga buruhaton hin katawhan upod ha mga institusyon hin korporasyon akademiko ngan panrelihiyon an politika amo an mga sosyal nga relasyon nga nahanunugod hin pamuno o gahum ngan nahanunungod ini han pagdumara hin unit ha politika an siyensya hin politika o mga estudyo ha politika amo an pag aram hin pamatasan ha politka ngan nagkikita ini han pagkuha ngan pag aplika hin gahum upod han mga larangan hin pag aram nga harani han siyensya hin politika amo an pilosopiya hin politika nga namimiling hin rationale para hin politika ngan in etiko hin pamatasan publiko ngan administrasyon publika o pagdumara hin publika nga nanginginlabot han mga pamatasan han pan gobyernohan an medya panmasa usa nga pulong nga gin gamit pagtawag hin seksyon han media nga ispisipiko nga ginplano ngan ginhimo nga makaabot hin damo nga mga mananambong sugad hin populasyon hin nasod nga estado gintikang ini paggamit ha iningles nga yinaknan dida han dekada han mga han pagtikang hin nasodnon nga mga network hin radio mass circulation nga mga peryodiko ngan mga revista bisan pa kon an mass media nakada na ugsa nagin masurong ini nga pulong an pulong nga media publiko o public media mayda baga hin sugad nga kahubad ini amo an bug os nga mga public mass distributor hin mga sumat ngan pagpaliaw ha mga media sugad hin mga peryodiko telebisyon radyo pagpasamwak nga nakinahanglan hin pag api hin unyon sugad ha newspaper guild ngan aftra ngan mga text publisher o mga nagmamantala hin teksto an konsepto hin mass media komplikado ha pira nga internet nga media kay ha yana mga indibidwal nga mga tawo mayda na paagi hin potential nga maginkilalado hin sugad ka klase han mga han una para la hin mga pinili nga grupo hin mass media nga mga producer upod hini nga mga internet media an mga personal nga websayt podcast ngan blog an sosyolohiya o sosyolehiya tikang ha linatin socitus kaupod ngan an pagdugtong ha kataposan olohiya an pag aram han tikang han griyego lógos kaaram amo an sistematiko ngan siyentipiko nga pag aram han sosyudad ngan pamatasan han sosyudad an research ha sosyolohiya naglalakip tikang han pag analisar hin magdali nga mga pagkita hin mga diri magkilala nga mga tawo ha dalan ngadto han pag aram han pankalibotan nga mga sosyal nga proseso dadamo nga mga larangan ha sakob hini nga disiplina nanginginlabot han mga paki ana han unan o ngan kay ano in mga tawo naha organisa ha sosyudad komo mga indibidwal o mga api hin mga katig uban mga grupo ngan mga institusyon komo akademiko nga disiplina it sosyolohiya ginkikita nga usa nga sanga hin siyensya sosyal durudilain nga gobyerno an ína ngan an áma an iruy ngan an amay an manu ngan mana ha magbugtu nga anak an sine tikang ha kinatsila cine nga halipot han pulong nga cinematografía amo an teknika nga nahihimo han pagproyektar hin hulagway o fotograma hin madagmit nga porma ngan sunod sunod nga nakahimo han impresyon hin pagkiwa nga ginpapakita hin salida nga video o pelikula o film an konsepto han sine tinatawag ha iningles nga film ini nga pulong naglalakip hin mga salida hin nakiwa nga mga litrato an larangan han sine komo forma hin arte ngan an motion picture nga industriya ginhihimo an mga film pinaagi hin pagrekord hin mga hulagway tikang han kalibutan pinaagi hin mga kamera o paghimo hin mga hulagway nga nagamit hin mga tekniko ha animation o special effect an pulong nga cine ha kinatsila nga ha winaray sinehan amo an tawag gihapon han mga lugar o tyatro nga diin ginpapasalida in mga pelikula an pulong nga cine mismo tikang han griyego nga kiné nga nangangahulogan nga kiwa an komix o komiks tikang han iningles comics usa nga forma hin visual nga arte hin mga hulagway nga agsob igkombina hin texto agsob ha forma hin mga speech balloon o mga kapsyon hin hulagway ha pagtikang gin gamit ini pag ilustrar hin mga caricature ngan pagliaw pinaagi hin nakali aw ngan diri importante nga mga istorya pero yana nahimo na ini hin literary nga medium nga mayda damo nga mga subgenre mayda duha nga mag inum hi lindy ngan hi nalding nagtutunga hira han puno han saging nasiring hi lindy kan nalding nalding kay akun man ini nga saging ngan tona akun an mga bunga ngan ugat han saging imu la an lawas an nalding kay diri nasabut kumarawat la ngan umabot an patu duck an diyos han saging kanda nalding balay nalding buk a an itun nga lawas han saging makita ka hin damu nga gahi hin saging itanum didtu ha hirayu nga lugar nga midyu batuhon nga tona didtu han amun guin uukyan kay subra ka damu hitun tikang hadtu dumamu an saging tungud kan nalding mga academic journal mga hinipos mga database an disenyo usa nga pulong nga agsob gamiton ha kontexto han mga aplikado nga mga arte inheyeriya arkitektura ngan iba pa nga mga panhimo nga mga panuyo amo ini an tawag han proseso han pagtikang ngan pagpadukwag hin plano para hin produkto istruktura o komponente gin gagamit liwat ini para han kataposan nga solusyon nga plano sugad hin proyekto o modelo o han resulta han pag implementa hini nga plano sugad han butang nga ginhimo o proyekto nga gin implementa ha bag o la nga kagamit an mga proseso ginkita liwat nga mga resulta hin disenyo ngan ini naghatag hin bag o nga kahulogan han pulong nga disenyo hin proseso an pagdisenyo nakinalanglan hin disenyador nga magkikita han aestetiko paggamit ngan iba pa nga mga aspeto hin butang o proseso ngan ini makinahanglan hin research panhunahuna pagmodelo interactive adjustment ngan pag otro hin disenyo an relihiyón usa nga set hin mga ginsasaro nga mga pagtuo ngan mga binubuhat hin grupo hin mga tawo nga ginkodifikar komo pag ampo ritual ngan balaod relihiyoso an relihiyon naglalakip gihapon han mga kahadto o mga kultural nga mga tradisyon mga sinurat kaagi ngan kasaysayan ngan mitolohiya pati gihapon han personal nga pagtu o ngan mistiko nga pag eksperyensya an pulong nga relihiyon tawag han mga personal nga mga binubuhat nga nanginginlabot han pagtuo hin grupo ngan hin mga ritual hin grupo ngan komunikasyon nga natikang han ginsasaroan nga pagtuo pitu nga makamaratay nga sala seven deadly sins pitong makamatayang kasalanan on religion definition studies of religion in particular geographical areas an tyatro o teatro tikang han kinatsila teatro nga tikang han griyego theatron nga nangangahulogan lugar hin pagkita amo in sanga han pagpasundayag nga mga arte nga ginhuhubad nga ano an nahihinabo kon in usa o damo pa nga mga tawo nga nahibulag ha taknan ngan o lugar nagpapasundayag han ira kalugaringon ha iba o mga iba ha hini nga haluag nga kahubad an tyatro nakada tikang han kahadto nga mga panahon komo resulta han pagkaruyag hin tawo hin pagsumat hin istorya tikang han pagtikang hini nagkaada hin damo nga forma an tyatro nga agsob maggamit hin mga elemento sugad hin pagyakan pagsinyal musika sayaw ngan ispektakulo nga ginkombina han iba nga mga pagpasundayag nga mga arte pati gihapon han visual nga gma arte ngadto hin usa nga artistiko nga forma an turismo amo in pagbiyahe para hin pagli aw o paghayahay nga mga buruhaton o an paghatag hin mga serbisyo nga nasuporta hini nga hayahay nga biyahe an world tourism organization naghuhubad han pulong nga turista nga mga tawo nga nabiyahe ngadto ngan na istar hin mga lugar ha gawas han ira kalibungan hin diri masobra hin usa nga nasunod nga tuig para hin pagli aw negosyo ngan iba nga mga panuyo nga diri nahanunungod han pagbuhat hin buruhuaton nga ginbaydan tikang han lugar nga ginbisita an turismo nagin sikat nga pagpaliaw nga buruhaton ha kalibutan han tuig mayda mga labaw hin ka ribo o milyon nga mga langyawanon nga mga nangabot nga mga turista an mulay o uyag iningles game pan ngaran play pan unod pambansa laro ha pira nga mga winaray nga diyalekto uyas usa nga gin istruktura o semi istruktura nga buruhaton nga agsob makit an ha bisan diin nga lugar para hin pagliaw ngan panalagsa gamiton liwat nga paagi hin pag aram hiton pira nga klase hiton paisan isan an uyag usa nga paglibang han mga kabataan nga waray ginbubuhat labi kon waray klase ha eskwelahan an uyag in usa nga pa agi nga makapagawas hin balhas ha lawas ngan dida gihapon nakikita an pag arte han mga nag uuyag o mga ka api hini an uyag naghahatag hin dugang nga ideya ha huna huna han tawo diin napapakurukusog iton iya mga pama agi it mga elemento hin mulay amo an mga panuyo mga ginsusunod ngan challenge ngan interactivity iton mga uyag mayda mental o pisikal nga stimulation ngan agsob dungan ka pisikal ngan mental damo nga mga uyag nakabulig hit pagpadukwag hin mga abilidad nagsisirbe komo paagi hin pag ehersisyo o mayda papel ha edukasyon simulation ngan psikolohiya ini nga uyag ansya in padakuay hin ihap an maka abut karuhaan kag walo tipa igbaw ansya an daug bisan sanu an referee u spotter diri makaka badshot han nauyag kun pagtira mu nabantad han spotter an usa u damu nga bola imu la gihap tira kun tira mu nga mabantad han imu kauyag bilyar diri an spotter an makabantad itsa takup kun good u bad kun good padayun an imu pagtira kun bad itsa takup kun tutuk o spot an imu tira pag ihap dugang batun iii iii dugang batun iiiii i iiiii i dugang batun iiiii iiiii iiiii iiiii dugang batun iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii dugang batun iiiii iiiii iiiii iiiii i iiiii iiiii iiiii iiiii i dugang batun iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iii dugang batun iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii i iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii i dugang batun iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii dugang batun iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii iiiii an ngatanan nga bola an ihap tungaun ngan tunga salit an maka an usa han duha nga manguruyag ansya an daug kay mahihimu nga iksaktu la an kaluyu kun ka la siya hiya kun ka ka hiya siya pahinumdum para ha punsuy ayaw pag gamit hin sinsilyu nga kuwarta pagbalyu han takup nga karahan puydi dyak en poy u diyang good and usa nga nauyag an kaluyu bad sugad man han tutuk ngan spot pati pag sargu puydi takup han kaldiru cd dvd taralets pasiguruhan hinay hinay la kita kun natira an imu kauyag pakadtu iya luyu sigurua la nga diri ka mabubungkul han taku ini in pagsiguru nga diri tumalsik an bola ngada ha imu an spatter manguruyag diri maatubang kun diin an natira tipakada ha iya an katadungan han taku adi la ha hiya siya ha ligid tabi hi josé doroteo arango arámbula hunyo hulyo nga kilalado ha ngaran ngaran o seudónimo nga francisco villa o han hipokorístiko o agnay agnay hini nga pancho villa usa nga mexicano nga rebolusyonaryo nga heneral komo kumander han división del norte division han amihanan hiya an namuno han amihanan nga mexicano nga estado han chihuahua tungod han kadako hini nga estado an karikohan nga mineral hini ngan kaharani hini han estados unidos hi villa nagin usa nga importante nga tawo ha politika ngan militar han rebolusyon nagin popular hiya tungod han iya charisma ngan pagka epektibo labi na ha amihanan ngan hiya an nagpaka gobernador han chihuahua han ngan an iya biyolensya ngan an iya ambisyon amo an rason nga waray anay hiya karawta nga usa han mga nasodnon nga bayani hangtod hin mga karuhaan ka tuig katapos han iya kamatayon ha yana ginhihinumdom hiya ngan gintagaan hin dungog hin mga mehikano ngan dadamo nga mga kakarsadahan ngan mga baranggay ha mexico ginngaran ha iya dungog dida han tuig ginsalakay niya an columbus new mexico nga nagresulta han waray magmalinamposon nga panbalos nga expedisyon nga pinamunoan ni heneral john j pershing nga waray makadakop kan villa bisan pa man nga nagamit hira han gibag ohi nga teknolohiya hadto nga panahon ngan usa ka tuig an ira paglinanat hi francisco guilledo agosto hulyo usa nga pilipino nga flyweight nga boxingero nga kilalado ha ngaran nga pancho villa hi villa nga an kahitaas mga feet ngan an kabug at waray magsobra hin ka pounds amo an nagdaog han world flyweight boxing championship han ngan tungod hini mayda mga nagtawag ha iya nga amo an pinakamakarit nga asyano nga mag aaway ha kaagi han boxing hi villa nahihinumdoman liwat yana nga adlaw tungod han diri ordinaryo ngan makasurubo nga mga panhinabo han iya kamatayon ha edad nga han hataas nga punto han iya karera ha boxing an partido independentista puertorriqueño o pip ha literal nga winaray partido hin puertorriqueño nga paglugaríng o partido hin paglugaring han puerto rico ha iningles puerto rican independence party usa nga puertorriqueño nga partido ha politika nga nagkakampanya para han paglugaring o independensya han puerto rico tikang han estados unidos amo ini an usa han tulo nga mga dako nga partido ha politika ha puerto rico ngan amo ini an ikaduha nga pinakamaiha na han ngatanan nga mga rehistrado nga mga partido ha politika an mga nasunod han pagtu o o ideyolohiya han pip tinatawag nga mga independentista pipiolo o kundi man mga pro independence activist o mga aktibista nga uyon hin paglugaríng han mga nag iiningles nagtikáng an partido nga amo an elektoral nga bahin han puertorriqueño nga pakigbisog independentista amo ini an gidako i han mga independentista nga mga partido ngan amo la ini nga partido independentista nga aada han balota ha mga pinili ay an iba nga mga kandidato kinahalanglan igsurat gintukod an partido dida han oktubre ni gilberto concepción de gracia namatay han an iya pamati nga an independentista nga pakigbisog gintraydoran han partido popular democrático nga han una nagkapot han kataposan nga panuyo han independensya file flag of puerto rico svg left thumbnail px an bandira han puerto rico nga nagkaada han kahulugan han mga hingyap han pakigbisog para han paglugaríng han puerto rico nga yana ginbabandilyo han partido independentista puertorriqueño pip ngan iba nga mga organisasyon han an bag o nga na elihir nga kandidato han pip hin pagkagobernador nga hi rubén berríos nga an pangidaron namuno hin protesta patok han u s navy ha culebra hadto nga panahon ginhukman hiya nga salaan han korte hin pagtalapas ngadto hin mga katunaan federales ngan ginpriso hiya hin tulo ka bulan ha fox river state penitentiary dida han mga pinili ay han nagkaada han gidako i nga pagtubo an pip han kaagi hini ha pagkampanya hin sosyalista ugop hin trabahante ngan ugop hin kablas nga kampanya katapos hin usa nga tuig dida hin katitirok hin mga delegado nagdeklara hi ruben berrios nga waray lugar para hin marxismo an partido ngan tungod hini iya ginpa iwas an ngatanan nga mga api hin grupo nga an tawag mga tercerista ini nga grupo ha urhe nga panahon nagtukod han movimiento socialista popular an nag una han movimiento socialista de trabajadores han an mga namuno han pip labi na hi rubén berríos nahi apil han mga protesta patok han navy ha vieques nga gintikang han mga bungtohanon han vieques patok han presensya han militar estadounidense dida han isla nga bungto dida han pinili ay han nadilikado hin kawara an pip tikang han balota kay nakakuha la ini hin kan botos han katawhan sumala han mga balaod hin pinli ay han estado libre asociado han puerto rico in partido nga makakarawat hin guruguti ay hin han botos igkikita nga nawar an suporta ha isla para han pip mga ngan an pip naka elihir hin usa nga senador ngan usa nga representante nga amo an mga nayakan para han partido independentista puertorriqueño ha senado han puerto rico ngan ha balay hin representante han puerto rico bisan pa kon sugad an namuno han partido nga hi rubén berríos nagpasamwak nga kon mahinabo ini an mga namumuno han partido ngan an mga nasuporta hini maniniguro nga igbabalik an partido ha balota gintuman ini nga saad ha waray pa maglabay hin duha ka semana an liderato han pip ngan an mga api hini nakakuha hin sobra usa ka gatos kag lima ka yukot nga mga gin notaryo nga mga pirma tikang han mga botante han puerto rico ha iba nga sumat hi maría de lourdes santiago amo an nagin syahan nga babaye nga api han pip nga na elihir ha senado han puerto rico hi victor garcia san inocencio na elihir hin ikatulo nga term ha balay han reperesentante han puerto rico nga diin usa hiya nga representante ngan nayakan para han pip tikang han enero hi jackie chan sbs natawo han abril kilalado gihapon nga sing lung ha kantones nga inintsek natawo ha ngaran nga chan kong sang usa nga intsek nga aktor koreograper hin aksyon direktor hin sine producer martial artist manunurat para hin sine magkaranta ngan paraghimo hin stunt usa hi chan han mga kilalado nga ngaran ha kung fu ngan aksyon nga mga salida ha bug os nga kalibutan tungod han iya acrobatic nga istilo hin pakig away kinomedya nga pag timing paggamit hin hinimo himo nga mga gamit hin pan away ngan mga stunt dida hiya hin sobra nga mga sine ngan nakakarawat na hiya hin mga bituon dida han hong kong avenue of stars ngan ha hollywood walk of fame usa hiya nga cantopop nga artista ngan nagpagawas na hiya hin nga album tikang han ngan nagkanta hiya hin damo han mga tema nga mga kanta para han mga salida nga diin hiya an star hi demaratus puyde liwat demaratos ha kinatsila demarato usa nga hadi han sparta tikang han tubtob bc han eurypontida nga linea nagsunod han iya amay nga hi ariston komo hadi kilalado hiya tungod han iya pagkadilito han iya igkasi hadi han sparta nga hi cleomenes i hi cleomenes naningkamot nga maghimo kan isagoras nga tirano ha atenas ngan hi demaratus naningkamot liwat nga ini nga mga plano diri magmalinamposon han bc an aegina usa han mga estado nga naghatag han mga tigaman hin pagpahiilarom tuna ngan tubig ngadto han persia an atenas dayon nangaro hin bulig ha sparta nga igsirot ini nga buhat hin medismo ngan hi cleomenes i tinmabok ngadto han isla agod dakpon an mga nagbuhat hini an iya syahan nga paningkamot waray magmalinamposon tungod han pagsamok tikang kan demaratus nga nagbuhat han iya mahihimo nga hi cleomenes mawarayan hin suporta ha ira ha pagbulos hi cleomenes nag aghat kan leotychidas usa nga urupod ngan kaaway ni demaratus nga mag angkon han trono ha rason nga hi demaratus diri amo an anak ni ariston kondi anak ni agetus an syahan nga bana han iya nanay ginbaydan ni cleomenes an orakulo han delphi nga maghatag hin maupay nga pulong para kan leotychidas nga amo an nagin hadi han bc katapos han pagpaiwas kan demaratus binmalik hi cleomenes han isla han aegina upod han iya bag o nga igkasi hadi nga hi leotychidas gindakop in napulo han mga namumuno nga mga bungtohanon ngan gindara hira ngadto ha atenas nga mga bihag napiritan pagkalagiw hi demaratus han pagpa iwas ha iya tikang han trono kinmadto hiya han persiano nga hadi nga hi darius i nga naghatag ha iya han mga syudad han pergamum teuthrania ngan halisarna nga diin an mga nagsunod ha iya amo pa gihapon an namumuno ha pagtikang han ika upat nga siglo inmupod hiya kan xerxes i dida han pagsalakay ni xerxes han gresya han bc ngan ginsiring nga nagsagdon daw hiya kan xerxes nga diri igbaliwaray an abilidad han mga spartano ugsa han pag awayan han thermopylai han salida nga the spartans hi ivan triesault an nagpaka demaratus hi cleomenes ha griyego o kleomenes ha kinatsila cleómenes namatay ca bc usa han mga hadi han sparta dida han ika unom ngan ikalima nga mga siglo bc nahihinumdoman hi cleomenes tungod han iya nga interes ha mga pagsulong ha langyaw nga urusahon para hin hadi han sparta tungod han iya kontrobersyal nga pakasaka ngadto han trono ngan an kurukontrobersyal nga pagpa iwas ha iya an iya exilio ngan misteryoso nga kamatayon nga ginsiring nga nag unay daw hiya pinaagi hin pagsamad han iya kalugaringon hiya gihapon an tunga nga bugto ngan ugangan han nagsunod ha iya nga hadi nga hi leonidas i an hadi han sparta nga namatay dida han pag awayan ha thermopylai ngan bana ni reyna gorgo an sparta o esparta usa nga importante nga griyego nga syudad nga estado dida han peloponnesus na iba ini han mga griyego nga mga syudad nga estado nga nagpabilin ini nga mayda mga hadi katapos han pankadaan nga panahon dugang pa nga naiba ini tungod kay duha an mga hadi o diarka hini nga dungan an paghahadi tikang hin duha nga bulag nga mga dinastiya o linea sumala han tradisyon an duha nga dinastiya an mga agiada ngan an mga eurypontida tikang han magkambal nga hira eurysthenes an mga agiada ngan procles nga mga tikang kan herakles nga kuno amo an nagsakop han sparta hin duha ka henerasyon katapos han gyera nga trojan bisan kon mayda mga lista hin mga nanguna nga mga hadi han sparta kulang in ebidensya nga nagpapakita nga mayda mga hadi ugsa han butnga han ika unom nga siglo bc an rason para hin duha nga diarka o hadi kay kon usa mamatay ha pag awayan an nahabilin magpapadayon paghadi agod mapugnan in kudeta o pag aragway para hin puwesto tungod han kawaray han namatay nga hadi katapos han kapirde ni cleomenes iii dida han pag awayan ha sellasia ni antigonus iii doson han macedon ngan han liga akhaean nagtikang karumpag an sistema han sparta an sparta usa nga republika tikang han tubtob bc gin anexar han liga akhaean an sparta dida han bc hi leotychidas ha kinatsila leotíquidas puyde liwat igsurat nga leotychides latychidas leotikhidas o leotikidas c bcndash bc usa nga namuno han sparta bc bc hiya an namuno han mga spartano nga mga puwersa dida han persyano nga mga gyera tikang han bc tubtob bc diri hiya angay iglipat han anak ha gawas kuno ni agis ii nga amo gihapon an ngaran natawo hiya ha sparta dida han harani han bc hi leotychidas usa nga gin anak ha dinastiya nga eurypontida ngan inmabot hiya ha poder pinaagi han bulig ni cleomenes i ha pag ato kan demaratus para han trono han sparta dida han bc ha urhe nga bahin hadto nga tuig inmapi hiya han ikaduha nga expedisyon ni cleomenes ngadto ha aegina nga diin napulo nga mga bihag gindakop ngan ginkadto ha atenas pero katapos han kamatay ni cleomenes dida han tuig bc hi leotychidas harapit liwat ginbihag ngadto ha aegina dida han primavera han bc hi leotychidas an namuno hin griyego hin puwersa ha kadagatan nga an kadamo ka barko ha aegina ngan ha urhe nga panahon ha delos an iya puwersa an nagsuporta han griyego nga mga rebelyon ha khios ngan samos patok han persia ginpirde ni leotychidas an militar ngan puwersa ha kadagatan han mga persyano dida han pag awayan ha micala mycale ha labnasan han asia minor dida han verano han bc posible ha harani han butnga han agosto han bc namuno hin expedisyon hi leotychidas ngadto ha thessalya patok han aleudae nga panimalay tungod han ira pag ugop han mga persyano pero inmiwas hiya katapos hiya baydi han pamilya pag uli niya ha sparta ginkasohan hiya hin pangurakot ngan kinmalagiw hiya ngadto han templo ni athena alea ha tegea ginsirotan hiya ha exilio ngan an iya balay ginsunog an iya apo nga hi archidamus amo an nagin diarka o namuno han sparta namatay hi leotychidas katapos hin pira ka tuig dida han mga harani han tuig bc hi federico moreno torroba usa nga espanyol nga kompositor nga natawo ha madrid hi moreno torroba agsob igdugtong han zarzuela usa nga tradisyonal nga espanyol nga forma hin musika nagdirekta hiya hin pira nga mga kompanyiya hin opera ngan pinaagi hini hi moreno torroba nagbulig han pagpakilala han zarzuela ngadto hin mga internasyonal nga mga magkirita pero kilalado hi torroba liwat tungod han iya mga ginkumposo para han klasikal nga sista dugang han iya trabaho hin pagkonduk nagkomposo hi moreno torroba hin damo nga mga sinurat ha tradisyonal nga forma espanyola ngan para han sala de konsyerto inmabot hiya han iya gidakoi nga kasikat han mga tuig han dekada pinaagi han mga sarswela nga luisa fernanda nganla chulapona nagsurat gihapon hiya hin pira nga mga opera han mga iya sinurat nga opera an la virgen de mayo ngan anel poeta amo an pinakasikat dida han opera nga el poeta hi plácido domingo an nagkapot han titulo nga papel hi dmitri dmitriyevich shostakovich ha ruso dmitrij dmitrievi ostakovi o dmitriy dmitryevich shostakovich agosto usa nga ruso nga kompositor han sovyetika nga panahon komplikado ngan makuri an relasyon ni shostakovich han gobyerno sovyetika ngan nag antos hiya hin duha nga opisyal nga pagpakaraot han iya musika dida han tuig ngan dida han ngan an masurong nga paghimo nga ilegal han hiya mga sinurat ha sugad liwat nga panahon nakakarawat hiya hin damo nga mga pagkilala ngan premyo tikang han estado ngan nagsirbe hiya dida hansoviet nga suprema bisan pa han opisyal nga kontrobersya sikat an mga sinurat ni shostakovich ngan sumala han grove dictionary of music and musicians hiya daw an gimakarit nga komositor sovyetika han iya panahon hi alexander vasilyevich alexandrov ha ruso aleksandr vasilevich aleksandrov hulyo usa nga ruso nga sovietiko nga kompositor an nagtukod han red army nga choir ngan amo an nagsurat han musika para han nasodnon nga awit han unyon sovyetika han ini nga iya musika nagin nasodnon nga awit han rusya nga may bag o nga mga laray natawo hiya dida han abril ha plakhino usa nga barrio ha timugan o salatan sidlangan tikang ha moscow han bata pa hiya tungod han kaupay han iya pagkanta kinmadto hiya ha san petersburgo agod magin chorister dida han katedral kazan usa hiya na istudyante ni medtner ngan nag aram hiya hin pagkomposo dida ha san petersburgo ngan ha moscow nga diin hiya nagin propesor hin musika dida han gintukod ni alexandrov an red army nga choir nga hiya an direktor hini hin damo nga mga tuig dida han panahon nga direktor hiya nga nagkaada hiya hin pabor kan josef stalin an namuno han nasod dida han kataposan nga duha nga dekada han kinabuhi ni alexandrov nagpartisipar hin malinamposon an iya choir dida han universal nga exposisyon han ha paris dida han ginkomisyon hiya ngan an manunurat hin kanta nga hi sergey mikhalkov nga magsurat hin bag o nga sovyetika nga nasodnon nga awit an iya komposisyon ginhimo nga opisyal nga nasodnon nga awit dida han enero sikat hin duro ini ngan gin gamit ini han unyon sovyetika hangtod han pagkawara han unyon sovyetika dida han an iya musika amo an nagin nasodnon nga awit han rusya dida han ngan hi mikhalkov amo liwat an nagsurat han bag o nga mga laray nagkomposo liwat hiya han sikat nga svyaschennaya voyna nga kanta namatay hi alexandrov dida han hulyo samtang didto hiya ha berlin hi sergey vladimirovich mikhalkov ha ruso marso agosto usa nga ruso nga manunurat hin mga barasahon para hin kabataan ngan mga satiriko nga mga istorya nga nagkaada hin higayon han pagsurat han mga laray han nasodnon nga awit han iya nasod ha tulo ka lain nga okasyon hin panahon nga mga ka tuig hi mikhalkov tikang hin noble nga panimalay ngan mayda hiya mga tsarista nga mga admiral gobernador ngan mga prinsipe dida han iya mga kaapoy apoyan tikang han mga tuig han dekada han sugad kasikat hiya kanda korney chukovsky ngan agniya barto komo usa han mga pinakasikat nga mga maniniday nga nagsisinurat para han mga kabataan nga nayakan hin ruso an iya mga siday mahitungod han hataas nga hi bat styopa nagkaada hin kasikat komo nga pangidaron dida han tuig an mga sinurat ni mikhalkov inmabot han pagkasabót han namumuno han unyon sovyetika nga hi josef stalin nagkomisyon hi stalin kan mikhalkov nga magsurat hin mga laray para hin bag o nga nasodnon nga awit hadto nga panahon an nasod dida han butnga han gyera pankalibotan ii ngan hi stalin karuyag hin ruso nga tema para han nasodnon nga awit nga masaliwan han internationale ginsurat ni mikhalkov in mga laray nga igpapadis hin musika han kompositor nga hi alexander alexandrov ngan ini amo an nagin nasodnon nga awit han unyon sovyetika o an himno an bag o nga nasodnon nga awit ginpresenta kan stalin dida han verano han ngan ini ginpakilala nga amo an bag o nga nasodnon nga awit dida han enero dida han kamatay ni stalin han an mga laray nga nagmensyonar han ngaran niya waray gamita dida han proseso han pagdestalinisar ngan ginpadayon paggamit an himno nga waray mga pulong nagsurat hi mikhalkov hin bag o nga mga laray dida han kondi waray ini igsumitir ngadto han presidium han sovyet suprema hangtod han mayo an bag o nga mga laray nga waray na reperensya kan stalin gin aprobahan dida han septyembre ngan ginhimo nga opisyal dida han pagpatik han bag o nga sovyetika nga konstitusyon dida han oktubre an pag gamit han himno sovyetiko ngan nagamit hini nga mga laray ni mikhalkov nagpadayon tubtob han nga diin ginretiro ini ni presidente boris yeltsin katapos han pagkabublag han unyon sovyetika pero dida han pagsaliwan ni vladimir putin tikang kan yeltsin dida han naghangyo hi putin han pagbalik han musika ni alexandrov imbes han pinili nga anthem ni yeltsin dida hini nga panahon na ka tuig an edad ni mikhalkov ngan maiha na hiya nga nagretiro mas kilalado pa ngani hiya ha moderno nga rusya o kon ha exakto han bag o nga henerasyon hin mga ruso nga amo an amay han sikat nga mga maghirimo hin salida nga hira nikita mikhalkov ngan andrey konchalovsky hi andrey nagbul iw hin parte han iya ngaran nga mikhalkov konchalovsky han paglakat niya tikang ha rusya pero dida han pagkaada hin momentum an paningkamot ni putin han pagbalik han daan nga anthem binmalik hi mikhalkov naliwat hin pagsurat hin bag o nga mga laray nga ma igo han musika ni alexandrov an resulta amo an nasodnon nga awit han rusya nga nagin opisyal dida han tuig gawas han nasodnon nga awit hi mikhalkov naghimo hin dadamo nga mga satiriko nga mga drama ngan naghatag hin mga script para hin pipira nga komedya sovyetika iya liwat ginbalik in maiha na nga waray kagamit nga genre hin satiriko nga fable o istorya gin gala hiya hin tulo nga mga premyo stalin dida han mga tuig ngan ngan iba pa nga mga premyo inmukoy ha moscow hi mikhalkov tubtob han iya kamatay dida han iya ika nga kaadlawan han tuig ginbisita hiya ni putin ha iya balay pagpresenta ha iya han ikaduha nga klase han orden hin serbisyo han amay nga tuna tungod han iya mga ámot han kultura han rusya gintagaan liwat hi mikhalkov hin dekorasyon nga bayani han sosyalista nga buhat ngan han orden ni lenin han pira nga iya nakarawat nga mga premyo tungod han iya buhat dida han panahon sovyetika an syudad han angeles ha kapampangan ciudad ning angeles lakanbalen ning angeles nga nahamutang ha lalawigan han pampanga ha pilipinas ginklasipika nga usa nga urbanisado hin duro nga syudad sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ha kanawayan o aminahan katundan nga bahin han syudad nahamutang an clark special economic zone o ispisyal nga zona ekonomika han clark nga han una amo an clark air base ngan yana gintatawag nga freeport nga zona han clark o clark freeport zone ngan ginsisirbi an an syudad han aeropuerto panlangyaw diosdado macapagal an sisig usa nga pagkaon nga nagpapakita han ngatanan hini ngan usa nga paborito nga karaonon hin mga pilipino nga sumala han sentro para hin kapampangan nga mga pag arám nagtikang dinhe nga syudad ngan dida han menu tikang han mga tuig han dekada amo nga an syudad han angeles ginkilala nga amo an sentro hin panluto ha pampanga an syudad han angeles ginbahin ngadto hin katloan kag tulo nga mga baranggay an syudad han san fernando ha kapampangan lakanbalen ning san fernando ciudad ning san fernando usa nga ikaduha nga klase nga syudad ha lalawigan han pampanga pilipinas amo ini an kapital nga syudad han pampanga ngan sentro han rehiyon han butnga nga luzon rehiyon iii kilalado an syudad tungod han mga dagko nga parol hini ngan tinatawag liwat ini nga kapital hin pasko han pilipinas ha tagsa disyembre mayda festival hin dako nga parol dida hini nga syudad sumala han census han mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay nahamutang ini hin ka kilometro ha amihanan tikang ha manila mga ka kilometro ha sidlangan tikang ha bahia han subic ha zambales ngan mga ka kilometro ha salatan tikang han clark field ha syudad han angeles nahamutang an syudad dida han pag ultan han butnga nga luzon ginngaranan an syudad ha dungog ni fernando vi ngan ginbutang ini han patronahe ni san fernando hadi han castilla y león nga iton fiesta hini ginsasarog dida hit mayo an syudad han san fernando ginbahin ngadto hin katloan kag lima nga mga baranggay an floridablanca usa nga syahan nga klase nga bungto ha lalawigan han pampanga pilipinas nahamutang ini ha katundan nga dápit han pampanga ha ligid han mga kabugkiran zambales ngan ginsasapitan ini han mga bungto han porac ha amihanan han lubao ha salatan han guagua ha sidlangan ngan han dinalupihan bataan ha katundan an floridablanca mga ka kilometro tikang han syudad han san fernando ngan mga ka kilometro tikang ha manila an bungto mayda pagkaha igbaw nga ka feet ka metro ha igbaw han nivel han dagat an floridablanca mayda bug os nga kahaluag nga ka kwadrado nga kilometro sumala han census han tuig an floridablanca mayda populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay an floridablanca ginbahin ngadto hin katloan kag tulo nga mga baranggay an lubao usa nga syahan nga klase nga bungto ha lalawigan han pampanga pilipinas kilalado ini tungod hin bugas tubo hin asukar isda ngan marol o sampaguita sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay upod han mga kilalado nga tawo tikang ha lubao an kasanhi nga presidente nga hi diosdado macapagal ngan an yana nga presidente nga hi gloria macapagal arroyo iba nga mga sikat nga mga taga lubao amo an magturutdo nga hi alejandro quiboloy an mga artista ha pelikula nga hira rogelio ngan jaime dela rosa an direktor hin pelikula nga hi gregorio fernandez ngan an huk kumander nga hi silvestre liwanag alias linda bie ngan an tycoon hin panhuygo nga hi bong pineda an lubao ginbahin ngadto hin kap atan kag upat nga mga baranggay an camiling usa nga syahan nga klase nga bungto han lalawigan han tarlac pilipinas nahamutang ini hin mga ka kilometro ha amihanan kanawayan tikang ha manila ngan mga ka kilometro ha salatan timugan han syudad han dagupan ha pangasinan amo ini an sentro hin komersyo hin lugar nga nagsasakop hin ka bungto ngan sapit han lalawigan han pangasinan amo ini an ganghaan ngadto ha butnga ngan katundan nga pangasinan pinaagi han karsada romulo nga han una karsada sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay mayda ini kahaluag hin katunaan nga ka kwadrado nga kilometro an densidad hin populasyon hini ka tawo ha tagsa kwadrado nga kilometro an camiling ginbahin ngadto hin kaunman kag usa nga mga baranggay an capas usa nga syahan nga klase nga bungto han lalawigan han tarlac pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay dinhe nga bungto nahamutang an capas national shrine nga gintukod ngan gindudumara han gobyerno han pilipinas komo paghinumdom han mga pilipino ngan amerikano nga mga kasundalohan nga namatay ha kampo o donnell ha kataposan han marcha hin kamatayan ha bataan usa ini nga importante nga lugar nga nahanunungod han adlaw han mga veterano ha pilipinas ha tagsa abril an annibersaryo han pagsurender han nagkausa nga us ngan pilipino nga mga puwersa ngadto han mga hapones dida han an capas ginbahin ngadto hin karuhaan nga mga baranggay hi jan iii sobieski kaluwas ha polako yan sobyeski o juan iii sobieski agosto hunyo usa han mga kilalado nga monarka han polako lituaniano nga mankomunidad tikang han tubtob han iya kamatay hiya an hadi han polonya ngan gran duke han lituanya an ka tuig nga paghadi ni sobieski kilalado hin panahon han pagstabilisar han mankomunidad nga kinahanglanon katapos han samok han bah ngan han rebelyon ni chmielnicki popular hiya han iya mga tawo usa liwat hiya nga baltok nga kumander militar kilalado tungod han iya pagdaog han mga turko dida han nga pag awayan han vienna didto han mga ganghaan han vienna tungod han iya mga pagdaog han imperyo ottoman gintawag hiya han mga turko nga leon han lehistan ha kinatsila it iya ngaran juan iii sobieski ngan ha iningles john iii sobieski hi gustav ii adolf o gustavo ii adolfo disyembre nobyembre o s nga kilalado han ginlatinisar nga ngaran nga gustavus ii adolphus ngan panalagsaon tawagon nga gustavo adolfo el grande o gustav adolf nga harangdon ha swedish gustav adolf den store ha iningles gustav adolf the great amo an hadi han sweden o swesya tikang han tubtob han iya kamatayan ha batalya hi gustavo adolfo natawo ha stockholm ngan amo hiya an suhag nga anak ni hadi karl ix han sweden han vasa nga dinastiya ngan han iya ikaduha nga asawa nga hi christina han holstein gottorp naka eredir hiya han trono ha edad han diesisyete han kamatay han iya amay han pati liwat in nagpinadayon nga sunod sunod nga mga pag awayan kon hin o an masunod nga nahimo nga gyera han iya polako nga patod nga hi sigismundo han polonya nga dida han una nga mga pag awayan han relihiyon ugsa han katloan ka tuig nga gyera napiritan pagbuhi han trono han swesya ngadto han amay ni gustavo hin usa nga rondo hini nga pag away hin dinastiya ginsalakay niya an livonia han an iya edad ngan amo ini an nagtikang han polako swedish nga gyera nakilalado an iya paghadi tungod han iya mga buhat ha pira ka tuig nga sunod dida han pamuno hiya han pag api han sweden dida han nagpapadayon nga katloan ka tuig nga gyera han pag intervenir niya han tikapirde nga mga protestante na asawa hiya kan maria eleonora han brandenburg an anak ni juan sigismundo elector han brandenburg ngan iya ginpili an prusyano nga syudad han elbing komo base han iya mga gi os ha alemanya namatay hiya dida han pag awayan han ltzen han an iya pag api dida han katloan ka tuig nga gyera nakahatag ha iya han agnay nga leon han amihanan o leon han norte kilalado hi gustavo adolfo nga makarit nga kumander militar an iya taktika nga pag integrar han kasundalohan mangangabayo artilyeriya ngan mga logistics nakahatag ha iya han titulo nga amay han moderno nga pan gyera mga sumurunod nga mga kumander nga nag aram ngan nagrespeto kan gustavo ii adolfo naglalakip kanda napoleon i han fransya ngan carl von clausewitz an iya mga pagpadukwag ha siyensya militar amo an naghimo han swesya nga dominante nga gahom ha baltic nga rehiyon han sunod nga usa ka gatos ka tuig kitaa imperyo swedish hiya la liwat an swedish nga monarka nga gintawag nga el grande hi josé daniel ortega saavedra natawo nobyembre amo an yana nga presidente han nicaragua han dako nga bahin han iya kinabuhi usa hiya nga importante nga namuno han frente sandinista de liberación nacional o fsln katapos hin popular nga rebelyon nga nagresulta han pagpa iwas ngan exilio kan anastasio somoza debayle han hi ortega nagin miyembro han namumuno nga multipartisan nga junta ngan ha urhe na elihir nga presidente nagsirbe hiya komo presidente tikang han tubtob an iya syahan nga panahon ha poder natigamnan hin sosyalista nga mga polisiya interno nga pagpatok pagkaaway tikang han estados unidos ngan armado nga rebelyon han mga contra nga ginpaluyo han estados unidos napirde hi ortega ni violeta barrios de chamorro dida han nga pinili ay hin pagkapresidente pero nagpabilin hiya nga importante nga tawo ha politika han oposisyon ha nicaragua dinmalagan hiya pagkapresidente dida han ngan pero waray hiya magdaog han nagdaog hiya han pinili ay hin pagkapresidente hi juan carlos i bug os nga ngaran juan carlos alfonso víctor maría de borbón y borbón dos sicilias natawo enero naghadi nga had han espanya tikang kutob han iya pag abdikar han hi juan carlos amo an apó ni alfonso xiii an kataposán nga had han espanya ugsa han pag abolir han monarkiya han ngan han sumurunod nga pagdeklara han ikaduhá nga repblika espanyola natawo hi juan carlos ha roma italya han panahon han ka exilyo han iya pamilya katapos han falangista nga pagdaog dida han espanyol nga gera sibil han hi generalísimo francisco franco an espanyol nga dictador kinmapot han gobyerno han espanya ngan han an status han espanya nga usá nga monarkiya gin afirma ngan naipasa in usá nga balaod nga nagtugot kan franco nga magngaran han masunod ha iya an amay ni juan carlos hi juan amo an ika upat nga anak ni alfonso nga nagrenunsya han iya mga pag angkon han trono han enero ginkit hi juan ni franco nga sobra hin pagka liberal ngan han ginlaktawan ha pabor ni juan carlos nga amo an masunod kan franco ngan sunod nga mangulo hin estado didto ha italya nag ukoy hi juan carlos han iya syahan nga mga panuigon ngan kinmadto hiyá ha espanya han basi padayonon an iya mga pag aram katapos han iya pagtapos han iya edukasyon nga sekondariya han nagtikang hiyá han iya pagbatid ha militar ngan sinmulod hiya han akademya heneral militar han zaragoza ha urhe tinmambong hiya han eskwela naval militar an akademiya heneral militar han kahanginan ngan nagtapós hiya han iya tertyaryo nga edukasyon ha unibersidad han madrid han nag asawa hi juan carlos kan prinsesa sophia han gresya ngan dinamarka ha atenas an mag asawa nagkaada hin duhá nga anak nga babaye ngan usá nga anak nga lalake hira elena cristina ngan felipe tungod han pagluya hin kabaskog hin lawas ni franco syahan nga nagtikang pagbuhat hin pagka mangulo hin estado han espanya dida han verano han ha mga dirudilain nga panahonn namatay hi franco did han nobyembre han sumunod nga tuig ngan nagin had hi juan carlos did han nobyembre duhá ka adlaw katapos han kamatay ni franco an syahan nga naghad nga monarka tikang han bisan pa man kun an iya na exilyo nga amay waray magbul iw hin pormal han iya mga pag angkon han trono ha pabor han iya anak kutob ginpamulat nga papadayonon niya an ginbilin ni franco kundi hi juan carlos hin madal nga panahon katapos han iya pagsaka han trono nagpagawas hin mga reporma nga tanggalon an franquista nga rehimen ngan nagtikang han espanyol nga pagbalhin ngadto ha demokrasya nagdangat hiní han pag aprobar han espanyol nga konstitusyon han hin usá nga referendum nga diin gintukod pagbalik in konstitusyonal nga monarka han dako nga papel an gindara ni juan carlos nga pagpugong hin golpe nga nagtalinguha nga balikon an espanya ngadto hin franquista nga gobyerno ha ngaran han had han ginkit hiyá nga amo an pinaka popular nga namuno ha tanan nga ibero america gindayaw hiyá han iya papel ha pagbalhin han espanya ngadto ha demokrasya kundi an kadayawan han had ngan han monarkiya na igo tungod hin mga ginmawas nga mga kontrobersiya mahinungod han iya pamilya nga dinmako tungod hin biyahe para hin kaseriya hin mga elepante nga ginbuhat hin panahon hin krisis hin panalap ha espanya han nag abdikar hi juan carlos han trono nga naghihinabi hin personal nga mga rason ha pabor han iya anak nga lalaki an iya anak nga lalaki nga hi prinsipe felipe sinmaká han trono ha ngaran nga felipe vi an vietnam nga an opisyal nga pagtawag amo an republika sosyalista han vietnam ha vietnames cng ha x hi ch ngha vit nam amo an pinakasidlangan nga nasod ha indotsina nga peninsula ha timugan nga asya ginsasapitan ini han tsina ha amihanan han laos ha kanawayan ngan cambodia ha habagatan ha sidlangan nga dapit han nasod nahamutang an dagat salatan tsina tungod hin populasyon nga labaw hin ka ribo o milyon an vietnam amo an ika nga gidamoi hin tawo nga nasod han kalibotan an nasod nahalista dida han sunod nga napulo kag usa nga mga ekonomiya sumala han mga estadistika han gobyerno an pagtubo han gdp mga han an ikaduha nga gimalaksihi nga rata hin pagtubo ha mga nasod ha sidlangan nga asya ngan amo an gimalaksihi ha timugan nga asya ha mga siglo han kaagi an vietnam gintawag hin mga damo ka lain nga mga ngaran vn lang dida han hng vng nga dinastiya u lc dida han dinastiya an dng vng van xuan dida han anterior l nga dinastiya i c vit dida han inh nga dinastiya ngan anterior l nga dinastiya tikang han an vietnam gintawag nga i vit dako nga viet dida han panahon han h nga dinastiya an vietnam gintawag nga i ngu dida han hi hadi gia long nagplano paggamit han ngaran nga nam vit para han vietnam pero an qing nga dinastiya han tsina waray inmuyon ngan ginbalhin ini ngadto han vit nam ha iningles ngan kinatsila an duha nga silaba ginsurat nga usa nga pulong vietnam tikang han tubtob hi hadi minh mng ginbalhin an ngaran nga vit nam ngadto ha i nam an ngaran nga vit nam gin gamit para hini nga nasod ugsa ini mahimo nga opisyal nga ngaran dida han d a chí ni nguyn tri nga ginsurat dida han ngan bangin bisan pa han sarusayo pa nga panahon an vit amo an ngaran han gidakoi nga etniko nga grupo ha vietnam an kinh ngi kinh ngan nam nangangahulogan nga an sur o an salatan nga nagpapahayag han pagkasoberano han vietnam tikang ha tsina nga gintatawag nga norte nga nasod o amihanan nga nasod han mga vietnames nga katawhan an ilagan usa nga syahan nga klase nga bungto ha lalawigan han isabela pilipinas amo ini an kapital nga bungto ngan an gidako i nga bungto han isabela ha kahaluag hin katunaan ngan bug os nga populasyon nahamutang ini dida han pag ultan han mga salog han cagayan ngan salog han pinacanauan sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay dida han pebrero nahimo nga balaod an ra nga unta nagbabalhin han ilagan tikang hin bungto ngadto hin syudad kondi dida han plebisito nga ginhimo dida han marso waray ini aprobahi han mga tawo amo nga an ilagan nagpabilin nga bungto an ilagan ginbahin ngadto hin kasiaman kag usa nga mga baranggay an palanan usa nga ikatulo nga klase nga bungto ha lalawigan han isabela pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay didto ha palanan nahinabo in usa han mga kataposan nga bahin han gyera pilipino amerikano han marso han kadakpi ni emilio aguinaldo han mga amerikano nga mga puwersa nga pinamunoan ni hen frederick funston ngan nakasulod han kampo ni aguinaldo pinaagi hin pagpasangil nga nasurender ngadto han mga pilipino dinhe liwat ha palanan nahamutang an aeropuerto panlangyaw han isabela an palanan ginbahin ngadto hin napulo kag pito nga mga baranggay hi themistokles ha griyego ha linatin themistocles ha kinatsila temístocles c ukk usa nga namuno dida han atenanhon nga demokrasya dida han persyano nga mga gyera nagpabor hiya han pagpadukwag han puwersa kadagatan agod maatubang an peligro tikang ha persya ngan ginkombinse niya an mga ateniense nga iggasto an sobra nga ganansya nga nahalin han ira mga mina hin salapi ha paghimo hin mga bag o nga mga sakayan an atenianhon nga puwersa panagat nagdamo tikang hin ngadto hin ka mga barko hi themistokles anak ni neocles usa nga atenianhon nga diri kilalado ngan igo igo an pagpakabuhi an iya nanay usa nga taga caria o kondi man usa nga thracian o abrotonum ha pira nga mga sumat diri gud damo it nahisabtan han mga panahon han syahan nga bahin han iya kinabuhi pero damo nga mga manunurat an nagsurat han mito nga istorya nga maraot an batasan niya han bata pa hiya ngan ginbiyaan hiya han iya amay e g libanius declamasyon ngan aelian cornelius nepos themistocles posible hi themistokes amo an strategos han iya tribo didto ha marathon ngan ginsisiring nga naawa daw hiya han mga pagdaog ni miltiades ngan nagyinakan hiya ha iya kalugaringon diri ak ginpapakaturog hit daog ni miltiades ha griyego hi themistokles amo an namuno han puwersa panagat han mga griyego dida han pag awayan ha atemisium ngan dida han pag awayan ha salamis didto ha salamis niya ginpirde an mga jack is life hi emilio aguinaldo y famy marso pebrero usa nga pilipino nga heneral politiko ngan namuno para hin independensya usa hiya han mga importante nga tawo han independensya han pilipinas dida han rebolusyon pilipinhon patok han espanya ngan dida han gyera pilipino amerikano nga nag away patok han pag okupar han mga amerikano ha urhe nga panahon nagsumitir hiya han gobyerno han estados unidos ha pilipinas hi aguinaldo an sinisiring nga syahan ngan gibatan on nga mangulo han pilipinas bisan man kon an iya gobyerno waray kilal i han mga gobyerno ha langyaw ipinanganak si aguinaldo sa cavite el viejo cavite sadton marso kan carlos aguinaldo y jamir ngan trinidad famy y valero hi henry han bracton ha iningles henry of bracton puyde liwat henry de bracton puyde gihapon henrici bracton d usa nga ingles nga hurista kilalado hiya yana tungod han iya mga sinurat mahitungod hin balaod labi na an de legibus et consuetudinibus angliae han mga balaod ngan mga kostumbre han inglaterra ngan han iya mga ideya han mens rea o panuyo kriminal sumala kan bracton dida gud la han pag examinar han pagkadugtong han buhat ngan panuyo nga magkakaada hin pagbuhat hin kriminal nga buhat nagsurat gihapon hiya mahitungod han paghadi ngan nagrason hiya nga in namumuno puyde sidngon la nga hadi kon inmabot hiya ha poder ini husto nga paagi hi sir william blackstone an orihinal nga kaluwas han apelyido blexstun hulyo ndash pebrero usa nga ingles nga hurista ngan propesor nga naghimo han treatise hin kasaysayan ngan analytika han komun nga balaod mga tinatawag commentaries on the laws of england ha winaray mga komentaryo han mga balaod han inglaterra nga syahan ginmantala hin upat nga volumen dida han panahon han mga tuig ndash nagkaada ini nga sinuart hin extraordinaryo nga pagkamalinamposon nagdara han nagsurat hin ganansya nga ngan ha yana nagpapabilin pa ini nga barasahon nga usa nga importante nga kuruhaan han klasikal nga mga paglantaw han komun nga balaod ngan han mga prinsipyo hini hi sun yat sen nobyembre marso usá nga tsino nga médico magsusurat pilosopo kaligrapo ngan rebolusyonaryo an syahan nga mangulo ngan nagtukod nga amay han repblika han tsina komo nangunguna han mga nanguna ngan syahan nga namuno hin republikano nga tsina tinatawag hi sun nga amay han nasod ha republika han tsina rht ngan nag uná han demokrátiko nga rebolusyon ha kanan katawhan republika han tsina kkt dako nga papel an ginkaptan ni sun han pagtanggal ha poder han dinastiya qing an kataposan nga imperyal nga dinastiya han tsina did han mga tuig nga dinmangat han xinhai nga rebolusyon ginbutáng hiyá nga probisyonal nga mangulo han repblika hn tsina han pagtukod hiní han ha urhe iya ginbuligan upod hin iba pagtukod han kuomintang nasyonalista nga partido han tsina nga nag alagad hiyá nga syahan nga namuno hiní hi sun usá nga personahe nga nagpapahiusa ha post imperyal nga tsina ngan nagpapabilin hiyá nga nag uusa ha mga ika nga gatostuig nga mga politiko nga tsino nga gintatahuran hin dako ha mga katawhan han duha nga dapit han estrecho han taiwan bisan man kon hi sun ginkikita nga usa han mga giharangdon nga mga namuno han yana nga tsina an iya kinabuhi ha politika usa nga nagpipinadayon nga pakig away ngan agsob nga pagka exilio katapos han pagkamalinamposon han rebolusyon ngan pakabawi han han nga tsino hin poder katapos hin ka tuig hin pagdumara han dinastiya qing madali hiyá nga nagbul iw han iya puwesto han pagka mangulo han bag o nga gintukod nga republika han tsina kan yuan shikai ngan namuno hin mga sunodsunod nga mga rebolusyonaryo nga gobyerno nga pag ayat han mga warlord nga nagdudumara han dako nga bahin han nasod waray mahiabot hi sun nga makakita han iya partido nga makagkonsolidar han gahom hini han nasod dida han amihanan nga expedisyon an iya partido nga mayda maluya nga alyansa upod han mga komunista nagbulag ngadto hin duhá ka mga pag ugopan katapos ha iya kamatay an prinsipal nga ginbilin ni sun ada han iya pagpadukwag han politikal nga pilosopiya nga kilalado nga tulo nga mga prinsipyo han katawhan nasyonalismo han nga tsino nga nasyonalismo paglugaríng tikang hin imperyalista nga pagdominar pagbawi hin gahom tikang han manchuriano nga dinastiya qing demokrasya ngan an pagpakabuh han katawhan matadong nga katiringban natawo hi sun nga sun wen kinantones syn mhn ngan an iya sun deming syn dk mhng han bata hiyá an iya dixiang dai jeuhng an kan sun ngaran ha kortesiya zaizhi jai j ngan an iya ngaran ha pagbunyag rixin yaht sn samtang nag iskwela hiyá ha hong kong nakakuha hiyá han ngaran ha arte nga yat sen an sn zhngshn nga amo an pinakapopular han iya mga tsino nga ngaran ginkuha tikang han iya hinapon nga ngaran nakayama sh an pseudonimo nga ginhatag ha iya ni tten miyazaki samtang natago hiyá ha hapon hi hydarnes daan nga persyano vidarna an nagrarangkag anak ni hydarnes usa nga kilalado nga persyano an kumander han napulo ka yukot nga mga inmortal dida han panahon han persyano nga mga gyera patok han gresya hi hydarnes an namuno han mga inmortal dida han kan xerxes expedisyon kontra han gresya an pinakasikat nga panhinabo nga nanginlabot kan hydarnes ngan han mga inmortal posible dida ha thermopylai han bc nga diin nagkabangga hira kan leonidas han sparta ha urhe katapos han kapirde han mga persyano ha kadagatan dida han salamis kontra hin garugamay nga mga puwersa griyego nagretiro hi xerxes upod han kadam an han iya nahabilin nga army mga ka tawo la an nagpabilin ha ilarom han patod ni xerxes nga hi mardonius nga maningkamot pagsakop han gresya napirde hira didto ha plataea hi xerxes naghatag kan hydarnes han responsabilidad han pagdara han army balik tabok han hellespont ngan balik ngadto ha asia hi deng xiaoping ha agosto pebrero usa nga prominente nga intsek nga politiko and paragreporma ngan namuno han partido komunista han tsina ccp waray hi deng magkapot hin puwesto komo mangulo hin estado o mangulo hin gobyerno pero hiya an nagsirbe nga de facto nga namuno han republika han katawhan han tsina tikang han tubtob han syahan nga bahin han dekada han mga hiya an nagpanguna han sosyalismo nga mayda inintsek nga kinaiya ngan intsek nga reporma ekonomika nga kilalado gihapon nga sosyalista nga market nga ekonomiya ngan iya ginbuklad an tsina ngadto han komersyo han kalibotan o global market hi chiang kai shek oktubre abril amo an intsek nga namuno ha militar ngan politika nga amo an nagin lider o namuno han kuomintang kmt katapos han kamatay ni sun yat sen han hiya an namuno han gobyerno han nasod han republika han tsina tikang han tubtob han iya kamatayan han hi chiang an namuno han amihanan nga expedisyon agod mahiusa an tsina patok han mga warlord ngan nagdaog hiya dida han nga amo an namuno han republika han tsina ginpamunoan ni chiang an tsina dida han ika duha nga intsek hapon nga gyera nga diin an pagkita kan chiang ha tsina linmuya pero an iya pagkaprominente ha langyaw dinmukwag dida han intsek nga gyera sibil naningkamot hi chiang pagpirde han mga intsek nga komunista pero ha kataposan waray hiya makahimo hini ngan napiritan an iya gobyerno han kmt nga kumalagiw ngadto ha taiwan nga diin nagpadayon hiya pagsirbe nga presidente han republika han tsina ngan director heneral han kmt han nahabilin nga bahin han iya kinabuhi hi sukarno natawo nga kusno sosrodihardjo jawa hunyo hunyo amo an syahan nga mangulo o presidente han indonesia nagsirbe hiya tikang kutob nagbulig hiya nga makadaog an iya nasod hin paglugaring o independensya tikang han nederlandes ngan hiya an presidente tikang han tubtob nangulo hiya hin pagbalhin han nasod ngadto hin paglugaring o pagkaindependyente napiritan hi sukarno paglusad tikang han iya puwesto an nagpa iwas ha iya tikang ha poder usa han iya mga heneral nga hi suharto nga pormal nga nagin mangulo o presidente dida han marso an kasurat nga sukarno amo an opisyal nga pagsurat han iya ngaran tikang han pero an darudaan nga kasurat han iya ngaran nga soekarno agsob pa gamiton kay napirma hiya nga naggamit han daan nga kasurat pero an opisyal nga mga decreto han presidente ha indonesia tikang han panahon han mga tuig nagmantala han iya ngaran nga nagamit han nga kasurat an mga indonesian naghihinumdom gihapon ha iya nga bung karno sugad hin damo nga mga javanes uusa la an ngaran niya bisan man kon ha mga kontexto relihiyoso agsob hiya tawagon nga ahmad sukarno o achmed sukarno hi lee kuan yew gcmg ch septyembre marso puyde liwat suraton nga lee kwan yew amo an syahan nga primer ministro han republika han singapore tikang han tubtob tikang han iya paglusad tikang hini nga puwesto nagpabilin hiya nga usa han mga pinaka impluwensyal nga mga politiko ha singapore ha ilarom han pagdumara han ikaduha nga primer ministro han singapore nga hi goh chok tong nagsirbe hiya nga senior nga ministro ha yana hiya an nakapot han ispisyal nga hinimo nga puwesto han ministro nga mentor ha ilarom han iya anak nga hi lee hsien loong nga amo an nagin ikatulo nga primer ministro han nasod ngan ikaduha tikang han amo la gihapon nga pamilya dida han agosto hi aung san suu kyi natawo hunyo usá nga burmes nga politiko diplomat manunurat ngan premyo nobel hin kamurayaw laureate hiyá an nangunguna han nasodnon nga liga para hin demokrasya ngan amo an syahan ngan yana nga nalingkod nga konsehero han estado usá nga puwesto nga baga hin primer ministro hiyá gihapon an syahan nga babaye nga nagsirbe nga ministro para hin panlanglaw nga mga butang para han opisyo han mangulo para hin elektrisidad ngan enerhiya ngan para hin edukasyon tikang kutob usá hiyá nga mp para han kawhmu township ngadto han balay hin mga representante hiyá an putó nga anak nga babaye nira aung san amay han nasod han yana nga adlaw nga myanmar ngan khin kyi natawo hi aung san suu kyi ha rangoon britaniko nga burma katapos hin paggradwar tikang han unibersidad han delhi han ngan han unibersidad han oxford han nagtrabaho hiyá ha nasyones unidos hin tuló ka tuig nag asawa hiyá kan michael aris han ngan hira nagkaada hin duha nga anak nagin prominente hi aung san suu kyi han nga mga pagbuhat ngan hiya an nagin maghirilom nga kasahiran han nasodnon nga liga para hin demokrasya nld nga iya bag o nga gintukod upod hin bulig hin pipira nga mga nagretiro nga mga opisyal militar nga nagyakan patok han junta militar dida han nga mga pinili ay nagdaog an nld hin han mga lingkuran ha parlamento kundi an mga resulta ginbale waray ngan an militar waray sumugot paghatag hin poder nga nagdangat hin dako nga pagreklamo ha mga iba nga nasod daan na hiya gindetenir ha ilarom hin pag aresto ha balay ugsa han piniliay nagpabilin hiya ha ilarom hin arrestado ha balay hin haros han ka tuig tikang kutob ngan hiyá nagin usá han mga prominente nga mga priso tungod hin politika ha kalibotan nag boycott an iya partido han nga mga pinil ay nga diin nagresulta hin dako nga pagdaog han gin ugopan han militar nga partido hin unyon nga solidaridad ngan pagpadukwag hi aung san suu kyi nagin pyithu hluttaw nga mp samtang an iya partido nagdaog hin han nga mga bakante nga lingkuran dida han nga ispisyal nga pinili ay dida han nga pinili ay nagdaog an iya partido hin latak nga pagdaog o landslide victory nga nakakuha hira hin han mga lingkuran han katitirok han unyon labaw pa han nga supermayoriya nga kinahanglan nga masiguro nga an mga pinili nga kandidato hini mapipili nga mangulo ngan ikaduha nga sugbong mangulo dida han presidentehanon nga kolehiyo elektoral bisan man kun waray hiya tugota nga magin mangulo tungod hin nahasurat dida han konstitusyon an iya tinmalikod hin kadayonan nga bana ngan mga anak mga bungtohanon ha langyaw nakuha niya an bag o nga ginhimo nga papel hin konsehero han estado usá nga papel nga baga hin primer ministro o kundi man mangulo hin kagamhanan upod han mga pasidungog kan aung san suu kyi an premyo nobel para hin kamurayaw nga nadaog niya han ginngaranan hiyá han time magazine nga usá han mga anak ni gandhi ngan an sinmunod ha iya ha kalag hin nonviolence tikang han iya pagsaka han puwesto hin konsehero han estado nagkaada hin kritisismo hi aung san suu kyi tikang hin pipira nga mga nasod mga organisasyon ngan mga tawo publiko tungod han iya sinisiring nga waray pagbuhat nga pag atubang han pagpersegir han mga rohingya nga katawhan ha rakhine nga estado ngan an iya diri pagkarawat nga an militar han myanmar nagbuhat hin mga pamatay ha ilarom han iya pamuno nagkaada gihapon an myanmar hin kritisismo tungod hin pagkiha hin mga peryodista an ngaran nga aung san suu kyi sugad hin iba nga mga birmano nga mga ngaran waray upod nga apelyido kundi personal nga ngaran l iní nga diin ini nga ngaran ginkuha tikang hin tulo ka urupod aung san tikang han iya amay suu tikang han iya lola ha amay ngan kyi tikang han iya nanay nga hi khin kyi an mga burmes o birmano natawag ha iya nga daw aung san suu kyi an daw nga an literal nga kahulogan dad o tiya diri kabahin hit iya ngaran kundi usá nga pagtahod hin bisan hin o nga magurang ngan tinahuran nga babaye sugad hin pagtawag nga mana nanay o kundi man senyora o madam agsob nga natawag an mga burmes ha iya nga daw suu o kundi man amay suu nanay suu an gasan usa nga ika upat nga klase nga bungto ha lalawigan han marinduque ha pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay an bungto ginsasapitan han kapital han lalawigan nga amo an bungto han boac ha amihanan ngan han buenavista ha timugan o salatan sidlangan ngan han estrecho tablas ha salatan ngan katundan amo ini an ikaduha nga pinakama iha nga bungto ha marinduque sundo han boac an mga nangungukoy ha gasan tinatawag nga mga gaseño an mga isla han tres reyes nga harani han labnasan han marinduque nahailarom han yakanbalaod han gasan ha ilarom han yakanbalaod han barangay pinggan hini nga bungto an gasan ginbahin ngadto hin karuhaan kag lima nga mga baranggay an subic usa nga ikaduha nga klase nga bungto ha lalawigan han zambales pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay amo ini an kasanhi nga lugar han usa han mga gidako i nga mga base militar han us ha gawas han mainland han estados unidos nga amo an subic bay naval base an subic ginbahin ngadto hin napulo kag unom nga mga baranggay ini nga kasanhi nga lugar hin us naval base amo in lugar para hin damo nga kiritaon hin mga turista nga upod hini in mga casino mga beach resort mga parke mga payag payag ha baybayon ngan mga butang hin kaagi ngan kasaysayan an almazán tikang han arabo nga yinaknan nga nangangahulogan nga an lugar nga ginpadig on o an lugar nga fortificado usa nga munisipiyo ngan lokalidad ha probinsya han soria ha komunidad autonoma han castilla y león ha espanya nahamutang ini ha ka km ha salatan tikang han kapital han lalawigan ngan mga ka km tikang ha madrid an almazán amo an kabesera o ulohan han munisipyo nga amo gihapon an ngaran dugang pa ini an butnga han mga serbisyo hin usa ka haluag nga rural nga komarka nga an batakan han pagpakabuhi ha pag uma gawas han almazán mayda mga hagrani nga mga lokalidad nga gindudumara han gobyerno lokal nga diri nalabaw hin nga mga nangungukoy ini amo an mga lokalidad han almántiga balluncar cobertelada covarrubias fuentelcarro lodares del monte y tejerizas sumala han editoryal han heraldo de soria han han agosto han mayda ini nga nangungukoy kilalado an industriya hin paghimo hin mga kasangkapan mayda liwat poligono nga agro industriyal nga ha yana ginpapadukwag han tuig ginpirma ha almazán an mga pagkasarabot hin kamurayaw han castilla ngan aragón nira pedro iv an ceremonioso hadi han aragón ngan ni enrique ii han castilla hadi han castilla dida han hi juan hurtado de mendoza amo an labaw nga mayordomo ni hadi enrique iii hi hadi enrique iv han castilla naghatag ha iya han villa ngan ginhimo hiya nga senyor hini gintunga an comarca ha duha ka sexmo usa nga pagtunga hin tuna nga naglakip hin cierto nga numero hin mga pueblo nga gintirok para hin pagdumara han ira urusa nga kaupayan mayda ka pueblo hini nga duha nga sexmo ha kapatagan ngan ha kabugkiran gindumara an villa hin alcalde mayor nga ginbuligan hin unom nga mga rehidor tulo tikang han hidalgo o noble nga klase ngan tulo nga tawo nga maupay tikang han katawhan an almazán usa nga marquesado han konde han altamira ini nga titulo nahanungod han katulinan han mga hurtado de mendoza usa nga taga almazán hi diego laínez usa nga relihiyoso nga espanyol nga heswita upod ni san ignacio de loyola ngan nagsunod ha iya nga heneral han compañía de jess usa hiya han mga teologo nga influyente didto han konsilyo han trento natawo hiya ha almazán nag aram hin pilosopiya ha universidad de alcalá de henares ngan hin teolohiya didto ha parís nga diin ginkakilala hiya kan san ignacio nagdungan hiya paghimo han iya mga sumpa o panaad didto han simbahan ha montmartre fransya han ngan gin ordenar nga padi dida han ha roma han ginpadara hi diego komo teologo pontifisyo ngadto han konsilyo han trento nga diin tinmambong hiya han mga sesyon tubtob han katapos hini katapos han nagsunod hiya kan san ignacio komo heneral han compañía ngan namuno hiya hini ha roma nga diin hiya nag ukoy hin permanente tubtob han iya pagtalikod hin kadayonan an labaw nga gimaupayi han mga gintukod hin artistiko románico kondi diri liwat mangangalimtan an mga kiritaon hin barroco renacentista ngan gótico hi hunyo enero usa nga kasanhi nga indonesian nga lider ha militar ngan politika nagsirbe hiya komo militar nga opisyal dida han nasodnon nga rebolusyon han indonesia pero kirukilalado pa hiya nga amo an maiha nga namuno nga ikaduha nga presidente han indonesia nga diin nagkapot hiya hini nga puwesto tikang han tubtob han sugad hin damo nga mga jawa o javanes uusa la an ngaran ni suharto ha mga kontexto nga diin an iya relihiyon amo an ginhihimangraw agsob nga tinatawag hiya nga haji o el haj mohammed suharto pero ini nga titulo islamiko diri upod han iya pormal nga ngaran o masurong gamiton an kasurat nga suharto han iya ngaran opisyal ha indonesia tikang han pero an daan nga kasurat nga soeharto agsob pa gihapon nga ginagamit han indones nga mga institusyon ngan medya ngan an daan nga kasurat an pinili ni suharto nmismo ha pagsurat han iya ngaran hi alfonso i o kun ha pinortuges afonso i hulyo agosto disyembre nga gin agnayan an nga malupigon an nga nagtkod o an nga harangdon han portuges ngan el bortukali ha inarabo an nga portuges ngan ibn arrink ha inarabo o kundi man anak ni enrique enriquez henriques han mga moro nga iya gin awayan amo an syahan nga hadi han portugal kilalado gihapon hiyá ha ngaran nga alfonso enriquez o kun ha pinortuges afonso henriques nakuha niya an paglugaríng han salatan nga bahin han ginhadian han galicia an kondado han portugal tikang han namumuno han galicia an hadi han león han nga diin nagtukod hiya hin bag o nga ginhadian ngan gindoble an kahaluag hini upod han reconquista usá nga panuyo nga iya ginsunod tubtub han iya kamatay han katapos hin kap atan kag unom ka tuig hin mga gera o pan gubat patok han mga moro hi afonso amo an anak nira enrique han borgonya ngan teresa an anak ha gawas ni hadi alfonso vi han león ngan castilla ngan han iya kapadis nga hi jimena nñez de lara sumala han crónica de portugal de ni ferno lopes an magigin hadi nga portuges natawo ha guimares nga hadto nga panahon amo an pinaka importante nga sentro hin politika han iya mga kag anak ginkarawat ini han kadam an ha pag iskolar nga portuges tubtub han pagproner han ni torquato de sousa soares nga an coimbra an sentro han kondado han coimbra ngan usá gihapon nga sentro han kan afonso mga ginikanan nga amo an lugar nga iya natawhan nga nagdangat hin dako nga kasina ha guimares ngan hin polémico nga barubalyo han hiní nga historyador ngan ni josé hermano saraiva ha urhe nagproponer hi almeida fernandes nga viseu an lugar nga natawhan ni afonso nga ginbase niya did han chronica gothorum nga nagsiring nga natawo hi afonso han iní nga posisyon ginsunod ni josé mattoso han iya biograpiya han had hi abel estefnio nagsuhestyon hin lain nga petsa ngan thesis nga diin nagproponer hiyá nga an pitsa han pagkatawo ngan an rehiyon han tierra de campos o bisan pa man sahagn nga posible nga mga lugar nga nataw han nga ginbase han mga nasabtan nga mga itineraryo han mga konde enrique ngan teresa naghad hin dugtong an magpadis nga konde ngan kondesa han portugal kutub han kamatay ni enrique han mayo han paglikus han astorga ngan katapos hiní nag usaan paghad hi teresa waray masabtan kun hin o an magturutdo ni afonso mga urhe nga mga tradisyon nga posible nagtikáng kan joo soares coelho usá nga bastardo nga tulín ni egas moniz hin linyea nga binabaye han mga butnga nga ika nga gatostuig ngan ginpahilawig hin mga urhe nga mga susumaton sugad han crónica de portugal de nagsiríng nga an magturutdo hi egas moniz de ribadouro posible upod hin bulig hin mga ginyakan nga mga paghinumdom nga nagpahanungod han magturutdo han panimalay han ribadouto bisan pa man mga kontemporaneo nga dokumento nga tikang han kansilyeriya ni afonso han iya mga syahan nga tuig nga konde han portucale nagpapakita sumala kan josé mattoso nga an posible nga magturutdo ni afonso henriques amo an suhag nga bugto nga lalaki ni egas moniz nga hi ermígio moniz nga dugang han pagin maguráng nga bugto han panimalay han ribadouro amo an nagin dapifer ngan majordomus ni afonso i tikang tubtub han hiya kamatay han nga nagpapakita hin pagkahiruhirani niyá ngadto han prinsipe hin panuyo nga makakuha hin darudako nga bahin han panurundon nga leonés an iya iroy nga hi teresa nakig api kan fernando pérez de trava an gigamhanan nga konde ha galicia an portuges nga mga hadianon dinmiri han alyansa han galicia ngan portugal ngan dinmaop hirá hin pag ugop kan afonso an arsobispo han braga ginkahulop gihapon han pagkagamhanan han galicia ngan nabaraka han mga pag unat ha pansingbahan han iya bag o nga katipa an galyego nga arsobispo han santiago de compostela nga hi diego gelmírez nga nag angkon hin nabilngan kuno nga mga relikya ni santiago ha iya bungto kumu paagi hin makakuha hin gahom ngan karikohan labaw han iba nga mga katedral ha rawis ibérico han inmabot hi afonso han edad hin napulo kag upat an panuigon hin pagkadumaku on han ika nga gatostuig naghimo hiyá han iya kalugaringon nga kabalyero ha iya pagbuot didto ha katedral han zamora han nga gintugotan han iya nanay katapos han kampanya militar ni alfonso vii patok han iya iroy han nagrebelde hi afonso patok han iya nanay ngan nagpadayon pagkuha han pagdumara han kondado tikang han reyna han harani ha guimares ha pag awayan han so mamede hi afonso ngan han iya mga umurogop nanlupig hin mga kasundalohan ha ilarom han iya nanay ngan ni konde fernando peres de trava han galicia ginpa iwas ni afonso an iya nanay ngadto ha galicia ngan nagkuha han pagdumara han kondado han portucale sugad man nawara an posibilidad nga mahibalik hin pagdugtong an portugal nga tubtub hiní nga panahon gintawag nga salatan nga galicia ngadto hin ginhadian han portugal ngan galicia sugad han una ngan nagin nag uusaan nga namumuno hi afonso pagsunod hin mga hangyo hin paglugaríng tikang han singbahan ngan mga hadianon han kondado ginlupig gihapon ni afonso an umangkon han iya nanay nga hi alfonso vii han león nga inmulpot pagbulig ha iya dad ngan sugad man nahitalwas niya an nasod tikang han pagdepende hin politika han korona han iya patod nga kanan león han abril gindikta ni afonso henriques an sinurat nga diin nagsangyaw hiyá han iya kalugaringon nga prinsipe han portugal sunod hi afonso binmalhin han iya pakig away patok han nagpapabilin nga problema han mga moro ha salatan nagin malinamposon an iya mga kampanya ngan han july nakadaog hiyá hin nakakalupig nga pagdaog ha pag awayan han ourique ngan dayon katapos posible ginpasangyaw hin waray may natipa nga hadi han mga portuges han iya mga kasondalohan nga gintukod an iya pagkapatas hin ranggo han iba nga mga ginhadian han rawis bisan man kun an syahan nga pagtawag han iya hadianon nga titulo natikang han an syahan nga katitirok han portuges nga cortes nga nagtirok ha lamego nga diin hahatagan hiya han korona tikang han arsobispo han braga ha pagkumpirma han iya paglugaring usá nga hinimohimo han ika nga gatostuig ha pinortuges nga kasaysayan bisan pa man an paglugaríng o independensya tikang han suseraniya ni alfonso vii han león dir la butáng nga iya matatagmtamán pinaagi hin militar an kondado han portugal kinahanglan pa nga makilal an ha diplomasiya han mga hagrani nga mga nasod nga usá nga ginhadian ngan labaw ha ngatanan han singbahan katoliko romano ngan han papa nag asawa hi afonso kan mafalda han saboya anak nga babaye ni amadeo iii konde han saboya ngan nagpadará hiyá hin mga embahador ngadto ha roma basi makigsabot han papa nagmalinamposon hiyá han pagsalikway han suseraniya han iya patod nga hi alfonso vii han león ngan nagin vasalyo lugod han papado sugad han mga hadi han sicilia ngan aragón ugsa ha iya han an bula nga manifestis probatum nagkarawat han bag o nga hadi nga vasalyo l han papa ngan waray iba ha portugal nagpahimo hiyá hin pipira nga mga monasteryo ngan kumbento ngan naghátag hiyá hin mga importante nga mga pribilehiyo hin mga orden nga relihiyoso hiyá an nagpatukod han monasteryo han alcobaa nga diin ginpatawag niya an orden cisterciense han iya bat nga hi bernardo han claraval han borgonya han nagsurat hiyá kan papa inocencio ii nga nagdeklara hiya han iya kalugaringon ngan han ginhadian nga mga surugoon han singbahan nga naghurar hin pagpadayon hin pagpa iwas han mga moro tikang han rawis ibérico ha paglaktaw hin bisan hin o nga hadi han león nagdeklara hi afonso han iya kalugaringon nga han papado nagpadayon hi afonso hin paginkilalado pinaagi han iya mga buhat patok han mga moro nga naagawan niya an santarém kitaa an paglupig han santarém ngan lisboa han kitaa pagpalibot han lisboa nalpig gihapon niya in importante nga bahin han tuna ha salatan han salog tajo bisan pa man nawad an iní balik ngadto han mga moro ha mga sumuronod nga tuig ha laín nga bahin hi hadi alfonso vii han león patod ni afonso nagkit han naglulugaríng nga namumuno han portugal nga rebelde l masrong ngan mapaít an pag awayan ha ira nga duhá ha mga sumurnod nga tig nahibulig hi afonso hin gyera nga diin inmgop hiyá han aragonés nga had nga kaaway han castilla basi masiguro an alyansa an iya anak nga hi sancho ginbalato kan dulce an bugto han konde han barcelona ngan infanta of aragon ha kataposan katapos han pagdaog ha pag awayan ha valdevez nagtukod an tratado han zamora hin kamuráyaw han duhá nga magpatod ngan hin pagkilala han ginhadián han león nga soberano nga ginhadi an an portugal han an lagas na nga dom afonso nahulog tikang han iya kabayo did hin pag atubangay harani ha badajoz ngan posible nga napiangan ngan nabihag han mga kasundalohan han had han león nga hi fernando ii nga iya gihapon umágad tikang hiní nga panahón waray na mangabayo an portuges nga had kundi diri sigurado kun tungod ba han pagkapi ang sumal han urhe nga nahig araan nga kasaysayan nga portuges nahinab iní kay makinahanglan daw magsurender hin utro hi afonso kan fernando ii han león o kundi man magkakaada hin gyera han duha nga mga ginhadi an kun mangabayo hiyá napiritan an portugal pagsurender hin paglukat para ha iyá an haros tanan nga mga nasakop nga mga katunaan ni afonso ha galicia amihan han salog minho han mga naglabay nga tuig han ginbaydan an mga pribilehiyo ngan mga pabor nga ginhatag han singbahan katoliko romano ha waray pagluluya nga paningkamot hin pira nga mga api sugad han primado nga arsobispo han braga nga hi paio mendes ha korte han papa ginpasamwak an bula papal nga manifestis probatum nga nagkarawat han bag o nga had nga basalyo la han papa did han bula ginkilala gihapon ni papa alejandro iii hi afonso nga had ngan an portugal nga usá nga naglulugaríng nga korona nga mayda katungod nga sumakop hin mga katunaan tikan ghan mga moro upod hiní nga panalangin han santo papa nadig on an portugal hin pagin ginhadi an han an almohad nga kalifa nga hi abu yaqub yusuf nagtirok hin dako nga puwersa hin almohade nga bumulós patok han mg portuges nga pagsulong nga ginbuhat tikang mahuman in lima ka tuig nga kasabotan han ngan iya ginpalibotan an santarém nga dinadapigan ni sancho nga anak ni afonso waray magmalinamposon an almohade nga pagpalibot han pag ulpot hin mga sumat nga kinmada hin pagdepensa han syudad an arsobispo han compostela ngan hi fernando ii han león ngahaw gihapon upod han iya army an mga almohade naghunong han ira pagpalibot ngan han ira pag atras nahimo nga kapirdihan tungod hin pagpanic dida han ira kampo nga diin nasamaran an almohade nga kalifa sumala hin usá nga bersyon tungod hin bolt hin crossbow ngan namatay dida han tikadto ha sevilla namatay hin diri maiha hi afonso posible tungod hin tigda nga nadangat hin kamatayan dida han disyembre gintatahuran hi afonso nga bayani han mga portuges tungod han iya personal nga pamatasan ngan tungod nga amo an nagtukod han ira nasod mayda mga sumat hin mitiko nga kinahanglan hin ka tawo hin pagdara han iya espada ngan hi afonso karuyag makig away hin personal nga kombate han iba nga mga monarka kundi waray may naruyag pagkarawat han iya pag ayat ginsusumat gihapon nga bisan man han iya maupay ngan pasidungganon nga batasan nga maisog hiya hin kasinahon mayda mga ginsaysay nga naghatang hin pananglitan hin usá nga legado han santo papa nga nagdara ha iya hin mensahe tikang kan papa pascual ii nga dumiri pagkilala han kan afonso pag angkon hin pagin hadi an nahinabo tungod kay sunod hini nakatalapas o nakasala hin gutiay nga pagtalapas patok han hadi o kundi man katapos la pagbasa han surat hi afonso duro hin kasina ngan hapit niya patayon an representante han santo papa nga diin pipira nga mga portucalense nga mga noble ngan mga kasundalohan nagkinahanglan nga pugngan an batan on nga magigin hadi han nag asawa hi afonso kan mafalda anak ni amadeo iii konde han saboya ngan mahaut han albon ngan an duha nagpakita hin syahan nga mag upod han mayo hadto nga tuig nga nagkumpirma hin mga karta nga hadianon mayda hira han mga sumurunod nga katulinan ugsa han iya pag asawa kan mafalda hi hadi afonso nakapaburod kan chamoa gómez anak nga babaye ni konde gómez nñez ngan elvira pérez bugto nira fernando ngan bermudo pérez de traba han iya suhag nga anak nga lalake an iya mga anak ha gawas kan elvira gálter amo hira hi hadi afonso amo gihapon an amay ni hi manuel luis quezon y molina agosto agosto amo an syahan nga mangulo o presidente han mankomunidad pilipinhon o philippine commonwealth hiya an sinisiring nga ikaduha nga mangulo han pilipinas sunod kan emilio aguinaldo ipinanganak si manuel l quezon sa baler tayabas tinatawag na yana aurora sadton agosto ang tunay niya na ngaran manuel luis m quezon anak hiya nina lucio quezon ngan maria dolores molina pareho mga paratutdo nagtapos siya ng pag eskwela sa colegio de san juan de letran sadton kaapi siya sa mga nag alsa kontra sa mga kastila nakigsamok liwat siya kaupod an pilipino na nasyonalista sadto gyera pilipino amerikano kabulig ni emilio aguinaldo sadto nagin gobernador sya sa probensya sa tayabas kudi nagbitiw para mangumpanya para sa asambleya ha pilipinas kun diin siya naman an nagin pinuno ha asambleya tikang tubtob siya an nagin komisyonero sa estados unidos para sa pilipinas sini na panahon naipasa an jones act nagkasakit tuberkulosis si quezon ngan namatay sa saranac lake franklin country new york sadton agosto sa edad na ginlubong an iya minatay sa arlington national cemetery kudi ginliwat sa manila north cemetery ngan gialiwat otro ngadto sa monumento sa quezon memorial circle hi georges jean raymond pompidou hulyo abril usá nga franses nga polítiko nga nag alágad nga mangulo han fransya tikang kutob han iya kamatayan han hiyá anay an primer ministro han fransya tikang kutob an gimaihai nga paglingkod hiní nga puwesto han kaagi hiní maiha na hiyá nga kabulig ni mangulo charles de gaulle komo mangulo han estado usá hiyá nga moderado nga konserbador nga nag ayad han relasyon han fransya ngan han estados unidos ngan nagmantener hin positibo nga mga relasyon han mga bag o nga nagka independente nga mga kasanhi nga kolonya ha africa ginpadig on niya an iya partido politika an paghiusa hin mga demokrata para han republika union des democrates pour la ve république o kundi man udr basi ini magin usá nga madig on nga salipdanan para han gaullist nga pag gios an pagkamangulo ni pompidou ginkikita hin dako nga pagtahod han mga franses nga mga komentarista ha politika iton korporasyon in uska kompanya o grupo hin mga tawo nga otorisado maggios komo usa ka nag uusaan nga entidad pagkita hit balaod usa ini nga tawo ngan ginkikilala nga sugad ha balaod an mga nahiuna nga nakainkorporado nga entidad in gintukod pinaagi hin carta ini in usa nga buhat ad hoc nga ginhatag hit uska monarkiya o ginpasa hit usa ka parliamento o lehislatura kasagaran nga mga hurisdiksyon yana in nagtutugot na mga mahimo iton bag o nga korporasyon pinaagi hit pagparehistro durudilain ka klase it mga korporasyon nga kasagaran ginlalain hit baload han hurisdiksyon kun diin ini in nahihimo ha duha nga klase kun makakaisyu hini hin stock o diri o kun ini ba in nag gaganansya kun it lokal nga balaod in naglalain han korporasyon hit akos makaisyu hin stock an mga korporasyon nga gintutugotan in gintatawag nga stock corporation an pagtatag iya han korporasyon in pinaagi ha stock o bakas ngan an mga tag iya han bakas in gintatawag nga stockholder an mga korporasyon nga diri gintutugotan makaisyu hin stock in gintatawag nga non stock corporation an mga kinokonsidera nga mga tag iya han korporasyon in hira nagpapamiyembro hit korporasyon ngan hira in gintatawag nga api han korporasyon nabubuhi it corporasyon tungod hit balaod diri man ngani hiya tawo pero it pagkita hit balaod baga baga hiya usa nga tunay nga tawo waray niya kakayahan magbuhat hin biskan ano labot la an mga ginpatapod han balaod kun matindog na an usa ka corporasyon poydi na hiya kumiwa para matuman it iya panuyuan mayda na hiya kakayahan makakiha ngan magkiha ha iya ngaran poydi liwat hiya magkamayada kalugaringon nga tatak para magpahitood hit mga dokumento mayda hiya kalugaringon nga personalidad na magkaiba han mga tagapagdumara ug tag iya poydi hiya makapagtagiya hin kagamiton ug katunaan diri liwat hiya basta basta mawawara biskan it mga tag iya ug tagdumara magkamagtay o magkababalyuhan napadayaon la gihap iya kinabuhi sunod han nakasaad ha artikulo han pagcorporasyon o sertipiko han pagcorporasyon tungod nga ginhimo la hiya han balaod waray ini hiya lawas nakakagios la hiya tungod han iya mga ahente it iya ahente amo an mga direktor ngan tagapagdumara han corporasyon mayda kalugaringon na personalidad an corporasyon ha mata hit balaod bulag it corporasyon ha mga tag iya ug tagdumara tungod hini diri makakalanat it mga nautangan han corporasyon ha mga ari arian han tagdumara ug tag iya labot la an mga pinondar han mga tag iya ha corporasyon madali liwat magbalhin hin mga bahin an usa nga tag iya mas nakakatirok hin durudako na puhunan an corporasyon tungod it iya kinaiya kadam an ha mag tagapagdumara han corporasyon magkarit liwat nakakapili man ug nakakaaghat hit mas maupay nga empleyado an usa nga corporasyon ha gawas han mga tag iya an daan na balaod han corporasyon ha pilipinas amo an act no na napatuman han abril ini nabalyoan han batas pambansa blg na napatuman han mayo an ahensya han gobyerno ha pilipinas nga tagabantay ngan nagpapausbong han mga corporasyon ha pilipinas amo an securites and exchange commission an ihap agsob liwat tawagon ha winaray nga numero tikang han kinatsila nga nmero usa nga abstrakto nga ideya nga ginagamit ha pag ihap ngan pagsukol iton simbolo o tigaman nga ginagamit pagtigaman o pagrepresenta hin ihap tinatawag liwat nga ihap o numero an pag ihap ha winaray mayda pagkaiba han panahon han pag ulpot han mga katsila ngan an pag ihap ha yana ha yana agsob gamiton an mga espanyol nga ihap nga labaw hin gawas han gatos ug yukot kundi masasabtan pa gihapon an paagi hin pag ihap ha winaray tulo ka panahon nga maikukumpara an pag ihap ha winaray han nga panahon ni padre domingo ezguerra han nga panahon ni norberto romuáldez ngan an yana tikang han sumala han arte de la lengua bisaya de la provincia de leyte arte han binisaya nga yinaknan han probinsya han leyte ni padre domingo ezguerra nga ginsurat han tuig amo ini an mga ihap ha winaray sumala kan ezguerra an pag ihap hin labaw hin napulo baga hin ginhahatag an masunod nga ihap hin tagnapulo tapos ginhahatag kun pira an mabibilin pananglitan an napulo kag walo ha panahon ni ezguerra puyde igyakan nga hingarohaan na iduha o icacaduhaan na iduha nga buut sidngon duha na la ugsa magin karuhaan i e nga igdugang magin o an katloan kag tulo nga pipito na ihingapatan nga buot sidngon pito ugsa umabot ka kap atan i e ugsa umabot ha puyde liwat nga an ihap ighatag kun ika pira dida han kamutangan hin bagis hin ihap ugsa mag abot han sunod nga tagnapulo nga ihap pananglitan an ihap nga karuhaan kag upat puyde liwat ighatag nga icacatloan nga upat o hingangatloan nga upat nga buot sidngon ika upat nga kamutang ugsa umabot han katloan i e nga puwesto ha tikadto ha tigamni nga ezguerra naggamit hin nga nga pagsumpay dinhi pero na han usa nga paagi han ginsurat ni norberto romuáldez an iya barasahon nga bisayan grammar ini an iya talaan han mga ihap ha winaray ginhahatag ha ubos an daan nga ortograpiya sumala han ginbutang ni romualdez ngan han ortograpiya nga iya ginproponer ngan gagamiton han sanghiran san binisaya an pagkaiba han pag ihap han kan romualdez an paggamit han ribo han pag ihap ha ubos amo an ginagamit han bibliya ngan han pagpurulongan ni eduardo makabenta an clark air base ha literal nga winaray base pan kalangitan han clark usa nga kasanhi nga united states air force nga base ha isla han luzon ha pilipinas nga nahamutang hin ka milyas ha katundan tikang ha syudad han angeles mga ka milyas ha kanawayan tikang ha metro manila an clark air base usa nga lugar militar han amerikan tikang han tubtob an base mga ka kwadrado nga milyas ka km nga mayda reserbasyon militar nga natubtob ha amihanan nga nalakip hin ka kwadrado nga milyas ka km an base usa nga istasyon hin mga pwersa amerikano dida han katapos han gyera pankalibotan ii ngan tubtob han usa nga gindadapigan hin suporta lohistika dida han gyera ha vietnam katapos han pag iwas han mga amerikano nga puwersa dida han an base amo an nagin lugar han luparan panlangyaw han diosdado macapagal ngan han clark freeport zone an syudad han malolos usa nga ika upat nga klase nga syudad ha lalawigan han bulacan philippines amo ini an kapital nga syudad han bulacan nahimutang ini hin ka kilometro ha amihanan tikang ha manila ngan usa ini nga importante nga suburb ha gawas han manila mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay sumala han census han tuig didto ha malolos an lugar han katitirok han paghimo han batakan balaod o katitirok konstitusyonal han nga kilalado nga amo an katitirok ha malolos nga pagtukod han syahan nga republika pilipinhon an syahan nga republika ha asya an malolos amo an lugar han kaagi han pilipinas nga diin nahinabo an katitirok han paghimo han batakan balaod o katitirok konstitusyonal han nga nagdangat han pagtukod han syahan nga republika pilipinhon an syahan nga republika ha asya nga pinamunoan ni emilio aguinaldo an malolos amo an nagsirbe nga kapital han halipot hin pag iha nga republika tikang han durante han gyera pilipinhon amerikanhon nakuha han mga amerikano an malolos dida hin madugó nga pag awayan nga nagresulta han pagkalagiw ni aguinaldo ngadto ha san fernando pampanga didto ha malolos ginbuhat an pag inagurar ni presidente joseph estrada han hunyo ha simbahan han barasoain nagin syudad ini dida han hi camillo paolo filippo giulio benso konde han cavour konde han isolabella ngan leri agosto hunyo usa nga nangunguna nga tawo dida han pakigbisog para hanpaghiusa han italya hiya an nagtukod han orihinal nga partido liberal italyano ngan primer ministro han ginhadi an han piedmont sardinia ngan hiya an nagdumara hini durante han ikaduha nga gyera hin paglugaring han italya ngan han mga kampanya ni garibaldi para han paghiusa han italya gawas hin unom ka bulan nga pagbiya tikang han pwesto namatay hi cavour mga tulo ka bulan katapos han pagdeklara hin nahiusa nga ginhadi an han italya ngan sugad man waray hiya mahiabot han paglakip han venecia o roma dida han ginhadi an an syudad han meycauayan o meycauayan usa nga syahan nga klase nga syudad ha lalawigan han bulacan philippines nahamutang it syudad hin mga ka km ha amihanan tikang ha manila ngan mga ka km ha salatan tikang han syudad han malolos an kapital han lalawigan ginsasapitan an syudad han meycauayan han bungto han marilao ha amihanan han syudad han valenzuela ha salatan han syudad han caloocan ha sidlangan ngan han bungto han obando ha katundan naglalakip ini hin kahaluag nga ka kwadrado nga kilometro nga mga han bug os nga kahaluag hin katunaan han lalawigan han bulacan sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay han an meycauayan ngan han hirani nga distrito han marilao ginlista nga duha nga syudad han pinakaduro hin polusyon han bug os nga kalibutan an meycauayan ginbahin ngadto hin karuhaan kag unom nga mga baranggay an syudad han san jose del monte o san jose usa nga ikaduha nga klase nga syudad ha lalawigan han bulacan philippines ginsasapitan ini han syudad han caloocan ngan syudad han quezon ha metro manila ha salatan han rodriguez rizal ha sidlangan han santa maria ngan marilao nga mga bungto han bulacan ha katundan ngan han norzagaray bulacan ha amihanan sumala han in the north sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay an syudad mayda kalugaringon nga representante han kamara han mga representante tikang han pagkabulag hini tikang han ika upat nga distrito han bulacan dida han an syudad han san jose del monte ginbahin ngadto hin duha nga mga distrito para hin panuyo hin pagrepresentar ginbahin ini ha politika hin mga kalim an kag siyam nga mga baranggay nga diin karuhaan kag tulo naglalakip han syahan nga distrito samtang an nahabilin lakip han ikaduha nga distrito distrito i distrito ii an costa rica nga gintatawag ha opisyal nga republika han costa rica ha kinatsila repblica de costa rica usa nga nasod ha butnga nga amerika o centroamérica ginsasapitan ini ha amihanan han nicaragua han panama ha timugan o salatan sidlangan ngan han dagat caribe ha sidlangan ngan han kalawdan pacifico ha katundan an kapital hini amo an syudad han san josé kinatsila an opisyal nga yinaknan hini an costa rica nga usa han mga demokrasya nga konsolidada ha mga amerika nakamantener hin usa nga maupay nga establisado nga politika bisan pa han kakurian hin ekonomiya ngan sosyudad han naglabay nga mga dekada nakikala an costa rica nga amo an syahan nga nasod nga nag abolir han ehersito o puwersa nga armado hini dida han disyembre han an indise hin desarrolyo humano hini usa han mga gimaupayi ha latinoamérica nga nakakuha han ika upat ka puwesto sunod han argentina chile ngan uruguay an costa rica amo an ikalima ha kalibutan dida han klasipikasyon han indise han desempenyo ambiental han ha mga kanasuran han amerika latina an costa rica amo an syahan nga lugar dida han klasipikasyon han kompetitividad turistika ngan ika ha kalibutan an costa rica mayda pito nga mga lalawigan o probinsya ngan ini nga mga probinsya ginbahin ngadto hin kawaloan kag usa nga mga kanton cantón ha kinatsila nga an plural cantones nga an kada tagsa gindudumara hin alkalde an mga alkalde ginpipili ha tagsa upat ka tuig han katawhan han tagsa kanton waray ini mga lehislatura probinsyal an mehiko puyde liwat igsurat ha winaray nga méhiko o mexico kasurat ha kinatsila ngan pormal nga winaray méxico puyde liwat igsurat nga méjico nga an opisyal nga ngaran estados unidos mehikanos usá nga nasod ha salatan nga dapit han amihanan nga amerika ginsasapitán iní ha amihan han estados unidos ha salatan ngan katundan han kalawdan pasipiko ha timugan han guatemala belize ngan han dagat caribe ngan ha sidlangan han golfo han mexico naglalakip hin haros iní nga nasod amo an ika lima nga gidako i nga nasod ha mga amerika hin bug os nga langyab o kahaluag ngan iní an ika nga gidako i nga naglulugaring nga estado ha kalibutan upod hin ginbanabana nga kamolupyohan hin labaw ka milyon nga tawo an mehiko amo an ika napul nga nasod hin gidamo i hin kamolupyohan ngan an gidamo i hin kamolupyohan nga nayakan hin espanyol nga nasod ha kalibutan samtang amo gihapon iní an ikaduhá nga gidamo i hin kamolupyohan ha latin america sunod han brasil it mexico usá nga federasyon nga nahihimo tikang hin nga estado ngan han syudad han mehiko cdmx nga amo an kapital o pamunuan nga syudad ngan an syudad nga gidamo i hin molupyo upod han mga iba nga metropolis ha nasod an guadalajara monterrey puebla toluca tijuana ngan león an estados unidos mehikanos usa nga federasyon hin katloan kag usa nga gawasnon ngan soberano nga mga estado nga nahimo hin paghiusa o unyon nga may ada yakanbalaod han distrito federal ngan iba nga mga teritoryo an tagsa estado mayda kalugaringon nga batakan balaod ngan kongreso pati poder judicial ngan an mga bungtohanon hin nan eelehir o namimili ha direkta nga pagpili o pagbotos hin gobernador para hin unom ka tuig nga panahon hin serbisyo pati liwat hin mga representante diputados locales ngado han ira mga tagsa tagsa nga mga kongreso hin estado para hin tulo ka tuig nga panahon hin serbisyo an nga mga estado ngan an distrito federal tinatawag nga mga entidades federativas ngan ini ngatanan patas hin representasyon dida han kongreso han paghiusa o kongreso han unyon it mga estado mehikano ginbahin liwat ngadto hin mga munisipyo municipios an giguti ayi nga opisyal nga politikal nga entidad dida han nasod nga gindudumara hin alkalde o presidente han munisipyo presidente municipal nga na iilihir han mga nangungukoy hin pluralidad it mga munisipyo puyde pa igbahin ngadto hin mga diri autonomo nga mga delegasyon delegaciones o ha mga semi autonomo nga mga presidensya auxilyar presidencia auxiliar ha batakan balaod an syudad han mehiko komo kapital o ulohan han federasyon ngan lingkoranan han mga gahom han paghiusa o unyon amo an distrito federal usa nga ispisyal nga pagbahin ha politika ha mehiko nga gintatag iyahan han federasyon hin bug os ngan diri ngadto hin partikular nga estado ngan sugad man mas limitado an lokal nga pagdumara hini kaysa han mga iba nga mga estado han nasod bisan pa man tikang han nagkaada ini hin sunod sunod nga pagtikadako nga grado hin autonomiya ngan yana an mga nangungukoy hini naka elihir hin mangulo han gobyerno jefe de gobierno ngan hin mga representante hin asablea lehislatiba hin direkta kondi an pagkaiba tikang han iba nga mga estado amo nga an distrito federal waray konstitusyon kundi balaod hin pan gobyerno an syudad han mehiko conterminous ngan coextensive han distrito federal an mga ngaran han katloan kag usa nga mga estado ngan han distrito fderal ngan an ira mga opisyal nga mga pagpahalipot nga postal ha parentesis ginpapakita ha nasunod nga tabla upod an mga agsob gamiton nga mga bandira han estado an puerto rico nga an opisyal nga ngaran han kinatsila estado libre asociado de puerto rico literal nga winaray kaapi nga gawasnon nga estado han puerto rico ngan ha iningles commonwealth of puerto rico literal nga winaray mankomunidad han puerto rico o komunwelt han puerto rico usa nga teritoryo nga diri incorporado nga gindudumara han estados unidos nga mayda status hin autogobyerno o paglugaring hin pagdumara nahamutang ini ha dumagsaan o amihanan sidlangan han dagat caribe ha sidlangan tikang han republika dominicana ngan katundan tikang han islas virgenes an mga puertorriqueño sumala han balaod jones han mga bungtohanon o ciudadano han estados unidos an puerto rico mayda ka munisipyo municipio an mga ini na elihir hin alkalde alcalde ngan lehislatura munisipal legislatura municipal an santa maria usa nga syahan nga klase nga urban nga bungto ha lalawigan han bulacan pilipinas an bungto han of sta maria nahamutang hin ka kilometro ha dumagsaan o amihanan sidlangan tikang ha manila ngan nahamutang ha sinirangan nga dapit han bulacan ginsasapitan it bungto ha amihanan han mga bungto han angat ngan pandi parti han syudad han san jose del monte ha salatan norzagaray ngan iba nga dapit han syudad han san jose del monte ha sidlangan ngan han mg bungto han marilao ngan bocaue ha katundan nga dapit sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha densidad hin populasyon nga ka tawo ha tagsa kilometro nga kwadrado an santa maria ginbahin ngadto hin karuhaan kag upat nga mga baranggay an literatura waraynon amo an literatura nga ginsurat hin mga waraynon ha winaray an mga syahan nga mga sumat hin waraynon nga literatura natikang han han pagdokumentar hin heswita nga padi nga hi padre francisco ignacio alzina han mga porma hin siday sugad han candu haya ambahan canogon bical balac siday ngan awit nagpahayag gihapon hiya han susumaton ngan posong mga syahan nga porma hin pagsaysay daan na mayda mga tradisyon hin teatro dida hin pagpasundayag hin mga pagsiday mga ritwal ngan mimetiko nga pagsayaw an mga sayaw nagpahayag hin mga kalipay ngan mga buhat han hadto nga mga waraynon ha sulod hin tulo ka siglo hin espanyol nga pagkolonisar ug dugang pa nga panahon hin pag okupar han mga amerikano an mga daan nga mga ritwal mga porma hin pagsiday ngan mga pagsaysay inmagi hin pagliwat in usa nga pananglitan amo an balac usa nga pagsiday hin baton baton hin lalaki ngan babaye sumala kan charo n cabardo usa nga historiadora hin waraynon an balac nagpabilin ha iya porma bisan pa man kon nagkaada ini hin mga bag o nga tawag ngan naghuram hin mga aspeto han mga yinaknan han mga nagkolonisar han panahon han mga espanyol an balac gintawag nga amoral dida han panahon han mga amerikano gintawag ini nga ismayling in pulong tikang han iningles nga pulong nga smile o paghiyom sumala hin nag imbestiga hin literatura mayda mga dapit han samar nga an balac o ismayling ginliwat agod makapahayag hin mga sentimyento patok hin imperyalismo nga diin an babaye nagtitigaman han iroy nga tuna ngan an lalaki amo an patriota nga nagsasaysay han iya gugma han nasod talaan hin pipira nga mga bantog nga paragsiday ha waraynon nga yinaknan an abu dhabi amo an pamunuan ngan ikaduhá nga gidamoi hin molupyo nga syudad han emiratos arabes unidos sunod han dubai amo gihapon iní an pamunuan han emirato han abu dhabi nga amo an gidako i han pito nga emirato han eau nahamutang hin pur ha gulfo han persia an abu dhabi tikang han butnga katundan nga baybayon kadam an han syudad ngan han emirato nangungukoy ha mainland nga nahasumpay han iba nga dapit han nasod sumala han impormasyon han an urbano nga langyab han abu dhabi mayda ginbanabana nga kamolupyohan nga ka milyon tikang hin ka milyon ha emirato han abu dhabi han mga balayan an abu dhabi hin mga opisina han lokal ngan federal nga gobyerno ngan amo an balayan han gobyerno han emiratos arabes unidos ngan han supremo nga konseho hin petroleo balayan an syudad han mangulo han eau nga api han panimalay han al nahyan an madagmit nga pagpadukwag han abu dhabi ngan urbanisayson upod hin dagko nga mga reserba hin lana ngan gas ngan produksyon ngan hataas nga average nga income nagbalhin hiní ngadto hin dako nga nadukwag nga metropolis amo iní an sentro han nasod hin politika ngan industriya ngan usá nga dako nga sentro hin kultura ngan komersyo an abu dhabi amo an naamot hin mga duhá ka tagtulo nga bahin han mga ka bilyon nga ekonomiya han eau an palibot han abu dhabi pun hin ebidensya nga nakuha ha arkeyolohiya hin mga kahadto nga mga sibilisasyon sugad han kultura han umm an nar nga tikang han ikatulo nga millenio uc mayda gihapon nabilngan nga iba nga mga panimungto gawas han yana nga syudad han abu dhabi upod han sinirangan ngan katundan nga mga rehiyon han emirato an pulong nga abu inarabo para hin amay ngan dhabi amo an inarabo nga pulong para hin gasela o bugsok nga gasela sugad man it abu dhabi nangangahulogan nga amay hin gasela o kundi man amay hin bugsok nga gasela ginhuhunahuna nga iní nga ngaran dinmangat tungod hin kadamo hin mga gasela hiní nga lugara ngan hin susumaton mahiunong kan shakhbut bin dhiyab al nahyan an bani yas nga bedouin syahan anay nahasentro ha oasis han liwa ha katundan nga rehiyon han emirato iní nga tribo amo an pinaka importante hiní nga lugar nga mayda labaw hin nga mga grupo grupo han an al bu falah nga grupo nagbalhin ngadto han pur han abu dhabi ha baybayon han gulfo han persia tungod hin pakabiling hin tubig didto usá nga panimalay hiní nga grupo amo an nahyan nga panimalay nga amo yan an namumuno nga pamilya han abu dhabi an komersyo hin panlurop para hin mga mutya o perlas usá nga dako nga industriya ugsa han pakatar hin mga reserba hin krudo nga lana sumala hin pinambasaran hin impormasyon an gulfo han persia amo an gimaupayi nga kamutangan para hin mga perla an mga nanlulurop hin perlas nalurop hin mga usá kutob usá ngan tungá ka minuto ngan malurop hirá hin mga katloan ka beses hin inadlaw waray mga tangke hin pagginhawa ngan waray gintutugotan nga iba nga mga mekaniko nga garamiton an mga nanlulurop mayda anit nga tinaod ha ira irong nga mga anit nga tabón han ira mga tudlo ngan tamuragko ha tiil nga pagdapig ha ira samtang namimiling hirá hin mga sisi diri binayda an mga nanlulurip hin ira buhat hin inadlaw kundi nakakakarawat hirá hin bahín han mga ganansya hin season o panahón han ika nga gatostuig dangat hin mga kasabutan nga tinatawag nga mga truce ha iningles ngan tregua ha kinatsila nga naghatag han baybayon han ngaran hiní nga trucial coast o costa de tregua nga ginbuhat han gran bretanya ngan han mga sheikh han mga arabo nga estado han gulfo han persia an britanya amo an nagtin dako nga impluwensya hiní nga lugar an prinsipal nga tuyo han interes han mga british amo an pagdapig han ruta hin komersyo ngadto han indya tikang hin mga pirata nga amo an rason han ngaran anay hin i nga lugar an baybayon hin pirata sunod han pagpuypoy an pag pirata hiní nga lugar mayda iba nga mga panuyo nga ginbanabana sugad an panginahanglaon ha estratehiya han british nga pagpagawas hin iba nga mga kagamhanan tikang han rehiyon katapos han ira pag iwas ha indya han nagkapot an british han ira impluwensya ha abu dhabi han pagtikadako hin interes han potential han industriya hin lana han gulfo han persia an abu dhabi nakigparuha han mga nasunod nga mga bungto ngan mga syudad an syudad han imus usa nga syahan nga klase nga syudad ha lalawigan han cavite ha pilipinas sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay an imus ginbahin ngadto hin kasiaman kag pito nga mga baranggay han hunyo an presidente hadto nga hi ferdinand marcos nagpagawas han dekreto presidensyal no nga nagbalhin han kapital han lalawigan tikang han syudad han trece martires ngadto ha imus waray lain nga balaod katapos hini nga nag ispisipika han kapital han cavite kundi an lingkoranan han gobyerno han lalawigan ginbalik ngadto ha trece martires han an syudad han cavite ha chabacano ciudad de cavite inintsek tinag alog lungsod ng cavite usa nga ika upat nga klase nga syudad ha lalawigan han cavite ha pilipinas nahamutang an syudad dida hin baga hin kawil nga katadman o peninsula nga nagawas ngadto han bahia han manila an syudad han cavite amo an kasanhi nga kapital han lalawigan an historiko nga isla o puro han corregidor ngan an mga hagrani nga mga isla ngan bulag nga mga kabatoan han caballo carabao el fraile ngan la monja nga mabibilngan han ganghaan han bahia han manila nalalakip han yakan balaod o jurisdiksyon ha tuna han syudad nahamutang an syudad hin mga ka kilometro ha habagatan tikang ha manila ha karsada nagsasapit ini han bungto han noveleta nga nahamutang ha salatan an peninsula nagtatak op han bahia han bacoor ha timugan ngan han bahia han cañacao ha dumagsaan nga mga kabahin han bahia han manila an poblasyon o sawang han syudad ginbahin bahin ngadto hin lima nga mga distrito dalahican santa cruz caridad san antonio ngan san roque ini nga mga distrito ginbabahin bahin pa ngadto hin walo nga mga zona ngan mga nga mga baranggay an base naval han sangley point lakip han syudad ngan nahamutang ini ha gi amihanan nga dapit han peninsula ini usa nga base naval han amerikano han una ngan nahimo na nga ispisyal nga base militar han pilipinas sumala han nga census an syudad han cavite mayda populasyon nga ka tawo hin kahaluag hin tuna nga ka kwadrado nga kilometrosquare kilometers an syudad han cavite ginbahin ngadto hin kawaloan kag upat nga mga baranggay an syudad han tagaytay ha tinag alog lungsod ng tagaytay usa nga ikatulo nga klase nga syudad ha lalawigan han cavite ha pilipinas nahamutang ini hin ka kilometro ka milyas tikang ha manila pinaagi han aguinaldo highway ngan usa ini han mga sikat nga mga karadto an hin turista an syudad han tagaytay mayda maupay nga lantawan han bulkan taal an syudad usa gihapon nga kilalado nga karadto an hin turista tungod han mahalayahay nga klima nga dara han kahitas an ha bukid nga kamutangan han syudad sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo ha nga mga panimalay an syudad han tagaytay ginbahin ngadto hin katloan kag upat nga mga baranggay an syudad han trece martires ha literal nga winaray syudad han napulo kag tulo nga mga martir ha tinag alog lungsod ng trece martires usa nga ikatulo nga klase nga syudad ha lalawigan han cavite ha pilipinas an syudad amo an lingkoranan han kagamhanan o gobyerno han cavite ngan diin in damo han mga opisina han kagamhanan han lalawigan nahamutang sumala han census han tuig mayda ini populasyon nga ka tawo hin kahaluag hin katunaan nga ka kwadrado nga kilometro ginngaranan ini ha dungog han napulo kag tulo nga mga martir han cavite nga ginpatay han mga espanyol dida han septyembre an syudad han trece martires ginbahin ha politika ngadto hin napulo kag tulo nga mga baranggay nga urbano ngan nga rural gintuy ini nga an syudad bahinbahinon ngadto hin napulo kag tulo nga mga baranggay sumala han plano ni senador senator justiniano montano ngan ni kongresista jose cajulis nga dako an papel han paghimo han syudad an tagsa baranggay gingnaranan ha dungog hin usa han mga napulo kag tulo nga mga martir han cavite agod mahinumdoman ngan pahidunggan an ira ka isog ngan pagkabayani ha ubos an ngaran han napulo kag tulo nga mga baranggay ngan an ngaran nira ugsa maipasa an karta han syudad han mayo an syudad han antipolo usa nga syudad han republika han pilipinas sakop ito han lalawigan han rizal ha nasabi nga nasod nagkadatung an mga franciscan missionaries sa antipolo sadton ngan nagtindog sin ditoy na simbahan na yana amo an boso boso church ginsaliwnan an mga fransiscans san mga jesuits sadton san linobo an popyulasyon san mga kristiano sa antipolo na inabot ngan an mga lumad na dumagat nagliwat ngadto san mga kagurangan sadton marso an imahen na kilala yana na virgin of antipolo dinatung tikang sa acapulco neuva espana mexico yana dara ni gobernor heneral juan niño de tabora ngan ginbilin an imahen sa mga jesuits para simbahan san antipolo sa ginorganisar an village ngan nagin bungto skop san probinsya san tondo san pagtunga a san probinsya sadton nagin parte an antipolo sa distrito sa san mateo de los montes na nagin districo san morong ginbabahin an antipolo ngadto sin na barangay an lugar na kun diin nagtatapo an giutan san mga barangay dela paz san isidro san jose ngan san roque amo an gin tatawag na poblacion an andorra la vella amo an pamunuan o kapital han prinsipalidad han andorra nahamutang iní hin hitaas ha sidlangan nga pirineos ha butnga han fransya ngan espanya amo gihapon iní an ngaran han parokya nga nagpapalibot han pamunuan sumala han impormasyon tikang han an syudad mayda kamolupyohan nga ngan an kasawangan nga langyab o kahaluag nga naglalakip han escaldes engordany ngan mga nalalakip nga mga baranggay mayda mga ka molupyo an prinsipal nga industriya turismo bisan pa man kun an nasod nakakatirok gihapon hin panalapi tikang ha langyaw tungod han pagka tax haven hiní an ngaran nga andorra la vella nangangahulogan nga andorra nga bungto ha literal andorra an bungto basí maipahayag iní tikang han prinsipalidad han andorra bisan man kon ha kinatalan an pulong nga vella sugad han frinanses nga vieille tikang han linatin nga pulong nga vetula nga nangangahulongan nga dáan an vella dinhi sugad han frinanses nga ville ngan kinatalan nga vila tikang han linatin nga pulong nga villa ngan nangangahulogan nga bungto an atenas o kundi man athens athína katharevousa athinai kahadto nga griniyego athnai amo an kapital ngan gidako i nga syudad ha nasod han gresya ini nangunguna ha periferya han attica komo usa han mga gima iha i nga syudad han kalibutan ngan an nahasurat nga kaagi mayda pagkaiha hin mga ka tuig ha kahadto nga griniyego an ngaran han atenas athinai nga nahanunungod han ngaran han dyosa nga hi atenea o athena attiko athena ngan ionico athene an ngaran han syudad ha plural nga porma sugad han thbai muknai ngan delphoi han ika nga siglo nga griyego athinai pormal nga gin utro pagbalik nga amo an ngaran han syudad tikang han opisyal nga pagbiya han katharevousa nga griyego dida han dekada han mga an porma nga athína amo an nagin opisyal nga porma han ngaran han syudad an baghdad inarabo badd ipa b dd in ulohan han republika han irak nganhin igkasipareho it tetoryo ha governorato han baghdad an populasyon han baghdad han in ginbabanabanahan nga nga nahimo nga may ada pinakadamo nga tawo nga syudad han nasod ini an gidadakoi nga nasod han iraq ngan ikaduha nga gidadakoi nga syudad ha kalibutan arabo nasunod la ha cairo ehipto ngan ikaduha nga gidadkoi nga syudad ha katundan nga asya sinmunod la ha tehran iran nahamutang ha may salog tigris an syudad in gintukod ha ika gatostuig ngan naging ulohan han kalipo han abbasid ha sulod han gutiay nga panahon tikang ha pagkatukod an baghdad in tinmubo ngadto ha us ka mahinungdanon nga kultural komersyal ngan intelektuwal nga sentro han kalibutan islamico ini in labot ha puy anan hin pipira nga panguna nga institusyon academica sugad han balay han kabaltok nga naghatag hin kalibutanon nga reputasyon ha syudad komo an sentro han pag aram ha bug os nga pag agi han hitaas nga butnga nga panahon an baghdad in gincoconsiderar nga gidadakoi nga syudad ha kalibutan nga may da ginbabanabanahan nga populasyon nga nga katawhan an syudad in ginruba ha mga kamot han imperyo mongol ha nga nagbunga hin pag ubos nga pinmadayon hin pipira nga mga gatos tuig tungod han agsob nga mga sakit ngan dirudilain nga mga susronod nga mga imperyo han paghatag hin pagkilala han iraq komo us ka naglulugaring nga syudad anay britanico nga mandato han mesopotamia ha an baghdad in hinayhinay nga nakabawi han iya pipira nga mga anay prominente komo us ka mahinungdadnon nga sentro han kultura arabo ha pagkayana an syudad in naatubang hin hilarom nga pagkaguba han inprastruktura tungod han diri la maiha nga ginpapangunahan han amerikano nga langyaw nga pag okupa han marso ngan an sinmunod nga kahimtang hin sunod sunod nga gera nga natapos han disyembre han pipira nga tuig nga naglabay an syudad in makadamo nga nagkarawat hin mga gios han rebelde ngan mga atake han terorista may da pipira nga magkaribal nga mga pagduso mahiunong ha specifico nga etimolohiya han ngaran baghdad an gimahitatapori ngan an pinakahaluag nga pagkarawat ha mga ini in an ngaran in us ka butnga nga pinersyano an us ka mas maluya nga tigo in ginkuha ha pinagdugtong nga pinersiyano nga ba hardin dd baysay nahuhubad ha an baysay nga hardin mayda liwat nangunguna nga pagduso in an ngaran in nagtikang ha butnga nga pinersyano nga bgh dd an ginhatag nga hardin an ngaran in ugsa islamico ngan an mga katikangan in diri sayod pero ini in nahisumpay ha inmagi nga mga panimungto nga waray bisan ano nga politikal o komersyal nga gahom nga naghihimo ini nga haros bag o nga pagtukod ha panahon han mga abbasid pero an baghdad komo us ka ngaran in natawag komo baghdadu ha assyriano nga cuneiform nga panuratan han ika nga gatos tuig uc ngan an babylonon nga mga tisa in nagdadara hin ginhadianon nga palutop ni hadi nebuchadnezzar ika nga gatos tuig uc gintoohan ni mansur nga an baghada in perfecto nga syudad para maging lohan han imperyo islamico ha ilarom han mga abasida ginhigugma ni mansur hin duro an lugar nga hiya in nabatian nga sinmiring ini lagi an syudad nga akon igtutukod kun hain ako maukoy ngan kun diin an akon mga manurunod in mamumuno pagkasunod an kanan syudad pagdako in nabuligan an iya kahimutangan nga nahatag hin kontrol ha stratehiko ngan aragian han pannegosyo ha may tigris us ka rason kun kay ano an baghdad in nahatag hin maupay nga lokasyon in kadamo han tubig ngan kamara han klima may da tuig ha amihanan ngan salatan nga katubtoban han ganghaan han syudad nga natugot han ngatanan nga mga panimalay nga magkamay da hin damo nga suplay nga urusahon han hiton nga panahon nasalipdan han baghdad an ctesiphon an ulohan han imperyo persiyano nga nahamutang han mga km mi ha timugan ha yana an nabilin han ctesiphon in bungto han salman pak salatan la han durudako nga baghdad an ctesiphon in nasaliwanan ngan nahitampo ha seleucia an syahan nga ulohan han imperyo seleucid an seleucia in nagsaliwan han syudad han babylon ha mas uruuna nga panahon mga libro an bangkok amo an pamunuan o kapital ngan gidamo i hin molupyo nga syudad han thailand kilalado ini ha thai nga krung thep maha nakhon o kun ha halipot krung thep na okupa an syudad hin ha delta han salog chao phraya ha butnga nga thailand ngan mayda ini kamolupyohan nga walo ka milyon o ka porsyento han kamolupyohan han nasod mga labaw hin katorse ka milyon nga tawo percent nangungukoy ha sakob han nagpapalibot nga metropolitano nga rehiyon han bangkok han nga census nga diin nahihimo an bangkok nga amo an nangunguna nga syudad han nasod nga labaw pa kaysa han iba nga mga sawang han thailand ha pagka importante diri klaro kun diin gintikangan han ngaran nga bangkok nga ginluluwás ha thai nga it bang usá nga thai nga plong nga nangangahulogán nga usá nga baranggay ha may sap ngan an ngaran bangin ginkuh tikang han bang ko nga diin an ko nangangahulogán nga pur tikang han katubigon nga kalibungan han syudad mayda liwat laín nga teorya nga nasiring nga usá ini nga pagpahalipot han bang makok nga diin it makok amo an ngaran han elaeocarpus hygrophilus usá nga tanom nga nagbubunga hin baga hin oliva nga bunga ginsusuporta ini han kasanhi nga ngaran han wat arun usá nga makasaysayan nga templo dida nga hiní nga lugar nga gintawag anay nga wat makok tinatáwag hin opisyal an bungto nga thonburi si mahasamut tikang han pali ngan sanskrit nga mga pinulongan nga diin an literal nga kahulogan syudad hin mga bahandi nga nagpapadayaw han kalawdan o kundi man thonburi sumala han ayutthaya nga mga kronika an bangkok posible impormal nga ngaran bisan man kun ini usá nga agsob gamiton hin mga langyawanon nga mga bisita nga nagpadayon paggamit hini nga ngaran hin pagtudlok han syudad bisan man ha panahon katapos han pagtukod han pamunuan han pagtukod ni hadi rama i han iya bag o nga pamunuan dida han sinirangan nga pangpang han salog na ereder han syudad an ngaran hin panseremonyas han ayutthaya nga diin mayda damo nga mga kalain nga bersyon upod hini an krung thep thawarawadi si ayutthaya ngan krung thep maha nakhon si ayutthaya hi edmund roberts nagbisita han syudad komo usá nga gintugon han estados unidos han ngan nakita niya nga an syudad tikang han kahimo hiní nga pamunuan gintatawag nga sia yut hia ngan iní an ngaran nga gingamit ha mga internasyonal nga mga kasabotan hini nga panahon yan tinatawag it syudad ha thai nga krung thep maha nakhon o kundi man krung thep usá nga pagpahalipot han ngaran hin panseremonyas nga gintikangan paggamit han paghadi ni hadi mongkut an bug os nga ngaran naipapahayag hin sugad an ngaran nga nahimo tikang hin pali ngan sanskrit nga mga pulong maihuhubad hin sugad man nahitalaan an ngaran ha guinness world records nga amo an gihalaba i nga ngaran hin lugar han kalibotan ha nga mga agi o letra gintututdoan it mga thai nga kabataan ha iskuwelahan han bug os nga ngaran bisan man kun pipira la it nakapahayag hit kahulogan tungod kay damo hit mga pulong mga kadaan ngan kahadto pa ngan nasasabtan la hin guti ay nga pipira damo nga mga thai nga nakahinumdom hit bug os nga ngaran nakahinumdom tungod han paggamit hini hin nga kanta nga krung thep maha nakhon han thai nga rock band nga asanee wasan nga diin an mga laray han kantay an bug os nga ngaran han syudad nga ginbibinalikbalik la dida hit kanta an syudad ha yan opisyal nga tinatawag ha thai hin halipot nga kahimo han bug os nga ngaran hin panseremonyas krung thep maha nakhon nga impormal nga ginpapahalipot pa nga krung thep bangkok it opisyal nga ngaran hiní ha ininglis ngan ha langyaw nga naipapakita ha ngaran han bangkok nga metropolitano nga pagdumara an beijing kaluwas be d o be han iningles tsinino pinyin bijng ipa ptí wade giles peiching o pei ching ginkikilala gihapon ha ngaran nga peking pi k o pe k ngan agsob ginsusurat gihapon nga pekin amo in uska metropolis ha amihanan tsina ngan amo an ulohan han kanan katawhan republika han tsina gindudumara komo uska munisipyo ha ilarom han direkta nga pamumuno han sentro nga kagamhanan an beijing in ginsasapitan han lalawigan han hebei ha amihanan katundan ngan salatan ngan gutiay nga bahin ha sinirangan ngan ginsasapitan liwat han munisipyo han tianjin ha salatan sinirangan an beijing in usa ha uupat nga hinungdanon nga hadton ulohan han tsina an beijing in ginbahin ngadto ha nga urbano ngan suburbano nga mga distrito ngan duha nga rural nga mga condado ini in sentro han panakayan ngan dosedosena nga mga riles dalan ngan agianan hin mga awto in naagi ha syudad ini liwat an karadtoan han dirudilain nga mga langyawanon nga nanlulupad nga mga sarakyan nga naabot ha tsina an beijing ginkikilala nga sentro han politika pag aram ngan kultura han kanan katawhan republika han tsina samtang an shanghai ngan hong kong liwat an nangunguna ha ekonomiya ini nga dakonbungto in nagpamulay han pauyag olimpiko gutiay la nga mga syudad ha kalibutan labot la han beijing in nahimo komo sentro han politika ngan kultura han lugar nga sugad kadako han tsina nga sugad kahilaba nga panahon an encyclopdia britannica in nag asoy ha iningles nga ini in uska giuupayi nga syudad han kalibutan ngan nag asoy nga an syudad in kalakip han kasaysayan han tsina ha linmabay nga mga siglo gutiayay la nga mga dagko nga balay o istruktura ha beijing an waray bisan guti nga nasodnon nga pakahinongdanon an beijing in ginkikilala han iya mga palasyo mga templo ngan dagko nga mga bato nga bungbong ngan ganghaan an iya mga bahandi nga arte ngan mga unibersidad in naghihimo ha syudad nga sentro han kultura ngan arte ha tsina it beijing may kasirigngon nga ulohan ha amihanan nga amo gihapon an nahigaraan ha sinirangan asya kun diin an mga ulohan nga syudad in gintatawag ha sugad nga pagngaran sugad liwat an pagngaran ha syudad han nanjing tsina nga may kasirigngon nga ulohan ha salatan tokyo hapon ngan ng kinh nga ha pagkayana amo an hanoi vietnam na ini nga duha may kasirigngon nga ulohan ha sinirangan sugad liwat han kyoto hapon ngan gyeongseong nga ha pagkayana amo an seoul korea nga duha may pagkayano nga kasirigngon nga ulohan peking an ngaran han syudad sumala han romanisasyon han mapa han kanan tsina dangatan han surat ngan amo gihap ini an nahigaraan nga ngaran han beijing ha iningles an pulong nga peking in nagtikang ha mga franses nga mga misyonaryo han lumabay nga upat ka gatos nga tuig ngan nagpabilin nga kadaan nga kaluwas san o ginliwan an tunog ha minandarin tikang ha k pakadto ha t an t in ginsusurat ha pinyin nga j sugad han beijing gingagamit la gihap ini nga pulong ha damo nga mga yinaknan an kaluwas nga peking in mas harani gihapon ha finujian nga kayakan hit amoy o min nan nga ginluluwas ha syudad han xiamen uska duungan kun diin an mga europeo syahan nga tinmamak ha th siglo samtang an beijing mas harani ngan mas alagidagid ha kaluwas nga minandarin nga yinaknan an syudad in makadamo kaliwani hin ngaran han panahon han dinastiya jin an syudad in ginkilala nga zhongdu ngan ha ilarom han yuan dinastiya han mongol gintawag ini nga dadu ha tsinino ngan daidu han mga mongol ginngaran liwat ini nga cambuluc ni marco polo sumala han mga karig onan makaduha ha kasaysayan han syudad an ngaran in ginbalyo tikang ha beijing peking ngadto beiping peiping pinyin beiping wade giles pei p ing pinulong nga may kasirigngon nga amihanan nga kalinawan nahitabo ini syahan ha ilarom ni emperador hongwu han dinastiya ming ngan nautro liwat han tuig ha ilarom han kagamhanan kuomintang kmt han republika han tsina ha kada pagbalyo han ngaran nga gintanggal an bahin nga may kasirigngon nga ulohan jing o king tsinino in may buot igpasabot nga an nasodnon nga ulohan in ginbalhin ngadto ha nanjing ha lalawigan han jiangsu yanjing pinyin ynjng wade giles yen ching in gingagamit liwat nga impormal nga ngaran ha pagtawag han beijing pagpakita nga han hadton estado han yan in aadi nahimutang han hadto nga kapanahonan han dinastiya zhou ini nga ngaran ginsubad han ngaran han yanjing ber sugad liwat han unibersidad han yenching uska insituto han mas hitaas nga kaaradman nga gintampo ngadto ha unibersidad han peking an uruunhan nga mga nabilin nga ginbayaan han pagukoy han mga tawo ha munisipyo han beijing in nabilngan ha mga lungib han bukidbukid han tul an han dragon harani ha baryo han zhoukoudian ha distrito han fangshan kun diin nag ukoy an mga tawo peking an mga baya han homo erectus tikang ha mga lungib in nagpapakita nga mayda ngadto nga katuigan na an naglabay an mga paleoliticohon nga mga homo sapien in nag ukoy didto nga mayda ginbabanabanahan nga nga mga tuig an naglabay may ada na mga syudad ha palibot han beijing han syahan nga milenyo bc ngan an ulohan han estado han yan usa ha mga kusog han panahon han nag aaragway nga mga estado bc ji in gintukod ha pagkayana nga beijing kahuman natumba an yan an sinmunod nga mga dinastiya qin han ngan jin in nagtukod hin mga lokal nga mga prefectura ngada nga dapit hadtonpanahon han pagkatumba han han ini in naging lingkuran han pinuno nga gerero na hi gongsun zan ha panahon han dinastiya tang ini in naging ulohan ni fanyang jiedushi an namumunomuno nga gobernador militar ha pagkayana nga amihanan nga hebei nga dapit dinhi gintikangan an an shi rebelyon han tuig ad han tuig an mas urhi nga dinastiya jin han amihanan tsina in ginhatag an dako nga bahin han iya amihanan nga katunaan lakip hini an yana nga beijing nga ginhatag ha dinastiya khitan liao han tuig an dinastiya liao in nagtukod hin ikaduha nga ulohan nga ha pagkayana amo ini an beijing ngan gintawag ini nga nanjing an salatan nga ulohan han tuig an dinastiya jurchen jin in ginsakop an liao ngan han tuig ginbalhin an ira ulohan ngadto kan liao nanjing ngan gintawag ini nga zhongdu an butnga nga ulohan nahamutang an zhongdu ha pagkayana nga lugar nga pinamumutngaan han tianningsi tipakadto ha salatan natondan han butnga nga beijing an iba nga mga gidadaani nga ginbayaan ha beijing sugad han templo han tianning in tikang ha kapanahonan han liao ginsunog an zhongdu han mga mongol han tuig nga kun tawagon yana nga aragway han beijing kahuman ha tuig han pag andam han pagsakop han ngatanan nga tsina para makatukod han dinastiya yuan hi kublai khan in nagdesider nga utrohon pagayad ini uruamihanan ha butnga han ulohan han jin ngan han tuig iya ginhimo ini nga syudad nga iya ulohan ha ngaran nga dadu tsinino han dako nga ulohan o daidu para han mga mongol nga ginbaybay nga cambaluc o cambuluc ha mga kasuratan ni marco polo natima pag ayad an dadu han tuig an pagbuot ni kublai khan in nagpaupay an kahimtang han syudad nga nahamutang ha amihanan nga dapit han tsina an kabutngaan han dadu in nahamutang ha amihanan nga dapit han kabag ohan nga butnga han beijing mayda mga nagpabilin nga mga panahon han yuan nga mga bungbong nga ha pagkayana natindog la gihapon ngan ginkikiala hira nga tucheng literal nga kasirigngon an tuna nga bungbong ha tuig hi zhu yuanzhang kahuman pag asoy nga hiya an syahan nga emperador han dinastiya ming in nagpadara hin kasundalohan ha dadu nga ginkakaptan la gihapon han mga yuan an giuurhii nga emperador han yuan in pumalagiw paamihanan ha shangdu ngan ginruba ni zhu an mga palasyo ni yuan ha dadu an syudad in ginngaran nga beiping ha kapareho nga tuig ngan an prefectura han shuntian in gintukod ha dapit nga palibot han syudad han tuig an bag o ngan ikatulo nga emperador ming emperador yongle in ginngaranan liwat ini nga syudad nga beijing ngan gindesigner an beijing nga usa ha duduha nga mga ulohan nga na kalingit nga ha pagkahadto nga panahon nga ulohan nga nanjing an beijing in napamutnga ha dako nga pag ayad nga proyekto para han bag o nga urokyan han imperyo an gindidiri nga syudad nga nahuman harani han ka tuig ngadto ha han nahuman an palasyo hi emperador yongle in nagukoy didto tikang ngan sinmunod nga mga panahon an beijing nga ginkikilala gihap nga jingshi in naging opisyal nga ulohan han dinastiya ming samtang an nanjing naging panduha nala nga ulohan ini nga pasikaran han duduha nga ulohan nga an beijing mas mahinungdan nagpadayon ha sakob han dinastiya ming napulo kag tulo ha napulo kag unom nga mga emperador ming in ginlubong ha mga maghusay nga mga lubnganan harani ha beijing han ika siglo an beijing in nahihimo na ha pagkayana nga hitsura ngan an panahon han ming nga bungbong han syudad in nagserbi komo bungbong han syudad han beijing kutob ha kabag ohan nga panahon kun diin ginruba ini ngan an gintukod ha pagsaliwan an ikaduha nga dalan libot gintotoohan nga an beijing in gidadakoi nga syudad han kalibutan tikang hangtod ngan tikang ngadto ha an iba nga nakakaaghat nga mga balay nga gintukod han kapanahon han ming amo an templo han kalangitan gintindog ha tiananmen nga ha pagkayana amo an tigaman han estado han kanan katawhan republika han tsina ngan ginpapakita han iya tigaman in syahan nga gintukod ha ngan makapira nga inutro pag ayad kahuman an kwadrado han tiananmen in gintukod ha ngan ginpadako han an mga heswita nahuman pag ayad an syahan nga dapit han beijing nga singbahan romano katoliko ha ha ganghaan xuanwu kun diin inmukoy an italyano nga heswita nga hi matteo ricci an kabag ohan nga nantang salatan nga katedral in gintukod ha lugar nga gintindogan han orihinal nga katedral natima an ming ha tuig nga kahuman han ka adlaw kan li zicheng kasundalohan nga mga kablasanon in nakuha an beijing ngan napatalsik an goberno ming han tikaharani an makusog nga kasundalohan han manchu ha syudad hi li ngan iya mga sumurunod in ginbaya an syudad ngan an resulta an kusog han manchu ha ilarom ni prinsipe dorgon in nakuha an beijing nga waray aragway hi prinsipe dorgon in nagtukod han dinastiya qing nga naging direkta nga sumunod han ming ngan an beijing in nagpabilin la gihap nga ulohan han tsina an mga emperador han qing in ginpaupay an balay imperyal pero ha kadamoan an mga balay han ming ngan an panngatanan nga pagkaayos in nagpabilin nga waray pagbag o an beijing hinin nga panahon in ginkikilala ha ngaran nga jingshi nga igkasiringon nga gemun hecen han manchu an klasiko nga tsinino nga nobela inop han pula nga kwarto in nagpapadayag nga aada ha beijing han unhan nga mga tuig han pamumuno han qing kataposan han mga nga katuigan han ikaduha nga gyera opyo an mga kusog han inglatera ngan fransya in nakuha an syudad ginkawatan ngan ginsunog an palasyo han katpaso ngan daan nga palasyo han katpaso ha ha ilarom han ginsarabutan han peking nga nagpatima han gyera an mga kusog han katundan in nagkamayda katungod hin pagtukod hin diplomatiko nga presensya ha beijing legation quarter han tuig an beijing in ginsudlan naliwat han mga langyawanon nga kusog para humanon an rebelyn boxer an pipira nag mahinungdan nga mga balay imperyo han syudad in naruba han aragway upod an akademiya hanlin ngan palasyo han katpaso an rebolusyon xinhai han tuig nga may panuyuan nga ginsaliwan an pamumuno qing hin uska republika in may orihinal nga panuyuan nga pagtukod han iya ulohan ha nanjing kahuman an uska hataas nga ranggo nga opisyal han qing nga hi yuan shikai igpirit igpagbaya an emperador qing ha beijing ngan ginpasigurado an pagkadaog han rebolusyon ginkarawat han mga rebolusyonaryo ha nanjing hi yuan nga maging mangulo han bag o nga republika han tsina pero namatay hiya pagkahuman han waray pa maguska tuig ha pamumuno kinmusog an mga rehiyonal nga pinuno guerrero ngan an mga magkusog nga hugpo in sige la paginaragway an gyera zhili anhui an syahan nga gyera zhili fengtian an ikaduha nga gyera zhili fengtian para makuha an ulohan ha beijing kahuman han pagdaog han kanan kuomintang kmt paguswag paamihanan nga nagpugong han mga gerero inuno ha amihanan an nanjing in opisyal nga naging ulohan han republika han rsina ha tuig ngan an beijing in ginliwan an ngaran nga naging beiping peip ing ha hunyo han tuig nga may kasirigngon nga amihanan nga kalinawan han ikaduha nga gyera han tsina ngan hapon an beiping in ginsakop han hapon han hulyo ngan ginhimo nga lingkuran han goberno probisyonal han republika han tsina uska sunod sunoran nga estado nga namumuno han mga tuminongnong nga mga tsino ha dapit han ginsakopan han mga hapones nga amihanan tsina an goberno ha kaurhian in gintampo ha masdurudako nga wang jingwei nga goberno nga nakabase ha nanjing han enero hadton panahon han gera sibil han tsina an kusog han komunista in sinmulod ha beijing hin waray inmato han oktubre han pareho nga tuig an partido komunista han tsina ha ilarom han liderato ni mao zedong in nag asoy ha tiananmen an pagkahimo han kanan katawhan republika han tsina ngan ginbalik pagngaran an syudad ngadto ha beijing han pipira nga adlaw nga nahiuna an chinese people s political consultative conference in nagdesider nga an beijing in magiging ulohan han bag o nga goberno han panahon han pagtukod han kanan katawhan republika an munisipyo han beijing in lakip la an iya kasawangan ngan mga hagrani nga dapit an kasawangan in ginbahinbahin ngadto ha damo nga gudti nga distrito ha sulod nga ha yana amo an ikaduha nga libot nga dalan an bungbong han syudad han beijing in ginruba para makaayad han ikaduha nga libot nga dalan nga nahuman ha han pagsunod han nga plano han syudad adto nga dalan in syahan ha mga sagunson nga mga bag o nga libot nga dalan nga maypanuyuan magpaagi han mga sarakayan kaysa ha mga bisikleta ha pagsunod han reporma panekonomiya ni deng xiaoping an mga kasawangan han beijing in mas humaluag an hadto nga aada ha sulod han ikaduha nga libot nga dalan ngan ikatulo nga libot nga dalan an kasawangan han beijing in dinmuso tubtog ha pagtukod pala nga ikalima nga libot nga dalan ngan ikaunom nga libot nga dalam nga an damo nga dapit nga anay hagna in nahimo hin distrito han mga panimalay ngan pannegosyohan sumala han nga sumat han peryodiko an kadako han pinauswag pala nga katunaan han beijing in usa ngan katunga nga mas halapad kaysa ha mga katunaaan han daan nga beijing ha sulod han ikaduha nga libot nga dalan an wangfujing ngan xidan in nahimo nga labi nga mauswagon nga distrito han mga papliton samtang an zhongguancun in naging dako nga sentro han electronika ha tsina ha mga yana nga katuigan an paguswag han beijing in naghatag hin mga problema han urbanisasyon sugad han mabug at nga trapiko malain nga kalidad han hangin an pagkawara han makasaysayan nga mga magkaaranyaw nga distrito an damo nga pagsulod han mga migrante tikang ha dirudilain nga rehiyon han nasod labi na kahoronan han hulyo an kanasoran nga komite han olimpiko in ginpili an beijing nga magpamulay han katpaso nga olimpiko an belgrado o kundi man belgrade ha serbyano beograd ha literal nga winaray busag nga syudad amo an kapital ngan gidakoi nga syudad ha nasod han serbia ini namumutang ha pagtapo han mga salog sava ngan danube kun diin an kapatagan pannonica nagtatapo han balkanica an lugar nga urbano han syudad han belgrado may ada populasyon hin milyon ka tawo samtang haros milyon ka mga tawo in nangungukoy ha sakob han katubtuban hinin nga administratibo usa ha may hinongdanon nga mga kultura prehistorya han europa an kultura vina in inmuswag ha sakob han lugar belgrado han ika milenyo uc ha antiquidad an mga thraco dacian inmukoy hinin nga rehiyon kahuman han uc nga pagsulong han mga celta hinin nga syudad ngan ginngaranan hini nga singidn ginsakop liwat hini han mga romano han panahon han pamumuno ni augustus ngan gintagan hin mga katungod pan syudad ha butnga han ika siglo gin puy an han mga eslavo han dekada ngan nagsurusaliwan an namuno pipira ka beses ha kamot han mga imperyo byzantino imperyo francos imperyo bulgariano ngan ginhadian han hungarya san o ini magin ulohan han hadi han serbia na hi stephen dragutin han tuig ginsakop an belgrado han imperyo ottomano ngan nagin lingkuran han sanjak han smederevo nagburubalyo liwat an pamumuno ha kamot han mga ottomano ngan habsburg ngan nahitabo an pagkaruba han kadak an han syudad ha panahon han gera austro ottomano an belgrado gin ngaranan na liwat nga kapital han serbia ha tuig an norte nga dapit han belgrado nagpabilin nga pwesto han gisasalatani nga habsburg tubtob han tuig kun diin an syudad in nabug os pagkausa otro tungod nga istratehiko an kinamumutangan hini an syudad gin aragwayan hin labaw ha ka mga gera ngan naruba ka beses an belgrado nagin ulohan han yugoslavia tikang han kahimo hini ha tuig an belgrado may pinaurog nga kahimtang administratibo ha sakob han serbia ngan ini in usa ha lima nga rehiyon pan estadistika han serbia an teritoryo han metropolitano in ginbahin ngadto ha munisipyo tagsa tagsa may ada kalugaringon nga lokal nga konseho an syudad han belgrado nasakop hin han kanan serbia teritoryo ngan may ada han kanan hinin nasod nga katawhan nangungukoy ha sulod han katubtuban pan administratibo hini ini in ginklasipa nga usa ka beta global city an berlin iningles nga kaluwas b ln inaleman nga kaluwas b lin amo an ulohan nga siyudad ngan usa ha napulo kag unom ha mga estado han alemanya tungod ini nga may ada kadamo nga milyones nga katawhan an berlin amo in mayayakan nga gidadako i nga syudad han alemanya ikaduha ini ha kadamo hin popyulasyon nga syudad ngan ikawalo ha kadamo hin popyulasyon ha lugar urbano ha unyon europeo nahamutangan ha amihan sinirangan han alemanya ini an nahimo nga sentro han berlin brandenburg nga lugar metropolitano nga may ada milyones nga tawo tikang ha labaw han ka mga nasod an katunaan han berlin aada ha kapatagan han europa nga naghahatag hin isaktuhay nga klima ginpapalibutan han mga kagurangan kaparkehan kahardinan kasalogan ngan kalanawan an katulo han katunaan hini nga siyudad siyahan nga naipatik han ika siglo an berlin amo an sagunson nga naging ulohan han ginhadian han prusya an imperyo han alemanya an republika han weimar ngan an ikatulo nga reich han mga an berlin amo an ikatulo ha gidadako i nga munisipyo ha kalibutan kahuman han ikaduha nga gera han kalibotan natunga an syudad ha duduha ka bahin sinirangan nga berlin nga naging ulohan han sinirangan nga alemanya ngan an natondan nga berlin nga naging exclabo han natondan nga aleman nga ginpalibutan han bungbong han berlin kahuman han utro nga pag urusa han alemanya han an syudad nahibalik an pagiging ulohan han kabug osan nga alemanya ngan hini kumarawat hin ka mga langyaw nga embahada usa ini ha gidadako i nga sentro han kultura politika medya ngan syensya ha europa an ekonomiya pangunahon nga nakabase ha sektor han serbisyo nga lakip an dirudilain nga industriya sugad han industriya creatiba korporasyon hit mga medya congreso ngan konbensyonan an berlin amo an sentro han panakayan han kontinente han mga idro ngan tren ngan usa ha gibibisita nga destinasyon han torismo ha unyon europea upod dinhi an iba nga industriya sugad han optoelectronika inhenyeriya han trapiko impormasyon teknolohiya tambal biomediko nga inhenyeriya ngan biyoteknolohiya balay ini nga metropolis ha ginkikilala han bug os nga kalibutan nga mga unibersidad mga institusyon han panhahalikwat paugnatay hin kusog nga mga panhitabo mga orkestra mga museo ngan mga personalidad an ngaran berlin waray kasabti kun diin nagtikang pero poydi nakuha ha kadaan nga yinaknan polabo berl birl katunggan an syudad nga la habana nga ha literal nga winaray an habana o havana nga an opisyal nga ngaran syudad han habana ha kinatsila ciudad de la habana amo an kapital nga syudad han nasod han cuba kilalado liwat ini ha ngaran nga villa de san cristóbal de la habana nga amo an ngaran hini han pagtukod hini nga syudad ngan la ciudad de las columnas nga gin agnay han manunurat nga cubano nga hi alejo carpentier ini nga syudad usa liwat han mga lalawigan han nasod mayda ini ka milyon nga mga nangungukoy ngan an urban nga kahaluag amo in ka milyon nga amo an rason na an habana amo an gidako i nga syudad ha cuba ngan ha rehiyon han caribe an syudad tipa katundan ngan tipa salatan tikang han baybayon nga ginsasakban pinaagi hin guti ay nga baybayon ngan nagtutunga hin tulo nga mga main nga daungan marimelena guanabacoa ngan atarés an mahinay in sulog nga salog almendares nasubay han syudad tikang ha salatan ngadto ha amihanan nga nadugton han mga estrecho han florida in pira ka milyas ha katundan tikang han baybayon an kinshasa an kapital ngan gidakoi nga syudad ha nasod han demokratika nga republika han congo namumutang ini ha daplin han salog congo han una usa la ini nga lugar han mga mangirisda ngan komprahan yana an kinshasa usa na nga megacity nga may ada ginbabanabanahan nga populasyon nga milyones naatubang ini ha brazzaville an kapital han sapit nga republika han congo nga makikit an tabok han salog congo nga nahihimo ini nga duha ha giharanii nga mga kapital nga syudad kahuman la ha roma ngan syudad han vaticano an syudad han kinshasa usa liwat ha ka lalawigan han nasod tungod nga haluag an katubtuban han pagdumarahan hini nga syudad lalawigan lapos hit porsyento han kanan syudad lalawigan katunaan kahoronan ngan an lugar urbano gutiay la pero nagtitikadako pakadto ha katundan nga dapit an kuala lumpur inopisyal nga ngaran nga amo an teritoryo federal han kuala lumpur ngan gintawag gihapon didto nga kl in usa nga teritoryo federal ngan an ulohan nga syudad han malaysia ini an gidakoi nga syudad ha malaysia nga may kahaluag nga km mi ngan hin ginbanabanahan nga populasyon nga milyon han tuig an durudako nga kuala lumpur nga kilalado komo klang valley usa nga agglomerasyon urbano nga may ada milyones nga katawhan han tuig ini usa ha gilalaksii tumubo ha mga rehiyon metropolitano ha salatan sinirangan asya ha pagbase han populasyon ngan kahimtang han ekonomiya an lisboa o lisbon amo an ulohan o kapital nga syudad ngan gidako i nga syudad han portugal nga mayda populasyon nga ha sakob han mga adminisratibo nga katubtuban hini hin kahaluag o langyab hin tuna nga an urbano nga kahaluag han lisboa nahaabot gawas han administratibo nga katubtoban han syudad nga mayda populyason nga ka ribo o milyon hin kahaluag nga nga naghihimo hini nga ika nga gidamo i hin tawo nga kahaluag nga urbano han unyon europeo mga ka tawo naukoy dida han metropolitano nga kahaluag han lisboa nga narepresenta hin mga han populasyon han nasod an lisboa amo an gi katundani o pinakakatundan nga nga dako nga syudad nga nahamutang ha europa ngan amo gihapon an pinaka katundan nga ulohan nga syudad ngan amo la an nahamutang ha labnasan han kalawdan atlantico nahamutang ini ha katundan nga península ibérica dida han kalawdan atlantico ngan han salog tajo hi josé marcelo ejército natawo han abril nga mas kilalado nga joseph ejercito estrada o erap usa nga aktor ha pelikula ha pilipinas ngan amo an ika nga mangulo o presidente han pilipinas tikang han hunyo tubtob enero hi estrada nagin kilalado anay komo aktor ha pelikula hin ka tuig napili anay hiya nga alkalde han syudad han san juan metro manila han napili hiya nga senador han napili hiya nga sugbong mangulo han pilipinas ngan nagsirbe hiya ha ilarom ni mangulo fidel v ramos napili hiya pagka mangulo han ginpaiwas hiya han ika duha nga rebolusyon han gahom han katawhan katapos han iya nahunong nga impeachment nga paghusga dida han senado nga diin mga napulo kag usa nga mga senador dinmiri pagkita han ikaduha nga sobre han jose velarde nga bank account nga maghahatag hin prueba hin mga binuhat nga pangurakot ha politika hi fidel valdez ramos natawo marso amo an ika nga mangulo o presidente han pilipinas ginsundan niya hi corazon aquino ngan nangulo tubtob han nga diin ginsundan hiya ni joseph estrada hiya an siyahan ngan ha yana an amo la nga diri katoliko romano nga presidente han pilipinas dida han autoritayano nga rehimen ni presidente ferdinand marcos hi ramos amo an nangulo han konstabularyo pilipinhon nga amo an nag implementa han pagdeklara ni marcos han balaodnon militar dida han nga people power nga rebolusyon binmiya hi ramos tikang han gobyerno ngan usa hiya han mga nanguna nga tawo dida han mga sibilyan nga mga pagdemonstrar nga nagpaiwas kan marcos ngadto ha exilio an london o londres an ulohan ngan gidakoi nga syudad ha england ngan united kingdom ini nga syudad natindog ha may salog tamesis ha salatan sinirangan nga dapit han england ha tumoy han estero pangadto ha dagat amihanan an london nagin dumagko nga puy anan ha sakob han duha ka milenya an londinium gintukod han mga romano an syudad han london an kanan london kadaan nga kasusudlan may kahaluag nga la ngan ha tuminongnong nga ginkikilala nga square mile nagpapabilin han mga katubtuban nga harani nasunod han medieval nga inultan an syudad han westminster usa liwat nga inner london borough nga nakapot hin kahimtang han pagigin syudad an london in gindudumara han alkalde han london ngan han katitirok han london an manama bahrani pagluwás amo an pamunuan ngan gidakoi nga syudad han barein nga mayda kamolupyohan hin mga ka tawo maiha na nga importante nga sentro hin negosyo ha gulfo han persia gin uukyan an manama hin kamolupyohan nga mayda dako hin pagkadirudilain katapos hin mga panahon hin pagkontrolar han portuges ngan persia ngan mga pagsulong tikang han mga naghahadi nga dinastiya han saudi arabia ngan oman nagtukod an barein han iya kalugaringon nga usá nga naglulugaríng nga nasod did han ika nga gatostuig han panahón han britaniko nga hegemoniya bisan an kun an yan nga magkámbal nga mga syudad han manama ngan muharraq bagá hin dungán nga gintukod han dekada han mga nagkaada hin pag una an muharraq tungod han kamutang hiní nga madadapigan ngan madidipinsahan ngan amo an pamunuan han barein kutub han an manama nagin pamunuan hin negosyo ngan amo an ganghaan ngadto han dako nga pur han barein did han ika nga gatosuig an karikohan tikang hin lana han barein nakabulig hin pagdará hin malaksi nga pagtub ngan did han dekada han mga s usá nga ginpaduso nga pagpaniguro hin diversipikasyon nagdangat hin pagpadukwag ha iba nga mga industriya ngan nagblig pagbag o han manama ngadto hin usá nga importante nga hub hin panalapi ha butnga nga sinirangan gindesignar an manama nga amo an nga pamunuan hin arabo nga kultura han liga arabe ngan usá nga beta nga global nga syudad han globalization and world cities research network han ginkuh an ngaran tikang han inarabo nga pulong gintransliterar nga al manma nga nangangahulogán an lugar hin pagpahway o kundi man an lugar hin mga inop ha kaagi an manama naglakip l han manama souq ngan han manama fort nga yan an ministeryo han interior ha salatan bisan pa man nagdukwag na an syudad nga maglakip hin pipira nga mga barubag o nga mga suburban nga mga ginpadukwag ngan mga mauruiha nga mga hagrani nga mga baranggay nga nasakop han pagtubo han syudad an mga distrito nga naghihim yan han amo an kabahin an manama han pamunuan nga governorato usá han limá nga mga governorato han barein kutob han kabahin iní han munisipalidad han al manamah mayda mga konseho nga aada han mga governorato waló nga mga konstituyensiya ginbubutos ha sulod han pamunuan nga governorato sumala han an manila tinag alog maynila an kapital nga siyudad ha nasod pilipinas aanhi an mabaskog nga komersiyo ngan lingkuranan han ehekutibo ngan hudikadura nga sanga han nasudnon nga pamunuan aanhi liwat an damo nga mahinungdanon nga landmark arkitektural ngan kultural han nasud an manila usa ha napulo kag unom nga mga siyudad nga naghihimo han metro manila an national capital region han an globalization and world cities research network in naglilista komo usa nga global city an manila aada ha sinirangan nga baybayon han manila bay sumala han nga senso an manila in ikaduha nga may pinakadamo nga populasyon nga may ada ka katawhan an manila amo an gisusuoki nga syudad ha kalibutan nga may ada katawo kada kilometro kuwadrado may ada ini uunom ka mga distrito representante para han kongreso han pilipinas dugang pa an siyudad in may ada ka mga distrito ginngaranan binondo ermita intramuros malate paco pandacan port area quiapo sampaloc san andres san miguel san nicolas santa ana santa cruz santa mesa ngan tondo an maputo kilala nga loureno marques san o maglugaring amo an pamunuan o kapitalngan gidadakoi nga syudad ha nasod han mozambique kilalado gihapon ini komo syudad han mga akasya kay damo nga puno hin akasya iton mabibilngan ha kakalsadahan ngan an perlas han kalawdan indyano yana ini in usa nga duungan nga syudad tungod an pantalan an sentro han ekonomiya han lugar sumala han nga senso may ada ini nga katawhan gapas asukar chromite sisal lugit ngan gikakahuyi amo an panguna nga ginbabaligya pagawas an syudad in may pabrika hin semento daba muebles sapatos ngan guma an syudad in napapalibutan han probinsya han maputo pero ini in gindudumara komo nga baga kalugaringon nga probinsya an moscow iniggles nga kaluwas mska o msko rinuso tr moskva ipa m skva in ulohan gidamoi popyulasyon nga syudad gidamoi nga popyulasyon ha suhito federal han rusya an syudad in usa ka dagko nga pagkabutnga hin politika ekonomika kultura syentifica relihiyosa pananalapian pag aram ngan panakayan ha rusya ngan han kontinente moscow in giaamihani nga syudad han kalibutan nga may ada popyulasyon nga labaw han an gidamoi nga popyulasyon nga syudad ha kontinente han europa nga ika unom nga gidakoi nga sawang han syudad ha kalibutan an iya popyulasyon sumala han pahiuna nga resulta han nga senso in sumala han forbes an moscow in may ada nga mga bilyonaryo nga ginsaliwanan an new york komo an syudad nga may ada gidamoi nga ihap hin mga bilyonaryo an naypyidaw nga an opisyal nga kasurat nay pyi taw nga kasanhi nga gintawag nga kyetpyay pyinmana o kundi man kyatpyay pyinmana ngan ha hinapon amo an kapital o pamunan nga syudad han myanmar birmania o burma nahamutang an syudad ha butnga han unyon nga teritoryo han naypyidaw naiiba ini han iba nga mga syudad han myanmar nga diin ini ginplano nga syudad nga gawas hin bisan ano nga estado o rehiyon sugad han canberra ha australia brasília ha brasil washington d c ha estados unidos islamabad ha pakistan o kundi man abuja han nigeria ginsaliwanan han syudad an yangon komo administratibo nga pamunuan han myanmar han komo lingkuran han kagamhanan han myanmar ha naypyidaw nahamutang an parlamento han unyon an korte suprema an palasyo han presidente an mga buhatonon nga mga urukyan han gabinete han myanmar ngan an pamunuan han mga ministro han gobyerno ngan militar natitigamnan an naypyidaw tungod han naiiba nga paghiusa hin kadako ngan gagamay hin duro nga densidad hin kamolupyohan nagintagbalay an syudad han ika ngan ika nga asean summit han ika nga bimstec summit an ikasiyam nga sinirangan nga asya nga summit ngan an nga southeast asian games an naypyidaw binirmano nga pulong nga nangangahulogan nga urukyan han had ngan agsob ginhuhubad nga pamunuan han hadi lingkoran han had or urukyan hin mga had nahig araan nga gingagamit ini nga suffix ha mga ngaran han mga pamunuan han mga hadi sugad han mandalay nga gintawag nga yadanabon naypyidaw an estados unidos han amerika ha literal nga ka winaray naghiusa nga mga bansa han amerika ha iningles united states of america usa ka federal nga batakan balaudnon nga repulika nga naglalakip hin kalim an nga mga estado ngan usa ka distrito federal an nasod in kadak an aada ha butnga han amihanan nga amerika kun diin an kap atan kag waló nga magkadukot dukot nga mga estado ngan an washington d c an ulohan distrito in nahamutang ha kamutngaan han mga kalawdan pacifico ngan atlantico nga ginsasapitan han canada ha amihanan mehiko ha salatan an estado han alaska in aada ha kanawayan han continente nga ginsasapitan han canada ha sinirangan ngan rusya ha katundan tabok han estrecho han bering an estado han hawaii in usa ka kapurupod an ha butnga han pacifico mayda pipira nga mga teritoryo nga ginkakaptan han nasod ha pacifico ngan caribe nga may ada milyon milya kwadrado milyon km ngan lapos han milyon ka mga tawo an estados unidos in ikatulo o ikaupat nga gidakoi nga nasod ha kadako ngan ika tulo ha kapareho ha katunaan ngan katawhan ini an usa ha mga nagkakasurusarakot hin lahi ngan magkadirudilain nga kultura nga nasod nga produkto han dagko nga pagbalhin han mga imigrante tikang ha damo nga mga nasod an ekonomiya han estados unidos in gidakoi nga nasodnon nga ekonomiya han kalibutan nga may ada ginbabanabanahan nga trilyon han gdp han nominal global gdp ngan han global gdp ha purchasing power parity an manók gallus gallus danay gallus gallus domesticus usa ka klase nga hinoptan nga hayop tamsi ini nga nahatag hin pagkaon sugad hit ira bunay ngan karne it iba nga manok nga sunoy ginaalagaan para panbulang sunoy it tawag ha lalaki nga manok it babaye naman nga diri pa pisó an amo an tinatawag nga dumaraga it pisó an nga babaye ugang o umagak naman it tawag it batan on nga manok tinatawag nga pisó o siwo nabulig liwat it mga manok ha pagpukaw pamaagi it ira mga tugaok it manok nakaon hit tanum ug mga bunga hito upod it humay ngan bugas nakaon liwat hira hin mga gudtiay nga mga hayop sugad hit ulod ngan insekto gin aataman an manok para sa kanya karne gintatawag ini na broiler ngan para sa bonay layer nabubuhi an manok sa edad na katuig ug lahos pa pero an broiler na manok diri malahos ka semana para asalon it manok usa ha pinakasikat nga karne ha bug os na kalibutan puydi ito lutuon ha tinola adobo prito hatuk sugba an white leghorn plymouth rock ngan rhode island red amo an tulo sa daramo na klase sin broiler ngan layers na manok ha pilipinas usa nga libangan an pagbulang han manok kinikilala an manok na panbulang ha iya kulay an busag nga manok tinatawag na ugis an pili naman luro an dulaw na may busag talisayon kabilyada naman an mapusyaw na pagkabaga an kulay abo abuhon an tawag ha samar an agsub na nadapu nga sakit han manok amo an puko ngan takwaw an takwaw amo an usa nga klase sin sip on ha manok ngan natapon ini ha igkasi manok ngan hataas an mortalidad gin dadapuan liwat an manok sin oraora kadidigto na mananap na nasupsop sa kanra dugo an habon mayda gihap ini sakit tungod han gapeworms tamsi clade avialae or class aves in uska classis han chordata an aves in nahilalakip ha phylum nga chordata ngan regnum nga animalia an classis nga aves naglalakip hin ka mga species sumala ha catalogue of life ini hira mayda duha nga tiil mapaso it dugo bertebrado ngan nabunay nga hayop an una na kalsipikasyon san katamsihan gin himo ni francis willughby ngan john ray san ira ka volume na ornithologiae gin bag o ni carolus linnaeus an buhat sadton ngan ginhimo an sistema na taxonomic classification na ginagamit hasta yana ginkilala an tamsi bilang class aves sa linnaean taxonomy sa phylogenetic taxonomy nahihimutang an tamsi sa dinosaur clade na theropoda an kladograma hini sumala ha catalogue of life base san mga fossil ngan biolohikal na mga ebidensya an katamsiha amo in usa na specialised subgroup san theropoda na dinosaur an pinakauna na mga avialan fossils na nahiagian nagtitikang sa tiaojishan formation sa tsina sadton late jurassic period oxfordian stage mga milyones katuig an nakalabay an mga avialan species na nagtikang sini na panahon amo an anchiornis huxleyi xiaotingia zhengi ngan aurornis xui an pinaka kilala na avialan an archaeopteryx nagtitikang sadton milyones katuig an nakalabay sa germany nagdaramo an avialans sin magkadurudilain na porma sadton cretaceous period kompara san iba na vertebrates an tamsi may ada kalawas na may kakaiba na adaptations para san iya paglupad an skeleton san tamsi amo in mag gaan na mga tul an may mga dagko na luho o cavities ini na puno sin hangin na gintatawag na pneumatic cavities ngan naka konekta sa respiratory system bug os an bungo san arog na tamsi ngan wara makikita na cranial sutures an kanan katawhan nga republika han tsina o kundi man republika nga popular han tsina kinatsila repblica popular china ininglis people s republic of china yinano nga tsinino minat an nga tsinino pinyin zhnghuá rénmín gnghéguó nga agsob tinatawg hin halipot nga tsina usá nga nasod ha sinirangan nga asya ngan amo an nasod nga gidako i hin populasyon ha kalibutan nga mayda populasyon hin mga ka bilyon han an langyab hini mga amo iní an ikatuló o kundi man ika upat nga gidakoi nga nasod hin bug os nga langyab ginpapamunuan ini ha ilarom han kagamhanan han partido komunista han tsina ngan an estado mayda yakanbalaod o jurisdiction hin labaw nga mga lalawigan lima nga autonomo nga mga rehiyon upat nga direkta hin pagdumara nga mga munisipyo beijing tianjin shanghai ngan chongqing ngan an mga pinaurog nga rehiyon pagdumarahan han hong kong ngan macau an pamunuan o kapital hini nga nasod beijing usa ito nga republika socialista nga gindudumara han partido komunista han tsina ha pamaagi han usa la nga partido nga sistema mayda ito milyones kilometro kwadrado nga tuna nagawas ika upat ngadto ha ikatulo nga may pinakadako nga teritoryo an republika nga popular han tsina ha amihan han tsina nakabutang an mongolya ug rusia ha salatan naman makikita an vietnam laos ngan myanmar ha katundan ada an india nga butnga nga asya ha sinirangan ada an dagat sinirangan tsina ngan dagat salatan tsina kun dumiritsu makikita an korea ngan hapon an tsina usa nga maiha na nga sibilisasyon nga an mga katubtuban ada hin dako nga dapit ha sinirangan nga asya han ha katapos hin dako nga pag away dida han gyera sibil han tsina duha nga politikal nga mga entidad an ginmawas nga mayda tsina ha ira mga ngaran an tsina amo an usa han mga gimaiha i nga nagpapadayon nga mga sibilisasyon han kalibutan ngan ha dako nga bahin han naglabay ka duha nga mga yukot nga tuig usa han mga gidako i ngan mga abansado o nahauna nga mga sibilisasyon ha kalibutan tubtob han dekada han nga diin waray ini makaabot han industryal nga rebolusyon ha pagsunod hini an imperyalismo mga panggubat o mga gyera ngan mga gyera sibil nakaguba han nasod ngan han ekonomiya tubtob han kataposan han gyera sibil han han mga nga dekada an pagbalhin ha mga polisiya hin ekonomiya ha republika han tsina taiwan nagbalhin han pur ngadto hin madukwag nga ekonomiya nga industryalisado nga oriented ha teknolohiya ini nahimo nga usa han mga sinisiring nga upat nga asyano nga mga tigre upod han hong kong salatan nga korea ngan singapura ha kontinental nga tsina han mga nga dekada an mga reporma nga kilalado nga upat nga pagmodernisar nagmodernisar han pag uma han industriya han teknolohiya ngan defensa nga ha urhe naghimo han kanan katawhan republika ngadto hin usa han mga dagko nga kagamhanan an tsina ginkikita nga tinikangan hin damo nga dagko nga mga imbento ini gihapon mayda han usa han mga gimaihai nga paagi hin pagsurat ha kaagi an kultural nga impluwensya han tsina inmabot han bug os nga sinirangan nga asya nga diin an tsino nga relihiyon mga pamatasan ngan mga paagi hin pagsurat gin gamit ha dirudilain nga mga katubtoban han mga hagrani nga nasod sugad han hapon korea ngan vietnam an phnom penh kaluwas ha iningles literal nga kahulogan pungtod han penh nga gintawag anay nga krong chaktomuk serimongkul o kundi man hin halipot krong chaktomuk amo an kapital o pamunuan ngan syudad nga gidamo i hin molupyo ha camboya an phnom penh amo an pamunuan han nasod tikang han franses nga pagkolonisar han camboya ngan dinmako iní nga magin sentro han ekonomiya industriya ngan kultura han nasod gin agnayan iní han una nga perla han asya o mutya han asya ngan ginkita iní nga usá han mga gimahusayi nga syudad nga ginhimo han franses ha indochina han dekada han mga an phnom penh upod han siem reap ngan sihanoukville mga dagko nga pankalibotan ngan domestiko nga karadtoan para han camboya gintukod iní han ngan kilalado an syudad tungod han arkitektura nga tikang han kaagi ngan mga kiritaon nahimo iní nga nasodnon nga pamunuan han katapos han kahulog han angkor ngan nagpabilin ini kutob nabalik an status hin pagkapamunuan hiní han franses nga kolonyal nga panahon han mayda pipira nga mga edipisyo nga kolonyal nga franses nga aada ha mga kadaplinan han mga boulevard nahamutang iní ha mga pangpang han mga salog han tonlé sap mekong ngan bassac ngan an phnom penh amo an urukyan hin labaw ka milyon nga mga tawo mga han kamolupyohan han camboya an pyongyang p yngyang o kundi man pyeongyang ininglis nga pagluwas amo an pamunuan ngan gidako i nga syudad ha nasod han amihanan nga korea nahamutang an pyongyang ha salog taedong mga ka kilometro nga milyas ha iraya tikang han ganghaan hiní ha dagat darag sumala han nga census hin kamolupyohan mayda ini kamolupyohan nga an pyongyang usá nga direkta nga gindudumara nga syudad nga mayda patas nga status ha lalawigan han amihanan nga korea ginkikita an pyongyang nga usá han mga gimaihai nga syudad ha korea amo iní an pamunuan hin duhá nga kahadto nga mga koreano nga mga ginhadi an gojoseon ngan goguryeo ngan nagsirbe iní nga ikaduhá nga pamunuan han goryeo nabungkag in dako nga bahin han syudad dida han syahan nga sino hapon nga gera kundi nabalik iní ha ilarom han pagdumara han hapones ngan nagin industriyal nga sentro sunod han pagtukod han amihanan nga korea han nahimo an pyongyang nga de facto nga pamunuan hiní nagkaguba an syudad na liwat dida han gera koreano kundi gintukod hin utro katapos han gera upod hin pagbulig han mga sovyetika an pyongyang amo an sentro hin politika industriya ngan panakayan han amihanan nga korea amo iní an balayan han dagko nga mga institusyon han gobyerno han amihanan nga korea pati gihapon han nagdudumara nga partido hin trabaho han korea an riyadh najdi nga pagluwás amo an pamunuan o kapital han saudi arabia ngan amo an gidako i nga syudad ha rawis han arabya upod hin kamolupyohan nga ka milyon nga tawo an riyadh amo an ikatuló nga gidako i nga syudad ha arabo nga kalibotan ngan an ika nga gidako i ha asya nahamutang an riyadh ha sinirangan nga dapit han najd nga patag hin bukid o plateau ha ka metro ka pye igbaw han nivel han dagat an riyadh amo an sentro hin politika ngan pagdumara han saudi arabia ngan amo iní an lingkoranan han mga nakapot han sentral nga gobyerno sugad han saudi nga korte han hadi ngan an konseho hin mga ministro han saudi arabia an riyadh dako hin pagka importante ha ekonomiya kay dinhi an headquarters hin damo nga mga bangko ngan mga dagko nga kompanyiya dinhi gihapon nahamutang an king abdullah financial district usá han mga gidako i nga sentro hin panalapi han kalibutan an riyadh usá han mga madagmit hin pagtubo nga mga syudad ha kalibutan ha mga molupyo upod hin damo nga mga inmigrante ginbahinbahin an syudad hin nga mga distrito hin munisipyo nga gindudumara han munisipyo han riyadh nga ginpamunuan han alkalde han riyadh ngan han komisyon han hadi para han riyadh nga ginpamunuan han gobernardor han lalawigan nga hi faisal bin bandar al saud hi tariq bin abdul aziz al faris amo an alkalde yana an riyadh gindesignar nga usá nga global nga syudad an roma amo in syudad ngan amo an ulohan han italya ngan ini gihapon an pinakadako ngan may gidamoi nga tawo nga syudad ngan comuna han nasod nga may ada labaw han ka milyones nga molupyo ha ka km sq mi an kanan syudad metropolitana nga sakop in pinakadako gihapon ha italya nga may ada milyones nga mga molupyo han lalawigan han roma an syudad in nahamutang ha butnga katundan nga bahin han rawis han italya ha dapit han salog tiber ha sulod han rehiyon han lazio an kaagi han roma in naunat ha labaw han duha ngan katunga ka mil ka mga tuig ini an naging ulohan han kagamhanan han ginhadian han roman an republika han roma ngan an imperyo han roma kun diin ini an nangunguna nga kusog ha katundan nga europa ngan an katunaan nga nagpapalibot ha dagat mediteranyo han labaw ha pito ka gatos nga mga katuigan tikang ha ika gatostuig bc tubtob ha ika gatostuig ad tikang han ika gatostuig ad an roma an naging lingkuran han papahan ngan katima han pagkahuman han pamuno han imperyo bizantino ha ika gatostuig ini in naging ulohan han mga estado han papa nga natima tubtob han roma an naging ulohan han ginhadian han italya ngan han an republika han italya kahuman han butnga nga panahon an roma in pinamunoan han mga papa sugad kanda alejandro vi ngan leon x nga ginhimo an syudad ha usa ha mga dagko nga sentro han renasimyento ha italya kalakip an florensya an yana nga bersyon han basilica ni san pedro in gintukod ngan an sistine chapel in ginpintar ni michelangelo an mga bantog nga mga man aarte ngan mga arkitekto sugad kanda bramante bernini ngan raffaello in nangukoy hin pipira nga mga panahon ha roma nga nakabulig ha renasimyento ngan arkitektura barroco han an roma an ika nga ginkakadtoan nga syudad ha kalibutan ika ha unyon europeo ngan pinakaginkakadtoan nga syudad ha italya an seoul kaluwás han ininglis sugad han soul o sel opisyal nga pagtawag an nalalain nga syudad han seoul amo an pamunuan ngan gidako i nga metropolis han salatan nga korea upod han nagpapalibot nga metropolis han incheon ngan han lalawigan han gyeonggi naghihimo an seoul han sentro han pamunuan nga langyab han seoul gingranggo an seoul nga usá nga alpha nga syudad han kalibotan ngan iní amo an ika nga gidako i nga metropolitano nga ekonomiya nga mayda gdp nga us ka bilyon han sunod han tokyo syudad han new york ngan los angeles an mga nabisita tikang ha langyaw nakaabot ha seoul pinaagi han arex tikang han incheon international airport nga kilalado nga ginranggo nga amo an gimaupayi nga luparan hin siyam nga sunod sunod nga tuig han airports council international han ginranggo an seoul nga amo an most livable city an syudad nga gima uukyan hin duro ha asya upod hin ikaduha nga gidako i hin kalidad hin kinabuhi ha kalibotan han arcadis nga diin an gdp per capita ppp ha seoul mga harani hin han ginranggo an paggasto hin pag ukoy ha seoul nga ika ha kalibotan han an real estate nga market han seoul ginranggo nga ika ha kalibotan tungod han presyo hin mga apartamento ha sawang o downtown center an skopje amo an kapital o pamunuan ngan gidako i nga syudad han norte nga macedonia amo iní an sentro hin politika kultura ekonomiya ngan akademiko han nasod an teritoryo han skopje gin ukyan hin mga tikang han bc mga nahabilin hin neolithico nga mga panimungto nabilngan dida ha sulod han daan nga kale nga kota nga naglalandong han sawang han yana nga syudad ha pagtikang usá ini nga syudad nga paeoniahanon an scupi nagin pamunuan han dardania ha ikaduha nga gatostuig bc han bisperas han ikasyahan nga gatostuig ad gin agaw an panimungto han mga romano ngan nagin usá nga kampo militar han pagtungá han imperyo romano ngadto hin sidlangan ngan katundan nga mga bahin han ad an scupi nahiilarom han bizantino nga pagdumara tikang ha constantinopla han dako nga bahin han sayo nga medieval nga panahon gin aagawan an bungto han mga bizantino ngan han imperyo bulgaryo nga diin an syudad amo an pamunuan han mga tuig tikang han kutob an taipei minandarin hokkien poj nga kilalado hin opisyal nga syudad han taipei o kundi man taipei nga syudad amo an pamunuan ngan usa nga pinaurog nga munisipalidad han republika han tsina rok nga tinatawag gihapon nga taiwan nahamutang ini ha amihanan nga dapit han pur han taiwan an syudad han taipei usá nga enclave han munisipalidad han syudad han bag o nga taipei nga nahamutang hin ha habagatan tikang han amihanan nga syudad nga daungan han keelung an kadam an nga dapit han syudad nahamutang ha taipei basin usá nga maiha na nga lakebed ginpapalibotan an basin han mga huot nga mga siong han mga salog han keelung ngan xindian nga nagdudugtong hin paghimo han salog han tamsui ha daplin han katundan nga katubtuban han syudad an tokyo opisyal nga ngaran tokyo metropolis amo an kapital han hapon ngan usa han iya ka mga prefektura an greater tokyo area an may gidadamoi nga tawo nga lugar metropolitano han kalibutan dinhi nalingkod an emperador han hapon ngan an pamunuan hapon sakop ini han rehiyon kant ha salatan sinirangan nga bahin han panguna nga isla honshu ngan ginlalakipan an kapuropod an izu ngan kapuropod an ogasawara anay gintawag nga edo nagin de facto nga lingkuran han gobyerno tikang han tuig han hi shogun tokugawa ieyasu in ginhimo ini nga syudad iya ulobuhatan nagin opisyal nga kapital katima la hi emperador meiji binalhin an iya lingkuran pakadto hini nga syudad tikang an daan nga kapital nga kyoto han tuig ngan ini nga panahon an edo in gin utro pagngarana nga tokyo an tokyo metropolis in natukod han tuig tikang ha pagtampo han anay prefektura tokyo tky fu ngan an syudad han tokyo tky shi an tokyo bisan agsob tinutodlok komo usa ka syudad in opisyal nga kilala ngan pinamumunuan komo usa ka prefektura metropolitana nga naiiba ngan gintampo an mga elemento han usa ka syudad ngan usa ka prefektura usa ka gahom nga para gud la ha tokyo an pamunuan metropolitano han tokyo in nagdudumara hin ka mga pinaurog nga ward han tokyo tagsa tagsa nga pinamumunuan komo usa ka indibiduwal nga syudad nga sakop han lugar han anay syudad han tokyo san o ini igintampo ngan nagin prefektura metropolitana han an pamunuan metropolitano in nagdudumara liwat han ka mga munisipyo ha katundan nga dapit han prefektura ngan han duduha nga kapurupod an may ada ka milyon katawo an mga pinaurog nga ward ngan may ada populasyon nga lapos hin milyones an prefektura an prefektura in lakip han kanan kalibutan may gidadamoi katawo nga lugar metropolitano nga may ada milyones katawo ngan ini an kanan kalibutan gidadakoi nga ekonomiya agglomerasyon urbano liman an kat usa han kanan fortune global nga mga kompanya in nakabase dinhi an pinakahitaas han bisan diin nga syudad han kalibutan an tokyo in ikatulo han international financial centres development indexedit ini nga syudad amo liwat an panimalay han pipira ka mga telebisyon network sugad han fuji tv tokyo mx tv tokyo tv asahi nippon television nhk ngan an tokyo broadcasting system an tokyo in nangunguna han global economic power index ngan ika upat ha global cities index ini nga syudad senisiring nga usa ka alpha world city ha lista han kanan globalization and world cities research network nga imbentaryo ngan han tuig an tokyo in numero uno han best overall experience nga kategorya han kanan tripadvisor world city survey an syudad nangunguna liwat ha masunod nga mga kategorya pagigin mabulignon han mga mulupyo kinabuhi ha gab i shopping lokal nga panakayan panpubliko ngan kalimpyohan han kakalsadahan han tuig an tokyo an nakatala ha ika han pinakamahal nga syudad para han mga nangungukoy nga dayu sumala han mercer consulting firm ngan ika liwat han kanan kalibutan pinakamahal it papliton nga syudad sumala han kanan economist intelligence unit cost of living survey han tuig an tokyo in ginngaranan nga most liveable city han kalibutan han magasin nga monocle ginpasidunggan liwat han michelin guide an tokyo hin pinakadamo nga bituon michelin ha bisan diin nga syudad han kalibutan an tokyo nangunguna ha kalibutan ha safe cities index ikatulo nga pinakamaupay nga syudad ha kalibutan para han mag aaram ha unibersidad an tokyo han nga edisyon han qs best student cities an tokyo nagdumara han olimpiko han katsirak an g summit an g summit an g summit ngan magdudumara han olimpiko han katsirak ngan paralympiko han katsirak an tokyo orihinal nga kilala ha ngaran nga edo nga it kasirigngon estuaryo inin nga ngaran in ginbalyo ngadto ha tokyo tky t sinirangan ngan ky ulohan han nagin ulohan han imperyo ha pag abot ni emperador meiji han tuig nga nasunod an kahigaraan han mga sinirangan asyano nga nasod ha pagdugang hin pulong nga ulohan ha ngaran han ulohan nga syudad han uruunhan nga panahon meiji an syudad liwat in gintawag nga tkei usa ka alternatibo nga kaluwas han kapareho nga tsino nga mga agi nga nagrerepresentar han tokyo nga naghihimo hini nga kanji homograph an iba nga nabibilin nga opisyal nga pinulongan ingles nga dokumento hin nagamit hit pagbaybay nga tokei pero ini nga kaluwas in diri na gingagamit yana an ngaran nga tokyo in syahan ginmawas han ha libro nga kond hisaku sekreto nga plano han commingling nga sinurat ni sat nobuhiro han hi kubo toshimichi in nagproposar nga ngaranan utro ini nga lugar ha gobyerno han panahon han restorasyon meiji sumala kan oda kanshi nakuha ini niya nga ideya tikang hiton nga libro dida ha tokyo in may ada damo nga mga unibersidad mga junior college ngan mga vocational school kadam an han kanan hapon pinakaprestihiyoso nga mga unibersidad in aada ha tokyo upod an university of tokyo hitotsubashi university tokyo institute of technology waseda university ngan keio university an pipira ha gidadakoi nga mga nasodnon nga unibersidad ha in masunod may ada la usa nga diri nasudnon nga unibersidad panpubliko an tokyo metropolitan university may ada liwat pipira nga mga unibersidad nga kilala nga nagkaklase ha pinulongan ingles ngan para han pagtutdo hin pinulongan hapon lakip ini an an tokyo amo liwat an ulobuhatan han united nations university an mga panpubliko nga mga kindergarten elementarya nga eskoylahan mga tuig primera nga eskoylahan in gindudumara han mga lokal nga ward o buhatan han munisipyo an mga panpubliko nga segundarya nga eskoylahan in gindudumara han tokyo metropolitan government board of education ngan tinatawag nga metropolitan high schools mayda liwat ha tokyo hin damo nga mga eskoylahan nga pribado tikang kindergarten ngadto ha high school tungod nga ini in may ada gidadakoi nga sentro han populasyon ha hapon ngan aanhi liwat an kanan nasod gidadakoi nga mga broadcaster ngan studio an tokyo agsob ginbubuhat nga lugar para han damo nga mga hapones nga salida pasalida han telebisyo serye hin animasyon anime mga web comic ngan libro nga komix manga han kaiju monster movie genre an mga kiritaon han tokyo in permi naruruba han mga dumagko sugad han godzilla ngan gamera an iba liwat nga mga hollywood director in ginhimo an tokyo nga pinagbuhatan para han pasalida ha hapon an iba nga bantog nga kahuman ha gera nga mga pananglitan in tokyo joe my geisha tokyo story ngan james bond nga pelikula you only live twice an mga bantog liwat ha pagkayana nga pananglitan in upod an kill bill lost in translation babel ngan inception hi haruki murakami usa ka hapon nga manunurat in nakabase an iba niya nga mga nobela ha tokyo lakip dinhi an norwegian wood novel ngan kan david mitchell syahan nga duha nga mga nobela numberdream ngan ghostwritten in nagpapakita hinin nga syudad an kontemporaryo nga briton nga pintor nga hi carl randall in nag ukoy hin ka tuig ha tokyo komo usa ka artista naghihimo hin mga buhat nga nagpapakita an mga syudad nga naghuhuruot ngan mga espasyo panpubliko an tokyo usa ha nagtukod nga membro han asian network of major cities ngan membro liwat han council of local authorities for international relations an tokyo in nagtukod nga membro liwat han c cities climate leadership group han an tokyo in may ada mga saragbot pagkakaruha o pakipagsangkay ha masunod nga napulo kag duha ka mga syudad ngan estado an vientiane kaluwás ha iningles amo an pamunuan o ulohan ngan gidako i nga syudad han laos ha pangpang han salog mekong haraní han katubtuban o linea ha thailand nahimo nga pamunuan an vientiane han tungod hin mga kahadlok hin birmano nga pagsulong kundi ginkawatan ngan ginbungkag iní han mga siames thai dida han an vientiane amo an pamunuan hin pagdumarahan dida han pamuno han franses ngan tungod han pagdukwag han ekonomiya ha mga diri maiha nga panahanon amo na yana an sentro han ekonomiya han laos an syudad mayda kamolupyohan nga sumala han nga census kilalado an vientiane nga amo an balay han pinaka importante nga nasodnon nga monumento ha laos an that luang nga usá nga kilalado nga tigaman han laos ngan usá nga hulagway hin buddhismo ha laos mabibilngan gihapon did in iba nga mga importante nga mga buddhista nga templo ha lao sugad han haw phra kaew nga nagbalay anay han esmeralda nga buddha nagtagbalay an syudad han ika nga southeast asian games han disyembre nga nagsaurog hin ka tuig han southeast asian games an ngaran han syudad ginkuh tikang han pali an pinulogan hin pansingba ha theravada nga buddhismo bisan man kun an orihinal nga kahulogan han nagarna han syudad syudad hin sandalo nga kahoy sugad hin pinakita ha mga kahadto nga lao nga mga sinurat nga ginsurat hin piktograma diri sugad han moderno nga lao nga ginsusurat hin ponetika ha moderno nga lao an kahulogan han ngaran vientiane may pagkaruhaduha damo nga mga lao nga tawo nasiring nga an kahulogan han ngaran han syudad syudad han bulan samtang mayda liwat damo nga nasiring hin sakto nga an ngaran han syudad syudad hin sandalo nga kahoy tungod kay an mga pulong han bulan tikang ha sanskrit candra ngan sandalo tikang han sanskrit candana ginsusurat ngan ginluluwás hin parehos nga chan ha yana nga lao an kadam an ngan makasaysayan nga kaagi ha lao nasuporta hini nga ginpamatod han mga ngaran han syudad ha thai ngan khmer nga diin nga duhá nga ngaran nagpabilin han pagsurat ha etimolohiya nga nagpapakita han kahulogan nga syudad hin sandalo nga kahoy an gin romanisar nga pagsurat nga vientiane tikang ha frinanses nga pagtikáng ngan nagpapakita han kakurian han mga franses hin pagluwás han t nga tunog ha lao nga pinulongan usá nga komun nga pagsurat ha iningles amo an viangchan o agsob man liwat wiangchan an warsovya ha linatin ngan kinatsila varsovia ha iningles warsaw ha pinolako warszawa amo an kapital ngan gidakoi nga syudad ha nasod han polonya o poland in durudaan nga kasurat han warsovya ha pinolako amo an warszewa o warszowa nga nangangahulogan nga gintatag iyahan ni warsz sumala ha folk nga etimolohiya an ngaran han syudad tikang hin mangingisda o manaragat nga hi wars ngan han iya asawa nga hi sawa ha kamatuoran hi warzs usa nga noble tikang han ika o ika nga siglo nga nanangiya hin usa nga baryo nga nahamutang han lugar han yana nga baranggay han mariensztat an opisyal nga ngaran han syudad nga bug os amo an miasto stoeczne warszawa nga nanganahulogan an kapital nga syudad han warsovya an warsovya nakikilal an ha linatin nga varsovia it naukoy ha warsovya o tuminongnong han warsovya tinatawag nga warsovyano o varsovyano an laos o kundi man lao lo nga an opisyal nga ngaran republika demokratika popular han lao o kon ha literal nga winaray republika nga demokratika han katawhan han lao puyde gihapon republika nga demokratika han katawhan nga lao lao sathalanalat paxathipatai paxaxon lao nga agsob impormal nga tinatawag nga muang lao lao muang lao usá nga estado nga sosyalista ngan amo la an nasod nga ginpapalibotan hin tuna ha timugan nga asya nahamutáng an laos ha butnga han indotsina nga rawis ginsasapitan iní han myanmar birmania ngan tsina ha kanawayan han vietnam ha sinirangan han camboya ha timugan ngan han thailand ha katundan ngan habagatan an kaagi han laos natikang han ginhadian han lan xang o tuna hin ribo nga mga gadya o tuna hin milyon nga mga elepante nga dida tikang han ika nga siglo tubtob han ika nga siglo katapos hin kolonyal nga panahon ha ilarom han fransya nagkaaada ini hin paglugaring dida han nagkaada hin maiha nga gyera sibil nga natapos hin opisyal han pagdaog han komunista nga pathet lao ngan an ira pakaabot ha poder dida han kondi an mga pag aragway han mga durudilain nga mga hugpong nagpadayon pa hin pira pa ka tuig ha lao nga yinaknan an ngaran han nasod meuang lao an imperyal nga franses nga amo an naghimo han nasod nga kabahin han franses nga indotsina han ginsurat an ngaran hin diri ginluluwas nga s i e laos an lao nga yinaknan mismo waray kataposan nga s nga tunog amo nga it mga lao nga tawo ginluluwas nira ini sugad han ira tuminongnong nga yinaknan an agsob nga ginagamit nga porma nga adhetibo amo an lao e g an lao nga ekonomiya diri an laotianhon nga ekonomiya bisan man kon an laotian gin gagamit ha iningles pag indikar han mga tawo han laos nga diri malipat han lao nga etniko nga grupo an lao ginbahin ngadto hin mga nga mga lalawigan qwang ngan an vientiane nga kapital nakon luang vientiane an nasod ginbahin bahin pa ngadto hin mga distrito muang mayda usá nga espesyal nga sona hin pagdumara an espesyal nga sona han saisombun khetphiset nga gin disolver han an malaysia puyde liwat igsurat nga malasya o ha kinatsila malasia usá nga federal nga konstitusyonal nga monarkiya nga nahamutang ha timugan nga asya nahihimo ini hin napulo kag tulo nga mga estado ngan tulo nga federal nga mga teritoryo ngan mayda ini bug os nga langyab hin tuna nga nga ginbulag han salatan nga tsina nga dagat ngadto hin duhá nga paruparehos hin kadako nga mga rehiyon peninsular nga malaysia ngan sinirangan nga malaysia malaysiano nga borneo an peninsular nga malaysia mayda tuna ngan dagat nga linea upod han thailand ha amihan ngan linea ha dagat upod han singgapura ha salatan han vietnam ha dumagsaan ngan indonesia ha katundan an sinirangan nga malaysia nagsasaro hin linea ha tuna ngan dagat upod han brunei ngan indonesia ngan hin linea ha dagat upod han pilipinas ngan vietnam an pamunuan nga syudad kuala lumpur samtang an putrajaya amo an lingkoran han gobyerno federal upod hin kamolupyohan nga labaw ka ribo o ka milyon an malaysia amo an ika nga nasod hin gidamoi hin kamolupyohan an pinakasalatan nga punto han kontinental nga eurasia tanjung piai nahamutang ha malaysia nahamutang ha tropics an malaysia usá han nga mga megadiverso nga mga nasod ha kalibutan ngan hin dako nga ihap hin mga endemico nga mga espesye an pagtikáng han malaysia did han mga malay nga mga ginhadi an nga did han lugar nga tikang han ika nga gatostuig nahiilarom han imperyo britaniko an syahan nga mga teritoryo nga britaniko gintawag nga mga panimungto han mga estrecho nga diin an pagtukod ginsundan han pagkahimo nga mga britaniko nga protektorado han mga malay nga mga ginhadi an an mga teritoryo ha peninsular nga malaysia nahiusa anay han unyon malayan han ginliwat ha estruktura an malaya nga federasyon han malaya han ngan nagkaada hin paglugaríng han agosto naghiusa an malaya ngan han amihan nga borneo han sarawak ngan han singgapura han septyembre nga magin malaysia waray magduhá ka tuig han ginpaiwas an singgapura tikang han federasyon an nasod multi ethniko ngan multi kultural nga nagdadara hin dako nga papel ha politika mga katunga han kamolupyohan mga ethniko nga malay upod hin damo nga mga minoridad hin mga malaysiano nga tsino nga naghihimo gihapon han ikaduha nga gidako i nga komunidad hin tsino ha gawas han kalibutan mga malaysiano nga indyano ngan mga tuminongnong nga mga tawo naghahatag an konstitusyon han kagawasan hin relihiyon kundi nagkikilala han islam nga amo an nahitukod nga relihiyon han estado an sistema hin gobyerno ginharani hin pagmodelo han westminster nga sistema parlamentaryo ngan han legal nga sistema nahibase ha kasahiran nga pamalaod common law an mangulo hin estado amo an had nga tinatawag nga yang di pertuan agong usá hiya nga pinili nga monarka nga pinili tikang han mga hereditaryo nga mga manguna han siyam nga mga malay nga estado ha tagsa limá ka tuig an mangulo han kagamhanan amo an primer ministro an opisyal nga pinulongan han nasod bahasa melayu nga tinatawag ha kasahiran nga minalay o minelayu o malay nga pinulongan nagpapabilin an ininggles nga baskog nga ikaduha nga pinulongan an pagkakarit hin ininggles ha malaysia ginhataas nga pagranggo nga ikaduha hin gimaupayi ha asya sunod han singgapura ngan an ika nga gimaupayi han kalibutan tikang han tikang han paglugaríng hiní an malaysia nagkamay ada hin usá han mga gimaupayi nga mga record ha ekonomiya ha asya nga diin an gdp hini nagtutubo hin average nga per annum hin haros ka tuig an ekonomiya nahig araan nga ginpadalagan han mga unob nga karikohan hini kundi nagkikinadako ha mga sektor ha siyensya turismo komersyo ngan medical nga turismo usá gihapon iní han mga nagdudukwag nga mga nasod nga dako in subsidy ha edukasyon ngan ha healthcare an mga bungtohanon hini mayda katungod nga makakarawat hin waray bayad nga edukasyon nga publiko kutub ha sekondarya nga level hin edukasyon ngan publiko nga tertyaryo nga bayad ha edukasyon gintatagaan hin subsidy tubtub hin kadako nga an mga basic nga healthcare nga serbisyo ha mga clinic nga ginpapadalagan han gobyerno nga mayda prescription nga gasto rm mga disabled mga lagas nga mga bungtohanon ngan mga estudyante ha eskwelehan nga publiko mayda katungod nga makakarawat hin waray bayad nga healthcare an mga serbisyo hin healthcare hini ginhahataas in pagkita nga usa han mga gimaupayi han kalibutan ngan gintawag han un development programme an sistema hin healthcare han malaysia nga usá nga modelo hin iba nga mga nagdudukwag nga mga nasod an bag o pa la nga nahinabo ngan bag o nga malaksi hin pagpadukwag han malaysia nagpamaupay hin lugar nga kinakadtoan hin mga ribo hin mga migrante nga trabahante tikang ha iba nga dapit han asya ha mga diri pa la naiha nga mga tuig an kadam an hini mga diri dokumentado nga ginpapaningkamotan nga ibanan han gobyerno han malaysia an pagtratar ngan pag crackdown hini han mga migrante nga trabahante agsob nga gin critisar hin mga grupo hin internasyonal nga mga grupo hin pagbantay han mga katungdanan hin katawhan yana an malaysia mayda bag o nga na industrialisar nga market nga ekonomiya nga ginranggo hin ika nga gidako i ha timugan nga asya ngan ika nga gidako i ha kalibutan upod hin gdp per capita nga ngan hin hdi nga ha yan gintawag an malaysia uga usá nga tigawas nga ekonomiya emerging economy han world bank gintatawag gihapon haninternational monetary fund imf an malaysia nga tigawas ngan nagdudukwag nga nasod emerging and developing country usá ini nga nagtukod nga api han association of southeast asian nations han east asia summit ngan han organisation of islamic cooperation an malaysia api gihapon han asia pacific economic cooperation han commonwealth of nations ngan han non aligned movement han an mga bungtohanon nga malaysian mayda waray kinahanglan hin visa o kundi man visa ha pag ulpot nga pagkadto hin ka mga nasod ngan teritoryo nga diin an malaysiano nga pasaporte an ika nga gigamhani ha kalibotan an malaysia mayda napulo kag tulo nga mga estado o negeri ha peninsula nga malaysia ngan ha borneo nga malaysia ngan nga mga teritoryo federal tigamni an sabah gin aawayan han pilipinas ngan malaysia kon hin o an angay nga tag iya hini an sinirangan nga timor o kundi man sinirangan timor o timor leste tetum timór lorosa e iningles east timor kinatsila timor oriental nga an opisyal nga ngaran repblika demokrátika han timor leste ha literal repblika demokrátika han sinirangan nga timor in usa nga estado soberano ha dagatnon nga salatan sinirangan asya katunga hini han isla han timor ngan namumutang ngada ha sinirangan lakip liwat hini an hagrani nga mga isla han atauro ngan jaco ngan oecusse usa nga exclave ha amihanan katundan nga dapit han isla nga pinapalibutan han kanan indonesia katundan nga timor an kanan nasod kadako in ginbabanabanahan nga mga km kwardrado milya ginkolonisar an sinirangan nga timor han portugal did han ika nga gatostuig ngan gintawag ini nga timor nga portuges kutob nobyembre han pagdeklara hin paglugaring han teritoryo ginbuhat han frente rebolusyonaryo para hin independyente nga sinirangan nga timor fretilin sunod hin siyam ka adlaw gin invadir ngan gin okupar an nasod han indones nga militar ngan gindeklara ini nga ika nga lalawigan han nasod han sunod nga tuig an pag okupar han indones han sinirangan nga timor mayda kinaiya hin dako nga pagkabiyolente nga pag awayan hin pira ka mga dekada han mga separatista nga grupo labi na han fretilin ngan han indones nga militar han sunod han ginsponsor han nasyones unidas nga buhat hin pagdeterminar hin kalugaringon ginbuhi an han indonesia an pagkontrolar han teritoryo an sinirangan nga timor nagin syahan nga bag o nga soberano nga estado han ika nga gatostuig dida han mayo ngan inmap han nasyones unidas ngan han komunidad hin mga nasod han pinortuges nga pinulungan han nagpasamwak an sinirangan nga timor han plano hini nga magin ika napulo kag usa nga api han association of southeast asian nations asean usá ini han duduha la nga predominante nga katoliko nga mga nasod ha timugan nga asya upod han pilipinas pati gihapon an amo la nga nasod ha asya nga nahamutang hin kumpleto ha salatan nga hemisferyo an ngaran nga timor tikang han pulong nga timur an pulong para han sinirangan o sidlangan ha inindones nga nahisurat nga timor ha pinortuges nga nagresulta hin tautolohiko nga toponimo nga nangangahulogan nga sinirangan sinirangan o kundi man sidlangan sidlangan ha pinortuges timor leste leste amo an pulong para hit sinirangan ha tetum timór lorosa e lorosa e amo an pulong para hit sinirangan ha literal nasirang nga adlaw ha inindones tinatawag an nasod nga timor timur nga diin ginagamit an portuges nga ngaran para han pur sunod han pulong para han sinirangan kay it mga tigtulidong hin tigngaran ngan talingaran o kundi man adhetibo ha inindones ginbubutang katapos hit tigngaran an mga opisyal nga ngaran ha ilarom han konstitusyon amo an demokratiko nga republika han timor leste o kun ha iningles democratic republic of timor leste repblica democrática de timor leste ha pinortuges ngan repblika demokrátika timór leste ha tetum an international organization for standardization iso opisyal nga halipot nga porma han ngaran ha ininglis ngan ha iba nga mga pinulongan timor leste codes tls tl nga amo an ginagamit han nasyones unidas han unyon europeo ngan han mga nasodnon nga mga standard nga mga organisasyon han fransya afnor estados unidos ansi reino unido bsi alemanya din ngan sweden sis tanan nga mga diplomatiko nga mga misyon ngada han nasod ha protocol ngan han cia world factbook an namumuno hin estado han sinirangan nga timor amo an mangulo han republika nga napipili hin pagbotos han katawhan hin lima ka tuig nga panahon hin pag alagad bisan pa man kun an mga gahom nga ehekutibo baga hin limitado mayda an mangulo han gahom pagpili han primer ministro ngan pag veto hin mga ginpamalaod han kagamhanan katapos hin mga piniliay an mangulo nagpipili han namumuno han mayoriya nga partido o kundi man koalisyon komo primer ministro han sinirangan nga timor ngan han gabinete ha pagproponer han primer ministro komo namumuno han kagamhanan an primer ministro amo an na presidir han gabinete an unicameral nga parlamento han sinirangan nga timor amo an nasodnon nga parlamento o kundi man parlamento nacional nga an mga api hini ginbobotos han mga katawhan hin lima ka tuig nga panahon hin pag alagad an ihap han mga paglingkod puyde mag iba tikang hin minimum nga kalim an kag duha kutob hin maximum nga kaunmnan kag lima an konstitusyon han sinirangan nga timor ginsubad han kanan portugal an sinirangan nga timor ginbahin ngadto hin napulo kag tulo nga mga munisipalidad an islam in usa nga monoteistico nga relihiyon nga ginsusumat han qur an usa ka texto nga gincoconsiderar han iya mga manurunod nga yinaknan nga pulong han diyos inarabo allh ngan han iya mga tinutdo ngan normatibo nga ehemplo gintatawag nga sunnah ngan ginbubug osan han hadith ni muhammad nga gincoconsiderar nira nga kataposan nga manaragna han diyos an manurunod hin islam in gintatawag nga muslim an mga muslim in natoo nga an diyos in usa ngan diri maikokompara ngan an iya panuyoan in pagkaada in para hin pagsingba ha diyos an mga muslim in natoo nga an islam in completo ngan panngatanan nga bersyon han syahan nga panoo nga ginsumat ha dirudilain nga panahon ngan lugar hadto pa lakip an pamaagi kan abraham moses ngan jesus kun diin ira gincoconsiderar nga mga propeta an mga muslim in nagmimintinar nga an mga kasanhi nga mga mensahe ngan rebelasyon in parte nasaliwanan o nakurakot ha pag agi han panahon pero gincoconsiderar nga an qur an in waray kasasaliwani ngan kataposan nga bersyon han diyos an mga konsepto han relihiyon ngan buruhaton in naglalakip han lima nga harigi han islam kun diin an panguna nga mga konsepto ngan buruhaton nga pagsingba ngan pagsunod han balaod islamico in naupod hin haros ngatanan nga aspeto han kinabuhi ngan katiringban nga nahatag hin mga sagdon ha dirudilain nga mga himangrawon sugad han pagbabangko ngan kaupayan ngadto ha pakikipaggera ngan an kalikopan ginbabanabanahan nga han mga muslim in sunni ngan in shia mga han mga muslim in nag uukoy ha indonesia an gidakoi nga nasod muslim ha salatan nga asya ha butnga sinirangan ha butnga nga asya ha nagsasalin nga nasod ha timugan asya ha sub saharan africa dagko nga komunidad in mabibilngan ha tsina ngan rusya ngan mga bahin han europa nga may ada labaw ha bilyon nga mga manurunod o labaw han kanan kalibutan populasyon han tuig an islam an ikaduha nga pinakadako ngan usa ha mga malaksi tumubo nga mga relihiyon ha kalibutan iton pagigin kristohanon o kristianismo usa nga relihiyon nga nakabase ha kinabuhi ngan panutduan ni hesus han nazareno nga ginhulagway han bag o nga ginsabutan an mga nanunuo nga gintatawag nga kristiyano natuo nga hi jesu cristo amo an anak han ginoo nga diyos ngan mantatalwas han ngatanan nga katawhan ngan an pagbalik komo messias in gin asoy han daan nga ginsabutan depende ha ispesipiko nga denominasyon han pagigin kristohanon an mga buruhaton in puydi maglakip hin pagbunya yukaristiya pangadi kompisal kompirmasyon rito hin pag aasawa ngan han pan relihiyon nga panutdo ha batan on kadam an ha mga denominasyon in nag oordina hin kapadian ngan nagbubuhat hin regular nga grupo grupo nga serbisyo hin pag singba an hong kong nga an opisyal nga pagtawag pinaurog nga rehiyon pagdumarahan han hong kong han kanan katawhan repblika han tsina alternatibo nga pagngaran ha winaray rehiyon nga administratibo nga ispisyal han hong kong usá nga autonomo nga teritoryo ha sidlangan nga dapit han estero han zhujiang salog perlas ha sinirangan nga asya ha salatan han lalawigan han guangdong han mainland nga tsina ngan ha sidlangan han kasanhi nga portuges nga kolonya ngan igkasi pinaurog nga rehiyon pagdumarahan han macau upod hin mga ka milyon nga hongkonganon hin dirudilain nga mga nasodhanon hin teritoryo nga ka km an hong kong amo an ika upat hin pinakadako hin densidad hin kamolupyohan ha kalibotan an hong kong han una usá nga kolonya han imperyo britaniko katapos han perpetual nga paghatag han pur han hong kong tikang han tsina han qing ha pagkatapos han syahan nga gera hin opium han ginpahilawig an kolonya ngadto han rawis han kowloon han ngan dugang nga nakakuha hin ka tuig nga pagplite han bag o nga mga teritoryo tikang han gin ukupa han hapon an hong kong hin urhe did han ikaduha nga gera han kalibotan tubtub han pagbalik hin pagdumara han mga britaniko han gin ul ha tsina an teritoryo ha ilarom han batakan han sino british nga dugtong nga pagdeklara nga ginpirmahan han reino unido ngan tsina han ngan gintigamnan han pagbalhin hin pagsoberano han hong kong han han pagin pinaurog nga rehiyon pagdumarahan han kanan katawhan republika han tsina an hong kong ha ilarom han prinsipyo hin usá nga násod duhá nga sistema one country two sistems nagmamantener an hong kong hin bulag nga sistema hin politika ngan ekonomiya tikang han tsina gawas ha depensa militar ngan ha panlangyawanon nga mga butang an hong kong mayda kalugaringon nga mga gahom nga ehekutibo pamalaod lehislatibo ngan panhukom hudikatura bisan pa an hong kong direkta nga nagpapadukwag hin mga relasyon han mga langyaw nga estado ngan mga internasyonal nga mga organisasyon hin haloag nga katutuban hin mga naaangay nga mga larangan appropriate fields nga aktibo ngan nagluglugaring hin paghibulig han mga institusyon sugad han asia pacific economic cooperation nga forum ngan han world trade organization an hong kong usá han mga pinaka importante nga sentro hin pananalap han kalibotan nga nakapot han gihataasi nga ihap ha financial development index ngan dayuday nga naranggo nga mga lugar nga pinaka competitibo ngan pinakagawasnons komo ika pitó nga gidakoi nga nagkokomersyo nga entidad ha kalibotan an legal tender nga salapi hini an hong kong nga dolar amo an ika hin mga gidamo i nga binabalyo nga salap an ekonomiya nga gindominar hin tertiary sector han hong kong ginkakarakterisar hin kompetitibo nga yano nga pagbuwís ngan sinusuporta ini han independiente nga sistema hin hudikatura bisan man kun an syudad mayda han usa han mga gihataasi nga per capita income ha kalibotan mayda ini dako nga diri pagkapatas hin income an hong kong amo an mayda gidamo i hin skyscraper ha kalibotan nga nagpapalibot han duruungan han victoria nga nahamutang ha butnga han dako hin densidad nga urban nga rehiyon han syudad mayda ini hataas hin duro nga pagranggo ha human development index ngan an gima iha i hin life expectancy han kalibotan labaw hin han kamolupyohan hiní nagamit han maupay nga nadukwag nga panakayan pan publiko mga tig panahon nga polusyon ha kahanginan nga an mga gintikangan an mga hagrani nga mga lugar hin industriya han mainland nga tsina nga nagamit hin diri istrikto nga standard hin emisyon nagresulta hin hataas nga level hin mga particulate ha kahanginan ha imbyerno an ngaran nga hong kong ha orihinal nahahanungod ánay hin gamay nga salog ha butnga han pur han aberdeen ngan han salatan nga labnasan han pur han hong kong an bungto han aberdeen usá nga pagtikangan nga punto hin kontakto han mga britániko nga mga marinero ngan mga lokal nga mangingisda waray mahisabtan kun diin ginkuha an ginromanisar nga ngaran kundi gintutuohan nga ini usá nga sayó nga diri sakto hin phonetiko nga paghatag han ginyakan nga kinantones nga pagluwas han nga nangangahulogan mahamot nga duruungan o kundi man insenso nga duruungan an kahamot bangin nahahanungod han matam is nga rasa han nasulog nga lambunaw nga tubig han duruungan tikang han estero han salog perlas o kundi man han insenso tikang han mga fábrika o factory nga naglilirenya han labnasan han amihanan nga kowloon ginbobodega an insenso harani ha duruungan han aberdeen para hin export ugsa ginpadukwag an duruungan han victoria mayda lain nga teoriya nasiring nga an ngaran nagtikáng han mga tanka an mga sayo nga mga nangungukoy han rehiyon probable gihapon nga usá nga pagromanisar han ngaran ha ira yinaknan an gin gamit i e hng diri hung ha kinantones bisan kun diin an gintikangan nahibutang an ngaran did han tratado han nanking nga magakip han tanán han pur han hong kong ngan tikang hadto gin gamit pagtawag han kabug osan han teritoryo agsob nga ginsurat an ngaran nga usá nga pulong hongkong tubtub han han pagpili han gobyerno han yan nga porma bisan pa man mayda pipira nga mga institusyon nga gintukod han sayó nga bahin han panahon nga kolonyal nagamit pa gihapon han uusá nga plong nga porma sugad han hongkong post hongkong electric ngan an hongkong and shanghai banking corporation an macau nga puyde liwat igsurat nga macao ngan an opisyal nga ngaran pinaurog nga rehiyon pagdumarahan han macau han kanan katawhan republika han tsina alternatibo nga pagngaran ha winaray rehiyon nga administratibo espesyal han macau usá nga autónomo nga teritoryo ha katundan nga dapit han estero han salog perlas ha sinirangan nga asya ginsasapitán an macau han syudad han zhuhai ha mainland nga tsina ha amihan ngan han mumbon han salog perlas ha sidlangan nga salatan nahamutang an hong kong hin mga ha sidlangan tabok han mumbon upod hin kamolupyohan hin nga naukoy hin langyab nga amo ini an rehiyon nga pinakadako hin densidad hin kamolupyohan ha kalibotan usá ini nga kasanhi nga portuges nga kolonya nga gin ul ha tsina nga pagsoberano han disyembre gindumara an macau han imperyo portuges ngan han mga sumurunod nga estado hiní tikang han butnga nga ika nga gatostuig tubtub han urhe nga bahin ha nga diin iní an kataposán nga nagpabilin nga kolonya europea ha asya mga portuges nga negosyante syahan anay nanimungto ha macau han dekada han mga han an macau ginpaplit an ngadto han portugal tikang han ming nga tsina komo usá nga duruungan hin negosyo gindumara han portuges nga imperyo an syudad ha ilarom hin tsino nga kagamhanan ngan soberaniya tubtub nga diin an macau nagin kolonya pinaagi hin ginkasabotan han duha nga nasod an pagsoberano han macau iginbalik ha tsina han disyembre an dugtong nga deklarasyon han kuestyon han macau ngan batakan balaod han macau nasiring nga an macau igpapadalagan hin hataas nga katubtuban hin autonomiya kutub mga kalim an ka tuig katapos han pagbalhin ha ilarom han polisiya nga usá nga násod duhá nga sistema an namumutnga nga gobyerno han katawhan han kanan katawhan republika han tsina amo iton responsable para han depensa militar ngan mga panlangyaw nga butang samtang an macau magmamantener han iya kalugaringon nga sistema hin pamalaod puwersa hin seguradad nga publiko sistema hin salap polisiya hin customs ngan polisiya hin pag inmigrar natambong an macau hin mga internasyonal nga mga organisasyon ngan mga panhinabo nga diri nakinahanglan hin mga api nga magkamay ada hin nasodnon nga soberaniya it macau usá nga syudad nga resort ha salatan nga tsina nga kilalado tungod han mga casino nga mga luxury nga hotel hiní an halin hini tikang hin panhuygo amo an gidako i ha kalibotan tikang han nga diin an ekonomiya nadepende hin dako ha panhuygo ngan ha turismo sumala han the world factbook an macau amo an mayda ikaupat nga gihataasi hin life expectancy ha kalibutan dugang pa mayda ini hataas nga human development index nga ginranggo hin ika ha kalibutan an macau upod han mga girikohi nga rehiyon han kalibutan ngan an gdp per capita by purchasing power parity hiní haruhataas kaysa hin kanan bisan ano nga lain nga nasod ha kalibotan sumala han world bank kilalado iní nga amo an nangunguna nga kapital o pamunuan hin panhuygo o pag uyag hin panswerte han kalibotan nga dako hin paglabaw han iba nga mga syudad sentro hin panhuygo an yan nga ngaran nga tsino nangangahulogan nga lawigan nga ganghaan an macau kilalado gihapon ha tsinino nga haojing nga an literal nga kahulogan sisi nga salamin o kundi man jinghai nga an literal nga kahulogan salamín nga dagat an ngaran nga macau ginhunahuna nga tikang han a ma nga templo usá nga templo nga gintukod han nga ginhálad kan mazu an dyosa hin mga marinero ngan manaragat hin pagkapresiso an ngaran nga macau nahanunungod han tsinino nga ngaran nga buot sidngon duruungan ni mazu ngan ini nahanungod han mga katubigan nga sapit han ama nga templo an kaagi ngan kasaysayan han macau mabilbilngan han panahon han dinastiya qin bc nga diín an rehiyon nga yan tinatátag nga macau nahiilarom han yakan balaod han kondado han panyu county prefektura han nanhai an moderno nga guangdong an syahan nga nahitalaan nga mga mangurukoy nga tsino han hiní nga lugar in mga tawo nga namimiling hin darangpanan tikang han mga nanunulong nga mga mongol han panahon han salatan nga song ha ilarom han dinastiya ming mga parapangisda o parapanagat binmalhin ha macau tikang ha guangdong ngan fujian an mga tuminongnong nga tawo han macau an mga tanka nga mga katawhan nga nangungukoy hin barko waray magdukag an macau nga usá nga dako nga panimungto tubtub han pag ulpot han mga portuges han ika nga gatostuig han hi jorge álvares amo an nagin syahan nga portuges nga dumuung ha tsina han in mga portuges nga negosyante nakakuh han katungod nga makaduung han ira mga barko ha duruungan han macau ngan magbuhat hin mga buruhaton pankomersyo kundi diri an katungod nga magpabilin ha tuna han mga nakakuha hira hin temporaryo nga pagtugot nga tumukod hin mga bodega bodegahay ha baybayon basi makapagpamara hin mga baraligyaon nga nahulsan hin tubig han dagat waray la mag iha nga nangagtukod hira hin mga balay nga bato palibot han lugar nga yan tinatawag nga nam van han an mga portuges nagtkod hin permanente nga panimungto ha macau nga diin nagbáyad hirá hin tinuig nga bayad hin pagplite hin ka tael nga kilogramo nga mga libra hin salap an portuges nagpadayon pagbayad hin tinuig nga bayad tubtub han basi hirá magpabilin ha macau han an portugal nanguna han komersyo han katundan ngan han india hapon ngan tsina han ginlimitar han tsino an portuges nga komersyo ha tsina ha duruungan han macau did han ika nga gatostuig mga nga uripon nangungukoy ha macau ha dugang hin mga nga portuges ngan nga tsino han nagtitikadamo na nga an mga portuges nga naninimungto ha macau basi magbuhat hin komersyo naghimo hira hin mga demanda hin paglugaríng nga pagdumara kundi waray iní maabtan kutub han dekada han mga han gintukod ni papa gregorio xiii an katoliko romano nga diosesis han macau han gintugutan an portuges ha macau nga maghimo hin senado nga mag aatupag hin mga dirudilain nga mga asunto mahitungod han ira mga sosyal nga ekonomiko nga buruhato ha ilarom hin istrikto nga pagdumara han tsino nga kagamhanan kundi waray pagbalhin hin pagsoberano an alabama usa nga estado nga nahamutang ha timugan o salatan sinirangan nga rehiyon han estados unidos han amerika ginsasapitan ini han tennessee ha amihanan han georgia ha sinirangan han florida ngan han golfo han mexico ha salatan ngan han mississippi ha katundan an alabama ika ha pagranggo ha bug os nga kahaluag hin katunaan ngan ika duha ha kadako han sulod nga mga katubigan hini ika an estado ha katawhan nga mayda ka ribo o milyon nga mga molupyo han gin agnayan an alabama hin diri opisyal nga agnay nga yellowhammer state estado han yellowhammer tungod han tamsi han estado hini kilalado liwat an alabama nga heart of dixie kasingkasing han dixie an kahoy han estado amo an pino hin halaba hin dahon an bukad han estado amo an camellia an ulohan han alabama amo an montgomery an gidako i nga syudad ha katawhan amo an birmingham an gidako i nga syudad ha kahaluag hin tuna amo an huntsville an gima ihai nga syudad amo an mobile nga gintukod hin mga franses nga mga kolonista nga pamunuan han franses nga louisiana tikang han amerikano nga gyera sibil tubtob han gyera pangkalibotan ii an alabama sugad hin damo nga mga estado ha salatan nag antos hin kakurian ha ekonomiya parte kay tungod hin padayon nga pagdepende ha pag uma bisan man ha pagdukwag hin mga dagko nga industriya ngan mga sentro nga urbano an mga interes nga mga rural hin busag nagdominar han mga magbabalaod han estado tubtob han mga s an mga interes nga urban ngan mga afrikano nga amerikano kulang hin representasyon katapos han gyera pangkalibotan ii nakatagamtam an alabama hin pagpadukawag pinaagi han pagbalhin han ekonomiya han estado tikang ha pag uma ngadto hin dirudialin nga mga interes ha pag manufacture nga magbug at ha pagkuha hin mineral ha pag aram ngan ha teknolohiya dugang pa an pagtukod o an pagpadukwag hin mga damolaay nga mga instalasyoon militar labi na an kanan u s army ngan u s air force nakadugang ha mga trabahon han estado an alaska alutiiq alas kaaq tlingit anáaski amo an gidako i nga estado han estados unidos ha kahaluag an juneau amo an kapital nga siyudad ha nasabi nga estado nahamutang an alaska ha kanawayan nga kadaplinan han kontinente han amihanan nga amerika ngan sapit an canada ha sidlangan an kalawdan artico ha amihanan ngan an kalawdan pacifico ha katundan ngan salatan ngan ah rusya unhan pa ha katundan tabok han estrecho han bering mga katunga han mga ka molupyo han alaska sumala han nga census han estados unidos naukoy ha sakob han metropolitano nga kahaluag han anchorage an alaska amo an gigutiayi hin padot hin katawhan o densidad hin populasyon han estados unidos ginpalit an alaska tikang han imperyo nga ruso han marso hin bayad nga ka ribo o milyon ha yana nga mga dolar ha mga tagduha ka sentimo ha tagsa akre km an tuna nag agi hin pipira nga mga pagbalhin ha pagdumara ugsa ini magini usa nga organisado o gin incorporar nga teritoryo dida han mayo an alaska amo an nagin ika nga estado han estados unidos dida han enero an ngaran nga alaska daan na gin gamit han panahon han pagkolonisar han rusya nga diin gin gamit anay ini para la han rawis o katarman o peninsula ginkuha ini tikang han aleut nga pulong nga alaxsxaq nga nangangahulogan the mainland an dako nga tuna o kun ha mas literal an butang nga diin an buhat han dagat ginkakadto tinatawag gihapon ini nga alyeska an dako nga tuna usa nga aleut nga pulong nga tikang han amo gihapon nga ugat an arizona usa nga estado nga nahamutang ha habagatan o salatan katundan nga rehiyon han estados unidos kabahin gihapon ini han katundan nga estados unidos ngan han bukid nga katundan an ulohan ngan gidako i nga syudad han estado amo an phoenix an ikaduha nga gidako i nga syudad amo an tucson ngan ini ginsusundan ha kadako hin walo nga syudad ha metropolitano nga kahaluag han phoenix mesa glendale chandler scottsdale gilbert tempe peoria surprise ngan han yuma ha kondado han yuma an arizona amo an ika nga estado ngan kataposan han magsarapit nga mga estado nga ginpasulod han union nga nakakuha hin pagka estado dida han pebrero kilalado an arizona tungod han disyerto nga klima hini mga magpaso nga mga katsirak o verano ngan di gud duro nga mga kathagkot o winter kundi mayda liwat ini mga kagurangan hin pino ngan mga kabugkidan ha hitaas nga kahagnaan nga mayda mas mahagkotay nga panahon kaysa ha ubos nga mga disyerto an arizona usa han mga estado nga upat ka eskina sapit ini han new mexico utah nevada ngan california mayda pagkadugtong ha colorado ngan mayda nga internasyonal nga pag ultan ha mga estado han sonora ngan baja california ha mehiko amo ini an gidako i nga ginpalibotan hin tuna nga estado han estados unidos ha kadamo hin katawhan dugang pa han grand canyon mayda damo pa nga iba nga mga nasodnon nga kagurangan mga parke ngan mga monumento nahamutang ha sakob han estado samtang labaw hin ika upat nga bahin han teritoryo hini mga federal trust land tuna nga gin entrega nga federal nga amo an gin uukyan han nasod navajo han hopi nga tribo han tohono o odham apache ngan yaqui nga mga katawhan ngan iba pa nga mga dirudialin nga yuman nga mga tribo sugad han yavapai quechan ngan hualapai an arkansas usa nga estado nga nahamutang ha salatan nga rehiyon han estados unidos an ngaran hini usa nga inalgonquian nga ngaran han quapaw nga indyo an arkansas nagsasaro hin mga pag ultan hin unon mga mga estado palibot tipatuo amihanan missouri sinirangan tennessee mississippi salatan louisiana habagatan texas katundan oklahoma ngan an sinirangan nga linya hini kaurugan nga nasunod han salog mississippi an dirudilain nga heyograpiya hini naglalakip tikang han mga kabugkiran nga mga rehiyon han mga ozark ngan han mga bukid han ouachita nga amo an sulod nga mga higtaas nga tuna han estados unidos u s interior highlands ngadto han sinirangan nga mga ubos nga tuna ha daplin han salog mississippi an ulohan ngan an syudad nga gidamo i hin tawo amo an little rock nga nahamutang ha butnga nga dapit han estado an ngaran nga arkansas tikang han amo gihapon nga gintikangan para han estado han franklin an franklin nga tribo han mga lumad nga amerikano mga hagrani nga nahadugtong han mga sioux nga mga tribo han dagko nga mga kapatagan an pulong nga arkansas ngahaw usa nga frinanses nga pagluwas arcansas hin quapaw usa nga may pagkadugtong nga kaw nga tribo nga pulong akakaze nga nangangahulogan tuna han ubos han salog nga mga tawo o an sioux nga pulong akakaze nga nangangahulogan katawhan han salatan nga hangin an pagluwas han arkansas ginhimo nga opisyal hin buhat han lehislatura han estado dida han katapos hin pagkadebate han duha nga mga senador han estados unidos nga tikang ha arkansas an usa karuyag nga igluwas an ngaran nga ngan an usa liwat karuyag han pagluwas nga han an lehislatura han estado nagdeklara hin opisyal nga an possessive nga forma han ngaran han estado ha ininglis nga arkansas s an california usa nga estado nga nahamutang ha katundan nga labnasan han estados unidos amo ini ha yana an estado nga gidamo i hin katawhan ngan an ikatulo ha kadako hin kahaluag hin tuna sunod han alaska ngan texas amo ini an balayan han kanan nasod ikaduha ngan ika unom nga gidako i nga lugar estadistika ha census los angeles nga metropolitano nga kahaluag ngan bahia han san francisco nga kahaluag ngan han walo han kanan nasod kalim an nga gidamo i hin katawhan nga mga syudad los angeles san diego san jose san francisco fresno sacramento long beach ngan oakland an ulohan nga syudad amo an sacramento an naglalainlain nga heyograpiya han california naglalakip tikang han labnasan han pacifico ha katundan ngadto han sierra nevada nga mga kabugkiran ha sinirangan tikang han pula nga kahoy douglas fir nga mga kagurangan han kanawayan ngadto han disyerto mojave nga mga kahaluag ha timugan an butnga han estado amo an butnga nga siong usa nga kahaluag hin pag uma ha california nahamutang an gihataasi ngan gi ubosi nga mga lugar han nagsasaragpit nga estados unidos bukid whitney ngan kamatayan nga siong ngan ini amo an mayda ikatulo nga gihalabai nga labnasan han ngatanan nga mga estado sunod han alaska ngan florida masurong it mga linog tungod han kahamutang han estado ha ligid han singsing hin kalayo han pacifico mga an nahitalaan ha tagsa tuig an ngaran nga california han una gintawag hin dako nga kahaluag han amihanan nga amerika nga gin angkon han espanya nga naglakip han damo nga bahin han yana nga habagatan nga estados unidos ngan han rawis han baja california ha pagtikang han urhe nga bahin han ika nga siglo an kahaluag nga tinatawag nga alta california nga amo an teritoryo han california ha amihanan han baja nga rawis ginkolonisar han imperyo nga espanyol komo kabahin han bag o nga espanya han an alta california nagin kabahin han mehiko katapos han malinamposon nga panggubat o pangyera hini para hin paglugaring waray mag iha katapos han pagtikang han mehikano amerikano nga gyera han mayda grupo hin mga mangurukoy nga mga amerikano ha sonoma nga nagdeklara hin naglulugaring nga republika han california ha alta california bisan man kon ini waray mag iha an bandera hini amo an nanguna para han yana nga bandera han estado han california an pagdaog han amerikano dida han gyera nagdangat han tratado han guadalupe hidalgo nga diin ginhatag han mehiko an alta california ngadto han estados unidos an mga katundan nga kahaluag han alta california amo an nahimo nga estado han california nga ginpaapi nga ika nga estado han septyembre an pagdali para hin bulawan ha california nga nagtikang han dinmangat hin mga dagko nga pagbalhin ha katilingban ngan demograpko nga diin damo nga mga paginmigrar tikang han estados unidos ngan ha langyaw ngan an nagsunod nga pagdukwag han ekonomimya mga importante nga pagpadukwag han syahan nga bahin han ika nga siglo naglakip han pagsaka han los angeles komo sentro han industriya hin pagpali aw ha amerika ngan an pagtubo hin dako ngan naglalakip han estado nga sektor hin turismo an urhe nga bahin han ika nga siglo nagdangat han pagpadukwag han mga sektor hin teknolohiya ngan impormasyon nga makikit an han pagpadukwag han siong han silicon dugang han malinamposon nga industriya ha pag uma mga iba pa nga mga amot han ekonomiya hini upod an aeroespasyo edukasyon ngan pag manufacture kon usa nga nasod an california ini amo an ikawalo nga gidakoi nga ekonomiya han kalibutan ngan an ika ka kadamo hin katawhan nga nasod mga hapit katunga han presko nga bunga han estados unidos gintatanom ha california ngan nangunguna gihapon ini ha pagtanom hin mga utanon an colorado iba nga mga pagkalainlain usá nga estado han katundan nga estados unidos nga naglalakip han kadam an han salatan nga rocky mountains pati gihapon an dumagsaan nga dapit han colorado plateau ngan an katundan nga dapit han great plains amo iní an ika nga gihaluagi ngan ika nga gidamoi hin molupyo nga estado han estados unidos an ginbanabana nga kamolupyohan han colorado mga sumala han usá nga pagdugang hin tikang han nga census han estados unidos ginngaranan an estado tikang han salog colorado nga ginngaranan hin mga sayo nga mga espanyol nga explorador nga río colorado pula nga salog o tina nga salog tungod han nga lagod nga dara han salog tikang han kabugkiran gin organisar an teritoryo han colorado han pebrero ngan han agosto ginpirmahan ni mangulo han estados unidos ulysses s grant an proclamation nga nagpasulod han colorado ngadto han unyon komo ika nga estado gin agnayan an colorado nga centennial state o centennial nga estado literal nga winaray estado han ika gatos nga tuig tungod kay nagin estado iní hin usá ka gatostuig katapos hn pagpirma han deklarasyon hin paglugaring han estados unidos ginsasapitan an colorado han wyoming ha amihan han nebraska ha dumagsaan han kansas ha sidlangan han oklahoma ha timugan han new mexico ha salatn han utah ha katundan ngan nadungtong iní han arizona ha habagatan dida han upat nga pag ultan kilalado an colorado tungod han maghusay nga lantawan hin kalibungan hin mga kabugkiran kagurangan higtaas nga mga kapatagan mga mesa mga kanyon mga plateau mga salog ngan mga tuna nga desyerto kabahin an colorado han katundan ngan habagatan nga estados unidos ngan usá iní han mga estado nga mga bukidnon denver an kapital o pamunuan ngan gidamoi hin molupyo nga syudad han colorado tinatawag an mga molupyo han estado ha ininglis nga coloradans bisan man kun an kadaan nga pagtawag nga coloradoan agsob ginagamit an connecticut amo an pinakasalatan nga estado ha new england nga rehiyon han dumagsaan nga estados unidos sumala han nga census iní an mayda gihataasi nga per capita nga income human development index ngan median household income ha estados unidos ginsasapitán iní han rhode island ha sidlangan han massachusetts ha amihan han new york ha katundan ngan han long island sound ha salatan hartford an pamunuan o kapital nga syudad han nasabi nga estado ngan bridgeport an syudad nga gidamoi hin molupyo kabahin iní han new england bisan man kun mayda mga báhin hiní nga ginuupod han new york ngan new jersey komo usá nga tri state area o langyab hin tulo nga estado ginngaranan an estado tikang han salog connecticut nga aproximadamente natungá han estado an pulong nga connecticut kinuh tikang hin dirudilain nga pagsurat hin algonquian nga pulong para hin halaba nga tauban nga salog an syahan nga mga europeo nga nanimungto han connecticut mga olandes nga nagtukod hin gamay nga madal l nga panimungto nga gintawag nga fort hoop ha hartford ha pag ultan han mga salog nga park ug connecticut katunga han connecticut ha pagtikáng kabahin anay han olandes nga kolonya nga bag o nga nederland nga naglakip hin damo nga tuna nga nahimutnga han mga salog connecticut ug delaware bisan pa man kun an syahan nga dagko nga mga panimungto gintukod han dekada han mga han mga ingles hi thomas hooker namuno hin grupo nga mga sumurunod tikang han massachusetts bay colony ngan nagtukod han connecticut colony iba nga mga nanimungto tikang ha massachusetts nagtukod han saybrook colony ngan han new haven colony an mga kolonya han connecticut ngan new haven nagtukod hin mga dokumento hin fundamental orders nga ginkikita nga mga syahan nga mga konstitusyon ha america han an tuló nga mga kolonya gin usá ha ilarom hin karta real nga diin an connecticut nagin kolonya han korona usá iní han napulo kag tulo nga mga kolonya nga nagsalikway han british nga pamunuo dida han rebolusyon amerikano an connecticut amo an ikatuló nga gigutiayi nga estado ha langyab an ika nga gidamoi hin molupyo ngan an ikaupat nga pinakadako hin densidad hin molupyo han kalim an nga mga estado gin agnayan iní nga constitution state estado hin konstitusyon nutmeg state estado hin moskada provisions state estado hin pangandaman ngan land of steady habits tuna hin unob nga mga pamatasan dako an impluywensya hiní han pagtukod han kagamhanan federal han estados unidos kitaa connecticut nga kompromiso an salog connecticut river salog thames ngan mga daungan nga nananaplin han long island sound nanhatag han connecticut hin makusog nga minat an hin panagat ngan panlayag nga nagpapadayon kutob yana mayda gihapon an estado hin maiha nga kaagi hin magin tagbalay han industriya hin serbisyon hin panalapi upod in mga kompanyiya hin aseguransa o insurance ha hartford ngan mga hedge fun ha condado ha fairfield an delaware usá han nga mga estado han estados unidos ha butnga nga atlantico nga rehiyon ginsasapitán iní ha salatan ngan ha katundan han maryland han pennsylvania ha amihan ngan han new jersey ngan han kalawdan atlantico ha sidlangan ginkuha an ngaran han estado tikang kan thomas west ika nga baron de la warr usá nga inggles nga noble ngan syahan nga kolonyal nga gobernador han virginia na okupar an delaware han dumagsaan nga dapit han rawis han delmarva ngan in pira nga mga pur ngan teritoryo did han sulod han salog delaware iní an ika duhá nga gigutiayi ngan ika unom nga gigutiayi hin molupyo nga estado kundi amo gihapon an ika unom nga gidakoi hin densidad wilmington an gidakoi nga syudad han delaware samtang dover nga amo an ikaduhá nga gidakoi nga syudad han estado amo an pamunuan o kapital nga siyudad han nasabi nga estado ginbahinbahin an estado ngadto hin tuló nga condado an gigutiayi nga ihap hin bisan anó nga estado tikang ha amihan ngadto ha salatan ini nga mga condado amo an condado han new castle condado han kent ngan condado han sussex samtang an duhá nga mga condado ha salatan kaurugan mga agrikultural o pag uumahan an condado han new castle mas urbanizado ugsa gin explorar an baybayon hiní hin mga europeo han ika nga gatostuig gin uukyan an delaware hin pira nga mga grupo hin mga tuminongnong nga mga amerikano upod hiní ha ira an lenape ha amihan ngan an nanticoke ha salatan syahan anay iní ginkolonisar hin mga negosyante nga olandes ha zwaanendael harani han yana nga bungto han lewes han an delaware usá han mga nga mga kolonya nga nagtambong dida han reboluyson amerikano han disyembre an delaware nagin syahan nga estado nga nagratipikar han konstitusyon han estados unidos ngan tikang hadto gintawag nga the first state o an syahan nga estado ginngaranan an estado tikang han salog delaware ngan iní liwat ginkuha an ngaran tikang kan thomas west ika nga baron de la warr nga amo an namumuno nga gobernador han kolonya han virginia han panahon nga an mga europeo syahan anay nag explorar o naglayag han salog an delaware nga mga indyo usá nga ngaran nga gingamit han mga europeo para han lenape nga katawhan nga tuminongnong han siong han delaware amo gihapon an ginkuhaan han ngaran an apelyido nga de la warr tikang ha sussex ngan an katinikangan hiní anglo norman posible iní tinmíkang hin normano nga lieu dit la guerre iní nga toponimico posible ginkuh tikang han linatin nga pulong tikang han breton nga o kundi man tikang han urhe nga linatin varectum waray tamnan an mga toponimo nga gara gare gaire an tunog nga agsob nagbabalhin ha makikit an gihapon hin mga daan nga mga sinurat nga kinutlo ni lucien musset nga din an pulong nga ga i ra nangangahulogan na gore triangulo nga tuna ha dalan posible gihapon nga mayda iní sumpay hin patronimiko tikang han daan nga norse an iowa usá nga estado ha butnga katundan nga estados unidos ginsasapitan han salog mississippi ha sidlangan ngan han salog missouri ngan salog big sioux ha katundan ginsasapitán iní hin unom nga mga estado wisconsin ha dumagsaan illinois ha sidlangan ngan timugan missouri ha salatan nebraska ha katundan south dakota ha kanawayan ngan minnesota ha amihan ha kolonyal nga mga panahon an iowa kabahin han franses nga louisiana ngan espanyol nga louisiana an bandira han estado ginsubad han bandira han fransya katapos han pagpalit han louisiana gintukod hin mga tawo an batakan hin ekonomiya nga nahibase hin pag uma ha kamutngaan han paha hin mais ha urhe nga katunga han ika nga gatostuig an ekonomiya hin agrikultura han iowa naghimo hin pagbalhin ngadto hin diversified nga ekonomiya hin abansado nga manufacturing pagproseso mga serbisyo hin panalapi teknolohiya hin impormasyon bioteknolohiya ngan produksyon hin lunghaw nga enerhiya an iowa amo an ika nga gihaluagi ha langyab hin katunaan ngan an ika nga gidamoi hin molupyo han nga mga estado han estados unidos an pamunuan o kapital nga syudad gidamoi hin molupyo ngan gidakoi nga metropolitano nga langyab nga nahamutang hin bug os ha sakob han estado des moines mayda bahin han darudako nga metropolitano nga langyab han omaha nebraska nga naabot hin tulo nga mga condado han habagatan nga iowa gintalaan an iowa nga usá han mga pinaka diri delikado nga mga estado nga ukyan ginkuha an ngaran han iowa tikang han ioway nga katawhan usá hin damo nga mga tuminongnong nga mga amerikano nga mga tribo nga nangukoy dida han estado han panahon han europeo nga pagkolonisar an siyudad han sacramento amo an kapital ha estado han california han estados unidos ngan amo gihapon an lingkoranan han kondado han sacramento nahamutang ini dida han pagtapo han salog han sacramento ngan han salog nga americano dida han amihanan nga bahin han haluag nga butnga nga siong han california an nga ginbanabana nga populasyon hin naghimo hini nga amo an ika unom nga gidakoi nga syudad ha california an sacramento amo an kultural ngan ekomomiko nga butnga han sacramento nga metropolitano nga kahaluag nga naglalakip hin pito nga mga kondado nga mayda nga populasyon hin an metropolitano nga kahaluag amo an ika upat nga gidako i ha california sunod han greater los angeles area an san francisco bay area ngan an san diego metropolitan area ngan amo an ika nga gidako i ha estados unidos han an civil rights project ha harvard university nga ginbuhat para han time nga periódiko nagtawag han sacramento nga america s most diverse city an nashville amo an pamunuan ngan gidamoi hin molupyo nga syudad han estado han estados unidos han tennessee an syudad amo an lingkoran han kondado han condado han davidson ngan nahamutang iní ha may salog han cumberland amo iní an ika nga gidamoi hin molupyo ha estados unidos ginngaranan an syudad ha dungog ni francis nash usá nga heneral han continental army han amerikano nga gera rebolusyonaryo gintukod iní han madagmit ng nagtubo an syudad tungod han estratehiko nga kamutang hiní komo daungan ha salog han cumberland ngan dida han ika nga gatostuig komo usá nga sentro hin tren binmulag an nashville upod han tennessee dida han amerikano nga gera sibil han amo iní an syahan nga pamunuan hin estado han konfederasya nga nakuha han mga unyon nga tropa katapos han gera nabawi han syudad an posisyon hiní ngan nagpadukwag iní hin base hin pag manufacture an argentina kaluwas ar hen ti na puyde liwat igsurat ha winaray nga arhentina nga tinatawag hin opisyal nga republika argentina puyde liwat republika nga arhentihanon ha kinatsila repblica argentina usa nga nasod ha salatan nga amerika o américa del sur nga nahimo komo usa nga federasyon hin nga mga lalawigan ngan hin usa nga naglulugaring nga syudad o syudad nga may autonomo amo ini an ikaduha nga gidako i nga nasod ha salatan nga amerika ngan ika walo ha kalibutan hin kahaluag hin katunaan ngan amo an gidakoi ha mga nasod nga nayakan hin kinatsila bisan man kon an mehiko colombia ngan espanya darudako pa hin katawhan o populasyon an kahaluag hini ha kontinente amo in ka kilometro butnga han kabugkiran han andes ha katundan ngan han salatan nga kalawdan atlantico ha sidlangan ngan salatan an argentina ginsasapitan han paraguay ngan bolivia ha amihanan han brasil ngan uruguay ha dumagsaan o amihanan sidlangan ngan chile ha katundan ngan salatan an argentina nag angkon liwat hin ka kilometro han antarctica nga tinatawag nga antartica nga argentina nga naglalakip gihapon han mga pag angkon han chile teritoryo antarctico chileno ngan han reino unido teritoryo antarctico britanico an ngatanan nga mga pag angkon mahitungod han antarctica ginsuspendir han tratado antarctico han an mga probinsya o lalawigan han argentina upod an ira mga kahaluag ngan katawhan amo an mga nasunod an el salvador nga an opisyal nga ngaran republika han el salvador ha kinatsila repblica de el salvador usa nga nasod ha butnga nga amerika nagsasapit ini han kalawdan pacifico butnga han guatemala ngan honduras nahamutang ini ha golfo han fonseca sugad han nicaragua ha unhan nga salatan upod hin populyason nga mga ka ribo o milyon nga tawo hulyo nga census ha ka km amo ini an mayda gidakoi hin densidad hin katawhan nga nasod ha butnga nga amerika ngan guruguti ay hin kadako kaysa han mga hagrani nga mga kanasoran an kapital nga syudad han san salvador amo an pinakaimportante nga metropolis han republika an el salvador ginbahin ngadto hin napulo kag upat nga mga departamento ngan ini liwat ginbahin bahin ngadto in duha ka gatos kaunman kag duha nga mga munisipyo municipio an isda amo an usa ka hayop nga ugsob mabilngan ha dagat ug ha matab ang nga tubig may butaktok may hasang ngan hingbis may ada lahos na species an isda kadam an san kaisdaan amo in gintatawag na ectothermic o cold blooded daramo na klase sin isda an mahihiagian sa palibot sa pilipinas an mga masunod amo an mga kilala na isda bangus tarukitok pating tambantamban lahing karpa kipot tangigi unas pantat haruan matambaka buraw sagision iito tilapia bangkulis iliw malasugi sapsap baraka bakoko balanak ngan galunggong una na ginuwas an isda sadton cambrian explosion mga milyon katuig an nakalabay an mga una na isda sigun san mga fossil record amo in digto waray sulang ngan armored ngan gintatawag na ostracoderms extinct na haros an linya san mga waray sulang na isda sayo na extant clade an lampreys an napareho san mga sadton wara sulang na isda sa placoderm fossils an una mga sulang san isda ginuwas san panahon sa silurian ngan ginsundan na ini san pagkaguwas ngan pagdaramo san mga pating ginbabahin sa tulo na extant class ngan an extinct danay sakob san tulo na extant og may kalugaringun na class sa traditional na klasipikasyon san mga isda kadam an san isda nakuha hangin pinaagi san hasang na ada sa ligid sa ngala ngala san isda may ada mga mali ulang na struktura an hasang na tinatawag na filaments an kada filament may ada capillary network na may darako na surface area para san pagsalyo oxygen sa carbon dioxide nakuha an isda hangin pinaagi sa pahigop tubig na mayaman sa oxygen ngan ibubuga pagawas sa hasang sa iba na isda an agos san dugo baliktad na direksyon san agos san ginhigop na tubig an countercurrent exchange ginbubuga san hasang an oxygen poor na tubig pagawas an isda sugad san pating ngan lamprey mayada daramon na gawasan an hasang an bony fish o tonukon na isda may ada la sayo na gawasan an hasang na natatakpan san operculum an bata pa na bichir may ada hasang na nakagawas napareho ini san larva na ampibyan may ada closed loop circulatory system an isda ginbobomba an dugo sa kasing kasing sa bug os na lawas an kadam an sa isda may kasing kasing na may upat na parte kaupod an duha na chambers ngan an suluran ngan guwaan an una na parte amo an sinus venosus usa na manipis na sac na kolekta san dugo tikang sa mga ugat antis ipaagus ngadto sa ikaduha na parte an atrium na usa na darako na chamber o kwarto nagseserbi an atrium na one way na antechamber nagdadara san dugo pakadto san ikatulo na parte an ventricle an ventricle amo in usa na thick walled ngan maskulado na kwarto ngan nagbobomba san dugo pakadto sa ikaupat na parte an bulbus arteriosus usa na dako na tubo ngan paguwas san kasing kasing an bulbus arteriosus nagkokonekta sa aorta kun diin naagi an dugo pakadto sa hasang para sa oxygenation an hingbis san isda nagtitikang sa mesoderm panit pareho sini an istruktura sa tango an ayam o idó iningles dog pambansa aso canis lupus familiaris amo an usa ka klase nga mammal nga kauropod ha pamilya canidae ginaataman ini nga hayop han mga tawo ha maiha na nga matahon an mga ayam nagagamitan han katawhan ha damo nga butang sugad ha trabaho pagbantay ha panimalay nga alaga damo naayon pag alaga hin ayam kay makisasangkayon hira nga namamati ha tawo an ayam amo an winaray hiligaynon ngan bikolano san hayop na gintatawag naman ha tagalog ngan ilokano na aso sa iba na parte han samar ngan leyte ug bisan sa bikol ido an gamit na termino para sa ayam an bata nga ayam amo an gintatawag nga tiy o id ha winaray posible na usa la an gintikangan han termino na winaray na ido ngan han cebuano iro ug an tausog na iru sadton iguin lista ni carl linnaeus sa mga klase san quadruped na pamilyar ha iya an canis an latin na termino san ayam kaupod na mga specie sini na gin tala ni linnaeus an fox na gin ngaranan niya na canis vulpes lobo canis lupus ngan an ayam canis canis san mga sumunod na mga edition gin tanggal ni linnaeus an canis canis ngan gin pahilaba an lista niya san genus canis ngan sadton kaupod san listahan an fox mga lobo ngan jackals ngan daramo na ngaran san ayam sugad san aegyptius aquaticus ngan mustelinus kaupod liwat sini an duha na sikat na ngaran san ayam bilang usa na specie an canis domesticus ngan canis familiaris an misay o udíng catarman nga winaray iding pambujan ngan san roque nga winaray ipo o kuying iningles cat tinag alog pusa sinugboanon iring amo an mammal nga hayop nga kauropod han pamilya felidae na gamay na predatory carnivorous species han crepuscular mammal na gintatagan hin importansiya han mga tawo damo it nagaalaga hin misay kay mahilig magdakop ini hin mga yatot na amo it naruruyagan hin kasagaran kay naiibanan it mga yatot ha balay it mga misay kay upod upod na han mga tawo ha ka tu ig usa ka hanas nga predetora o predator an misay kay kaya mag mangayam sobra ha ka species ng pagkaon pwede nimo mapahanas an misay hin mga ginagmay nga sugo pareha han kanan ayam may mga misay na natudlu an na paghimo hit mga simple na mani obra pareha hit pag abre hin doorknob patin toilet handles una na ginklasipika an iding na felis catus ni carolus linnaeus han iya ika na edition sa systema naturae na gin publisar sadton pero tungud han phylogenetics ginklaklasipika an iding na usa nga subspecie san ilahas na felis silvestris an republika han cuba ha kinatsila repblica de cuba usa nga nasod ha dagat han antillas o dagat caribe ini nga nasod naglalakip han isla han cuba nga amo an gidako i ngan ikaduha nga gidamo i hin tawo nga isla han antillas mayores an isla de la juventud ngan pipira nga mga gudti gudti nga mga puro o isla nga hagrani la habana an gidakoi nga syudad ngan amo an kapital han nasod an santiago de cuba ngan camagey mga importante liwat nga mga cubano nga syudad mga kilalado liwat nga mga gurugudti nga mga bungto amo an baracoa nga amo an syahan nga gin ukyan han espanyoles ha cuba trinidad usa nga unesco nga sityo hin herensya han kalibutan ngan bayamo an cuba mayda populasyon nga ka ribo o milyon nga tawo ngan amo an gidamoi hin populasyon nga islahanon nga nasod ha caribe an katawhan hini kultura ngan mga kustumbre tikang hin mga dirudilain nga mga pinanguhaan sugad han an mga tuminongnong nga mga taíno ngan ciboney nga mga tawo an panahon han pagkolonisar han espanya an pagdara han africano nga mga uripon ngan an kaharani hini han estados unidos an ngaran nga cuba tikang han taíno nga yinaknan ngan bisan man kon an iksakto nga kahulogan diri klaro puyde ini mahubad nga an lugar nga diin an mabinungahon nga tuna damo cubao ha orihinal nga taíno o kundi man an dako nga lugar coabana an nasodnon nga bukad amo an flor de mariposa bukad han alibangbang ngan an nasodnon nga tamsi amo an tocororo o an cubano nga trogon an cuba mayda napulo kag upat nga mga lalawigan o probinsya ngan usa nga ispisyal nga munisipalidad an isla de la juventud ini han una mga kabahin hin unom nga darudako nga mga lalawigan pinar del río la habana matanzas las villas camagey ngan oriente an mga yana nga mga pagbahin bahin baga hin sugad han mga probinsya militar han panahon han mga gyera hin paglugaring ha cuba nga diin an mga lugar nga gidako i hin samok ginbahin bahin an mga lalawigan ginbahin bahin pa ngadto hin usa ka gatos kapitoan nga mga munisipyo an mga bunay gingagawas han mga babaye nga mga hayop han damo nga durudilain nga mga species lakip han katamsihan mga reptilya mga ampibyan ngan han kaisdaan ngan ginkakaon han katawhan han pipira na kayukot ka mga tuig iton bunay hit tamsi ngan reptilya in naglalakip hin nagpapasalipod nga parot hit buany albumen busag ngan vitellus o egg yolk pula ngan aada ha sulod hin durudilain nga magnipis nga membrane an kadam an nga ginkakaon amo an bunay han manok pato pugo ngan isda pero an bunay han manok amo an agsob ginkakaon han tawo an pula han bunay han bug os nga buhay in puno hin protina ngan choline ngan in gingagamit ha pagluto tungod han sulod nga protina an departamento han agrikultura han estados unidos in ginlakip an mga bunay ha mga karne ha sulod han piramida han pagtugway hit pagkaon pero bisan masustansya it bunay mayda ginhapon ini masesering nga kadelikadohan ha panlawas tungod han kalidad han bunay paghipos tagsa tagsa nga allergy ngan hitaas an iya cholesterol iton pagpapabunay hit manok ngan iba pa nga namumunay nga hayop in ginbubuhat ha bug os nga kalibutan ngan an produksyon panmasa hit bunay hit manok in industriya pankalibutanon han ginbabanabanahan nga milyones metric tonelada nga mga bunay in nahimo ha bug os nga kalibutan tikang ha bilyon nga ugang mayda durudilain nga mga isyu han pagkakadurudilain han panrehiyonal nga demand ngan karuyag ngan kanan yana mga debate hiunong han mga paagi han mass production gindidire han unyon europeo han paggamit han battery husbandry han kamanokan ginkakaon an bunay nga fertilized ngan diri fertilized dinhi ha pilipinas popular an balut ngan penoy it syudad in uska dagko ngan permamente nga ukyanan hin katawhan bisan waray pagkasarabutan kun ano an pagkakaiba han syudad ngadto ha bungto kadam an han mga syudad in may ada partikular nga administratibo legal o makasaysayan nga kahimtang nga nakabase ha lokal nga baload siyudad iningles city pambansa siyudad sugbuhanon siyudad minuslim xxxxxxx ilonggo xxxxxx uska lugar dapit nga may tawo may ada mga balay may ada mga istruktura may ada guin hihimu nga istruktura bilding may ada tubig may ada kalayu may ada yilu may ada elektroniko may ada panaptun badu sarwal salungtiti salungpuki salungsuso may ada ka antiparahan may ada dimakina nga sarakyan may ada intabladu may ada gubyirnu may ada dipartamintu may ada libruhanan may ada padarahan san surat iningles post office pambansa xxxxxxx sugbuhanon xxxxxxxx minuslim xxxxxxxx ilonggo xxxxxxxx bicolano xxxxxxx kapampangan xxxxxxx damu it guwapa damu man liwat itun guwapu ha ekonomika iton kapital in hinimo nga daan nga durable nga butang nga gingagamit ha produksyon hin mga papliton nga serbisyo iton kapital in diri dayon ginkokonsumo bisan danay ini in nauubos tungod han proseso hin produksyon iton kapital in iba ha tuna kay tungod it kapital in dapat mahimo pinaagi han buhat hin tawo san o ini malalakip ha produksyon ha bisan ano nga oras an tanan nga pisikal nga kapital in puyde maitudlok komo kapital stock diri anay ikalipat ha kapital stock han uska entidad hin negosyo ha kayanohan iton kapital in naglalakip hin bisan ano nga hinimo nga butang nga nagpapaupay han kanan tawo gahom nga makahimo hin magagamitan ha ekonomiya nga buhat iton bato o pana in kapital para han mga tagalungib nga nagagamitan ini komo uska gamit panganop ngan mga dalan in kapital para han molupyo hin uska syudad iton kapital in uska gingagamit ha produksyon iton balay nga personal nga sarakyan in diri kapital pero ini lugod in durable nga butang tungod diri ini gingagamit ha produksyon an panapton dugnit o bád in natudlok ha bisan ano nga panabon para ha lawas han tawo nga ginsusul otan an pagsul ot han panaton in kinaiyahon la hin tawo ngan makikit an ha haros ngatanan nga katiringban han katawhan an kadamo ngan klase hin panapton in nadepende ha paggamit nga considerasyon sugad han pagkinahanglan hit paso o panalipod tikang ha mga elemento ngan ha pakig angay ha katiringban ha iba nga sitwasyon an gitipiri nga kadamo hit panapton sugad hit pagtabon han ikinatawo in karawat hit katiringban samtang ha iba liwat in kinahanglan hin mas durudamo nga panabon iton panapton in nagagamit ha panalipod tikang ha mga elemento iton mga bado in nagdudugang hin proteksyon ha mga delikado nga mga actibidades sugad han pagsaka hin bukid o pagluto pinaagi han pagpamutnga ha panit ngan kalibungan dugang pa hini an mga panapton in naghahatag hin panlimpyo nga panabon nga ginpapahirayo an mga makahirilo ha lawas ngan ginlilimitahan an pagpadukot han mga kagaw an mga panapton in nahigagamitan ha dirudilain nga pangkatiringbanon o pangkulturahon nga paggamit sugad han pangkalugaringon pantrabaho o paglalain han kalalakin an ha kababayen an ngan kabutangan ha katiringban an uniporme pananglitan in naghahatag hin pangilal an ha mga otoridad sibil sugad hit kapulisan o kasundalohan o poyde maghatag pangilal an ha mga kabatos hugpo o kampo panpolitika ha mga relihiyon abrahamnon an mga tawo in nagtikang panul ot hin panapton komo naging resulta han pagkaon han bunga tikang ha puno han kaaradman han kaupayan ngan karaotan ha damo nga mga katiringban nakikit an ha panapton an panugad han modestiya relihiyon pagkalalaki o pagkababaye ngan pagkilala han kabutangan ha katiringban an panapton in poyde liwat mahimo nga rayandayan o pagpagawas hin kalugaringon nga karuyag o istilo ha kaagi an panaton in poyde ngan nahimo tikang ha dirudilain nga mga materyales ini nga materyales in poyde tikang ha anit o barahibo ngadto ha tinahi nga materyales o pinahusay ngan langyawanon nga unob ngan sintetiko nga mga dugnit an guatemala nga an opisyal nga ngaran republika han guatemala ha kinatsila repblica de guatemala tikang han nahuatl nga pulong nga quauhtlemallan nga buot sidngon lugar hin damo nga kakahoyan usa nga nasod ha butnga nga amerika nga ginsasapitan ha katundan ngan amihanan han mehiko ha sidlangan han belice ngan han golfo han hunduras ha timugan han honduras ngan el salvador ngan ha salatan han kalawdan pacifico mayda kahaluag nga ka kilometro an nasod an kapital han nasod amo an syudad han guatemala an guatemala ginbahin ngadto hin walo nga rehiyon karuhaan kag duha nga mga departamento departamentos ngan ini ginbahin liwat ngadto hin mga tulo ka gatos katloan kag tulo nga mga munisipyo municipios an mga departamento amo an an ininglis nga puyde liwat igwinaray an ngaran nga ininggles o iningles tuminongnong nga ngaran english o kun bug oson english language usá nga katundan nga germanico nga pinulongan nga ginyakán anay han sayó nga medieval nga inglaterra ngan yan amo an ikatulo nga ginyayakan hin hirayo nga tuminongnong nga pinulongan ha kalibutan sunod han standard nga tsinino ngan kinatsila gin ngaranan iní para han mga angle angles usá han mga germaniko nga tribo nga nanbalhin ngadto ha inglaterra ginkuha an ngaran tikang han anglia angeln nga rawis ha dagat baltico harani ini nga nahanungod han mga frisian nga pinulongan kundi an pagpurulongan hiní na impluwensya hin dako hin iba nga mga germanico nga pinulongan labi na han norse usá nga amihan nga germanico nga pinulongan pati gihapon han linatin ngan mga romanse nga pinulongan labi na gud han frinanses an chicago in gidadakoi nga syudad ha estado han estados unidos nga illiois nga may ada hirani milyon ka mga residente ini an syudad nga may ada gidadamoi nga katawhan ha butnga katundan estados unidos ngan ikatulo ha gidamoi nga populasyon ha estados unidos nga nasunod ha syudad han new york ngan los angeles an iya lugar metropolitana danay gintatawag nga chicagoland in ikatulo ha gidadakoi ha estados unidos an gidadaloi ha dagko nga mga danaw nga megalopolis ngan ika nga gidadamoi nga tawo nga urbano aglomerasyon ha kalibutan nga may ada ginbabanabanahan nga milyon ka mga tawo ha tulo ka mga estado han estados unidos han illinois wisconsin ngan indiana ini an linkuran han condado han cook nga ikaduha ha gidadamoi nga tawo ha mga condado ha estados unidos nasunod la ha condado han los angeles california an chicago in gin incorporar komo usa ka bungto ha harani ha dungaan nga namumutnga ha dagko nga mga danaw ngan watershed han salog mississippi ha pagkayana an syudad in nagpapabilin han iya kahimtang komo usa ha dagko nga poy anan han industriya telekomunikasyon ngan infrastruktura lakip an luparan panlangyaw o hare nga ikaduha ha mga aktibo ha kalibutan kon gios trapiko an ginhihimangrawan ha an syudad in kinmarawat hin milyon nga mga dumuruaw ha domestiko ngan tabok han dagat han an lugar metropolitana han chicago in may ada ika ha gidadakoi nga gross domestic product ha mga lugar metropolitana han kalibutan nga nasunod la ha tokyo syudad han new york ngan los angeles an gidadamoi nga populasyon nga syudad ha texas amo an houston ini liwat an ika upat ha gidadamoi nga populasyon nga syudad ha estados unidos nasunod la ha new york los angeles and chicago ini in namumutang ha salatan sinirangan texas harani ha gulpo han mexico may ada naitala ha senso nga may populasyon nga milyon ha sulod han kahaluag nga tuna nga milya kwadrado km ini liwat an gidadakoi nga syudad ha salatan estados unidos nga amo gihap an lingkuran han condado han harris panguna ini nga syudad han houston the woodlands sugar land nga may ada ika lima ha gidadakli nga populasyon nga lugar metropolitano ha estados unidos an seattle usa nga katundan nga labnasan nga puerto hin kadagatan nga syudad ngan an lingkoranan han kondado han king upod hin ginbanabana nga ka molupyo an seattle amo an gidako i nga syudad ha estado han washington ngan han pasipiko nga kanawayan nga rehiyon han amihan nga amerika han hulyo amo ini an gimalaksihi nga natubo nga syudad han estados unidos ngan nagpabilin dida han igbaw nga lima han mayo nga mayda panuigon nga pagtubo hin an seattle nga metropolitano nga kahaluag hin mga ka milyon nga mulupyo amo an ika nga gidako i nga metropolitano nga kahaluag han estados unidos nahamutang an syudad dida hin isthmus ha butnga han puget sound usa nga inlet han kalawdan pasipiko ngan danaw washington mga ha salatan tikang han canada united states border usa ini nga dako nga ganghaan hin negosyo ha asya an seattle amo an ikatulo nga gidakoi nga puerto ha amihan nga amerika ha pagdumara hin kontainer an aguascalientes usa han mga katloan kag usa nga estado ngan upod han distrito federal usa han mga nga mga entidad federativa han mehiko it ngaran nangangahulogan nga magpaso nga katubigan ha kinatsila ngan ginkuha ini nga ngaran tungod han mga magpaso nga mga burabod amo nga an adhetibo para han estado ngan han mga nangungukoy dinhe amo an hidrocálido hidro tubig cálido mapaso nahamutang an aguascalientes ha butnga han nasod waray ini sapit nga dagat ginsasapitan ini ha amihan han estado han zacatecas ngan ha salatan han jalisco an kahaluag hini han bug os nga kahaluag han nasod sugad han iba nga mga estado han federasyon an aguascalientes mayda kalugaringon nga batakan balaod o konstitusyon kalugaringon nga kodigo penal mga balaod ngan kalugaringon nga escudo o tigaman an kapital han estado amo an syudad han aguascalientes nahamutang an estado hin mga ka milya ka kilometro tikang ha syudad han mehiko naglalakip ini hin ngan mayda ini mga sobra usa ka ribo o milyon nga mga molupyo pero an kadam an hini nga mga molupyo naukoy didot han metropolitano nga kahaluag han kapita nga syudad hini nahimo an estado dida han oktubre han paghibulag hini tikang han zacatecas an aguascalientes mayda napulo kag usa nga mga munisipyo an baja california usa han mga katloan kag usa nga estado ngan upod han distrito federal usa han mga nga mga entidad federativa han mehiko nahamutang an baja california ha pinakakanawayon o pinaka amihanan katundan han mehiko ini amo an nahimo han península han baja california con el estado mexicano de baja california sur upod han estado mehikano han baja california sur ugsa ini mahimo nga estado han an ngaran hini amo an amihanan nga teritoryo han baja california ha kinatsila territorio norte de baja california mayda ini kahaluag nga km nga amo in han nasod ginsasapitan ini ha katundan han kalawdan pacífico ha sidlangan han dagat han cortés o golfo han california han estado han sonora ngan han estado estadounidense han arizona ha salatan han estado han baja california sur ngan ha amihanan han estado estadounidense han california mexicali an kapital hini nga estado ngan ini nga syudad upod han tijuana amo an mga syudad nga gidamo i hin tawo han estado ngan ini nga duha nahamutang dida han frontera upod han estados unidos iba nga mga syudad nga importante gihapon amo an ensenada tecate playas de rosarito san felipe san quintín ciudad guadalupe victoria los algodones ngan la rumorosa an estado mayda mga sobra hin ka milyon nga mga nangungukoy an kodigo hini iso amo an mx bcn an estado ginbahin ngadto hin lima nga munisipyo ngan ini liwat ginbahin bahin ngadto hin mga delegasyon damo hin mga pueblo rancho ngan iba pa nga mga gudti nga mga pagbahin hin teritoryo an syudad han san quintin pira na ka tuig nga nangaruyag magin munisipyo pero waray pa ini makatapos han ngatanan nga mga requisito para mahimo ini nga munisipyo mayda pa mga damo nga mga puro o isla ngan upod hini amo an islas coronado guadalupe cedros ángel de la guarda an baja california sur usa han mga katloan kag usa nga estado ngan upod han distrito federal usa han mga nga mga entidad federativa han mehiko an baja california sur nahamutang ha kanawayan o amihanan katundan nga dapit han nasod ngan ini ada han salatan nga katunga han peninsula han baja california ginsasapitan ini ha amihanan han estado han baja california nga nga an linea gin indikar han paralelo n ha salatan han dagat han cortés han ha salatan ngan katundan han kalawdan pacífico an kapital hini amo an syudad han la paz ini mayda kahaluag nga km ngan ini han teritoryo han nasod hayop amo an mga multicellular ngan eukaryotic na mga organismo ilarum san kahadian o kingdom animalia na gintatawag liwat na metazoa permanente an pang ngurte san lawas bisan pa kun an iba naagi sin proseso na gintatawag na metamorphosis kadam an san hayop gintatawag na motile o nakagkiwa san kalugaringun natanan na hayop kinahanglan kumaon san iba na orgnismo para mabuhi heterotroph kaurugan na phyla san hayop nagtikang magkaguwa sa fossil record bilang mga marino na species sadton cambrian explosion mga milyones katuig an nakalabay nababahin an mga hayop sin daramo na grupo sugad san vertebrate tamsi mammal ampibyan reptilia isda mollusc bibi talaba kugita nuos kuhol arthropod ulalahipan bayod insekto o mananap lawalawa tapuso kinis banagan pasay annelida wati linta spongha ngan bokya o salabay may ada mga kinaiya an hayop na naiiba san iba na mga butang na may kinabuhi eukaryotic ngan multicellular an mga hayop na naglalain sa kanra sa mga bacteria ngan kadam an san protista an hayop amo in heterotrophic ngan gintutunaw an pagkaon sa sulod sa tiyan na naglalain naman san mga hayop sa mga tanaman ngan algae nalalain liwat an mga hayop sa tanaman algae ngan fungi sa kawara nira matugas na cell wall motile an natanan na hayop maliban sa dito na stage sa kanra kinabuhi naagi an embryo sa haros natanan na hayop sa blastula stage sayo na kinaiya na ekslusibo sa mga hayop haros natanan na hayop naagi sin durudilain na porma sin sexual na reproduksyun may ada an hayop sin pipira na specialized na reproductive cells na naagi sin meiosis para magin spermatozoa ug magin ova nagtitig ub an spermatozoa ngan ova para mabug os an zygote na nagiging bag o na indibiduwal sugad man daramo na hayop an may kakayahan sin asexual na reproduksyon heterotroph an natanan na hayop karuyag sidngon an kanra ginkakaon nagtitikang ta sa iba na buhi na butang ginlalain lain an mga hayop sa mga grupo sugad san karniboro erbiboro omniboro ngan parasitiko usa na prehistoric na isda ginbabanabana na an hayop nagtikang o nag evolve tikang sa flagellate na eukaryote an gihihirani i na nabubuhi na ugrupod amo an choanoflagellate mga collared flagellate na nan iingun san choanocytes san pipira na spongha sigun san mga molekular na pag aram an hayop amo in sakob sa supergroup na gintatawag na opisthokont kun diin kagrupo niya an choanoflagellate fungi ngan pipira na parasitik na protista an una na mga fossil na pwede mag representar na mga hayop nagkagawas sa trezona formation sa trezona bore west central flinders south australia ini na mga fossil ginsisiring na mga sinauna na mga spongha nahiagiaan ini sa mga bato na may edad na milyones katuig an sumunod na posible na giuunahi na mga fossil san hayop nahiagian san pagtangpus san precambrian mga milyones katuig an nakalabay ngan kilala na ediacaran o vendian biota kudi makuri ini idugtung san mga nasunod na mga fossils an iba sini na represeentar na ninuno o ginikanan san mga moderno na phyla pero lain na grupo ngan posible liwat na diri ini hayop mismo lain pa sini kadam an san mga nahihibaruan na mga phyla san hayop tigda nagkagawas sa cambrian period mga milyones katuig an nakalabay gintatawag ini san iba na cambrian explosion tungod san tigda ngan malaksi na pagdaramo san grupo san hayop ug an pagbag o san kondisyon na nagin posible an fossilization gin tunga ni aristotle an may kinubuhi ngadto sa hayop ngan tanaman ngan ginsundan ini ni carolus linnaeus carl von linné san una na hierarchical na klasipikasyon tikang siton gintikangan san mga biologists an pagtan aw san mga ebolusyunaryo na relasyon san mga organismo sa orihinal na paagi ni linnaeus may ada tulo na ginhadian an hayop ngan ginbahinbahin ngadto sa classes san vermes o ulod insecta o mananap pisces o isda amphibia aves o katamsihan ngan mammalia an urhi na upat yana gintig ob nadto sa phylum chordata ngan an iba ginbahinbahin ngadto san iba iba na grupo an sicilia kaluwas ha kinatsila si si lya ngaran ha iningles sicily amo an gidako i nga pur ha dagat mediteraneo ngan usá han nga mga rehiyon han italya usá hiní han lima nga italyano nga naglulugaríng nga mga rehiyon ngan opisyal iní nga tinatawag nga regione siciliana mayda iní ka milyon nga mga molupyo nahamutáng an sicilia ha butnga han dagat mediteraneo ha salatan tikang han rawis han italya nga tikang diin nahibulag iní han halig ot nga suláng han messina an pinakaprominente nga tigaman hiní an bukid etna an gihataasi nga aktibo nga bulkan ha europa ngan usá han pinaka aktibo ha kalibotan nga yana mga ka metro ka pye hin kahitaas an isla mayda tipiko nga klima nga mediteraneo an gisayohi nga ebidensya tikang ha arkeyolohiya hin pangiwa hin tawo dida han pur natikang hin pagkasayo han mga tuig nga bc han mga bc mayda tuló nga fenisyanon ngan dosena nga griyego nga mga kolonya an sicilia ngan dinhí ha urhe an panhinaboan han mga gera siciliano ngan an mga gera punico katapos han kahulog han imperyo romano han ika nga gatostuig ad gindumara an sicilia han sayo nga kamutngaan nga panahonan han mga vandalo han mga ostrogoth han imperyo bizantino ngan han emirato han sicilia an normano nga pagsakop han salatan nga italya nagdangat han pagkahimo han ginhadi an han sicilia nga ha sunod gindumara han mga hohenstaufen han capetnon nga panimalay han anjou espanya ngan han panimalay han habsburg gin usá iní ha ilarom han panimalay han borbon upod han ginhadi an han napoles nga maghimo han ginhadi an han duha nga sicilia nagin kabahin iní han italya han sunod han expedisyon han yukot usá nga rebelyon nga pinamunuan ni giuseppe garibaldi dida han paghiusa han italya ngan hin plebisito gintagaan an sicilia hin ispisyal nga status nga autonomo nga rehiyon dida han mayo mga ka adlaw ugsa han italyano nga referendum konstitusyonal han an sicilia mayda riko ngan nalalain nga kultura labi na ha arte musika literatura panluto ngan arkitektura dinhi gihapon an kahamutang hin importante nga mga lugar hin arkeyolohiya ngan kanan kahadto sugad han necropolis han pantalica an siong hin mga templo erice ngan selinunte ha pagdumara ginbahinbahin han sicilia hin siyam nga mga lalawigan nga tagsa mayda pamunuan nga syudad nga amo gihapon an ngaran han lalawigan mga gudti nga mga hagrani nga mga pur kabahin gihapon han mga dirudilain nga mga lalawigan han sicilia an kapurupod an aeoliano messina pur han ustica palermo kapurupod an han aegadian trapani pur han pantelleria trapani ngan an kapurupod an pelagia agrigento an syudad han napoles ha initalyano napoli ha napulitano napule ha kinatsila nápoles ha iningles naples linatin neapolis amo an kapital han lalawigan han napoles ngan han rehiyon han campania ha nasod han italya an syudad kilalado tungod han dako nga kaagi arte kultura ngan gastronomiya hini nga diin dako an importansya hini han kaurogan nga bahin han existensya hini mga labaw hin ka tuig na ini kaiha an napoles nahamutang hin mga nahamutnga hin duha nga lugar nga volcaniko an bulkan nga bukid vesuvius ngan an flegreiano nga mga kahaluagan nahamutang ha labnasan ha ligid han golfo han napoles gintukod ini han mga kahadto nga griyego ha ngaran nga neápolis nga buot signon bag o nga syudad ngan importante ini ha magna graecia ngan sunod nga kabahin han republika romana ha butnga nga lalawigan han imperyo an syudad nahailarom na hin damo nga mga sibilisasyon nga kinmada ngan inmiwas nga diin an tagsa nagbilin hin impluwensya ngan ha yana an sentro han syudad ha kaagi ginlista han unesco nga world heritage site o patrimonio de la humanidad an napoles amo an kapital nga syudad hin ginhadi an nga amo gihapon an ngaran tikang han tubtob nga ha una amo an ginhadi an han napoles ngan sunod han paghiusa upod han sicilia amo ini an kapital han duha nga sicilia tubtob han paghiusa han italya an aragón usa nga komunidad autonoma han espanya nga tikang han ginhadi an ha kaagi nga amo gihapon an ngaran ngan han butnga nga tramo han siong han ebro ini nahamutang ha amihanan ngan ginsasapitan ini han fransya ngan han mga komunidad autonoma han castilla la mancha castilla y león cataluña la rioja navarra ngan comunidad valenciana ginkilala ini dida han estatuto han autonomiya hini nga usa nga nasyonalidad ha kaagi an ginhadi an han aragón upod han kondado han barcelona cataluña an ginhadi an han valencia ngan an ginhadi an han mallorca amo an api han korona han aragón ha kaagi tikang han usa ini nga komunidad autonoma nga espanyola nga nahimo tikang han mga probinsya han huesca teruel ngan zaragoza ngan mayda nga mga comarca nga usa nga delimitasyon hin comarca an kapital hini amo an syudad han zaragoza an han abril ginsasaorog an fiesta ni san jorge adlaw han aragón tikang han han agosto han hi marcelino iglesias ricou psoe amo an presidente autonomiko han aragón upod hin koalisyon han par partido aragonés an dagat mediteraneo o kundi man dagat mediterraneo o puyde liwat dagat mediteranyo usa nga lawas hin katubigan o dagat o kalawdan nga nasulod nga bahin han kalawdan atlantico nga ginpalibutan han mediterraneo nga rehiyon ngan haros mapalibutan hin tuna ha amihanan han europa ha salatan han africa ngan ha sidlangan han asya an ngaran nga mediterraneo nanganahulogan nga ha butnga han tun naglalakip ini hin kahaluag nga mga ka ribo o milyon nga km ka kwadrado nga milya pero an nasumpay hini ha atlantico nga amo an estrecho han gibraltar mga ka km ka mi la an kahaluag ha oceanografiko gintatawag ini nga eurafricano nga dagat mediterraneo o an europeo nga dagat mediterraneo agod maklaro ini tikang hin mga dagat mediterraneo ha iba nga mga lugar an venesya ha initalyano venezia venesyano venesia o venexia ha kinatsila venecia ha iningles venice usa nga syudad ha amihanan nga italya an kapital han rehiyon han veneto upod han padua nalalakip an syudad han padova venesya nga metropolitano nga area nga may populasyon nga ha kaagi an syudad usa ng naglulugaring nga nasod kilalado an venesya nga la dominante serenissima hada o reyna han adriatico syudad hin tubig syudad hin mga tulay ngan syudad hin kapawa ginsisiring hin agsob nga usa ini han mga gimahusayi nga syudad ha kalibutan an syudad naglalakip hin nga mga gudti gudti nga puro o isla dida han bangalogon nga laguna han venesya ha daplin han dagat adriatico ha dumagsaan nga italya an maarat hin tubig nga laguna nahamutang ha butnga han mga ganghaan han po ha salatan ngan han piave ha amihanan nga mga salog nalalakip han banabana hin populasyon nga of ka molupyo an populasyon han bug os nga comune han venesya mga ka molupyo han kaagihanon o historiko nga syudad han venesya centro storico ka molupyo ha terraferma ha literal nga winaray dig on nga tuna an tawag han mainland nga kaurogan didto han dako nga frazione han mestre ngan marghera ngan ka molupyo nga naukoy han iba nga mga puro o isla dida han laguna an republika han venesya usa nga importante nga gahom ha kadagatan dida han butnga nga panahon ngan renasimyento ngan usa nga lugar hin pagtirok para hin paglansar para han mga cruzadas ngan han pag awayan han lepanto ngan usa gihapon nga importante nga sentro hin komersyo labi na hin seda grano ngan komersyo hin panakot ngan arte dida han ika nga siglo tubtob han kataposan han ika nga siglo an syudad han mantova kaluwás ha initalyano ha iningles linumbardo ngan kinatsila mantua usá nga syudad ngan comune ha lombardiya ha italya ngan amo an pamunuan o kapital han lalawigan han mantua han an mantua nagin italyano nga pamunuan hin kultura han an mantua amo an europeo nga pamunuan hin panluto upod ha sinirangan nga distrito han lombardiya upod han mga syudad han bergamo brescia ngan cremona han gindeklara han unesco an centro storico daan nga sawang han mantua ngan sabbioneta nga usá nga world heritage site an gahum ngan impluwensya ha kaagi han mantua ha ilarom han gonzaga nga panimalay naghimo hiní nga usá han mga prinsipal nga mga hub hin arte kultura ngan labi na ha musika ha amihanan ha italya ngan ha nasod ha kabug osan an mantua gintigamnan tungod han importante nga papel hiní ha kaagi han opera kilalado gihapon an syudad tungod han mga bahandi hiní ha arkitektura ngan mga artifact mga elegante nga palasyo ngan cityscape nga medieval ngan kanan renasimyento amo iní an lugar nga diin an kompositor nga hi monteverdi nag premier o syahan nagpasundayag han iya opera nga l orfeo ngan dinhi hi romeo ginpakadto han kan shakespeare drama nga romeo and juliet amo iní an giharanii nga bungto han lugar nga natawhan han romano nga maniniday nga hi virgilio nga ginhinumdoman hin istatwa ha parke daplin hin danaw nga piazza virgiliana an milan ha milanese nga variant ha sidlangan nga linombardo mil ha kinatsila milán ha linatin mediolanum amo an kapital o pamunuan han lombardiya ngan an ikaduhá nga gidamo i hin molupyo nga syudad ha italya sunod han roma nga an syudad mismo mayda nga molupyo samtang an probinsya nga level nga munisipyo mayda ka molupyo an nagpipinadayon nga paghinimo nga urban nga langyab hini nga naabot labaw han mga katubtuban han metropolitano nga syudad han milan mayda ginbanabana nga kadamo hin molupyo nga labaw hin nga nagranggo hin ika dida han unyon europeo an haruhaluag nga metropolitano nga langyab han milan nga kilalado nga darudako nga milan usa nga polisentrico nga metropolitano nga rehiyon nga naglalakip upod han butnga nga lombardiya ngan sinidrangan nga piemonte nga nag iihap hin ginbanabana nga bug os nga molupyo nga nga naghihimo hini nga amo an gidakoi nga metropolitano nga langyab ha italya an syudad han ancona sík usa nga syudad ngan daungan hin mga barko ha dagat ha marche nga rehiyon ha butnga nga italya nga mayda populasyon hin mga an ancona amo an pamunuan han lalawigan han ancona ngan han rehiyon nahamutang an syudad hin ha dumagsaan tikang ha roma ha dagat adriatico butnga han mga bukid han duha nga mga katubtuban han promontory o rawis han monte conero monte astagno ngan monte guasco usa han mga una nga daungan hin barko an ancona ha dagat adriatico labi na hin mga barko panpasahero ngan amo an una nga ekonomiko ngan demograpiko nga sentro han rehiyon an catania siciliano ngan amo an ikaduhá nga gidako i nga syudad han sicilia sunod han palermo nahamutáng iní ha sidlangan nga baybayon nga naatubang han dagat ionico amo iní an pamunuan han metropolitano nga syudad han catania usá han napuló nga gidagkoi nga mga syudad ha italya ngan ikapitó nga gidakoi nga metropolitano nga syudad ha italya an kamolupyohan han sawang han syudad samtang an kamolupyohan han metropolitano nga syudad han catania nabungkag an catania hin mga katastropiko nga mga linog han ngan ngan hin pipira nga mga pagbuto hin bulkan tikang han haraní nga bukid etna nga an pinakamakusog amo an kanan gintukod an catania han ika nga gatostuig uc han mga chalcidianon han an syahan nga unibersidad ha sicilia gintukod dinhi nga syudad han ika nga gatostuig ngan kutub ngadto han panahon han renasimyento an catania usá han mga importante nga sentro hin kultura arte ngan politika ha italya kilalado an syudad tungod han kaagi kultura arkitektura ngan gastronomiya an daan nga sawang gawas han pagin usá han gidakoi nga mga pananglitan hin baroque nga arkitektura ha italya usá nga world heritage site nga gindadapigan han unesco an catania amo an tuminongnong o ginkuha nga urukyan hin pira han mga sikat nga artista ngan manunurat han italya sugad han mga kompositor nga hira vincenzo bellini ngan giovanni pacini ngan mga manunurat sugad hira giovanni verga luigi capuana federico de roberto ngan nino martoglio an syudad amo an nangunguna nga sentro hin industriya negosyo ngan logistics ha sicilia dinhi nahamutang an luparan catania fontanarossa an gidakoi ha salatan nga italya an messina amo an pamunuan han italyano nga metropolitano nga syudad han messina amo iní an ikatuló nga gidako i nga syudad ha pur han sicilia ngan an ika nga gidako i nga syudad ha italya nga mayda kamolupyohan nga labaw hin nga mga molupyo ha sawang ngan mga ha metropolitano nga syudad nahamutáng iní harani han dumagsaan nga pag ultan han sicilia ha suláng han messina tabok han villa san giovanni didto han kontinente ngan mayda iní hagrani nga mga pagdugtong han reggio calabria sumalá han eurostat an fua han metropolitano nga langyab han messina mayda dida han nga mga molupyo an mga nangunguna nga katigayunan han syudad amo an mga daungan hiní komersyal ngan militar nga daungan hin barko turismo hin cruise nga barko negosyo ngan agrikultura paghimo hin vino ngan pananom hin limon narangha mandarin nga narangha ngan olivo an syudad usá nga lingkoranan hin katoliko romano nga arkidiosesis ngan arkimandrita tikang han ngan balayan iní hin usá nga lokal nga importante nga internasyonal nga perya dinhi nga syudad an unibersidad han messina gintukod han ni ignacio han loyola an messina mayda sistema hin tranvia an tranvia di messina nga nagbuklad han abril iní nga linea ka kilometro ka milyas ngan nasumpay han sentral nga estasyon hin tren han syudad ngadto han sawang ngan daungan han syudad an siracusa o kundi man sirakusa ha iningles syracuse usá nga makasaysayan nga syudad ha pur han sicilia an pamunuan ha italyano nga lalawigan han siracusa kilalado an syudad tungod han iya griyego ngan romano nga kaagi kultura mga ampitreatro arkitektura ngan komo an lugar nga diin natawo an nangunguna nga matematiko ngan inhenyero nga hi archimedes ini nga syudad nga ka tuig hin kamaiha nagdara hin importante nga papel han kahadto nga panahon nga diin usá iní han mga dagko nga kagamhanan han kalibutan han mediteraneo nahamutáng an siracusa ha timugan nga pag ultan han pur han sicilia sapit han gulfo han siracusa nga sapit han dagat ionico gintukod an syudad han kahadto nga griyego nga mga taga corinto ngan mga taga tenea ngan iní nagin usá nga gamhanon nga syudad nga estado an siracusa kasabot upod han esparta ngan corinto ngan nagdará iní hin impluwensya ha kabug osan han magna graecia nga diin iní an pinaka importante nga syudad ginpahayag iní ni cicero nga amo an pinaka harangdon nga griyego nga syudad ngan gimahusayi ha ira nga tanan nagin patas iní han atenas hin kadako dida han ika limá nga gatostuig uc ha urhe iní nagin kabahin han republika romana ngan han imperyo bizantino ha ilarom ni emperador constante ii nagsirbe iní nga pamunuan han imperyo bizantino katapos hiní nabatan an siracusa han palermo hin pagka importante komo pamunuan han ginhadi an han sicilia ha urhe an ginhadi an iguusa upod han ginhadi an han napoles nga maghihimo han duha nga sicilia kutob han paghiusa han italya han ha yana nga adlaw gintalaan an syudad han unesco nga usá nga world heritage site upod han necropolis ha pantalica ha butnga ha sawang han syudad mayda iní kamolupyohan hin mga ka tawo ginngaranan an siracusa ha bibliya ha barasahon han mga buhat han mga apostol ha nga dida naghuron hi pablo nga apostol an santo patron han syudad hi santa lucia natawo hiyá ha siracusa ngan an adlaw han ya fiesta an adlaw ni santa lucia ginsasaurog dida hit disyembre an syudad han florensya ha initalyano firenze daan nga initalyano fiorenza linatin florentia ha kinatsila florencia ha iningles florence amo an kapital han lalawigan han florensya ngan han rehiyon han toscana ha nasod han italya amo ini an gidamo i hin tawo nga syudad ha toscana ngan mayda ini populasyon nga ka tawo ka tawo ha urbano nga kahaluag nahamutang an syudad ha salog arno ngan kilalado ini tungod han kaagi hini ngan han importansya hini dida han butnga nga panahon ngan dida han renasimyento labi na dida han arte ngan arkitektura hini usa ini nga sentro han europeo nga komersyo ngan finanza ha butnga nga panahon an syudad agsob nga sinisiring nga natawhan han italyano nga renasimyento tinatawag pa ngani ini an atenas han butnga nga panahon maiha ini nga nahailarom han de facto nga pagdumara han medici nga pamilya tikang han tubtob an syudad amo gihapon an kapital han ginhadi an han italya an irlanda ha iningles ireland ha irish nga gaelic éire ha ulster scots airlann ha linatin hibernia amo an ikatulo nga gidako i nga puro o isla ha europa ngan an ika karuhaan nga gidako i nga isla ha kalibutan nahamutang ini ha kanawayan o amihanan katundan han kontinental nga europa ngan ginpapalibutan ini hin mga gatos gatos nga mga puro ngan mga gudti gudti nga mga islahay ha sidlangan han irlanda nahabulag han dagat irlandes amo an isla han gran bretanya ha politika an estado han irlanda nga tinatawag nga republika han irlanda nalakip hin mga lima nga pan unom nga bahin han isla samtang an amihanan nga irlanda nga kabahin han reino unido amo an naglalakip han nahabilin ha dumagsaan o amihanan sidlangan hi albert einstein marso abril amo in uska anay teyoriko fisika pilosopo ngan manunurat nga haluag nga ginkikilala komo usa ka maimpluwensya ha mga gibabantogi nga syentipiko ngan ha mga may naadman han ngatanan nga panahon agsob hiya ginngangaranan ha pagtahod komo amay han kabag ohan nga pisika kinmarawat hiya han pasidungog nobel ha fisika han para han iya mga iginbuhat ha teyoritiko fisiko labi na an paghalikawat ngan pagpasayod han balaod han epekto han fotoelektriko upod han iya mga nabulig ha fisika an pinaurog ngan kasahiran nga mga teyorya han relatividad an pagtukod han cosmolohiya relativistico an syahan nga kahuman newtonhanon nga pagpahilarom pa an pagbaton han perihelyo nga precesyon han merkuryo an pagtigo han pagbantad han lamrag tungod han hulog bug át lente gravitasyonal an syahan nga flaktuwasyon disipasyon teyorem nga nagbabaton han brownhanon nga pagkiwa han mga molekula an teyoryo foton ngan an duhalidad han balod partikulo an teyorya kwantum ha pagkiwa atomika ha mga solido an waray puntos nga konsepto han enerhiya an semi klasiko nga bersyon han schrdinger ekwesyon ngan an teyorya kwantum han uska monatomic gas nga nagtitigo han kondensasyon nira bose einstein ginmantala ni einstein an labaw ha syentipiko ngan labaw ha nga diri syentipiko nga mga buhat gindugngan niya pagsurat ngan unoran nga nagkomento ha dirudilain nga pilosopo ngan politiko nga mga himangrawon an iya pagkabaltok ngan pagpauna amo an naghimo ha pulong nga einstein nga igkasirigngon han henyo an aprika apriká o afrika puyde liwat africa in ikaduha nga pinakadako nga kontinente ngan ika duha ha pinakadamo nga tawo nga kontinente kahuman han asya may ada mga milyon km milyon mi upod an mga hagrani nga mga puro ini in nagtatakop han han kanan kalibutan babaw nga kahaluag ngan han ngatanan nga kahaluag han katunaan may ada bilyon nga katawhan ha nga mga teritoryo ini in han kanan kalibutan populasyon han katawhan an kontinente in ginpapalibutan han dagat mediteranyo ha amihanan suez canal ngan pula nga dagat ha may rawis sinai ha dumagsaan kalawdan indyano ha timugan kalawdan atlantico ha katundan ini nga kontinente in may ada nga mga estado soberanya nga naglalakip ha madagascar ngan dirudilain nga mga hugpo hin kapuropod an ngan duha nga diri ginkikilala nga mga nasod africa labi na ha butnga sinirangan africa in haluag nga ginkikilala ha sakob han komundidad syentipiko nga tinikangan han katawhan ngan an hominidae clade ha mga pagsarig han pagkahalikwat han gisyashani nga mga hominids ngan ira kaapoy apoyan upod liwat an mas naurhi nga ginpetsahan ha mga pito ka milyon nga tuig nga naglabay lakip an sahelanthropus tchadensis australopithecus africanus a afarensis homo erectus h habilis ngan h ergaster upod han giuunahi nga mga homo sapiens moderno nga tawo nga nahiagian ha etiyopiya nga ginpetsahan nga nga tuig an nakalabay an kalibutan iningles earth world globe atlas pambansa mundo minuslim dunya amo an ikatulo nga planeta tikang ha adlaw iton la an planeta nga kun diin ngadto la makakaukoy it mga tawo an kalibutan an ikatulo nga planeta tikang ha adlaw ngan amo la nga butang ha uniberso nga nasabtan nga kaya makasupporta hin kinabuhi sumala han radiometric dating ngan iba pa nga mga kasarigan an kalibutan nahimo lapos la hin ka bilyon ka tuig an kanan kalibutan grabidád nakikipaghilabotay ha iba nga mga butang ha kalarakan labi na han adlaw ngan an bulan an kalibutan nalibot ha adlaw ha ka mga adlaw panahon nga gintatawag nga usa ka tuig han kalibutan hinin nga oras an kalibutan nalibot ha iya axis ka pilo an mass san kalibutan naabot kg yg may ada ini komposisyon na iron oxygen silicon magnesium sulphur nickel calcium and aluminyo ngan an natutura na amo an iba pa na elemento an core region amo in may ada iron nickel ngan sulphur an sucre nga tinatawag hin opisyal nga la ilustre y heróica sucre an mapawa ngan bayanihon nga sucre nga kilalado han una nga charcas la plata ngan chuquisaca nga yana amo an ngaran han departamento nga diin nahamutang an syudad amo an kapitalha konstitusyon ngan ha kaagi han bolivia amo ini an lingkoranan han corte suprema de justicia han tribunal constitucional han consejo de la judicatura ngan han fiscalía general han repblica dinhi liwat nahamutang an lingkoranan han tribunal agrario nacional ngan han asamblea constituyente amo liwat ini an kapital han departamento han chuquisaca an syudad mayda populasyon nga mga ka molupyo ngan mabibilgnan ini ha butnga nga dapit ha salatan han nasod hin kahitaas nga ka metros tinatawag liwat ini nga la ciudad blanca an busag nga syudad an syudad iginngaran ha dungog ni antonio josé de sucre usa han mga nasodnon nga bayani han bolivia an sucre tinatawag nga la ciudad blanca nga buot sidngnon an an busag nga syudad tinatawag liwat ini nga an syudad han upat nga ngaran an tagsa ngaran narepresenta hin ispisipiko nga panahon han kaagi han syudad an alajuela usa nga probinsya o lalawigan han costa rica nahamutang ini dida han amihanan nga butnga nga dapit han nasod nga nasapit han nicaragua ha amihanan ngan pa tuo an mga lalawigan han heredia san josé puntarenas ngan guanacaste an syudad han alajuela amo an kapital han nasabi nga lalawigan an probinsya naglalakip hin kahaluag nga ka km ngan mayda ini populasyon nga ginbahin ini ngadto hin napulo kag lima nga mga kanton an probinsya han alajuela ginbahin ngadto hin napulo kag lima nga mga kanton ngan usa ka gatos ngan pito nga mga distrito an mga kanton ngan an ira mga tagsa nga mga kabesera amo an an isla de la juventud nga ha literal nga winaray isla o pur han kabatan on o isla pur han pagkabata amo an ikaduha nga gidako i nga cubano nga isla ngan an ika unom nga gidako i nga isla ha caribe an isla mayda kahaluag nga nga km nga kwadrado nga milyas ngan ini nga km ha salatan tikang han isla han cuba tabok han golfo han batabanó an isla usa nga ispisyal nga munisipalidad ngan diri kabahin hin bisan ano nga lalawigan an isla de la juventud gindudumara hin direkta han sentral nga gobyerno han cuba an isla de la juventud amo an gidako i han nga mga isla ha kapuropod an han canarreos archipiélago de los canarreos ngan mayda ini populasyon nga mga an kapital ngan gidako i nga syudad han isla amo an nueva gerona ha amihanan ngan an ikaduha nga gidako i ngan gima iha i nga syudad amo an santa fe ha slod o iraya isla de pinos an ngaran han puro hangtod han pagbalyo a han ngaran hini ngadto han yana nga ngaran dida han ini nga isla nabilngan ngan ginngaranan nga la evangelista ni cristóbal colón dida han hunyo han han iya ikaduha nga biyahe ha bag o nga kalibutan ha mga naglabay nga tuig ginngaranan an isla hin damo nga dirudilain nga mga ngaran sugad han isla de las cotorras colonia reina amalia isla de los piratas ngan isla del tesoro kilalado liwat ini ha mga syahan nga mga nangukoy dinhe ha mga ngaran sugad han siguanea camarcó ngan guanaja han siglo xix an mga espanyol nag desidir hin pagkolonisar hini ngan gintukod an kapital nueva gerona dida han han disyembre han ha hini liwat nga panahon gintawag an isla nga isla de los deportados ngan ha urhe nga panahon isla de pinos ini nga kataposa nga ngaran amo an tawag han isla tubtob han nga diin ini ginngaranan nga isla de la juventud tungod han mga yukot nga mga batan on tikang ha dirudilaing nga mga dapit han kalibutan ngan mga dirudilain nga mga probinsya han cuba nga nag aram hin praktiko ha ira mga pag aram ngan nagtatrabaho ha mga plantasyones hin cítrico ha pagtikang han siglo xx an isla de pinos amo an nagin kabutngaan hin pagkadebate han estados unidos tubtob han nga diin an estados unidos ginkilala an soberaniya han cuba hini nga isla pinaagi han tratado hay quesada nga ginratipika dida han katapos han pag atake han cuartel moncada dida han hi fidel castro ngan pira nga mga nagtambong hini nga ginbuhat ginpanmilanggo dida han presidio modelo tubtob han mayo han nga diin ginpagawas hira tungod hin amnisitiya heneral ha yana an isla de la juventud usa nga ispisyal nga munisipyo nga mayda populasyon nga nga mga nangungukoy an pan ekonomiya nga buruhaton nahabatik dida ha agrikultura labi na dida ha mga cítrico ha pagkuha hin mármol an panagat ngan an cerámica nga artistika an paggamit an guantánamo usa nga lalawigan o probinsya han cuba an kapital hini amo an syudad han guantánamo dinhe liwat nahamutang an syudad han baracoa an syahan nga syudad nga kapital han cuba an lalawigan amo la an mayda linea ha tun han importante nga base naval estadounidense ha guantánamo an arkitektura ngan kultura han guantánamo nálaín tikang han iba nga dápit han cuba mga l an kahirayo han lalawigan tikang han haiti an giharanii nga dapit hini tabok han paseo han kahanginan ngan harani na nga makikit an an mga sug ha haiti hin gab i nga klaro an guantánamo mayda gihapon hataas nga kadam hin mga inmigrante tikang ha jamaica nga nangangahulogán nga damo han mga gintukod nga edifisyo dinhe maikukumpara han french quarter ha new orleans ha u s nga estado han louisiana an kabugkiran nga nipe sagua baracoa amo it nadominar han lalawigan natungá han klima ngan landscape an amihan nga labnasan nga naiigo han mga kahanginan amo an gimahulusi nga dapit han nasod samtang an salatan tinabunan ngan mamará amo an gimapasoi an amihan natitigamnan hin mga kagurangan samtang an salatan amo an mamará ngan damo hin cacti an guantánamo usa nga munisipyo ngan syudad ha timugan nga cuba amo ini an kapital o pamunuan han lalawigan han guantánamo an estadounidense nga base naval nahamutang hin ka kilometro tikang han syudad gintkod an syudad didá han didá hin kahaluag hin umáhan nga tinatáwag santa catalina an toponímo nga guantánamo nangangahulogán ha taíno nga yinaknan tn nga namumtnga han mga salog an bungto bukidnon ha amihan didto ha parke nasodnon han alejandro de humboldt nga diin natumbaw ini han sierra maestra kabugkiran ngan nagsasapit han paseo hin kahanginan han dagat caribe ha salatan gintatabokan iní han mga salog han bano guantánamo yateras guaso san andrés ngan sabanalamar an syudad nahamutang hin kwadrado nga patag ngan gintatabukan han butnga han carretera central nga highway an luuk han guantánamo usa nga natural nga daungan hin sakayan ha salatan hini an bungto nagsasapit han el salvador niceto pérez caimanera yateras manuel tames ngan sagua de tánamo iní nga kataposán nga bungto ada ha lalawigan han holguín lakip hini an mga baranggay han argeo martínez arroyo hondo glorieta las lajas ngan paraguay ugsa han ginbahín ini ngadto han mga barrio ngan mga baranggay nga arroyo hondo baitiquirí bano bayate caimanera camarones caridad corralillo cuatro caminos filipinas glorieta gobierno guaso hospital indios isleta jaibo abajo las lajas macurijes mercado ocujal parroquia palma de san juan rastro tiguabos and vínculo katapos han nga reporma mayda bahin han teritoryo han munisipyo nga gintunga ngadto han mga bungto han el salvador niceto pérez caimanera ngan san antonio del sur mayda an syudad mga napul nga dagko nga barrio o mga consejo popular konseho han katawhan ini hirá amo an ha ubós mga ka km tikang han syudad nahamutang an luuk han guantánamo usá nga labaw hin kaupay nga natural nga sirungan hin barko nga gin gamit han estados unidos tikang han han kakuh hiní tikang han espanya did han pag awayan han guantánamo bay han ginpaplit an ini han cuba ngadto han estados unidos sumala han mga nahabutang dida han cubano americano nga tratado hin mga relasyon ngan nagpapabilin iní nga diin nahamutáng an base han us navy pati gihapon han kampo hin pagbilanggo han guantanamo bay han an bungto han guantánamo mayda populasyon nga upod hin kahaluag nga mayda ini densidad hin populasyon nga upod han mga kilalado nga tuminongnong han guantánamo an mga atleta nga hira joel casamayor erislandy lara yuriorkis gamboa yumileidi cumbá jaime jefferson yargelis savigne dayron robles luis delís an cubano americano nga gymnast nga hi annia hatch ngan an cosmonaut nga hi arnaldo tamayo méndez an guantanamera kinatsila taga guantánamo binabayi nga buot sidngon babaye tikang ha guantánamo amo an pinaka kilalado nga cubano nga awit ngan kilalado nga patriotiko nga awit han nasod han usa nga bersyon nga ginpakagawas han americano nga grupo hin magkaranta the sandpipers nga ginbasehan hin pag arreglo ha musika ni pete seeger nagin sikat ha kalibotan an santiago de cuba amo an ikaduha nga importante nga syudad ha cuba ngan nahamutang ini ha lalawigan han santiago de cuba han isla nga nasod amo liwat ini an kapital han nasabi nga lalawigan gintukod ini han han espanyol nga conquistador nga hi diego velázquez de cuéllar upod han syahan nga pito nga mga villa han cuba an conquistador nga hi hernán cortés amo an syahan nga alkalde han syudad ngan tikang dinhe hiya linmakat pangadto ha mehiko para han pagsakop hini tikang liwat ha santiago an pagbiyahe han conquistador ngan explorador nga hi pánfilo de narváez nga mayda titulo hin adelantado ngan labot pa hini naglibot han mga labnasan han florida han iya biyahe nga exploratoryo nga diin namatay hiya amo ini an kapital han kolonya cuba sunod han baracoa tungod hin mga mag upay nga kondisyon ha heyograpiya an holguín usa nga syudad ngan munisipyo ha cuba amo ini an kapital han lalawigan han holguín an orihinal nga ngaran han syudad han pagtukod hini han amo an san isidoro de holguín ginngaranan ini ha dungog han nagtukod hini nga syudad hi garcía de holguín usa nga opisyal han militar espanyol ginbahin an syudad ha mga barrio han aguarás aguas claras alcalá arroyo blanco del sur báguanos cabezuelas cacocn calderón camazán cauto del cristo corralillo cruces de purnio damián floro pérez guabasiabo guayabal guirabo haticos del purial la aguada la cuaba la palma la rioja las calabazas managuaco melones norte omaja purnio san agustín san andrés san francisco san juan san lorenzo santa rita sur tacámara tasajeras uñas uñitas velasco yareyal ngan yayal an san carlos y san severino de matanzas ha literal nga winaray san carlos ngan san severino han matanzas o kun ha halipot matanzas amo an kapital han cubano nga lalawigan han matanzas kilalado ini tungod han afro cubano nga folklore hini nahamutang ini ha amihanan nga labnasan han isla han cuba dida han bahia han matanzas ha kinatsila bahia de matanzas mga ka ka kilometro ka milyas ha sidlangan tikang han kapital la habana ngan ka kilometro ka milyas ha katundan tikang han bungto han varadero gin agnayan an matanzas nga an syudad hin mga tulay nga mayda napulo kag pito nga natabok han tulo nga salog nga nasubay han syudad rio yumuri san juan ngan canimar tungod hini gin agnayan liwat ini nga venesya han cuba gintawag liwat ini nga la atenas de cuba an atenas o athens han cuba tungod han mga magsisiday hini an nueva gerona usa nga syudad cubana kapital han ispisyal nga munisipalidad han isla de la juventud an syudad nahamutang ha butnga han mga pungtod han caballos ngan casas nga mga ka km tikang han gawsanan han río casas nga puyde subayon hin sakayan tubtob han dagat caribe gintukod an syudad dida han komo an colonia reina amalia han mga pionero nga amerikano o estadounidense mayda kampo santo nga estadounidense dida han syudad an yana nga ngaran nga nueva gerona ginhatag ha dungog han kapitan heneral han cuba nga hi dionisio vives nga namuno han resistensya han syudad han gerona dida han gyera han independensya kontra han puwersa frances ngan amo an nagtapos han repoblasyon han isla nga gintugon han real decreto han korona han espanya an baracoa nga tinatawag liwat nga ciudad primada o syudad nga pansyahan mabiblingan ha lalawigan han guantánamo han cuba an prinsipal nga mga produkto han rehiyon amo an saging lubí ngan cacao gintukod an syudad dida han ha ngaran nga nuestra señora de la asunción de baracoa gintukod ini han conquistador espanyol nga hi diego velázquez de cuéllar nga ha diri maiha nga panahon nakakuha han titulo nga adelantado an baracoa amo an pinakamaiha na nga gin ukyan han mga espanyol dida han isla han cuba katapos han ira pag ulpot ngan tungod hini amo nga gin agnayan an baracoa nga ciudad primada han nakakuha ini han pagtawag nga nga ciudad amo ini an syahan nga kapital ngan an syahan nga obispado o nagkaaada hin obispo nga syudad han isla an so paulo o kun ha kinasila ngan winaray san pablo usa nga munisipyo ha timugan nga rehiyon han brasil an metropolis usá nga alpha global nga syudad ha pagtalaan han gawc ngan an gidamo i hin molupyo nga syudad ha brasil han katundan nga hemisfero ngan han salatan nga hemisfero dugang pa han pagin gidako i nga nag pipinortuges nga syudad ha kalibotan an munisipyo amo gihapon an ika nga gidako i nga city proper han kalibotan ha kamolupyohan an syudad amo an pamunuan han nagpapalibot nga estado han so paulo an estado nga gidamo i hin molupyo ngan girikohi nga estado ha brasil nag uunat iní hin dako nga impluwensya ha langyaw ha komersyo panalapi mga arte ngan ha kali awan an ngaran han syudad nagpapasidungog kan apostol san pablo han tarso an metropolitano nga kahaluag han syudad an darudako nga so paulo nagraranggo nga amo an gidamo i hin molupyo ha brasil ngan amo an ika nga gidamo i hin molupyo ha kalibotan an proseso hin con urbasyon han metropolitano nga mga kahaluag nga nahamutang nga naglilibot han darudako nga so paulo campinas santos sorocaba ngan han siong han paraíba naghimo han so paulo macrometropolis a megalopolis nga mayda labaw hin ka milyon nga mga molupyo usá han mga gidamo i hin kamolupyohan nga mga urbano nga aglomerasyon ha kalibotan an shinjuku ha hinapon nga ha linatin nga kasurat shinjuku ku usa han mga karuhaan kag tulo nga mga ispisyal nga baryo han tokyo hapon usa ini nga dako nga sentro hin komersyo ngan administrasyon ngan anhe an pinakadamo hin buhat nga istasyon hin tren ha kalibutan istasyon han shinjuku ngan an edifisyo han metropolitano nga gobyerno han tokyo an sentro hin administrasyon para han kagamhanan o gobyerno han tokyo nagpapalibot han istasyon han shinjuku in mga tindahan nga almasen mga tindahan para hin mga ispisyalista hin electronika ngan camera mga sinehan mga restaurante ngan mga bar damo nga mga internasyonal nga hotel anhi nahamutang dida han an baryo mayda populasyon nga mga ngan densidad hin ka tawo ha tagsa km an bug os nga kahaluag ka km an syudad han rio de janeiro lokal nga salog han enero nga an bug os nga ngaran ha pagtikang so sebastio do rio de janeiro san sebastian han salog han enero amo an kapital han estado han rio de janeiro ngan amo an ikaduha nga gidako i nga syudad han nasod brasil ini amo gihapon an ikatulo nga gidako i nga metropolitana nga kahaluag ngan aglomerasyon ha salatan nga amerika ika nga gidako i ha mga amerika ngan ika ha kalibutan an syudad amo an ulohan o kapital han brasil hin haros duha ka siglo tikang han tubtob han han panahon nga kolonyahanon nga portuges tikang han tubtob han komo ulohan han gin usa nga ginhadi an han portugal brasil ngan han algarves ngan tikang han tubtob komo ulohan hin naglulugaring nga nasod gin agnayan an rio nga cidade maravilhosa o urusahon nga syudad an rio de janeiro in nagrerepresentar han ikaduha nga gidakoi nga gdp han nasod ngan ika nga gidakoi ha kalibutan nga ginbabanabanahan nga may ada bilyones reais ibge ngan ini in mga ulobuhatan han duha nga mga dagko nga brasilhanon nga companya petrobras ngan vale ngan mga dagko nga companya han lana ngan teleponyo ha brasil labot la han mga gidakoi nga conglomerato han medya ngan companya han communicasyon ha salatan nga america an mga katig uban globo balay hin damo nga mga unibersidad ngan mga instituto ini an ikaduha ha gidakoi nga pamumutnga han panhalikat ngan panpadukwag ha brasil nga may ada han nasodnon nga produksyon syentifico sumala han nga datos an rio de janeiro in ginkakadtoan nga dagkonbungto ha salatan nga hemisfero ngan in bantog ha natural nga kalibungan mga karisyuhan carnival samba bossa nova ngan mga dagat balneario sugad han barra da tijuca copacabana ipanema ngan leblon an iba nga gibantogi nga tigaman ha pagdugang han mga dagat in naglalakip an higante nga estatuwa han cristo nga manurubos cristo redentor ha bawbaw han bukid corcovado nga ginngaranan nga usa ha pito ha bag o nga makalilisang ha kalibutan bukid tinapay hin asukar po de acar lakip an iya de cable nga kotse an sambódromo ngan estadio maracan usa ha gidakoi nga estadio panfotbol ha kalibutan an katpaso nga olimpico in mahihitabo ha rio de janeiro kun diin matitigamnan nga syahan nga makapot an usa nga salatan americanhon nga dagkonbungto hini nga panhitabo igdudumara liwat an kataposan nga mulay han fifa world cup ha kanan rio estadio maracan an rio de janeiro in nahamutang ha kanan brasil atlantico baybayon nga dapit harani ha tropico han capricorn kun diin an baybayon hin naatubang pasinirangan katundan kadak an naatubang pasalatan an syudad in nahitukod ha sabang hini nga bagis nga baybayon bahia han guanabara ngan an iya pasakob in gintitigamnan hin usa nga katungtungan hin tuna nga gintatawag nga tinapay hin asukar po de acar usa nga nakikilal an ha syudad an sentro an kabutngaan han rio in natungtong ha mga patag han katundan nga baybayon han bahia han guanabara an durudako nga bahin han syudad agsob gintatawag nga sona amihanan in naunat pakadto ha dumagsaan han mga patag nga naglalakip han pandagat ngan pantuna nga mga sedimento ngan mga bukid bukid ngan pipita nga batoon nga mga bukid an salatan nga sona han syudad nga naabot han mga kadagatan in mayda katubtuban tikang ha sentro ngan tikang ha amihanan nga sona pinaagi hann baybayonon nga mga bukid ini nga mga bukid ngan mga pungtod in mga lapos han serra do mar ha kanawayan an daan nga gneis granito nga kadena hin kabugkiran nga nagpoporma han mga salatan nga mga pakiling nga katunaan han brasilhanon nga mga hitaas nga katunaan an kadak an han katundan nga sona in nauutod han bukidnon nga mga katunaan nga maaabot pinaagi han mga bag o nga dalan ngan tunel ka kataposan han ika nga gatostuig an popyulasyon han syudad han rio de janeiro nga aada ha kahaluag nga kilometro kwadrado milya kwadrado in ginbabanabanahan nga aada ha an popyulasyon han durudako nga lugar metropolitana in ginbabanabanahan nga aada ha milyones ini an kanan brasil ulohan tubtob kun diin ginsaliwanan han brasilia an mga monupyo han syudad hin ginkikilala nga cariocas an buhatanon nga awit han rio amo an cidade maravilhosa an paraguay ha guarani paraguái nga an opisyal nga pagtawag republika han paraguay kinatsila repblica del paraguay guaraní tet paraguái amo han usa han mga duduha la nga ginpalibutan hin tuna nga nasod ha salatan nga amerika upod han bolivia nahamutang ini han duha nga mga pangpang o dapit han salog paraguay ngan ginsasapitan ini han argentina ha salatan ngan ha habagatan han brasil ha sidlangan ngan ha dumagsaan ngan han bolivia ha kanawayan tungod han pagkabutnga hini nga kahamutang ha salatan nga amerika an nasod agsob tawagon nga corazón de américa kasingkasing han amerika an nasod gin ngaranan tungod han salog han paraguay nga naagi hin pagsulog ha butnga han nasod tikang ha amihanan ngadto ha salatan mayda mga upat ka bersyon para han gintikangan han ngaran han salog an literal nga kahubad tikang ha guaraní amo an para ha damo nga mga kolor gua tikang ha o tinatag iyahan han o lugar y tubig o salog o danaw ini puyde magresulta hin damo nga mga kolor tikang han tubig posible tungod han pagkita han adlaw dida han tubig o an mga pikoy ha daplin han tubig an paraguay mayda napulo kag pito nga mga departamento ngan usa nga distrito capital ini upod han ira mga kapital amo an an mga departamento ginbahinbahin ngadto hin mga distrito an panamá puyde liwat igsurat nga panama nga ha opisyal nga pagtawag republika han panamá ha kinatsila repblica de panamá amo an usa ka nasod ha butnga nga amerika nahamutang ini hin istmo nga nadugtong han amihanan ngan salatan nga amerika mayda nasiring nga ini usa nga transkontinental nga nasod ginsasapitan ini han costa rica ha kanawayan han colombia ha timugan han dagat caribe ha amihanan ngan han kalawdan pacifico ha salatan an kadako hini ka km nga mayda populasyon hin mga an kapital amo an syudad han panama an panamá ginbahin ngadto hin siyam nga mga probinsya o lalawigan ngan tulo nga mga lumadnon nga rehiyon nga tinatawag ha kinatsila comarca indígenas nga agsob ginpapahalipot nga comarca mayda pa duha nga mga comarca ha sakob hin mga probinsya nga gintatratar nga baga hin corregimiento o munisipyo an siyam nga mga lalawigan o probinsya amo an an tulo nga nivel hin lalawigan nga mga comarca nga gin indikar ha mapa amo an an duha nga mga ubos hin probinsya nga mga comarca amo an an colombia nga ha opisyal nga pagtawag republika han colombia ha kinatsila repblica de colombia usa nga nasod ha kanawayan o amihanan katundan nga salatan nga amerika o américa del sur ginsasapitan an colombia ha sidlangan han venezuela ngan brasil han ecuador ngan peru ha salatan han dagat caribe ha amihanan ha kanawayan han panama ngan han kalawdan pacifico ha katundan an colombia mayda liwat mga pag ultan ha dagat upod han jamaica haiti an republika dominicana honduras nicaragua ngan costa rica an amo an ika nga gidako i nga nasod ha kalibutan ngan an ika upat nga gidako i ha salatan nga amerika sunod han brasil argentina ngan peru amo ini an ika nga gidako i hin populasyon nga nasod ha kalibutan ngan an ikaduha nga gidako i ha salatan nga amerika sunod han brasil an colombia amo an mayda han ikatulo nga gidako i nga populasyon nga nayakan hin inespanyol o kinatsila ha kalibutan sunod han mehiko ngan espanya an colombia ginbahin ngadto hin katloan kag duha nga mga departamento ngan usa nga distrito hin kapital nga gintatratar komo usa nga departamento an bogotá amo liwat an kapital han departamento han cundinamarca an mga departamento ginbahin bahin pa ngadto hin mga munisipyo nga an tagsa hini mayda lingkoranan hin munisipyo ngan an mga munisipyo liwat ginbahin ngadto hin mga corregimiento an tagsa departamento mayda lokal nga kagamhanan o gobyerno upod hin gobernador ngan asamblea nga direkta nga na elihido hin upat ka tuig nga pagsirbe an tagsa munisipyo pinamunoan hin alkalde ngan konseho ngan an tagsa corregimiento hin elehido nga corregidor dugang han kapital siyam nga mga syudad gindesignar nga mga distrito baga hin mga ispisyal nga munisipyo tungod hin mga ispisyal nga nagpapaiba nga kinaiya hinin nga mga syudad ini nga mga syudad amo an barranquilla cartagena santa marta ccuta popayán tunja turbo buenaventura ngan tumaco mayda mga departamento nga mayda mga lokal nga administratibo nga mga ubos nga pagbahin nga diin an mga bungto nga damo hin tawo ngan mga munisipyo mga hagrani sugad pananglitan ha antioquia ngan cundinamarca kon diin an mga departamento mayda gamay nga populasyon ngan mayda mga problema hin seguridad sugad pananglitan han amazonas vaupés ngan vichada mga ispisyal nga adminstratibo nga pagbahin ginagamit sugad hin departamento ngacorregimientos nga baga hin sagol hin munisipyo ngan hin corregimiento an republika dominicana puyde liwat ha literal nga winaray republika nga dominicana o dominicana nga republika ha kinatsila repblica dominicana iningles dominican republic usa nga nasod ha isla han hispaniola kabahin han kapuropod an han antillas mayores ha rehiyon han caribe an katundan nga ikatulo nga bahin han isla amo an nasod han haiti amo nga an hispaniola usa han mga isla han caribe nga okupado hin duha nga nasod upod han saint martin ha kahaluag ngan populasyon an republika dominicana amo an ikaduha nga gidako i isla nga nasod sunod han cuba nga mayda ka km ngan hin mga ka ribo o milyo nga tawo an ngaran hini tikang han ulohan nga syudad han santo domingo nga ginngaranan ni bartolomé colón han agosto komo la nueva isabela santo domingo del puerto de la isla de la española nga ginngaran tikan han usa o posible nga duha ha dungog han baraan nga adlaw nga dominggo an linatin nga pulong dominicus nangangahulogan an kanan ginoo adlaw ngan santo domingo de guzmán ngan an adlaw hin pyesta agosto an republika dominicana ginbahinbahin ngadto hin katloan kag usa nga mga probinsya o lalawigan ha dugang pa an nasodnon nga kapital an distrito nacional nasodnon nga distrito ada ha sakob han santo domingo an mga lalawigan ginbahin ngadto hin mga munisipyo ha kinatsila municipios kon usa municipio amo ini an ikaduha nga nivel ha politika ngan administratibo nga pagbahin han nasod an johor nga agsob liwat ginsusurat ha iningles nga johore ha jawi mga kasurat usa nga estado o negeri han malaysia ha butnga han ha amihanan ngan ha amihanan usa ini han mga nadukwag nga mga negeri ha malaysia an kapital nga syudad ngan lingkoranan han hadi han johor amo an johor bahru nga tinatawag han kasanhi nga tanjung puteri winaray pangpang han prinsesa an daan nga kapital han negeri amo an johor lama an arabo nga pahidungong nga ngaran han estado amo an darul ta zim puy anan hin pagtahod ginpalibutan ini han pahang ha amihanan melaka ngan negeri sembilan ha kanawayan ngan han mga estrecho han johor ha salatan an tanjung piai ha distrito han pontian amo an pinakasalatan nga dapit han mainland nga asya an mga taga malaysia ngan taga singapur nagamit han pagpahalipot nga jb ha pagtawag han syudad han johor bahru an kedah ha jawi populasyon usa nga estado o negeri han malaysia nga nahamutang ha kanawayan nga dapit han peninsular nga malaysia naglalakip an estado hin bug os nga kahaluag nga ka km nan an kadam an hini mga kapatagan nga gintatanom in humay pati an isla han langkawi gintawag ini nga syburi ha thai nga yinaknan han siames han ilarom pa ini han ira impluwensya ha amihanan amo an estado han perlis ngan an panlangyaw nga pag ultan upod han songkhla ngan yala nga mga lalawigan han thailand ha salatan amo an perak ngan ha habagatan an penang an kapital ngan lingkoranan han hadi han negeri amo an alor setar an iba pa nga mga importante nga mga bungto amo an sungai petani ngan kulim ha mailand ngan kuah ha pulau langkawi an kedah ginbahin ngadto hin napulo kag duha nga mga distrito baling bandar baharu kota setar pokok sena kuala muda kubang pasu kulim pulau langkawi padang terap pendang sik nganyan an arabo nga pahidungog nga ngaran para han kedah amo an darul aman nga amo gihapon an kahulugan han ngaran ha pahidungog han brunei nga darussalam puy anan hin kamurayaw an populasyon han estado ha etniko nga grupo han gin estimar nga malay o intsik o indianon o mga diri bungtohanon o mga iba o an danaw han pedu amo an gidako i nga hinimo hin tawo nga danaw han estado an kelantan usa nga estado o negeri han malaysia an kapital ngan lingkoranan hadi anon amo an kota bharu an arabo nga ngaran ha pahidungog amo an darul naim an malipayon nga puy anan nahamutang an kelantan ha dumagsaan han peninsular nga malaysia ginsasapitan ini han lalawigan han narathiwat han thailand ha amihanan han terengganu ha timugan han perak ha katundan ngan han pahang ha salatan ha dumagsaan han kelantan amo an dagat salatan tsina nahamutang an kelantan ha dumagsaan nga pag ultan han peninsula an kelantan nga usa han mga teorya mahitungod han ngaran amo an tuna hin kidlat kitaa an mga alternatibo nga mga teorya ha ubos usa nga agrario nga estado nga damo in mga humayan mga barrio hin panagat ngan puno hin casuarina nga mga baybayon an kelantan amo an lugar han pinaka hadto nga mga nabilngan ha arkeolohiya ha malaysia pati in pira nga mga prehistoriko nga mga urukyan hin lumad an parti islam se malaysia pas amo an dida ha poder han estado hin damo na ka tuig ngan an kelantan usa gihapon han pinaka konserbador ngan islamico nga estado an melaka nga agsob liwat ginsusurat nga malacca ha iningles ngan malaca ha kinatsila nga gin agnayan nga an estado ha kaagi o negeri bersejarah han mga lokal amo an ikatulo nga giguti ayi nga estado han malaysia sunod han perlis ngan penang nahamutang ini ha salatan nga rehiyon han peninsula han malaya ha mga estrecho han malacca ginsasapitan ini han negeri sembilan ha amihanan ngan han estado han johor ha salatan an kapital han estado amo an bandar melaka an sentro ha kaagi hinin nga syudad ginlista nga usa nga prominente nga patrimonio de la humanidad o world heritage site han unesco tikang han hulyo bisan mgan kon an melaka amo an usa han mga gimaiha i nga mga sultanato nga malay waray na sultan an negeri yana lugod an mangulo han estado amo an yang di pertua negeri o gobernador an hua phan o houaphan ha lao usa nga lalawigan han laos nga nahamutang ha sidlangan nga dapit han nasod dinhi nahamutang an kalungiban han viengxay usa nga haluag nga kanit kanit hin mga lungib nga gin gamit han pathet lao ngan an parque hin arkeolohiya han hintang usa han mga importante nga mga pre historico nga mga lugar ha amihanan nga laos an hua phan usa han mga pinakakablas nga mga lugar ha laos pero usa ini han mga gimaopayi nga kiritaon ngan mga mag upay an mga textile tikang dinhe an kapital han hua phan amo an syudad han sam neua an hua phan ginbahin bahin ngadto han mga nasunod nga mga distrito an nicaragua nga an opisyal nga pagtawag republika han nicaragua ha kinatsila repblica de nicaragua usa nga nasod ha butnga nga amerika an kapital hini amo an syudad han managua an nicaragua usa nga unitaryo nga republika ha pag administrar o pagdumara ginbahinbahin ini ngadto hin napulo kag lima nga mga departamento ngan duha nga naglulugaring hin pagdumara nga mga rehiyon mga autonomo nga komunidad nga nahibatikan dida han modelo espanyol an mga departamento liwat ginbahinbahin ngadto hin usa ka gatos kalim an kag tulo nga mga munisipyo municipio kon ha kinatsila an duha nga mga autonomo nga rehiyon amo an región autónoma atlántico norte ngan región autónoma atlántico sur nga agsob tawagon nga raan ngan raas respectibamente ugsa hira taga i hin autonomiya han ini hira amo an departamento han zelaya an pahang ha jawi amo an ikatulo nga gidako i nga negeri o estado ha malaysia sunod han sarawak ngan sabah nga na okupa han cuenca hidrografika o river basin han salog han pahang ginsasapitan ini ha amihanan han kelantan ha katundan mabibilngan an mga estado han perak selangor ngan negeri sembilan ha salatan an johor ngan ha sinirangan an terengganu ngan an dagat salatan nga tsina an kapital han negeri amo an kuantan ngan an lingkoranan nga hadi anon ha pekan mga iba nga mga importante nga bungto amo an jerantut kuala lipis temerloh ngan an mga mukidbukid nga mga resort han genting highlands cameron highlands bukit tinggi ngan mukidbukid fraser an arabo nga pahidungog nga ngaran amo an darul makmur puy anan hin paghupoy an etniko nga komposisyon mga nga mga malay ngan bumiputra mga nga mga intsik mga nga indio nga iba ngan nga mga diri bungtohanon an perak usa han mga napulo kag tulo nga mga negeri o estado han malaysia ini an ikaduha nga gidako i nga estado ha peninsular nga malaysia nga nagsasapit han kedah ngan lalawigan han yala han thailand ha amihanan ha kanawayan sapit an estado han pulau pinang samtang ha sinirangan tikang han estado mabibilngan an mga estado han kelantan ngan pahang ngan an estado han selangor ha tikadto ha salatan ngan ha katundan pinaagi han estrecho han malacca an perak nangangahulogan nga salap o plata o silver ha bahasa melayu an ngaran tikang han baga hin salapi nga kolor han estanyo o tin han mga an perak nga mayda han gidamo i nga alluvial deposit hin estanyo ha kalibutan amo an usa han mga bahandi han korona han imperyo brittaniko pero mayda liwat nasiring nga an ngaran tikang han inggat hin isda ha tubig nga baga hin salapi an arabo nga pahidungog nga ngaran para han estado amo an darul ridzuan an tuna hin grasya an ipoh amo an kapital han estado han perak ngan kilalado ini han pag mina hin estanyo tubtob han paghamubo han presyo nga naka apekto han ekonomiya han estado pero an kapital nga hadi anon adto ha kuala kangsar nga diin nahamutang an palasyo han sultan han perak an selangor ha jawi nga kasurat kilalado liwat han arabo nga pahidungog nga darul ehsan o puy anan hin sinceridad usa han mga napulo kag tulo nga mga estado han malaysia nahamutang ini ha katundan nga labnasan han peninsular nga malaysia ngan ginsasapitan ini han perak ha amihanan han pahang ha sidlangan han negeri sembilan ha salatan ngan han estrecho han malacca ha katundan nagpapalibot ini han mga federal nga teritoryo han kuala lumpur ngan putrajaya an estado usa nga hereditaryo nga monarkiya konstitusyonal nga diin an naghahadi nga sultan tikang han amo hi sultan sharafuddin idris shah an menteri besar mangulo nga ehekutibo han gobyerno han estado ha yana hi tan sri abdul khalid ibrahim han parti keadilan rakyat pkr partido han hustisya han katawhan nga bahin han pakatan rakyat tikang han marso an yana nga namumuno han oposisyon ha katitirok han estado han selangor asamblea estatal han selangor amo hi dato seri dr mohd khir toyo nga api han united malays national organisation umno nga partido ha barisan nasional nga amo liwat an ika nga menteri besar han selangor an kapital han estado amo an syudad han shah alam nga amo liwat an syahan nga syudad ha selangor ngan an kapital han sultan amo an klang nga diri syudad in ikatulo nga dako nga sentro urbano amo an petaling jaya nga ginhimo nga syudad han hunyo amo nga an selangor usa han duduha la nga mga estado han malaysia nga mayda sobra pa hin usa nga syudad an ikaduha nga estado nga sugad gihapon an sarawak an perlis ha jawi amo an gigamayi nga estado o negeri ha malaysia nahamutang ini ha amihanan nga dapit han katundan nga labnasan han peninsular nga malaysia ngan sapit ini han mga lalawigan han satun ngan songkhla han thailand ha amihanan nga linea an perlis mayda populasyon nga an etniko nga komposisyon para han tuig ha perlis amo an malay o intsik o indio or ngan mga iba or an kapital han perlis amo an kangar ngan an kapital nga hadi anon amo an arau an padang besar ha linea han malaysia thailand usa liwat nga importante nga bungto an main nga puerto amo an gamay nga barrio han kuala perlis nga nasumpay ngadto han isla han langkawi an negeri sembilan puyde liwat negri sembilan ha jawi nga nangangahulogan nga negeri hin siyam o estado hin siyam ha bahasa melayu usa han mga napulo kag tulo nga mga negeri o estado han federasyon han malaysia nahamutang ini ha katundan nga labnasan han peninsular nga malaysia ha salatan han kuala lumpur ngan ginsasapitan ini ha amihanan han selangor ha sidlangan han pahang ngan ha salatan han melaka ngan johor an ngaran tikang daw han siyam nga mga distrito o nagari nga yana tinatawag nga luak nga gin ukyan han minangkabau usa nga etniko nga grupo tikang ha katundan nga sumatra ha yana nga indonesya an mga kanan minangkabau nakikita pa yana ha tradisyonal nga arkitektura ngan han yinaknan nga ginagamit dida nag iiba ini han mga sultan nga hereditaryo han iba nga mga may hadi mga estado han malay an naghahadi han negeri sembilan tinatawag nga yang di pertuan besar imbes nga sultan an pagpili o pag elehir han namumuno nahihinabo pinaagi han pagpili ha iya han konseho hin mga undang nga nangungulo han upat nga mga gidako i nga distrito han sungai ujong jelebu johol ngan rembau nga amo an rason nga ini usa han mga elehido nga mga monarkiya an kapital han negeri sembilan amo an seremban an kapital nga hadi anon amo an seri menanti ha distrito han kuala pilah iba nga mga importante nga bungto amo an port dickson ngan nilai an arabo nga pahidungog para han estado amo an darul khusus an ispisyal nga puy anan an kaliningrad o kundi man kaliningrado ha kaagi amo an gidako i nga syudad ngan sentro hin pagdumara han kaliningrad oblast usá nga ruso nga exclave dida ha dagat baltiko sumala han nga census an kamolupyohan han kaliningrad nahamutang iní ha butnga han polonya ngan lithuania nga yana kabahin han unyon europeo han matugnaw nga gyera an kaliningrad importante ha estratehiya katapos han de facto nga pag anexar han teritoryo an mga sovietika nga nagdudumara naghimo hin bag o nga syudad nga nagpara han kadam an han mga sumpay nga makasaysayan han daan nga syudad ha pipira nga mga distrito mayda pipira nga mga monumento nga tikang ugsa han gera nga nagpapabilin hi pablo neruda hulyo septyembre amo an dagan ngaran o pen name ngan ha urhe an legal nga ngaran han chileno nga magsusurat ngan politiko nga hi neftalí ricardo reyes basoalto ginkuha ni neruda an iya dagan ngaran han mga nga pangidaron ha iya pagkabatan on tungod matago an iya siday tikang han iya amay usa nga istrikto nga tawo ng karuyag han iya anak nga magkaada hin praktikal nga pagpakabuhi an iya dagan ngaran kinuha tikang han czekh nga magsusurat ngan magsisiday nga hi jan neruda an pablo ginsisiring nga kihuha tikang kan paul verlaine an mga sinurat ni neruda ginhubad ha damo nga mga yinaknan ngan sinisiring hiya nga usa han mga dako ngan duro hin impluwensiya nga mga magsisiday han ika nga siglo an cartago usa nga syudad ha costa rica mga ka km ka milyas ha sinirangan han kapital san josé nahamutang ini hin kahitaas nga mga ka metros some ka ft ha igbaw han nivel han dagat ha base han bulkan iraz an cartago amo an kapital han lalawigan han cartago naglalakip an syudad hin kahaluag nga ka km naglalakip ini han mga distrito ha sawang han syudad oriental occidental kilalado nga amo an sentro o downtown nga lugar san nicolás an main nga entrada han syudad ha katundan el carmen amihanan san rafael de oreamuno ha sidlangan amo an kapital han kanton han oreamuno dulce nombre ngan san francisco ha salatan an san francisco agsob nga tinatawag nga aguacaliente han an syudad mayda populasyon nga ka molupyo sumala han instituto han estadistika ngan census an venezuela nga an opisyal nga pagtawag an republika bolivaryana han venezuela ha kinatsila repblica bolivariana de venezuela usa nga nasod ha amihanan nga labnasan han salatan nga amerika an nasod amo in kontinental nga mainland ngan damola ay nga mga isla o puro nga nahamutang tikang han labnasan han venezuela ha dagat caribe an nasod ginsasapitan han guyana ha sidlangan han brasil ha salatan ngan han colombia ha katundan an trinidad ngan tobago grenada st lucia barbados curaao bonaire aruba san vicente ngan an grenadinas ngan an leeward antilles nahamutang ha amihanan ha lawod tikang han venezolano nga labnasan an kadako hini ka km nga mayda populasyon hin mga an kapital hini amo an caracas nahamutang ini ha tropika ngan harani han ekuator ha amihanan nga hemisfero an venezuela usa nga kasanhi nga kolonya espanyola nga naglugaring tikang han mayda ini ginkakaagawan han guyana nga teritoryo ngan an kaurog hini nahanungod han essequibo nga lugar ngan ginkakaagan liwat an venezuela han colombia mahitungod han golfo han venezuela han katapos han pagkabaton han linea upod han guyana ginsumite ini hin waray gindadapigan nga komisyon nga dida han naghimo hin desisyon nga kaurogan nahaupay han guyana an venezuela sinisirng nga usa han mga nga mga pinaka biodiverso nga mga nasod an venezuela upod han mga pinakaurbanisado nga mga nasod ha latinoamerica an kadam an han mga venezolano naukoy dida han mga syudad ha amihanan labi na dida ha caracas an kapital nga syudad nga amo liwat an gidako i nga syudad han nasod mga iba nga dagko nga mga syudad amo an maracaibo valencia maracay barquisimeto ngan syudad guayana an venezuela amo liwat in mabiblingan hin magkadirudilain nga kamananapan ha dirudilain nga protektado nga mga habitat an venezuela ginbahin ngadto hin mga karuhaan kag tulo nga mga estado usa nga distrito hin kapital distrito capital nga naglalakip han syudad han caracas an mga dependensya federal dependencia federal kon ha kinatsila usa nga ispisyal nga teritoryo ngan an guayana esequiba nga ginkakaagawan upod han guyana an venezuela ginbahinbahin pa ngadto hin nga mga munisipyo municipio ini liwat ginbahinbahin ngadto hin sobra usa ka yukot nga mga parokya parroquia an mga estado gintirok ngadto hin siyam nga mga admininistratiba nga rehiyon region administrativa nga gin establecer hin decreto hin mangulo ha kaagi an venezuela nag angkon liwat han tanan nga teritoryo han guyana nga katundan han salog essequibo ini nga ka kwadrado nga kilometro nga kwadrado ng milyas nga katunaan gintawag nga guyana esequiba o an zona en reclamación an zona nga ginbabawi an mga dependensya federal o dependencias federales sumala han konstitusyon han republika bolivariana han venezuela amo in mga bahin hin teritoryo han republika nga diri api hin estado teritoryo federal ngan han distrito capital nga mga isla o puro nga amo an teritoryo ha dagat o nabawbaw han plataforma kontinental gin organisa ini hin ka grupo hin puro kondi bisan pa mga nga isla nahailarom han pagdumara hin iba nga mga estado nga venezolano tungod han kahirani han mga hini ha mga baybayon han anzoátegui aragua carabobo falcón miranda nueva esparta ngan sucre naghahatag ini para han venezuela hin teritoryo ha kadagatan nga diin mayda ini bug os nga nasodnon nga soberaniyangan ha pagsunod han mga katungod han dagat han mga nasod riberenyo ini nga kordon hin mga puro amo an punto hin pagtikang para han pag estableser han mga delimitasyon hin ka milyas nga naghihimo hin sugad han zona económica exclusiva z e e nga sinisiring nga usa nga espasyo hin dagat ngan ilarom hin dagat nga mga aproximadamente ka yukot nga kwadrado nga km nga tinatawag liwat nga mar patrimonial an venezuela nga may base han iya teritoryo caribenyo gindelimitar an iya mga frontera maritima hin nga nasod estados unidos han amerika fransya nederlandes holanda republika dominicana ngan trinidad ngan tobago an magsaragpit nga mga isla ha dagat caribe ngan ha ubos nga katunga han atlantico venezolano mayda namumutnga nga temperatura hin tinu ig nga nahabutnga hin mga ngan c ngan mayda presipitasyon o pag uran hin mga tubtob nga milimetro hin tuig sumala han mga estimasyon nga gibag ohi an kahaluag han mga dependensya federal mga ka km nga diri upod an gamay nga kapuropod an o archipiélago han mga puro ha caracas an mga isla o puro an ira mga grupo ngan kapuropod an gintalaan ha ubos an ecuador nga an opisyal nga pagtawag republika han ecuador ha kinatsila repblica del ecuador usa nga nasod nga nahamutang ha kanawayan o amihanan katundan nga dapit han salatan nga amerika usa ini nga representatiba nga demokratiko nga republika ginsasapitan ini han colombia ha amihanan han peru ha sidlangan ngan ha salatan ngan han kalawdan pacifico ha katundan usa ini han duha nga nasod ha salatan nga amerika upod han chile nga waray linea upod han brasil lakip liwat han nasod an islas galápagos ha pacifico mga ka kilometro ka milyas ha katundan tikang han mainland an ecuador natabok han linea nga ecuador ngan tikang hini ginkuha an ngaran ngan mayda ini kahaluag nga ka kwadrado nga kilometro nga kwadrado nga milyas an kapital hini amo an quito an gidako i nga syudad hini amo an guayaquil an ecuador ginbahin ngadto hin karuhaan kag upat nga mga lalawigan o probinsya ngan ini ginbahinbahin ngadto hin mga kanton ha kinatsila canton an mga kanton liwat ginbahin ngadto hin mga parokya parroquia an mga parokya puyde mga urbana sugad han kapital han lalawigan o mga rural an nahabilin nga teritoryo han mga lalawigan an sarawak usa han duha nga mga estado o negeri han malaysia ha isla o puro han borneo kilalado ini nga bumi kenyalang tuna han mga kalaw nahamutang ini ha kanawayan o amihanan katundan nga dapit han isla amo ini an gidako i nga estado ha malaysia an ikaduha nga gidako i an sabah nahamutang ha dumagsaan o amihanan sidlangan an administratibo nga kapital amo an syudad han kuching nga mayda populasyon nga nga census syudad han kuching ha salatan syudad han kuching ha amihanan padawan ika nga milya ika nga milya ika mga milya an ngaran kuching nangangahulogan nga oding o misay kucing upod han mga dagko nga mga syudad ngan bungto amo an sibu pop miri pop ngan bintulu pop sumala han kataposan nga census han disyembre an populasyon han estado an sarawak sugad han sabah ha amihanan usa nga multi kultural nga estado nga waray etniko nga mayoriya an kadam an han mga katawhan han sarawak mga diri muslim mayda sobra ka etniko nga diri malay nga mga lumadnon o tuminongnong nga mga grupo ha sarawak an sabah usa nga negeri o estado ha malaysia nga nahamutang ha dumagsaan o amihanan sidlangan nga dapit han isla o puro han borneo amo ini an ikaduha nga gidako i nga estado ha malaysia sunod han sarawak nga sapit hini dida ha habagatan o salatan katundan mayda liwat ini linea upod han lalawigan han sinirangan nga kalimantan han indonesya ha salatan bisan man ha status hini nga usa nga negeri o estado han malaysia an sabah nagpapabilin nga gin aagawan nga teritoryo an pilipinas mayda waray gin porsegir nga pag angkon han kadam an nga bahin han sidlangan nga dapit han teritoryo an kapital han sabah amo an kota kinabalu nga kilalado han una nga jesselton an sabah kilalado ha pagtawag nga sabah negeri di bawah bayu nga buot sidngon sabah an tuna ha ubos han mga kahanginan tungod kay an kahamutang hini ha salatan o ubos han masurong ig bagyo nga rehiyon nga palibot han pilipinas an labuan ha jawi nga kasurat amo an dako nga isla han teritoryo federal han labuan ha melayu wilayah persekutuan labuan ha jawi an labuan kilalado nga offshore nga sentro hin finansya nga naghahatag hin panlangyawanon nga serbisyo ha finansya ngan negosyp pinaagi han labuan ibfc tikang han ngan usa liwat ini nga karadtoan hin turista para han mga taga brunei ngan mga nanlulurop ha scuba an ngaran nga labuan tikang han malay nga pulong nga labuhan nga buot sidngon purunduhan o angklahan an teritoryo federal han labuan amo an isla o puro han labuan ka km ngan unom nga mga gurugudti nga mga puro pulau burung pulau daat pulau kuraman pulau papan pulau rusukan kecil ngan pulau rusukan besar nga mayda ginkombinar nga bug os nga kahaluag hin ka km an mga isla nahamutang hin mga ka km tikang han lapyahan han borneo tapad han estado han sabah han malaysia ngan han naglulugaring nga estado han brunei darussalam ha amihanan nga ligid han bahia han brunei nga naatubang han dagat tsina salatan an isla han labuan haros patag ngan an ginhataasi nga punto la ka metros mga sobra han isla natabuhan pa hin kabanwa an an bandar labuan nga kilalado han una nga victoria amo an importante nga bungto ngan daungan hin sakayan ngan naatubang han bahia han brunei an peru ha kinatsila ngan pormal nga winaray per ha quechua ngan aymara piruw nga an opisyal nga pagtawag republika han peru ha kinatsila repblica del per usa nga nasod ha katundan nga salatan nga amerika an syudad han lima an kapital han nasod ginsasapitan ini ha amihanan han ecuador ngan colombia han brasil ha sidlangan han bolivia ha timugan han chile ha salatan ngan han kalawdan pacifico ha katundan mayda ini komplehado nga heyograpiya tikang han kahitasan han cordillera de los andes ngan han mga sulog han pacífico nga nagdangat hin mga klima ngan kiritaon nga magdirudilain sugad han desierto nga mga dapit an mga kahitas an han andes o an selva tropical han katubigan amazónica nga naghahatag han nasod hin teritoryo nga dako hin pagkadirudilain hin mga natural nga katig ayunan an teritoryo peruano amo an lugar han norte chico mga sibilisasyon usa han gima ihai ha kalibutan ngan han imperyo inca an gidako i nga estado ha pre columbina nga amerika an imperyo espanyol nagsakop han rehiyon dida han ika nga siglo ngan an nagtukod hin virreinato nga naglakip han kadam an han mga kolonya espanyola ha salatan nga amerika katapos han pagkaada hin independensya dida han an peru nagkaada hin mga panahon hin kasamokan ha politika ngan ha finansya pati gihapon hin mga panahon hin estabilidad ngan pagdukwag han ekonomiya an populasyon han peru gin estimar nga ka milyon ngan ini multi etniko nga naglalakip hin mga tuminongnong o lumad mga europeo hin katulinan mga asyan ngbp bisan man kon kinatsila an opisyal nga yinaknan damo nga mga tawo nayakan hin quechua aymara o iba pa nga mga lumadnon nga mga yinaknan an peru ginbahin ngadto hin mga ka rehiyon ngan an probinsya han lima an tagsa rehiyon mayda na elehido nga gobyerno nga mayda mangulo ngan konseho nga nasirbe hin upat ka tuig an mga yana nga rehiyon han peru amo an mga han una tinatawag nga departamento ngan agsob pa gamiton an daan nga pagtawag kondi an opisyal nga designasyon ha ira mga rehiyon ngan mayda hira mga gobierno regional ini kabahin han proseso hin pagdesentralisar ngan pagrehiyonalisar han peru an mga gobyerno rehiyonal naplano han pagpadukwag han rehiyon nagbubuhat hin mga proyekto hin public investment ngan nagpapanguna hin mga buruhaton ha ekonomya ngan nagdudumara han tinatag iyahan han publiko an probinsya han lima gindudumara hin konseho hin syudad an mga administratibo nga pagbahinbahin han peru nagbalihin hin pira na ka beses ha dirudilain nga panahon tikang han pagkaada han nasod hin paglugaring o independensya tikang han espanya dida han ika nga siglo an mga daan nga teritoryal nga mga pagbahinbahin ginpantunga o gin usa tungod hin damo la nga rason an pinaka komun amo an panginahanglan hin pagdesentralisar ngan hin pagdamo hin populasyon labi na ha lima an peru ginbahin ngadto hin nga mga departamento departamentos kon usa departamento tubtob han paghimo han mga rehiyon dida han ini nga mga rehiyon pinamunoan hin mga rehiyonal nga gobyerno damo nga tawo nagamit pa han daan nga pulong nga departamento ha pagtawag han mga yana nga rehiyon han peru bisan man kon obsoleto na ini an mga departamento amo la gihapon han yana nga mga rehiyon an nag iiba la in duha nga bag o nga rehiyon an callao ngan lima ugsa han pagbalhin dida han an probinsya han lima nga amo la gihapon an syudad han lima kabahin han departamento han lima department ngan an syudad han callao mayda han ispisyal nga status hin provincia constitucional konstitusyonal nga lalawigan han pagpasa han pagrehiyonalisar nga balaod an rehiyon han callao ginhimo tikang han kasanhi nga lalawigan konstitusyonal ngan an lalawigan han lima ginbulag tikang han departamento han lima department ngan an departamento han lima liwat amo an nagin bag o nga rehiyon han lima han mga mayda talinguha nga igbahinbahin an nasod ngadto hin napulo kag duha nga mga autonomo nga rehiyon ha ilarom han gobyerno ni alan garcía pero waray ini madayon an teritoryo han peru sumala han balaod hin pagrehiyonalisar nga ginpasa dida han nobyembre ginbahin ngadto hin nga mga rehiyon regiones kon usa región ini nga mga rehiyon ginbahinbahin ngadto hin mga probinsya ngan ini liwat nahimo tikang hin mga distrito provincias ngan distritos mayda nga probinsya ngan ka distrito ha peru an lalawigan han lima nga nahamutang ha butnga nga dapit han nasod nag iiba nga diin diri ini kabahin hin bisan hain han mga karuhaan kag lima nga mga rehiyon an syudad han lima nga amo an kapital han nasod nahamutang dinhi nga probinsya an callao mayda kalugaringon nga rehiyon bisan man kon uusa la an lalawigan hini an konstitusyonal nga lalawigan han callao an mga rehiyon han peru ha kinatsila regiones del per amo an syahan nga nivel nga mga administratibo nga pagbahinbabain han per tikang han nga independensya an peru ginbahin ngadto hin mga departamento pero inmatubang an nasod han problema hin nagtitikadao nga pagsentralisar hin gahom ha politika ngan ekonomiya didto han kapital hini ha lima katapos hin pra nga waray magmalinamposon nga pagtalinguha hin pagdesentralisar an mga departamento ginsaliwanan hin mga rehiyon ngan mga gobreyno rehiyonal nagka elihidod doda han nobyembre ha ilarom han bag o nga kaareglo an mga kasanhi nga nga mga departamento han peru upod an lalawigan han callao nahimo nga mga rehiyon an lalawigan han lima waray gin upod hini nga proseso ngan diri ini api hin bisan ano nga rehiyon an pagka iba hini kaysa han mga daan nga departamento an mga rehiyon mayda mga elehido nga gobyerno ngan mayda nira damo nga mga reponsabilidad ha sakob han ira mga teritoryo ha ilarom han nga balaod organiko hin mga gobyerno rehiyoal ha kinatsila ley orgánica de gobiernos regionales mayda nagpapadayon nga proseso hin pagbalhin han mga funsyon tikang han gobyerno sentral ngadto han mga rehiyon mayda nga referendum para han pag usa hin pira nga mga rehiyon nga waray makakuha han kinahanglanon nga suporta elektoral an mga rehiyon han peru ginbahin ngadto hin mga lalawigan ngan mga distrito an impormasyon han kahaluag ngan populasyon ha ubos nga lista o talaan ginkuha tikang han opisyal nga data han peruano nga instituto nga nasodnon hin estadistika ngan informatika ha kinatsila instituto nacional de estadística e informática inei an mga numero hin kahaluag ginkado han giharanii nga bug os nga unidad an demograpiko nga data nahibase dida han nga census ngan ginbuhat tikang han hulyo tubtob agosto an densidad hin populasyon gintagaan hin usa nga decimal nga puwesto ha mga tawo ha tagsa kwadrado nga kilometro an mga ubigeo nga ihap o numero amo an mga kodigo nga ginagamit han inei pag indikar han gma nasodnon nga mga administratibo nga pagbahinbahin an andalucía puyde liwat igsurat ha winaray nga andalusiya ha iningles andalusia usa nga komunidad autonoma han espanya nga nahimot tikang han mga lalawigan han almería cádiz córdoba granada huelva jaén málaga ngan sevilla nga diin nahamutang an kapital nga dida an lingkoranan han junta de andalucía didto ha syudad han granada an lingkoranan han tribunal superior de justicia de la comunidad amo ini an komunidad autonoma nga gidako i hin populasyon ha espanya nga molupyo han ngan an ikaduha nga gihaluagi nga nahiusa han iya kaagi ngan kultura nga naghatag hin dako nga impluwensya han kahimo hini nga bahin han espanya nahamutang ini ha habagatan o salatan katundan han europa nga ginsasapitan ha katundan han republika han portugal han kalawdan atlantico han dagat mediterraneo ngan han gawas nga teritoryo britaniko han gibraltar ha salatan han extremadura ha amihanan ngan han castilla la mancha ngan han región de murcia ha sidlangan an andalucía ginbahin ngadto hin walo nga mga probinsya nga nahimo ni javier de burgos pinaagi han nga amo an mga sunod an principado de asturias ha literal nga winaray prinsipado han asturias ha asturiano principáu d asturies usa nga komunidad autonoma nga usa la hin probinsya ha españa an lalawigan han asturias amo la gihapon an principado de asturias ngan an komunidad autonoma ngan lalawigan amo la gihapon nga entidad nakakarawat ini han pagtawag nga principado tungod hin mga rason ha kaagi ngan an heredero han korona han espanya amo an nakapot han titulo han prinsipe han asturias an kapital hini an syudad han oviedo ngan an gijón amo an syudad nga pinakadamo hin tawo sumala han estatuto hin autonomía han asturias ha administrasyon an komunidad ginbahinbahin ngadto hin nga konseho nga ha yana sugad an pagtratar ha balaod nga munisipyo an entidad nga ubos pa han konseho amo an parokya nga diri pirme na coincidir han parokya han simbahan ha sakob han tagsa parokya mayda mga barrio an estatuto nagmensyonar gihapon han posibilidadn han pag ordenar han mga komarka bisan man kon ha legal waray pa ini ma desarrollar pa an distrito capital han venezuela usa nga distrito federal nga nakoresponde han kapital nga syudad han caracas ha sakob han sistema federal parehos an ranggo hini han mga estado han venezuela mayda ini kahaluag nga ka km ngan uusa la an munisipyo hini an munisipyo han libertador nga diin nahamutang an syudad han caracas an populasyon hini han tuig mga an distrito sapit han mga estado han vargas ngan miranda han una mayda ini kalugaringon nga gobyerno lokal nga pinamunoan hin gobernador pero an pagreporma han konstitusyon dida han nagtanggal han gobyerno han distrito ngan naghimo lugod han distrito metropolitano han caracas nga mayda jurisdiksyon o yakan balaod han teritoryo han distrito ngan han upat nga magsaragpt nga mga munisipyo baruta chacao el hatillo ngan sucre ha miranda an bolivia nga an opisyal nga pagtawag plurinasyonal nga estado han bolivia quechua bulivya mamallaqta aymara wuliwya suyu usa nga ginpalibutan hin tuna nga nasod ha butnga nga salatan nga america amo ini an gipobrihi o gikablasi nga nasod ha salatan nga amerika ginsasapitan ini han brasil ha amihanan ngan ha sinirangan han paraguay ngan argentina ha salatan han chile ha habagatan o salatan katundan ngan han peru ha katundan ugsa han europeo nga pagkolonisar an andeano nga rehiyon han bolivia kabahin han imperyo inca an gidako i nga estado han ugsa kan colon nga amerika an imperyo espanyol naglupig han rehiyon dida han ika nga siglo han dako nga bahin han panahon han pagkolonisar han espanyol ini nga teritoryo gintawag nga igbaw nga peru ngan ilarom ini han virreinato han peru nga naglakip han kadam an han mga kolonya han espanya ha salatan nga amerika katapos han pagpasamwak hin paglugaring han nagsunod in ka tuig hin panggubat o gyera ugsa han pagtukod han republika nga ginngaran ha dungog ni simón bolívar han han agosto nag agi an bolivia hin mga panahon hin instabilidad ha politika mga diktadura ngan mga kakurian ha ekonomiya an bolivia usa nga demokratiko nga republika nga ginbahin ngadto hin siyam nga mga departamento an heyograpiya hini nagkakadirudilain tikang han mga bugkid han andes ha katundan ngadto han sinirangan nga mga ubos nga katunaan nga nahamutang ha amazon nga basin usa ini nga nagpapadukwag nga nasod nga mayda namumutnga nga human development index nga score ngan hin nivel hin pagkakablas nga mga an dagko nga mga buruhaton ha ekonomiya hini naglakakip han pag uma forestry panagat pagmina ngan paghimo hin mga butang sugad hin mga textile mga panapton mga gin refine nga mga metal ngan hin refined petroleum damo hin mineral an bolivia labi na ha tin an populasyon han bolivia nga ginbanabana ha ka milyon o ka ribo multietniko nga naglakakip hin mga amerindyo mestizo europeo ngan mga afrikano an pinulongan nga ginagamit hin kasagaran kinatsila bisan man kon an aymara ngan an quechua nga mga pinulongan agsob gihapon gamiton ngan ini nga tulo pati in nga iba pa nga mga tuminongnong nga pinulongan opisyal an damo nga ihap in dirudilain nga mga kultura ha sakob han bolivia nagpadako ha pagkadirudilain ha arte panluto literatura ngan musika ginngaranan an bolivia ha dungog ni simón bolívar usa nga manguna dida han espanyol nga amerika nga mga gyera hin panlugaring hi antonio josé de sucre ginpapili ni bolívar nga mag angkon han igbaw nga peru an yana nga adlaw nga bolivia ha ilarom han bag o nga republika han peru o kundi man paghiusa han naghiusa nga mga lalawigan han rio de la plata o pagdeklara nga formal hin paglugaring tikang han virreinato han peru nga nagdominar han dako nga bahin han rehiyon pinmili hi sucre nga maghimo hin bag o nga nasod ngan ha pagbulig han mga lokal nga katawhan ginngaranan ini ha dungog ni simón bolívar kundi an orihinal nga ngaran han bag o nga nasod republika han bolívar an ngaran waray anay magbalhin ngadto hin bolivia tubtob hin pira ka adlaw ha urhe nga diin hi konggresista manuel martín cruz nagproponer kon tikang kan romulus an roma tikang kan bolívar an bolivia kinmagat an ngaran ngan gin aprobahan ini han republika dida han han oktubre han in bag o nga konstitusyon nagbalhin han ngaran han nasod tikang han republic of bolivia ngadto han plurinasyonal nga estado han bolivia ha pagkilala han multi etniko nga kinaiha han nasod ngan han ginpahitaas nga kamutang han mga tuminongnong ngan lumad nga katawhan han bolivia ha ilarom han bag o nga konstitusyon an bolivia ginbahin ngadto hin nga mga departamento nga mga probinsya nga mga munisipyo ngan nga mga kanton cantón nga nakakuha hin dako nga autonomiya ha ilarom han balaod hin desentralisasyon ha kinasila ley de descentralización administrativa han an callao ha kinastila el callao usa nga syudad ha labnasan han per nga nahamutang ha katundan han lima nga diin nagkakaada an duha nga syudad hin kon urbasyon amo liwat ini an ngaran hin duha nga kirkunskripsyon teritoryal nga distinta pero na referir han amo la gihapon nga lokalidad an konstitusyonal nga lalawigan han callao ngan an distrito han callao nga diin ini nagpapalibot han zona ugsa han linea han syudad nga amo ini an callao tinatawag nga el cercado an ginharani an an callao amo an kapital han lalawigan han callao ngan han rehiyon han callao an konstitusyonal nga lalawigan han callao o probinsya nga konstitusyonal han callao ha kinatsila provincia constitucional del callao amo an usa ka probinsya ha nasod han peru nahamutang ini ha butnga nga labnasan han per ngan usa ini nga sirkunsripsyon nga politiko administratiba nga ispisyal an kinaiya usa ini nga lalawigan nga mayda rehiyonal nga autonomiya pinaagi han rehiyon nga pan gobyernohan nga bulag tikang han munisipalidad amo ini an kataposan han mga lalawigan peruana nga mayda rehimen hin autonomiya hin provincia litoral ha kaagi han peru an chile usa nga nasod ha salatan nga amerika an opisyal nga ngaran hini republika han chile ha kinatsila repblica de chile ngan an kapital hini am an santiago de chile naglalakip an chile hin halaba ngan halipot hin kahaluag nga franha hin tuna nga kilalado nga chile continental ha butnga han kalawdan pacifico ngan han cordillera de los andes nga nahamutang ha butnga han ha salatan ngan s hin latitud islas diego ramírez ginsasapitan ha amihanan han per han bolivia ngan argentina ha sidlangan ngan han paso drake ha salatan dugang pa an chile mayda teritoryo hin mga isla isla ha kalawdan pacífico sugad han archipiélago juan fernández sala y gómez islas desventuradas ngan an isla de pascua nga nahamutang ha polinesia nga nabug os hin kahaluag nga ka km ha lain nga bahin an chile nag aangkon hin soberaniya hin zona han antarctica nga ka km nga tinatawag nga territorio chileno antártico ngan naglalakip ha butnga han mga meridiano ngan ha katundan nga pinahalaba an limite meridional tubtob han salatan nga polo inin nga pag angkon ginsuspendir han pakigsabot nga ginestableser han tratado antártico bisan man waray igrenunsyar han nasod ini nga pag angkon tungod han presensya han nasod ha salatan nga amerika oceanía ngan ha antártida an chile puyde sidngon nga usa nga nasod nga trikontinental han an chile ginbahin ha politika ngadto hin napulo kag tulo nga mga rehiyon nga ginbahinbahin ngadto hin mga probinsya ngan ini liwat ginbahin bahin ngadto hin mga comuna ha yana an nasod mayda nga mga rehiyon nga mga probinsya ngan nga mga comuna ha bug os an tagsa usa hini nga mga rehiyon mayda ihap o numero nga romano nga gin asignar ha pagtikang kon ika ano hira ha orden tikang ha amihanan ngadto ha salatan gawas la han región metropolitana de santiago dida han han paghimo hin duha nga bag o nga mga rehiyon an pag ihap nawara hin kagamat ngan mayda yana proyekto ha balaod nga nagpaplano hin pagkuha hini nga tipo hin pagdemoninar an bali usa nga probinsya han indonesia ngan gikatutundani han gurugudti nga kapuropod an sunda namumutang ha sinirangan han java ngan katundan han lombok ini nga probinsya naglalakip han isla han bali ngan pipira nga guruguti nga sasrapit nga mga isla labi na kilala hinin an nusa penida nusa lembongan and nusa ceningan an ulohan han probinsya denpasar an may gidadamoi nga populasyon nga syudad ha gurugudti nga kapuropod an sunda ngan ikaduha masunod la ha makassar ha sinirangan indonesia an bali amo la an mayorya it hindu nga probinsya ha indonesia nga may ada han populasyon nga natuo han bali nga hinduismo an panguna nga kakadtoan han mga turista ha indonesia an bali nga nakit an hin mahinungdanon nga pagdamo han mga turista tikang pa han mga tuig otsenta porsiyento han ira ekonomiya in may pagkahisumpay ha turismo nga pan negosyohan bantog ini han mga madukwagon nga arte upod an mga minat an ngan moderno nga sayaw iskultor pagpintura anit paglatero ngan musika an pista han pelikula ha indonesia in ginbubuhat ha bali kada tuig han marso an tripadvisor ginngaranan an bali komo an giginkakadtoan ha kalibutan han ira pinili han mga biyahero nga premyo an maluku usa ka lalawigan han indonesya naglalakip hini han sentro ngan salatan nga mga rehiyon han kapurupod an maluku an panguna nga syudad ngan ulohan han probinsya han maluku amo an ambon ha gutiay nga isla ambon ini nga probinsya may ada populasyon nga sumala han senso han ngan an kaurhian nga pagbanabana para han enero kay ngatanan nga parte han kapurupod an maluku anay bahin han uusa nga probinsya tikang tubtob han an norte nga dapit han maluku anay naglalakip han rehensya maluku utara an rehensya halmahera tengah ngan an syduad han ternate in ginbulag para makahimo hin lain nga probinsya han norte han maluku pinulongan indonesya maluku utara an surabaya amo an kapital ha lalawigan han sinirangan nga java ngan ika duha ha gidakoi nga syudad han indonesya ini nga syudad may ada populasyon nga labaw hin milyones ha sakob han syudad mismo ngan labaw hin milyones ha greater surabaya metropolitan area nga gintatawag gihapon nga gerbangkertosusila namumutang ha norte sinirangan nga dapit han java ha sulang han madura ini usa ha gi uunhani nga duungan nga mga syuda ha salatan sinirangan asya ini nga syudad gin puy an na han ika siglo han ginhadian han janggala usa ha duha nga ginhadian javanon nga nahimo ha han hi airlangga ginbayaan an iya trono ngan ginhatag ha iya duha nga anak nga lalaki pero an kagamhanan syudad han surabaya nagdig on nga mayo an adlaw han pakyas nga pag atake han mongol o tar tar ha java ngan amo liwat han pagdaog ni raden wijaya ha norte sinirangan pampang han java nga mahimo nga kaadlawan han surabaya an dammam amo an pamunuan han sinirangan nga lalawigan han saudi arabia an mga nakapot hin paghukom ngan pagdumara han lalawigan pati in pipira nga mga departamento han gobyerno nahamutang dinhi nga syudad an dammam amo an gidako i nga syudad ha sinirangan nga lalawigan ngan an ika unom nga gidako i ha saudi arabia sunod han riyadh jeddah mecca medina ngan taif sugad han iba nga nga pamunuan hin rehiyon ha saudi arabia diri lakip it dammam hin bisan ano nga governorato kundi gindudumara iní nga usá nga munisipalidad amanah nga ginpamunuan hin alkalde amin an dammam usá nga dako nga sentro hin pagdumara para han industriya hin lana nga saudi upod han mga hagrani nga syudad han dhahran ngan al khobar an dammam ngan an mga suburb hiní naghihimo han sentro han metropolitano nga area han dammam nga tinatawag gihapon nga darudako nga dammam nga mayda ginbanabana nga kamolupyohan nga sumala han ngan nahisumpay hin harani han syudad pinaagi ha sosyudad ekonomiya ngan kultura tikang han an darudako nga dammam amo an ika upaat nga gidako i hin langyab ha kadako ngan ha kamolupyohan ha gulf cooperation council gcc an metropolitano nga area han dammam ngan an iba nga dapit han sinirangan nga lalawigan ginsisirbi an han king fahd international airport kfia an gidako i nga luparan ha kalibutan ha langyab hin katunaan mga km nga nahamutang hin mga km ha kanawayan tikang han syudad an king abdul aziz sea port han dammam amo an gidako i ha gulfo han persia an import export nga traffic hini ikaduhá la han jeddah seaport ha butnga nga sinirangan ngan ha amihanan nga afrika mena an groningen an panguna nga bungto ngan amo gihapon an ulohan nga syudad han kaparehos nga ngaran nga probinsya ha nederlandes ini an gidadakli nga syudad ha norte han netherlands ngan may ada nga mangurukoy enero ha may kahaluag nga km milya kwadrado ngan may ada kasuok han populasyon nga kada kilometro kwadrado kada milya kwadrado gintampo an mga bungto han ten boer ngan haren hini nga syudad han enero an metropolitano han groningen assen in may ada mga katunga nga milyon nga bungtohanon an groningen usa nga kadaan nga syudad may ada na ka tuig ngan nagin kusog pan rehiyon han norte han netherlands usa nga haros naglulugaring nga syudad estado ngan kaapi han german hanseatic league an groningen usa nga syudad unibersidad nga ginbabanabanahan nga may ada nga mag aaram ha unibersidad han groningen oktubre ngan ginbabanabanahan liwat nga may ada ha unibersidad han aplikado nga syensya ha hanze pebrero an maastricht ha linimburges mestreech ha frinanses mastricht kadaan ha kinatsila mastrique kadaan usa nga syudad ngan munisipyo ha salatan nga bahin han lalawigan han limburg ha nasod han nederlandes amo ini an kapital nga syudad ha limburg ha inolandes in molupyo han maastricht tinatawag nga maastrichtenaar samtang ha lokal nga yinaknan tinatawag an molupyo nga mestreechteneer o kundi man ha pag agnay sjeng tikang han sikat han una nga franses nga ngaran nga jean kilalado an maastricht nga syudad ha kaagi kultura lokal nga fokloriko ngan pag aram kilalado an bungto ha mga turista tungod ha pamalit ngan pagpahayahay mayda dako nga internasyonal nga populasyon hin mga istudyante an syudad nahamutang an maastricht han duha nga daplin han salog han meuse inolandes maas ha timugan nga dapit han nederlandes ha linea han belhika nga diin an nayakan hin inolandes nga flandes ngan nayakan hin frinanses nga walonya nga rehiyon madali maabtan tikang han sawang han syudad ngan harani han aleman nga linea kabahin an syudad han meuse rhine nga eurorehiyon an euregio nga naglalakip han aachen hasselt ngan lige ha alemanya ngan belhika an istanbul stn bl o stn bul o stnbl tinurkiya istanbul is tnbu ha kasaysayan kilala gihapon komo constantinople ngan byzantium amo an may gidadakoi nga populasyon nga syudad ha turkey ngan han mao nga nasod sentro han ekonomiya kultura ngan kasaysayan an istanbul usa nga transcontinental nga syudad ha eurasia namumutang ha may estrecho han bosphorus nga nagbubulag han europa ngan asya ha butnga han dagat marmara ngan itom nga dagat an sentro han pankomersyohan ngan pankasaysayan in namumutang ha may europeo nga dapit ngan kat tulo han iya populasyon in namumutang naman ha may asyano nga bahin an syudad in sentro han pagdudumara han istanbul metropolitan municipality nga cotermino han lalawigan han istanbul kun diin may ada populasyon nga milyones nga molupyo an istanbul in usa ha kanan kalibutan may pinakadamo nga tawo nga syudad ngan nagraranggo liwat hin kanan kalibutan ika ha may pinakadamo nga molupyo ngan gidadakoi nga syudad han europa an marikina o siyudad han marikina amo in syudad ha pilipinas amo ini an kasanhi nga kapital han lalawigan han manila han pagdeklara han paglugaring han pilipinas during the declaration of philippine independence nahamutang ini ha isla han luzon ngan usa ini han mga syudad ngan bungto nga nahimo han metropolitano nga area han manila an nasodnon nga kapital nga rehiyon han pilipinas nahilakip liwat ini han sinirangan nga distrito han manila han upat nga distrito han metro manila an syudad han marikina nahamutang dida han sidlangan nga linea han metro manila ginsasapitan ini ha katundan han syudad han quezon han syudad han pasig ngan cainta rizal ha salatan han syudad han antipolo an kapital han rizal ha sidlangan ngan han san mateo ha amihanan nga lakip gihapon han rizal mga ka kilometro an kahirayo hini tikang han manila an marikina gintawag nga kapital hin sapatos han pilipinas tungod han kilalado nga industriya hin paghimo hin sapatos didto an marikina ginbahin ngadto hin napulo kag unom nga mga baranggay hi napoléon bonaparte kaluwas ha ininggles agosto mayo usa nga franses nga tawo ha estado ngan militar nga namuno nga inmabot hin pagkalabaw dida han franses nga rebolusyon ngan namuno hin pipira nga mga maglinamposon nga mga kampanya dida han mga gera han franses nga rebolusyon ha ngaran nga napoleon hiyá an emperador han franses tíkang ktob ngan hin utro hin madal nga panahón did han han usá ka gatós nga adlaw nagdominar hi napoleon han mga buruhatón ha europa ngan ha kalibotan hin labaw hin usá ka dekada samtang namun hiyá han fransya patok hin mga serye hin mga katitírok hin nasod dida han mga gera napoleonon nagdaog hiya han kasagáran hiní nga mga gera ngan han dak nga kadam an han iya mga pag awayan ngan naghim hiya hin dak nga imperyo nga nagdumar han kontinental nga europa ugsa han kataposán nga kabungkag hiní han usá hiyá han mga gimakariti nga mga komandante ha kaagi an iyá mga gera ngan mga kampanya gin aarám ha mga iskuylahan militar ha kalibotan an ginbilin ni napoleon ha polítika ngan kultura nagpabilin nga usa han mga ginsarog ngan kontrobersyal nga mga manguna han kaagi han kalibotan natawo hi napoleon ha corsica hin maupay upay hin kamutangan nga pamilya nga nagtikang han uruuubos nga nobilidad italyano nagsisirbe hiyá nga opisyal ha artilyeriya han franses nga army han pagtikang ha rebolusyon franses han sinmaká hiyá hin madagmit ha mga ranggo han militar nga diin nakuha niya in mga bag o nga oportunidad nga ginpresenta han rebolusyon ngan nagin heneral ha edad nga an direktoryo franses ha urhe naghatag ha iya hin pagkakomandante han army han italya katapos niya malupig an rebelyon han vendémiaire patok han gobyerno tikang han mga royalist nga mga insurgent ha edad nga nagtikang hiya han syahan nga kampanya militar patok han mga austryano ngan an italyano nga mga monarka nga ugop han mga hapsburgo nagdaog han tanan nga mga pag awayan naglupig han italyano nga rawis hin usá ka tuig samtang nagtutukod hin mga bugto nga republika upod hin suporta lokal ngan pagin bayani ha gera han fransya han namuno hiya hin expedisyon militar ha ehipto nga nagsirbe nga paagi nga makakab ot hin gahom ha politika nagplano hiya han kudeta han nobyembre ngan nagin syahan nga konsul han republika an bulan iningles moon pambansa buwan amo an naguusa nga natural nga satelayt han kalibutan amo ini an ika lima na pinakadako na satellite ha solar system an average orbital distance han bulan ngadi ha kalibutan amo in km mi an bulan amo in nagkakamay ada hin crust mantle ngan core an core an bulan amo in solid ngan mayaman han puthaw ngan posible na maabot sin kilometro mi an radius san inner core ngan an fluid outer core na maabot naman kilometro mi napaplibutan an core sin partially molten na giotan o boundary na may ada radius na maabot kilometro mi ha pilipinas an urbitu subayanan han bulan nakiling tipawala guti la o tipatuu gutila liwat an katungga san bulan in diri nasikal an kapawa san adlaw ansiya nga nahurma ini nga mga kurti bisan natakin hiwi an anggulo san adlaw kun kalkuladoron an dagaw niya an iba iba nga nawung han bulan an luang nam tha o louang namtha ha lao usa nga lalawigan han laos an kapital han lalawigan luang nam tha gihapon an ngaran nahamutang ini ha amihanan nga dapit han nasod tikang han tubtob ini upod han yana nga lalawigan han bokeo amo an nahimo han lalawigan han huakhong an lalawigan ginsasapitan hin iba nga mga lalawigan han laos bokeo ha habagatan udomxai ha timugan ginsasapitan an luang nam tha han myanmar ha kanawayan ngan han lalawigan han yunnan ha tsina ha dumagsaan ngan an tabokan han linea adto ha boten an salog han mekong amo an kanawayan nga linea han lalawigan tulo nga dagko nga salog nasulog tipa katundan ngan tipa salatan ngadto han mekong nam tha nam fa ngan nam long an lalawigan nahimo han mga nasunod nga mga distrito an savannakhét ha lao usa nga lalawigan han laos an ngaran nga savannakhet natikang han mga pulong nga savanh nakhon nga nangangahulogan syudad hin paraiso an syahan nga ngaran han lalawigan nahamutang ini ha salatan nga dapit han nasod ginsasapitan ini han khammuan ha amihanan han salavan ha salatan han vietnam ha sinirangan ngan han thailand ha katundan ginbumbahan ngan gin okupahan an bungto han thai militar dida han gyera nga franses thai han gin abrihan an ikaduha nga thai lao nga tulay hin pakigsangkay nga natabok han salog mekong tikang ha savannakhet ngadto ha mukdahan thailand an lalawigan nahimo han mga nasunod nga mga muang o distrito an rehiyon metropolitana han santiago ha kinastila región metropolitana de santiago usa han mga napulo kag lima nga rehiyon nga nagbabahin bahin han chile ginsasapitan ini ha amihanan ngan ha katundan han v rehiyon han valparaíso han vi rehiyon han libertador general bernardo o higgins ha salatan ngan han republika argentina ha sidlangan upod hin kahaluag hin katunaan nga ka km amo ini an giguti ayi han ngatanan nga mga rehiyon kondi amo liwat ini an gidamo i hin molupyo nga mayda populasyon nga gin estimar para han tuig nga nga mga molupyo an rehiyon nahimo han mga lalawigan han chacabuco cordillera maipo melipilla santiago ngan talagante an kapital han rehiyon amo an syudad han santiago de chile nga amo liwat an kapital han nasod an rehiyon metropolitana mayda mga dirudilain nga mga karakteristika nga espesyal komo lingkoranan han kapital han nasod nga upod ini nga amo la ini nga rehiyon nga waray ig indikar hin romano nga numero bisan man kon ini amo an xiii ngan hin pira nga mga butang gin indikar ini nga décimotercera región dugang pa amo la ini nga rehiyon han bug os nga nasod nga waray direkto nga akseso ngadto han kalawdan pacifico an bolivia ginbahinbahin ngadto hin mga departamento ini liwat ginbahinbahin ngadto hin mga probinsya o lalawigan provincia ngan ini liwat ginbahinbahin ngadto hin mga munisipyo municipio ngan kanton cantón an tagsa departamento han bolivia pinamunoan hin konseho departamental consejo departamental nga ginpipili han mga munisipalidad municipalidad han departamento ngan hin usa nga prefecto tikang han nga ginpipili hin pinili ay han katawhan nga direkta ngan sekreto han katawhan ha tagsa departamento an prefekto amo nan nadedesigna hit mga subprefekto ngan mga korehidor corregidor an gobyerno ni evo morales nagpili hin mga delegado departamental dugang han mga prefekto para hin pagrepresentar han sentral nga gobyerno ha tagsa departamentto tikang han mga tuig ngan tubtob han mga diri pa la naiha nga panahon pipira nga mga sektor han katawhan han bolivia nagpakita hin karuyag nga maghimo hin mga bag o nga departamento pinaagi hin pagdesmarkar hin mga probinsya o pagdugtong hin pira nga mga administratibo nga kabahin an kasagaran nga ginproponer nga mga departamento amo an an probinsya amo an administratiba nga pagbahinbahin han mga departamento ngan nahailarom ini hin subprefecto an republika han somalia amo an usa ka nasod han africa opisyal nga ngaran republika federal han somalia usa nga estado soverano nga iton iya teritorya aada ha sungay han africá ini ginsasapitan han ethiopia ha katundan djibouti ha norte katundan an gulf of aden ha norte an canal guardafui ngan kalawdan indiano ha sinirangan ngan kenya ha sur katundan ini nabubulag tikang ha soqotra pinaagi han canal guardafui ha norte sinirangan an somalia may ada gihalabai nga baybayon ha puno lawas nga katunaan ha africa ngan kasagaran han katunaan kapatagan ngan kabugkiran ha klima kasagaran mapaso iton panahon haros bug os nga tuig nga may periodico nga hangin monsoon ngan diri regular nga pag uran an kapampangan nga puyde liwat igsurat nga capampangan usa han mga nangunguna nga mga yinaknan han pilipinas amo ini an nangunguna nga lumad o tuminongnong nga yinaknan ha lalawigan han pampanga tinatawag gihapon an yinaknan nga pampango capampangan pampangueño ngan amanung sisuan an kapampangan amo an tuminongnong nga yinaknan ha bug os o mga dapit hin upat nga lalawigan pampanga tarlac nueva ecija bataan kapampangan an tuminongnong nga yinaknan han bug os nga lalawigan ngan tanan nga mga bungto ngan syudad nga sakop hini an kapampangan amo an lumad o tuminongnong nga yinaknan han mga nasunod nga mga bungto kapampangan an lumad nga yinaknan han mga nasunod nga mga bungto ha bataan usa nga bungto ha nueva ecija an nagamit hit kapampangan an castilla la mancha usa nga komunidad autonoma han espanya nahimo ini tikang han mga lalawigan o probinsya han albacete ciudad real cuenca guadalajara ngan toledo ginsasapitan ini han castilla y león comunidad de madrid aragón comunidad valenciana región de murcia andalucía ngan extremadura amo ini an heredera o nagsunod han rehiyon ha kaagi han castilla la nueva gawas la han probinsya han madrid nga nagpili nga maghimo hin kalugaringon nga komunidad autonoma nga uusa la hin probinsya nga bulag tikang han castilla la mancha nga waray referendum sugad han kaso ha iba nga mga komunidad ha pagsunod han teritoryal nga pagbahinbahin han espanya katapos han pagpromulgar han konstitusyon han naglakip ini han bug os han la mancha ha paglakip han lalawigan han albacete nga kabahin han una han murcia an castilla y león o castilla ngan león usa nag komunidad autonoma han espanya nahimo ini han ngan an teritoryo hini nahamutang ha amihanan nga dapit han meselta han península ibérica ngan ini nahanunungod ha kadam an han dapit han espanya ha natutubigan nga patag han duero nahimo ini tikang han mga lalawigan han ávila burgos león palencia salamanca segovia soria valladolid ngan zamora amo ini an komunidad autonoma nga gidako i hin kahaluag ha espanya ngan ikatulo nga rehiyon nga gihaluagi ha unyon europea tal ngan sugad han gindeklara han estatuto de autonomía de castilla y león dida han preambulo waray mag estableser hin explisito hin kapital an estatuto han autonomiya ha syahan an cortes didto anay na instalar hin probisyonal ha burgos ginhimangraw gihapon an posibilidad nga igbutang an kapitalidad ha tordesillas bisan man kon an kataposan nga desisyon nagbutang han cortes ha probisyonal nga menera didto han castillo han fuensaldaña ha kataposan pinaagi han balaod orgánica nga gin aprobahan han nagpili hin pag estableser nga an junta de castilla y león an gobyerno han komunidad ngan an cortes an organo lehislatibo magkaada han ira mga lingkoranan nga definitiba didto han syudad han valladolid parehas han iba nga mga komunidad autonoma espanyola sugad han país vasco ginkonsidera nga kapital an syudad nga diin gin estableser an mga institusyon basika han komunidad an marseille o marsella puyde liwat marselya ngaran ha inoccitan marselha o marsiho kaluwas amo an prefektura han departamento han bouches du rhne ngan rehiyon han provence alpes cte d azur nahamutáng iní ha may baybayon han mediteraneo haraní han ganghaan han rhne naglalakip an syudad hin langyab nga ka km nga kwadrado nga milya ngan mayda iní kamolupyohan nga han an metropolitano nga langyab hiní nga naglalakip hin ka km ka kwadrado nga milya amo an ikatuló nga gidakoi ha fransya sunod han kanan paris ngan lyon nga mayda kamolupyohan nga han kilalado iní ha mga kahadto nga griyego ngan mga romano nga massalia an marseille usá nga importante nga europeo nga sentro hin negosyo ngan nagpapabilin nga nangunguna nga daungan nga komersyal han repblika fransesa an marseille amo na yan an gidakoi nga syudad han fransya ha labnasan han mediteraneo ngan an gidakoi nga daungan hin mga barko hin komersyo freight ngan cruise an syudad amo an europeo nga pamunuan hin kultura han ngan an europeo nga pamunuan hin paugnat hin kusog han nagtagbalay iní hin mga mulay han world cup ngan euro iní an balayan han unibersidad aix marseille an toulouse ha lokal nga pagluwas winaray ngan tradisyonal nga kinatsila tolosa ngan ha medieval nga panahon tholoza nga tinatawag gihapon nga tolosa de languedoc kon ha winaray tolosa han languedoc o kundi man tolosa de francia kon ha winaray tolosa han fransya usa nga syudad ha haute garonne nga departamento ha habagatan nga fransya nahamutang ini ha mga pangpang han salog garonne mga ka kilometro tikang han dagat mediterraneo ngan tikang han kalawdan atlantiko ngan ka km ka mi tikang ha paris mayda nga mga molupyo an toulouse métropole an metropolitano nga toulouse ngan amo ini an ika nga gidako i nga urbano nga kahaluag ha fransya sunod han paris lyon marseille lille ngan bordeaux dida han enero mayda ini ka molupyo ngan an metropolitano nga kahaluag han toulouse amo an ika upat nga gidako i ha fransya sunod han paris ka milyon lyon ka milyon ngan marseille ka milyon amo ini an prefektura o kapital ha departamento han haute garonne ha nasod han fransya an agen usa nga komyun ha lot et garonne departamento ha aquitania ha habagatan nga fransya nahamutang ini ha salog nga garonne ha timugan tikang ha burdeos amo ini an prefektura o kapital ha departamento han lot et garonne ha nasod han fransya ha damo nga mga dekada an le petit bleu amo an adlaw adlaw nga peryodiko nga mayda mga sumat hin lokal o nasodnon nga interes an gare d agen nadugtong hit agen ngan han toulouse ngan bordeaux ngan naghahatag gihapon hin serbisyon ngadto ha périgueux mga usa ka oras ini tikang ha toulouse nga mga harani hin usa ka oras tikang ha bordeaux mga maglaksi nga mga tren ngadto ha paris naabot hin upat ka oras ngan napulo ka minuto nahasumpay an agen pinaagi han a nga autopista ngadto ha toulouse ngan ha bordeaux mayda ini gamay nga luparan o aeropuerto nga ginagamit hin kaurogan para hin mga pan negosyo nga nga vuelo ngan panhayahay nga pan idro an clermont ferrand auvergnat clharmou usá nga syudad ngan komyun han fransya ha rehiyon han auvergne rhne alpes nga mayda kamolupyohan nga an metropolitano nga kahaluag mayda nga nangungukoy dida han nga census amo ini an prefektura kapital o pamunuan han departamento han puy de dme hi olivier bianchi amo iton yan nga alkalde nahamutang an clermont ferrand dida han patag han limagne ha massif central ngan ginpapalibotan hin dako nga industriyal nga kahaluag kilalado an syudad tungod hin nagsusurunod nga mga bulkan an chane des puys nga nagpapalibot hiní upod an mamingaw nga bulkan nga puy de dme usá han mga gihataasi nga gintumbawan hin mga torre hi komunikasyon ngan nakikit an tikang han syudad nagtatagbalay an clermont ferrand han festival du court métrage de clermont ferrand festival hin halipot nga pelikula han clermont ferrand usá han mga nangunguna nga mga pankalibotan nga festival para hin mga haglipot nga pelikula ha kalibotan dinhi gihapon an balayan han corporate headquarters han michelin an pankalibotan nga kompanyiya hin goma hin ligid nga gintukod dinhi mga labaw hin ka tuig hadto an gisikati nga plaza han clermont ferrand amo an place de jaude nga diin gintukod in dako nga istatwa ni vercingetorix nga nalingkod nga namumuno hin kabayo ngan nakapot hin sundang mayda nahasurat nga nasiring j ai pris les armes pour la liberté de tous nagdara ako hin armas para han kagawasan han ngatanan gin iskultur ini nga estatuwa ni frédéric bartholdi nga amo gihapon an naghimo han estatuwa han libertad an catalunya an ngaran ha kinatalan o cataluña an ngaran ha kinatsila nga ha aranes catalonha ininglis catalonia nga puyde liwat igsurat ha winaray nga katalunya usa nga komunidad autonoma han espanya nga nahamutang ha dumagsaan nga dapit han península ibérica ngan nahimo ini han mga lalawigan o probinsya han barcelona girona lleida ngan tarragona na okupa ini hin teritoryo nga mga km nga ginsasapitan ini ha amihanan han francia mediodía pirineos ngan languedoc rosellón ngan andorra hn dagat mediterraneo ha sidlangan nga diin mayda ini labnasan hin mga ka kilometro ginsasapitan ini ha salatan han comunidad valenciana castellón ngan ha katundan ginsasapitan ini han aragón zaragoza teruel ngan huesca nahamutang an catalunya hin estratehika nga kamutangan nga naghahatag hin kaupayan nga pagkadugtong han mga teritoryo han natutubigan nga patag han mediterraneo ngan han kontinental nga europa an kapital han catalunya amo an syudad han barcelona ha catalan nga teritoryo mayda naukoy ha yana nga mga ka persona hin mga ka munisipyo nga diin mayda labaw hin ka molupyo nga diin naukoy in mga ka porsyento han catalanan nga katawhan duha nga ikatulo nga bahin han katawhan naukoy ha rehiyon metropolitana han barcelona ini usa nga teritoryo nga denso ngan hataas nga na industriyalisado namumuno hini nga sektor ha espanya tikang han siglo xix ngan an ekonomiya hini amo an pinaka importante ha mga komunidad autonoma nga na henerar hin han pib gdp han espanya ngan amo an ika upat ha pib per cápita sunod han país vasco navarra ngan comunidad de madrid an catalunya dida han butnga nag panahon usa han mga prinsipal nga teritoryo han corona de aragón upod han pag ubos han corona nag ubos liwat an catalunya nga diin waray ini makabalik tubtob han pag industrialisar an kaagi hini ngan an yinaknan hini gintatagad nga birilhon han mga molupyo hini ngan para hin kadam an amo an basehan han ira identidad kolektiba an comunidad valenciana opisyal nga ngaran ha kinatsila alternatibo nga kasurat ha winaray komunidad valenciana o comunitat valenciana opisyal nga ngaran ha vinalensya usa nga komunidad autonoma han espanya nga nahamutang ha sidlangan han península ibérica nahamutang ini ha daplin han dagat mediterraneo ngan nahimo ini han mga lalawigan o probinsya han alicante castellón ngan valencia ginsasapitan ini ha amihanan han cataluña ngan aragón han castilla la mancha ngan aragón ha katundan ngan ginsasapitan ini ha salatan han región de murcia an teritoryo hini nahanunungod hin dako nga parte han teritoryo ha kaagi han reino de valencia ginhadi an han valencia ngan gintawag ini hin damo nga mga ngaran ha paglabay hin panahon sugad man ha kataposan han siglo xix kilalado ini komo región valenciana ngan han paglabay han mga dekada han gintawag ini han diri opisyal nga porma nga país valenciano gin gamit liwat an mga pagtawag nga antiguo reino de valencia daan nga ginhadi an han valencia ngan ha pagpahalipot valencia bisan man kon ini nga ngaran puyde magdara hin pagkalipat han syudad han valencia o han probinsya han valencia kitaa an barasahon mahitungod han mga pagtawag han comunidad valenciana an estatuto hin autonomiya dida han syahan nga artikulo naghahatag han kahulogan han comunidad valenciana komo nacionalidad histórica an extremadura ha estremenyo ngan ha casto estremaura amo in usa nga komunidad autonoma han espanya nga nahimo hin duha nga mga probinsya o lalawigan cáceres ha amihanan ngan badajoz ha salatan ngan nahamutang ini dida han kwadrante nga timugan han península ibérica an kapital hini amo an mérida an extremadura ginsasapitan ha amihanan han castilla y león mga lalawigan han salamanca ngan ávila ginsasapitan ini ha salatan han andalucía mga lalawigan han huelva sevilla ngan córdoba han castilla la mancha mga lalawigan han toledo ngan ciudad real ha sidlangan ha katundan han extremadura amo an nasod han portugal an adlaw han extremadura ginsasaurog dida han han septyembre an estrasburgo o kundi man strasbourg kaluwás ha kaluwás ha ininglis amo an pamunuan ngan gidako i nga syudad han grand est nga rehiyonn han fransya ngan amo an opisyal nga lingkoran han parlamento europeo nahamutáng ini ha katubtuban nga ginsasaroan upod han alemanya ha historiko nga rehiyon han alsace amo ini an pamunuan han departamento han bas rhin han an sawang o city proper han syudad mayda ka molupyo ngan an eurométropole de strasbourg darudako nga strasbourg ngan an arrondissement han strasbourg mayda ka molupyo an metropolitan nga kahaluag mayda kamolupyohan nga han diri upod an seksyon ha tabok han katubtuban ha alemanya nga diin naghihimo han syudad nga ika siyam nga gidako i nga metropolitano nga kahaluag ha fransya ngan urukyan hin han mga molupyo han rehiyon han grand est an transnasyonal nga eurodistrict strasbourg ortenau mayda kamolupyohan nga ka molupyo han an colmar inalsas colmer dida han ngan kolmar usa nga komyun ha departamento han haut rhin ha alsace ha dumagsaan nga fransya amo ini an prefektura o kapital ha departamento han haut rhin ha nasod han fransya nahamutang ini dida han alsace nga ruta hin vino ngan nagtatagad ini nga komyun nga amo ini ngahaw an ulohan han vino alsace capitale des vins d alsace han an syuad han colmar mayda katawhan nga ngan an metropolitano nga kahaluag han colmar mayda katawhan nga an colmar amo an kamutngaan han arrondissement han colmar nga mayda ka molupyo dida han an colmar amo an bungto nga gin ukyan ni martin schongauer an pintor ug grabador ngan ni frédéric bartholdi an iskultor nga nagdisenyo han statue of liberty estatuwa han libertad kilalado an syudad tungod han maupay nga nagpabilin nga daan nga bungto an damo nga mga kiritaon ha arkitektura ngan han mga museo hini nga diin upod an unterlinden nga museo an toulon provenal tolon klasikal nga kasurat touloun mistralnon nga kasurat ha initalyano tolone ha kinatsila tolón usa nga syudad ha salatan nga fransya ngan in dako nga puerto militar ha labnasan han mediterraneo nga mayda dako nga franses nga base hin puwersa ha kadagatan nahamutang ini ha rehiyon han provence alpes cte d azur ngan amo ini an prefektura o pamunuan han departamento han var han kasanhi nga lalawigan han provence an komyun han toulon mayda ka molupyo nga naghihimo hiní nga amo an ika napulo kag lima nga gidako i nga syudad ha fransya sentro ini hin urbano nga langyab nga mayda ka molupyo an ika siyam nga gidako i ha fransya an toulon amo an ika tulo nga gidako i nga syudad nga franses ha labnasan han mediterraneo sunod han marseille ngan nice an syudad han toulon importante nga sentro para hin paghimo hin mga sakayan hin puwersa ha kadagatan ha panagat o pangisda ha paghimo hin vino ngan an paghimo hin mga garamiton nga aeronotiko mga armamento mga mapa papel tabako pagpatik sapatos ngan garamiton nga elektroniko an militar nga puerto han toulon amo an dako nga sentro naval han fransya ha labnasan hini ha mediterraneo amo ini an balayan han franses nga dara hin idro nga barko o aircraft carrier nga charles de gaulle ngan an grupo para hin pag away hini an mediterraneo nga flotilya han fransya nahabase ha toulon an guyane tawag ha ininglis french guiana kinatsila ngan daan nga winaray guyana francesa alternatibo nga kasurat ha winaray guyana fransesa amo an usa ka departamento ha tabok han dagat ngan rehiyon ha nasod han fransya an prefektura o kapital hini amo an cayenne an opisyal nga ngaran ha frinanses guyane kundi ha kadaan nga kagamit gindugngan ini han adhetibo nga franaise ini nga daan nga kagamit tikang han kolonyal nga panahon nga diin tulo an lugar nga tinatawag nga guyana o guyane kon ha frinanses ini nga tulo nga lugar amo an sinisiring nga guyana guyana britanika surinam guyana neerlandesa ngan an guyana fransesa nga amo yana an departamento han guyane an guyane ginbahin ngadto hin ka mga arrondissement mga ka mga kanton waray ginpakita dinhe ngan ka mga komyun an alsace kaluwas ha frinanses al zas alsaciano ngan aleman elsass kasurat ha aleman ugsa han elsa linatin alsatia kinatsila ngan daan nga winaray alsacia alternatibo nga kasurat ha winaray alsasya amo an ikaupat ha giguguti ayi ha karuhaan kag unom nga rehiyon han fransya mayda ini kahaluag nga km ini nga rehiyon amo an may gigugutiayi nga katunaan ha metropolitana fransya amo gihap ini an gisusuoki ha fransya ika tulo ha gihuhuro oti ha metropolitana fransya nga may munopyo kada kilometro kwadrado ihap han popyulasyon ha enero an alsace nahamutang ha sidlangan fransya ha may katundan salog han rhine nga sapit han alemanya ngan switzerland an kapital han politika ekonomiya ngan kahiaraan kultura ngan an gidadako i nga syudad amo an strasbourg an syudad amo an linkuran han dose dosena nga mga katig uban ngan kalawasan han kanasoran ha larangan politika an alsace amo an usa ha pinakaimportante nga rehiyon ha bug os nga unyon europeo an ngaran nga alsace tikan ha yinaknan aleman nga ell sass kasirigngon nakalingkod ha ill an ill amo an usa nga salog ha alsace an rehiyon kaupod han mga inagian han baraan nga imperyo romano ginhinay hinay ini pag agaw han fransya ha ika siglo ha ilarom nira hadi louis xiii ngan hadi louis xiv ha ira pamumuno nahimo ini nga usa ka lalawigan han fransya agsob bati on nga an alsace nadudugtong ha lorraine tungod an aleman ginkaptan an mga kaparte hini nga duha nga rehiyon gintawag han mga aleman an ira ginkaptan nga tuna nga lalawigan han reichsland elsa lothringen nga ginpag aaragawan ha butnga han ika ngan ika siglo han duha ka nasod hinin nga mga panahon upat ka beses nga an alsace nagburubalhin ha kamot han fransya ngan aleman ha sulod han kapitoan kag liwa ka tuig biskan an alsace usa ka rehiyon nga dati nagamit han yinakanan aleman yana an mga taga alsace nayakan na hin frinanses o fransesa nga yinkanan nga amo an nasodnon nga yinaknan han nasod fransya nga kaparte hira ha umagi nga tulo ka siglo mga han lokal nga popyulasyon han kadagko an ngan posible ubos ha han kabatan an an nahibilin nga mag upay manyakan hin alsaciano nga yinaknan ha panahon nga waray pa nasusurat nga mga inagihan an alsace ginsisinudoyan na han mga parapanganop nga mga nomado pero han bc an mga celta na an nagukoy dida ha alsace nanhawan ngan gintam nan nira an mga katunaan han bc an mga romano naman an umabot ngan ginsulong an alsace kahuman nira agawi ginhimo nira an lugar nga sentro han paghimo han irimnon nga vino tungod nga gusto nira maprotektaran an maupay mira nga pakabuhi an mga romano ginpadig on an depensa ngan nagtindog hin kampo militar ha paligid nahimo ini nga mga komunidad nga hasta yana ada la gihap napadayon han kaparte pa han imperyo romano nahiupod an alsace ha germania superior han nagluya an imperyo romano naging kaparte an alsace ha teritoryo han alamanni mag uruma an mga alamanni an ira yinaknan amo an naging basehan ha yana nga yinakan han taga alsace ginpirdi an alamanni han mga clovis ngan mga franko han ika siglo nga nagtapos ha aragway ha tolbiac kahuman an alsace naging kaparte na ha kahadian han austrasia ha ubos han pamamalakad han mga merovingian han clovis naging kristiyano an mga molupyo hini nga lugar an alsace nahibilin ha ilarom han puder han mga franko kutob an kahadian han franko pagkatapos han pagsaad han strasbourg han pormal nga nawara ha pagkamayda han tratado han verdun an mga kaapo apohan ni charlemagne nga kinilala nga nagtindog han kahadian franko an nagtunga han rehiyon ngadto ha tulo ka parte an alsace naging upod han butnga francia nga ginhahadian han pinakabata nga apo na hi lothar i pagkatapos namatay hi lothar han timprano nga an iya kahadian ginbahin liwat ha tulo ka parte an parte nga tinatawag nga lotharingia o lorraine amo an ginhatag ngadto ha anak nga lalaki ni lothar an salin ginturunga ha duha nga bugto ni lothar na hira charles an kalbo an naghahadi han katundan kahadian franko ngan hi ludwig an aleman nga naghahadi ha sidlangan kahadian franko waray la nag iha an kahadian han lotharingia pero an rehiyon nga uruurhi naging alsace nahulog ha kamot han baraan imperyo romano ha sulod han sakop han duke han swabia ha pamaagi han tratado han meerson ha tuig an galicia nga agsob liwat ginsusurat ha galego nga galiza usa nga komunidad autonoma han espanya nga nahamutang ha kanawayan o amihanan katundan han península ibérica ngan nahimo ini han mga lalawigan o probinsya han la coruña lugo ourense ngan pontevedra ha heyograpiya ginsasapitan ini ha amihanan han dagat cantábrico han nasod han portugal ha salatan han kalawdan atlantico ha katundan ngan han principado de asturias ngan castilla y león mga lalawigan han zamora ngan león ha sidlangan nahalakip ha galicia an kapuropod an han islas cíes an kapuropod an han ons ngan an kapuropod an han sálvora sugad hin iba nga mga isla o puro sugad han cortegada arosa an kapurupod an han sisargas o an kapuropod an han malveiras an galicia mayda ka ribo o milyon nga mga molupyo nga mayda distribusyon hin katawhan nga diin an dako nga bahin nahamutang han katunaan ha butnga han ferrol ngan vigo an santiago de compostela amo an kapital han galicia nga mayda estatuto nga ispisyal ha sakob han lalawigan han la coruña an himno han galicia os pinos ha pagpadayag ni eduardo pondal nareferir han galicia komo nasod ni breogán usa nga kelta nga bayani an estatuto hin autonomiya dida han syahan nga artikulo natawag han galicia komo usa nga nacionalidad histórica o nasyonalidad ha kaagi an kugit o kugit ha pagsurat amo ini pandugang nga tigaman hin agi o letra agsob liwat tinatawag ini nga diakritiko nga tigaman ini gin gagamit basi hatagan hin ispisyal nga kahulogan in mga agi o sinurat ha winaray mayda tulo nga kugit nga ginagamit ha pagsurat agsob ini gamiton ha daan ngan pormal nga winaray ginagamit ini pagtigaman han kaluwas hin pulong ha winaray ini nga mga kugit amo an dida han iya mga lagda han pagsurat han aton pinulongan hi vicente i de veyra nagpahayag han paggamit han mga dirudilain nga kugit mahiunong han kugit nga matarom ini daw aada babawbawan hadton laton nga nahulogan han kusog ha pagluwas han usa ka pulong an kugit nga pagpasangko ngan kugit nga bari ginagamit la ha kataposan nga laton sílaba o syllable mahiunong han kugit nga pagpasangko ini aadto gagamita ha mga tiringgan nga pinasangko ha but ol an pagluwas ngan han kugit nga bari siring ni de veyra aadto ine nga kugit gagamita kon nagkakatagpo ha usa ngahaw nga laton an kusog han pagluwas ug an pagpasangko han tiringgan siring pa ni de veyra nga kinahanglan gamiton an mga kugit kay kon diri gamiton ini ha pagsurat hin pamulong magkakasrandag la an kusog ha pagluwas han tagsa nga iya laton an ginhatag nga pananglitan ni de veyra hini nga kagamit amo an pulong nga suso nga gintalaan niya ha nasunod an pananglitan ha igbaw kinuha tikang han ortograpiya han binisaya ni vicente i de veyra an jamaica usa nga isla nga nasod han antillas mayores nga ka km ka mi hin kahalaba ngan mga ka kilometro ka milya hin kahaluag nga nahamutang ha dagat caribe ini mga ka kilometro ka milya ha salatan tikang ha cuba ngan ka kilometro ka milya tikang han isla han la espanyola la española o hispaniola nga diin an haiti ngan an republika dominicana nahamutang an mga lumad o tuminongnong nga mga nayakan hin arawakan nga taíno nga nmga molupyo nagngaran han isla nga xaymaca nga nangangahulogan nga tuna hin kahoy ngan tubig o tuna hin mga burabod usa ini nga kasanhi nga gintatag iyahan han espanya nga an ngaran santiago nga nagin kolonya han jamaica han korona han britanya ini amo an ikatulo nga gidamoi hin tawo nga nasod nga nayakan hin iningles ha amihanan nga amerika sunod han estados unidos ngan kanada nagpapabilin ini nga ginhadi an han mankomunidad an kingston amo an kapital han jamaica an jamaica ginbahin ngadto hin napulo kag upat nga mga parokya iningles parish nga gintitirok ngadto hin tulo nga mga kondado ha kaagi nga waray panginlabot ha pagdumara an dominica frinanses dominique nga an opisyal nga pagtawag komunwelt han dominica o mankomunidad han dominica ininglis commonwealth of dominica kinatsila mancomunidad de dominica frinanses communauté de la dominique usa nga isla nga nasod ha dagat caribe ha amihanan ngan kanawayan nahamutang an guadeloupe ha timugan nahamutang an martinique an kadako hini mga ka kwadrado nga kilometro ka kwadrado nga milya ngan an gihataasi nga punto han nasod amo an morne diablotins nga mayda ka igbawan nga ka metro ka pie an mankomunidad han dominica mayda ginbanabana nga populasyon nga an kapital hini nga nasod amo an roseau an dominica ginbahin ngadto hin mga napulo nga mga parokya parish kon ha ininglis an dagat caribe o dagat caribbean usa nga dagat han kalawdan atlantico nga nahamutang ha mga tropiko han katundan nga hemisfero nga ginsasapitan ha salatan ngan katundan han amerikano nga kapundokan hin tuna ngan an amihanan nga kalawdan atlantico nga amo ngahaw ha dumagsaan ngan an golfo han mehiko ha kanawayan ha dugang ka ispisipiko ini nagtutubig ha orden sugad hin reloj tikang ha salatan an mga nasod han venezuela ngan colombia ha salatan nga amerika ha salatan an amihanan nga amerika nga mga nasod han panama ha habagatan ngan costa rica nicaragua honduras guatemala belize ngan mehiko ha katundan an antillas mayores cuba jamaica hispaniola ngan puerto rico ha amihanan ngan an antillas menores ha sidlangan an bug os nga kahaluag han dagat caribe an mga dadamo nga mga puro o isla dinhe ngan an mga tagpad nga mga labnasan tinatawag hin bug os nga caribe o caribbean an krete o crete o creta an gidadakoi ngan may ada gidadamoi nga tawo ha mga isla han gresya ini an ika ha gidadakli nga isla ha kalibutan ngan ikalima ha gidadakoi nga isla ha dagat mediterraneo nasunod la ha sicily sardinia cyprus ngan corsica an crete ngan pipira nga nagpaalibot nga mga isla ngan mga gudtiay nga mga isla in nagbubug os han rehiyon han crete usa ha mga aada ha igbaw nga lebel han mga yunit pan administratibo han gresya an ulohan ngan gidadakoi nga syudad hini asya an heraklion han tuig ini nga rehiyon in may ada populasyon nga an crete in upod ha mga mahinungdanon nga bahin han ekonomiya ngan kabilin pankultura han gresya samtang nagpapabilin liwat an kalugaringon nga kinaiya nga kultura sugad han kalugaringon nga siday ngan musika usa ini han nagin sentro han sibilisasyon minoa c bc nga ha pagkayana sinisiring ini nga ginuunahi nga sibilisasyon nga nahipatik nga aada ha europa an kerkyra o corfu ha griyego o kérkyra kahadto nga griyego o linatin corcyra italian corf kinatsila corf ininglis corfu amo in isla ha gresya ha dagat ionico amo ini an ikaduha nga gidako i han mga islas ionicas ngan nahamutang ini tikang han labnasan han sarand albanya nga tikang diin nahabulag ini hin mga estrecho o mga kasuokan nga nag iiba iba hin kahaluag tikang hin tubtob ka km tubtob ka milya upod hin usa nga harani han kahadto nga butrint ngan usa nga harulaba ha katundan han thesprotia an isla kabahin han prefektura han kerkyra ngan naglalakip ini hin napulo kag duha han napulo kag unom nga mga munisipyo o komuna han prefektura ngan labaw han mga komunidad han ereikoussa mathraki othonoi ngan an munisipalidad han paxoi nga mga bublag nga mga isla o puro an prinsipal nga bungto nga mayda populasyon hin han isla tinatawag gihapon nga corfu o kérkyra ha griyego sugad han munisipalidad hini populasyon nga an corfu amo liwat an lugar han unibersidad ionica an mag alternatibo nga kasurat mago o maumag o mir tarsius syrichta daan nga pagklasipika nga ngaran tarsus philippensis amo in usa nga baga hin amo nga hayop ha pilipinas tinatawag ini nga mag han pilipinas o mag pilipinhon agod masabtan ini kaysa han iba nga espesye hin mag tinatawag nga tarsier ha iningles ngan tarsero ha kinatsila ha kalibutan usa ini nga nangangarat an ngaespesye hin mag nga endemiko o nabibilngan la ha pilipinas nabibilngan ini ha timugan nga dapit han kapuropod an labi na ha mga isla o puro han bohol samar leyte ngan mindanao an ngaran nga tarsier o tarsero tikang han nahililaba nga tarsus o bukog han makubuko ha tiil an kamutang hini ha heyograpiya naglalakip gihapon han isla han maripipi isla han siargao isla han basilan ngan isla han dinagat mayda liwat mga nasiring nga mayda mga mag ha sarangani bisan udog ini bangin mga iba nga mga ubos nga espesye ginpakilala la ini ha katundan nga biyolohista han ika gatostuig an mag han pilipinas in gutiay la nga hayop nasukol la ini hin ngada ha milimetro ngada pulgada hin kahitaas nga nahihimo nga usa ha gigugutiayi nga primata tungod nga gutiay makuri ini mabilngan an kabug at para ha mga lalaki in aada ha g agsob mas magaan ha mga babaye an haiti ha frinanses hati kaluwas ha frinanses aiti haitiano nga kreyol ayiti nga tinatawag hin opisyal nga repubika han haiti frinanses république d hati haitiano nga kreyol repiblik ayiti usa nga nasod nga nayakan hin kreyol ngan frinanses ha caribe upod han republika dominicana na okupa ini han isla han la espanyola hispaniola dida han antillas mayores nga kapuropod an an ngaran nga ayiti tuna ha hitaas amo an tuminongnong o lumad nga ngaran ha taíno o amerindiano para han isla an gihataasi nga punto han nasod amo an point is pic la selle ha ka metro ka pie an bug os nga kahaluag han haiti mga ka kwadrado nga kilometro ka kw nga mly ngan an kapital hini amo an port au prince an kabutang han haiti ha rehiyon kaagi ngan ethnolingguwistiko nag iiba tungod hin damo nga mga rason amo ini an syahan nga independyente o naglulugaring nga nasod ha latinoamérica an syahan nga post kolonyal nga independyente nga nasod nga pinamunoan hin itom ha kalibutan ngan amo la nga nasod nga diin an independensya nakuha komo kabahin hin malinamposon nga rebelyon hin uripon an haiti amo la liwat an independyente nga nasod ha mga amerika nga diin an kasagaran nayakan hin frinanses ngan usa upod hin duduha la upod han kanada nga nagdesignar han frinanses nga opisyal nga yinaknan an iba nga mga nayakan hin frinanses nga mga kanasoran mga tabok han dagat nga mga departamento o kolektibidad han fransya an republika han haiti ginbahinbahin ha administratiba ngadto hin napulo nga mga departamento département ha frinanses an mga departamento ginbahin pa ngadto hin kap atan kag usa nga mga arrondissement ngan nga mga commune an mga nasunod usa nga tabla han mga departamento ngan an ira mga nahanungod nga mga kapital nga syudad hi antonio josé de sucre y alcalá nga kilalado liwat komo gran mariskal han ayacucho ha kinatsila gran mariscal de ayacucho cumaná venezuela pebrero montaña de berruecos la unión nariño colombia hunyo usa nga politiko tawo hin estado ngan militar venezolano nakakuha hin independensya han venezuela ngan presidente han bolivia ngan per hiya mangulo nga heneral han mga ehersito han gran colombia ngan komandante han ehersito han salatan anak hiya hin pamilya nga nasunod hin tradisyon militar ngan an iya amay koronel han ehersito realista ginkilala hiya nga usa han mga tawo militar nga may hingpit nga abilidad han mga nakakuha hin paglugaring para han mga nasod han sudamerika an comunidad de madrid o komunidad han madrid usa nga komunidad autonoma han espanya nga nahamutang dida han butnga han península ibérica ngan ha sakob hini ha butnga han meseta central ginsasapitan ini han mga lalawigan han guadalajara cuenca toledo castilla la mancha ávila ngan segovia castilla y león an comunidad de madrid uusa la an lalawigan an probinsya han madrid an kapital hini amo an madrid nga amo gihapon an kapital han espanya an mga tawo hini ginbanabana nga mga ka molupyo ine ngan an kadam an hini kaurugan nahatirok didto han area metropolitana han madrid ini nga komunidad nga kabahin han teritoryo ha kaagi han rehiyon han castilla mayda kabutngaan nga kabutang ha pagkakani kanit hin mga paagi hin panakayan ha espanya mayda ini usa han mga ekonomiya nga pinaka importante han nasod nga an dako nga rason tungod han pagin balayan ini han kapital han nasod sugad man mayda ini manggad nga patrimonyo artistiko ngan natural an paghimo han yana nga komunidad autonoma gin unahan hin makusug nga lantugi ha politika ha kontexto ugsa han autonomiya ha mga kataposa nga tuig han dekada han mga ha pagtikang ginpahayag anay an posibilidad nga an lalawigan magin parte han komunidad han castilla la mancha nga diin mayda ini estatuto nga espesyal nga ighahatag tungod han ispisyal nga kamutangan hini komo lingkoranan han kapitalidad han estado han tuig ginpili ha kataposan an pagkabulag hini tikang han nasabi nga rehiyon nga sinmunod han daan nga castilla la nueva nga diin kabahin an madrid tikang han siglo xix ngan dida han nahimo an yana nga komunidad autonoma an villa de madrid napili nga kapital han rehiyon bisan man kon mayda mga ginproponer nga iba nga syudad amo an himoon nga lingkoranan han kapitalidad upod hini nga mga ginproponer amo an alcalá de henares nga nagpresenta hin opisyal an kandidatura hini dida han mga syahan nga mga tuig han dekada ngan ha dipala naiha an getafe nga dida han nagpasamwak han ira ungara nga ini nga syudad amo an magkaada han titulo han kapital han komunidad 
