отфрид фон вейсенбург ньиэмэстии диэки кэнниттэн аан бастакы бэйэтин аатынан суруйбут ньиэмэс тыллаах суруйааччы үөрэхтээх монах отфрид аатырбыт фульда монастырыгар рабан мавр аббатка үөрэммитэ үөрэҕин кэннэ эльзаска баар вейсенбург монастырыгар улэлээбитэ билинни виссембург франция евангелиелар кинигэлэрэ диэн ус уйэ ортотун диэки латыынныы ааттаах ол эрэн ньиэмэс диалегынан суруллубут кинигэ тыла соҕуруулуу рейн франктарын диалектара бу диалект былыргы үөһээҥҥи ньиэмэс диалектарыттан биирдэстэринэн буолар отфрид бу кинигэтигэр иисус христос олоҕун кэпсиир евангелие кинигэлэрин ис хоһоонун биир гына түмэн оччотооҕу ньиэмэс дьонугар тиийимтиэ гына өйдөтөн суруйбут уопсайа томнаах бастаах строкалаах кинигэ ньиэмэс людвигар анаммыт отфрид бэйэтэ суруйбутуттан атын илиинэн устуу рукопись баар балартан билигин ордук биллэрэ гейдельберг университетын библиотекатыгар хаһаанылла сытар илиинэн суруйуу бу рукопись бүтэһик страницаларыгар георг туһунан ырыа эбиллибит онтон венаҕа сытар илиинэн устууну отфрид өссө бэйэтэ көннөрбутэ биллэр былыргы уонна орто үйэтээҕи илиинэн суруйуулар бүгүҥҥэ диэри маннык учугэйдик хаһааныллан кэлбиттэрэ ньиэмэс литературатын историятыгар сэдэх көстүү отфрид ньиэмэс тылынан суруйар дьонтон аан бастакынан рифманы туттубут кини иннинээҕи айымньылар аллитерацияны туттар этилэр аллитерация диэн строка саҕаланар дорҕоонун сүһүөҕүн дьүөрэлэһиитин ааттыыллар таҥара сөбулуур тыла киһи бэйэтин төрөөбут тыла диэн санаанан салайтаран отфрид бу айымньытын латыын тыла баһыйан турар кэмигэр соруйан норуот тылынан суруйбут отфрид бэйэтэ новатор буоларын билинэн туран тоҕо кинигэ ааптара норуот тылын талбыта диэн киирии тылыгар таҥара үөрэҕэ норуокка тиийимтиэ буоларын туһугар диэн быһааран суруйбут охлопков фёдор матвеевич кириэс халдьаайы байаҕантай улууһа саха уобалаһа аҕа дойду улуу сэриитин кыттыылааҕа сэбиэскэй сойуус дьоруойа аармыйаҕа с атырдьах ыйыгар мэҥэ хаҥалас оройуонун военкоматынан ыҥырыллыбыт с уонна с стрелковай чаастарга пулеметчик автоматчик снайпер быһыытынан сэриилэспитэ бастакы кэмҥэ быраата василийдыын биир пулемет расчета буолан кыргыһыыларга кыттыбыттара онтон быраата ыараханнык бааһыран өлөр ол кэнниттэн с сааһыгар федор пулеметын снайпер бинтиэпкэтигэр уларытар албан ааттаах снайпер быһыытынан киэҥник биллибитэ соҕотох фашиһы өлөрбүтэ ол иһигэр ниэмэс снайпердара бааллара снайперы үөрэтэн бэлэмнээбит фроҥҥа төгүл бааһырбыта уонна контузияламмыта тверскай смоленскай уобаластары белоруссияны босхолоспута сэбиэскэй сойуус геройун аата с ыам ыйын күнүгэр иҥэриллибит сэрии кэнниттэн дойдутугар араас үлэҕэ үлэлээбит элбэх оҕо аҕата эдуард карлович пекарскай лингвист этнограф фольклорист ссрс наукаларын академиятын бочуоттаах чилиэнэ нуучча географияны чинчийэр уопсастыбатын этнография салаатын сэкирэтээрэ сахалар уонна эбэҥкилэр этнографияларын тустарынан үлэлэр ааптардара бастакы фундаментальнай саха тылын тылдьытын оҥорбут киһи алтынньы күнүгэр с минскэй күбүөрүнэҕэ игуменскай уйуоска дьадайбыт польскай дворяннар дьиэ кэргэннэригэр төрөөбүт ийэтэ эрдэ өлөн тастыҥ эһэтигэр двоюродный дед иитиллибит харьковскай ветеринарнай институтка үөрэммитэ с народническай хамсааһыҥҥа кыттыбытын земля и воля иһин с тутуллан байыаннай полевой суут быһаарыытынан саха сиригэр көскө ыытыллыбыта дьокуускайга сэтинньи күнүгэр с кэлбит ботуруускай улуус игидэй нэһилиэгэр олохтоммут онно сүүрбэччэ сыл олорбут с пекарскай тыһыынча саха тылын хомуйбут сылынан тыһыынча оттон с тыһыынча тылы үлэтигэр саха тылын билэр олохтоохтор көмөлөспүттэр к г оросин р александров аҕабыыт д д попов олоҥхоһут м н андросова ионова лингвист с а новгородов уонна аан дойдуга биллэр учуонай академиктар в в радлов к г залеман в в бартольд уонна да аттыттар саха норуотун аатыттан эҕэрдэ суругу эдэр поэт г в баишев алтан сарын аахпыт маннык тыллар бааллар эбит эдуард карлович эн албан аатыҥ эн таптыыр тааттаҥ хонуутугар былыргы олоҥхоҕо ахтыллар айыы дьаргыл баҕанатын курдук үс өргөстөөх аҕыс кырыылаах суорба таас баҕанаҕа батары таміаланан үйэттэн үйэ тухары саха киһитэ күлүгүн быһа хаампат ытыга буолан туруохтун бүөтүр тобуруокап саха норуодунай бэйиэтэ ссрс суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ с петр николаевич тобуроков литератураҕа киирбит аата петр николаевич тобуроков с алтынньы күнүгэр үөһээ бүлүү улууһун ороһу нэһилиэгэр бэйэтэ суруйбутунан өлөкөөн диэн тоҥуо куону диэн өргүөт сиригэр быһа холоон алтынньы ортотугар булчут ньукулай тобуроков уонна евдокия ксенофонтовна иванова улахан огдооччуйа дьиэ кэргэннэригэр бастакы оҕонон төрөөбүтэ биэһигэр с төрөппүттэрэ оҕолорун үөрэттэрээри ийэтин дьоно олорор сирдэригэр ороһуга көспүттэр уол аҕатын батан сааһыт туһахчыт тууһут илимньит мындыр булчут буола улааппыт ааҕарга өссө оскуолаҕа киириэн инниттэн таайа василий кустуктуурап үөрэппит бүөтүр тобуруокап дьокуускайга кулун тутар күнүгэр с өлбүтэ үөһээ бүлүү намыгар көмүллүбүтэ николай николаевич тобуроков бииргэ төрөөбүт быраата учуонай филология билимин доктора профессор таайа василий кустуктуурап ааҕарга суруйарга үөрэппит эрэ киһи буолбатах хоһоон диэн тугун бастакынан быһаарбыт тыл уранын истэргэ үөрэппит киһи буолар суруйааччы туһунан биир кинигэҕэ маннык суруллубут оччолорго кумааҕы кэмчи кэмигэр кини көрдөҕүнэ таайа кэтит лиискэ ортотугар эрэ суруйбут тымтыкка суруйа сылдьар киһиэхэ баҕалаах хаарыан кумааҕы икки кытыыта ыраас хаалбытын көрөн уол олус дьиктиргээбит онуоха таайа хоһоон диэн маннык сурулларын өйдөппүт поэт оскуолаҕа үөрэппит дьоннорун кэлин өрөспүүбүлүкэҕэ биллэр методист учуутал буолбут н в егоровы уонна саха тылдьытын ааптара г ф сивцевы махтана ахтара бииргэ үөрэнэр доҕотторун кытта хоһоон айарга күрэхтэһэллэр эбит төрдүс кылааһы бүтэрэллэригэр г кардашевскай м иванов буоланнар үһүөн эдэр сибэкки диэн ааттаан бастакы хомуурунньуктарын илиинэн суруйан таһаараллар бүлүүгэ үөрэнэ сылдьан биир дойдулааҕа кэлин биллэр тылбаасчыт суруйааччы буолбут дьүөгэ ааныстыырабы кытта биир хоско олороллор бастакы айымньытынан ааҕыллар колхозтаах балбаара хоһооно бүлүү улууһун колхоз суола хаһыатыгар с бэчээттэммитэ сэриигэ төһө да ыарахан усулуобуйаҕа сырыттар хоһооннорун ыытан кыым хаһыакка бэчээттэтэрэ сэрии кэнниттэн учуутал тобуроков саха литературатыгар оҕо суруйааччытын быһыытынан биллибитэ с өктөөп сылыгар аналлаах өрөспүүбүлүкэтээҕи куонкуруска кыттыыта улахан оруоллаах этэ онно кини буукубалар мунньахтара поэмата уонна лыах кэпсээнэ бастакы бириэмийэни ылбыттара ырыалар музыкаларын айбыт композитордары мелодистары бүөтүр тобуруокап бэйэтин күндү доҕотторунан ааттыыра грант григоряны кытта чугастык билсэрэ з степановтыын бииргэ оперетта айан тураллар христофор максимовы георгий никифоровы кытары уһуннук көрсүспэтэҕинэ ахтыһар суохтаһар атастара доҕотторо этилэр кэлин а м алексеевы е м поликарповы н и бойлоховы м и константинованы г д кысылбаиковы в и никаноровы кытта чугастык билсибитэ петр николаевич мэлдьи этэр буолара поэт композиторы кытта бииргэ үлэлиирэ үчүгэй ол ырыа үөскүүрүгэр булгуччулаах кэриэтэ усулуобуйа буолар диэн ырыа тылын суруйар поэт саҥа ырыаны мэлдьи ис ритмҥэ олоҕуран онно сөптөөх тыллаан дорҕоону дьүөрэлээн суруйуохтаах диирэ христофор максимовы кытары көрүстэллэр эрэ ол кэнниттэн кырата биир ырыа баар буола охсоро кинилэр бииргэ үлэлээһиннэриттэн үөскээбит ырыалар доҕордоһуу тойуга сир эйигин төрөппүтэ кырдал кыыһа оҥхой кыыһа ааныска сардааналаах ааныкчаан ахтыбата буолуо диэмэ күммүн көрдүүбүн кэтириинэ эт эрэ билсиһиэххэ баар эбит санатта һай хаппытыан өндөрүүскэ тиэтэйбэт үөдүгэй киһитэ миитэрэй маҥаачыйа маҥаачыйа тугун баҕас абатай күнү кытта оонньуубут билэр буукубаларым табахсыт танюша туһунан о д а петр николаевич хоһоонноругар никифоров георгий максимович аркадий михайлович алексеев егор михайлович поликарпов николай иванович бойлохов мария игнатьевна константинова гавриил давыдович кысылбаиков виктор иванович никаноров уо д а дьон сэргэ уостан туһэрбэт үгүс ырыаларын айбыттара петр николаевич хоһооннорун дорҕоонноро бэйэлэрэ музыкальнай олус өйдөнүмтүө тыллардаах быһаччы өйдөбүллээх буоланнар мелодист үксэ ырыа айар үөһэ ахтыллыбыт мелодистар үксүлэрэ самодеятельнай композитордар кэннэ биир икки ырыалаах сүүсчэкэ мелодиһы билсиһиннэриэххэ сөп кини хоһоонноругар композитордар ырыалары айаллар олортон сорохторун ааттаталыыр буоллахха захар константинович степанов ырыалара атын ким да хаамса илигэ дулҕа эмиэ дулҕа уолаттар диэн оо уолаттар о д а егор ильич неустроев ырыалара сахам сирэ ийэкэм долгуннар алаас уҥуор кыыс туһунан ырыа этимэ санаар миигин чыычаахтары таптыыбын кетен тахсьпт кыталыктар полина николаевна иванова ырыалара таптал букета сүрэҕим эмиэ частушкалар туллуктар өр да эн сүрэхпэр сырыттыҥ оннооҕор сахалыы саҥаны истэн да өйдөөбөт иван иванович филиппов туллуктуура маарыйа тапталлааҕым ханнаҕын диэн эйэҕэс намыын ырыалары айбыта оттон николай савельевич берестов умнубутуҥ түргэнин тойук хор александр дмитриев мин саллаат уолабын сибэккилээх кырдал чороон саҥа дьыл киэһэтэ диэх курдукпун мэлдьи бииргэ сылдьыам киэһэ миэхэ тиийээр эрэ буруйдаах үһү саас о д а айбыта петр николаевич хоһоонноругар иккилии үстүү мелодист айбыт ырыалара олус элбэх олортон сорохторун билсиһиннэрдэххэ маннык дорооболоруҥ маарыйалар егор поликарпов калиста пахомова иван бурцев тус туьунан мелодия айбыттара көтөн тахсыҥ кыталыктар композитордар георгий никифоров егор неустроев һай христофор максимов алексей попов чычып чаап николай бойлохов трофим семенов василий парников эмиэ үс самодеятельнай композитордар ырыалара чаай ырыата георгий никифоров владимир николаев ньургуһунна бэлэхтээ тимофей стручков аркадий алексеев петрова тамара ивановна саха тылын чинчийээччитэ педагогическэй наука хандьыдаата сгу бэрэппиэссэрэ ө үөрэҕириитин үтүөлээх үлэһитэ норуот үөрэҕириитин туйгуна биллиилээх общественнай диэйэтэл үөһээ бүлүүгэ өргүөт нэһилиэгэр кулун тутар күнүгэр сыллаахха төрөөбүт тамара ивановна үлэлээбит олоҕор түһүмэҕи бэлиэтииллэр бастакы саха тыатын оскуолатыгар нууччалыы билбэт оҕолорго нуучча тылын үөрэтии сыл иккис төрүт оскуолалар үнүстүүттэригэр үлэтэ сыл үһүс учууталлар таһымнарын үрдэтэр үнүстүүккэ үлэтэ сыл төрдүс оскуолаҕа төрүт тылынан үөрэтии кэнсиэпсийэтигэр үлэ сыл бэһис үнүбэрсиэккэ үлэтэ тыл култууратын саха тылын истиилин чопчулуур чинчийэр уонна устудьуоннары үөрэтэр үлэтэ сылтан тамара ивановна сүүстэн тахса ноуучнай уонна методическэй үлэлэр ааптардара саха араадьыйатыгар хас да сыл тухары тыл култууратыгар аналлаах биэриини ыыппыта тамара ивановна тылбаасчыт быһыытынан попов фёдор кузьмич сыымах иккис баатара нэһилиэгэ мэҥэ хаҥалас улууһа саха уобалаһа лоевскай оройуон белоруссия аҕа дойду улуу сэриитин кыттыылааҕа сахалартан бастакы сэбиэскэй сойуус геройа федор кузьмич попов сыл ахсынньы күнүгэр мэҥэ хаҥалас улууһугар иккис баатара нэһилиэгэр поповтар дьиэ кэргэннэригэр сэттэ оҕоттон алтыс соҕотох уол оҕонон күн сирин көрбүтэ аҕата кузьма самсонович оҕолорун кыра эрдэхтэринэ үлэҕэ хамнаска үөрэтэн такайан улаатыннарбыта сыллаахха октябрь колхуоска дьиэ кэргэнинээн үлэлии киирбиттэрэ сүөдэр саастааар улахан дьону кытта тэҥҥэ үлэлиир буолбута пермь куорат аттыгар кылгас кэмнээх автоматчиктар куурустарын үөрэнэн бүтэрбитэ сэриилэһэр аармыйаҕа тиийэн с аармыйа с стрелковай дивизиятын с стрелковай полкатын кы батальонун с ротатын байыаһа буолбут бу сылдьан ыараханнык бааһырар уонна сыл алтынньы күнүгэр госпитальга өлбүт белоруссия гомель уобалаһын лоев оройуонун дерожичи дэриэбинэтигэр көмүллүбүт ссрс үрдүкү сүбэтин президиумун сыл тохсунньу күнүнээҕи ыйааҕынан байыаннай сорудахтары көрдөрүүлээхтик толоруутун уонна өстөөхтөрү кытта кыргыһыыларга хорсун геройдуу быһыытын иһин кыһыл армеец попов фёдор кузьмичка өлбүтүн кэннэ сэбиэскэй сойуус геройун аата иҥэриллибитэ василий васильевич фридрих вильгельм радлов востоковед тюрколог академик аан дойду түүр тылын чинчийиитигэр саҥа хайысханы арыйан төрүттээччи ран азиатскай музейын салайаачыта сыллаахха тохсунньу тохсунньу күнүгэр берлиҥҥэ төрөөбүт өлбүт сыла л я штернберг бэлиэтииринэн түүр тылын чинчийиигэ арҕааҥҥы сибиир алтай уонна орто азия омуктарын олохторун дьаһахтарын үөрэтиигэ саҥа көрүүлэри киллэрбит киһинэн буолар радлов көҕүлээһининэн орто уонна илин азияны үөрэтэр нуучча кэмитиэтэ тэриллибитэ сыл радлов сибииргэ алтаайга уонна туркестааҥҥа экспедициялары тэрийэн илдьэ сылдьыбыта сыллаахха моглоияҕа орхон экспедициятны тэрийэн илдьэ сылдьыбыта сыллаахха тураан экспедицията диэн ааттаммыт айаҥҥа сылдьыбыта арҕаа кытайга образцы народной литературы тюркских племен диэн ааттаах сүдү хомуурунньук ааптара түүр тылларын тэҥнээн историяларын ырытан үөрэтиини саҕалааччылартан биирдэстэрэ в томсены кытта былыргы түүр суругун орхон бичиктэрин аахпыта саха тылын үөрэтэн нал үлэни суруйбута ол үлэтигэр тыл төрдүн көрдөрбүтэ ол тыллартан түүр омук гиэнэ диэбитэ монгуол тылларыгар дьүөрэлээбитэ чааһын кыайан быһаарбатаҕа үөрэммитим тухары төһө эмэ сөбүлүүрүм үгүс ахан сүтэн охтон биэрбэт үчүгэйкээн бэйэлээх сөптөөх бэлиэтэ буоллун үлэлэргиттэн диэн үлүһүйбүт курдук сүрүннээн туран өйбөр түһэрээри түүйэ да көрөргө үөрэппэхтии түһэн баран сөҕө да саныырга түс бас санаа салааларын төрдүттэн түктэри түмүк түмүктэрин төрүт илэм сыыһын сүрэхпинэ быарбынан бэлэхтиибин с а новгородов кини суруйбут үгүс үлэлэриттэн фонетика северных тюркских языков образцы народной литературы тюрских племен опыт словаря тюрских наречий о д а чуолаан бэлиэтииллэр о н бетлингк үлэтигэр тирэҕирэн немец тылынан якутский язык в его отношениях к другим тюркским языкам диэн саха тылын бастакы историческай грамматикатын суруйбута с а новгородов ситимнэммит алфавита радловскай түмсүүгэ үрдүк биһирэбили өйөбүлү ылбыта рейкьявик исл исландия киин куората дойду соҕуруулуу арҕаа өттугэр сытар нэилиэнньэтин ахсаана киһи тас куораттарын кытта кэриҥэ ол аата дойду олохтоохторун буолар саамай хоту сытар судаарыстыба киин куоратынан буолар куорат сүрүн достопримечательность таҥара дьиэтэ буолар аата атльсгримкиркья иккис бэйэтин суолтатынан хаалсыбат перлан буолар таҥараларын дьиэтэ олус улахан куорат бары оттүттэн көстөр перлан иигэр саага музейа кафе уонна исландия саамай ыарахан ресторана баар исландецтар викинг төрүттэрин көрдөрөр муора биэрэгэр тимир оҥочо турар бу архитектура онгоуга исландия билиҥҥитин эмиэ быаарар модерн стили ордороллор эдэр кииэхэ олус үчүгэй табыгастаах куорат студеннар элбэхтэр араас дойдуттан сылдьаллар буолунай саҥа массыыналар бааллар түүҥҥу олоҕо оргуйан олорор арассыыйа бэдэрээссийэтин эбэтэр арассыыйа федерацията диэн эуропа илин өттүгэр уонна азия хоту өттүгэр сытар ил арассыыйа иэнинэн аан дойдуга ордук улахан ил мөл тыһ км эбэтэр сир иэниттэн ылар иккис миэстэни ылар канада барыллаан икки төгүл кыра сири ылар арассыыйа олохтоохторун ахсаана тыһ киһи атырдьах ыйын күнүнээҕи росстат дааннайынан туох баар сир нэһилиэнньэтиттэн нэһилэнньэтин эуропа өттүгэр олорор киһи ахсаанынан аан дойдуга с миэстэни ылар дьонун улахан аҥаара куораттарга олорор арассыыйаҕа элбэх омук олорор нууччалартан ураты дойдуга тан тахса атын омуктар олороллор арассыыйа ил тыла нуучча тыла арассыыйа или кытта киирбиэр сиринэн норвегия финляндия эстония латвия литва польша беларусь украина грузия азербайдьан казахстан кытай монголия хоту кэриэйэ байҕалынан дьоппуон уонна ахш арассыыйа бэдэрээссийэтин сэбиэскэй социалистическай республикалар сойуустарын официальнай утумнааччыта арассыыйа киин куората москва арассыыйаҕа куорат мөл тахса киһилээх москва санкт петербург новосибирскай екатеринбург нижнэй новгород самара омскай казань челябинскэй ростов на дону уфа волгоград арассыыйа элбэх омук олорор дойдута яков фёдорович санников өбүгэлэрин үгэстэрин тутуһан нуучча уонна омук полярниктарыгар сүҥкэн улахан үтүөнү өҥөнү оҥорбут саха атыыһыта яков федорович санников сыллаахха атырдьах ыйын күнүгэр саҥа истиилинэн усуйаанаҕа төрөөбүт аар саарга аатырбыт айанньыт арассыыйа наукатын сайдыытыгар кырата суох кылааты киллэрсибит новосибирскай арыылартан түөрдүн булбут арыйбыт яков санников төрөппүт сиэнэ эһэтин курдук айанньыт ааттааҕа атыыһыт бэрдэ буолбут иккис гильдияламмыт кини суон сураҕа муустаах байҕал кытыытынан эрэ буолбакка бүтүн арассыыйа үрдүнэн биллибит булуҥҥа былыр халлааҥҥа таҥара биһиэхэ яков санников дииллэр эбит ол үтүөтүн үрдүктүк сыаналаан швеция хоруола оскар туруорсуутунан наукалар академияларын икки кыһыл көмүс мэтээлинэн наҕараадаламмыта сыллаахха швеция правительствотын кыһыл көмүс мэтээлин ылар чиэскэ тиксибитэ сэтинньи күнүгэр саҥа истиилинэн сыллаахха хаһаачыйаҕа өлбүт булуҥҥа өлүөнэ кытылыгар көмүллэ сытар өлбүтүн кэннэ дьокуускайга күһүүргэ хаһаачыйаҕа уонна булуҥҥа хаалбыт баайа оҕолоругар яковка иринаҕа уонна капиталинаҕа түҥэтиллибит биир уоллаах икки кыыстаах кэргэнэ нуучча кырасаабысса дьахтара анастасия расторгуева диэн этэ кыра кыыһа ирина яковлевна хаһааччыйаҕа төрөөбүт кини кэргэнэ саха атыыһыта хаҥаластан төрүттээх и т павлов этэ павловтар улахан кыыстара татьяна ивановна крылова саха дьахталларыттан бастакыннан медицина билимин доктора буолбута билигин кружало диэн дьокуускай куорат историческай киинигэр атыыһыт санников дьиэтин саҥаттан тутан көрдөрүүгэ туруораллар сыллаахха яков федорович санников мэтириэтин кружалоҕа баар үйэ чулуу меценаттарын галереятыгар ыйаабыттара саха тыла диэн сахалар тыллара түүр тылларыттан биирдэстэрэ саха өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбаннай тыла саха тылынан өрөспүүбүлүкэҕэ олохтоох эбээннэр эбэҥкилэр юкагирдар кэпсэтэллэр сорох олохтоох нууччалар билэллэр маны таһынан саха тылын түөлбэ барылын быһыытынан долгааннар тыллара билиниллэр сыллааҕы биэрэпис түмүгүнэн россияҕа саҥарар киһи ахсаана эбит олунньу күнэ саха норуотун сырдатааччы семен андреевич новгородов төрөөбүт күнэ сө бастакы президена м е николаев ыйааҕынан төрөөбүт тыл уонна сурук бичик күнэ диэн ааттаммыта академик п а слепцов судаарыстыбаннай тыл өйдөбүлүн маннык быһаарар саха тылыгар маннык аһаҕас дорҕооннор бааллар дьуптуон дорҕооннор дьүөрэ аһаҕас дорҕооннортон холбонон оҥоһуллубуттар ону маннык табылыыссаттан көрүөххэ сөп саха тылыгар биир тылга түбэһээрэй аһаҕас дорҕооннор түбэһиспэттэр аһаҕас дорҕооннор доргуйар сиринэн наардаһан биир тылга дьүөрэлэһэллэр аһаҕас дорҕооннор тыл кэккэ сүһүөхтэригэр аньаҕынан оҥоһуллууларынан дьүөрэлэһэн сэргэстэһэллэр уо үө диптуоннар кэннинээҕи кэккэ сүһүөххэ кэллэр аһаҕас дорҕоон диптуон кыараҕас аһаҕас дорҕоонун кытта дьүөрэлэһэр биир сүһүөхтээх бүтэй дорҕоонунан бүтэр тылга саҥа тылы үөскэтэр сыһыарыы сыһыннаҕына диптуон кылгыыр диптуоннартан уо иэ үө диптуоннар кыргыыллар саха тылыгар аҕыйах эрэ тыл кэннигэр икки бүтэй догҕоон турар холобуур булт бэрт кыырт түөрт сүүрт у д а онон бүтэй дорҕоонунан бүтэр тылга бүтэй эрэ дорҕоон биитэр сөп түбэспэт бүтэй дорҕоон бастакылаах сыһыарыы сыстар буоллаҕына кинилэр икки ардыларыгар кыараҕас аһаҕас доҕоон кыбытык киирэр икки биитэр элбэх сүһүөхтээх тылга аһаҕас дорҕооннох сыһыарыы киирэр буоллаҕына сорох тылтан кыараҕас аһаҕас дорҕоон сүтэн хаалар бүтэй дорҕоону саҥарарга салгын тахсан иһэн ханнык эмэ мэһэйи көссөр оттон аһаҕас дорҕоон саҥарылларыгар салгын мэһэйдэммэт саха тылыгар сурукка бүтэй дорҕоон баар сорох бүтэй дорҕоону саҥарарга саҥаны оҥорор силгэлэр атан биэрэллэр оно ньиргиэр тахсыбакка салгын эрэ тахсар ньиргиэрэ суох салгынынан эрэ тахсар бүтэй дорҕооннору ньиргийбэт бүтэй дорҕоон дэнэр холобур к дииргэ тыл төрдүн диэккиннэн таҥалайга сыстар ону салгын кэлэн ньиргиэрэ суох төлө тэбэн тахсар сорох бүтэй дорҕооннору саҥарарга саҥа силгэтэ ыпсан дорҕоон ньиргиэрдэнэр тахсар холбур д саҥарылларыгар саҥа силгэтэ ыпсан салгын ньиргиэрдэнэр ол салгын тыл төбөтүнэн үөһээ тиистэргэ сыстыбытын төлө көтөн тахсар саҥарылларыгар ньиргиэрдэнэр бүтэй дорҕоону ньиргиэрдээх бүтэй дорҕоон дэнэр саха тылыгар ньиргиердээх бүтэй дорҕоон баар ньиргийбэт бүтэй дорҕооннор ньиргиэрдээх бүтэй дорҕооннор сахалар диэн түүр тыллаах омук саха сирин төрүт олохтоохторо саха тыла түүр тылларын бөлөҕөр киирэр сыллааҕы биэрэпис түмүгүнэн тыһ кэриҥэ киһи сахабын дэммит бу дьон үксэ саха сиригэр уонна иркутскай магадан уобаластарыгар хабаровскай уонна красноярскай кыраайдарга таймыырга уонна эбэҥки аутоном уокуругар олороллор сахалар саха сирин олохтоохторун буолаллар уонна бу көрдөрүүнэн өрөспүүбүлүкэҕэ саамай элбэх ахсаннаах омуктар буолаллар сорох үөрэхтээхтэр этэллэринэн сахалар байкал күөл аттыттан өлүөнэ бүлүү алдан өрүстэр кытылларыгар үйэҕэ көһөн кэлбиттэрэ сахалар былыр былыргыттан сылгы сүөһү иитэллэрэ атыынан эргиэнинэн дьарыктаналлара бэйэлэрэ туспа таҥара үөрэхтээхтэрэ сэрии сэп сэбиргэл туомун тутуһаллара тимир уһаараллара сибииргэ уонна хотугулуу илин азияҕа култуура сайдарыгар сабыдыаллара улахан этэ бастакы саха тас сахалар диэн саха республикатын таыгар олорор сахалар ол курдук сэһэн боло омоҕой уонна эллэй кэлиэн иннинэ саха сахалар диэн уун ньолбоҕор сирэйдээх синньигэс бииллээх өттүгэ суох төрүт олохтоох уус дьоно бааллара диэн сээни суруйан хаалларбыт эмиэ балыктаан уонна бултаан ааан олорбуттара ахтыллар онон бу сахалар сортоллору кытары маарынныыр өрүттээхтэрин бэлиэтиир тоҕоостоох олус элбэх ахсааннаахтара дэнэр хантан кэлбиттэрэ ханна сүппүттэрэ олох сээн буолбат эбит сорох былыргы сээннэргэ саха төрүттэрэ соҕурууттан кэлиилэригэр тоҥустары сэргэ сахалар диэн төрүт омук олорбута диэн кэпсэнэр тоҥустар халыҥ омук эбиттэр сахалар кыра мөлтөх уус дьоно буолаллара диэн кэпсээн буолар омоҕой дьонун кытта өр кэм бииргэ олорон иэн симэлийэн сүппүттэрэ кэпсэнэр эллэй соҕурууттан кэлэригэр олохтоох ураанхай саха омугу көрсүбүтэ диэн буолар омоҕой дьоно өлүөнэҕэ кэлэн баран урааҥхай кыргыттарын кэргэн ылан саха ураанхай диэн аатырбыттара диэн эмиэ баар хаҥалас улууун кытыытыгар аҕыйах киилээх туспа сакаитская диэн буолас үйэҕэ баара бэлиэтэммит онон саха төрүттэрэ кэлиэхтэрин иннинэ туспа саха диэн ааттаах туора омук баар буола сылдьыбыт буолуон сөп курдук үс саха удьуора түөрт саха төрдө диэн мээнэ этиллибэт буолуохтаах саха омук үөскээинигэр тус туспа сиртэн төрүттээх саха диэн ааттаах үс туспа омук кыттыспыт буолуон эмиэ син саха өрөспүүбүлүкэтин бырабыыталыстыбата сахалыы таба суруйуу сиэрэ аан тыл манна сахалыы таба суруйуу сиэрин кылгас историята уонна саҥа уларытыылар тоҕо уонна туох тосхоллорунан салайтаран киллэриллибиттэрэ сиһилии кэпсэнэр ос быһаарыы мурун дорҕоонноох тыл испииһэгэ тылдьыт сыһыарыытыгар бэриллэр мантан туорууллар эҥин эһиги хос быһаарыы алчай аччай былчархай быччархай былчыҥ быч чыҥ бэгэлчэк бэгэччэк былчай быччай мүлчү мүччү курдук икки аҥыы этиллэр тылларга чч суруллар аччай быччархай быччыҥ бэгэччэк быч чай мүччү хос быһаарыы сурук тылын бигэтик олохсуйбуг үгэһин ту туһан тарҕаныытын да учуоттаан биирдиилээн тыллары суруйууга мантан туорааһын баар буолуон сөп холобур тунах тунаах буолбат сугун сугуун буолбат ньирэй ньиирэй буолбат хоһу хоһуу буолбат күкүр күкүүр буолбат мантан туорууллар ынахсыт табахсыт чабырҕахсыт уонна өлүөхсүт буолуохсут диэн курдук тыллар мантан туорууллар тойоттор хотуттар барахсаттар эмээхситтэр улахаттар курдук тыллар мантан туорууллар дьахтар дьахталлар оҕонньор оҕонньоттор доҕор доҕоттор а бүтүү н дорҕоон ҥ м буолар холобур аан ааҥҥа ааммыт түөн түөҥҥэ түөммүт б бүтүү т дорҕоон к п буолар холобур ат акка аппыт хатат хатакка хатаппыт суорат суоракка суораппыт ос быһаарыы маннык тыллар кэлин киэҥник тарҕанан сахалыы туттуллар буоллахтарына сахалыы суруллуохтарын сөп ос быһаарыы нууччалыы суруллар аат бүтүү охсуулаах о дорҕооно уларыйбат холобур чудской күөл чусовской донской ос быһаарыы ль дорҕоонунан бүтэр аат тыл л тан уонна аһаҕастартан ураты дорҕоонунан саҕаланар сыһыарыы эбиллиитигэр сымнатар бэлиэтин сүтэрбэт холобур кабель кабельга ансамбль ансам бльга кремль кремльгэ аһаҕас уонна л дорҕоонунан саҕаланар сыһыарыы эбиллиитигэр сьшнатыыта сүтэр кабелы кабеллары кремли ансамбли ансамбллары а тыл олоҕор биир эмэ кэлин аһаҕас дорҕоон а о у ы эбэтэр я ю баар буоллаҕына сыһыарыыга ы эбэтэр а суруллар холобур университет университеты университеттан химия химияны юрист юриһы юристан б тыл олоҕор аҥардас илин аһаҕас дорҕооннор и е э эбэтэр тель диэн сүһүөх баар буоллахтарына сыһыарыыга и э суруллар холобур президент президени президеҥҥэ рейс рейскэ рейсинэн преподаватель преподавательгэ преподавателинэн в тыл олоҕун тиһэх сүһүөҕэр у ю ё эбэтэр охсуулаах о баар буоллаҕына сыһыарыыга у а суруллар холобур бекренёв бекренёву парашют парашюту серов серову мазут мазуту бекреневи парашюты серовы мазуты буолбат ос быһаарыылар мунньах уурар холобур буркун оҕонньор эн төрөөбүт айылҕаҥ амарах тыынын уонна муудараһын эккэр хааҥҥар сүрэххэр дууһаҕар иҥэриммит сэдэх дьоннортон биирдэстэрэ этиҥ иван гоголев өр сылга эйиэхэ эппэккэ сылдьыбыппын дьэ этээри гынабын р баҕатаайыскай хос б ы һа а р ы ы анал аат суолтатын чопчулуурга эрэ эбиллэр арыы тумул муора хомо өрүс күөл сыһыы куорат планета курдук тыл кыра буукубаттан суруллар дьокуускай куорат алдан өрүс ньидьили күөл хатыыстаах арыы венера планета хос б ы һ а а р ы ы мантан атын түбэлтэҕэ соло чыын хаан уонна дуоһунас аат кыра буукубаттан суруллар холобур миниистир президент герой а научнай чинчийэр маассабай политическай б алма атинскай силлабо тоническай социал демократическай в генерал майор римскэй корсаков сен симон нью йорк вице президент экс чемпион ос быһаарыы ос быһаарыы аһаҕас дорҕоонтон дьуптуонтан турар соҕотох сүһүөх устуруока бүтүүтүгэр хаалбат холобур бу курдук көһөрөр сатаммат ы тар аа һыы үө рэх уо лат тар киһи араспаанньатыттан аатын аҕатын аатын бастакы буукубатынан кылгатан суруллуута таба суруйууга көҥүл барыы үөскээбитэ дириҥ силистээх күттүөннээх төрүттээх ол туһунан манна кылгастык кэпсиир тоҕоостоох онто суох таба суруйуу саҥа тосхоллоро быраабылалара ылыннарыылаах буолар гына өйдөнүмүөхтэрин сөп уһун дьүүллэһии мөккүөр кэнниттэн саха асср оччотооҕу бырабыыталыстыбата саха тылын таба суруйуу быраабылаларын тиһигин бигэргэппитэ ча сыл буолла аныгы тэтимнээх олоххо балайда уһун болдьох бу кэм саха тылын сайдыытыгар тахсыылаах да улахан эндирдээх охсуулаах да буолбута бу кэмҥэ бастатан уус уран литература атын да араас көруҥнээх литература бастыҥ айымньыларыгар кэпсэтэр тыл ордук чаҕылхай өттүн сүүмэрдээн сурук тылын тупсарыы чочуйуу нарылааһын ордук этигэн бэргэн иэйиилээх дэгэттээх буоларын туһугар оччо харахха быраҕыллыбат эрээри суругунан литература баарын тухары талааннаах суруйааччылар баалларын тухары хаһан да тохтообот быстыбат сыралаах үлэ бара турбута ол туоһутунан норуокка киэҥ биһирэбили ылбыт бөдөҥ суруйааччылар үүммүттэрэ саха литературатын чахчы байыппыт элбэх айымньы баар буолбута буолар оттон бу кэм омсолоох күлүк өттүн туһунан этэр буоллахха өссө с сыллартан кэлбит с сыллар бүтүүлэриттэн ордук күүһүрбүт бэркэ биллэр идеология быһыытынан тыллар силлиһиилэрэ диэн кыра омуктар тылларын сайдыытыгар олус охсуулаах бэлиитикэ сабардаабыта дьиҥэ тыл үөрэҕэ этэринэн аан дойдуга тыллар сайдыылара көрдөрөрүнэн элбэх омук холбоһон олорор дойдутугар кыра омуктар тылларын судаарыстыба ураты болҕомтоҕо ылыахтаах кыһамньытын ууран араҥаччылыахтаах улахан сайдыылаах норуоттар тылларын көнньүнэн барар күөмчүтүттэн үтүргэниттэн харыстыахтаах онтон көмүскүүр сокуону быраабы хааччыйыахтаах этэ ол оннугар буолуох буолуохтааҕын курдук саха тылын улам көйгөтүтүү үөрэх иитии эйгэтиттэн үтүрүйэн таһаарыы дьыала куолу суут сокуон атын да эйгэ тылын быһыытынан симэлитии барбыта ол түмүгэр тыл ис кыаҕа сайдыбат сахалыы тиэрмин истиил буомурар усулуобуйата үөскээбитэ үтүмэн үгүс политическай ис хоһоонноох литератураны нууччалыыттан туруору тылбаастаан төрөөбүт тыл ис сокуоннарын нуорматын алдьатыы аата ахсаана суох тылбаастаныах да нуучча тылын соһон киллэрэн тылы сыыһырдыы дьүдьэтии барбыта арпагыраапыйаҕа өрөбөлүүссүйэ кэнниттэн киирбит нуучча тылын олоҕун нууччалыы эрэ суруйар быраабыла олохсуйбута оттон саха тылыттан тиэрмини үөскэтии оннооҕор киирии тыллары сахалыы көрүҥүнэн суруйуу олохтоох омугумсуйуу курдук көрүллэр буолбуга бу барыта тылы буомурдуу онтон симэлитии нууччатымсытыы буоларын туһунан билигин арҕааҥҥы эрэ учуонайдар буолбакка арассыыйа биллиилээх учуонайдара бары да аһаҕастык суруйаллар онон өрөспүүбүлүкэҕэ тыллар чөлунэн хаалыыларыгар көҥүл сайдыыларыгар туһаайыылаах судаарыстыба саҥа бэлиитикэтэ сокуон быраап өттүнэн хааччылынна диэххэ сөп бу барыта олохтоох омуктар төрөөбүт тылларын чөллүүр араҥаччылыыр сайыннарар иһин көхтөөхтүк туруналларыгар бигэ тирэх төһүү буолар саха тыла судаарыстыба тыла буолуута бу суверенитеппыт биир дьоһуннаах ситиһиитэ онон саха тыла судаарыстыба бары наадыйыытын толорор киэҥ эйгэҕэ наукаҕа култуураҕа үөрэхтээһиҥҥэ дьыала куолу тылыгар үлэ араас салаатыгар тэрилтэлэргэ туттуллар имигэс хомугас сайдыбыт истииллэрдээх олоҕурбут нуормалаах буо луохтаах оттон таба суруйуу литература сурук бичик тылын нуор матын сүрүн тутаах салаата президент ыйааҕа сурук бичик култуура тын ол аата саха арпагыраапыйатын тупсарыыга бөҕөргөтүүгэ быһаччы туһуламмыт дьаһал буолар билигин төрөөбүт тылга саҥа бэлиитикэ саҥа сыһыан улахан сэргэхсийиини үөскэттэ ол барыта иһитиннэрэр биллэрэр киэҥ эйгэҕэ таҕыста ханна баҕарар ордук интэлигиэнсийэ ортотугар көстөр биллэр буолла тэнийдэ идэлээхтэр ортолоругар таба суруйуу тосхоллорун быраабылаларын хаттаан көрүүгэ төрөөбүт тылга итинник саҥа бэлиитикэ саҥа сыһыан хайаан да учуоттаныахтаах үлэ онно олоҕуруохтаах даҕаны диэн бигэ санаа үөскээтэ инньэ гынан саха арпагыраапыйатын саҥалыы бэрийэн көрүүгэ хамыыһыйа маннык тосхоллорунан салайтарда ол иһин таба суруйуу баһылыыр көһүлүүр сурук нуорматын салайар сурук бириинсибинэн тыл туспа дорҕоонунан фонеманан саҥарыллыытын тутуһар бириинсип буолар саха төрүт тылын таба суруйууга бу бириинсип урут да сүрүннүүр этэ ол эрээри бу сырыыга хамыыһыйа бу бириинсиби өссө утумнаахтык тутуһары наадалааҕынан аахта сурук бичик нуорматын олохтооһун уопсайынан эттэххэ икки сурун төруккэ олоҕурар тыллар тыл араастык этиллэр барыйааннара норуот кэпсэтэр тылыгар төһө киэҥник тарҕаммыттара уонна былыр былыргыттан төһө үөрүйэх буола олохсуйбуттара биһиги курдук эдэрчи суруктаах бичиктээх норуокка маҥнайгы төрүт сүрүннүүр ол иһин бу сырыыга ордук киэҥник тарҕаммыттарынан тэнийбиттэринэн холобур араастык этиллэр уһатыылаах аҕабыыт аҥаар барыыс миин ойуун эдьиий эмиий эбэтэр уһатыыта суох аҕабыт аҥар барыс мин ойун эдьий эмий курдук барыйааннаах тыллартан уһатыылаах суруллар быраабылалара олохтонор мантан да атын тубэлтэлэргэ араастык этиллэр тыллар ордук киэҥник тэнийбит барыйааннара ылыллар ол таба суруйуу саҥа тылдьытыгар көстүөҕэ урукку арпагыраапыйаҕа кэмчилээһин бириинсибэ диэнинэн салайтаран араастык этиллэр тыллартан сүнньүнэн төһө тарҕаммытынан буолбакка биир кылгаһа ылыллар этэ урукку арпагыраапыйа нуучча тылыттан киирии тыллары киэҥник туттуллар дьиэ эргиннээҕи тыллартан уратылары нууччалыы көрүҥнэринэн суруйтарара оттон сурук бичик литература тыла оннук тылынан олус сыыһырбытын ааҕыстахха арпагыраапыйа нууччатымсытыыны көҕүлүүр диэн уруккуттан биллэр өйдөбүл олоҕо суох буолбатах этэ ол да иһин арпагыраапыйаны дьүүллэһиигэ куруук да киирии тыллары таба суруйуу ордук сытыы мөккүөру тардара дьүүллэһии саҕана хаһыаттарга тахсыбыт матырыйаалы үтүмэн элбэх архыып матырыйаалын үөрэтэн көрдөххө кыттааччы быдан баһыйар өттө киирии тыллары сахатытан суруйууну дьулуһан туруорсар эбит ону тэҥэ арпагыраапыйаны таба суруйуу тылдьыттарын дьүүллэһиигэ саха тылын бэйэтин ис кыаҕын сөргүгүүгэ сахалыы тиэрминнэри олохсутууга болҕомто наадатын туһунан боппуруос эмиэ куруук туруоруллар этэ кэлиҥҥи кэмҥэ сахалыы тылбаастанар эбэтэр саха тылынан бэриллэр кыахтаах нуучча тылларын сахалыы солбугунан биэрии тосхоло күүһүрэр оннук тыллары арпагыраапыйа сурук тылыгар киллэрэн таба суруллууларын чуолкайдаан олохсутар хайысханы ылыахтаах ол биллэн турар наука техника сахалыы тэҥнээх солбуга суох тиэрминнэриттэн ордук аан дойдуга тарҕаммыт тиэрминнэртэн аккаастаныы буолбатах оннук наадалаах тиэрминнэр бааллар даҕаны туттуллуохтара даҕаны билигин хаһыаттарга атын да сурукка урут нууччалыы суруллар тыллары сахатытан суруйуу тосхоло киирэн иһэр онон сахатыйар кыахтаах анал ырытан оҥоһуллубут сахатытыы киритиэрийдэригэр сөп түбэһэр тыллар сахалыы көрүҥүнэн суруллуохтаахтар оннук мэктиэлэринэн холобур буолаллар тыл киирбитэ өр буолбута киэҥник элбэхтик туттуллара этэргэ табыгастааҕа о д а сахалыы көрүҥнэнэр тыллар биллэн турар саха тылын дорҕооннорун тыйыс сокуоннарыгар бас бэринэн уларыйаллар ол эрээри мантан туорааһын баар буолуон сөп холобур киирии тылларга бүтэй дорҕооннор сэргэстэһиилэригэр балайда үөрүйэх буолбут саҥа көстүүлэри чинчийээччилэр бэлиэтииллэр хол алмаас инбэлиит нуорма түрмэ хормуоска курдуктар маннык эбэтэр маныаха маарынныыр саха тылын дорҕооннорун дьүөрэлэһиилэрин нуорматыттан туоруур эрээри толоостук иһиллибэт син элбэх түбэлтэ баар буолуо ол араастык этиллэр онон араастык суруллуохтарын сөп киирии тыллары таба суруйууга нууччалыытыгар чугаһатыы бириинсибэ тутуһуллуохтааҕыттан эмиэ буолар холобур былыргы суруктарга тылдьыттарга куурумса куурупса куурукса уулукса уулуҥса уулуста ньиэндэ эҥин диэн суруллар эбит олор билигин сурук тылыгар да саҥарыыга да куурусса уулусса лиэнтэ диэн нууччалыытыгар чугаһатан нуорма быһыытынан олохсуйдулар мантан туорааһын быһыытынан үгэс буолбут олохсуйбут таба суруйуу да баар буолар хол балыыһа балыныысса буолбатах бэкээринэ пекарня бэкээринньэ буолбатах биллэн турар биирдиилээн тылы таба суруйуу тылдьытынан быһаарыллыаҕа сорохтор киирии тыллары сахалыы көрүҥүнэн суруйуу этиллиигэ элбэх барыйааннаах буолан таба суруйууну олус уустугурдарын курдук саныыллар дьиҥинэн сахатыйыы хаһан да үлүбүөй буолбат оскуолаҕа үөрэтиллэр саха тылын сокуоннарынан сүрүннэнэр үөһэ этиллибит нууччалыыга чугаһатыыны ордук тэнийбит эбэтэр үөруйэх буолан олоҕурбут барыйааннары тутустахха оннуктар тыл дьыкка киллэриллэн нуорма быһыытынан олохсуйаллар сахатыйбыт киирии тыллары таба суруйуу оннук уустук буолбатах биллэн турар наука техника тиэрминнэрэ саха тылын араас истиилигэр анал литератураҕа нууччалыы көрүҥнэринэн суруллуохтара ону тэҥэ саха сирин тас өттүнээҕи сир дойду анал ааттара урукку курдук сүнньүнэн нууччалыы көруҥнэринэн суруллуохтара ол курдук морфология бириинсибин көстуулэрэ хол барсабын кэлсэҕин кылыйсар кытарчы хараарчы куөсчут отчут суолдьут курдук суруйуу онно маарыннатан суруйуу хол оборчо саһархай бытархай орто эркин харчы курдук уруккуларынан хааллылар атын уларытыылар киирии тыллартан уратыга сүнньүнэн чуолкайдааһын ардыгар сиһилээһин быһыытынан оҥоһулуннулар таба суруйууга кыра да саҥаны киллэрии олус ыарахан мөккүөрдээх утарсыылаах буолааччы үөрэнэн хаалбыт үөрүйэх үгэс диэн баар туохтан да ордук күүстээх дьон бачча тухары үөрэнэн кэлбит үөрүйэхтэриттэн дэбигис аккаастана охсубаттар ол эрээри манна икки суолу өйдүүрбүт наада олох уларыйан төрөөбут тылга саҥа сыһыаны саҥа тосхолу учуоттуур арпагыраапыйаны ылыныы бу тыл ис сокуоннарыгар үгэс буолбут нуормаларыгар олоҕуран сурук бичик култууратын саҥа кэрдиискэ таһаарыыга төһүү буолуохтаах тылбытын чэбдигирдэр сайыннарар иһин бары бүттүүн турунуохтаахпыт иккиһинэн сурук бичик арпагыраапыйа түөрүйэтин дириҥник чинчийбит уһулуччулаах учуонайдар ыйыыларынан таба суруйуу тиһигин ордук табыгастаах гына тупсарыахтарын баҕарар тыл үөрэхтээхтэрэ куруук биири эрэ саныахтаахтар биир сүрүн соругу көрүөхтээхтэр сурукка маҥнай үөрэнэ кэлэр оҕону л р зиндер арпагыраа пыйа төрдүттэн түөрэ уларыйбат онон үөрэхтээх дьон тупсарыллыбыт таба суруйууга чэпчэкитик үөрэниэхтэрэ ол улахан буолбатах оттон тыл ис сокуоннарыгар үөруйэх буолбут нуормаларыгар олоҕурбут ол аата саҥарылларын курдук суруллар саҥарылларын курдук ааҕыллар онуоха биһиги тылбыт тутула олус табыгастаах оннук сурук бичик санаа курдук чэпчэки буолара кимиэхэ барытыгар өйдөнөр саха арпагыраапыйатын саҥалыы көрөн маҥнайгы барылын оҥорор хамыыһыйа тыл литература уонна история институтун тлии тылга салаатын уонна дьыала куолу тиэрминнэрин оҥорор салаа уопсай мунньахтарын быһаарыытынан муус устар күнүгэр с тэриллибитэ хамыыһыйа чилиэннээх этэ тлии үрдүкү науч үлэһитэ филол наука кандидата и е алексеев убаастанар төрүөтүнэн үлэҕэ кыттыбатаҕа тлии анныкы науч үлэһитэ м п алексеев тлии науч үлэһитэ филол наука кандидата л а афанасьев тлии ыстаарсай науч үлэһитэ филол наука кандидата н н ефремов тлии сүрүннүүр науч үлэһитэ филол наука доктора н е петров сгу сфкф декана саха тылын кафедратын сэб филол наука доктора проф г г филиппов тлии тылга салаатын сэб филол наука докто ра проф п а слепцов хамыыһыйаны л а афанасьев салайбыта хамыыһыйа мунньаҕа төгүл ыытыллыбыта ону таһынан сгу гар саха тылын литературатын факультетыгар саха сирэ хаһыат эрэдээксийэтигэр суруйааччылар сойуустарыгар дьүүллэһии ыытыллыбыта ыытыллыбыт үлэни бэрийэн түмүктүүргэ п а слепцов салалталаах анал хамыыһыйа тэриллибитэ онно улэлээбиттэрэ тлии үрдүкү науч үлэһитэ филол наука доктора и е алексеев тлии анныкы науч үлэһитэ м п алексеев дапсы тлии терминология салаатын сэбиэдиссэйин солб филол наука кандидата л а афанасьев тлии үрдүкү науч үлэһитэ доцент филол наука кандидата п с афанасьев сгу саха тылын кафедратын доцена филол наука кандидата и п винокуров тлии үрдүкү науч үлэһитэ филол наука кандидата н н ефремов тлии науч үлэһитэ филол наука кандидата в д монастырев тлии дириэктэрин солб филол наука кандидата а г нелунов тлии сүрүннүүр науч үлэһитэ филол наука доктора н е петров арпагыраапыйаны тупсарыы үлэтигэр тылга идэлээх элбэх дьон кыттыбыта чолбон сурунаал эрэдээктэрэ суруйааччы п д аввакумов тлии науч үлэһитэ филол наука кандидата в и быганова тлии науч үлэһитэ филол наука кандидата н и данилова народнай поэт м д ефимов тлии үрдүкү науч үлэһитэ филол наука кандидата е и оконешников сгу сахатылын кафедратын доцена педагог наука кандидата т и петрова тлии учуонай сэкэрэтээрэ филол наука кандидата н и попова институт улэһиттэрэ и в аммосова л н аммосова в к антонова в и егорова в н николаев д а петрова а с товарова хамыыһыйа элбэх дьүүллэһиини тэрийэн ыыппыта ол иһигэр сгу гар саха сирэ хаһыат эрэдээксийэтигэр суруйааччылар со йуустарыгар төрүт омуктар оскуолаларын чинчийэр институкка уонна чолбон сурунаал эрэдээксийэтигэр арпагыраапыйа туһунан анал кэпсэтиилэр буолбуттара таба суруйуу быраабылаларын арпагыраапыйа тылдьытын бэрийиинэн сибээстээн филол наука доктора и е алексеев көҕүлээһининэн саха алпаабытын саҥалыы көрөр хамсааһын күүһүрбүтэ онон эмиэ бу боппуруостар хат көрүллэр буолбуттара саҥа алпаабыт бырайыага иһитиннэрэр биллэрэр эйгэбэ тахсыбыта дьууллэһии саҕаламмыта куорат үөһэ ааттаммыт тэрилтэлэрэ киин бүлүү улуустарын үөрэҕин дьаһалталара дьүүлгэ кыттыбыттара алпаабыт бырайыагар сыһыан араас буолбута с тохсунньу күнүгэр тиэрмин арпагыраапыйа хамыыһыйатын тах мунньаҕар алпаабыт арпагыраапыйа бырайыактара дьүүлгэ турбуттара хамыыһыйа элбэх бэлиэтээһини этиини киллэрбитэ бырайыактары сүнньүнэн сөптөөҕүнэн аахпыта уонна сылга үлэни түмүктээн тах киэҥ ыҥырыылаах мунньаҕар дьүүлгэ туруорарга быһаарбыта ол кэнниттэн хамыыһыйа салалтата уларыйбыта үлэ түмүктэниитэ эмиэ харгыстаммыта ол иһин гуманитарнай чинчийии институтун дириэктэрэ в н иванов арпагыраапыйа быраабыла ларын тылдьытын хайаан да түмүктүүр бэчээккэ бэлэмниир сорудахтаах эрэдээксийэлиир кэллиэгийэни алтынньы күнүгэр с тэрийбитэ онно киирбиттэрэ проф в н иванов салайааччы гчи кылаабынай науч үлэһитэ филол наука доктора проф п а слепцов кылаабынай эрэдээктэр гчи дириэктэри солб филол наука кандидата н и попова сэкэрэтээр чилиэннэр педагог наука доктора сгу профессора в м анисимов сгу саха тылын кафедратын доцена филол наука кандидата и п винокуров гчи грамматикаҕа түөлбэ тылга салаатын сэб филол наука доктора сгу профессора н н ефремов гчи үрдүкү науч үлэһитэ филол наука кандидата н и данилова гчи сүрүннүүр науч үлэһитэ филол наука доктора проф е и коркина гчи тылдьыкка салаатын сэб филол наука кандидата в и лиханов гчи сүрүннүүр науч үлэһитэ филол наука кандидата а г нелунов сгу саха филологиятын култууратын факультетын декана саха тылын кафедратын сэб филол наука доктора проф г г филиппов тиһэҕэр биири тоһоҕолоон бэлиэтиэххэ наада омук бүттүүн туттарыгар анаммыт национальнай арпагыраапыйа хаһан да биир эбэтэр аҕыйах киһи үлэтэ буолбат идэтийбит дону түмэр улахан кэлэктиип үлэтэ буолар ол үлэ элбэхтэ дьүүлгэ турар идэлээхтэр сиһилии үөрэтэллэр сыаналыыллар ол кэнниттэн бырабыыталыстыбаҕа баар тиэрмин арпагыраапыйа хамыыһыйатыгар хаста да көрүллэр онтон анал чинчийиигэ экспертизаҕа ыытыллар кэлин тиһэх республика үрдүкү салалтата бигэргэтэн арпагыраапыйа норуот уопсай туттуутугар тахсар сахаэт бииһэ чыҥыс хаан саҕанааҕы монгол холбоһугун биир бииһэ саха төрүттэригэр сыһыаннаах буолуон сөп чыҥыс хаан саҕанааҕы монголлар ортолоругар сахаэт диэн биис ахтыллара улахан интириэи бииэхэ үөскэтэр рашид ад дин суруйарынан чыҥыс хаан өссө темучжин буола сылдьан тайджиут биистэрин кытта атааннаа сырыттаҕына сахаэт сакаит бииэ киниэхэ кэлэн холбоон сэриитэ эбиллибит ол эрээри биир да биллиилээх киитэ суох эбит кини сакаиттары уруккута түүр тыллаах кэлин монгол аатын ылыммыт биистэргэ киллэрэр рашид ад дин сакаиттары иккиин орхон өрүс тула тарҕаммыт кереиттэр биир биистэрин быыытынан эмиэ ахтар онон бу кереиттэр диэн кимнээх этилэрэй түүрдэр дуу монголлар дуу диэн ыйытыы үөскүүр манна учуонайдар араас санаалаахтар л л викторова диэн сэбиэскэй учуонай кереиттэри найманнары уонна меркиттэри түүр тыллаахтара диэн бигэтик суруйар өссө кинилэр сог по цзубу холбоугун үс салаата буолаллар диэн санааҕа кэлэн турар кереиттэргэ өссө дунхаит тунгкаит албат тумаут тумат диэн биистэр киирэллэрэ бу састаап көрдөрөрүнэн кереиттэр саян алтай түүрдэригэр быаччы сыыаннаах буолуохтарын сөп эбит ол курдук н а сердобов диэн тувалар төрүттэрин үөрэппит учуонай тувалар хакаастар уонна сахалар кереиттэр диэн уопсай өбүгэлээхтэрэ диэн санааҕа кэлбитэ казах историга мухаметжан тынышпаев саха төрдүн кереиттэри кытта сибээстээбитэ кини саныырынан киэҥ сиринэн биир кэлимсэ олорбут элбэх ахсааннаах биис тимур кэмигэр улахан кыргыллыыга түбэспит улахан чааа алтай диэки куоппут карагастар качинецтар сагаецтар уонна сахалар сорохторо аргыннарга күрээбит кэлин казах буолбут узбек маҥнайгы хаана мухаммед шейбани сэриитигэр сахиот диэн биис ахтыллар эбит п а ойуунускай сыллаахха чолбон сурунаалга тахсыбыт ыстатыйатыгар саха төрүттэрин эмиэ кереиттэри кытары сибээстиир джунгардар кереиттэри кырган түүр тыллаах саха өбүгэлэрэ маҥнай монголлар онтон буряттар ортолоругар киирэн көһө сылдьыбыттар бииргэ ыкса олорбуттар арай г в ксенофонтов бу этиини утары санаатын бэчээккэ киирбэтэх иккис томун матырыйаалларыгар көрөбүт кини туспа туора санаатынан чыҥыс хаан империята үөскүүрүн саҕана сахалар билиҥҥи дойдуларыгар олороллоро онтон бу соҕурууҥҥу сахаэттэр олох аҕыйах ахсааннаахтара туспа түмэн да буолбаттар уонна чыҥыс хаан диэки буолан хайдах да саха сирин диэки түһүөн сөптөрө суох диэн суруйар ол курдук чингисхан саҕанааҕы монголлар ортолоругар сахаэт диэн биис ахтыллара улахан интириэһи биһиэхэ үөскэтэр рашид ад дин суруйарынан чингис хан өссө темучжин буола сылдьан тайджиут биистэрин кытта атааннаһа сырыттаҕына сахаэт сакаит бииһэ киниэхэ кэлэн холбоһон сэриитэ эбиллибит ол эрээри биир да биллиилээх киһитэ суох эбит кини сакаиттары уруккута түүр тыллаах кэлин монгол ааты биистэргэ киллэрэр рашид ад дин сакаиттары иккиһин орхон өрүс тула тарҕаммыт кереиттар биир биистэрин быһыытынан эмиэ ахтар онон бу кереиттар диэн кимнээх этилэрэй түүрдэр дуу монголлар дуу диэн ыйытыы үөскүүр манна ученайдар араас санаалаахтар л л викторова диэн советскай ученай кереиттары найманнары уонна меркиттары түүр тыллаахтара диэн бигэтик суруйар өссө кинилэр сог по цзубу холбоһуҥун үс салаата буолаллар диэн санааҕа кэлэн турар кереиттарга өссө дунхаит тунгкаит албат тумаут тумат диэн биистэр киирэллэрэ бу састаап көрдөрөрүнэн кереиттар саян алтай түүрдэригэр быһаччы сыһыаннаах буолуохтарын сөп эбит ол курдук н а сердобов диэн тувинецтар төрүттэрин үөрэппит ученай тувинецтар хакастар уонна сахалар кереиттар диэн уопсай өбүгэлээхтэрэ диэн санааҕа кэлбитэ казах историга мухаметжан тынышпаев саха төрдүн кереиттары кытта сибээстээбитэ кини саныырынан киэҥ сиринэн биир кэлимсэ олорбут элбэх ахсааннаах биис тимур кэмигэр улахан кыргыллыыга түбэспит улахан чааһа алтай диэки куоппут карагастар качинецтар сагаецтар уонна сахалар сорохторо аргыннарга күрээбит кэлин казах буолбут узбек маҥнайгы хаана мухаммед шейбани сэриитигэр сахиот диэн биис ахтыллар эбит п а ойунскай сыллаахха чолбон сурунаалга тахсыбыт ыстатыйатыгар саха төрүттэрин эмиэ кереиттары кытары сибээстиир джунгардар керейдары кырган түүр тыллаах саха өбүгэлэрэ маҥнай монголлар онтон буряттар ортолоругар киирэн көһө сылдьыбыттар бииргэ ыкса олоро сылдьыбыттар арай г в ксенофонтов бу этиини утары санаатын бэчээккэ киирбэтэх иккис томун матырыйаалларыгар көрөбүт кини туспа туора санаатынан чингисхан империята үөскуурун саҕана сахалар билиҥҥи дойдуларыгар олороллоро онтон бу соҕурууҥҥу сахаэттэр олох аҕыйах ахсааннаахтара туспа тумен да буолбаттар уонна чингисхан диэки буолан хайдах да саха сирин диэки түһүөн сөптөрө суох диэн суруйар вацлав серошевскай сыл атырдьах ыйын сыл муус устар польскай этнограф суруйааччы публицист польша тутулуга суох буолуутун туһугар хамнааһын кыттыылааҕа сыллаахха полышатааҕы литературнай академия президенэ сахалар тустарынан улахан этнографическай чинчийии якуты сахалар автора серошевскай дьоҕус дворян ыалыгар төрөөбүтэ кинилэр сирдэрэ уоттара сыллаах поляктар өрө турууларын кэнниттэн былдьаммыта вацлав гимназияны бүтэрэн баран варшаваҕа варшава вена тимир суол ремесленнай оскуолатыгар слесардаабыта сыллаахха рабочай хамсааһыҥҥа кыттан хаайыллар сыллаахха варшава цитаделыгар хаайыылаахтар бууннарыгар кыттан аҕыс сыл хаайыыга ууруллубут онто кэлин сибииргэ көскө ыытыыга уларытыллар саха сиригэр сыл олорбута серошевскай сыл ыам ыйын күнүгэр верхоянскайга тиийбитэ түөрт сыл үөһээ дьааҥы уонна халыма улуустарыгар олорбута сыллаахха верхоянскайга слепцова анна арыына диэн саха дьахтарын кэргэн ылбыта мария диэн кыыс оҕоломмуттара сыллаахха серошевскайы байаҕантай улууһун с байаҕантай нэһилиэгэр ыыппыттар манна сир оҥоруутунан дьарыктана сатаан элбэх ыарахаттары көрсөн саха сирин күбүрүнээтэриттэн светлицкэйтэн маннык көрдөспүт бу дойдуга сайын да харчы төлөөн тугу да булбаккын кыһын атыылаабатах хасааһын дьон барыта бэйэтигэр тута сытар миигин нам улууһугар көһөрргүтүгэр көрдөһөбүн оннук гымматаххытына мин хоргуйан өлөрбөр тиийэбин маннааҕы сахалар билиҥҥи кэмҥэ мас субатын сииллэр киһи сиирин тугу да атыылаһар кыах суох сыл сэтинньитигэр серошевскайы нам улууһугар ыыталлар манна хатыҥ арыы нэһилиэгэр олохсуйар бу сыл анна өлбүтэ хатыҥ арыы сахалара серошевскайга сир биэрэллэрин баҕарбатахтара оччотооҕуга сыылынайдар уонна олохтоохтор сыһыаннара мөлтөх этэ ол курдук боотуруускай улууһун кулубата дьөгүөр миитэрэйэбис ньукулаайап сыл от ыйын күнүгэр маннык суруйбут сыылынайдар сир оҥоһуутугар саамай табыгастаах сири ылан баран түргэн баҕайытык уоҕун бараан кэбиһэллэр уонна эбии сахалартан ордубут сирдэрин куортамҥа ылаллар инньэ гынан сыылынайдар сахалары букатын да сирэ суох хааллараллар ол эрээри сыыйа олохтоохтор сыһыаннара көнөн испитэ серошевскай хортуоппуйу хаппыыстаны эриэппэни моркуобу луугу гороҕу фасолу оҕурсуну уонна бүрүүкүбэни олордор этэ ньэчимиэн эбиэс оруос сэлиэһинэй ыһар хомуйар этэ саха сиригэр сир оҥоруутун тарҕатары сайыннарары туруорсар ыстатыйа суруйбута намҥа аан бастакынан күн дьыл туругун климаты сурунан чинчийэн көрбүт саха сиригэр олорон серошевскай этнографическай матарыйаал хомуйар сахалар олохторуттан кэпсээн суруйар этэ олору төннөн иһэр сыылынайдарынан ыытан польшаҕа таһаартарар этэ сыллаахха серошевскай сибииргэ көҥүл айанныыра көҥүллэммитэ иркутскайга олохсуйан олохтоох дьаһалтаҕа сэкиритээрдээбитэ манна а и громова диэн биллэр атыыһыты саха сиригэр киэҥник үлэлиир фирма хаһаайкатын кытта билсибитэ сыылкатын кэмигэр мунньубут матырыйаалыгар олохсуйан географтар уонна этнографтар григорий потанинтан митрофан пихтинтан петр семеновтан консультация ылан сахалар тустарынан нууччалыы улахан этнографическай үлэтин суруйбута ол үлэтэ а и громова харчытынан кинигэ буолан тахсар уонна нуучча географическай уопсастыбатын кыһыл көмүс мэтээлинэн бэлиэтэнр якуты опыт этнографического исследования том спб польскайдыы таһаарыыта серошевскай кинигэтэ билигин даҕаны үйэ бүтүүтүнээҕи сахалар былыргы олохторун дьаһахтарын култуураларын сырдаппыт саамай дириҥ чинчийиилэртэн биирдэстэринэн ааҕыллар иккис туом рукопиһа суруллан бүтэриллэн баран парижка сыллааха сүппүтэ рукопись сыллаахха көстүбүтэ диэн сурах баар серошевскай сыллааха пясечно диэн куоракка ойоҕостотон сэбиргэхтэтэн өлбутэ уҥуоҕа сыллаахха пясечноттан варшаваҕа повонзки кылабыыһатыгар көһөрүллүбүтэ серошевскай күһүн диэн бастакы новеллата сыллаахха тахсыбыта сибиирдээҕи кэпсээннэр бэйэтин кэмигэр биллэр этилэр олохтоох норуоттар тустарынан танараларга сиэртибэ риштау ойуур кытыытыгар тоһуурга хайлах кули муус ортотугар муҥур аһыы кур диэн айымньылара ааҕааччы сэҥээриитин ылбыта серошевскай үгүс айымньыта нууччалыы тылбастанан тахсар этэ сибиир азия хоту уонна хотугулуу илин өттүгэр баар киэҥ сир кини ураал хайаларын киин азия куйаардарын хотугу муустаах акыйаан уонна арассыыйа уһук хоту сирин ыккардыларыгар сытар сорохтор сибииргэ россия уһук илин дальнай востогун территориятын эмиэ киллэрэллэр оннооҕор арассыыйаны барытын киллэрэр дьон эмиэ бааллар сибиир хотугулуу илин өттүгэр саха сирэ сытар обь өрүс тардыыта арҕаа сибиир диэн ааттанар енисей уонна өлүөнэ тардыылара илин сибиир сибиир улахан өрүстэрэ обь иртыш енисей өлүөнэ амур улахан күөллэрэ байкаал уонна убсу нур сороҕор сибиир соҕуруу кыраныыссатынан алтаай сайаан хайаларын уонна байкаал күөлү ааттыыллар оччоҕо алтаайы тувааны уонна байкаал кэтэҕин бурятия уонна забайкальскай кыраайы туспа туталлар улахан куораттара новосибирскай омскай красноярскай барнаул новокузнецкай владивосток хабаровскай иркутскай томскай дьокуускай саамай үрдүк чыпчаала ключевской сопка диэн камчааткаҕа баар вулкан бүтүн арассыыйатааҕы сыллааҕы биэрэпис түмүгүнэн сибииргэ киллэриллэр уокуруктарга уфо сфо уонна двфо барыта кэриҥэ киһи олорор эбит ол аата арассыыйа федерациятын түөрт гыммыт биир кэриҥэ арҕаа сибиир хоту өттүгэр обь өрүс аллараа тардыытынан нууччалар үйэ инниттэн олохсуйан барбыттар ураал кэннинээҕи сирдэри сэриилээн ылыы арассыыйа судаарыстыбата биир кэлимсэ буолуутун кэннэ уонна буорахтаах саа үөдүйүүтүн кэннэ сатаммыта бастакы улахан байыаннай бохуоту ермаак сибиир хаанын сирдэрин сэриилээһининэн саҕалаабыта сыллаахха эргэ истиилиэн алтынньы күнүгэр аҥа истиилиэн сэтинньи күнэ ермаак искер куораты ылбыта нууччалар илин диэки дьүккүйүүлэрэ үйэни быһа салҕаммыта үйэ бүтэһик чиэппэригэр кытай кыраныыссатыгар тохтообуттара сыллаахха цин илин кытта ниэрчинскэйдээҕи дуогабарга илии баттааһын сибиири сэриилээһини тохтоппута улам улам сибиир арассыыйаҕа суолтата үрдээн иһэр үйэ устуоруйата сэбиэскэй сойуус сибиирэ суох бэйэтин тутулуга суох буолуутун кыайан көмүскүө уонна аан дойдуга кыахтаах балаһыанньаны ылыа суоҕун көрдөрбүтэ федор гаврильевич сивцев быһа холуйан сыл диэки тааттаҕа с дьохсоҕон нэһилиэгэр төрөөбүт кини маннай дьсжууокай га духовнай семйнариямы бутэрэн казаннааҕы духовнай академия миссионерскай отделениетыи сыл диэки бутэрбит ити сыл кини дьокуускайдааҕы танҥара дьиэтипр дьякон чыыннаах тылбаастыыр комиссия чилиэнинэн ылыллыбыт ити мин санаабар академия уерэхтзэх кипиэхэ солуута суох кыра улэни биэрбиттэр дьиҥэр федор ганрильевич бэйэтин кэмин сайдыылаах прогрессивнай өйдөөх санаалаах киһитэ эбит кини лаамы кытыытын байҕалга тахсар портарын айааны охотскайы саха сиригэр холбуур боппуруоьу туруорсубут ол уһу кини буруйа онон с советскай былааһы суулларар сыаллаах контрреволюционнай саагыбарга кытынна диэн туос сымыйанаи балыйан хаайаллар онтон сылга болдьохтоон соловецкай лааҕырга ыыталлар саха биир сырдык өйдөөх ыччата репрессия миэлинсэтигэр эрийтэрэн ити курдук өлөн турар сардаана яковлевна сивцева мигалкина биллэр теле суруналыыс суруйааччы кэпсээн суруйар псевдонима даана сард сардаана мигалкина сыллаахха уус алдан улууһун бороҕонугар төрөөбүтэ оскуола кэнниттэн владивосток куоракка дальнай восток государственнай университетын журналистикаҕа факультетын бүтэрбитэ үлэтин таһынан икки сыл курдук молодежь якутии хаһыакка сардаана диэн бэйэтэ анал рубрикалаах этэ сыл түмүгэр силис диэн нууччалыы тахсар чааһынай сурунаалга кылаабынай редактор буолбута бу сурунаал ис хоһооно чөл олох медицина ыарахан түгэннэртэн кыайыылааҕынан тахсыбыт дьон төрөөбүт сирдэрин силистэрин умнубатах дьон уо д а сардаана саамай сөбүлүүр дьарыга бэйэтэ этэринэн кэпсээн суруйуу ол эрэн сүрүн идэтиттэн бириэмэ ордубатынан билигин ити дьарыга үтүрүллэн иһэр ол да буоллар сыллаахха ситим медиа группа күрүлгэн диэн уус уран альманаҕар үс айымньыта тахсыбыта бэйэтин сөбүлүүр суруйааччытынан дьоппуон юкио мисиманы ыйар кэргэнэ суох сардаана икки оҕолоох кыыһа туйаара билигин сыл олунньутугар санкт петербург куоракка киинэ уонна телевидение государственнай университетыгар экраннай искусство факультегар үөрэнэр уола вася дьокуускайга национальнай гимназия үөрэнээччитэ бастакы чааһыгар киирбит кэпсээннэр ааспыт ааспат амтана с с иккис чааһыгар киирбит сүрэх таптыыр аналлаах с сиэгэн диэн сиэмэх кыыл евразия хоту америка тайҕатыгар туундаратыгар үөскүүр наһаа улахан буолбатах буолан баран күүһүнэн аатырар үксүн соҕотох сылдьар түүтэ уһун көп өлүгү сиир кыра кыыллары мас көтөрүн кутуйаҕы сороҕор улахан кыыллар оҕолорун тутар балыктаан сиирэ биллэр оҕолоро икки үс буолаллар кулун тутарга муус устарга төрүүллэр сиэгэн лат сиэмэх кыыл латинскай бөрөбүедуттэн көрүҥүттэн суос соҕотох представитель икки подвид баар евразия и хоту америка үйэтээҥҥи польша историга матвей меховский сиэгэн туһунан маннык диэн этэр куньи подсемействатыттан саамай улаханнара буолар ыйааһына киилэттэн киилэҕэ диэри буолуон сөп тыһыта атыырыттан кээмэйинэн уонна ыйааһынынан кыра буолар уһуна см кутуруга см эттигэ тыатааҕыга эбэтэр барсукка майгынныыр атахтара кылгас кэннинэнҥи атахтара иннинэнҥитээҕэр уһун итинтэн сылтаан сиэгэн көхсө дуга курдук атаҕын уллуҥа кэтитэ см уонна уһуна см хаарга хаамарыгар туһалаах буолар тыҥыраҕа улахан күрүчүөккэ майгынныыр сиэгэн уллуҥунан барытынан хаамар ол иһин кини сөруөстүгэс уллуҥахтаах тиистэрэ күүстээхтэр кырыыта сытыы түүтэ хойуу уһун сиэгэн түүтэ хоҥордуҥу эбэтэр хоҥордоҥу хараҥа араҥас эбэтэр көмүстүҥү балаһалаах буолар сиэгэн евразия уонна хотугу америка ойуурун быыстаах туундаратыгар туундараҕа уонна тайҕаҕа тарҕаммыт россияҕа соҕуруҥну ареалын кыраныыссата тверскай кировскай ленинградскай вологодскай уобаластарга уонна пермский кыраайга ааһар сиэгэн киэҥник сибииргэ уонна ыраах илиҥҥэ тарҕаммыт уонна кольскай тумул арыыга мурманскай уобластька карелия псковскай уонна новгородскай уобаластарга коми республикаҕа камчаткаҕа тарҕаммыт сша ҕа мичиган штата диэн хос ааттах англ олоҕун улахан аҥаарын сиэгэн соҕотох ааһар атын сиэгэннэртэн кыраныыссатын былдьаа былдьаа куньиларыттан уратыта диэн олохсуйан олорор бэйэтин учаастагын иирдьэ сылдьар км күүстээх баппаҕайдаах уонна уһун тыҥырахтаах буолан чэпчэкитик маска ыттан тахсар сытыы харахтаах чуор кулгаахтах уонна сыты ылымтыата быдан ордук саҥата саһылга майгынныыр сиэгэн барыны сиир кыыл сотору сотору бөрөлөр уонна тыатааҕылар тобохторун булан сиир кыыл куобаҕы куртуйаҕы бочугураһы уонна кутуйахтары бултуурун сөбүлүүр арыт ардыгар табаҕа туртаска бүүчээҥнэ тайахха чубукуга бултаан ылар кини булта тарбыйахтар эбэтэр бааһырбыт мөлтөх эбэтэр ыарыһах кыллар буолаллар бултун бэйэтэ бытаан согустук сүүрэр эрээри тулуурдаах кыыл буолан сутатан ылар кырсалартан эбэтэр бөрөлөртөн кинилэр бултарын былдьаан ылыан сөп арыт ардыгар хапкаан аһын сиир сорох түбэлтэлэргэ улахан сиэгэн бөрөҕө туһэрэ иһиллэ сылдьыбыт үһү сайын чыычаахтар сымыыттарын сир аһын уонна мүөтү сиир чыычаахтар утуйа сыттахтарына эбэтэр уйаларыгар олордохторуна тутаттыыр мөлтөх ыарыһах кыыллары суох оҥорон бултуур кыылларын популяциятын тупсарар сиэгэн бэйэтиттэн биэс төгүл улахан кыылга саба түһүөн сөп киһигэ эмиэ түһүөн сэп ыам ыйыттан атырдьах ыйыгар диэри тыһылаах атыыр холбоһоллор тыһыта икки сылга биирдэ төрүүр аҕыйах нэдиэлэ бииргэ буолаллар тохсус ахсыс ыйга тыһыта саһа сытан икки түөрт сиэгэни төрүүр төрдүс нэдиэлэлэригэр харахтарын арыйаллар уонна уон нэдиэлэ устата ийэлэрин үүтүн иһэллэр үс ый кэннэ улахан буолаллар ол гынан баран сыл устата ийэлэриттэн арахпаттар булчутка сиэгэн түүтэ дефицит буолар түүтүнэн саҕаны муфтаны бэргээни уонна да атын таҥаһы тигэллэр сиэгэн түүтэ тымныыга кырыарбат скрябин иван николаевич хирург быраас аан дойду бастакы сэриитин кыттыылааҕа саха өрөспүүбүлүкэтин доруобуйа харыстабылыгар маҥнайгы наркома скрябин иван николаевич сыллаахха илин хаҥалас дьөппөн нэһилиэгин өһүнтүкэн диэн сиригэр кыахтаах ыалга төрөөбүтэ аҕалара николай павлович оҕолоро үөрэхтээх буолалларыгар улахан суолтаны биэрэрэ ол курдук убайынаан иккиэн дьокуускайдааҕы реальнай училищены бүтэрэллэр ол кэнниттэн аҕата соҕуруу үрдүк үөрэххэ томскай куорат университетын медицинскай факультетыгар ыыппыта сыллаахха бутэрэр скрябин и н университеты бүтэрэр сылыгар россия германияны кытта сэриитэ буолар онон кини фроҥҥа байыаннай бырааһынан хирурунан барар арҕаа фроҥҥа генерал брусилов армиятыгар лазарекка байыаннай бырааһынан анаммыта нуучча аармыйата хотторон элбэх киһитэ ньиэмэстэргэ билиэҥҥэ түбэспит олор истэригэр скрябин и н эмиэ үгүс билиэннэйдэри ньиэмэстэр ытан өлөрбүттэр скрябини быраас буоларын аахсан билиэннэйдэригэр бырааһынан хаалларбыттар кэлин сэрии бүтүүтүгэр билиэннэйдэри атастаһыыга түбэһэн и н скрябин арассыыйаҕа төннүбүт кэлэн байыаннай бырааһынан үлэлиир ол сылдьан с советскай сэриилэри кытта колчагы утары фроҥҥа сибииргэ байыаннай бырааһынан барар томскайга кэлэн кэргэнин надежданы кыыһын надяны булар и н скрябин саха сиригэр с кэлэр амманы босхолооһун төхтүрү ылыы сэриилэриигэр илиитигэр саа тутан уоту ортотунан сылдьар кэлин с пепеляев баандатын үүрэр сэриигэ эмиэ байыаннай бырааһынан тахсар сэрии буолар хонуутугар лазарет тэрийэн үлэлээн барбыттар раненых было столько что для передышки времени не оставалось хоть и осталось от них одна тень но со своей задачей они справились с честью этот факт лишний раз доказывает насколько они были преданы своей цели диэн ахтар эбит гражданскай сэрии командира к к байкалов ыараханнык ыалдьан ахсынньы сылыгар өлөр уола владимир иванович аҕа дойду улуу сэриититтэн төннөн кэлбэтэҕэ кыыһа надежда ивановна аҕатын туйаҕын хатаран өр кэм быраастаан олорбута республика главнай педиатра этэ сиэннэрэ дьокуускай куоракка олороллор скрябин и н туьунан хаьыаттарга кинигэлэргэ үгүс ахтыылар бэчээттэммиттэрэ дьыллар уонна дьоннор п и филиппов араҥас сулус анныгар диэн кинигэтигэр балачча сиьилии суруйан турар слепцов георгий егор николаевич байыаннай мэдиссиинэ сулууспатын подполковнига хирург сахаттан аан бастакы үрдүк үөрэхтээх быраас арҕаа хаҥалас улууһун сата сорох төрүт этэринэн малдьаҕар нэһилиэгиттэн төрүттээх сыллаахха дьокуускайдааҕы кылаастаах прогимназияны бүтэрбит георгий николаевич слепцов с сыллар эргин санкт петербурдааҕы байыаннай медицинскэй академияны сахалартан бастакынан бүтэрбит аатырбыт хирург н и пирогов топографическэй анатомияҕа госпитальнай оперативнай хирургияҕа лиэксийэлэрин истибит химик а п бородин профессорга үөрэммит аатырбыт композитор быһыытынан ордук биллэр аатырбыт академик с п боткиҥҥа терапияҕа үөрэммит хирург аатын ылан москуба байыаннай клиникатыгар үлэҕэ ыытылллыбыт сыллаахха онно үлэлии сырыттаҕына байыаннай мэдиссиинэ сулууспатын подполковник сыбаанньата кини кэлин ыксары байан улахан помещик буолбут итиэннэ саха дьоно кэллэхтэринэ киллэримэҥ диэн бэйэтин чаҕар улэһиттэригэр дьаһал биэрбит диэн үһүйээн баар прокопий нестерович сокольников саха бастакы быраастарыттан биирдэстэрэ уопсастыбаннай диэйэтэл сырдатааччы чурапчыга оскуоланы бүтэрээт дьокуускай прогимназиятыгар уонна духовнай семинариятыгар үөрэҕин салгыыр сааһыгар томскай куоракка айанныыр уонна онно губерния гимназиятын бүтэрээт томскайдааҕы медицина факультетыгар туттарсан киирэр с алын новгородка бүтүн россиятааҕы промышленность уонна уус уран быыстапката аһыллар онно саха сириттэн прокопий прогимназияҕа бииргэ үөрэммит доҕотторо василий васильевич никифоров уонна ини бии бүөтүр уонна михаил афанасьевтар тиийэллэр ол сыл быыстапка сибиирдээҕи отделын уһулуччу биллиилээх учуонай п п семенов тянь шанскай салайбыт прокопий доҕотторо кинини экскурсовод быһыытынан ыҥырыы сурук оҥотторбуттар петр петрович сахалары сөбүлүү көрөн прокопий нестеровиһы томскайтан москваҕа көһөрөргө министерство просвещениятыгар ходатаайстыба суруйбут инник гынан москваҕа көспүт уонна үөрэнэр сылыгар оччотооҕу дойду ордук уһулуччу биллэр учуонайдарыгар физиолог и м сеченовка педиатр н ф филатовка н в склифосовскайга уо д а үөрэммит өссө студент эрдэҕиттэн прокопий нестерович общественнай олоххо ыалдьар эбит сотору сотору иркутскайдааҕы восточное обозрение хаһыакка ыстатыйалара бэчээккэ тахсар эбит э к пекарскай саха тылын тылдьытын оҥоруутугар сокольников муспут медицина уонна анатомия сахалыы быһаарыытын туттубут эбит с император тохсунньу күннээх ыйааҕынан п н сокольниковы степеннаах святой станислав уордьанынан с степеннаах святая анна уордьанынан наҕараадалаабыт с романовтар дьиэ кэргэннэрин сыллаах үбүлүөйүгэр саха сирин делегациятын баһылаабыт саха номоҕунан бүлүүгэ былыр элбэх ахсааннаах сортол диэн омук олорбута кэпсэнэр сортоллор дьааҥы хайаларын аттынан олорбуттар былыргы быраҕыллыбыт өтөхтөр оннуларын бу сортоллору кытары сибээстииллэр эбит булдунан уонна балыгынан айахтарын ииттэллэрэ биллэр ол иһин тайҕаҕа өрүстэр кытыыларынан олорбуттар сортоллор туматтар курдук олус сэрииһит дьон эбит туматтартан уратылара диэн сирдьиттэрэ кылыс хоһууннар үрүҥ кырса таҥастаахтар эбит тобуктарыгар диэри түһэр уһун суһуохтаахтара кэпсэнэр в м никифоров кылыс диэн тыл төрүт түүр суолталааҕынан сортоллор түүрдэр этэ диэн суруйан турар тоҥустар да сахалар да сортоллору олох түҥ былыр олорбуттара диэн этэллэрэ биллэр сахалар сортоллору тоҥустар өбүгэлэрэ дииллэрин тонустар өһүргэнэллэр эбит номохтор көрдөрөллөрүнэн сортоллор тыгын кэмигэр диэри тиийбиттэр тыгын кинилэри утары сэриинэн бара сылдьыбыта биллэр тоҥустарга соҕурууҥҥу аттаах тонустар ортолоругар сартаул диэн уус баара ыйыллар орто бүлүүгэ үйэҕэ сортуол диэн кыра уус баар буола сылдьыбыта бэлиэтэммит сортоллору номохтор аҥала аҥаардаах бу дойдуга сөбө суох үгэстээх омук курдук көрдөрөллөрүн бэлиэтиэххэ наада ол курдук буруону хаһааҕынан таһаараллара диэн буолар аны туран биир уус дьоно бары ураһа иһигэр биир олбоххо хааланаллара диэн кэпсэнэр манна көс омуктар холобур казахтар үйэҕэ диэри ураһа дьоно бары биир суорҕаҥҥа киирэр үгэстээхтэрин ыйыахха син бу сортоллору кэлин кэлбит табалаах тоҥустар кыргыбыт буолуохтарын эмиэ сөп наһаа сэрииһит биис өстөөхтөрүн кыайан баран биир сиргэ мунньан баран уматар үгэстээхтэр эбит сартауллар диэн биис монголларга үйэттэн ылата бааллара биллэр кинилэри сортоллор диэн суруйаллар монгол хаана үйэҕэ туркестаҥҥа поход оҥорбут онно билиэн түбэспит дьон удьуора эбит ол иһин буолуо рашид ад дин маннык ааттаах биис монголларга баарын туһунан олох ахтыбат арай үйэҕэ булуллубут үйэтээҕи айымньы аатырар монгол ытык сэһэнигэр сартауллары монгол төрүт бииһигэр киллэрэллэр кэлин үйэҕэ бу биис дьоно бурятияга куотан кэлбиттэрэ бурят омугар холбоспуттара бурятияҕа олорор сартауллар бураев диэн ученай суруйарынан билиҥҥэ диэри улахан кыраһыабай муруннаах атын буряттартан быдан хара туспа быһыылаах майгылаах уһун ньолбоҕор сирэйдээх сибиинньэ этин сиэбэт дьон буолар эбит бүлүүгэ сортоллор удьуордара дэнэр дьону саха омук биллиилээх ученайа пантелеймон петров эмиэ оннук көрүҥнээх дьон диэн суруйан таһааран турар уонна бу бүлүүттэн тулагыга кэлэн олохсуйбут сортоллору орсуоллар диэн ааттыыллар эбит хайдах эрэ били иран тыллаах аатырар сарматтар аорсы онно чугас осетин диэн биис аатын санатар сахалар сойуустара союз якутов диэн тэрилтэ тохсунньу күнүгэр саҥа стилинэн тохсунньу күнүгэр с тэриллибитэ тэрийээччи в в никифоров күлүмнүүр былааһы кытта алтыһан уларытыы наадатын өйдөөбөттөрүттэн сылтаан утары турарга сананар кини саныырынан бу тэриллии омук батталтан босхолонуутун бэйэни салайыныы туһугар охсуһууну баһылыахтааҕа бастаан кулүмнүүр бэйэтин дьиэтигэр ахсынньы гэр бэйэтин табаарыстарын мунньан сүбэлэһэр өйөбүлү ылан баран кини тэрийэр бөлөҕүн кытта жураковскай диэн уобалас типографиятын сэбиэдиссэйин дьиэтигэр тохсунньу гэр мунньах ыытар ол мунньахха улуустартан бэрэстэбиитэллэр уонна араас дуоһунастаах дьон бааллара мунньах союз якутов соругун уонна тугу гынахтаах садаачаларын көрдөрөр устаабы бигэргэтэр прочное установление своих гражданских и экономических прав устаапка маннык соруктар турбуттар сойуус устаабыгар хайдах бу модьуйуулары ситиһэр ньымалары эмиэ суруйбуттар а модьуйуулары олохтоох уонна арассыыйа администрациятыгар тиэрдии б полициейскай чыыннары кытта кэпсэтэртэн кыккыраччы аккаастаныы в түһээннэртэн уонна повинностартан аккаастаныы мунньах сойуус киин кэмитиэтин талбыта онно чилиэн уонна биир чилиэҥҥэ кандидаат киирбит тохсунньу күнүгэр васильев дьиэтигэр кк мунньаҕа буолбута ол мунньах түмүгүнэн миниистридэр сэбиэттэрин бэрэстээтэлигэр телеграмма суруйбуттара ол телеграммаҕа сойуус туох баар төлобүрдэртэн аккаастанарын туһунан биллэрбиттэрэ бу тэриллии уобалас салалтатын эрэ буолбакка арассыыйа ис дьыалатын министиэристибэтин кытта ыксаппыта ис дьыала миниистирэ саха сирин губернаторыгар булатовка тохсунньу күнүнээҕи ыйыытыгар граф виттеҕа ыытыллыбыт телеграммаҕа илии баттаабыт дьону барытын түргэнник тутарга хаайарга уонна эппиэтинэскэ тардарга модьуйбута тохсунньу тан гар түүн союз якутов кк алта чилиэнэ тутуллубуттара сотору атыттары эмиэ хаайбыттара булатов губернатор уокурук исправникарыгар союз якутов утары миэрэлэри ылар туһунан сурук ыыппыта бу миэрэлэр олохтоохтору эрэ буолбакка сорох тэрээһиҥҥэ кыттыбыт дьоҥҥо эмиэ улахан куттаныыны дьаахханыыны үөскэппиттэрэ киин кэмитиэт чилиэннэрэ готовцев васильев куорат дууматын гласнайа буруйдарын билинэн ситэ толкуйдаабакка бу хамсааһыҥҥа киирбиппит диэн ааттаан хаайыыттан босхоломмуттара ааспыт үйэ историографиятыгар союз якутов үлэтин намыһахтык сыаналаан омугу босхолуур демократическай хамсааһын ахсааныгар киллэрбэт этилэр кини салайааччыларын соруйан умнуу барбыта санатыллар да буоллаҕына саҥа тахсан эрэр буржуазия бэйэтин көмүскэниитин уонна былааһы ыла сатааһынын курдук сыаналанар этэ строд иван яковлевич үйэ саҕаланыытыгар саха сиригэр гражданскай сэрии кыттыылааҕа кыһыл хамандыыр строд и я лудза диэн латвия куоратыгар биэксэл дьиэ кэргэнигэр төрөөбүт аан дойду бастакы сэриитигэр кыттыбыт хорсунун иһин георгиевскай кириэһинэн наҕараадаламмыт прапорщик сыбаанньатын ылбыт сыллаахха кыһыл аармыйаҕа бэйэтэ тылланан киирбит үрүҥнэри утары сибииргэ сэриилэспит сыл сэтинньититтэн сыл ахсынньытыгар дылы өлүөхүмэ хаайыытыгар сыппыт босхолонон баран добровольческай революционнай этэрээти салайбыт сыл алтынньытыттан дальневосточнай өрөспүүбүлүкэ норуодунай революционнай аармыйатын аттаах этэрээтин хамандыыра сылларга батальон хамандыыра полка хамандыырын көмөлөһөөччүтэ иркутскайтан дьокуускайга дылы айанныырыгар биэрэстэ тухары үрүҥнэри кытта элбэх кыргыһыыга кыттыбыт онтон а н пепеляевы урусхаллыырга кыттыспыт выстрел диэн куурсу бүтэрбит кыһыл аармыйаттан ыалдьан уурайбыт томскайга осоавиахимҥа үлэлээбит үс кыһыл знамя уордьаннаах бастакы аан дойду сэриитигэр финляндскай полка сатыы эрэспиэскэтин этэрээтигэр сулууспалаабыта үс сылы быһа сэриилэһэрин тухары харса суох буолан өстөөх траншеятыгар баран тылы тутан кэлэрэ ыстаап кистэлэҥ докумуоннарын ылаары өстөөх тыылыгар кииртэлиирэ күчүмэҕэй сырыыларга хаста да бааһырбыта уонна контузияламмыта биирдэ эмиэ куолутунан өстөөх билиндээһиттэн биир эписиэри соҕотоҕун тутан аҕалбытыгар георгиевскай кириэһинэн төрдүһүн наҕараадаламмыта үрүҥнэр ахсааннара төгүл элбэҕин үрдүнэн строд этэрээтин байыастара санааларын булгуруппатахтара пепеляевецтар чаас устата тохтоло суох атаакалаабыттара муустаах кириэппэс байыастара геройдуу кыргыспыттара ити курдук гражданскай сэрии историятыгар муустаах осада диэн ааттанан киирбит күннээх саһыл сыһыы героическай оборуоната саҕаламмыта олунньу күнүгэр кулун тутар күнүгэр диэри строд этэрээтэ үрүҥнэр хас эмэ төгүл элбэх ахсааннаах этэрээттэрин бииртэн биир саба түһүүтүн киэр кыйдаабыттара муустаах кириэппэс байыастара күн устата хорсун быһыыны көрдөрбүттэрэ военком м г кропачев гпу уполномоченнайа и н кайгородцев рота командира л и павлов эскадрон командира а н тулицын онтон да атыттар байыастарга холобур буолбуттара и я строд икки төгүл ыараханнык бааһыран хаана барарыттан өйүн сүтэрэ сүтэрэ эрдээхтик уонна хорсуннук сэриилэспитэ байыастарын салайбыта ити кэмҥэ к к байкалов уонна е и курашов командирдаах кыһыл этэрээттэрэ кулун тутар күнүгэр аммаҕа уонна билиистээхэ пепеляевецтэри букатыннаахтык үлтүрүтэргэ быһаарыылаах охсууну оҥорбуттара кулун тутар күнүгэр сарсыарда эрдэ курашов этэрээтэ саһыл сыһыы геройдарын босхолообута саһыл сыһыы оборонатыгар эрдээхтик уонна геройдуу охсуспутун бэлиэтээн советскай ийэ дойду иван строду кыһыл знамя орденынан иккиһин наҕараадалаабыта ыам ыйын күнүгэр саха автономнай республикатыга биир сылын туолуутугар митинг буолбута и я стродка куорат үлэлээн иитиллээччилэрэ строд якутскай диэн бочуоттаах ааты иҥэрэр туһунан уураах ылыммыттара сотору иван строду яцик аатынан кыһыл көмүс знагынан наҕараалаабыттара иван строду саха сирин кыһыл геройа диэн норуот уоһуттан түһэрбэт сэһэн номох буолбута бэһис армия корпуһун командующайа саха сирин геройа диэн кыһыл көмүһүнэн суруллубут үрүҥ көмүс саабыланы туттарбыта сайын с бааһырбыта үтүөрэн строд иркутскайынан москваҕа үөрэнэ барбыта айаннаан иһэн аара новосибирскайга байыаннай уокурук штабыгар сылдьар онно киниэхэ сибиир илиҥҥи өттүгэр ангара ленскай оройуоҥҥа балаганскайтан качукка диэри үс сыл ороспуойдаан баппатах донской үрүҥ баандатын суох гынарга саҥа бойобуой сорудах бэриллэр строд революция өстөөхтөрүн кытта охсуһарга мэлдьи бэлэмин быһыытынан ити сорудаҕы үөрүүнэн ылыммыта уонна с сибирскай стрелковай полка үс батальонун хамаандалаан үс ый устата урут таба туттарбатах донской баандатын эспитэ и я строду бу операцияны кыайыылаахтык толорбутун иһин бойобуой кыһыл знамя орденынан үһүс төгүлүн наҕараадаабыттара и я строд сс үһүс интернационал аатынан үрдүк тактическай стрелковай оскуола толору курсун үөрэнэн бүтэрбитэ и строд үгүс байыаннай мемуарнай айымньылар автордарынан буолар оччотооҕу кэмҥэ кини кинигэлэргэ ыччаты байыаннай патриотическай иитиигэ уһулуччу суолтаны ылбыттара дойдуга киэҥ далааһыннаах репрессия саҕана сыллаахха олунньу күнүгэр тутуллан хаайыллыбыта кинини рсфср холуобунай кодексын ыстатыйаларынан сэбиэскэй былааһы утары террористическэй тэриллиигэ кыттыы буруйдааннар сыл атырдьах ыйын күнүгэр сууттаабыттара уонна ол күн ытыллыбыта сыллаахха от ыйын күнүгэр реабилитацияламмыта сунтаар саха сирин улууһа сунтаар улууһа саха өрөспүүбүлүкэтин улууһа киинэ сунтаар сирин иэнэ тыһ кв км дьокуускайга диэри ырааҕа сиринэн км уунан км салгынынан км с сурутуу көрдөрөрүнэн олохтоохторун ахсаана тыһ киһи улуус республика арҕаа өттүгэр тайаан сытар сирин ньууругар хаптал хайалаах сир баһыйар улууска кыһыл көмүс бороҥ чох туус эмтээх бадараан үөскээбит сирдэрдээх тохсунньу ыйга орто температура кыраадыс от ыйыгар кыраадыс сылаас сыл устата мм сөҥүү түһэр сүрүн өрүһэ бүлүү төрүттэммит күнэ дьыла сыл тохсунньу кунэ экономиката тыа хаһаайыстыбатыттан тутулуктаах олохтоохтор ынах сылгы сүөһү иитиитинэн оҕуруот аһын уонна туораахтаах культураны үүннэриинэн дьарыктаналлар сунтаарга эти үүтү оҥорор комбинат олохтоох промышленность тэрилтэлэрэ кэмпэндээйигэ туус собуота улэлииллэр ыйынньык баһа сунтаар сирин биир киэн туттуутунан кэмпэндээйи курордт буолар манна сир анныттан тахсар туустаах эмтээх уу баар өссө с тобольскай воеводалар ыыппыт киһилэрэ воин шахов буут тууһу хостообуттаах эбит омуктара сахалар нууччалар эбэҥкилэр эбээннэр атыттар дьонун ахсаана с тыһ киһи эбит улууска тыа сиринээҕи муниципальнай тэриллиилэр бааллар сунтаар сирэ уота ыһыаҕынан оһуокайынан сахалыы куоластаах ырыаһыттарынан аатырар с зверев кыыл уола н е петров а амбросьев е захарова о д а биллэр норуот ырыаһыттардаахтар сылгы диэн бүтэй туйахтаах кыыл уус аҕыс көрүҥүттэн биирэ үүтүнэн иитиллээччилэргэ киирэр сылгы билиҥҥи тас көрүҥүгэр тиэх мөл сыл устата кыра саыл саҕа кыылтан эволюциялаан кубулуйбута кии сылгыны биһиги эрабыт иннининэ сыллартан ииппитэ б э и аты эуразия континеҥҥа бүтүннүүтүгэр ииппиттэрэ билигин пржевальскай ата эрэ хаҥыл хаалбыт ат билигин биьи бириэмэбитигэр саамай наадалаах ат буолар тозо диэтэр туалаах кулун төрүөҕүттэн ыйыгар диэри убаһа түөлбэ дааҕыска күһүнтэн биир сааһын туолуор диэри тый биир сааһыттан икки сааһыгар диэри эскэл тый эмньик ийэтин эмэн улааппыт тый тиҥэһэ икки сааһыттан үһүгэр диэри атыыра тицэһэ соногос тыһыта тинэһэ кытыт дэнэр кытыылыыр үс сааһыттан түөрдүгэр диэри түөрдүгэр үктэммит атыыра кытыылыыр соноҕос тыһыта кытыылыыр кытыт дэнэр сылгыны түөрт сааһыттан биэһигэр диэри атыырын түөртээх соноҕос тыһытын түөртээх кытыт дэнэр соноҕос биэс сааһыттан алтатыгар диэри тыһыта биэстээх кытыт дэнэр сылгыны алта сааһыттан үөһэ арааран ааттаабакка аты ат биэни биэ атыыры атыыр дэнэр туҥуй биэ маннайгытын төрүүр биэ баайтаһын биэ оҕото суох уойбут биэ миҥэ ат көлүүр ат сивцев ефрем степанович таллан бүрэ үчүгэй өлүөнэ ырыаһыта саха биллиилээх бэйиэтэ уус уран тыл хатыламмат маастара тылбаасчыт таллан бүрэ сыллаахха кулун тутар гы күнүгэр өлбүт кини саха бары поэттарыттан адьас атын ураты айар суоллаах омос тута өйдөммөт ардыгар түүл бит курдук илэтэ чахчыта биллибэт сороҕор наар муна тэнэ саарыы мунаара сылдьардыҥы хоһооннорун уонна поэмаларын тоҕо эрэ тартаран ааҕабын хаста да төхтөрүйэн эргилиннэхпинэ улам дириҥээн сыыйа кэҥээн бараллар ыраах айаҥҥа иннигэр улахан өрүс тардыыта биллэн сырыынньа сыыры түһүү саҕаланан сырдык килбиэн эҥэлдьийэн эрэрин курдук рафаэль баҕатаайыскай бэйиэт кини поэзиятын тыла эмиэ биллэр көстөр уратылаах кини истиилигэр суруйар ньыматыгар сөп түбэһэр тыл кини саха баай саха ийэ тылын дириҥ билэччитин эрэ курдук сыһыаннаспат кини саха тылыгар сыһыана син биир көһөҥө тааска скульптор үүнээйилэр суортарыгар мичуринец аан дойду дорҕоонноругар композитор сыһыаннарын курдук сыһыан кини өрүү тыл ойуулуур оһуордуур кэриҥин кыаҕын кэҥэтэр иһин охсуһар ол иһин кинилэри араастык ардыгар саҥарар тылга табыгаһа да суох курдук алтыһыннарар наада буоллаҕына тылы кылгатар уһатар эбэтэр атын дорҕооннору эбэр диэн таллан бүрэ туһунан саха норуодунай бэйиэтэ сэмэн данилов этэн турар сахаҕа кыталык куба ытык көтөрдөр кинилэри өлөрөр аньыы таллан бүрэ норуот ол өйдөбүллэригэр тирэҕирэн психологическай өттүнэн күүстээх саҥа киһи уобраһын айар бар дьон туһугар кэрэтик өлүү планетарнай таһымнаахтык бэриллэр маҥан хаараг мифическэй хараҥа кубалыы сытар герой дууһа кыланыытын эдэр олох быстах өлүүгэ түбэһэр абаккатын толору биэрэр курдук василий сивцев бэйиэт тарскай григорий семенович тылбаасчыт уонна библиограф ссрс суруналыыстарын уонна суруйааччыларын сойуустарын чилиэнэ саха асср култууратын үтүөлээх үлэһитэ дьокуускай совпарт оскуоланы бүтэрбит иркутскайдааҕы пед институтка үөрэммит сс дьокуускайга бибилитиэкэҕэ сыл үлэлээбит онтон сыл старшай библиограф сс сс сылтан сыллаахха диэри дириэктэри солбуйааччы уонна тэҥҥэ кыраайы үөрэтии салаатыгар сэбиэдиссэй г с тарский саха тылыгар м горькай л толстой и тургенев а чехов р киплинг р роллан айымньыларын тылбаастаабыта өрөспүүбүлүкэ култууратын министиэристибэтин уонна өрөспүүбүлүкэтээҕи бибилитиэкэ бочуотун кинигэлэригэр киллэриллибитэ библиография кинигэлэрин ааптара ол иһигэр русская художественная литература в переводе на якутский язык русские писатели о якутии русская художественная литература якутии за лет п черных якутский ону таһынан летопись печати якутской асср календарь знаменательных и памятных дат писатели восточной сибири диэн ыйынньыктары таһаарыыга кыытыбыта ойоҕо людмила сергеевна ковынина бибилитиэкэ үлэһитэ этэ оҕолоро уол уонна кыыс михаил николаевич тимофеев терешкин иккис нөөрүктээйи нэһилиэгэ сунтаар улууһа ангарск иркутскай уобалаһа саха бастакы үрдүк үөрэхтээхтэриттэн биирдэстэрэ поэт ссрс суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ экономист этнограф сунтаар улууһун кулубата георгий петрович терешкин күтүөтэ кини соҕотох кыыын евдокия георгиевна кэргэнэ бэйэтэ тимофеевтар диэн халыҥ сунтаар аймаҕын тутаах ыалын аҕатын баылыгын николай иванович тимофеев уола николай иванович эмиэ өр сылларга сунтаар улууун кулубата буола сылдьыбыт киһи эбиитин кини аҕата уйбаан тимофеев токур уйбаан эмиэ сунтаар аатырбыт өр сылларга кулубалаабыт киһи бу токур уйбаан уонна бары да тимэппиэйэптэр удьуордара улахан модьу аарыма күүстээх дьоннорунан биллэллэр токур уйбаан дьону кытта төбөтүн оройунан кэйсэринэн аатырбыт элбэх киини оннук гынан охторон турардаах георгий терешкин буоллаҕына өлүөхүмэттэн төрүттээх сунтаарга кэлии киһи ол эрээри сатабылынан бүлүү сүнньүгэр саамай баай кии буолбутунан аатырар харчыта элбэх этэ бэйэтэ кэтэх үбүлээн сүүрбэччэ таҥара дьиэтин элбэх оскуола туттарар парижка сотору сотору суксуруар үһ баайын харайа уонна николай ыраахтааҕыттан орден святой анны ылар ол сылдьан баар суох кыыын дусяны тимофеевтар улахан уолларыгар михаилга биэрэр ньукулай михаил аҕата көмүс бөҕөтүн кутан биэрэр терешкиҥҥа на рубеже веков диэн кинигэни ааҕыҥ автора м н тимофеев терешкин ол эрэн син биир терешкин соҕотох кыыын биэрэрин иин мин араспаанньыйабын бэйэҥ ааккар эмиэ кыбыт диэбит ол курдук бии биллэхпит буо тимофеев терешкиннар хайдах үөскээбиттэрин поэт экономист этнограф михаил николаевич тимофеев терешкин с сунтаар улууһун с нөөрүктээйи нэһилиэгэр төрөөбүтэ дьоно абааһыттан куоттараннар ыалга иитиллибитэ сыллаахха ыам ыйыгар сунтаар сыаркап приходун оскуолатын бүтэрбит балаҕан ыйыгар дьокуускайдааҕы духуобунай училищеҕа үөрэнэ киирэр сыллахтан сыл муус устарыгар дылы дьокуускайдааҕы духуобунай семинарияҕа үөрэнэр онтон дойдулуур иккис нөөрүктээйи нэһилиэгэр сир үллэһигин биэдэмэһин оҥорооччунан аҕатын лааппытыгар бирикээсчигинэн үлэлиир сыллаахха үөрэҕин салгыы диэн ааттаан дьокуускайга бара сылдьар табыллыбакка төннөр төннөн иһэн сынок борохуокка сыылынайдары кытта билсэр бу кэмҥэ бастакы хоһоонун суруйар сыл сэтинньи күнүгэр послание к якутской интеллигенции по вопросу земского управления в якутской области суруйар томскайдааҕы государственнай университет юридическай факультетыгар үөрэммит революция иннинэ учууталынан суруксутунан үлэлээбитэ сэбиэскэй былаас сылларыгар атыы эргиэн тэрилтэлэригэр араас хаһаайыстыбаннай үлэҕэ үлэлээбитэ тимофеев терешкин айымньылара революция инниттэн кыралаан бэчээттэнэллэрэ ол эрээри ордук биллибит айымньыларынан сахалар сэриигэ сахалар тыылга диэн аҕа дойду улуу сэриитин саҕана суруйбут хоһооннорун хомуурунньуктара буолбуттара нууччалыы сахалыы уонча кинигэни таһаартарбыта анисимов в саха народнай ырыаһата төрөөбүтэ сыла туолуутугар чолбон с тиит саха иригэр элбэх сиргэ үүнэр мас ирбэт тоҥҥо улахан буола улаатарын дьиктиргииллэр онто маннык быһаарыллар сүрүн силиһэ эдэр эрэ маска баар эбит улааппытын кэннэ онто өлөн хаалар аҥаардас оҕос силистэрэ хаалаллар эбит тиит мас тыа биир сүрүн маа тиит мастар сүрүннээн бу дойдуларга үүнэллэр россия саха сирэ кытай финляндия швеция норвегия дания ахш канада германия австрия англия эстония дьоппуон биллэн туран бэс мастан өлүүтэ нууч процент үрдүк тоҕо диэтэххэ кинилэр сииктээх сиргэ үүнэллэр аҥаалык бөдөҥ куруҥ тиит титирик эдэр тиит иһирик хойуу кыра титирик бөлкөйө томпо улууһа саха сирэ улууһа киинэ хаандыга бөһүөлэк төрүттэммит күнэ дьыла сыл ыам ыйын күнэ сирин иэнэ тыһ кв км дьокуускайга диэри ырааҕа сиринэн км уунан км салгынынан км сыллааҕы сурутуу көрдөрөрүнэн олохтоохторун ахсаана киһи сыллааҕы сурутуу түмүгүнэн омуктар ахсааннара уонна өлүүлэрэ маннык сахалар киһи нууччалар киһи украйыыннар киһи эбээннэр киһи татаардар киһи эбэҥкилэр киһи атыттар киһи улуус киһитин ахсаана сылга киһи улуус саха сирин илин өттүгэр тайаан сытар сирин ньуура араас сыл устата мм сөҥүү түһэр сүрүн өрүстэрэ томпо алдан улуус иһигэр эриэккэс сир былыр былыргыттан ураты баай флоралаах лэкэ хайата баар күн бүгүн улууска муниципальнай тэриллии баар ол иһигэр тэ куораттыы тииптээх куораттыы тииптээх бөһүөлэктэргэ тыһ киһи тыаларыгар тыһ киһи олорор тополинай сэлиэнньэтигэр сүрүннээн эбээннэр олороллор улууска хорҕолдьун алтан сибиниэс сурьма молибден кыһыл уонна үрүҥ көмүс таас чох о д а туһалаах баай арааһа баар федор шарыпов кыһыл көмүстээх руднигын туһунан сибидиэнньэлэр өссө сс биллибиттэрэ улууска промышленность күүскэ сайдар экономикатыгар сүрүн миэстэни чоҕу хостооһун ьлар тыа хаһаайыстыбата промышленноһы кытары тэҥҥэ сайдар олохтоохтор тыа хаһаайыстыбатынан сылгы ынах сүөһүнү табаны килиэккэлээх кыылы иитиинэн кылааннаах түүлээҕи бултааһынынан оҕуруот аһын үүннэриинэн дьарыктаналлар томскай сибиир куората томскай уобалаһын уонна томскай оройуон киинэ арҕаа сибииргэ томь өрүс үрдүгэр турар бөдөҥ үөрэхтээһин билим киинэ вуз чинчийэр институт нии бааллар куоракка былыргы үйэлэрдээҕи мас уонна таас дьиэлэр элбэхтэр куоракка бэйэтигэр тыһыынча киһи олорор муниципальнай тэриллии сиригэр тыһыынча киһи сыл томскай куорат былыр былыргыттан саха сиригэр сабыдыаллаах этэ мантан сылдьар хаһаахтар дьокуускайга кэлэн сулууспалыыллара ыраахтааҕы илиитигэр олохтоох дьону киллэрэллэрэ бастакы саха үрдүк үөрэхтээхтэриттэн үгүстэрэ бу куоракка үөрэммиттэрэ николай желобцов иван ефимов георгий ефимов билигин да саха устудьуоннара бу куоракка үөрэнэллэр сыллаҕы арассыыйа биэрэпиһин түмүгүнэн манна сахабын дэнэр киһи олохтоох эбит тохсунньу сыл бастакы ыйа кыһын оройо тымныы өрегөйө ый саҕаланыытыгар үгэс курдук күнү уһатардыы былытырар үгэстээх тохсунньуга тоҥсоҕой маһы тору латар тураҕас сылгы күн уотугар туорайдыыр диэччилэр күнү дьылы билгэлээччилэр тохсунньу ыйы от ыйыгар сөп түбэһиннэрэллэр тох сунньуга тымныйдаҕына от ыйыгар кураан буолар оттон хаардаах былыттаах буол лаҕына ардахтаах ыйы күүтэллэр былыргы сахалар ый үргэли кытта алтыһыытын кэтээн көрөөччүлэр үчүгэй дьыл буоларыгар алтынньы сэтинньи ах сынньы тохсунньу олунньу кулун тутар ыам ыйын күннэригэр алтыһар оттон кураан дьыл кэлэригэр хойутаан алтыһар ороһуоспаҕа сибээккэҕэ былыргы итэҕэл этэринэн сүллүүкүттэр оһох оттооччу лара тахсаллар бу кэмтэн кириһиэнньэҕэ диэри тымныйар сүллүүкүттэр оҕолоохторо эргэ саҥа дьылга баһылайапка тахсаллар сүллүүкүн таҕыстаҕына бит билгэ дэлэйэр бу кэмҥэ түһээбит түүл иччилээх тойоннооһуна дьиҥнээх буолар биттэммит бит олоххо киирэр диэн этэллэр тохсунньу ыйга сааһы уонна сайыны билгэлииллэр тымныы буоллаҕына сөрүүн буолар сьглаас буоллаҕына сайын куйаас буолар тохсунньу ыйы от ыйа батыһар тибии түстэҕинэ от ыйыгар сөрүүнү күүтэллэр тохсунньу ый бастакы күнүгэр чолбон сулустардыын атахтастаҕына тыаллаах күн буолар күүстээх тыал түстэҕинэ от ыйыгар хаһыҥныыр ый бүтүүтэ сис былыт кэллэҕинэ хаар түстэҕинэ тымныы уҕарыыр ой дуораана түстэҕинэ тымныы сатыылыыр оттон ой дуораана сүттэҕинэ на мырыыр мастар халыҥ хаары сүгэһэрдэннэхтэринэ халаан уута кэлэр күүстээх тыал түстэҕинэ от ыйыгар хаһыҥныыр в в бартольд диэн биллиилээх арабист суруйарынан иртышка айаннаан кыһын енисейы мууһунан бүрүллэн турдаҕына туораан тохтоо бөхө енисей кыргыстарын биэс кинээстэрин бас бэринэллэригэр күһэйбит тыатааҕы норуоттары бас бэриннэрэргэ кэлин чыҥыс хаан тоҕо эрэ бэйэтэ барбакка эрэ джучи уолун ыыппыта киниэхэ бары тыаҕа олохтоох биистэр бэл сэрииһит туматтар уонна кыргыстар олус диэн ытыктаан рүҥ хотойу туттараллара сылга уордаах чыҥыс хаан туох баар баараҕа аармыйатын кытта иртышка тиийбитигэр меркиттар союзниктара ойраттар бүүс бүтүннүү кыргыллар ыксалга түбэһэн тиһэх меркиттар саһан олорор сирдэригэр сирдьит буоларга күһэллибиттэр манна хара кытай сиригэр найманнар тобохторо кучлук хаан баһылыктаах тохтоо бөхөлүүн холбоһон улан дабаан сиһигэр бөҕөргөтүү туттан күннэри түүннэри сэриигэ бэлэмнэнэ сылдьаллар эбит монгол аармыйата кыра ыккый суолунан хара тайҕаны туораан меркиттарга эмиэ соһуччу уоран тиийэн саба туспут тохтоо бөхө эмиэ идэтинэн куотаары оҥостуммут ыксалга тубэспит саҥардыы дуулаҕа бэргэһэтин кэтэ сатыы турдаҕына монголлар кытайтан аҕалбыт кириэппэси ытар аарыма улахан чаачар охторунан ытан икки атахтаахха төрүү илик сүдү бухатыыр хабарҕаҕа табыллан өлөн охтон түспүт ону уолаттара өстөөх ытыалыы турдаҕына хайдах да кыайан бэйэлэрин кытта илдьэ барар да көмөр да кыахтара суох буолан ыксааннар төбөтүн быһан баран бэйэлэрин кытта илдьэ куоппуттар рашид ад дин хаста эмэ бигэргэтэринэн тохтоо бөхө бэйэтин кэмин уһулуччулаах полководеһа эбит ол курдук олох эдэр сылдьан түмэлдьин төрүөн быдан иннинэ кадан тайша баһылыктаах монголларын кытта иккитэ сэриилэспит онно быдан элбэх киһилээх сэрии төгүрүйбүтүн кэннэ бастакытыгар иккиһигэр олус ыараханнык бааһыран баран өстөөх хаба ортотунан ойон тахсан куоппута биллэр итини барытын монголлар аһары сөҕөннөр уос номох оҥостон кэпсиир эбиттэр уонна йэлэр устата монголлар тохтоо бөхө монголия дьиҥнээх ыраахтааҕыта этэ диэн өйдүү саныы сылдьаллара биллэр рашид ад дин тохтоо беки улуу эмир улуу сирдьит этэ диэн ааттыыр улуу меркит норуотун ыраахтааҕыта диэн аат биэрэр тохтоо бөхө эмиэ хотторбутун кэннэ кинини арыаллаан бииргэ сылдьыбыт меркит үтүөлэрэ кумах куйаарга куоппуттара монгол сэриилэрэ бэрт түргэн үлүгэрдик бары ууга тиэрдэр суоллары барытын бүөлүүр гына туруоруллубуттара монгол аттаах сэриитэ тилэх баттаһан иһэр буолан меркиттар сыыйа көҕүрээтэр көҕүрээн испиттэрэ ол эрээри бэрт өр кэм устата ааһан иһэр монгол этэрээттэригэр эмискэ саба түһэллэрэ саха номоҕор кэпсэнэринэн саха төрдө буолбут эллэй боотур аҕатын татаар тайманы кытта татаар нууччаны кытта сэриилэспит кэмигэр кумах куйаар устун куоталлар күнүһүн саһан түүн айаннаан окко түспүт таммаҕынан күөмэйдэрин хатаран айаннаабыттара диэн сэһэн буолар аттарыгар солкону баайан баран куоппуттара эмиэ кэпсэнэр онтон уутун ыган ылаллара диэн буолар нуучча диэн ниуча чжурчжэнь омук кэпсэнэр буолуон сөп кырдьык тохтоо бөхө уолаттара киин азия кумах куйаардарыгар хоту кытайы баһылаан олорбут чжурчжэннэри кытта монголлар сэриилэһэ сырыттахтарына тыылларыгар суоһаабыттара биллэр монгол сэһэннэрэ кэпсииллэринэн аан дойдуну баһылыы баран иһэр монгол армияларын суолларыгар киһитэ суох кумах куйаардарга бэрт өргө диэри хорсунтан хорсун меркит буойуттара утары турунан кэбиһэллэрэ үһү биир сымыыт ханна сытыйбатаҕай биир уол оҕо ханна төрөөн ааспатаҕай синэ биир диэн саха өс хоһооно арааһа бу кэмҥэ үөскээбит буолуон сөп тохтоо бөхө уолаттара аҕаларын төбөтүн хааһахха уга сылдьан куоппут буолан эллэй аҕатын татаар тайманы хааһахха уган баран күрээбитэ диэн сэһэн үөскээбит буолуон сөп меркиттар сорохторо уйгурдар сирдэригэр ордубут меркиттар уйгуурдары биир түүр норуоттар бары монголлары утары туруоҕун диэн илдьит ыыппыттар ону чыҥыс хаантан өлөрдүү куттанан меркиттар посолларын уйгур идикута өлөртөрбүт мантан сылтаан меркиттар тобохторун кытта уйгуур аармыйата сэриилэспит уйгуур идикута чыҥыс хааҥҥа барыларын өлөртөөтүм кыайдым хоттум диэн илдьит ыыппыт ол эрээри аҕыйах кэм буолан баран найманнары кытта кыраныыссаҕа меркиттар эмиэ монголлары кытта сэрии тэринэ сылдьалларын туһунан чыҥыс хаан истибит бэрт түргэн үлүгэрдик меркиттары утары сэриигэ эмиэ субудай ыытыллыбыт джем өрүскэ тиийэн кудуну кытта сэриилэһэн меркит бииһин кыайдым барыларын имири эстим диэн эмиэ суһал үөрүүлээх илдьити ыыппыт ол эрээри коду кудай бухатыыр мүлчү туттаран кыпчаак истиэбигэр казахстаҥҥа куоппута биллэр рашид ад дин суруйарынан тиһэх сэриигэ олус аһары бэргэнник уонна сымсатык оҕунан ытарынан аатырбыт культукан мэргэн кыргыһыыттан ойон тахсан кыпчактарга куоппут кыпчактар маннай меркиттарга комолоһуох буолан эрэннэрбиттэр ол эрээри джучи хаан баһаам элбэх киһилээх сэриилээх кыпчак истиэбин кыраныыссатыгар суоһаабытыгар бас бэринэллэрин туһунан биллэрэ охсубуттар меркиттар эмиэ бэйэлэрэ эрэ улуу аармыйаны утары туран хаалан хаалбыттар монгол икки тумэнэ србэ тыһыынча улуу полководецтар субудай уонна джебе салайааччылаах меркиттары кайлы уонна кимач урэхтэргэ ситэн улуу кыргыһыыга барыларын имири кыргыбыттар рашид ад дин суруйарынан манна тохтоо саамай кыра уола культукан мэргэн билиэн ылыллыбыт чильгир уола джучи культукан монгол номоҕор киирбит бэргэн ытааччы буоларын истибит буолан хайдах ытаргын көрдөр диэн көрдьөспүт онуоха кый ыраах туруорбут сыалларын бастакы оҕунан таппыт иккис оҕунан бэйэтин оҕун ортотунан хайа ытан кэбиспит джучи маны олус диэн сөрү сөҕөн аҕатыгар бу киһини өлөрдөххө хайдах да табыллыа суох оннук икки атахтаахха үөскүү илик үтүө мааны киһи диэн суһал илдьити ыыппыт онуоха чингисхан меркит курдук куһаҕан омук бу күн сиригэр суох наһаа элбэхтэ сэриилэспит сорбун киҥмин хааммын алдьаппыт дьон эмиэ куоттаҕына алдьархайы оҥоруоҕа бас бэриннэрбит дойдуларбын норуоттарбын төттөрү былдьаан ылыан сөп онон хайдах да өлөрүллэҕинэ эрэ сатанар диэн буолбут онон джучи уол манна эрэ бэйэтэ уонна аҕата төрөөбүт кистэлэҥнэрин культукантан истэн быраатын тыыныгар турартан дьиксиммит буолуон сөп курдук ол эрэ кэнниттэн культукан өлөрүллүбүтэ диэн суруллар кини бу күн сиригэр тиһэх меркит этэ диэн буолар ол эрээри тыгын аата били хоро төрдүгэр дылы буолан туохха да кыаттарбатах дьонуй диэн күлэрэ эбитэ үһү диэн баар сарсыҥҥы күнүгэр кэлбит сүүһүнэн тыһыынча ахсааннаах мухаммед текеш хорезмшах аармыйата кыргыһыы хонуутугар биир эрэ тыыннаах олус ыараханнык бааһырбыт меркит бииһин буойунун булбут аатырбыт суолурбут улуу моҥуоллар аҕыйах уонча киһини кытта хас эмэ күнү быһа эр биир киирсибиттэрин дьиктиргээн хорезмшах аармыйата моҥуоллары эккирэппит кыргыһыы канглы бииһин сиригэр буолбута биллэр тувинецтар сайн урянхаецтар диэн үйэҕэ тыатааҕы омуктар ортолоругар бэлиэтэммит биис удьуордара буолаллар рашид ад дин туоулуурунан бу сайн урянхилар тыалаах хайаҕа эрэ олорор буоланнар ураанхайдар диэн аатырбыттар ол эрээри дьиннээх ураанхайдар буолбатахтар рубрук суруйуутугар оренгаи диэн баргу хонуутугар олорор туу хайыарынан муус устун олус түргэнник сүүрэр булчут омук баарын бэлиэтиир манна бара баргузин диэн байкал хоту илин өртүгэр баар киэҥ хочо ааттанарын бэлиэтиэххэ син манна кырдьык ураанхайдар истиэптэрэ диэн сир баар онон сайн урянкаецтар тувинецтар өбүгэлэрэ үйэҕэ олох да байкал таыгар олорбуттара буолаарай диэн ыйытыы үөскүөн сөп дьиикэй тыатааҕы омук диэн өйдөбүллээх монголияҕа дархаттар биитэр урянкаецтар диэн бааллара биллэр дьиҥэр кинилэр тувалар буолаллар кинилэр бэйэлэрин уйгуурдар дэнэллэр эбит дархаттар диэни көҥүл босхоломмут дьон диэн өйдүөххэ син кинилэр өбүгэлэрэ монголларга унаган боҕол ол аата кулут эбиттэр онтон удачи диэн кинилэртэн полководец кииэхэ биир тыыынча ураанхай буойуннаах чингисхан уонна кини удьуордарын көмүллүбүт сирдэрин харабыллыыр ытык эбээинэс сүктэриллибит маны таынан арҕаа монголияҕа кобдо аймаҕар бэрт аҕыйах киилээх урянх норуота баарын бэлиэтиэххэ син кинилэр ойууннарын илдьэ сылдьаллар эбит дархаттартан туунан омук кимтэн төрүттээхтэрэ өссө ситэ биллэ илик манна тувинецтар субудай урянкит бииин киитэ буоларынан өбүгэбит дии сатыылларын ырытыахха сөп өссө кини уола эмиэ аатырбыт полководец урянхатай чыҥыс хаан түөрт күлүгүттэн биирдэрэ джэльмэ эмиэ бу биистэн төрүттээхтэрин ыйыахха син ол эрээри бу урянкит бииэ тувинецтар өбүгэлэрэ буолар сайн урянхайдартан олох атын төрүт былыр монгол састаабыгар киирбит ытык сээн саҕаланыыта монгол өбүгэтэ добун мэргэн табаны сүгэн иэр ураанхай киитин көрсөн таба үссэнэн ааабыта сээргэнэр монгол төрдө буолбут бодоньчар бэйэтин бырааттарын кытары ыаллыы ураанхайдары кулут чаҕар дьон оҥостубута кэпсэнэр онтон ылата урянкиттар чингисхан ууугар борджигиннарга хамначчыт дьон буолбуттар ол сиэринэн субудай чингисханы кыргыһыы кэмигэр харабыллыыр чаҕар киинэн өр кэм олоро сылдьыбыт туматтары хантан дуйэн кэлбит норуот диир буоллахха ураанхай кыраайа диэн биллибит туваттан торуттээхтэрин ыйыахха син туматтары гс ученайдар былыргы уйгуурдарга онтон трдэргэ киирсэр тува сиригэр олорбут дубо бииһин удьуордара диэн ыйаллар кытай суругунан дубо с бииһэ дубо тумат эчжи эчжень урянха милиге меркит хоту кыра муора кытыытыгар олорбуттара биллэр и бичурин хубсугул клэ диэн тылбаастаабытынан билинни тува сиригэр олохтоох биис диэн йдбл скээн хаалбыт бары рстэр бу клгэ бэйхэй кэлэн тэллэр диэн этии уонна монгол кэлиитигэр меркиттар уонна туматтар байкал таһыгар олороллоро кэккэ ыйытыыны скэтэр холобур хубсугулга биир да улахан рс кэлэн тспэт эбит аны туран дубо тумат уонна курыкан хори биистэрэ бииргэ ахтыллаллара баар кытай суругар дубо бииһин хайыһардаах трдэр мума тугю диэн ааттыахтара дуо биир кытай суругар этиллэринэн былыргы дубо бииһэ балыктаан уонна бултаан эрэ айагын ииттинэрэ биллэр ол иһин самоди т рттээхтэр быһыылаах диэн сабагаланар атын сурукка олус чгэй элбэх сылгылаахтара биллэр онон бу дубо тумат норуота былыргыттан араас гэстээх биистэртэн турар дуу диэн санаага кэлэбит туматтар согуруу сибиир атын биис уустарын курдук меркит хааннаах джучи аармыйата кэлэн бас бэринэрин модьуйбутугар туох да утарылаһыыта суох бас бэриммиттэрэ монголлары утары р туруу трднэн ча саамай кыраһыабай кыыһы хорчи нойонно биэрии диэн чынҥыс хаан суостаах уураага буолбута бу кыргыттар хоринкалар этилэр того дьиктитэй диэтэххэ монгол ытык сэһэнэ кэпсииринэн хаһан эрэ былыр йэгэ туматтартан арахсыбыт хоролор хорилар биистэрэ кн кэлэн монгол трттэрин кытта ыалласпыт монгол трдгэр тахсыбыт хоро кыыһын алан куону онтон ыла бары монгол биистэрэ саамай ытык трттэринэн билинэр хоро трттээхпит диэн киэн туттунар буолбуттар алан куоттан трттээх монгол биистэрэ т трттээх нирун ньургун биитэр ньуурун диэн киэптэнэр буолбуттар оттон алан куоттан трттэммэтэх трт былыргы монгол биистэрэ чагар хамначчыт дьон дарлекин диэн ааттаммыттар монгол сэһэнэ кэпсииринэн бу кэмтэн ыла монгол норуотун туох эрэ биллибэт кс буулаабыт ол курдук алан куо ытык куттан оголоммут ол оголорум удьуордара аан дойду баһылыктарынан атын дойдулар ханнарынан буолуохтара диэн эппит оччолорго туматтары дойдухул сохор олбтн кэннэ кини ойого эмис ботохой салайара холобур дойдухул сохор аатын саха баһылыга дойдууһа дарханы кытта тэннии тутуохха соп курдук хорчи нойону уордайбыт туматтар бэйэлэригэр хаалларбыттар онтон туматтарга чынгыс хаан ойраттар баһылыктара худука беги туматтар тылларын уонна тыатаагы биистэр гэстэрин чгэйдик билэр киһини ыыппыт манна сурулларынан монголлар бу хори туматтары кытта сибээстэһэллэригэр тылларын кыайан йдбт буолан олус эрэйи крсллр эбит онон бу хори туматтар билинни бурят тылынан санарбакка трд сахалыы тыллаах буолуохтарын сп эбит ол эрээри худука беги эмиэ кнл таптыыр туматтар этэрээтин кырган баран бэйэтин чороччу кэлгийэн кэбиспиттэр баарин бииһиттэн ная нойону эн бардаххына багар кыайыан диэбитин ыалдьабын диэн куотуммут дьэ ол кэнниттэн сылга оро турбут туматтары утары чингисхан борохул нойону ыытар монгол сэһэнинэн борохул нойон икки киһилээх инники истэгинэ туматтар харабыллара ыас хара тыанан тэннэ айаннаан иһэн эмискэ саба тэн кырган кэбиспиттэр эрэллээх нойонун борохулу туматтар сиэбиттэрин истэн баран чингисхан олус диэн уордайан бэйэтэ туматтары кытта сэриилэһэ бараары кыммыт бу кутталлаах походка барарын сбэлээччилэрэ нэһиилэ тохтоппуттар арааһа анардас кнэн киһи кыайбат дьоно албыннаан эрэ хотуохха сп диэн сүбэлээбиттэр дрбт бииһиттэн трттээх дорбо докшин билигин ойраттар салаалара сэриини ыллык суолунан сирдээн ээ хайага тахсан баран олус соһуччу кэм буолуо аһыы сии олорор туматтар рдлэригэр мтннэрэн саба тспттэр уонна кыайан хотон билиэн ылбыттар сс тумат буойунун борохулу кмгэ тыыннаахтыы уматан сиэртибэ оностубуттар рашид ад дин суруйарынан монголлар олус улахан кыргыһыылар эрэ кэнниттэн аһары кстээх сэрииһит тумат сэриитин биитэр бииһин бас бэриннэрбиттэр туматтары куһаган санаалаах уонна тн багарбат биис буолалларын иһин монголлар гстэрин кыргыбыттар дьинэр бу да кэнниттэн туматтар оро турбуттара биллэр ол курдук сылга эмиэ енисей кыргыстарын кытта оро туран србэ сыл устата монгол батталыттан босхолоно сылдьыбыттара биллэр кытай юань династиятын монгол императора хубилай хан кинилэри утары кыпчактар корпустарын ыыппыт дьэ ол эрэ кэнниттэн туматтар хам баттаммыттар да байкал таһыттан тиһэх дьон йэ сагаланыыта куотуохтарыгар диэри утарсыы мэлдьи баар быһыылаах туматтар кыргыс үйэтин саҕана саха сиригэр олорбут билигин симэлийбит омуктар биллэрин курдук саха номоҕунан тумат диэн сахаттан туспа быыылаах майгылаах сэрииит биис туймаадаҕа олорбута ону омоҕой кэлэн сэриилээн кыайан бүлүү диэки үүрбүтэ биллэр хас да суол туматтар баалларын бэлиэтиэххэ син нуучча үйэтээҕи докумуонугар туматтар диэн бүлүүгэ олорбут сатыы сахалары ааттыыллар бу сатыы сахалар булдунан уонна балыктаан айахтарын иитинэллэрэ уустарын аата киин сир сахаларын аатыттан олох атынын бэлиэтиэххэ син номохторго ахтыллар туматтар дьирикинэй биитэр тигиилээх сырайдаахтар диэн аатыраллар в в никифоров өлүөхүмэҕэ хомуйбут матырыйаалларыгар тумат диэн тигиилээх сырайдаах олус сэрииһит биис буолара ахтыллар кинилэр бүлүүнэн уонна өлүөхүмэнэн көһө сылдьыбыттар бултаан уонна балыктаан айахтарын ииттинэллэр эбит олус суостаах көрүҥнээх уонна дьулаан быыылаах майгылаах дьон эбит в а туголуков сабаҕалаабытынан туматтар төрүт олохтоох самоди тыллаах уустары кытта буккуспуттар онон түүрдүү ааттаах олохтоох үгэстээх биис үөскээбит кини бүлүү тоҥустарын сүрүн уустарын долгааннары солоҕоннору уонна нюрмагаттары ньурбачаан туматтар удьуордарынан ааҕара европаҕа наар сссры кытта хатыспыт михал дуков стефан штерев эфраим камберов валентин иорданов а нанев курдук европа элбэх төгүллээх чемпионнарын ииппит болгария столицатыгар эмиэ уочараттаах европа күрэһэ россия хамаандатын уһулуччу ситиһиитинэн түмүктэннэ дьахталларга трт кыыс бастаан р кт ба аам этэ онтон со умар тгэн та ыста икки бастаабыт кыыс дойдуларыгар красноярскайга тннн баран массыына саахалыгар тбэстилэр тренердарын райковы кытта массыынанан айаннаан и эн европа сибиэ эй чемпионкалара анна половнева уонна лариса ооржак массыыналар суолтан туораан остановка остуолбатыгар сааллан балыы а а киирбиттэрэ половнева си ин эрэ лрбт буолла ына ооржак туруга ыарахан брн ылбыттар онон греко римляннар софия а икки кы ыл км хасан бароев алексей мишин ылбыттара кыргыттар трд эр дьон биэ и ылыылара улахан хомолтонон тмктэннэ казахстан да истиэбигэр уран уонна кай бииэ диэн тус туспа бэлиэтэнэллэрин санатар то оостоох уран диэн биис кыпчактар ортолоругар баылыыр кілр оруолу оонньообута биллэр кинилэри с м ахинжанов кимактар удьуордарынан билинэр ол курдук уран бииэ илин казахстаііа сыгнак диэн сиргэ югур уйгур диэн дойдуга баылаан олорбут ону таынан бу биистэн хорезмшахтар династиялара іскээбитэ биллэр ол курдук хорезмшах мухаммед текеш ийэтэ теркен хатун сурулларынан бу биистэн тірттээ э атын суруйуунан канглы биииттэн сорох суруйуунан байаут бииигэр киирэрэ кэлин чингисхан хорезмы сэриилээн ылбытын кэннэ бу теркен хатун атын кыпчак ханнарын кытары монголия а кіірллбтэ биллэр онно тиийэн бочуоттаах зонтик тутааччы дуоунаыгар тиксибиттэр онтон кэнники йэлэргэ бу монголия а кіірллбт кыпчак ханнарын дьыл ата биллибэт арай байкал тас іттгэр кыпчактар киэннэригэр олус маарынныыр аттаах кімлэр тар аммыт буоланнар бу байкал диэки сы арыйбыт буолуохтарын сіп диэн саба алааын баар онтон каи бииэ гардизи суруйарынан уйэгэ биистэр улуу кілэригэр кыттыбыта огузтарга каи бииэ диэн баара кэлин бу биис монголлартан тэскилээн малай азия а кісптэ уонна онно осман династиятын тірттээбитэ манна бу биистэр кілэрин кун бииэ са алаабыт бу биис мэччирэі сирин былдьаыыга хотторон уонна кытай кидань омук олус к рбтттэн куттанан ар аа диэки тэскилээбит уонна монголия а олорбут кай бии ин іссі ар аа диэки трйбт бииэхэ интириэи іскэтэрэ бу биии в ф минорскай курдук аан дойду биир бідіі ученайа курыканнары кытта ханыылыы туппута буолар ону таынан и маркварт диэн немец ученайа араб суругар бу кун бииин аатын марка диэн эмиэ аа ар уонна кини марка монголлара диэн ааттыырын бэлиэтиэххэ син маны ырытарыгар россияттан лондона эмиграциялаабыт аан дойду биир суду ученайа в ф минорскай тр норуоттарыгар тылларыгар арай дьокуускай уокурукка марха диэн ааттаах сир баар диэн этэр абульгази диэн йэ автора бэйэтэ чингизид меркиттары маркаттар диэн суруйар онон бу кыпчак истиэптэригэр кігэ меркит бииэ эмиэ кыттыгастаа а дуу диэн санаа іскр кун бииин аатын кунь диэн іссі телелар биистэрин аатын кытта тэннии туталлар эрээри атын дакаастабыла суох манна маркаттар меркиттар былыргы хуннар удьуордара буолалларын кіріххэ син онтон кун бииэ кыпчактар саастааптарыгар киирбитэ кинилэри ба ар монгол тірттээхтэрин иин буолуо атыннык котан кидань диэнтэн бииэ диэн ааттыыллара биллэр бу нуучча былиналарыттан летопистарыттан слово о полку игореве айымньыттан олус киэіник биллэр биис буолар венгрдар кыпчактары олох да куны диэн ааттыыллар кинилэр ортолоругар мілйін курдук бу куннар удьуордара баара биллэр бу куннары хуннар удьуордара буолуон соптоохтор диэн коруу баар тыаһыт николай николаевич павлов репрессияҕа түбэһэн өр сылларга умнууга хаалбыт сэбиэскэй кэмҥээҕи саха суруйааччыта кэпсээнньит тылбаасчыт литератураны ырытааччы оҕо кыра эрдэҕинэ эбэтин сабыдыалыгар улааппыт эбэтэ киэһэ таҥалайынан хабарҕатынан ыллыыр мэник мэнигийээн холуобунньук салтаан саар биир сахалыы вариана охонокоон чуохаан тустарынан остуоруйалыыр манчаарыны киһини өлөрбөтөх барахсан диир эбит ньукулай үөрэниэн олус баҕарарын иһин төрөппүттэрэ билэр киһилэрин көрдөһөн дьиэлэригэр үөрэттэрбиттэр ити кэнниттэн уоннааҕар өктөмнөөҕү икки кылаастаах инородческай оскуолаҕа киирэр ситэтэ суох үрдүк үөрэхтээх республика комсомолун хаһыатыгар литературнай сотруднигынан тылы литератураны чинчийэр научнай институкка научнай сотруднигынан пушкин аатынан республиканскай библиотекаҕа библиографынан нуучча тылын литературатын учууталынан үлэлээбитэ тыаһыт сыллардаахха кэпсээн хоһоон очерк фельетон саха суруйааччыларын айымньыларын туһунан ыстатыйалары суруйан ааптар ырытааччы быһыытынан саха литературатыгар киирбитэ л толстой н островскай м горькай в гюго м зощенко а дейч айымньыларын тылбаастаабыта н павлов икки томнаах нууччалыы сахалыы тылдьыт ааптара суруйааччы революция иннинээҕи саха сирин олоҕун көрдөрөр сэһэннэрдээх айымньы геройдара батталы атаҕастабылы туорааннар өктөөп былааһа кыайан саҥа олоххо актыыбынайдык кыттыбыттарын ойуулаабыта саха асср оскуолатын үтүөлээх үлэһитэ тыгын дархан өлүөнэ өрүс орто сүүрээнигэр уонна бүлүүгэ бэйэтин былааһын тарҕаппыт үйэлэр быыстарыгар олоро сылдьыбыт сахалар баһылыктара линденау суруйарынан тыгын үс олохтоох эбит маҥнайгыта алаҕана уонна куллаты үрэхтэрин икки ардыгар баар эбит иккиһэ табаҕа күөлүн аттыгар үсүһэ сайсары күөлүн таһыгар билиҥҥи дьокуускай куорат турар сиригэр баара былааһа муҥутуур кэмигэр сайсарыга ытык күөл рүҥ күөл кытаанах кырдал диэн сирдэргэ уһаайбалааҕа кини сылгы уонна ынах сүөһүтэ дьоно уонна харалара үлэһит чаҕар дьоно соҕуруу билиҥҥи малдьаҕар нэһилиэгэр диэри хоту нам улууһун кыраныыссатыгар диэри олороллоро линденау бигэргэтэринэн тойон ууһун баһылыгынан мунньан өлбүтүн кэннэ кини кыра уола тыгын анаммыт убайдара аҕабыт биһигини анаабата диэн олус абарбыттар тыгыҥҥа өстөммүттэр мунньан уолаттарын иирсээнэ орто дойдуну барытын аймаабыт саха уустара барыта линденау этэринэн бу охсуһууга кыттыспыттар тыгын намнары чорбоҕор баатыр боотур уустары батас мөндүкээн хоролору анньыһар боотур уонна тарбыах баай сэттэ ини бии бөрө бөтүҥнэри бороҕоннору бэрт хара кытта сэриилэспит аймахтара малдьаҕардар дьөппөннөр наахаралар тыгын тойоҥҥо наар буойун боотур ыытан атын улуустары кытта сэриилэһэргэ наар көмөлөһөллөр эбит ол эрээри бу уустар тыгын кинилэртэн сир дьон көрдөөтөҕүнэ наар аккаастаан ыыталлар эбит ону сэриилии сатаан баран тыгын кыайбатаҕа үһү ходоролортон хара көрдөөбүтүн биэрбэтэхтэрин иһин ураһа киһини утуйа сыттахтарына киирэн имири эһэн кэбиспиттэр ол эрээри линденау бигэргэтэринэн тохтоло суох буолар хаан тохтуулаах киирсиилэр атын уустар бары сыыйа мөлтөөн тыгын былааһын билинэллэригэр эрэ тиэрдибит эллэй диэн ааттан сиэттэрэн а п окладников сахаларга өссө соҕуруу олордохторуна биис уустарын холбоһуга эль баар этэ диэн дакаастыыр онон бу тэриллиини сахалар соҕурууттан илдьэ кэлбит буолуохтарын эрэ сөп линденау суруйарынан сахаларга эллэй удьуордара тойон ууһа диэн аатыраллар эбит страленберг сахалары соҕурууттан дэҥси тархан тегин баһылаан аҕалбыта диэнигэр олоҕуран окладников тыгыннар сахаҕа уруккуттан бааллара диэн дакаастыыр уонна историяҕа биллэр тыгын бу титулы ылбыт биир эрэ киһинэн буолар диэн этэр эмиэ страленберг этиитигэр тирэҕирэн улуу академик тыгын диэн тыл былыргы түүрдэр тегин диэн терминнарын кытта бииригэр туох да саарбах суох диэн этэр страленберг суруйарынан сахалары соҕурууттан дэҥси тархан тэгин диэн киһи баһылаан көһүлээн аҕалбыт тыгын өбүгэлэрин быһыытынан араас номохторго күрсэн дархан мэнги дархан дэги дархан дэли дархан дэри дархан уонна бакгадасын дархан өлэн дархан игидэй дархан мунньан дархан хомуйан дархан диэннэр ааттаналлар бу дарханнар түҥ былыр олорбут хаҥалас аатырбыт тойоно тыгын өбүгэлэринэн уонна аймахтарынан буолаллара кинилэр тыгын курдук биис аҕа баһылыктарын курдук кэпсэнэллэр аһара элбэх боотурдаахтара хамначчыттаахтара кулут дьонноохторо кэпсээҥҥэ киирбит н г золотарев малдьаҕарга суруйбут үһүйээнинэн эллэйтэн чыкын төрөөбүт кини уола олус байан соҕуруу бүрээт омук сиригэр баргузиҥҥа уонна томскайга бара сылдьыбыт кини бас билэр сирэ бүлүү төрдүттэн витим төрдүгэр диэри эбит ол иһин кини дойдулаах сирдээх дойдууһа дархан диэн аатырбыт кини уола хомуйан дархан аҕатыгар ханан да тиийбэт эбит норуотун кыайан салайбатах бас билэр сирдэрэ арахсан хаалбыттар хомуйан дархан уола таас табылы буойун да сэрии да баһылыга буолбатах эбит ол иһин дархан диэн аат иҥэриллибэтэх кини уола өнүйэ баай аҕатынааҕар быдан баай өйдөөх уонна күүстээх баһылык эбит ол эрээри сэрии сирдьитэ дархан кыайан буолбатах кини уолун уордаах күннэй диэн ааттаабыттар бу киһиттэн чыкын хаҥалас уонна чыкын мурман төрөөбүттэр киниэхэ норуот тыгын диэн аат биэрбит кини бүлүү сирин холбоон тыгын диэн аатыран киирэн барбыт бу чыкын диэн аат интириэһинэй былыргы түүрдэргэ өссө чыкан диэн титул баар эбит кытайтан чиновник диэн өйдөбүллээх киирии тыл эбээн диэн тыл кытай суругар үйэҕэ увань диэн суруллубут диэн өссө биллиилээх советскай ученайдар н в кюнер эҥин суруйан дакаастаан тураллар бу увань омук таба көлөлөөҕө биллэр таба миҥэлээхтэрин уонна кинилэр дойдуларыгар муох үүнэрин туһунан бэлиэтээбиттэрэ баар увань диэн ааттаах омугу сороҕор ухуаннар диэн суруйаллар өссө былыргы ухуаннар тобохторо амур диэки билигин да баар диэн ыйаллар бу ухуань диэн өссө хуннар саҕанааҕы маньчжурия диэки көһө сылдьыбыт биис былыргы дунхулары маодунь шаньюй үнтүрүппүтүн кэннэ ухуань диэн хайаҕа бүкпүттэр ухуань диэн иероглиф былыргы ааҕыллыыта увань биитэр овен диэн буолар эбит онтон ухуаннар б э саҕаланыыта модун күүһүрэ сылдьыбыттара хуннары кинилэр бүтэһиктээҕин кыайбыттара кыр өстөөхтөрүн шаньюйдар көмүүлэрин халаабыттара кытай империятыгар кинилэр аттаах сэриилэрэ тоҕо ааҥнаан кииртэлиирэ кэлин үлтүрүтүллэн хоту диэки үүрүллүбүттэрэ манна тоҥустар ааттара былыргы дунху көс омугун аатыгар маарынныыра уруккуттан чинчийээччилэр болҕомтолорун тардар бу ухуаннары сяньбилэри уопсайынан дунху биистэрин монгол тыллаахтар өбүгэлэрин курдук көрүү билиҥҥи наукаҕа киэҥник тарҕаммыт ол эрээри уруккуттан бу биис уустары тоҥустары кытары сибээстээһин эмиэ баар суол ол курдук евгений хелимскай диэн тыл үөрэхтээҕэ кинилэри тоҥус маньчжур тыллаахтарга киллэрэр бэл жужаннар диэн киин азияҕа былааһы ыла сылдьыбыт мөлүйүөҥҥэ чугаһыыр аттаах сэриилээх омугу тоҥус тыллаах буолуохтарын сөп диэн суруйар уйус эбэтэр даарда көҕөн кус бииһин ууһугар киирэр көтөр орто кус тас көстүүтугэр харрахха быраҕыллар уратылара тоботугэр кэтит көҕүллээх сиэрпэ курдук өҕүллүбүт олордоҕуна көстөр куорсуннардаах төбөтүн үрдэ сүүһуттэн кэтэҕэр дылы хараҥа хоҥор сорох сиринэн хара да диэххэ сөп төбөтүн икки өттө уонна моонньун кэннэ хараҥа от күөҕэ көхсө хараҥа долгулдьуйар сурааһыннардаах сыҥааҕа хабарҕата үрүҥнэр моонньун аллаараа өттүгэр от күөхтүҥү хара моойторуктаах түөһэ хараҥа долгулдьуйар ойуулаах ойоҕосторо сиэрэйдэр кутуругун аанна хара тумса ахара атахтара ссиэрэйдэр уйус саха сирин соҕуруу өттүгэр үөскүүр хотугу кыраныыссата хотугулуу кэтирээһин кыраадыһгар дылы тиийэр наһаа элбэҕэ суох көтөр өрөспүүбулүкэ таһыгар карсноярскай кыраай соҕуруулуу илинигэр камчааткаҕа амур өрүс тардыытыгар приморьеҕа илин монголияҕа забайкальеҕа байкаалга сахалииҥҥа уонна дьоппуон арыыларыгар уйаланар сүрүн кыстыктара япония уонна соҕуруу кытай сорҕото вьетнамҥа кыстыыр туймаада хочотугар ыам ыйын иккис декаадатыгар көтөн кэлэр тыһыта уйатын ыам ыйын иккис аҥаарыгар оҥостор сүрүн өттө ыам ыйын бүтэһигэр бэс ыйын саҥатыгар сымыыттыыр уйата сиргэ хойуу от сэппэрээк эбэтэр кыра мастар быыстарыгар буолар биир уйаҕа сымыыт баар буолар сымыытын өҥө саһархайдыҥы маҥан оҕолоро бэс ыйын бүтэһик декадатыттан тахсан бараллар атырдьах ыйын ортотугар көтөллөр балаҕан ыйыгар кыстыктарыгар көтөллөр аһылыгар үүнээйи ас баһылыыр саас уонна күһүн боруу от үнүгэстэрин уонна астарын сиир сайын ону кытта хомустар туораахтаах үүнээйилэр тиит туораахтарын сиир хамсыыр харамайы уу үөннэрэ личинкалара ракообразнайдар кыыкы аҕыйахтык сиир улун эбэтэр өрүс улуна уһун синньигэс тумустаах орто кустарга киирэр сэдэх көтөр атыыра саас дьэрэкээн өҥнөөх буолар төбөтө кынаттара кутуруга хара моонньун иннэ хара бээтинэлэрдээх кытархайдыҥы хоҥор иһэ үрүҥ кынатыгар үрүҥ сиэркилэлээх төбөтүгэр көҕүллээх тумса кыһыл хара үрдүнэн кырыылаах уонна төбөлөөх атахтара оранжевай саха сиригэр улун ойуур зонатыга барытыга уйаланар өлүөнэ дьааҥы уонна халыма хочолорунан муораҕа тиийэ тарҕанар ахсаана ханна да аҕыйах өрөспүүбүлүкэ таһыгар хотугу уонна киин ойуур уонна ойуурдаах туундара зоналарыгар европаҕа азияҕа уонна хотугу америкаҕа баар кыстыыр сирдэрэ курил арыылара дьоппуон арыылара уонна корея аҕыйах ахсааннаах кустар илин камчааткаҕа командор арыыларын таһыгар илин кытайга кыстыыллар хотугу америкаҕа чуумпу байҕал кытылыгар кыстыыллар саас туймаада хочотунан ыам ыйын иккис декадатыгар көтөн ааһаллара саҕаланар маассабай кэлиитэ ыам ыйын үһүс декадатыгар бэс ыйын саҥатыгар буолар саха сирин киинигэр бэс ыйын бастакы аҥаарыгар сымыыттыыр үксүн бу кустар балыктаах улахан күөллэр кытылларыгар хапталга устар өрүстэргэ уйаланар уйаларын сиргэ ойуур саҕата ууга ыган кэлэр сиригэр күөл кытыытынааҕы хонууларга таастар быыстарыгар туттар онто уҥкучахха оту уонна ньуолах түүнү ууран оҥоһуллубут буолар толору уйаҕа от күөхтүҥү саһархай сымыыт баар буолар оҕолоро от ыйын иккис декадатыга тахсан бараллар күһүҥҥү көтүүтэ орто өлүөнэҕэ балаҕан ыйын ортотуттан алтынньы бастакы декадатыгар дылы буолар биирдиилээн көтөрдөр өрүскэ кыдьымах тахсыар дылы баар буолаллар аһылыга балык өрүскэ күстэх кыһыл харах алыһар оҕотун күөллэргэ кыра быччыкылары уонна мундуну сиир арыт уу үөннэрин сиир тоноҕосчуттар ыамаларын уу хомурдуостарын атын үөннэрин сиир сэһэн боло суруйарынан саха омук үс суол өбүгэлээх эллэйи уонна омоҕойу сэргэ улуу хоро ааттанар хоролор көһөн кэлиилэрин туһунан атын номоххо кэпсэнэр улуу хоро диэн ааттаах киһи элбэх киһилээх сүөһүлээх илин диэкиттэн кэлбит бэйэтэ оҕус миҥэлээх көһөн испит алданы амманы тааттаны туораан иһэн ааттаан ааспыт билиҥҥи бороҕон улууһугар мүрү күөлүгэр тохтообут манна этиллэринэн таатта өрүһүн аата улуу хоро ээт татай диэн саҥа аллайыытыттан тахсыбыт билиҥҥэ диэри таттай диэн харыстыыр аат байкал таһынааҕы хоролорго туттуллар эбит улаханнык соһуйдахтарына үөрдэхтэринэ хомойдохторуна өмүрэн этиллэр эбит камчатскай экспедиция матырыйааллара көрдөрөллөрүнэн омоҕой бииһигэр кэлин бурят хоринецтар холбоспуттар онон хоролор туора омук дьоно буолаллар кэлин сахаларга холбоспуттар кинилэр ортолоругар олорон өр кэмҥэ диэри бэйэлэрин тылларын тутта сылдьыбыттар хоролор улуу хоро уонна тыгын баһылыктаах соҕурууттан кэлбиттэр уонна элбэх сылгы ынах сүөһүнү үүрэн аҕалбыттар олохтоох тоҥустары кырган баран кинилэр сирдэригэр олохсуйбуттар тыгын хоролору кытта ытык күөл туймаадаҕа баар таһыгар олохсуйбут байан баран бэйэтин бас билэр сирдэрин кэҥэтэргэ санаммыт гүс сирдэри алданы амманы тааттаны бүлүүнү дьааҥыны кини маҥнай ааттаабыт туймаадаҕа урут эмиэ хоролор олорбуттар кэлин сэрииһит тыгын тойон хоро ууһун күүстээх бухатыырын өлөрөн баран урут хоролор сирдэрин ылбыт уонна бэйэтигэр холбообут урааҥхай уус уран тылга өскө туттуллар саха омугун иккис хос аата бу аат үксүн саха диэн ааты кытары холбоһор урааҥхай саха эбэтэр саха урааҥхайа урааҥхай эбээннэргэ эбэҥкилэргэ ол аата тоҥустарга туох да сыһыана суох тыл бу ыстатыйа сымыйа сорох номохторго саха үөскээбит дойдутунан урааҥхай дойдута диэн баара кэпсэнэр онтон саха төрүттэрэ туох баар баайдарын уонна сүөһүлэрин тиэнэн бу дойдуттан байкал таһыгар көспүттэр ол иһин саха төрдүн быһаарыыга урааҥхай диэн аат төрдүн быһаарыы олус улахан суолтаны ылар урут бу аат киһи диэн суолтаҕа туттуллар эбит маннык аат олус элбэх омукка баара бэлиэтэнэр ол курдук калмыктарга башкирдарга монголларга буряттарга туваларга эбэҥкилэргэ маньчжурдарга уонна алтайдарга маннык ааттаах биис уус баара онон бу аат алтай тыллаахтарга барытыгар тарҕаммыт эбит урааҥхай диэн аат төрдүнэн анаан биһиги ученайбыт г в ксенофонтов дьарыктаммыта кини этэринэн былыр саха урааҥхайдар маньчжурия тоҥус тыллаахтарыгар киирсэллэрэ кэлин бэйэлэрин уратыларын сүтэрэн түүр тылын уонна культуратын ылыммыттара кини урааҥхай диэн тыл олоҕунан орон диэн таба диэн өйдөбүллээх тоҥус тыла буолуон сөп диэн сабаҕалааһын оҥорбута ксенофонтов аатырбыт урааҥхай сахалар диэн үлэтэ уодаһыннаах сылга тахсыаҕыттан ылата наука бу аат үөскээһинин уонна тарҕаныытын туһунан билиитэ өссө дириҥээбитэ г м василевич уранкай уонна эбэҥки урааҥхай диэн ааттар былыргы эбэҥкилэр ааттара буоларын туһунан матырыйаалы саха сирин уонна амур таһынааҕы эбэнкилэргэ экспедициятын түмүгэр хомуйан туспа үлэ оҥорон таһаарбыта кини сабаҕалыырынан уранкай диэн аат түүр тыллаах саха өбүгэлэрэ төрүт олохтоох тоҥустары биитэр эбэҥкилэри бэйэлэрин истэригэр симэлитиэхтэриттэн ылата саха тылыгар олохсуйбута ол эрээри бу санааны соҕуруу түүр уонна монгол тыллаах омуктарга уранкай диэн аат эмиэ тарҕаммыта уонна саха өйдүүрүнэн саха төрүттэрэ өссө соҕуруу олорон маннык ааттаахтара утарар г в ксенофонтов курыкан диэн аат ураанхай диэнтэн урааныкаан курынкан диэн хоһулаһыытыттан үөскээбит буолуон сөп диэн этиитэ билиҥҥи наукаҕа эмиэ көстөр ол курдук алтай тылларын үөрэтэр в и рассадин тофалардарга к буукуба көтүтүллэр онон урынкан диэн ааҕыллар диэн кэпсиир бурят эдэр ученайдара б нанзатов уонна д в цыбикдоржиев эмиэ курыкан диэн тыл урааҥхай диэнтэн үөскээбит буолуон сөп диэн суруйаллар кытай летопиһыгар урааҥхай киһитэ кылгас тиэрэ кэтиллибит тирии таҥастаах уонна кылгас ыстааннаах ойууламмыт атах сыгынньах уонна иннигэр лабаанан эрэ саптыбыт онтон курыканнар уонна дуболар туматтар татаардар курдук уһун саппыкылаах уонна халааттаах ойууламмыттар онон бу ойуулар бу биистэр араас төрүттээхтэрин туоһулууллар ураанхай диэн аат үөскээбит сиринэн кырдьык маньчжурия сирэ буолар ол курдук кэриэйдэр маньчжурдары оранкай диэн ааттыыллар кытай уонна корея источниктара урянха диэн чжурчжэнь бииһин туһунан бэрт элбэҕи кэпсииллэр бу ляодунь урянхаецтара монгол тыллаах этилэр ойраттартан арахсыбыттар кэлин маньчжур буолбуттар былыргы кытай кинигэлэрин тылбаастаабыт н в кюнер суруйарынан уранхай диэн тыл араас суруллуутунан урянхит воланхэ улянха эҥин былыр былыргыттан арҕаа маньчжурияҕа уонна хоту илин монголияҕа олохтоох си хи биитэр кумоси кумохи диэн аатынан биллибит биис суруллубут кытай суругар бу кумоси бииһэ монгол тыллаах сяньби бииһигэр киирэрэ ол эрээри кинилэр төрүттэрэ юйвынь мохой хунн этэ үгэстэрэ түүрдэри кытта биир диэн эмиэ баар дун ху бөлөҕөр киирэр хи си бииһэ хуннартан хотторон баран увань хайа тэллэҕэр тиийэн саспыт манна төрүт олохтоохтору кытта буккуһуу түмүгэр үйэҕэ кинилэртэн увань уонна увань хи диэн биистэр арахсыбыттар бу баларга эбээннэр уонна эбэнкилэр өбүгэлэрин көрөллөр эбэнкилэр кумохи бииһин удьуордара буолаллар онон кинилэр биир суол ааттарынан урааҥхай диэн тыл буолбут ол иһин бу хи бииһин ол аата ураанхайдары тоҥус тыллааахтара тонус тыллаахтар уопсай өбүгэлэрэ буолаллара диэн этии эмиэ баар ол эрээри кумохи ураанхай бииһэ монголлуу тыллаах буолуон сөп төрүт олохтоох тоҥустары кытта буккуһан кинилэр үгэстэрин тылларын ылбыт буолуон сөп константин гаврильевич неустроев урсик саха сириттэн төрүттээх бастакы революционер народоволец саха бастакы үрдүк үөрэхтээхтэриттэн биирдэстэрэ цимакуридзе диэн көскө сылдьар киһи прогимназияҕа киирэргэ бэлэмнээбит сыллаахха дьокуускайдааҕы прогимназияны салгыы сыллаахха иркутскайдааҕы классическай гимназияны онтон сыллаахха петербурдааҕы университет физико математическай факультетын ситиһиилээхтик үөрэнэн бүтэрбитэ манна д менделеев а м бутлеров и м сеченов лиэксийэлэрин истибитэ туйгуннук үөрэммитэ фотосинтез ымпыгын чымпыгын чинчийбитэ бу тиэмэҕэ уһулуччу үчүгэйдик диссэртээссийэ көмүскээбитэ устудьуоннуур кэмигэр петербурга либераллыы санаа күүстээҕэ өрөбөлүүссүйэни тэрийээччилэр элбэхтэрэ а и герцен н г чернышевскай айымньыларын аахпыта сыллаахха а и желябов уонна с перовская куруһуоктарыгар киирбитэ сыллаахха кини быраата михаил бүлүү куоратыгар учууталлыы сылдьан н г чернышевскайдыын билсэр эбит онно чернышевскай дьоҕурдаах уол константин туһунан истэн баран кини дьылҕатын туһугар дьиксинэрин биллэрбит тэрилтэ сыл ахсыннытыгар л буланов уонна н лопатин верхоленскайтан күрүүллэрин тэрийбитэ с саҥатыгар е ковальская уонна с богомолец иркутскай хаайыытыттан күрүүллэригэр көмөлөспүтэ верхоянскайтан сыл ыам ыйын күнүгэр сэттэ сыылынай күрээн олор истэригэр вацлав серошевскай ый кэриҥэ саһа сылдьыыларын эмиэ неустроевецтэр тэрийбиттэрэ төһө күрээһини тэрийбиттэрэ чопчу биллибэт эрээри с күрээһин киһилээх сылга күрээһин киһилээх буолбуттара бу күрээһиннэртэн сылтаан иркутскай түрмэтин үлэһиттэрэ хаайыылаахтары күүскэ хонтуруоллуур буолбуттара сотору кэминэн көҥүлгэ сылдьар дьоону кытта ситимнэрэ биллибитэ ол дьону кэтиир буолбуттара түмүгэр сыллаахха алтынньы күнүгэр неустроев куруһуогун полиция арыйбыта бэйэтин тутан хаайбыта суолталаах уликалар көстүбүттэрэ шифрдар шифррдаммыт суруктар сымыйа пааспардар ыраас бланкалар хаайыылаахтары күрэтэргэ кытытгастаахтарын ырылыччы көрдөрөллөрө суруктарга неустроев аата ааттаммат этэ дедушка уонна урсик диэн хос аата ааттанара бу аат уркуускай диэн тылтан таһаарыллыбыт дииллэр силиэстийэ өр сыл сэтинньитэгэр диэри барбыта саха уобалаһын кытта ситимнэрэ быһаарыллыбыта уобалас туора урдустарын сахалар тоҥустар олохторун дьаһахтарын туһунан бэчээккэ бэлэмнэммит ыстатыйа көстүбүтэ ол эрээри силиэстийэ неустроевы быһаччы буруйдуур кыаҕа суоҕа өр кэмҥэ хаайыыга сытан неустроев туруга мөлтөөбүтэ саатар хаһыат сурунаал сурутарын суруйарын боппуттара сыллаахха силиэстийэ түмүктэнэн дьыала түмүгүнэн сылга көскө ыытыллыахтаах этэ сыл алтынньытыгар кини хаамыратыгар илин сибиир генеарл күбүрүнээтэрэ д г анучин бэйэтинэн киирбитэ үөҕэн барбытын тулуйбакка неустроев убирайтесь вон диэн хаһыытаан баран иэдэһин таһыйбыта бу туһунан ыраахтааҕы александр истэн баран дерзость неслыханная диэн суруйбута д г анучин сыллааҕы поляктар өрө турууларын хам баттаабыт кырыктаах киһи этэ кини иркутскайга олорорун саҕана түрмэ адская бездна диэн ааттаммыта урсик дьыалатын байыаннай полевой суукка биэрбиттэрэ к г неустроев урсигы сыл сэтинньи күнэ үүнэр түүнүгэр ытан өлөрбүттэрэ өлүөн иннинэ аҕабыыт кэлэриттэн батыммыта атеиспын дэммитэ өлөрүү кэнниттэн иркутскайга тыҥааһыннаах кэмнэр үүммүттэрэ былаастар өрө туруулар буолуохтара диэн куттаналлара байыаннай чаастарга бойобуой готовноһы биллэрбиттэрэ генеарл күбүрүнээтэр д анучин өлөрүөхтэрэ диэн дьиксинэрэ сотору кэминэн тулуйбакка петербурга баран хаалбыта урсик өлүөн иннинээҕи суругун петербург устудьуоннара бэчээттээн тарҕаппытара кинини өлөрүү туһунан листовка арассыыйаҕа эрэ тарҕаммакка кыраныысса таһыгар кытта тиийбитэ лев толстой нет в мире виновных диэн арамааныгар урсик олоҕуттан чахчылары сүрүн дьоруойун ойуулуругар туһаммыта усть талькин аттаах көмүүлэрэ кини бу үлэтигэр элбэх сыллаах археологическай хаыылар түмүктэригэр олоҕуран ангара өрүс соҕуруу өттүгэр усть талькин диэн үйэлэргэ туспа археологическай культурата үөскүү сылдьыбытын дакаастаата историческай источниктар көрдөрүүлэринэн бу культураны төрүттээбит дьонунан соҕуруу сибииртэн үйэҕэ байкал таыгар көөн кэлбит тумат бииэ буолар үйэҕэ саҥа көс биистэр арааа булаҕаттар диэн бүрээт бииэ моҕол сирин диэкиттэн кэлэн туматтары орто өлүөнэҕэ үтүрүйбүттэр туматтар онно тиийэн саха норуотун үөскэппиттэр усть талькинна тахса аттаах көмүүлэри өссө с сыллар бүтүүтэ е ф седякина экспедицията булан турар бу көмүүлэри саха байкал таынааҕы өбүгэлэрин кытта сибээстээн и в константинов а и гоголев уонна ф ф васильев элбэхтэ суруйан тураллар кэлин иркутскай уобалаыгар манна майгынныыр аттаах көмүүлэр хас да сиргэ булуллубуттар уонна радиоуглероднай анализ көрдөрөрүнэн үйэлэр диэн чопчу быаарылынна археологическай хаыылар көрдөрөллөрүнэн усть талькинецтар хори туматтар этэргэ дылы кыргыы саба бүрүнэ сылдьыбыт улахан кыахтаах уонна сэрииит биис ууа олорбут хартыыната көстөн кэлэр сүүүнэн аттаах сэрииһиттэр көмүллүүлэрэ ыраах сирдэргэ суоуур дружина баарын элбэх баайы дуолу булалларын туоулуур ол курдук дьахталлара солконон таҥныбыттар маны таынан бу көмүүлэргэ аан дойдуга маннай батастар булуллубуттар тас көрүннэринэн ордук хори бүрээттэргэ чугас буолан тахсыбыттар усуйаана улууһа уус дьааҥы улууһа саха өрөспүүбүлүкэтин хотугу улууһа киинэ депутатскай бөһүөлэгэ төрүттэммит күнэ дьыла сыл тохсунньу күнэ сирин иэнэ тыһ кв км дьокуускайга диэри ырааҕа сиринэн км салгынынан км с биэрэпис көрдөрөрүнэн олохтоохторун ахсаана тыһ киһи ол иһигэр куораттыы тииптээҕэр тыһ тыатыгар тыһ нэһилиэнньэтэ с тыһ киһи эбит национальнай састааба сахата нууччата эбээнэ эбэҥ китэ юкагира атыттар улуус саха сирин хоту өттүгэр хотугу полярнай эргимтэ кэннигэр тайаан сытар сирин ньуура араас хайалаах уонна дэхси хоту өтгө дьааҥы индигир намтал сирэ хоту өттө силээннээх иргичээн сис хайалара тохсунньу ыйга орто температура кыраадыс тымныы от ыйыгар кыраадыс сылаас сыл устата хоту өттүгэр мм соҕуруутугар мм сөҥүү түһэр бөдөҥ өрүстэрэ дьааҥы омолой чондон уо д а элбэх күөллээх ол иһигэр буустаах баар улууска сиртэн хостонор баайтан кыһыл көмүс хорҕолдьун вольфрам ртуть сибиньиэс сыыҥка бороҥ чох бааллар оройуоҥҥа муниципальнай тэриллии баар усуйаана экономикатыгар сүрүн оруолу промышленность көмүһү урут хорҕолдьуну хостооһун ылар маны таһынан балык собуота суох буолбута ыраатта олохтоох промышленность тэрилтэлэрэ бааллар тыа хаһаайыстыбатыгар сүрүн дьарыктара дьиэ табатын иитиитэ балыктааһын ынах сүөһүтүн көрүү силээннээххэ кырсаны бултааһын дьүкэгиир балай да сайдыбыттар өтүөс кулуба дьэргэли ильковскай көстөкүүн уоһукабыс захаров ньукулай хабыраллабыс дьяконов владимир александрович федоров павел иванович михайлов владимир николаевич дьяконов сэмэн федоров георгий николаевич горохов сэмэн баһылайабыс аммосова матрёна ивановна быканов прокопий иннокентьевич колесов ньукулай саабыс ребров иван климентьевич григорьев владимир афанасьевич ильковскай көстөөкүүн көстөкүүнэбис слепцов софрон николаевич стрижев петр михайлович полушкин григорий николаевич уус алдан саха сирин киин өттүгэр тайаан сытар улуус билиҥҥи көрүҥүнэн сыл тохсунньу күнүгэр тэриллибитэ киинэ бороҕон нэһилиэнньэлээх пууннара нэһилиэктэрэ нэһилиэнньэтэ сыллаахха тыһ тахса нэһилиэнньэ сир иэнигэр тиксиитэ киһ км нэһилиэнньэ баһыйар үгүс өттө с сахалар улуус сирин уотун иэнэ көнө хаптал сир улуус улахан өртө саха киин хаптал сиринэн тайыыр тохсунньу орто температурата от ыйыгар с сөҥүү түһүүтэ сылга мм улууһу таарыйар улахан өрүстэр өлүөнэ алдан элбэх күөллэрдээх олортон ордук улаханнара мүрү өнөр таргылдьыма улууска бороҥ чох тутуу матырыйаала буолар хостонор баай саппааһа булуллубута уус алдан улууһа саха уустарын икки ордук бөдөҥ холбоһуктарыттан хаҥаластары тэҥэ биирдэстэрэ бороҕон ууһун сирдэрин ылар бороҕон диэн ааты түүрдүү моҥуоллуу уустар улуу иллэрин терүттээччи чыҥыс хаан тахсыбыт бордьигин ууһун аатыттан сэдиптииллэр дмитрий андреевич францбеков нуучча ыраахтааҕытыгар сулууспалаабыт православнай итэҕэли ылыммыт ньиэмэс фаренсбах франзбеков францбеков сыл бүтэһигиттэн сылга дылы саха сирин бойобуодатынан ананан үлэлээбит киһи кэлэн баран саҥа бойобуода эрчимнээхтик үлэтин саҕалаабыт саҥа сирдэри уонна балык тииһин көрдөтө киһи бөҕөну ыыппыт нуучча ыраахтааҕытыгар с сулууспаҕа киирбит с православиены ылыммыт уонна москуба дворяннарын испииһэгэр киирбит с польшаны кытары сэриигэ швецияҕа ыытыллыбыт с төннүбүт кэлэн солк акылаатынан наҕараадаламмыт с польша королевиһын владиславы православнай буол диэн көрдөспүт с бүтэһигэр францбеков саха сирин бойобуодата буолар ол гынан баран бары саха бойобуодалара ыраах бойобудустубаҕа кэлэн баран бэйэлэрин муҥур ыраахтааҕы курдук тутталлара москубатааҕы ыраахтааҕы дьаһаах төлүүр дьону тыытымаҥ диэбитин үрдүнэн францбеков бүрээттэргэ сэриилэри ыытара сорох сахалары бууннаары сылдьаҕыт диэн балыйа балыйа сүөһүлэрин былдьыыра бэйэтин сулууспалаахтарыгар хамнастарын төлөөбөтө манньа ыларын сөбүлүүрэ москубаҕа оччуот ыыппата элбэх промышленниктары уонна атыыһыттары халаабыта францбеков дьокуускай таһыгар хас да застааваны туппута онно москубаҕа үҥсүү сурук илдьибэтиннэр диэн соҕуруу баран иһэр дьону нэгдьийэллэрэ обыскивали накрепко раздевая до нага и разрезывая шубы францбеков түүлээх атыылаһа барар дьоҥҥо көҥүл биэрбэккэ уу суола баар кэмин хойутатара онон ыган бэрик көрдүүрэ ол гынан баран францбеков кыахтаах күүстээх аймахтардаах дьону атаҕастаан хабаров экспедициятыгар анаан бурдук былдьаан өлөр өлүүгэ киирэ сыспыт сыл тохсунньутугар ыраахтааҕыга үҥсүү киирэр улахан араллаан тахсар акинфов диэн стольнигы москубаттан ыыталлар бойобуодустубаны тут халаабыт талаабыт баайын былдьаан ыраахтааҕы суотугар киллэр диэн накаастаан сыскать о всех его злоупотреблениях а все его грабежные и посульные животы отписать на государя иван акинфов дьокуускайга кэлэн солкуобай харчылаах баайы булан францбековтан былдьыыр кэлин солкуобайга сыаналаммыт түүлээҕин төннөрөллөр онно кини быраата иван францбеков өҥөлөөх эбит сыл саҥатыгар ыраахтааҕыга көрдөһүүтүгэр атыыһыттар соруйан уган биэрдилэр диэбит манан францбеков москуба ыраахтааҕытыгар ча сыллаах сулууспата түмүктэммит ол гынан баран д а францбеков саха бойобуодустубатын баһылаан олорон байкал уонна амур таһынааҕы сирдэри москуба судаарыстыбатыгар холбообут киһиннэн буолар кини байкаалга алексей бедаревы амуурга ерофей хабаровы бэйэтин харчытынан үбүлээн ыыппыт хаарбас нууччалыы карбас хаптаһынтан оҥоһуллубут таһаҕас таһар аал устата муҥутаан м кэтитэ м курдук эркиннэрин үрдүгэ миэтэрэҕэ чугаһыыр уйуга саамай улахана тонна үйэ ис сылларыгар диэри өлүөнэ баһыттан сүүрүгү таҥнары таһаҕаһы үксэ хаарбаһынан таһаллара өлүөнэ баһыгар качугка идэтийбит мас уустара бааллара качуг оройуонугар сылга тиийэ хаарбас туталлар этэ кэлин атын транспорт көрүҥэ сайдан хаарбас суолтата сүппүтэ качугтан дьокуускайга диэри хаарбас хонук айаннаан тиийэрэ уһаараар дьону өлүөнэ бурлактара диэн ааттыыллара хаарбас таһаҕаһы тиэйэн аҕалан баран таһаҕас миэстэтигэр хаалар этэ үйэтэ биир сырыынан бүтэрэ маһа туох эмэ тутууга туһаныллара эбэтэр уокка оттуллара дьокуускайга сорох эргэ дьиэлэр олбуордара хаарбас хаптаһыныттан оҥоһуллубут буолар хаптаҕас сэппэрээк дьэҥкир кыһыл өҥнөөх аһыы амтаннаах отонноох үүнээйи дьиикэй көрүҥэ европаҕа хотугу америкаҕа уонна азияҕа сибииргэ киэҥник тарҕанан үүнэр бэйэ бэйэлэригэр майгынныыр араас көрүҥнэрэ европаҕа азияҕа уонна хоту америкаҕа бааллар ол гынан баран билим ааттара араас араас европаҕа уонна хоту азияҕа тарҕаммыт хоту европаҕа хотугулуу илин европаҕа уонна соҕурулуу арҕаа европаҕа тарҕаммыт бастаан бельгияҕа уонна францияҕа с үйэҕэ үүннэрэр буолбуттар билигин суордунан араас буолар уонна араас сирдэргэ тарҕаммыт ордук күннээх сирдэргэ үүнэрин сөбүлүүр араас кырыс буоругар үүнүөн сөп сиппитин кэннэ амтана олус биллэр буолар минньигэс уонна аһыы буолар сүнньүнэн барыанналарга уонна буһарарга ьуттуллар ол эбэтэр араас утахтарга ол курдук морска игин хара сылгылаахтар хара сылгылаахтар бурят ойууннааһынын таҥаралара буолаллар үөһээ өлүөнэ иччилэринэн ааҕыллаллар онно бу таҥараҕа үҥэр байыаннай сирдьиттэр көмүллэ сыталлар хара моритон итэҕэлэ эхирит буряттар баяндай качуг ольхон кудара сүрүн итэҕэллэрэ буолар ол эрээри атын бүрээт бөлөхтөрүгэр эмиэ киэҥник тарҕаммыт тункаттан атын сиргэ хара сылгылаахтар байыаннай дьыала политика уонна салайыы араҥаччылара буолаллар билиҥҥэ диэри хара моритон сиэрин туомун бөҕөстөр чечняҕа барар милиционердар оҥороллор иккис аан дойду сэриитигэр барар буойуттарга анаан бүтүн бөлөҕүнэн ыалынан хара сылгылаахтарга анаан сиэрдэр туомнар ыытыллан тураллар бу бүрээт ойууннааһыныгар саамай кистэлэҥ сабыылаах итэҕэл буолар ол иһин кырдьаҕастар да эдэрдэр да ол туһунан тугу да этиэхтэрэ кэпсиэхтэрэ суоҕа сиэртэн туомтан атыҥҥа хара сылгылаахтарыгар анаан ырыа тойук туойар эмиэ олох көҥүллэммэт таҥаралар маны кэстэххэ сууттара олус ыарахан буолара бу таҥаралар баһылыктара өлбүт буойуттар политиктар тойоттор сүрдэрин куттарын судьуйатынан буолар бойобуой дьарык быһыытынан хара моритон сылтан ылата биллэр ольхон олохтооҕо борис антонов үөрэтиини саҕалаабыта антонов этэринэн бу система төрдүнэн охсуһар сылгы хамсаныытын үтүктүү буолар ол эрээри качугка маннык илиинэн атаҕынан охсуһуу ньымата тулаан диэн ааттанара былыр кырдьык маннык охсуһуу ньымата буойуну бэлэмнииргэ баара ол эрээри сүрүн миэстэни хошун таптарбат буоларга эрчиллиитэ ылара охтон уонна атын сэптэртэн аһарыы үөрэҕэ эхирит бииһэ бэйэтин таҥаратынан ажарай бөҕөнү ажарай бүхэ ухаа шараны уонна ута сагаан нойону билинэрэ ажарай бөҕө абазай ууһуттан эхирит бииһиттэн төрүттээҕэ үчүгэй ох ытааччы уонна бэртээхэй тустуук этэ кини маньчжур феодалларын охторуттан өлүөнэ өрүһүгэр өлбүтэ шишкино дэриэбинэ таһыгар ухаа шараа абазай ууһуттан төрүттээҕэ уонна монголлар охторуттан күрүлүүр күнүгэр сылдьан үөһээ өлүөнэ хайатыгар иркутскай аттыгар охтубута утаа сагаан нойон хэнгэлдэр ууһуттан төрүттээҕэ эхириттар күүстээх ойууннара уонна сирдьиттэрэ этэ кини ох сааттан ольхон арыытыгар ытык хапчааҥҥа охтубута онтон ыла ажарай өлүөнэ өрүһүн ытык иччитинэн эжэн ухаа шара үөһээ өлүөнэ хайатын утаа сагаан нойон ольхон арыытын иччитинэн буолаллар ажарай бөҕө сирдьит бэйэтин доҕорун харамсай мэргэни кытары монголияҕа тиийэн цэцен хан сылгыларын уорбуттара байкал күөлүн туораан баран ураанхай истиэбигэр кыра тохтобул оҥорбуттара эмискэ монгол этэрээтэ эккирэтэн ситэн кэлбитэ утуйа сыттахтарына төгүрүйэн баран саба түспүттэрэ кырыктаах кыргыһыы буолбута ажарай дружината бүүс бүтүн кыргыллыбыта арай ажарай доҕорун харамсайы кытта тыыннаах ордубуттара үөһээ өлүөнэ диэри куотан тиийбиттэрэ уонна устан иһэр бэрэбинэҕэ олорон баран аллараа устубуттара с п балдаев талыы айымньылара монголлар сэриилэрэ бары өттүттэн киирэн барбыттара боотурдар арҕыый аҕайдык өлүөнэ өрүскэ чугуйбуттара эр санаалаах боотурдары сиэрэ суох күүстэрэ уонна сытыы болот кылыстара абыраабыта кылыс биир дайбааһынынан тута иккилии үстүү монголу тыла суох ыыталлара модун боотурдар мастарга мииннэн олорон баран өрүс устун аллараа устубуттара монголлар биэрэктэн ох саанан ытыалаан геройдары хайдах да кыайан таппатахтара боотурдар охтортон бэрэбинэ үрдүгэр олорон эрэ аһаран биэрэллэрэ уонна көтөн иһэр охтору илиилэринэн хабан ылан тоһуталаан испиттэрэ өлүөнэ өрүс боротуокатыгар олорор эхириттар биистэрэ утуйа сытар буолан ол туһунан билбэтэҕэ уонна бэйэтин сирдьиттэригэр кыайан көмөлөспөтөҕө икки эр санаалаах боотур өстөөхтөрүн охторуттан усть тальма аттыгар өлөрдүү бааһырбыттара ажирай бухэ уҥуоҕа өлүөнэ өрүс сүүрүгүнэн шишкино дэриэбинэтин таһыгар быраҕыллыбыта окладников шишкино суруктара с хара сылгылаахтар аджарай бухэ харамсай мэргэн уонна алма түргэн билиҥҥи бүрээттэринэн үөһээ өлүөнэ ытык иччилэринэн билинэллэр сороҕор кинилэр олорор сирдэринэн ольхон арыыта ааҕыллар сүрүннээн бу кырыктаах таҥараларга итэҕэйии үөһээ өлүөнэҕэ эхириттар ортолоругар көстөр аджарай уонна харамсай историческай геройдар быһыытынан ааҕыллаллар эхирит шоно уонна абзай биистэрин байыаннай сирдьиттэрин быһыытынан сыаналаналлар аджарайы итэҕэйиигэ сыһыаннаах барыта кистэлэҥинэн бүрүллэрэ киниэхэ анаан хара туом түүн буолара хара таҥастаах ойууттар сирэйдэрин кистэнэллэрэ уонна тиэрэ эргитиллибит хочуол үрдүгэр тахсан туран кыыраллара аджарай бэйэтэ күөн көрсүү улуу маастара буолар кини атаҕынан олус күүстээх охсуулары оҥорор бэйэтэ көстүбэт буолан хаалыан сөп көрүҥүн уларытан кэбиһиэн эмиэ сөп аджарай уонна харамсай көтөн иһэр охтортон аһаран биэрэллэр бэртээхэй ууһуттар уонна ууга киирсиэхтэрин сөп хара сылгылаахтар биир сүрүн дьоҕурдарынан охсуһар сылгыны үтүктүү буолар цыбикдоржиев былыргы сахалар адьарайы ытыктыылларын туһунан матырыйааллар бааллар я и линденау суруйуутунан ыһыах кэмигэр сахалар диэн ааттаах таҥараҕа кымыс иһиитин сиэрин туомун ыыталлара линденау бу таҥараҕа сахалыы үҥүүнү суруйан ылбыта аҕыс атахтаах адьарай бөҕө үөһээ дойдуга кыайан баппатыҥ үөдэн түгэҕэр түстүҥ ону таһынан саха аан дойду айыллыытын туһунан үһүйээнигэр адьарай маҥнай үөһээ дойду олохтооҕо буоларын туһунан онтон бырааттыы таҥаралары кытта тэҥнэһиэн баҕарбытыгар үөдэн түгэҕэр утаарыллыбытын туһунан кэпсэнэр хара сылгылаахтар сахалар тиһэҕэр диэри хаалан монголларга утарылыспыт онтон аллараа өлүөнэ устун көспүт качугтарын кытта сибээстэнэллэрэ олус элбэҕи этэр онон өлүөнэ устун бэрэбинэни мииннэн баран куоппут ажирай бүхэ уонна харамсай мэрген уобарастарыгар саха өбүгэлэрэ дойдуларын көмүскээбит дьиҥнээх историческай баһылааннарын көрүөххэ сөп саха итэҕэлигэр улуу тойону дьиҥнээх аатынан адьарай диэн ааттыыллар улуу тойон саха тойотторун араҥаччылааччынан буолар аджарайы бүрээт үһүйээннэрэ ухэр оҕус уолунан ааттыыллар кини уолунан хара суор буолар саха итэҕэлигэр хара суорун таҥара хара суор улуу тойон уолунан ааҕыллар хара суорун хара сылгылаахтары айааччы буолар е в павлов этэринэн ольхон хаһаайына хан хото баабай кини уола хотой уонна хара сылгылаахтар баһылыктара ажарай бухэ курыкан ол аата саха силистээх мутуктаах буолуохтарын сөп ажарай бухэны оннооҕор кудинскай бүрээттэр хара ол аата туора таҥараларга киллэрэллэрэ хара сылгы тойонун ажира бөхөнү сороҕор зүлхэ өлүөнэ өрүс хаһаайынынан ааттыыллара ажира бөхө уонна кини кэргэнэ альба хатун бэйэлэрэ туспа добун халлааҥҥа олорор сирдээхтэр онно элбэх чиновниктар уонна суруксуттар дьарыктаналлар ажира бөхө үөһээ өлүөнэҕэ олохтоох онно кини оһуордаах мандырдаах дыбарыастара бааллар ажира бөхө сороҕор сир дьонугар көстөр ордук күүстээх дьоҥҥо уонна кинилэри кытта боруобалаһар кинини кытта тустубут дьон сотору кэминэн өлөллөр уонна өлөн баран наар бэриэмэлэрин хара сылгы хаһаайынын кытта ыытан тахсаллар хангалов хатыҥ лат нууч береза плосколистная саха сиригэр тарҕаммыт мас элбэх уулаах сырдык сиргэ үүнэр үүнэр тыата хатыҥ чараҥ диэн ааттанар саас аайы уутуйар ньулун амтаннаах утах буолар маһа кытаанаҕын иһин дьиэҕэ туттар тэриллэри ол бу араас оҥоһуктары оҥорорго өлгөмнүк туттуллар туоһуттан иһит хомуос тигэллэр былыр ураһа оҥороллор хатыҥ силиһэ сиргэ олус күүскэ хатаммыт күүстээх силистэр ситимнэһиилэриттэн турар сүрүн силис сорох кэмҥэ ойоҕос силистэрин кытта холбоһон биир тэлимсэ буолан бөдөҥнөөн сахалар быһах угугар үгүстүк туттар удьурҕайбытыгар кубулуйар удьурҕай инин арастаан холбоспут силистэр саастара эрийэ буруйа үүмүттэрин көмөлөрүнэн хайдан ойдон биэрбэтинэн биир өттүнэн олус бөҕө иккис өттүнэн олус сүрээх кыраһыабай быһах уга буолар хатыҥ сахалар өйдөбүллэринэн айыы маһыгар киирсэринэн сибээстээн удьурай уктаах саха быһаҕа киһи туттар мала эрэ буолбатах эр киһиэхэ харсыхал быһыытынан туттуллар хатыҥ туоһа үгүс хатыҥнарга маҥан дьуһуннээх буолар ону таһынан араҕас кыһыл кыһыллыҥы бороҥ оннооор хара өҥнөөх туостаах хатыҥнар бааллара биллэр хатыҥҥа баар сымалатын битулин көмөтүнэн туһа маҕан өҥнөнөр хатыҥ туоһа түргэнник хастанан кэлэр биир уратытын таба көрөн туос бөҕөтүн аһы буорту гымматын таба көрөн өйдөөн былыргы биһиги төрүттэрбит хатыҥ туоһуттан үгүс иһиттэрин хомуостарын ыаҕыйа ыаҕас тымтай чабычах хатыҥ туоһуттан оҥостоллоро уонна хаһааналлара сайын бастакы аҥарыгар туос үчүгэйдик хастанар буолтун кэннэ туоһу хастаан баран кыра гына үлтү кырбаан иһиккэ ыга симэн хаппахтыыллара уонна уоттаан былыргы төрүттэрбит ыстыыр ыас оҥостоллоро хатыҥ муоунан саҥа тахсан эрэр кутургуйаны эмтииргэ хатыҥ туоһун субатынан сба ууран оботторон эмтэнэргэ туһаныллар саҥа тыллары улаатан эрэр үнүгэһин хомуйан көөнньөрүгү оҥостон ииктэтэр үөс таһаарар уонна дезинфекциялыыр эмп быһыытынан туттуллар сүрэх бүөр үлэтин кэһиллиитигэр көмөлөһөр ити көөнньөрүгү кыра оҕо үөрүһүүтүгэр диспепсияҕа дизентерияҕа туһалаах ону таһынан үнүгэһи буоккаҕа көөнньөрөн наах аһыах инньигэр күҥҥэ түөртэ уон уон биэс хааппыланы иһиллиэхтээх хатыҥ сэбирдэҕинэн хатыҥ саҥа үүммүт сэбирдэҕин юиир суукка устата көөнньөрөн г сэбирдэҕи л ууга биирдии ыстыкааны сарсыарда аһыырын чаас иннинэ иһэннэр үөстэн таас таһаарарга туһаныллар хатыҥ сэбирдэҕин көөнньөрүллүбүтэ төбө ыалдьарыгар мэйии эргийэригэр аанньа утуйбат буолууга ииктэтиигэ уонна тиритиннэриигэ эмп быһыытынан битэмиин тиийбэтигэр эт хаан уопсай туругун тупсарарга туһаныллар холецистит холецистоангиохолит чэпчэки көрүҥнэригэр тутуннахха ыарыы мүлүрүйэр сүрэх көбөрө тохтуур сибиэһэй сэбирдэҕин ревматизмҥа радикуликка сүһүөх дьарҕатыгар халыҥнык саба ууран кэлгийэллэр ыалдьар сирэ сылыйыар диэри тутуллар ону таһынан тирии кыһыйарыгар псориазка курдуур бааска опоясывающий лишай кутургуйаҕа туһалаах хатыҥ хаппыт сэбирдэх күлүн арыыга булкуйан маас оҥорон итиигэ буһууттан өр оспот бааһы искэни кутургуйаны аһардарга тутталлар хатыҥ сэбирдэҕиттэн бэлэмнэниллибит миинньигинэн паарданнаххар сүрэҕин уйар буоллаҕына күн өрүү өрүү паарданнаххар сүһүөх дьарҕа ыарыыларыттан эмтэниэххэ сөп хатыҥ ытарҕатынан хатыҥ ытарҕата хаппытын көөнньөрөн конюктивиттаабыт киһи хараҕын сууйаллар хатыҥ чэриитинэн хатыҥ чэриитэ бу чох хара өҥнөөх тэллэй хатыҥҥа баар буолар былыр сахалар хатыҥ чэриитин чэй оҥостон иһэллэр этэ чэриитин сыл хайа баҕарар кэмигэр хомуйуохха сөп сүгэнэн логлу охсон ылан сымнаҕас кугас өҥнөөх ис өттүн быраҕыллар таһын сылаас сиргэ хатарыллар хаппыт тэллэй кытаанах буолар ол иһин туттуох иннинэ ууга уган сиигирдиллэр эмтэнэргэ бытарытыллыбыт чэриитин биир өлүүтүн кыраадыска уу биэс өлүүтүгэр суукка устата көөнньөрөллөр онтон уутун сүөккүүллэр түгэҕэр хаалбыт хойуутугар эбии сүөкүүлэр түгэҕэр хаалбыт хойуутугар эбии сүөкэммитин саҕа ууну кутуллар онтон сиидэлээн чэриини маарыла ноҥүө ыгыллар бу курдук оҥоһуллубут эми куртах оһоҕос бааһыгар гастрикка онтон да атын ис үөс ыарыытыгар туттуллар ол эрэн өр эмтэнэр көҥүллэммэт сорох ыарыһах ньиэрбэтин олус күүркэтиэн эбэтэр үөһүрдүөн сөп эмтэнэр кэмҥэ вегетарианскай диетаны тутуһары сүбэлииллэр пенициллини тымырга глюкоза укуолун ылар бобуллар псориазка икки сыл устата чааккы көөнньөһүгүн оҥостон г күҥҥэ үстэ аһаабыт кэннэ чаас буолан баран иһиллэр үстүү ый буола буола биир нэдиэлэ сынньаныллар ону кытта тэҥҥэ маас оҥорон туһаныллар мааһы маннык оҥорорго сүбэлииллэр куурусса сыатын икки улахан ньуоска хатыҥ дьүөгэтин ыстакаан аҥаара чээрэ бороһуогун икки улахан ньуоска хаһаайыстыбынай мыыла бытарытыллыбытын биир кыра ньуоска тууһу үс сымыыт саһархайын уонна икки улахан ньуоска аптекаҕа атыыланар үөһү бэлэмнииллэр бастаан биир ыстакаан уулларыллыбыт куурусса сыатын уон мүнүүтэ оргуталлар уонна сиидэлээн баран гыраадыска диэри сойууталлар онно чэрии бороһуогун кутан уон мүнүүтэ мас лаппаакынан кичэйэн булкуйан баран атын чаастарын кутан маас оҥоһуллар мааһы утуйуох үс чаас иннинэ иҥиэр диэри сотуллар суунарга дьүөкэттээх эбэтэр хаһаайыстыбынай мыыланан туттар ордук бурятия эмчиттэрэ хатыҥ чэриитин кыраадыска ууга оргутан көөнньөйөн убаҕас оҥостон рак ыарыытыттан эмтиэххэ сөп хатыҥ маһынан хатыҥ маһынан оҥоһуллубут тарааҕынан тарааннаххар хоһоҕо сүтэр баттах түһэрэ аҕыйыыр хатыҥ уутунан саас аайы хатыҥ уутун сүмэтэ куртах ыарыытыгар сэлликкэ күөмэй ыарыытыгар ангиназа кутургуйаны өр оспот бааһы бүөргэ таас мунньулуутун эмтииргэ туһалаах ону таһына киһи хаанын чэбдигирдэр үөһү ииги таһаарар күүс уох эбэн уопсай туругу тупсарар организмы куртах оһоҕос үлэтин тупсарар бааһырыыны эмтииргэ көмөлөһөр кыра оҕо диатезтаабыт кэмигэр хатыҥ уутунан оҕону сууннардахха бааһа кууран хатан оһон барар тириитэ сымныыр ону таһына арыгыга ылларбыт дьону аргыттан эмтиэххэ сөп хатыҥ уутунан киһи баттаҕын сайҕаннаҕына баттах доруобуйата тупсар уонна баттах түргэнник уһууругар улахан туһалаах хатыҥ уутун сүмэтин үөһэ этиллибитин курдук үгүс ыарыы көрүҥнэр туттуллар ол курдук кэлиҥҥи сылларга учуонайдар билиҥҥи прибордар көмөлөрүнэн киниэхэ сүүһүнэн туһалаах эттик баарын арыйдылар сорохтор хатыҥ уутун сатаан ылбакка туттубакка хаалаллар хатыҥ сүмэтин саас үнүгэс тыллыахча буолбут толору дыгдайбытын кэмигэр ылыллар онно кыра үүттүүр тэриллээх сылдьан улахан доуобай хатыҥы хоту сүмэтэ сүүрэн иһиккэ түһэр гына кыракый хорууда курдугу оҥорон уураҕын тохтор сүмэтин таас эбэтэр лаахтаах иһиккэ тоһуйуллар түргэнник аһыйан буорту буоларын быһыытынан холодильникка эбэтэр тас умуһахха ууруллар хатыҥ уута сүүрбүт үүтүн тиит убаҕас лабахайынан сыбаан бүөлүүгүн оччоҕуна хатыҥ куурбат хаппат салгыы үүнэ чэлгийэ туруоҕа холбоһуктаах наассыйалар тэрилтэлэрэ кылгастык хнт диэн иллэр ыккардыларынааҕы сыһыаннары тупсарарга аан дойдуга эйэни тутуһарга уонна сэриини суох оҥорууну ситиһэргэ олохтоммут омуктар ыккардыларынааҕы тэрилтэ салаллар тосхоллорун уонна ис тутулун гитлеры утары коалиция сүрүн дойдулара иккис аан дойдутааҕы сэрии кэмигэр быһаарбыттара холбоһуктаах наассыйалар тэрилтэлэрин иннигэр манна майгынныыр сыллаахха тэриллибит нациялар лигалара диэн баара бастаан холбоһуктаах нациялар тэрилтэлэрэ диэн ааты ахш президена франклин д рузвельт сыллаахха туттубута хнт устааба историяҕа аан маҥнай киһи бырааптарын көмүскүүр норуоттар ыккардыларынааҕы договорунан буолбута конвенцията устааптан уратыта диэн бу дөкүмүөнү кыттааччы дойдулар ылынар эбэтэр ылыммат бырааптаахтара буолар хнт аан дойду иллэригэр омуктарыгар суолталаах тиэмэлэргэ араас конференциялары уонна форумнары ыытар бастаан дойду киирэрэ билигин дойду хнт генеральнай сэкиритээрэ бан ки мун штаб квартира юнеско юнисеф магатэ воз хоролор диэн саха омугун үс төрүттэриттэн биирдэстэрэ буолаллар диэн өссө сэһэн боло улуу хоро туһунан үһүйээннэргэ олоҕуран суруйбута бурят летопистара көрдөрүнэн бурят хоринецтар өбүгэлэринэн монголларга былыргыттан баар хорилас куралас бииэ буолуон сөп бу биис өссө монголлар бары ытык ийэлэрэ алан куо саҕана хори тумат биииттэн арахсан бурхан халдуҥҥа хоту монголия олохсуйбут монголлар өбүгэлэрин кытта холбоспут онтон ыла төрүт монгол бииэ буолбут билиҥҥи пекин урукку дайду таыгар өр үйэ устата олорбут буолан элбэх омук культуратыгар сыстыбыттар хас да тылынан суруйар буолбуттар бурят летопиһыгар сурулларынан хоринецтар өбүгэлэрэ чингис ханы үрүҥ болдьоххо көтөҕөн улуу хаанынан биллэриигэ баар эбиттэр кураластар горлос монгол биистэриттэн маннайгынан эргэнэ хаспаҕыттан тоҕо көтөн тахсыбыт хонхират бииин туспа салаата буолаллара кинилэр былыргыттан кытайы кытта кыраныыссага көө сылдьар этилэр ол эрээри кураластар хонхираттар кунграт удьуордара узбектар уонна каракалпактар ортолоругар монголларга эмиэ баалларын ыйыахха син соторутааҕыта а и эверстов саха өбүгэлэрэ маньчжурияҕа көөрүллэн олорбуттарын туунан үлэтэ бэчээккэ тахсыбыт хори буряттар төрүттэрэ эмиэ ити этэр сиргэ дойдулаахтара диэн суруйуулар бааллар бэл биир холбоугу ыйаллар бу хулунь диэн биистэр холбоуктара манна ехэ бииэ баылаан олорбута маньчжурдар империяларын төрүттээбит нурхаци бу биии холбууругар улахан утарсыыны көрсүбүтэ биллэр кырдьык ехэ диэн тоөус ууа байкал таыгар эмиэ баара кинилэри атыннык жакут йако аҕатын ууа диэн ааттыыллара аны туран бу маньчжурияҕа баар буола сылдьыбыт ехэлэр төрүттэринэн тумот бииин киитэ этэ диэн сурукка киирбитэ баар онон буоллагына йаколар ехэлэр сахалар диэн чопчу тумат диэн аатынан биллибит биис дьоно ааттанар буолуохтарын сөп диэн санааҕа кэлэбит онон ыллахха бурят хоринецтар монголлары кытта сэриилэспит хори туматтар быаччы удьуордара буолабыт дэнэллэрэ мөккүөрдээх соҕус буолуон сөп эбит хори туматтар маньчжурияҕа көөрүллүбүттэрин туунан матырыйаал ханна да суох арай енисей биистэрэ кыргыстар уонна усухань көөрүллүбүттэрэ биллэр аны туран рашид ад дин суруйуутугар хори кори бииэ уонна туматтар тус туспа араарыллан ахтыллаллар арай үйэҕэ көстүбүт монгол ытык сээнигэр эрэ биир норуот курдук хори туматтар диэн ахтыллаллар онон бу кэлин үөскээбит өйдөбүл буолуон сөп курдук урут атын сиргэ олорбут биистэр бииргэ холбоон олохсуйбуттара монгол сээнигэр хаалан хаалбыт буолуон сөп холобур саха өбүгэлэрэ туматтар уонна бурят сүрүн бииэ хоринецтар урут туматтар туунан кэпсииргэ эппитим курдук хоринецтар бэйэлэрин коринцы уонна батулинцы диэн өбүгэ саҕаттан биллэбит диэбиттэрэ кырдьык хори буряттар хори туматтар быаччы удьуордара буолалларын дакаастабылынан буолуон сөп үйэ бүтүүтэ хоринецтар сорохторо билинни иинээҕи монголияҕа төрүт олорор сирдэриттэн солонгостор батталларыгар түбээн өрө туран хотторон баран байкал диэки төрүттэрин сирдэригэр көөргө санаммыттара манна айанныылларыгар тэлиэгэлэрин оҕуска көлүйэн баран улуу истиэби туораан көөн күккүрүйэн испиттэр байкал таыгар кэлэн баран онно олохтоох хамниганнар диэн тонустар уустарын кытта көрсүбүттэрэ атааннаыы саҕаламмыта сэрииит хамниганнар сүүн олордубакка улуу хоро дьоно арааа саҥа сирдэри көрдүү хоту диэки барарга күэллибиттэрэ онон эппитим курдук бу хори буряттар өбүгэлэрэ ханан чопчу олорбуттарын туунан араас этиилэр бааллар бу хоринецтары үтүрүйбүт солонгостор ааттарын маньчжурия тоөустарын солоннор ааттарын кытта тэөнии туталлар солонгос диэн орто үйэтээҕи монголлар кореецтары ааттыылларын эмиэ ыйыахха син онон саха сиригэр хоролор диэн хоринецтар салаалара үйэ саҕаланыыта кэлбит буолуохтарын эмиэ сөп манна саха сирин хоролоро хоринецтартан тахсыбыттарын көрдөрөр туох баарый диэн ыйытыы үөскүөн син бу боппуруос бурят учуонайдарын эмиэ олус интириэиргэтэрэ биллэр ол курдук б р зориктуев диэн бурят ученайа бу боппуруоу үөрэтээри сылларга саха сиригэр кэлэн барбыт ол кэнниттэн кини сахаларга баар хоролор уонна хоринецтар икки ардыгар туох да быаччы сыыан суох диэн түмүк оҥорбут манна кини хоролор хори буряттартан төрүттээхтэрэ буоллар көстө сылдьар буолуо этэ таҥастарыгар саптарыгар тылларыгар өстөрүгэр диэн этэр ол эрээри үйэттэн ыла уларыйыы бөҕөтө буолан хоролор урут сахаттан уратылаах да буоллахтырына ол симэлийэн сүппүтэ ырааппыт буолуохтаах үйэ саҕаланыытыгар хоро нэһилиэктэрэ бороҕон үөһээ бүлүү арҕаа хаҥалас сунтаар улуустарыгар бааллара хоро ууһа мэҥэҕэ намҥа орто бүлүүгэ уонна байаҕантай өлүөхүмэ улуустарыгар бааллара үйэҕэ хоролор аммаҕа тааттаҕа уонна алдаҥҥа олорбуттара алдаҥҥа киһилээх хоро буолаһа баара кинилэри кытта биир сэмиэбийэҕэ бөтүҥнэр уонна боотулулар дьааһах төлүүллэрэ алдаҥҥа маҕас буолаһыгар томпо өрүһүн тардыытыгар уонна таатта аллараа сүүрүгэр хоро буолаһа диэн баар этэ саха номоҕор хоролор хойукка диэри туспа тыллаахтара бэлиэтэнэр онон монгол тыллаах хоролор саха ортотугар олохсуйбут буолуохтарын сөп сахаҕа хоролор тустарынан хас да өйдөбүл баар хоро хатата диэн кырдьык хорилар уот ылааччы дьон быһыытынан бэлиэтэлэнэллэр хоро тэбиэнэ диэн өйдөбүлү хоролор тус соҕурууттан төрүттээхтэрин көрдөрөр диэҕи баҕарыллар хоро кытат диэн саха номоҕор көтөр кыстыыр сирэ ааттанар хоринецтар ырыаларыгар ылланар мэлдьи күөх сайын турар наян наваа диэн өбүгэлэрин дойдутун туһунан өйдөбүлү кытта биир мүрү күөлүн тула олохсуйбут хоролору тыгын уолаттара хаҥаластар кыргыбыттара диэн сэһэн баар бу сэһэн архыып докумуоннарынан бигэргэтиллэр ол аата бу саха сирин историятын быһаарбыт биир сүрүн быһылаан нуучча кэлбитин кэннэ дьиҥэр буолбут буолуон сөп эбит ол курдук хаһаахтар суруктара көрдөрөрүнэн откурай тыгын уола өлькөрөй боотурдаах бөтүҥ кинээһэ логуй сынаков лөгөй дьонугар саба түһэн кыргыс кэмин үгэһинэн оҕолуун дьахтардыын бүүс бүтүннүү имири кыргыбыттар манна бу бөтүҥ дьоно дэнэр уус нуучча остуруогун чугаһыгар олохсуйбуттарын нууччалары кытта доҕордуу сыһыан олохтообуттарын бэлиэтиир тоҕоостоох ол аата бу лөгөй кинээс кистэлэҥинэн нууччалары кытта бииргэ хаҥаластары утары эбит ол аата биһиги өйдүүрбүтүнэн лөгөй дьонугар түһэн сахалар утары туруу онорбуттар диэххэ сөп ол эрээри нуучча докумуоннара бу бөтүҥнэр диэн ааттыыр дьоно биһиги өйдүүрбүтүнэн хоролор балайда элбэх ахсааннаах буолуохтарын сөп эбит ол курдук бу кыргыы кэнниттэн кинилэр олох да эстибэтэхтэр арай атын саха уустарыгар баһылыыр оруолларын сүтэрбиттэр сахатыйарга барбыттар ол курдук саха сэһэнэ этэринэн аата били хоро таҥаратыгар дылы буолан диэн өс хоһооно баара сыҥаах абыйакаан тарбыах тиис баһылыктаах хоролор бэрт хараны кытта ыаллыы олорбуттара диэн буолар сорох номоххо бэрт хара хоролору кыргыбыттарын ситиһээччи буолар бэрт хара сыҥаах абыйакаан иитиэх уола диэн этэ диэн эмиэ баар хата лөгөй тойон сыҥаах абыйакаан уола буолуон сөп курдук архыып докумуонугар логуй сигаков диэн киирэ сылдьар материалы по истории якутии века ч с парфен ходырев суруйуутугар логуй амуканов кинээс уола буолан көрдөрүллүбүт маҥнай кэлбит хаһаах атамааннара бэлиэтээбиттэринэн алдаҥҥа аммаҕа уонна тааттаҕа хоринецтар хоролор диэннэр бааллара өссө өлүөнэҕэ яколлар якуттар уонна братскайдар олороллор диэн с суол араас омук олорбутун курдук көрдөрүү баар дьэ бу көрдөрүүлэр олус интириэһинэйдэр өссө туран бороҕон курдук улахан буолас баара архыып докумуонугар сылга диэри олох бэлиэтэммэт эбит онон бороҕоннор кэлин били кыргыллыбыт хоролор тобохторуттан үөскээбит буоллахтарына көҥүл аны туран кинилэри бөтүҥнэр диэн ааттыы сылдьыбыттара бөрө төрүттээх буряттар диэн өйдөбүлү кытта сибээстээх буолуон син бороҕоннор ааттарын бордьигин боржигин диэн чыҥыс хаан төрүт ууһун аатын кытары тэҥнии тутуохха сөп кэлин чыҥыс хаан удьуора наһаа элбээн монголия нэһилиэнньэтэ үксэ боржигин диэн фамилияны ылбыт урут хаҥаластар уонна намнар салаалара буолар аҕа уустара дүпсүннэр үөдэйдэр кэлин нуучча кэлбитин кэннэ эрэ алдаҥҥа аммаҕа уонна тааттаҕа тахсан олохсуйбуттарын көрөбүт ол курдук кээрэкээн баһылыктаах боотулулар дьохсоҕоннор тааттаҕа тиийэн байаҕантайдары үтүрүйэллэр бөтүҥнэр да маҥнай дьокуускай остуруогун ол саҕана нам сиригэр турдаҕына таһыгар бэлиэтэнэллэр онтон сорохторо дьэ арахсан нуучча казактара эккирэтиилэриттэн амманы булбуттар онон көрдөххө дьиҥ саха уустара нуучча кэлбитин эрэ кэннэ с хочоттон киин саха сирин үрэхтэринэн тарҕаммыт курдуктар никита сергеевич хрущев советскай партийнай уонна государственнай деятель курскай күбүөрүнэҕэ калиновка дэриэбинэтигэр шахтер дьиэ кэргэнигэр төрөөбүт церковно приходской оскуолаҕа бастакы сүһүөх үөрэхтэммит сылтан слесарынан хочуол ыраастааччыннан үлэлээбит профсоюзтарга киирбит стачкаларга кыттыбыт сыллаахха тохсунньуга украина коммунист партиятын киин комитетын бастакы сэкиритээринэн анаммыт ол сыл политбюро кандидаатынан сыллаахха чилиэнинэн буолбут аҕа дойду сэриитин кэмигэр хрущев үрдүкү раангалаах политическай комиссар дуоһунаһыгар сылдьыбыт сыллаахха генерал лейтенант буолбут партизааннар хамсааһыннарын салайбыт сэрии кэнниттэн украина правительствотын салайбыт ол кэмҥэ украина партиятын каганович салайар кэмэ сыл тохсунньутугар хрущев эмиэ украина компартиятын баһылаабыт сыллаахха москуба куоратын баартыйатын кэмитиэтин бастакы сэкиритээринэн уонна киин кэмитиэт сэкиритээринэн үлэлээбит чабырҕах саха норуотун тылынан айымньытын биир саамай сытыы көрдөөх нардаах сатирическай көрүҥэ олоххо баар быһыыны майгыны итэҕэһи быһаҕаһы куһаҕан көлдьүн майгыны сигилини олох үлэ күлүк өттүн уус уран бэргэн тылынан хоһуйар хас биирдии чабырҕах бэйэтэ туспа кэпсиир хоһуйар ис хоһоонноох тиэмэлээх тас киэбинэн хоһооҥҥо маарынныыр дохсун сүүрүктээх үрэх курдук субуруччу түргэнник лыбыгыраччы этэн толоруллар быыһыгар ырыалаах киһини үөрдэр көтүтэр абардар аатырдар өрө көтөҕөр оҕолорго аналлаах чабырҕахтар кинилэр тылларын өстөрүн имитэр сайыннарар билэр көрөр баҕаларын көбүтэр бэргэн этэр санаата субу хараххар көстөр гына ойуулааһына көрө көрүдьүөһэ күллэрэрэ үөрдэрэ сытыы тыллара улахан интэриэһи тардар чабырҕах бөлөҕүнэн ааҕыыга чыпчаххайдаах чаҕаан тыллаах чабырҕахсыт сааһылан чабырҕаччы этиллэн чан төрдүгэр дьааһыйан чаҕыт дьулат чаҕылхайы кэрэни чахчы хайҕаа маҥнайгы ааҕааччы киһи киибэһэ киһиргиибин диэн кирсэ быстыбыта кириэһэ килбэйбитэ кэскилэ самныбыта кэнчээритэ кэхтибитэ күлэ көппүтэ күлүгэ сүппүтэ кырыыска турбута кырамаҥҥа этиллибитэ кырдьык кыайан кылбайан тахсыбыта кыһыл былааҕа кытыаста умайбыта күннээх эйэ көй үгүс холууба күн сирин үрдүнэн күйгүөрэ көппүтэ киһи аймах күдэҕин кэлэр кэскилгэ түмпүтэ бары түмэр түмүөҕэ эйэ сэриини эрэниҥ көмүөҕэ иккис ааҕааччы ол иһин охсуулаах үлэ олоҕу симээн оһуорун ситэрэн очуос курдук охтубат түстээн олуга кэҥээн оҥкула тупсан оҥоруута үрдээн оргуйан иһэригэр оҕолор эмиэ олус кыһанабыт от үлэтигэр охсобут мунньабыт оҕуруокка түмсэн оҕурсуну моркуобу оҕолуу көрөбүт ой бото үүнүүнү оҕуурдаан ылабыт бары ылбыппыт ылабыт ылыахпыт ү һүс ааҕааччы ол эрэн ол эрэн оскуола иһигэр ордуос оҕолор олороллор охсууну оҥорор омнуоларын билбэттэр оруо маһы ортотунан оттомо суох оройдорунан көрөллөр охоноос оҕо олорор остуола ойута быһыллан ону эттэххэ отой мэлдьэһэр огдуус кыыс паартата оргул курдук бөхтөөх ол бу ойуу олус да хойуу ол туһунан кэпсээтэххэ охсурҕалана түһэр о доҕоттоор олус мара олус сүөргү олору оҕолоор ончу быктарыммакка оннуларыттан ылгыахха бары ылҕаабыппыт ылгыыбыт ылгыахпыт төрдүс ааҕааччы ок сиэ оҕолор эрээри отон саҕа эрээри онно манна хоройон оройон күрэнэн оскуола кэннигэр олбуор хаххатыгар оҥостон табахтыыр оборор соппойор олус да куһаҕан олус да түктэри олоҕу кылгатыы омсолоох суолугар ол устар буруолуун олорсон киирээри оройдоон көрбөккө охсуллар иэдээни оҕолоор умнумаҥ оҕурук алыптаах охторор албастаах ол күдэн тумаҥҥа о ончу умсумаҥ ооҕуйдуу илимнээх оҕуурдуур идэлээх ол даакка табахха о дьукку саантаамаҥ бары саантаамаҥ саантаамаҥ саргыттан матымаҥ сырдыктан саһымаҥ бэһис ааҕааччы үлэбит биһиэнэ үөрэх үөрэх үчүгэйдик үөрэнии үрдүк сорук үгүс билии үгэс курдук үтүө кынат үөһэ көтүтүө үөрүүгэ тиэрдиэ үрүҥ күн аннын үрүҥ илгэтин үксэтэр үлэ үтүмэн күүһүн үктэлин ууруо үмүөрэр көҕүн үрдэтэ туруо үчүгэй үчүгэй үчүгэй да буолсу үөрэххэ кимиэххэ үөрэҕи билиэххэ үрдээн иһиэххэ үүнүөххэ үүнүөххэ бары үүммүппүт үүнэбит үүнүөхпүт үчүгэй өрүт үксүү турдун үрүҥ санаа үрдээн истин мара барыта малыйдын мааны майгы баһыйдын хара санаа хамылыннын ханна даҕаны хаалбатын онуоха бары олук охсон омсолортон босхолонон олох уотун оттуоҕуҥ чарлз роберт дарвин эволюция теориятын айбыт англия чулуу учуонайа натуралист айанньыт билигин ити теория айылҕаны үөрэтэр наукаҕа баһылыыр теория быһыытынан сылдьар теория олоҕор тыынар тыыннаах отой судургу көрүҥтэн саҕалаан тас эйгэ усулуобуйатыгар сөп түбэһэн уларыйан уонна сайдан баччааҥҥа диэри кэллэ диэн санаа сытар дарвин сыллаахха олунньу күнүгэр шрусбери диэн сиргэ шропшир графствоҕа сэниэ ыалга с уолунан төрөөбүтэ аҕата роберт дарвин быраас ийэтэ сьюзан дарвин уэджвуд сыллаахха күнүскү оскуолаҕа киирэригэр саастаах дарвин хайыы үйэ айылҕаны сэргиир этэ бу сыл от ыйыгар ийэтэ өлөр сыл балаҕан ыйыгар убайын эразмы кытта шрусбери оскуолатыгар пансиоҥҥа интэринээккэ киирэр аҕата уола медицинаны бырахпытын истэн кембриджка христианнар колледжтарыгар киирэригэр этэр онон чааһынай учуутал салалтатынан бэлэмнэнэн баран сыл саамай саҥатыгар кембриджка үөрэнэ киирэр бэйэтэ билиммитинэн үөрэххэ оччо сыстыбат ат сүүрдүүтүнэн саанан ытыынан булдунан дьарыктанар сыгана уильям фокс үөннэри үөрэтэр энтомологтары кытта билиһиннэрэр онтон сылтаан дарвин хомурдуостары хомуйуунан дьарыгырар джон генслоу диэн ботанигы уонна да атын натуралист учуонайдары кытта билсэр сыллаахха колледжын бүтэрэр теологияны литератураны математиканы физиканы баһылыыр чаҕылҕан винокуров илья дорофеевич оҕолорго анаан суруйбут саха бэйиэтэ суруйааччыта тылбаасчыта ссрс суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ нам улууһугар сыл от ыйын күнүгэр төрөөбүт уон биэс саастааҕар с сир түҥэтигин ыытар хамыыһыйаҕа суруксуттаабыт маассабай холбоһуктааһын саҕана байаҕантай улууһугар батараактар кэмитиэттэрин бэрэссэдээтэлэ биир кэмҥэ сымыйаннан буруйданан хаайылла сылдьыбыта онтон доруобуйата улаханнык мөлтөөн тахсыбыта кэлин бэрт уһуннук ыалдьан баара суоҕа сааһыгар сыллаахха балаҕан ыйын күнүгэр дьокуускайга өлбүт үчүгэйдик уруһуйдуура музыканы таптыыра сылтан саҕалаан хоһооннору ырыалары суруйбута чаҕылҕан уоттара диэн кинигэтэ саастааҕар с күннүк уурастыырап эрэдээксийэтинэн бэчээттэммитэ с иккис улахан кинигэтэ дабаан тахсыбыта с хоһооннор поэмалар диэн үһүс кинигэтэ күн сирин көрбүтэ сэрии кэннинэ чаҕылҕан поэзията ыраах айан уонна биһиги күннэрбит ырыалара диэн кинигэлэринэн бэчээттэммитэ тылбаасчыт быһыытынан эмиэ биллэр нуучча уонна тас дойду поэттарын сахалыы саҥардыбыта олор истэригэр а пушкин бахчисарайский фонтан русалка моцарт уонна сальери айымньылара т шевченко сон петрусь поэмалара м лермонтов н некрасов гейне гете уонна да атын поэттар хоһоонноро чороон саха былыргы кымыһы иһэр иитэ мастан удьурҕайтан хаһан оҥоһуллар хайдыбатын диэн арыыга оргуталлар үс эбэтэр биир ата аата син биир улахан олоҥхоһут үтүө ат курдук кэпсээҥҥэ сылдьара дьиэҕэ уокка үүт аһы ымдааны уонна сылгы ынах кымыһын кутан уурар чорооннору эмиэ үөһэ өттүнээҕи ойоҕоһун боростуой уонна уустук оһуорунан киэргэтэн төгүрүк быһыылаах гына атахтыыллара оттон сайыҥҥы түмсүүлээх үөрүүлээх бырааһынньыкка ыһыахха кымыс иһэр кыра орто улахан кээмэйдээх чорооннору сылгы туйаҕар маарынныыр сиэдэрэй ойуулаах үстүү атахтаах гына оҥороллоро сиэргэ туомҥа аналлаах чороон хайаан да эбэтэр курдуу ойуулаах буолар үйэ бастакы аҥарыгар чороон илиигэ тутарга аналлаах соҕотох эрэ атахтаах эбит үйэ саҕаланыытыгар атахтаах чороон үөдүйбүт иһиттэн кэриһэн аһааһын уурайбыт кэлиҥҥи чорооннор ат туйаҕа быһыылаах атахтаммыттар ол үөрэхтээхтэр этэллэринэн дьиҥ сахалыы ойуу саха омук сылгыга улаханнык сүгүрүйэрин бэлиэтэ ол сүгүрүйүүтүн суруйар кыаҕа суох уус ойуу оһуор тылынан бэйэтин оҥоһугар киллэрбит буолуон сөп эбит чороон ойуута тус туһунан буолара биллэр тараах от ойуу тоноҕос ойуу тыҥырах ураһа тарбах о д а олох сайдан уларыйан истэҕин ахсын көрүҥэ үксээн уларыйан испитэ кэнники сэбирдэх сибэкки уруһуй ойуу эбиллибит чороон түгэҕэр уус бэйэтин аатын эбитэ дуу бу иһит анаммыт киһитин аатын эбитэ дуу бэлиэтин быһан хаалларар эбит ону билигин куруппааскы суола хаар суола ураһа диэн араастаан ааттыыллар маннык ойуу археологическай хаһыы көрдөрөрүнэн элбэх иһиккэ көстөр эбит түҥ былыргы диэн этэллэр чопчу хаһан үөскээбитэ биллибэт ойуута судургу буолан киэҥник тарҕаммыт атыннык тараах ойуу эмиэ дэнэр от ойуу өҥү быйаҥы кэрэһэлиир бэлиэ иһит айаҕын бүүрүгэр чороон атаҕар оҥоһуллар бу ойуу туос иһит иитин тигии көрүҥүттэн тахсыбыт туой иһиттэр орнаменнарын быһыытынан көстүбүт ойуу кэлин туос иһит иитин тигиигэ маска киэҥник туттуллубут таҥалай ойуу маска киэҥник тарҕамматах эбит хотугу норуоттарга харыйалыы ойуу диэн ааттанан сабынан тигиигэ тириинэн таҥаһынан аппликациялыырга былыргыттан тэнийбит туос иһит иитин тигиититтэн ылыллыбыт туос иһит иитин тигиититтэн киирбит хаһан үөскээбитэ биллибэт геометрическай ойуу бу ойуу арааһа элбэҕэ биллэр ромбическай ойуу түөрт харах о д а биһиги чорооҥҥо сыһыаннаах ойуулары киллэрдибит илим хараҕа ойуу чороон атаҕар туттуллубута биллэр бу ойуулар тюрк тыллаах омуктарга барыларыгар тарҕаммыт түҥ былыр туой иһити оҥороот да инчэҕэй эрдэҕинэ тыҥырахтарынан эрийэ тутан оҥо элийэн эбэтэр ыга баттаталаан ойуулууллар эбит сарбынньах ойуу дириҥ ис хоһоонноох ырыаҕа ылламмыт аар саарга аатырбыт ойуу бу ойуунан иһити хомуоһу дьиэ уот тэрилин таҥаһы сабы ойуулууллара биллэр ордук туос иһиккэ улаханнык сайдыбыт кэлин мас иһиккэ туттар тэрилгэ ойуулуур буолбуттар бу ойуу дириҥ суолталаах былыргы быһыытын таһаатын сүтэрбэккэ сүтэн оһон хаалбакка биһиги кэммитигэр диэри силигилээн сайдан кэлбит аата уонна тас быһыыта кымыс көөнньөрөр уонна хаһаанар көҕүөр иһит диэҥҥэ маарынныыр бу ойуу саха норуотун материальнай культуратыгар дириҥник иҥмит ойуу бу ойуунан иһити хомуоһу эрэ буолбакка ат тэрилин таҥаһы сабы киэргэтэллэрэ биллэр мас оҥоһуктарга дэҥ кэриэтэ туттуллар сүрүннээн дьиэ ис тэрилин ордук таҥас сап киэргэлигэр ат симэҕэр биллэр хаһан үөскээбитэ биллибэт ойуу саха маска оҥоһуктарыгар илим хараҕа диэн ааттаан туос иһит иитин тигииттэн киирбит буолуохтаах оһуор бу көрүҥэ оҥоһуллуутун арааһынан ис хоһоонунан элбэх бөлөхтөргө арахсар уонна тус туһунан ааттанар чулым омуктар томские карагасы чулымские люди чулым татаардара чулым түүрдэрэ чулым хакаастара аҕыйах ахсааннаах түүр тыллаах омук ахсааннара киһи ааттара чулым өрүс аатыттан тахсар чулым тылынан саҥараллар православиены ылыммыттар ол гынан баран билигин да былыргы итэҕэллэрин сорохтор тутуһаллар быһыылаах тыа чулыымнарын сүрүн дьарыга земледелие уонна ынах сүөһү иитии чулымнар омук быһыытынан үйэлэргэ баар буолбут курдуктар ону сибиир ханствота урусхалланыытын кытта сибээстииллэр онтон илин диэки күрээбит телеуттар уонна енисей кыргыыстара аҕыйах ахсааннаах селькуптары уонна кеттары кытта холбоспуттар дииллэр кэлин хакаастар уонна нууччалар сабардаабыт курдуктар чулыымнар улахан аҥаардара томскай уобалас тегульдетскэй оройуонугар уонна красноярскай кыраай тюхтетскай оройуонугар олороллор пасечное уонна чиндат сэлиэнньэлэр чулым тыла түүр салаатын уйгуур тылларыгар киирэр в тегульдетском районе коренное население говорило на среднечулымском диалекте в котором выделялось два говора тутальский и мелетский чулым тыла суруга бичигэ суох оскуолаҕа хаһан да үөрэтиллибэтэх сигэ баһа чурапчы диэн саха сирин ортотугар баар улуус улуус баһылыга ноговицын андрей тимофеевич российскай федерация уонна саха республикатын тыатын хааайыстыбатын үтүөлээх үлэитэ ю н прокопьев аатынан ср государственнай бириэмийэтин лауреата чурапчы улууун бочуоттаах гражданина улуус баылыгын бастакы солбуйааччыта ноговицын алексей алексеевич саха республикатын норуот хааайыстыбатын үтүөлээх үлэитэ улуус баылыгын социальнай боппуруостарга солбуйааччыта петрова октябрина филипповна массыына суолунан эбэтэр салгынынан тиийиэххэ сөп саас амма өрүһүнэн таһаҕас таһаллар урут боотуруускай улуус диэн ааттааҕа улуус аан маҥнай историяа киирбит сылынан буолар сыл былыр нууччалар саха сирин булуохтарын иннинэ сахалар аа ууунан олорор эрдэхтэринэ боотур уустар диэн элбэх ахсааннаах аа уустара бааллара боотурускайдары торуттээччинэн дьуон дьаҥылы соотох уола боотур уус буолар киниттэн үс уол төрүүр болугур буххаат хатан хатылы уонна чакыр боотур болугур буххааттан икки болугур хатан хатылыттан биэс хатылы чакыр боотуртан икки хайахсыт икки чакыр нэһилиэктэрэ төрүүллэр ууууллар тэнийэллэр боотурускай улууһа оччотооҕуга саха уобалаһыгар улахан сүдү сири тайаан сытар улуус буолар ол курдук киирэллэрэ чурапчы таатта амма мэҥэ уонна уус алдан кыра сирдэрэ улууһу кулубалар салайаллара үстүү сылга улуус баай дьонуттан быыбарынан талыллан босхо туох да хамнаһа суох улэлииллэрэ улуус кулубатын солбуйааччы быыбарынай икки кулуба биир улуус улахан суруксута уонна икки быыбарынай суруксуттар улуус быраабатыгар улэлииллэрэ боотурускай улуус киин нэһилиэгинэн төруттэниэҕиттэн ыла хатылы аччаҕар түөйэ нэһилиэгэ буолбута онтон улуус кулубата буолбут оруоһуттар улуус киинин бэйэлэригэр чугас оҥороору чөркөөххө көһөрбүттэрэ онтон тиһэҕэр чурапчы нэһилиэгин таланнар улуус киинэ чурапчы буолбута кэнники улуус улаатан дьоно сэргэтэ элбээн барар х үйэ ортотуттан саҕалаан үөрэх кыһалара балыыһа элбэх таҥара дьиэлэрэ тутуллаллар улуус дьоно элбээн нэһилиэктэр арахсыылара буолар холобур биир улахан хатылы нэһилиэгэ арахсан тус туспа биэс хатылылар тахсаллар оннук элбэх нэһилиэктэр арахсаннар улууһу экономическай өттүнэн салайар ыарахаттары үөскэтэр нэһилиэктэр бэйэ бэйэлэриттэн ыраахтара суол иис суоҕа эбиитин улуус баайдара кулуба дуоһунаһыгар бэртэрин былдьаһыытыттан сылтаан ахсынньы ый күнүгэр сыллаахха боотурусскай соҕуруу өттунэн амма улууһа арахсан барар икки сылынан тохсунньу ый күнүгэр сыллаахха боотурусскай хоту өттүнэн таатта улууһа арахсан барар кулубаларынан аммаҕа федор новиков тааттаҕа иван елисеевич кулаковскай боотурусскайга михаил шеломов буолаллар бүтүн улахан улууһу араарыы түмүгэр боотурусскай улуус ортото эрэ хаалбыта чурапчы нэһилиэнньэтэ уонунан бүк аҕыйаабыта ол да буоллар улуус инникитин сайдан испитэ олунньуга сыллаахха ыраахтааҕыны сууллараннар гражданскай сэрии саҕаланар боотурусскай улуус хардары таары үрүҥ кыһыл былааһыгар киирэр сыллаахха кулун тутар ыйга коробейников михаил яковлевич диэн үрүҥ эпиһиэрэ кэлэн кыһыллар былаастарын суулларан временное якутское областное народное управление диэни олохтоон чурапчыны киин сиринэн оҥорор муус устарга ол былааһа сууллан кыһыллар былаастара букатыннаахтык олохтонор улуус урукку баайдарын тойотторун кулаактыыллар кулун тутар күнүгэр сыллаахха боотурусскай улууһу чурапчы районугар уларыталлар урукку олус дириҥ историялаах саха сирин биир сүдү улахан кырдьаҕас улууһа боотурусскай улуус аата саха сирин улуустарыттан сүппүтэ ол оннугар саҥа историяны саҕалаан чурапчы улууһа буолбута чурапчы холкуоһун аҕа дойду улуу сэриитин саҕана хоту улуустарга балыктааыҥҥа көөрбүттэрэ ол көһөрүү улахан толкуйа суох ыытытыллыбытын түмүгэр элбэх кии хоргуйан тоҥон сыстыганнаах ыарыылартан өлбүтэ яковлев семен степанович эрилик эристиин суруйааччы революционнай деятель новгородов семен андреевич саха суругун бичигин төрүттээччитэ субурусскай николай дмитриевич уот субуурускай гражданскай сэрии кыттыылааҕа политическай деятель саха асср центральнай исполнительнай комитетын бэрэссэдээтэлин солбуйааччыта саха асср доруобуйа харыстабылын народнай комиссара коркин дмитрий петрович саха улуу тренера ссср рсфср саха асср үтүөлээх тренерэ саха асср оскуолатын үтүөлээх учуутала мунхалов афанасий петрович российскай федерация норуодунай худуоунньуга саха асср п а ойуунускай аатынан государственнай бириэмийэтин бастакы лауреата саха республикатын бочуоттаах гражданина лыткина анастасия петровна сахаттан бастакы үөрэхтээх ырыаыт рсфср уонна саха асср үтүөлээх артыыа слепцов марк дмитриевич саха асср норуодунай артыыһа рсфср норуодунай артыыһа соловьев василий сергеевич болот боотур саха норуодунай суруйааччыта саха республикатын п а ойуунускай аатынан государственнай бириэмийэтин лауреата поэт решетников петр михайлович саха норуодунай артыыһа рсфср норуодунай артыыһа василий семенович яковлев далан саха норуодунай суруйааччыта саха республикатын п а ойуунускай аатынан государственнай бириэмийэтин лауреата педагогика билимнэрин кандидата попов семен андреевич тумат саха норуодунай суруйааччыта саха республикатын п а ойуунускай аатынан государственнай бириэмийэтин лауреата константинов роман иннокентьевич сахаттан бастакы социалистическай үлэ геройа икки ленин уордьанын кавалера новгородова екатерина иннокентьевна агроном социалистическай үлэ геройа кладкин василий михайлович социалистическай үлэ геройа протодьяконов гавриил дмитриевич аа дойду улуу сэриитин кыттыылааа уулуччулаах артиллерист советскай союз геройугар түэриллибитэ флегонтов семен дмитриевич аа дойду улуу сэриитин кыттыылааа бойобуой уордьан кавалера гоголев василий николаевич саха биллиилээх тустууга ссср спордун үтүөлээх маастара пинигин павел павлович тустууга олимпийскай чемпион аан дойду үс төгүллээх чемпиона ссср спордун үтүөлээх маастара украинскай асср үтүөлээх тренера борисов егор афанасьевич государственнай уонна политическай деятель саха республикатын ил дархана саха республикатын тустууга федерациятын президенэ илларионов афанасий петрович саха республикатын ил түмэн государственнай мунньаын представителларын палататын кы бэрэссэдээтэлэ саха республикатын үтүөлээх юриа башарин георгий прокопьевич уулуччулаах учуонай уопсастыбаннай деятель сахаттан бастакы история билимин дуоктора профессор рсфср уонна саха асср наукатын үтүөлээх деятелэ красильников дмитрий данилович физика билимин дуоктара саха асср наукатын үтүөлээх деятелэ ленин аатынан ссср государственнай бириэмийэтин лауреата коркина евдокия иннокентьевна тыл билимин дуоктара профессор саха дьахталларыттан бастакы учуонай рсфср наукатын үтүөлээх деятелэ попов борис николаевич философия билимин дуоктара профессор саха государственнай университетыгар культурология кафедратын төрүттээччитэ саха республикатын наукатын үтүөлээх деятелэ ср билимэ уонна техникаа государственнай бириэмийэтин лауреата сивцев иван степанович саха республикатын норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ чурапчы улууһун бочуоттаах олохтооҕо чурапчы улууһун бастакы баһылыга посельская наталья семёновна балерина хореографическай училище төрүттээччитэ уонна бастакы директора российскай федерация уонна саха республикатын культуратын үтүөлээх үлэитэ саха республикатын п а ойуунускай аатынан государственнай бириэмийэ лауреата гуляев михаил дмитриевич саха республикатын спортка миниистирэ российскай федерация уонна саха республикатын физическай культуратын үтүөлээх үлэитэ чурапчытааҕы физическай культура уонна спорт үнүстүүтүн төрүттээччитэ уонна бастакы ректора шадрин алексей алексеевич саха республикатын норуот хааайыстыбатын үтүөлээх үлэитэ саха республикатын бочуоттаах гражданина с с чурапчы улууун дьаалтатын баылыга колесов гаврил гаврильевич дуобаччыт международнай таымнаах гроссмейстер ср физическай культуратын үтүөлээх үлэитэ федотов александр иванович республикатааҕы инвестиционнай компания генеральнай директора саха республикатын боксаҕа федерациятын президенэ саха республикатын норуот хааайыстыбатын үтүөлээх үлэитэ российскай федерация бочуоттаах тутааччыта харайбатова ольга михайловна российскай федерация уонна саха республикатын культуратын үтүөлээх үлэитэ игнатьева яна викторовна өксөкүлээх өлөксөй аатынан норуоттар доҕордоууларын киинин генеральнай директора саха республикатын культуратын үтүөлээх үлэитэ керемясов валерий петрович саха республикатын үтүөлээх тренерэ российскай федерация физическай культууратын үтүөлээ үлэһитэ ссср спордун маастара орто оскуолалар орто анал үөрэх кыһалара үрдүк үөрэх кыһалара чыҥыс хаан сааыгар аттан дэлби түспүтүн уйуммакка сылга бэс ыйын күнүгэр тангуттар судаарыстыбалара си ся утары поход кэмигэр анараа дойдуга аттаммыта бэйэтин тиэх этиитинэн кини уҥуоҕа хэнтий хайатыгар аҕалыллан төрөөбүт үөскээбит бурхан халдун хайатын тэллэҕэр көмүллүбүт эдэр сылдьан манна кини элбэхтэ баай аймахтарыттан тайджиуттартан уонна меркиттартан быыанан элбэхтэ саспыт куоппут сирэ үйэҕэ тибет уонна монголия ламаистара чингисхан көмүллүбүт сиринэн ордоска баар ихи эджен хоро хоро ыраахтааҕыта диэн диэн сири биллэрбиттэр нуучча айанньыта потанин манна чингисхан ытык уөуоҕун көрдүм диэн суруйбута бу сири көлүөнэттэн көлүөнэҕэ ураанхай бииин гвардеецтара харабыллыыллара үү сылга биир күҥҥэ ытык сылгыны сиэртибэлииллэрэ үү онтон былыр дьону кытта сиэртибэлииллэр эбит сыллаахха чан кайши уурааҕынан японецтартан күрэтэн бу ытык маллары тибекка биир манастыырга көөрбүттэр онтон кэлин ордоска төнүннэрбиттэр кытайдар этиилэринэн өссө сыллаахха чингисхан уҥуоҕа цинхай провинцияҕа булуллан мавзолей тутуллубут үү ол эрээри доктор этэринэн бу чингисхан уҥуоҕа буолуон сатаммат кытай бэйэтин инник чингисханы арбаан улуу кытай норуотун киитэ этэ дии сатыыр марко поло суруйбутунан чингисхан көмүллүбүт сирэ алтай буолар эбит улуу ханнары онно көмө илдьэ иэн суолларыгар көрсүбүт дьоннорун барытын анараа дойдуга тойоҥҥо сулууспалыы бар диэн өлөрөн иэллэр эбит эмиэ бу үйэҕэ киирэн баран пекинтан чингисхан көмүллүбүт сирин буллубут диэн иитиннэрии баар буола сылдьыбыта синьцзянь провинциятыгар уйгурия монгол китайкыраныыссатын икки ардыгар алтай хайатын тэллэҕэр көүннэ диэн буолбута кытай ученайдара чингисхан уҥуоҕа бу сир диэки сытар буолуон сөп диэн ыйаллар кырдьык кини армията бу сирдэринэн сүгүн кыаттарбатах меркиттары эккирэтэн элбэхтэ айаннаабыта чингисхан туохтан өлбүтүн туунан хас эмэ версия баар дьиикэй аттары күрэтэ сылдьан ата эмискэ туохтан эрэ соуйан туора ыстаммытыгар бырахтаран онтон мөлтөөн орто дойдуттан арахсыбыт марко поло суруйарынан охтон бааыран өлбүт монгол номоҕунан уола джучи кистэлэҥ өлөрүөхсүттэри ыыппыт буолуон сөп плано карпини суруйарынан үөээ халлаантан чаҕылҕан түэн улуу сирдьити илдьэ барбыт онтон монгол номоҕунан тангут ханшата кырасаабысса күрбэлдьин хотун түүн тииинэн хабарҕатын быа ытыран бааырдыбыт онтон хаана баран өлбүт оннук тангут кыыа имири кыргыллыбыт норуотун иин ситиспит ыам ыйа сааскы ый ый ыам ыйа сааскы тиһэх ый айылҕа бүтүннүүтэ көтөрдүүн сүүрэрдиин оттуун мастыын барыта тиллэр сэргэхсийэр үрэхтэр өрүстэр быйаҥнаах ууларынан сири дойдуну угуттууллар мутукча тыллар ойуур иһэ минньигэс сытынан туолар хал дьаайыга ньургуһун тахсар хонууга ойуурга күндү күөмэйдээх чыычаах эгэлгэтэ ырыатын тардар күн сирин көҥүлүгэр көөчөөн көрүн түһэрэр сааскы оонньуутун оонньуур ыам ыйа үөскүүр төрүүр кэм көтөр бары кэриэтэ уйатын оҥостор сымыыт баттыыр түбүккэ түһэр кыыллар оҕолорун бүөбэйдииллэр күн дьыл сайыҥҥылыы итийэр күөл мууһа сайар ый бүтүүтүгэр балык ыары күөл кытыытыгар тахсар бу кэмҥэ саха киһитин үлэтин хамнаһын үгэнэ сүөһүлэр мэччирэҥҥэ тахсаллар мутукча тыллыытыттан көрөн сааскы ыһыы саҕаланар бурдук ыһаллар ойуур көҕөрдөҕүнэ хортуоппуй олордоллор тыаллаах саас сайынын ардахтаах буолар хатыҥ уута элбэхтик сүүрдэҕинэ ардах таах сайын саас ооҕуй ситимэ элбэхтик көттөҕүнэ кураан сайын тымныы сайыҥҥа көтөр уйатын саас тиит күннээх өттүгэр оттон ичигэс сайыҥҥа күлүк өттүгэр туттар уһун курааҥҥа көтөрдөр уйаларын саас уу чугаһыгар тутталлар ыам ыйын с күнүгэр тымҥыы буоллаҕына сүөһү өссө икки нэдиэлэ кыһыҥҥылыы аһыыр бииринньик сымыыт ыйа сынньалаҥ ыйа тиргэ ыйа тугут төрүүр ыйа хаас кэлэр ыйа федералистар дьонноро куорат дууматыгар эмиэ бааллара дуума бэрэстээтэлинэн г в ксенофонтов этэ с күһүнүгэр федералистар былааска сүрүн балаһыанньаны ылбыттара бу сыл балаҕан ыйыгар федералистар этиилэринэн саха национальнай общественнай тэрилтэлэрин түмэр соруктаах национальный комитет для обединения и управления деятельности всех национальных организаций тэриллэр саха аймах уопсастыба земскай управалар федералистар сойуустара ол кэмҥэ чинчийээччи а н дьячкова санаатынан кэмитиэт омугу босхолуур хамсааһыны баһылыыр трилтэ этэ нацком был основой будущего государственного органа диэн суруйар а малькова которому надлежало возглавить после провозглашения национально государственную автономию арассыйаҕа өрөбөлүүссүйэ охсуһуута күүркэйэн истэҕин аайы федералистар сойуустарын кыаҕа улаатан испитэ сыл сэтинньитигэр киһилээх этэ якутский голос диэн ааттаах бэйэлэрин хаһыаттарын таһааран киирэн бартара улуустарга олохтоох кэмитиэт тэриллибитэ саха федералиистара көҥүл сибиир парламентскай өрөспүүбүлүкэтин тэрийиигэ сибиир областниктарын өйөөбүттэрэ ол гынан баран сибиир уобаластааҕы дууматын талыы сатамматаҕа омук интеллигенцията демократияны олохтуу сатаабыта бассабыыктар былааһы былдьыыр күүстээх дьайыыларын түмүгэр баттаммыта саха сирэ саҥа олоххо киирбитэ кымыс диэн биэ үүтүн көөнньөрөн оҥоһуллубут утах кымыс көс культуралаах омуктар сахалар башкорттар казахтар кыргызтар монголлар төрүт утахтара буолар саамал кымыс саҥа көөнньөрүллүбүт ньулуун кымыс кыдьымахтаах кымыс уулбут арыы кутуллубут кымыһа көөнньөрүллүбүт кымыска белок иҥэримтиэ буолар үүт саахара үүт кислотатыгар этиловай испииргэ уонна араас ароматическай эттиктэргэ кубулуйар ол иһин иҥэмтэлээх буолан тахсар амтана уонна сыта тупсуйар үксүгэр кымыска тан ҥҥа дылы этиловай испиирдээх буолар кислотноһа т кымыһы биэ үүтүн үүт бактерияларын уонна доруоһаларын кытты көөнньөрүллэр оннук оҥордоххо с уонна в битэмииннэр группалара тахсаллар уонна углекислота үөскүүр кымыска шипучай утах амтанын биэрэр ол микроорганизмнар үлэлээбиттэрин кэнниттэн кымыс белоктара ууга булкатыллан сылдьаллар онтон суураллыбатах белоктар көппөх буолаллар кымыс микрогранизмнар үлэлэрин кэнниттэн антибиотиктардаах буолаллар уонна олус иҥимтиэ буолан тахсар алкоголь углекислота уонна молочнай кислота баар буолан ас буһарыыны искэ тупсарар кымыһынан эмптээһин сорох сэллик формаларын эмтииригэр туттуллар ону тэҥэ аппетит суох буоллаҕына анемияҕа уонна ис микрофлоратын көннөроргө туттуллар билигин кымыһы казахстаанҥа монголияҕа киргизияҕа уонна россия сорох регионнарыгар оҥоһуллар россияҕа кымыһы башкирияҕа ростов тверь ярославль уобаластарыгар марий эл алтай саха республикаларыгар оҥоһуллар башкирия россия кымыһын оҥорон таһаарыытыгар лидер буолар онно тахсар ону тэҥэ башкирияҕа кымыс оҥорооччуларын куонкурса ыытыллар быыппах сомоҕо домох фразеологизм өйдөбүлү уус ураннык хоһуйар икки эбэтэр хас да тыл холбуу суолталаммыт ситимэ холобур атахха биллэр куот ууну омурпут курдук саҥарбат бытыгын быһа үктүөр диэри кырдьыар диэри сомоҕо тыл саха норуотун саҥарар саҥатын тылын өһүн киэргэтэр байытар суолталаах тылга араас халбаҥнаабат ситимнэһиилэр бааллар олорго сомоҕо домох киирэр тыллар ситимнэһиилэригэр туохтара эмэ тыллара биитэр формалара биитэр иккиэннэрэ тыллара уонна формалара уларыйбат буоллаына тыллар халбаҥнаабат ситимнэһиилэрэ диэн буолар сомоҕо домох тыллара солбуллубат бу уларыйбат формалаах тыл ситимэ онон ситимнээһин бүтүннүү биир тыл биир уустук өйдөбүллээх сомоҕо домох үксүн икки үс онтон да элбэх тыллар арахсыбат сиитимнэринэн бэриллэр харытыттан харбаппыт ытыһын соттон хаалла харыйаны таҥнары соспут курдук киһи сомоҕо домох бэйэтэ туспа быһарыллар өйдөбүллээх анала төрүт суолталаах иэдэс биэрэр сөбүлээбэт кэлэйэр буут биэр куот тэскилээ дьон санаатын тутта сүүйдэ дьону бэйэтин диэки тарта дьоҥҥо сөбүлэттэ таптатта тыллар халбаннаабат ситимнэһиилэригэр маннык бөлөхтөр бааллар биһиги саҥарарбытыгар тус туспа тыллар ситимнэһэллэр тыллар ситимнэһэ ситимнэһэ арахсан саҥаттан саҥа ситимнэһэн иһэллэр холобур баай диэн тыл араас тыллары кытта араастык ситимнэһиэн сөп аты баай бурдук баайдыбыт былатынан баайда хараын баттарда харах баайан уо д а харах баайан диэн ситимнээһин сирэй өйдөнөрүттэн ураты албыннаан диэн кэтэх өйдөбүллээх уонна арахсыбакка ситимнэһэ сылдьар солбуллубат тыллаах уларыйбат формалаах тыллар ситимнэһиилэрин ол ситимнэһии бүтүннүү биир тыл биитэр биир уустукөйдөбүл суолталаах буоллаҕына сомоҕо домох дэнэр бу быһаарыы маннык өйдөнүллүөхтээх сорох ардыгар чугас маарыннаах суолталаах тылынан солбуллуон соп айаҕа хараарар оҥойор кытарар биитэр күрүө сыыр намыһахтыы сорох түбэлтэҕэ холобур туохтуур биитэр тардыылаах аат суолталаах сомоҕо домох туохтуур тардыылаах аат курдук уларыйыан соп холобур харах баайан харах баайар харах баайда харах баайбыт харах баайыа хараҕым саатар хараҕын саатар хараҕа саатар харахпыт саатар уо д а оттон п с афанасьев саха билиҥҥи тыла лексикология кинигэтигэр сомоҕо тыл туһунан маннык бэлиэтээһиннэри оҥорор сомоҕо тыллар терминологическай лексикаҕа киирбэттэр тыл уус уран туттуктарыгар киирсэллэр лексикологияҕа бу бэлиэни аахсыбакка холбуу тыллары сомоҕо тыллары кытта бииргэ көрүөххэ табыллыбат ис хоһоонунан сомоҕо тыл үксүгэр син уус уран тэҥнээһин хоһуйуу кэриэтэ уус уран ойуулааһын буолар онуоха уус уран айымньыга ойуулааһын автор бэйэтэ утарытынан булан оҥорон буоллаҕына сомоҕо тыл бүттүүн тылга олоҕуран ким баҕарар туттар буолбут ойуулааһына икки эбэтэр хас да тыл өйдөбүлү уус ураннык хоһуйан этэр холбуу суолтадаммыт ситимэ сомоҕо тыл дэнэр сомоҕо тыллар өйдөбүлү уустаан ураннаан этэргэ туттуллар бастаан үөскүүллэригэр сомоҕо тыллар баар чахсыттан туох эмэ событиеттан көстүүттэн төрүттээхтэрэ мунааҕа суох кэлин ол төрүт буолбут быстах событие көстүү умнуллуохтарын сөп оннук түбэлтэҕэ сомоҕо тыл ойуулааһынын ис хоһооно матыыба өйдөммөт буолар холобур тоҕо аҕатын туйаҕын хатарбыт бытыгым умайда ийэтин аҕатын ырыатын ыллат дэнэрэ биллибэт оттон олоххо үгүстүк көстөр көстүүлэргэ эбэтэр биллэр историческай чахчыларга олоҕуран үөскээбит тыллар ойуулааһыннарынан ис хоһооно билигин да өйдөнөр сомоҕо тыллар үгүс өттүлэрэ оннук холобур харах аалыыта кутурук маһа буол уо д а сомоҕо тыллары холбуу тыллар курдук наада буолалларынан көрөн үөскэтэр кыаллыбат кэпсэтиигэ норуот айымньыларыгар уонна уус уран литератураҕа үйэлэр усталарыгар биирдиилээн үөскээн олоҕураллар саха тылыгар нууччалыыны тылбаастааһынтан үөскээбит тыллар эмиэ бааллар холобур холуоһаҕа олорт төбөҕүн сүтэр харах харатын курдук харыстаа уо д а сорох сомоҕо тыллар уус уран суолталара умнуллан өйдөбүлгэбыһаччы аатыгар кубулуйуохтарын ол аата холбуу тылларга көһүөхтэрин сөп билиҥҥи тылга холобур атах балай диэн итиниэхэ сөп билиҥҥи тылга холобур атах балай диэн итиниэхэ чугас онон холбуу уонна сомоҕо тыллар быыстара тыл аайы чопчу көстөр буолбатах саҥа чаастарынан ыллахха сомоҕо тыллар аат тыл даҕааһын аат туохтуур туохтуур сыһыат суолталара суолталаах буолаллар холобур састааптарынан уонна тутулларынан сомоҕо тыллар араастара үгүс оҕурдук холобур билигин туттуллар тыллартан оҥоһуллубут сомоҕолору кытта сэргэ эргэрэн өйдөммөт буолбут компоненнардаах ситимнэр бааллар ньүдьү балай оруо маһы ортотунан хой баһын туой уо д а оттон тутулларын көрдөххө айах адаҕата улар мэйии кус сүрэх бас баттах аат харата курдук холбуу тылларга маарынныыр ситимнэри кытта тыҥалааҕы тыыннарбат иһигэр былас муостаах киирбит кимтэн эмэ сыарҕатын сыҥааҕа иҥнэр кутуйах иинин кэҥэтэр бэлэһигэр биэс иннэлээх муннугар сыттаах курдук этиигэчугас тутуллаах ситимнэр эмиэ элбэхтэр саха тылын сомоҕо тылларын түмэн көрдөххө ис хоһоонноро сүнньүнэн киһиэхэ эрэ сыһыаннааҕа көстөр атын эйгэ туһунан тыл букатын аҕыйах оҕурдук сомоҕо тыллары ис хоһооннорунан наардаан манык бөлөхтөрү булуохха сөп бу бөлөхтөөһүҥҥэ сомоҕо тыллар толору буолбакка холобур эрэ быһыытынан бэрилиннилэр ол гынан баран сирийэн да көрдөххө абарҕастаах абыраат бытырыыстаах быыһаабат буол болдьоон хаһан туран быа түспэтэх сылгыта бырахпыт быыра курдук бар бырда быстыбат силис тардар сир халлаан ыккардыгар суола тоҥмут туох эмэ туллар тутааҕа курдук киһиттэн атыҥҥа сыһыаннаах сомоҕо тыллар бэрт аҕыйахтар онон сүнньүнэн киһиэхэ эрэ сыһыаннаах ис хоһооннонуу саха тылын сомоҕо тылларын биир суол уратылара бу бэлиэнэн кинилэри холобур холбуу тыллартан арааран өйдүөххэ сөп холбуу тыллар суолталарынан киһиэхэ да киһиттэн атыҥҥа да барытыгар сыһыаннаах буолаллар григорьев сомоҕо домох биир ыйытыыга хоруйдуур этиигэ биир чилиэн буолар тылын араардахха эбэтэр солбуйдахха суолтата уларыйар эбэтэр сүтэр сомоҕо домох өйдөбүл иккис аата буолар онон синоним кэккэтигэр киирэр ырбыт дьүдьэйбит аҥаара хаалбыт уҥуохтаах тириитэ эрэ орпут уустаан ураннаан уобарастаан этэр уонна дорҕоон дьүөрэлэһиитин тутуһар буолан ордук сытыы киһиэхэ тиийимтиэ онон кэпсэтии тылыгар норуот айымньытыгар уус уран литератураҕа үгүстүк көстөр саха тылыгар олус элбэх сомоҕо домох баар н с григорьев саха тылын сомоҕо домоҕун тылдьыта с кинигэтигэр кэриҥэ сомоҕо домох киирбит бу саха тылын биир этигэн ньымата барҕа баайа буолар сэллик туберкулёз киһи уонна кыыллар ынах сибиинньэ куурусса о д а сыстыылаах ыарыылара сэллик микобактерията урукку аата кох палочката бу ыарыы төрүөтэ буолар саха сиригэр нууччалар кэлиэхтэриттэн тэнийбит ыарыы былыр эмтэммэт этэ бастакы вакцинаны сыллаахха францияҕа айбыттара сылтан туттуллан барбыта бастакы микобактерияны өлөрөр препарат стрептомицин сыллаахха ылыллыбыта ыарыы көстүлэрэ температура үрдүр дылы киһи туруга мөлтүүр саха сирин дьахталларыттан бастакыннан наука докторун степенин ылбыт татьяна крылова фтизиатр этэ саха сиригэр бу ыарыы перестройка кэнниттэн күүскэ тарҕанан эрэр ол төрүөтүнэн специалистар бу ыарыы социальнай ыарыы буоларынан ол эбэтэр олорор усулуобуйаттан тутулуктааҕынан быһаараллар сэллиги булуу радиологияҕа сытар быраастар киһи түөһүн рентгенынан быһаараллар ону тэҥэ киһи силииттэн хаантан быһаарыахтарын сөп онно бары клеточнай культураларан улаатыннараллар сорох ыарыһахтар симтомнара көстүбэт оччоҕуна быраастар оннук ыарыһагы латентнай диэн ааттыылар оннук ыарыһахтары быһаарарга манту пробата туттуллар сэллик сорох формаларыгар вакциана баар бсж диэн ааттанар урут сэллиги эмтиир чэпчэки этэ антибиотиктары туттан билигин бактерия антибиотиктар улахан аҥаардарыгар ылымтыата суох буолбут ол иһин эмтээһин ыарырҕатыллыбыт антибиотиктар элбэх араастара ыарыһахха уһун бириэмэ устата биэриллэр сорох сэллик формалара бары антибиотиктарга ылымтыата суох буолбут оччоҕуна эмтээһин табыллыбат тар диэн уһуннук туран аһыйбыт суорат сайын уһаакка мунньан хаһааныллар кыһын тоҥорон аһылыкка туттуллар балбаах тар былыргы сахаҕа сайыҥҥы күһүҥҥү кэмнэргэ уруц аа дэлэй буолара сайын саха дьахтара ынахтарын ыат дааны уутун хоспоххо илдьэн оцкучахха туэрэн анал туос чабычахха сэниэ ыаллар сабарай улахан чабычахтаахтара кутара туруора туэн баран урдун халбыйан суёгэйдиирэ ёссё куёрчэх суорат быыппах астаахтара иэйбит кэмигэр урумэлиирэ тимир тириитин кэппит кэмигэр ымдааҥҥын ис диирэ ымдаан уруц ас тобоо сойбут ууга бууламмыта арыы арыылаан оцкучах тугээр туэрэрэ онтукатын куун тоцмутун кэннэ хостоон ууккэ ытыйан хайах оцорон хааанара биллэн турар ёр турбут арыы аырар онон куун лаппа хойут арыылыыр буолуохтаахтар манна диэн эттэххэ киэц куоц дириц учугэй оцоуулаах оцкучахтаах баай кии сайыннары арыы сиирэ хааанара дааны дьиэ хотуна ынах уолуор диэри биир сурун аылыгы суораты кун аайы да кэриэтэ оцороро куннээи аылыктан ордор суораты аыйбыт уруц аы хоспоххо сёруун сиргэ турар анал туос холлооско кутара онно ёссё уҥуоҕу иҥиэҕи да бырааллара туолбут иити тутатына оцкучахха туэрэллэрэ дьэ кыыццы сааскы хааас тар итинник мунньуллара тёёнён тардаах холлоос элбэх да соччонон ыаллар эрэх турах сананаллара куун тымныйыыта сайылыктан кыстыкка кёёллёругэр ол тардаах холлоосторун сыаралаах оуунан тиэйэллэрэ кыстык хаар уонна улахан тымныылар туспуттэрин кэннэ ынах сааыттан тар тоцорор балбаах оцороллоро биллэн турар балбаах ис ёттё ицчээй хаарынан хайыллан муус килиэ буолара дьэ оннук балбаахтарга тардаах холлоосторун биир биир дьиээ киллэрэн сылытан хоцноро хоцноро таааран тардарын симэллэрэ ол хааас ас балбаах тар диэн ааттанара элбэх ыанар ынахтаах баай кии биллэн турар элбэх балбаах тары хааанара уонна сааскы быстарыкка кыпчарыттарбыт ыал аата киниэхэ кэлэн сайыццы от улэтигэр эбэтэр тутатына улээ кэпсэттэинэ иэс быыытынан биэрэрэ үөһээ бүлүү улууһа бүлүү өрүс сүнньүгэр сытар нэһилиэктэрдээх тайаан сытар сиринэн атын улуустарга тэҥнээтэххэ кыра гынан баран саха сиригэр суолталаах улуус киинэ үөһээ бүлүү с билиҥҥи кыраныыссатынан сыллаахха олунньу күнүгэр булуу улууһуттан араарыллан төрүттэммит бу улуустан элбэх культура наука политика уонна уопсастыба үлэһиттэрэ тахсыбыттара былыр былыргаттан биир олоҕунан сороҕор биир кииннэнэн олорбут уруулуу улуустара бүлүү уонна ньурба буолаллар саха сирин арҕаа өттүгэр бүлүү өрүс орто сүүрээнигэр тайаан сытар сирин ньуура дэхси тохсунньуга орто температурата кыраадыска диэри тымныы от ыйыгар кыраадыс сылаас сыл устата мм сөҥүү түһэр кыраныыссалаһар улуустара хотуттан өлөөн уонна бүлүү улуустара илинтэн горнай улууһа соҕурууттан өлүөхүмэ улууһа соҕурулуу арҕааттан уонна арҕааттан сунтаар уонна ньурба улуустара улууска кумах ардайдаах туой курдук тутуу матырыйаала киэҥник таҕаммыт сиртэн хостонор баай биирдиилээн көрүҥнэрэ баар былыр көмүс сууйаллара улууска сылтан поселенческай таһымнаах олохтоох тэриллии үөскээн үлэлиир тыа хаһаайыстыбатын сүрүн салаатынан ынах сылгы сүөһүнү иитии буолар ону таһынан туораахтаах культураны оҕуруот аһын хортуосканы үүннэрииннэн дьарыктаналлар түүкээн үрэх бүлүү өрүскэ түһэр сиригэр былыр нууччалар бүлүүгэ бастаан кэлэн баран симиэбийэ зимовье туруорбуттара онтуктара хас да сыллар усталарыгар бу эргин опорнай пуун быыытынан турбута онтон олоҥноох диэн сиргэ билиҥҥи нам сэлиэнньэтин сиригэр көһөрүллүбүтэ оленск диэн сурукка киирбитэ кэлин онтон билигин бүлүү куората турар сиригэр киин буолбута онон кырдьаҕас бүлүү куоратын историята верхневилюйскай симиэбийэттэн саҕаланар өймөкөөн улууһун территорията тыһ кв км сахабыт сирин хотугулуу илин өттүгэр сытар уус майа томпо муома улуустарын хабаровскай кыраайы уонна магадан уобалаһын кытта кыраныыссалаһар дьокуускайтан ырааҕа км улуус киинэ уус ньара нэһилиэнньэтэ тыһ киһи сахата тыһ нуучча тыһ улуус тайаан сытар иэнэ тыһ км бу саха сирин киэҥ иэннээх улуустарыттан биирдэстэрэ буолар соҕуруулуу арҕаа өттүгэр уус маайа арҕаа томпо хоту муома илин магадан уобалаһын соҕуруу хабаровскай кыраайы кытта кыраныыссалаһар улуус черскэй уонна сунтаар хайатын систэрин хапчааныгар сытар рельебэ хайалаах сир өймөкөөҥҥө кыһынын с сайынын с тиийэр манна ирбэт тоҥ дириҥэ метрэҕэ тиийэр хотугу полушарие саамай намыһах температурата өймөкөөн бөһүөлэгэр бэлиэтэммитэ уус ньара улуус киинэ буолар кини куораттыы тииптээх бөһүөлэк буолар билигн манна тыһыынча курдук киһиолорор нэһилиэнньэ улахан аҥара көмүс хостуур артыал улэһиттэрэ православнай итэҕэллээх дьоҥҥо анаан сыллаахха успения пресвятой богородицы церковь аһыллыбыта сылга сааһын туолбут уус ньарага наадалаах тэрилтэлэр бары ситиһиилээхтик үлэлии тураллар аартык уруккута транспортниктар бөһүөлэктэринэн биллэрэ күн бүгүн артыкская автобаза диэн ааттаах хааччахтаммыт эппиэтинэстээх тэрилтэ улууска таас чоҕу тиэйиинэн дьарыктанар манна сылтан аһыллан улуустааҕы кырдьаҕастар интернат дьиэлэрэ үлэлиир томтор орто оскуолатын иһинэн өймөкөөн улууһугар сыылкаҕа олорон ааспыт поэттарга суруйааччыларга аналлаах литературно краеведческай музей үлэлиир бөһүөлэккэ сталинскай репрессия сиэртибэлэригэр анаммыт колокол памяти өйдөбүнньүк бэлиэ туруоруллубута томторго полюс холода аан дойдутааҕы фестиваль ыытыллар фестивальга лапландияттан санта клаус уонна великэй устюгтан тымныы оҕонньор кыттыыны ылаллар аҕа дойду сэриитин сылларыгар ыраах америкаттан сибиири нөҥүө сэрии фронугар самолеттары тиэрдэргэ элбэх саҥа аэропорду тутуохха наада этэ бу соругу толороору гулаг хаайыылаахтарынан икки ый туттаран алтынньыга өймөкөөн аэропорда самолеттары түһэрэргэ бэлэм буолбута томтор бөһүөлэгиттэн икки километр курдук соҕуруу сытар өймөкөөн аэропорка сэрии сылларыгар түүннэри күнүстэри уонтан тахсалыы буолан бөлөҕүнэн көтөн кэлэн заправкаланан сынньанан ааһаллара өймөкөөн эбээннии теплый ключ уруккута улуус киинэ манна араас тэрилтэлэр орто оскуола участковай балыаһа культура дьиэтэ маҕаһыыннар бааллар эргэ өймөкөөҥҥө атыыһыт н и кривошапкин меценат общественнай деятель олорбут дьиэтэ архитектура памятнигын быһыытынан сыаналанан турар өймөкөөн улууһун саамай түгэх нэһилиэгэ сордонноох олохтоох нэһилиэнньэ ынах сүөһүнү табаны сылгыны иитиинэн дьарыктанар олохтоохтор киэн туттар сирдэринэн аатырбыт лабынкыр күөл буолар лабыҥкыр эбээннии лама муора диэн суолталаах ону таһынан сытыган сыылба диэн эмтээх минеральнай уулаах күөл баар уута улахан тымныыга да тоҥмот үчүгэй нэһилиэгэр сүрүннээн таба иитиитинэн дьарыктанар эбээннэр олороллор манна араас тэрилтэлэр орто оскуола участковай балыаһа культура дьиэтэ библиотека үлэлииллэр үчүгэйгэ сылын аайы таба бырааһынньыга үрдүк таһымнаахтык бэлиэтэнэр улуус кииниттэн саамай чугас сытар нэһилиэгинэн индигир уонна эльги үрэхтэр икки ардыларыгар сытар төрүт нэһилиэгэ буолар бу дэриэбинэҕэ н тахса араас омук грузин таджик белорус украинец уо д а олорор олохтоох дьон сүөһү иитиитинэн дьарыктанар төрүт олохтоохторо биир дойдулаахтарынан социалистическай үлэ геройа сылгыһыт г а кривошапкин аатынан киэн тутталлар улууска экономика сүрүн хайысхата баар тыа хаһаайыстыбата уонна көмүһү хостооһун туризм сайдар өймөкөөн улууһугар ханна да суох комус сурьма хостонор миэстэтэ сыллаахха арыллыбыта сүрүн тэрилтэлэринэн западная көмүс хостуур хампаанньа уонна хааччахтаммыт эппиэтинэстээх поиск тэрилтэ буолаллар итини сэргэ россия үрдүнэн соҕотох сурьма концентратын оҥорор сарылаахтааҕы фабрика үлэлиир улуус экономикатыгар тыа хаһаайыстыбата иккис сүрүн миэстэнэн ааҕыллар сүрүн салаалара сүөһү иитиитэ эт үүт оҥорооһуна сүөһү үөр сылгы уонна таба иитиитэ уонна үүнээйи үүннэриитэ буолаллар тонор племенной хаһаайыстыба специалистара сылгыны үөрэтиигэ научнай улэни ыыталлар улуус өймөкөөн боруодалаах сылгылары уонна эбээн боруодалаах табалары атын улуустарга таһаарар экспортер быһыытынан биллэр улуус территориятынан колыма федеральнай таһымнаах автомобильнай суол ааһар олохтоохтор сылы курдары дьокуускайга харгыһа суох айанныыллар алдан уонна лена өрүстэргэ муоста тутулла илигинэн күһүн сиринэн суол сабыллар уус ньараҕа аэропорт үлэлиир салгын аала көтөр өймөкөөн улууһугар оройуоннааҕы киин балыыьа учаастактааҕы балыыьа амбулаторнай фельдшерско акушернай пункт баар хас бөһүөлэк аайы үрдүк квалификациялаах улэһиттээх наадалаах тэриллэрдээх медицинскэй сулууспа үлэлиир сыллаахха улуус киинигэр уус ньарага реабилитация диагностика эти хааны чөлүгэр түһэрэр медицина киинэ аьыллыбыта улууска культура тэрилтэтэ баар ол иһигэр библиотека сынньалаҥ тэрилтэтэ оҕо музыкальнай оскуолата искусство оскуолата краеведческай музей хас да уус уран коллектив үлэлиир томтордооҕу культура дьиэтин иһинэн тэриллибит театр золотинка үнкүү ансамбла металлург культура дьиэтин норуодунай театра эдэр көрөөччү театра талааннаах коллективтар хаста да өрөспүүбүлүкэтээҕи федеральнай уонна аан дойдутааҕы конкурстарга лауреат уонна дипломан үрдүк аатын сүкпүттэрэ улуус библиотеката нэһилиэнньэ хабар улууска хотугу сардаҥа уонна северная заря общественно политическай хаьыаттар тахсаллар кадр диэн саха национальнай көрдөрөр иһитиннэрэр компания студията үлэлиир олохтоохтор телевизорынан республиканскайуонна киин каналлары көрөллөр мегафон мтс билайн сотовай сибээс өҥөлөрүнэн туһаналлар кэлиҥҥи сылга спорт үрдүк кэрдиискэ таҕыста икки оҕо спортивнай оскуолатыгар кэ иитиллээччи дьарыктана сылдьара да туоһулуур сыл устата спортивно массовай курэхтэьиилэр ыытыллаллар мини футбол ууга харбааһын наартаны үрдүнэн ойуу мас тардыһыыта курдуккөрүҥнэргэ спортсменнар куруук үрдүк ситиһиилэри көрдөрөллөр улууска саҥа спортивнай тутуулар үлэҕэ киирбиттэрэ үчүгэй оскуолатын спортзала өймөкөөн уонна томтор оскуолаларыгар тустууга анаммыт эбии саалалар сыллаахха өймөкөөн хамаандата саха сирин норуоттарын бэһис спортивнай оонньууларыгар бочуоттаах миэстэ буолары ситиспитэ өймөкөөн улууьа туризм уонна предпринимательство сайдарыгар үчүгэй перспективэлээх аатырар тымныы полюһунан хатылламмат кэрэ хайаларынан араас кыылынан сүөлүнэн таайбараннаах лабыҥкыр күөлүнэн улуу индигиринэн муус хайа өргөһүнэн эрэ буолбакка өссө да атын кэрэхсэбиллээх сирдэринэн аан дойду туристарын бэйэтигэр тардар улуус территориятынан черскэй уонна үөһээ дьааҥы хайа кэлимэ ааьар ол хайа кэлимигэр россия азиатскай чааһын муҥутуур үрдүк муус хайа точката баар үрдүгэ метрэ индигир баһыгар таайыллыбатах таабырыннаах лабыҥкыр күөлэ баар сылтан саха сирин правительствота аан дойду таһымнаах полюс холода оймякон туристическай маршруту арыйбыта уонна улэҕэ киллэрбитэ ол маршрут аан дойдутааы выставкаа кыттыбыта венгрия англия швейцария германия япония китай голландия уонна да атын сирдэртэн элбэх турист кэлэн ыалдьыттаабыта кыра предпринимательство нэһилиэнньэ дьарыктаах буоларын рыногы араас табаарынан уонна өҥөнөн хааччыйар өссө саҥа тэрилтэлэри арыйан у улэ саҥа миэстэлэрин арыйан улууска экономика сайдарын туһугар улахан оруолу оонньуур өймөкөөн улууьугар үөрэх тэрилтэтэ үлэлиир ол иһигэр уопсай үөрэҕи биэрэр араас көрүҥнээх оскуолалар оскуола иннинээҕи саастаах оҕолор тэрилтэлэрэ оҕо юношескай спорт оскуола уус ньаратааҕы оҕо дьиэтэ пегас диэн оҕо талаанын сайыннарар киин профессионально техническэй орто үөрэх тэрилтэтэ образование диэн национальнай бырайыак көмөтүнэн үөрэх тэрилтэлэрин материально техническэй базалара тубуста педагогтар инновационнай уонна научно методическай таһымнарын үрдээтэ бүтэһик үс сыл уус ньаратааҕы гимназия н м заболоцкай аатынан томтор уонна сордонноох орто оскуолалара инновационно образовательнай проектар уонна программалар конкурстарыгар кыттыыны ылбыттара уонна россия бастыҥ оскуолалара үрдүк ааты сүкпүттэрэ бастыҥ учууталлары уонна үөрэнээчиллэри өйөөр сыаллаах өймөкөөн улууһун муниципальнай тэриллиитин баһылыга грант олохтообута бу сахалар өрө турууларын сорох историктар мымах бастаанньата диэн ааттыыллар фишер диэн чинчийээччи бу өрө турууну мымах салайбыта диэбит эбит иван галкин суруйуутугар кырдьык мымах улууһугар атын улуустартан сэрииһит дьон мустубутун этэр ону фишер мымах буойуну хомуйбутун курдук сыыһа эппитэ атын историктар үлэлэригэр сыыйа көһөн хаалбыт итинник брокгауз эфрона энциклопедиятыгар эмиэ мымах киһини мунньан дьокуускай остуруогун урусхаллыан баҕарбыт диэн этиллэ сылдьар ол гынан баран о в ионова этэринэн мымах ханнык да архыып дөкүмүөнүгэр мымах бастаанньаҕа кыттыбытын туһунан сибидиэнньэ суох атын кинээстэр буоллаҕына ол дөкүмүөннэргэ хаста да ыйыллаллар диир тохсунньу күнүн киэһэтигэр мымах кулута атамаан галкиҥҥа кэлэн сахалар саба түһээри бэлэмнэнэллэрин эппит мантан арааһа мымах хаҥалас тойотторун сөбүлээбэккэ хайаларын да диэки буолбатах быһылаах диэн о в ионова сылыктыыр галкин атамаан маны истэн баран эрдэтинэ саба түһэргэ былааннанар аттаах хаһааҕы илдьэ нам буолаһыгар тиийэр тохсунньу күнүгэр сэрии буолар сахалар бастаан оҕунан ытыалыыллар онтон үҥүүлээх уонна батыйалаах аттаах дьонунан сырыһыннаран кимэн киирэллэр манна ча киһилэрин сүтэрэллэр бу сэриигэ откурай диэн сахалар биир тойонноро ыараханнык бааһырар хаһаахтар аттарын барытын сүтэрэллэр элбэх хаһаах ол иһигэр иван галкин бэйэтэ бааһыраллар сэрии түмүгэр хаһаахтар остуруокка куоталлар сахалар остуруогу төгүрүйэллэр уонна икки ый кэриҥэ кими да киллэрбэккэ да таһаарбакка да сыталлар остуруокка сытар дьон аччыктааһын буолар бэринэллэрэ эбэтэр хоргуйан өлөллөрө аҕыйах хонук хаалбытын кэннэ олунньу бүтүүтүгэр тоҕо эрэ сахалар баран хаалаллар мымах аата өрө туруу кыттааччытын быһыытынан ханна да ахтан ааһыллыбат мымах бастакынан суруксуттары өлөрүү туһунан саҥарбыт ол эрэн бу быһылаан кини улууһугар буолбатаҕа ионова этэринэн мымах өрө турууга кыттартан аккаастаммыт уонна ону таһынан этэн биэрэн таҥнарбыт кини күргүөмнээх сэбилэниилээх өрө турууну утарара онон өрө турааччылартан тута туораабыта мустубут сахалар чуолаан бөтүҥнэр мымаҕы сэрии баһылыга буоларга суоһаан күһэйэллэрэ воеводаны осада туһунан сэрэтээри мымах уолунаан никалыын кулун тутар күнүттэн ыла остуруокка дьону ыыталлара хойут кинилэр туоһулуулларынан остуруокка киирэ сатыылларын өрө турааччылар ыыппаттар үһү ол иһин мымах кыырыктыйбыт хаҥаластартан уонна бөтүҥнэртэн модут улууһугар саһара кини никалыын аманаат балаһыанньатыгар сылдьаллара ионова с воевода петр головин күүһүлээһиннэрин батталын туһунан суруллубут атыыһыт уонна промышленнай дьоннор ыраахтаҕыга челобитнайдарынан быһаардахха маннык хартыына үөскээн кэлэр суруксуттары өлөрүү кэнниттэн мымаҕы остуруокка аҕалтараары петр головин тыыннаах хаалбыт служилай уонна промышленнай дьону кини улууһугар ыыппыт мымах улууһугар диэри ити дьоннор тиийбэтэхтэр кинилэри аттаах сэрииһит көрсүбүт күн аҥарын тухары буолбут кыргыһыы кэнниттэн хаһаахтар бары бааһыран чугуйбуттар тугу да этэр кыаҕым суох сымыйалыахпын эрэ сөп диэн пытка кэмигэр мымах этэрэ головин диэки буолааччылар киниэхэ кэлэн матвей глебовтааҕы буруйдаа дии сатыыллара мымах никалыын эрэ көрсүүү кэнниттэн эрэйдэниэхтээҕэр сымыйалаабыт глебовы да буруйдаабытын кэннэ сымыйалаабытын сахаларга кэпсиэ диэн головин мымаҕы ыыппатах ионова с онон оҕонньор хаайыыга араас эрэйи муҥу көрсөрүгэр сүрдээх дьоһуннаахтык туттубут головин обургу мымах уолун никаны эмиэ аҕаларга дьаһайбыт кинини икки күн аһаппакка сытыарбыт төбөтүн сүлүгэһинэн саайталаабыт ол кэмҥэ мымах хайыы үйэ кырдьыбыт онон сыллаах өрө туруунан уола ника салайбыт кини воевода головинныын билсэ сылдьыбыт онон остуруокка саба түһүү иннинэ хамначчытынан эрдэттэн воеводаны сэрэппит якутия в веке ионова о в из истории якутского народа первая половина в якутск кн изд во с якутия в веке очерки под редакц с в бахрушина и с а токарева якутск кн изд во токарев с а очерк истории якутского народа м госуд социал экономич изд во с америка холбоһуктаах штаттара ааҥл кылгатан эбэтэр кылгатан ахш эбэтэр америка диэн федерал конституция өрөспүүбүлүкэтэ биэс уон штаттан илтэн уонна биир федерал эргинтэн турар дойду улахан өттө штат уонна киин эргин уашиҥтон хоту америкаҕа сытар чуумпу уонна атлантик океаннар икки ардыларыгар кирбиилээр канаадалыын хоту уонна мексикалыын соҕуруу аляска штата континент хотугулуу арҕаатыгар баар кинилиин кирбиилээллэр канаада илин уонна арассыыйа арҕаа бериҥ силбэиитин нөҥүө хауайи штата чуумпу океан ортотугар баар архипелаг онтон ураты дойду чуумпу океаҥҥа уонна кариб байҕалыгар хас да бас билэр сирдэрдээх уонна арыылардаах иэнэ млн км аан дойдуга улаханынан үһүс уонна олохтоохторун ахсаана млн аан дойдуга улаханынан үһүс холбоуктаах штаттар аан дойду биир ордук элбэх араас омуктардаах уонна култууралардаах дойдута буолар бу өр кэмнээх улахан билигин да бара турар иммиграция түмүгэ ахш экономиката аан дойдуга бастыҥ ол курдук сыллааҕы био триллион буолбут аан дойдутааҕы био уонна акп дойду устуоруйата улуу британия атлантик океан кытылыгар уон үс колонияны тэрийиититтэн саҕаланар от ыйын бу колониялар тутулуга суох буолуу декларациятын тааарбыттара бу декларациянан кинилэр улуу британияттан тутулуга суох буолууларын уонна холбоуктаах уния тэрийиилэрин туунан эппиттэрэ ол кэнниттэн буолбут тутулуга суох буолуу америка сэриитигэр өрө турбут штаттар улуу британияны кыайбыттара филадельфия конвенциятынан балаҕан ыйын билиҥҥи америка холбоуктаах штаттарын конституцията ылыммыта аныгы сылга конституция чахчы буолуутунан штаттар күүстээх киин дьаалталаах биир республика ирээттэрэ буолбуттара сылга элбэх тутаах олохтоох бырааптары уонна көҥүллэри мэктиэлиир диэн конституцияҕа уон көннөрүүлэр киллэриллибиттэрэ үйэҕэ ахш францияттан испанияттан холбоуктаах хоруоллуктан мексикаттан уонна арассыыйаттан сирдэри ылбыта уонна тексас уонна хауайи республикаларын аннексиялаабыта с сс дойду аграр соҕуруута уонна индустриал хотута штаттар бырааптарын уонна кулуттааын институтун туунан мөккүөрдэриттэн сылтаан америка олохтоох сэриитэ буолбута бу сэриигэ хоту кыайыыта дойду эстиитин тохтоппута уонна кулуттааыны суох оҥорбута оннук ахш кэнгириэһэ кулуттааһыны сыллаахха бэс ыйын күнүгэр боппута испания америка сэриитин уонна бастакы аан дойду сэриитин кэннилэриттэн ахш сэрии күүһэ статустаммыта иккис аан дойду сэриититтэн ахш бастакы ядернай сэрии сэптээх дойду холбоуктаах нациялар көмүскэл сүбэтин олохтоох кыттааччыта уонна тэрийээччи кыттааччытын быыытынан тахсыбыта тымныы сэрии бүтүүтүн уонна сүбэ унията эстиитин кэнниттэн ахш соҕотох суперкүүс буолбута дойду глобал сэрии хоромньулааынын оҥорор уонна аан дойду бастыҥ экономика политика уонна култуура күүһэ буолар америка холбоһуктаах штааттара федеральнай республика федерал былаас ахш конституциятыгар олоҕурар салалта үс салаалаах ситэриилээх былаас сокуону таһаарар былаас уонна сууттуур былаас штаттар былаастара эмиэ итинник арахсар ситэриилээх былаас диэн сокуону үлэҕэ киллэрэр салалта чааһа буолар ахш быыбар бэрэстэбиитэллэрэ ахш президенын талаллар кини ситэриилээх былаас ону тэҥэ сэриилээх күүстэр басхана буолар конгресс ылыммыт сокуонугар ветоны ууруон сөп оччоҕуна ол сокуон олоххо киллэриллибэт ону тэҥэ дьон номнуо ылыммыт сокуону тутталларыгар араас укаастары таһаарыан сөп президент дьон уонна бизнес олоҕун хонтуруоллуур департаменнар иһин эппиэтинэһи сүгэр ол курдук урбаан департамена урбаан уонна бизнес туһунан быраабылалары оҥорор уонна таһаарар ол иһин президент ол департамент тойонун бэйэтэ талар уонна федерал сууттааччылары номинациялыыр ол гынан баран сенат ону кытта сөбүлэһиэхтээх президент түөрт сыллаах болдьоххо талыллар сокуону таһаарар былаас сокуоннары толкуйдуур ахшга ол былаас ахш конгреһыгар сүктэнэр конгресс икки палаталаах биир палаататын аата бэрэстэбиитэллэр палааталара диэн ааттанар бэрэстэбиитэллэр ханнык эмит штаттан эбэтэр территорияттан талыллаллар бэрэстэбиитэллэрин ахсаана хас киһи ол штатка эбэтэр сиргэ олороллоруттан тутулуктаах бэрэстэбиитэл икки сылга талыллар бэрэстэбиитэллэр ахсаана билигин киһи буолар бэрэстэбиитэллэр палаталара спикердаах президены уонна вице президены кытта туох эмит буоллаҕына кини эбээһинэстэрин спикер толорор иккис палааталарын аата сенат диэн ааттанар сенатка хас биирдии штаттан икки сенатор үлэлиир ол иһин билигин штаттан сенатор үлэлиир президент дуогабар эбэтэр официал үлэһиттэри туруоруон иннинэ сенат сөбүлэһиэхтээх сенатордар сыллаах болдьоххо үлэлииллэр ахш вице президена сенат спикера буолар бэрэстэбиитэллэр уонна сенатордар араас сокуоннары киллэрлэллэр ону бырайыак диэн ааттыыллар ханнык эмит бырайыак тута куоластаныан сөп эбэтэр араас хамытыаттарынан тарҕанан дьүүлэнэллэр бырайыак сокуон буоларыгар икки палата иккиэн куоластыыллар уонна президент илии баттыыр эбэтэр вето быраабын туттуон сөп президент ветолаатаҕына иккистээн конгресска киирэр онно үс гыммыттан икки куоластары хомуйдаҕына президент вето уурар кыаҕа суох буолар федерал систематыгар конгресс штаттар сокуоннарын көнөтүк уларытар кыаҕа суох ол оннугар конгресс федерал харчыны мэктиэлиир уонна ол сокуон штакка киирэригэр услуобуйаны үөскэтэр ол системата олус уустук тутулуктаах сууттуур былаас диэн былаас биир салаата уонна сокуон туох диэн этэрин быһаарар сууттуур былаас ахшга үрдүкү суутан уонна элбэх кыра сууттартан турар үрдүкү суут ханнык эмит сокуон конституцияны кэһэр диэн эттэҕинэ ол сокуон хоторбут диэн быһаарыллар уонна үлэлээбэт буолар үрдүкү суут тоҕус судьуйалартан турар президент кинилэри сүбэлиир уонна сенат бигэргэтэр ол кэнниттэн үлэттэн тахсыаҕар эбэтэр өлүөҕэр дылы судьуйанан үлэлиир ол буоллаҕына президент атын киһини сүбэлиир сенат сөбүлэспэтэҕинэ президент атын киһини булуохтаах араас дьыалалартан ол курдук марбури мэдисон утары дьыалатыгар үрдүкү суут конституцияны хайдах ааҕарга соҕотох тылбаасчыт буолар уонна ханнык баҕар сокуону хотуон сөп ахш урут уруккаттан иммиграция дойдута буоларын үрдүнэн янкилар дойду үрдүнэн ылаллара сыллаахха ол эрэн ахш экономика сайдарын уонна дьон олоҕо тупсарынан сибээстээн атын дьадаҥы дойдулартан үчүгэйдик олороору элбэх мигрант кэлэр онон сибээстээн янкилар бырыыаннара кыччыыр сылга номнуо тан намтаан буолар ол эбэтэр ахш олохтооҕо мигрант буолар миграннар кэлиилэрэ өссө күөдьүйэр сыллардаахха уопсайа миллион киһи сыл иһигэр ахш олохсуйа киирэр ол эбэтэр сылга миллион дьон онон сибээстээн янкилар тан долялара өссө кыччаан буолар мигрант дьон уопсай бырыһыана буолар онон сибээстээн билиҥҥи туругунан мусульмаан омуктар кытайдар уонна индиялар ахш балай да элбииллэр уонна ахш улахан мегаполистарыгар холобура нью йорк уонна лос анджелес ылаллар билигин миграннар кэлиилэрэ тохтообот ахш олотчутун кардинально этническай састааба номнуо сыллаахха мусульмаан уонна кытай индия дьонун диэки улаатыа оон прогноз сахалар кыра да буоллар миграция онороллор эбит кэнники дааннайынан саха ахсаана тыыынчаттан аарбыт нуучча ахсаана миллионтан элбэх ахш аан дойду иммиграцияҕын киинэ буоларын таһынан биир аан дойдуга улахан туризм киинэ буолар ол курдук сыллаахха ахш миэстэни ылбыт франция уонна италия кэнниттэн ол эбэтэр сыл аайы ахшка миллион дьон сынньана күүлэйдии барар эбит ону холоотоххо арассыыйаҕа миллиону кыайбат үксүн гастарбайтердар буолаллар ахш уопсайа судаарыстыбаны кытта доҕордоһон визата суох бэйэтин территориятыгар киллэрэр олор ахсааннарыгар япония евросоюз дойду корея оаэ канада австралия америкаҕа барар туристар үксүн нью йорк куоратка уашингтон калифорния регионнарын көрөллөр ону таынан флорида штатын абаҕа хаһан төрүттэммитэ биллибэт олох былыргыттан сахалар олохсуйбут сирдэрэ үһүйээннэртэн биллэринэн хоролортон төрүттээх элбэх ахсааннаах халаалы хотун биис ууһа баар эбит үһү онно үс биллэр бухатыыр уолаттар баар эбит соморсун боотур абаҕа боотур дьоҥку боотур кинилэр тимиринэн бүрүллүбут саҥыйахтаах тимир бэргэһэлээх сэрии аттаах уолаттар эбитэ үһү нууччалар кэлбиттэрин кэннэ биис ууһунан арахсыы сатарыйар дьон олохсуйбут сирдэринэн суруллар буолбут онтон ылата сурукка абаҕа сэлиэнньэтэ киирбит билигин абаҕа амма улууһун биир улахан нэһилиэгэ буолар киинэ абаҕа хирург эмчит буоларын быһыытынан дьону эмтиир уонна хортуоска уонна бурдук ыһарга үөрэтэр эбит үөгэйгэ кинини атаарбыттарын туһунан бэлиэ остуолба баар билигин абаҕа оскуолата аныгылыы дуальнай үөрэҕи биэрэр агрооскуола быһыытынан биллэр кудрин архип георгиевич абаҕыыныскай саха поэта тылбаасчыт абаҕа алта кылаастаах оскуолатын бтэрэн баран дьокуускайдааҕы учуутал техникумугар онтон иркутскайдааҕы педагогическай институкка үөрэммитэ кэккэ сылларга учууталынан саха сирин суруйааччыларын сойууһун салалтатын эппиэттиир сэкиритээринэн өр кэмҥэ уус уран литэрэтиирэ эрэдээктэринэн үлэлээбитэ сэрии сылларыгар сэбиэскэй аармыйа кэккэтигэр сулууспалаабыта японияны кытта сэриигэ кыттыбыта бастакы кинигэтэ ырыа хоһоон сыллаахха тахсыбыта кини отуттан тахса сыллаах айар үлэтин устатыгар бэрт үгүс ырыалары хоһооннору поэмалары суруйан барыта н тахса тус туспа кинигэлэри таһаартарбыта оҕолорго анаан үгүс айымньылары суруйбута учебниктары оҥортообута нуучча тылыттан пушкин маяковскай тургенев м горькай в лебедев кумач к чуковскай с михалков а барто айымньыларын тылбаастаабыта мэтээллэр алдан өрүс диэн өлүөнэ өрүс уҥа салаата уһуна км тэнийэн сытар иэнэ тыһ км салаалартан уһуннара буолар уонна өрүс уутун сүүрдүүтэ алдаҥҥа тиксэр алдан өрүс становой сис хайа хоту өртүттэн саҕатын ылар өрүс үөһэ өттүгэр элбэх таас боруоктаах алын өттүгэр хас да үөскэ арахсар улахан салаалартан уҥа төмтөөн учур маайа ааллаах үүн хаҥас амма нуотара уонна таатта өрүс км уһун салааларын ахсаана тэнийэн сытар иэнигэр алдан өрүс тыһ тахса уу сүүрүгүрэр салаалардаах уонна тыһ тахса күөллэрдээх алдан өрүс сыллааҕы уутун ороскуота м сек халаан уута ыам ыйтан от ыйыгар дылы бэлиэтэнэр уу таһыма м дылы үрдүүр ороскуота тыһ м сек муус туруута алтынньы ыйтан ыам ыйыгар дылы алдан өрүскэ хатыыс балык элбэхтик тарҕаммыт борокуоттар томмот куоракка дылы сылдьаллар борокуот сүрүн тиксэр сирэ томмот уус майа хаандыга алдан өрүс кытылыгар кыһыл көмүс таас чох сүлүүдэ уран сытар сирдэрэ биллэр алдан өрүс салааларыгар гэс каскада тутуллуохтаах амма амма улууһун киинэ киһитин ахсаана профессор г п башарин архыып докумуоннарын хасыһан амма солобуоданы с икки нуучча бурдук ыһааччыта уонна биир саха киһитэ төрүттээбиттэр диэн быһаарбыт с таҥара дьиэтин туппуттар кэлин хаста даҕаны умайа сылдьыбыт ону саҥаттан тутан испиттэр үйэ саҕаланыар диэри олохтоохтор сүрүннээн сахатыйбыт нууччалар көскө кэлбит татаар башкир поляк омуктар уонна бурдук олордуутунан дьарыктанар сахалар үйэ бүтүүтүгэр элбэх сыылынай олорон ааспыттар папин васильев аптекман бик ол быыһыгар биллэр нуучча суруйааччыта короленко владимир галактионович амма устун уус майалыыр суол ааһар былыр айааҥҥа дылы тиийэр элбэх сырыылаах тракт эбит гражданскай сэрии кэмигэр аммаҕа уонна тула элбэх кыргыһыы буолан ааспыт билигин өрөспүүбүлүкэтээҕи таһымнаах дьокуускайы кытта ситимниир амма диэн ааттаах суол улуус киининэн с буолбут аммаҕа солобуода диэн өрүскэ тохтобул уонна аэроплощадка бааллар амма улууһа диэн саха республикатын улууа административнай тэриллии быһыытынан сыллаахха сенат ыйааҕынан баар буолбута улуус киинэ амма амма улууһа саха сирин кииниттэн соҕуруу илин амма өрүс орто сүнньүгэр сытар соҕуруулуу арҕааттан хотугулуу илин устата км улуус иэнэ тыс км ол аата албания илиттэн улахан сирэ дэхси көнө өлүөнэтээҕи хаптал хайаҕа киирсэр соҕуруу уонна арҕаа сис хайалардаах илин уһатыы восточная долгота уонна кыраадыстарын ыккардыгар сытар кыраныыссатын уһуна километртан тахса амма улууһа алдан уус маайа чурапчы мэҥэ хаҥалас хаҥалас улуустарын кытта быысаһар хостонор баай сүнньүнэн тутууга туттуллар матырыйаал кумах туой кыырпах таас биллэринэн айылҕа гааһа уонна ниэп сытара сабаҕаланар дьокуускайтан сиринэн км салгынынан км уунан км киин куораты кытта амма республикатааҕы таһымнаах суол ситимниир улуус киинигэр солобуода диэн ууга тохтобул уонна самолет түһэр авиаплощадката бааллар тохсунньу ый орто температурата с от ыйыгар с сылга мм сөҥүү түһэр улууска анал бэлиэлэр оҥоһуллубуттар гиэрбэ уонна өрөгөй ырыата гимн ырыа тылын иннокентий миронович стручков боотур уус суруйбут ис дорҕооно егор ильич неустроев тулуйхан улуус билиҥҥи гиэрбэтин амма улууһун мунньаҕын быһаарыытынан сыл сэтинньи күнүгэр бигэргэппиттэрэ арассыыйа федерациятын геральдикаҕа регистрыгар киирэ сылдьар гиэрбэ идиэйэтин ааптара бөтүҥ олохтооҕо нестеров степан дмитриевич буолар көмпүүтэргэ дизайнын уонна ситэриитин матвеев а м оҥорбут амма улууһун гиэрбэтигэр улуус бэлиэлэрэ уруһуйдаммыттар халлаан күөҕэ өҥ амма өрүһү көрдөрөр сардаана сибэкки амма айылҕатын ырааһын уонна кэрэтин көрдөрөр сэлиэһинэй туораахтара тыа хаһаайыстыбатынан дьарыгырыыны сирэ баайын уонна өҥ үүнүүнү биэрэрин көрдөрөр стилизацияламмыт алмаас ойуулара саха өрөспүүбүлүкэтин гиэрбэтигэр баар алмаастарга майгынныыллар уонна улуус саха сиригэр киирэрин туоһулууллар саха сиригэр буолбут олохтоох сэриигэ амма улууһа улахан миэстэни ылбыта улуус сиригэр хаан тохтуулаах кыргыһыы буолбута аҕа дойдуну көмүскүүр улуу сэриигэ улуустан киһи ыҥырыллыбыта олортон та төннүбүтэ сэрииит бойобуой уордьаннарынан уонна мэтээллэринэн бэлиэтэммиттэрэ тахса тыыл үлэһиттэрэ за доблестный труд в великой отечественной войне мэтээли ылбыттара экономиката сүрүннээн тыа хаһаайыстыба сылгы ынах иитиитэ эт үүт кэмбинээттэрэ бурдук уонна оҕуруот аһын олордуута мас таҥастыыр кэмбинээт бэкээринэ араас өҥөлөрү оҥорор дьоҕус бизнес тыа хаһаайыстыбаҕа анаммыт сир иэнэ тыһ га олортон бааһынаҕа от охсорго сүөһү мэччийиитигэр сир тиксэр улуус үрдүнэн тыа хаһаайыстабатын оҥорон таһаарар кооператива мээндигитээҕи опх бааынай хаһаайыстыбата кредитнай кооператив уонна дьиэтээҕи бас билии хаһаайыстыбалар индустрия сүрүннээн мас таҥастыыр уонна тыа хаһаайыстабаҕа сыһыаннаах эт үүт кэмбинээттэрэ амга даймонд алмаас кырыылыыр собуот соторутааҕыта эстибитэ холбос диэн потребобщество улуустааҕы филиалыгар киирэр кулинария бэкээринэ халбаһыы уонна макарон оҥорон таһаарар сыахтар аммадорстрой суол тутар хампаанньа типография амма олоҕо хаһыат амма тв кэпсиир көрдөрөр хампаанньа улуус киинигэр сбербанк россельхозбанк сахателеком почта россии салаалара үлэлииллэр урбаанньыттар сүрүннээн атыы эргиэн уонна дьоҥҥо араас өҥөнү оҥорооһун тула үлэлииллэр кэлиҥҥи кэмҥэ дьону таһыы өҥөтө сүрдээҕин кэҥээтэ ону таһынан дьиэ тутуута өрөмүөнэ дьон аһыыр сиир сынньанар сирдэрэ эмиэ бааллар билиҥҥи кэмҥэ муниципальнай үөрэх салалтатын систематыгар оскуола ол быыһыгар пед гимназия орто үөрэх сүрүн орто үөрэх коррекционнай интернат оскуола оҕолорго аналлаах эбии үөрэх кыһата ол быыһыгар о п иванова сидоркевич аатынан амматааҕы оҕо айар дьиэтэ абаҕатааҕы оҕо айар дьиэтэ н захаров сахаачча аатынан оҕо спордун оскуолата ону тэҥэ муниципалитет оҕо оскуола иннинээҕи тэрилтэлэрэ дьиэтээҕи оҕо саадын филиала улуус үрдүнэн музыка оскуолата үлэлиир оскуолаларга оҕо үөрэнэр оҕо саадыгар оҕо сылдьар эбии үөрэх кыһатыгар үөрэхтээһин систематыгар педагог үлэлиир ол быыһыгар үөрэтээччи көрөр харайар үлэһит воспитатель эбии үөрэхтээһин педагога хаачыстыба өттүнэн үрдүк үөрэхтээх орто үөрэхтээх ситэтэ суох үрдүк үөрэхтээх салаайааччылар истэригэр үрдүк үөрэхтээхтэр эбии үөрэх кыһатын салаайааччылара ситэтэ суох үрдүк үөрэхтээх орто анал үөрэхтээх үрдүк категориялаах учуутал ахсаана бастакы категориялаах аспирант тиксээччи педагогика үөрэҕин кандидата көмүскээбиттэр ахсааннара улууска учуутал рф үтүөлээх учуутала бүтүн үөрэхтээһин бочуоттаах үлэһитэ сө үтүөлээх үлэһитэ дьон үөрэҕириитин туйгуна сө үөрэҕириитин туйгуна династия педагогов рс я за гражданскую доблесть үйэ учуутала учууталлар учууталлара аатын ылбыттар оскуолалар толору тииктэрэ амматтан уопсайа учуонай төрүттээх с туругунан наука хайысхаларынан араардахха педагогика экономика медицина ветеринария техника науката физика уонна математика филология тыа хаһаайыстыба биология история уонна биирдии учуонай искусствоведение культурология социлогия уонна философия нэһилиэктэринэн ыллахха амма солобуодаттан киһи абаҕаттан өнньүөстэн эмистэн алтантан болугуртан бөтүҥтэн чакыртан покровкаттан сулҕаччыттан соморсунтан учуонай бэйэлэрин аммаларбыт уонна амманы кытта ыкса ситимнээхпит диэн ааҕыналлар амма өрүс элбэх киһи сэргиир сирэ баар өрүс үөһэ өнтө очуостара абаҕа таһыгар харама хайата хайа эркинигэр дьахтар уонна оҕолор сирэйдэрэ көстөллөр сулҕаччы таһыгар суугунуур үрүҥ кумахтаах кытыл баар кытылларга дьэдьэн сис хайаларга отон уонна сугун үрүйэлэргэ хаптаҕас уонна моонньоҕон өлгөмнүк үүнэр сирдэрэ баар улууска история монумена археология монумена архитектура монумена бааллар широких полянскай с ю монумена с эмис нэһилиэгин сиригэр хонкойуку диэн сиргэ суол кытыытыгар туруоруллубута скульптор пшенников к н бу манна саха губерниятын уонна хотугу кыраай сэбилэниилээх күүстэрин аатырбыт хамандыырын сергей юльевич широких полянскайы с өлөрдүү бааһырдыбыттара амма сэлиэнньэтиттэн км сиргэ нуучча биллиилээх суруйаачыта в г короленкоҕа аналлаах стелла турар бу сир суруйааччы амма сирин уотун кытта сыллаахха көстөн сыылкаттан дойдутугар төннөрүгэр быраһаайдаспыт сиринэн биллэр короленко хайата амма өрүс хаҥас кытылыгар хойудуку диэн сиргэ баар бу таастаах туой хайаҕа нуучча суруйааччыта владимир галактионович короленко амма солобуодатыгар көскө сылдьан сс сынньанар эбит хайаҕа корленко туттарбыт беседката турар манна олорон хартыыналары уруһуйдуур эбит бу кэмҥэ хас да кэпсээни суруйбута сон макара марусина заимка беседканы суруйааччы сааһын бэлиэтээһин кэмигэр сыллаахха саҥаттан туппуттара мэҥэ хаҥалас улууһун кытта быысаһыытыгар с дорообо алааска айанньыттар тохтоон сынньанар сирин туппуттара комплекс кэнниттэн үс нэһилиэк кэлэр эмис алтан сатаҕай үйэ с сылларын бүтүүлэригэр өрөспүүбүлүкэҕэ амма кирсин айылҕатын баһылыырга анаммыт икки бырайыак баар буолбута с ссрс ис дьыалатын министиэристибэтин капитальнай тутууга управлениета схема освоения лесосырьевой базы в яасср закрепленной за мвд ссср диэн бырайыагы бигэргэппит онно үс леспромхуоһу лпх арыйар туһунан суруллубут кураанахтааҕы модуттааҕы үөһээ амматааҕы мөл м маһы сылга кэрдэр былааннаах тыһ га иэннэх сиргэ с ссрс гослесхоһа п я р тэрилтэҕэ амма үөһээ тардыытыгар баар алдан уонна томмот сирдэригэр баар лесосырьевой баазаларын сылга болдьохтоон биэрбит саха асср ойуурун хаһаайыстыбатын министиэристибэтэ уопсайа мөл гаалаах үс сиргэ тыаны кэрдэри көҥүллээбит федоров өрөспүүбүлүкэ хаһыаттарыгар бу икки бырайыак тула мөккүөр тахсар с олунньу күнүгэр суруйааччы саха асср үрдүкү сэбиэтин дьокутаата васильев в е харысхал топором по красавице амге диэн ыстатыйа суруйар с олунньу күнүгэр биология институутун үлэһитэ бойченко а м рубить ли лес диэн ааттаах ыстатыйатыгар амма үөһээ тардыытыгар лпх тутар омсолооҕун этэр с муус устар күнүгэр ученай филолог фомин м м беды красавицы амги ыстатыйаны таһаарар бу дьон техногеннай бырайыактартан бастакынан амманы көмүскүүргэ туруммуттара бу кэнниттэн бэчээккэ чэ ыстатыйа тахсар былааһы кытта кэпсэтии саҕаланар амма улууһугар үлэни сүрүннүүр соруктаах анал амма диэн ааттаах кэмитиэт тэриллэр улуус сиригэр амма диэн ааттаах эркээйи сир баар сүрүн олохтоох дьонун итэҕэлэ саха төрүт итэҕэлэ саха сиригэр христианнар итэҕэллэрэ тарҕаныаҕыттан ыла амма солобуодатыгар сыллаахха таҥара дьиэтин туппуттара с ол дьиэ умайбыт с ахсынньы күнүгэр иркуускайдааҕы епископ үс иннокентий саҥа таҥара дьиэтин тутарга уураах таһаарбыт сотору кэминэн туттарбыт дьиэтэ кэхтибит онон с эмиэ саҥа дьиэни туппуттар ол дьиэ с умайбыт билигин аммаҕа преображенскай таҥара дьиэтин чочуобуната турар амма аатырбыт биир дойдулаахтарынан биллэр олоҥхоһуттар тимофей васильевич захаров чээбий устин гаврильевич нохсоров екатерина егоровна иванова социалистическэй үлэ дьоруойдара академик леонид васильевич киренскэй сүбэ бэрэсэтээтэлэ анна михайловна васильева аатырбыт ыанньыксыт петр ионович яковлев сылгыһыт тимофей спиридонович лукин дьон поэта күннүк уурастыырап дьон ырыаһыта мелодист ольга петровна иванова сидоркевич самодеятельнай композитор саха асср дьон артыыһа дэгэрэҥ ырыа олохтооччута христофор трофимович максимов бастакы учуонай чинчийээччи саха сирин уонна сибиир фольклорииһа биллэр этнограф виктор николаевич васильев ил түмэн дьокутаата дмитрий федосеевич наумов сгу проректора математик екатерина семеновна никитина талааннаах ырыаһыт екатерина захарова саха күөрэгэйэ арассыыйа уонна саха асср үтүөлээх артыыстара ини бии матвей уонна федор лобановтар самодеятельнай композитордар клавдия онуфриева валерий ноев арассыыйа уонна сө үтүөлээх артыыһа нина чигирева опера артыыһа ырыаһыта айталина адамова лена өрүс борокуоттарын холбоһук тэрилтэтэ нуучч лорп ген директора леонид евгеньевич чистяков афанасьев николай егорович киренскэй леонид васильевич күннүк уурастыырап окороков гаврил гавриилович васильев виктор николаевич амма бөһүөлэк амма өрүс амма улууһун ытык гражданнара амма улууһун үтүөлээх дьонноро амма өрүс диэн алдан өрүс хаҥас уонна ордук уһун салаата буолар уһуна км тэнийэн сытар иэнэ км төрдө алдан хайаларыттан саҕаланар онно дириҥ синньигэс көҥүс устун сүүрэр төгүлтэ төрдө диэн сиртэн өрүс кэҥиир сүүрүгэ намтыыр км уһуннаах салаа үрэх түһэр өрүс сүнньүгэр эн тахса күөл үрүйэ баар амма өрүс м үрдүккэ саҕаланар км устата км уһун салаалары ылар кытыла кыырпах таас сүнньэ көнө ус км саҕалаан амма хочото куталаах уонна элбэх күөллэрдээх хохой үрэх аларатыттан кута аччыыр уонна км ааһаатын кытта бүтэр кэлин амма тыалаах хайалар быыстарынан биир сүнньүнэ устар кытыла элбэх очуостардаах өрүс түгэҕэ кыырпах таас элбэх чычаас сирдээх үөс орто сүүрүгэ м сек амма үөһээтэ дьон олорор сирэ ыраах буолан туристар сылдьыыларыгар ыарахан туора үрэхтэн саҕалаан устуохха сөп үрэххэ алдан өрүскэ турар угоян бөһ км хааман тиийэҕин туораттан аллараа өрүс кэтитэ м кыайбат үөс орто сүүрүгэ м сек сүрүн мэһэйинэн чычаас сирдэр буолаллар кытылга сүрүнэн тиит мас үүнэр өссө бэс уонна харыйа элбэх араас отон үүнэр км устан баран амма өрүһү аям трассата быһа ааһар мантан саҕалаан мотурдаах оҥочонон устуохха сөп аммаҕа дылы өрүскэ км тэн уһуннаах араас салаадар түһэллэр аям далаһатын аллара өрүс хочото кыараҕас кытыллара хайалардаах очуостардаах очуостар утарыта кытыллар кумахтаах кыырпах таастаахтар өрүскэ арыылар көстөллөр балыктыырга табыгастаах хомолор кытылынан тиит харыйа хатыҥ үөт талах сугун дьэдьэн уо д а өлгөмнүк үүнэллэр тайаҕы эһэни сиэгэни куобаҕы уо д а кыыллары көрсүөххэ сөп төҥүттэн км аллараа өрүс хаҥас өттүгэр метеостанция баар станция таһынан бэс тыа үүнэр өнньүөстэн аллараа өрүс хочото киэҥ элбэх күөллэрдээх өрүс сүүрүгэ намтыыр уута сүрүннээн сөҥүүттэн хаар уонна ардах эбиллэр сааскы халаан уута өрүс таһымын миэтэрэҕэ тиийэ үрдэтэр сыллааҕы уу барыыта м сек муус туруута алтынньы ыйтан ыам ыйыгар дылы покровка сэлиэнньэттэн аллараа өрүс устун борокуот сылдьар амма кэрэ айылҕалаах саха сирин ордук ытыктанар сирэ буолар археологтар этэллэринэн киһи бу сирдэргэ өссө тыһ сыл анараа өттүгэр олохсуйбут тан тахса археологическай пааматынньык баар ол быыһыгар хайа бичиктэрэ петроглиф былыргы дьон тохтоон олорбут сирэ сүрүннээн өрүс орто сүнньүгэр ордук улахан салаалар тастарыгар тулалыыр айылҕата араас өрүс сүнньүгэр кыыл харамай көрүҥэ тан тахса көтөр харамай уута ыраас дьэҥкир буолан балык бары арааһа баар айылҕа чөл туругун уонна көтөр кыылы лыглыкы хара туруйа мохсоҕол хара тойон боруллуо хара кыталык умсан хараакы уо д а харыстыырга анаан амма өрүс үөһэ сыллаахха саха сиригэр бастакынан өлүөхүмэ диэн государственнай заповедник тэриллибит иэнинэн россияҕа үс миэстэҕэ турар иэнэ км өрүс заповедник сирин хатын үрэх үөһэтинэн ааһар горец амгинский диэн эндемик амма өрүс эрэ сүнньүгэр үүнэр от россия уонна аан дойду кыһыл кинигэтигэр киирэр балыга амма кэрэтин туһунан истибэтэх саха киһитэ бука суоҕа буолуо ол амма өрүс кытылыгар элбэх саха омуга киэн туттар суруйааччылара төрөөбүттэриттэн үөскээбиттэриттэн буолар амма кытылыгар ойуулааччылар эмиэ унньуктаан олорон сынньанар үлэлиир үгэстээхтэр элбэх дьон ырыалара буолбут уостан түспэт ырыалар кыыс аммаҕа ананаллар вс то ниэби утаарар турбата амма өрүс үөһэтинэн ааһыахтаах лена федеральнай таһымнаах суол уонна амур дьокуускай тимир суол күргэлэрэ өрүһү туорууллар будучи одним из больших притоков лены амга на сегодняшний день пожалуй является единственной более или менее благополучной в экологическом отношении рекой единственная реальная опасность промышленного вторжения в бассейн амги возникла в году в связи с проектом перекачки воды в засушливые районы по трубопроводам с диаметром м и с решением об организации в верховьях амги леспромхозов мвд ссср с обемом заготовки млн древесины в год это было время горбачевской перестройки общества тем не менее командно административная система продолжала работать хотя и не всегда согласованно в те дни высокое гражданское мужество проявила ольга петровна иванова сидоркевич выступившая по центральному телевидению ноября года с призывом ко всей стране помочь спасти реку амгу летом следующего года в пионерской правде печатается обращание детей помогите спасти амгу по всей стране летают плачущие голуби амгинских детей пробуждая у взрослых совесть и чувство ответственности призывая к солидарности уже научный совет ан ссср по проблемам биосферы включает защиту экологического состояния бассейна амги в план работы а газета сельская жизнь орган цк кпсс по старинке придерживает статью собственного корреспондента р б будриной вплоть до февраля года группа энтузиастов начавшая активную деятельность против проекта перекачки получила в году официальный статус комитета защиты реки амга и развернула широкую деятельность по сбору денег от предприятий совхозов для финансирования экспедиции в итоге летом года в верховья амги была отправлена научная экспедиция янц со ран ссср с целью проведения комплексных исследований экологии амги так общественность амгинского улуса отстояла чистоту красавицы амги ее действия отличаются конструктивностью и последовательностью достаточно вспомнить поездку ольги петровны ивановой сидоркевич на свои средства в москву ее выступление по центральному телевидению в далеком году прием в научном совете ан ссср куда она обратилась с просьбой об организации экологической экспертизы проектов создания леспромхозов в верховьях амги и переброски части ее стока в соседние районы или работу комитета защиты реки амга по контакту со средствами массовой информации так в течение гг в газетах и журналах опубликовано более публикаций выражающих разные точки зрения аммосов максим кирович сэбиэскэй государственнай уонна партийнай үлэһит сибииргэ сэбиэскэй былааһы олохтуур иһин охсуһуу кыттыылааҕа м к аммосов п а ойуунускайдыын и и н бараховтыын сыл муус устарыгар саха асср тэрийсибит киһинэн буолар с цк киин кэмитиэтин ыйыытынан м к аммосов киргизия киин куоратыгар фрунзеҕа киргизия обкомун пленума буола турдаҕына тиийэр кулун тутар күнүгэр обком бастакы сэкиритээринэн талыллар бу күннэргэ суһал бүтүн киргиистэр сэбиэттэрин сийиэһэ түмүктэнэр бу сийиэскэ максим кирович салалтатынан киргизскай сср конституцията ылыллар онон аммосов киргизия судаарыстыбалаах буолуутугар сүдү улахан суолталаах киһинэн ааҕыллар сыл от ыйыгар киргизия хомуньуус баартыйатын сийиэһигэр м к аммосов киин кэмитиэт бастакы сэкиритээринэн талыллыбыта м к аммосов аатын саха государственнай университета сүгэр сылтан ахсынньы күнүгэр с нам улууһун хатырык нэһилиэгэр анастасия леонтьевна уонна кир васильевич аммосовтар дьиэ кэргэннэригэр төрөөбүт дьоно быстар дьадаҥы буолан түөрт сааһыттан таайыгар убайыгар абаҕатыгар д м аммосовка иитиллибит дьокуускайдааҕы куорат училищетын дьокуускайдааҕы учуутал семинариятын москватааҕы кыһыл профессура институтун бүтэрбитэ м к аммосов с репрессияламмыта сэтинньи сыл күнүгэр фрунзе куоракка сымыйа буруйдааһын түмүгэр хаайыллыбыта сыл от ыйын күнүгэр москва куоракка ытыллыбыта кулун тутар күнүгэр с реабилитацияламмыта ср национальнай архыыбын филиала ф оп д з иван арбита слепцов иван егорович үйэ бастакы аҥаарыгар олорон айан тутан ааспыт саха бэйиэтэ тылбаасчыта кини сыллаахха мэҥэ хаҥалас оройуонугар тараҕай нэһилиэгэр дьадаҥы дьоҥҥо төрөөбүтэ оскуолаҕа уон биир сааһыгар киирэн сыллаахха дьокуускайдааҕы учуутал техникумун бүтэрбитэ саҥа аһыллыбыт институкка сылга тиийбэт кэмҥэ үөрэммитэ кэлин үөрэҕин быраҕан аҥардас ааҕар суруйар дьарыктаммыта ол сылдьан быстах кэмнэргэ учууталлаабыта хаһыакка кинигэ кыһатыгар үлэлэтэлээбитэ арбита айымньылара уонна пушкинтан лермонтовтан маяковскайтан атын да поэттартан суруйааччылартан элбэх үтүөкэн тылбаастара биһиги литературабытыгар өлбөт сүппэт кылаат буолуохтара кини литературнай нэһилиэстибэтин бэчээттээн таһаарыы аайааччыларга улахан интэриэстээх буолара саарбаҕа суох сыллаахха кинини сэбиэскэй былаас утары охсуһар диэн сууттаабыттара уонна ытыыга уурбуттара поэт иван арбита аата саха национальнай литературатын историятыгар бэрт бэлиэ көстүүлээх миэстэни ылар сэрии иннинээҕи сылларга бу күлүмүрдэс талааннаах поэт үлэтэ биһиги поэзиябыт историческай опытын иитин саҕатын биллэрдик кэҥэппитэ арбита поэтическай оскуолата ураты киэҥ кини улахан билиилээх культуралаах поэт этэ бэйэтэ этэринэн араас омук араас поэттарыттан суруйааччыларыттан хааччаҕа суох үөрэнэн саҥаны буларга айарга дьулуһара ол курдук берне гете пушкин лермонтов маяковскай тычина брюсов блок есенин хлебников араас поэттар тэҥинэн үөрэтээччи быһыытынан кини оскуолатыгар сылдьар курдуктар кырдьык да арбита ураты дьаныардаахтык саҥаны көрдүү опыт энчэрэ боруобалыы сатаабыт поэт кини улуу новатор владимир маяковскай поэзия быыстала суох хас сырыы аайы билбэт сиргэ айан буолар диэбитин олус сөбүлүүр буолара ол иһин арбита хас суруйдаҕын ахсын саҥаттан саҥаны этиэн олоҕу араас өттүнэн эргитэн көрүөн үөрүүтүн өрөгөйүн эмиэ хомолтотун кутурҕанын эмиэ кэлэн да турар кэми кэнэҕэски да кэскили барытын толкуйдаан сылыктаан бөлөнүөктээн көрүөн баҕарара кини биллэн турар форманан эрэ муҥурдаммат кылаабынайа киһи дьылҕатын общество олоҕун уустук өрүттэрин ирэн тоҥон этээри поэт эгэлгэ саҥа обраһы идеяны көрдүүрэ онуоха сөптөөх имигэс киэҥ дэлэгэй формаҕа кыһанара кинини саха хоһоонун форматын талбытынан эрийбит иэхпит поэт диэххэ сеп хоһоон дорҕоонун мелодикатын этигэнин ритмикатын араастаан холоон көрөрө боруобалыыра хоһооннорго тыл сөптөөх миэстэтин хайаан да булларар дьиҥнээх маастар этэ сахалыы хоһоон техникатын сайыннарарга элбэх кэрэхсэбиллээх опыты оҥорбута иван арбита поэзията ис хоһоонунан бэрт баай кини лириката араас матыыптаах өҥнөөх дьүһүннээх диэххэ сеп киниэхэ барыттан баар туох да кыһалҕата суох күн көрүн айылҕа кэрэтин олох үөрүүтүн тапталы ыллыыр туойар анакреонтическай хоһооннор киниэхэ таһымнаах суохтар ол үксэ кини айар үлэтин эрдэтээҕи кэмигэр характернайдар оттон бириэмэ туһунан кэлэр кэскил киһи дьылҕдатын олох долгуннаах муоратын туһунан бөлөнүөктүүр санаалар раздумья киниэхэ сүрүн миэстэни ылаллар устар олох уонна история улахан боппуруостарын араас өттүнэн уонна ыарахан уустук утарсыыларынан поэт дириҥник ылан көрөргө куруутун холоноро мантан кини санаата баҕар үрдүө түһүө баҕар сырдыа хараастыа ол гынан баран хаһан да самныбат куруутун ерөгөйдуур күүстээх сырдык ыралаах поэт санаата ордук түһэн ылбыт кэмэ уонна сыллар этилэр ол күнү дьылы ким барыта билэр советскай сокуоннаһы кэҥии кэмэ сэрии суоһа ийэ дойдуга куттал сабардааһына ити күннэргэ поэт эр санаалаах патриотическай гражданскай хоһооннорун кытта сэргэ бар дьон сүрэҕэ айманыытын тус бэйэтин поэтическай позициятыттан дириҥ кутурҕаннаахтык эппитэ холобур муҥурданыы диэн цикл тохсус ырыатыгар уонунан мөлүйүөн дьону уокка умаппыт сэрии трагизматын кини наһаа уолуйан көрсүбүтэ поэзияҕа бэрт ыарахан тыллары образтары киллэрбитэ ол маннык строкалартан көстөр ол эрээри арбита олох уонна история ыардарыттан төһө да дириҥник санаарҕаабытын иһин кини хайа да күн пессимизм былааһыгар бэриммэтэҕэ хаһыытыыр күлүк күҥҥэ хаһан да бүөлээбэтин булгу итэҕэйэрэ ол иһин ол хара күлүктэн мэлдьи мин сырдык сардаҥабын диэн кини төһө да саарбаҕалаабытын мунчаарбытын иһин кэлэр кэрэ кэми кэтэһэрэ дьолу туой ыраланара маны таһынан сыһыарыыларга арбита автобиографиятын архыып абаҕыыныскай киниэхэ биэрбит характеристикатын аҕыйах ахтыылары о д а матырыйааллары бэчээттиири уонна архивын матырыйаалларыгар олоҕуран кыралаан хос быһаарыылары оҥорору итилэр барылара и арбита муҥурданыы диэн иккис кинигэтигэр киирдилэр наадалааҕынан аахтыбыт арбита үчүгэй уруһуйдьут быһыытынан эмиэ биллэрэ бэйэтин автопортретын оҥорбутун художник борис васильев куоппуйалаабытын бу кинигэҕэ таһаарабыт уоһа тииһэ уһуктаах уоттаах чолбон харахтаах арбаллыбыт баттахтаах арбита диэн буолуохтаах диэн ити мэтириэти көрөн олорон этиэххэ оруннаах быһыылаах тиһэҕэр поэт архива биһиэхэ тиксэригэр саха учуонайдара филологическай наука доктордара н в емельянов уонна в т петров биллэр көстөр биһирэмнээх оруолламмыттарын бэлиэтиэххэ наада этээччилэр киһи санаата да тиийбэт ырааҕар баар умуллубут сулустар уоттарын сырдык сардаҥалара мэлдьи айанныы сылдьаллар диэн иван арбита поэзиятын сырдыга биһиэхэ диэри кэллэ күндү ааҕааччылар бу кинигэлэри ааҕан баран олус сырдык сардаҥалары сүрэххитигэр бигээн өйгүтүгэр санаабытыгар иҥэриниэххит уонна ааспыт аргыардаах кэмҥэ биир ааттаах киһибит олорон барбытын итэҕэйиэххит диэн эрэнэбит ааттаах поэт арбита аны өлбөт үөстэннэ хаарыан талаан айбыта хаттаан бугун тилиннэ аатырбыт поэт иван арбита бэйэтэ хоһоон суруйарын таһынан нуучча атын да омуктар улуу поэттарын айымньыларын биһирээн кэрэхсээн сахалыы тылбаастаабыт киһинэн буолар кимнээх ханнык айымньыларын тылбаастаабытый диир буоллахха элбэхтэн аҕыйаҕы ааттыахха сөп аҕа дойду улуу сэриитин маҥнайгы күннэригэр в лебедев кумач ытык сэрии диэн аатырбыт ырыатын в гусев народтар сэриигэ киирэллэр диэн хоһоонун тылбаастаан кыымҥа бэчээттэппитэ поэттартан ордук хото а с пушкин м ю лермонтов в в маяковскай в брюсов г гейне о д а айымньыларын сахалыы саҥардыбыта арбита көҕүлээһининэн хомуйан оҥоруутунан сыллаахха саха сиринээҕи кинигэ издательствота м лермонтов трагическай өлүүтэ сылыгар кини хоһооннор поэмалар кинигэтин бэчээттээбитэ кэлин сыллаахха хаттаан бэчээттэммитигэр барыта тылбаас киирбититтэн уон тылбаас автора иван арбита тылбаастаабыт үлэлэрэ нуучча саҥа литературата пушкинтан саҕаламмыта я памятник себе воздвиг нерукотворный к нему не зарастет народная тропа слух обо мне пройдет по всей руси великой бу хоһоону сүүс сыл буолан баран иван арбита георгий васильев тылбаастааннар саха ааҕааччылара бэйэлэрин төрөөбүт тылларынан ааҕар кыахтаммыттара саха поэзиятыгар иван арбита с сылларга талааннаах тылбаасчыт ураты куоластаах поэт быһыытынан биллибитэ үгүһү ааҕара суруйара нууччалыыттан сахалыы чэкэ тылбааһы оҥорбутуттан биһиэхэ аҥара айымньы ордон тиийэн кэллэ олортон улуу пушкин айымньылара ылаллар тылбаастаммыты жанрдарынан көрөр буоллахха баллада суор суорга көтөн кэлэр хара саал ода көҥүл кынчаал элегическэй хоһоон натааһаҕа арахсыы о д а көрүҥнэри өссө бытарытан чуолкайдаан биэрдэххэ анабыл адельга сурук ыытыы послание сибииргэ эпиграмма аракчеевка романс талисман көмүскээ миигин талисман түүҥҥү сиккиир кантата леда арҕааҥҥы славяннар ырыалара соловей вурдалак уопсайа поэтическай строканы тылбаастаабытыттан саамай улахан кээмэйдээхтэринэн буолаллар городок строка студеннар пирдэрэ строка көҥүл строка арахсыы строка уонна мечтатель строка арбита айымньы тас формата кини ис хоһоонун кытта быстыспат ситимин билэр буолан олус харастабыллаахтык сыһыаннаһар уларыппакка хайдах баарынан тылбаастыырга дьулуһар ити ордук строфалаах хоһооннорго сыһыаннаах арбита төһө да оригиналы муҥутуурдук үтүгүннэрдэр даҕаны сахалыы хоһоон уратытын умнубат сахаҕа кэрэтик иһиллэр өйдөнөр гына оҥорор дорҕоон дьүөрэлэһиитэ аллитерация тылбааһы киэргэтэр тупсарар ой дуораана хоһооҥҥо халыҥ халлаантан халдьаайы ханна хардаҥ тыллар туруору аллитерацияны үөскэтэллэр иван арбита пушкины умсугуйан аахпыта дьаныһан тылбаастаабыта уонна киниттэн үөрэммитэ вакхическай частушкалар хомолто хотун анакреоннуу хоһоонноруттан көстөр м лермонтов уонна и арбита икки атын үйэ икки атын омук талааннаах поэттара ол эрээри элбэх майгыннаһар өрүттээхтэрэ кинилэри чугаһатар орто дойдуга олорон ааспыт кылгас олохторо табыллыбатах тапталлара бэйэлэрин кэмнэригэр сөпкө өйдөөммөтөхтөрө өйөммөтөхтөрө тиһэҕэр дьылҕалара атылыыта кэм быстыбат бириэмэ салҕанан бара турар оннук уһуга улаҕата көстүбэт пространствоҕа киһи олоҕо дьылҕата история майгынныырдык хатыланыан сөп эбит лермонтов суруйбут айбыт кэмэ үйэ с сыллара бу декабристар бастаанньаларын хам баттыыр реакция кэмэ онтон ыла сыл ааспыта хх үйэ с сыллара иван арбита айар үлэтин чыпчаала дойдуга репрессия үгэннээн бара турар кэмэ этэ биир үйэнэн быысаһан икки поэт олоххо буолар көстүүнү утаран ыытыллар политиканы астыммакка бырачыастаабыттара айымньыларыгар көстөр арбита лермонтовы ааҕан тылбаастаан элбэххэ үөрэммитэ кинини киһи поэт учуутал быһыытынан ытыктыырын киниэхэ сүгүрүйэрин анабыл хоһооно туоһулуур өлүөнэ сарсыардата ыам ыйын күнэ сыл бу аҕыйах строфаҕа лермонтов уобараһа толору арыллар поэт бүтүн олоҕо сырдатыллар анабыл хоһоонунан эдэр поэт арбита элбэҕи эппитэ тилиннэ дөссө да тиллиэҕэ диэн лермонтов аата үгүс үйэлэргэ ааттана туруоҕун бэлиэтээбитэ тылбаастар нөҥүө лермонтовы уу сахалыы ылынабыт оннук санаатын ууран сахалыы хоһоон форматыгар киллэрэн саха хоһоонун бары национальнай уратытын тутуһан тылбаастаабыт хас биирдии хоһоон тематын дириҥник өйдөөн тылын өһүн табан ис хоһоонун уларыппакка этэр ис санаатын идеятын тас форматын оригиналтан итэҕэһэ суох биэрэн классическай айымньылары айбыт эбит арбита тылбаасчыт быһыытынан хас биирдии тылга уус уран формаҕа үрдүк ирдэбиллээҕэ айымньы ис хоһоонун тематын таба арыйарыгар улахан кыаҕы биэрэр тыллар этиилэр бэйэ бэйэлэриттэн сиэттиһэн тахсан иһэллэр чэпчэкитик ааҕыллар өйдөнөр гына ситэрэн суруйар иван арбита михаил лермонтовтан оҥорбут тылбаастарын ырытан көрдөххө маннык иван арбитаттан эдэр тылбаасчыттар үгүскэ үөрэниэхтэрин сөп саха литературатын сайдыытыгар в в маяковскай поэзията улахан сабыдыаллаах в маяковскай айымньыларын сахалыы үгүс суруйааччы тылбаастаабыта биирдиилээн тылбаастары кыһыл ыллык чолбон хотугу сулус сурунааллартан кыым эдэр большевик о д а хаһыаттартан булуохха сөп ону таһынан маяковскайтан тылбаастар сыллаахха тахсыбыт талыллыбыт хоһооннор поэмалар уонна сыллаахха тахсыбыт хоһооннор поэмалар кинигэлэргэ киирэ сылдьаллар в маяковскайы тылбаастааһыҥҥа с р кулачиков эллэй а г кудрин абаҕыыныскай и д винокуров чаҕылҕан г м васильев г ноговицын леонид попов семен данилов үлэлээбиттэрэ сахалартан аан бастакынан маяковскайы тылбаастаабыт киһинэн саха народнай суруйааччыта биллиилээх драматург суорун омоллоон буолар кини сыллаахха хаҥас марш левый марш хоһоону тылбаастаан кыһыл ыллык сурунаал маҥнайгы нүөмэригэр бэчээттэппитэ кэлин бу хоһоону атын поэттар хас да төгүл тылбаастаабыттара владимир маяковскай уонна иван арбита икки атын атын омук талааннаах поэттара кинилэр иккиэн үгүс маарыннаһар өрүттэрдээхтэр поэттар төрөөбүт сыллара чуолкайа суох хх үйэ икки талааннаах поэта уруһуйдуулларын сөбүлүүллэрэ киһи эрэ барыта айар уруһуйдуур дьоҕурдаах буолбат аны туран иккиэннэрин аҕалара кинилэр кыра эрдэхтэринэ өлбүттэр эбит ол охсуу эдэр дьон олоҕу сыаналааһыннарыгар көрүүлэригэр мировоззрение олоххо сыһыаннарыгар майгыларыгар суолу ииһи хааллардаҕа тиһэҕэр иккиэн олус эдэр саастарыгар суорума суолламмыттара көстөрүн курдук үгүс атылыы өрүттээхтэр дьылҕалара майгыннаһар эбит иван арбита маяковскай айымньыларын сүнньүнэн сс тылбаастаабыта аан бастаан кыым хаһыакка уонна уус уран литература диэн хомуурунньукка бэчээттэммиттэрэ чаҕылҕан ырыа бүллэтиэн мунньаҕынан иирбиттэр кыайтарбат орудие советскай паспорт туһунан хоһоон онтон уус уран литература сурунаал сакааһынан иван арбита маяковскай үчүгэй уонна поэмаларын тылбаастаабыта хомойуох иһин поэма сахалыыта күн бүгүҥҥэ дылы көстө илик арбита тылбаастарыгар маяковскай ритмэ рифмата лексиката уонна синтаксиһа бары олус табатык сахалыы бэриллибиттэрэ киһини үөрдэр сөхтөрөр нуучча бастакы трибун оратор поэта өлбүтэ сыла туолуутугар сыллаахха дьокуускайдааҕы кинигэ издательствота маяковскай айымньыларын сахалыы тылбаастарын түмэн талыллыбыт хоһооннор поэмалар диэн хомуурунньугу таһаарбыта сыллаахха хомуурунньук тахсыытыгар арбитаны уонна а абаҕыыныскайы эппиэттээх дьонунан анаабыттара хомуурунньукка арбита тылбааһа киирбитэ биһиги маршпыт үчүгэй чаҕылҕан ырыа кыайтарбат оруудийа советскай паспорт туһунан хоһоон иван арбита тылбааһыгар нууччаттан киирбит тыллары эмиэ нуучалыытынан суруйар холобура мистиктэр футуристика имажинистика акмеистика пролеткульт мудрец мастер форма о д а арбита маяковскайы олус үчүгэйдик билэр ылынар буолан кини тоҕус хоһоонун стилин интонациятын биэрэр айымньы уратытын ааҕааччыга тиэрдэр гына тылбаастабыт кини айымньы ис хоһоонун толору биэрэн туран тематын муҥутуурдук арыйар тыллары олус табатык бэргэнник солбуйар хоһоон тас форматын төһө кыалларынан уларыппакка кирилиэһинэн суруйар тылбаасчыт нуучча тылын олус бэркэ билэрэ тута көстөр иван арбита тылбаасчыт быһыытынан бэйэтигэр саамай сүрүн ирдэбилэ тылбаастыыр айымньыга олус харыстабыллаахтык сыһыаннаһыы ол аата айымньы идеятын ис хоһоонун толору биэрэн туран тас форматтан тахсыбакка ону тутуһан оҥорорго кыһаллыы арбита нуучча поэттарын айымньыларыттан тылбаастарын туһунан и г спиридонов иван арбита поэзията монографиятыгар икки сүрүн санааны ыйбыта маҥнайгытынан кини тылбаастарын улуу поэттар бэйэлэрэ сахалыы суруйбуттарыгар холуйа саныыгын оннук олус табыллыбыттар үрдүк маастарыстыбалаахтык толоруллубуттар иккис өртүнэн улуу генийдэр саамай чулуу ааҕааччы эрэ барыта билэр айымньыларын тылбаастааһына кини бэйэтин кыаҕар эрэнэрин бигэргэтэр иван арбита айымньы тас форматыгар кини ис хоһоонун кытта быстыспат ситимин билэр буолан олус харыстабыллаахтык сыһыаннаһар уларыппакка хайдах баарынан тылбаастыырга дьулуһар төһө да оригиналы муҥутуурдук үтүгүннэрдэр сахалыы хоһоон уратытын умнубат сахаҕа кэрэтик иһиллэр өйдөнөр чугас оҥорор дорҕоон дьүөрэлэһиитэ аллитерация тылбааһы киэргэтэр тупсарар бу тылбаастар бары айымньы национальнай колоритын сүтэрбэккэ өлбөөдүппэккэ идейнэй эстетическэй дьайар күүһүн күөрэппэккэ мөлтөппөккө илдьэ сылдьалларын таһынан саха ааҕааччыларыгар төһөкыалларынан чугаһатан таттаран ааҕыллар гына тупсаҕайдык уустук ураннык чочуллубуттар арбита үөлээннээҕэ биллиилээх журналист суруйааччы георгий борисов маннык сыана биэрэн турардаах иван арбита аҥардас улуу поэт эрэ буолбакка талааннаах художник килбиэннээх тылбаасчыт этэ дьиҥэр ыллахха тылбаас суолтата сүҥкэн төрүт тыл баайын дириҥник кэрэтик көрдөрөр төрүт литература сайдарыгар сабыдыаллыыр г васильев эппитинии тылбаас диэн поэт уус уран маастарыстыбатын үрдэтинэригэр бэртээхэй оскуола кырдьыга да оннук иван арбита нуучча улуу поэттарын тылбаастаан элбэххэ үөрэммитэ бэйэтин айымньыларыттан көстөр ол иһигэр биллэн турар владимир маяковскайы сахалыы саҥардан кини оскуолатын ааспыта бэлиэтэнэр тылбаас диэн бэйэтэ искусство буолар кини сүрүн принцибэ ис хоһоон уонна форма дьүөрэлэһиитэ бу сокуон тутуһуллар эрэ буоллаҕына үрдүк таһымнаах тылбаас оҥоһуллар арбита бу принциби кытаанахтык тутуһан үлэлиирэ иван арбита сахалыы оҥортообут тылбаастарын үрдүк таһыма биһиги поэзиябыт сиппитин хоппутун сайдыбытын кэрээлиир тылбаас көмөтүнэн саха поэзията жанр өттүнэн биллэ байбыта чулуу айымньылар үөскээбиттэрэ арбита тылбаастарын көрөн ырытан баран маннык түмүккэ кэлэбит нуучча улуу поэттарыттан а с пушкинтан м ю лермонтовтан в в маяковскайтан саамай сөбүлээбит айымньыларын тылбаастаабыт эбит кини тылбаастара бары үрдүк хаачыстыбалаахтар оригиналга муҥутуурдук чугаһыыллар ити тылбаастар үгүстэрэ классическайдар уонна күн бүгүнүгэр дылы кинилэргэ тэҥнэһэр тылбаастар оҥоһулла иликтэр сүүрбэһис үйэ с сылларыгар владимир маяковскай ураты поэзията арбита тылбааһынан саха ааҕааччытыгар төрөөбүт тылынан тиийбитэ улаханнык биһирэммитэ ол кэмтэн ыла маяковскай айымньыларын биһиги культурабыт өлбөт сүппэт ситиһиитин быһыытынан үрдүктүк тутабыт литература сайдыытыгар тылбаас суолтата сүҥкэн хоһоону тылбаастыырга саха поэзиятын ритмиката байар дорҕоон дьүөрэлэһиитэ тупсар рифмалааһын туспа бэрээдэгэ тутуһуллар уонна рифма строфа саҥа көрүҥнэрэ киирэллэр ураты стили тылы өһү интонацияны айымньы идеятын ис хоһоонун форматын таба сатаан толору биэрэргэ тылбаасчыттан талаан киэҥ билии сатабыл үрдүк маастарыстыба ирдэниллэр иван алексеевич галкин хаһаах атамаана өлүөнэ остуруогун билигин дьокуускай куорат өрүс уҥа кытылыгар көһөрбүт киһи иван галкин аҕата ермаагы кытта сибииргэ кэлбит хаһаак эбит иван сулууспатын кинини кытта саҕалаабыта сыллаахха енисейдааҕы остуруок тутуутугар ыытыллыбыт сыллаахха сын боярский аатын иҥэрбиттэр уонна атамаанынан анаан илим өрүскэ киилээх этэрээти биэрэн ыыппыттар өлүөнэ буолагын волок таыгар илим уонна кута өрүстэр ыккардыларыгар ууну чинчийбит уонна ол эргин онно симиэбийэ туруорбут онтукатын кэлин кэҥэтэн сылтан илим остуруога диэн ааттыыр буолбуттара илим остуруога кэлин нууччалар улахан тохтоон ааһар сирдэрэ буолбута кэлин туспа илим бойобуодустубатын киинигэр кубулуйбута ол кыын сота уонна каян кинээстэри утары бохуокка сылдьыбыт сота кинээи сырсыы түмүгэр сэриигэ хааак өлбүт ол гынан баран кыайыыны хотууну хааактар ситиспиттэр төннөн иэн этэрээт төгүрүтүүгэ түбэһэн хонук устата сэриилэспиттэр ол да буоллар биир да киһилэрин хаалларбакка да өлөттөрбөккө да дьиэлэригэр төннүбүттэр күүһүнэн өттөйөн галкин олохтоохтору утары туруорар парфен ходырев суруйар стало тем якуцким князцам и их улусным людям изгоня велика ол үрдүнэн галкин мангазея хааахтарын утары барар с енисей воеводата а племянников ыраахтааҕыга галкин этэрээтэ степан кортыов этэрэтигэр саба тустэ диэн биллэрбит кии өлбүт өлүөнэ осутуогун бирикээсчигинэн олорон галкин бекетов туппут остуруогун атын сиргэ көһөрбүт галкин хаһаахтарын кытта нууччалартан бастакы уһун устууну оҥорбут киһиннэн ааҕаыллар кини билиҥҥи култуктан билиҥҥи нижнеангарскайга дылы устубут киһилээх этэрээт баарыстаах эрдинэр хараабылларынан устубут бу экспедиция суолтата үчүгэй хараабыллаах эрэ киһи устар уута эбит диэн билии ангарааттан байкал кэннигэр хараабылынан устар суолу арыйыы сыллаахха бу суолунан баран байаар уола иван похабов монголияны булбута остуруок туттаран баран баргузин остуруогун бастакы кулубата галкин хаһаахтарын сорҕотун селенга уонна уда өрүстэринэн ыыталаабыт для государства ясачного сбору и для прииску новых землиц для приводу к государевой милости местных народов для розыска золотые и серебряные руды галкин баргузин остуруогар икки сыл олорбут кэмигэр улахан хаһаайыстыба тэриммит эбит четь оруос эбэтэр чиэппэр бурдук кээмэйэ быһа холоон буут четь эбиэс четь нэчимиэн уонна четь сэлиэһинэй ыһар эбит кэлин галкин баргузин остуруогар бирикээсчигинэн хаста да буола сылдьыбыта биллэр сыллаахха василий колесников солбуйбута сибииргэ уолаттара андрей осип никифор эмиэ сулууспалаабыттара аттила сыл саҕаттан сыллаахха диэри олорбута гунн тыгына сылтан ыла гуннар улуу хааннара хотугу ыраахтааҕы кини олоҕун европа ученайдара дьаныан туран чинчийбиттэрин түмүгүн франция академига марсель брион маннык суруйар аттила туунан европа омуктарыгар элбэх кэпсээннэр номохтор нибелуннар тустарынан ырыалар уо д а романнар пьесалар олор быыстарыгар улуу корней пьесата уонна опералар бааллар сахалартан профессор григорий в томскай түргэн франция суруйааччыларын союун чилиэнэ аттила доҕоттор диэн романы сыллаахха французтуу тылынан суруйбута кылгатыллан нууччалыы тылбааа сыллаахха тахсыбыта оттон сыллаахха толору вариана стамбулга туроктыы тылынан тахсыбыта ол кэнниттэн сыллаахха улан баторга монголлуу эмиэ бэчээттэммитэ ол романын бэйэтэ сахалыы тупсаран тылбаастаата ону таынан түргэн орест друг аттиллы диэн сценарийы уонна аттила и аэций диэн пьесаны суруйбута атырдьах ыйа с ый былыр с ый эбит аата этэрин курдук сүнньүнэн бу ыйга от кээһэллэр атырдьах ыйыгар сайыҥҥы куйаас мөлтүүр түүнүн лаппа сөрүүкүүр ылдьыын ыспааһаптар ардахтарын кэнниттэн күн соччо күүскэ сырайбат түүнүн хаһыҥ түс пэтэҕин да иһин биллэрдик тымныйар быһата ыи иккис аҥаарыттан күһүн тыына биллэн барар ойуурга уулаах отон бааһынаҕа бурдук буһар бурдук хомуурун былдьаһыктаах үлэтэ саҕаланар норуокка бааһынаҕа куолас баарын тухары сыралаһан үлэлээ төһөнөн эрдэлиигин да соччонон үчүгэй хойутаатаххына кураанах куолаһы хомуйуоҥ дииллзрэ хамсыыр харамай олоҕор атырдьах ыйа эмиэ эгэлгэ кэм соҕуруу дойдуга кыстыыр көтөрдөр үөрдүүллэр ыраах суолга бэлэмнэнэллэр оҕолорун хайдах көтөргө аһылыктарын булунарга үөрэтэллэр кыс тааччылар даҕаны түбүктэрэ үгүс күн сыр дыгын тухары кыһыҥҥы олохторун хааччынан ас хаһаанан сыбыытаһаллар атырдьах ыйын тиһэх күннэрэ хаһыҥ доҕуһуолланаллар күн төһө да кылгаатар ардыгар куйаас буолар ханныгын да иһин атырдьах ыйа сайыҥҥы ый буоллаҕа атырдьах ыйыгар күһүнү билгэлииллэр ынах сылгы түүлүүрүнэн күһүн төһө уһуурун таайаллар талах хайдах үүммүтүнэн кэлэр кыһын хаар төһө халыныан быһаараллар ый ардаҕа икки сайыны иэҕэр самыыр ылдьыын өксүөн түһүүтэ ыспааһап тыала оту маһы орохсутар тыал бу ыйга олунньу тэҥнэһэр ардыы туран халлаан оройуттан аһылыннаҕына былыт халлаан тула өттүгэр түһэн халлар буоллаҕына ардах ааспат сотору кэлэр тыала суох туран өрүс уута тыаһаатаҕына сотору тыал түһэр ардах түһэр кэмигэр элиэ кистээтэҕинэ ардах астар кустук кытархай өҥө чаҕылхай буоллаҕына ардах түһэр ынах тыла уу түөлбэтигэр уста сыддьарын биитэр уу аннынааҕы үүнээйи умнаһыгар сыылларын көрдөххүнэ куйаас түһэр оттон ынах тыла түөлбэ уутун үрдүгэр баар үүнээйи умнаһыгар ыттыбыт биитэр уу урсунутар таҥнары ыйанан турар буоллаҕына сотору ардах кэлэр бэлиэтэ чыычаах үөрүн саҥата иһийдэҕинэ ол кэннэ хойуу от сэбирдэҕэр састаҕына сотору кэминэн ардаҕы күүт муус тоҥор ыйа ньаалаҕай ыйа оҕолоох хаас ыйа спаасаптар ыйдара төрдүнньү хаас барар ыйа хатыыр хаалар ыйа ыргахта ыйа афанасьев николай егорович саха омугун үөрэҕириитигэр улахан өҥөлөөх киһи в в никифоровы уонна с а новгородовы кытта бииргэ үлэлээбит саха асср оскуолатын үтүөлээх учуутала үөрэҕирии наркомун солбуйааччыта николай афанасьев кулун тутар күнүгэр сыллаахха аммаҕа архангельскайтан кэлбит бааһынай дьиэ кэргэнигэр төрөөбүт аҕата эрдэ өлбүт ийэтэ бэйэтэ үс оҕотун атахха туруорбут в г короленко чааһынай оскуолатыгар үөрэммит дьокуускайдааҕы реальнай училище кылааһын бүтэрэн баран николай егорович тыа оскуолатыгар үлэлии барар бирикээсчиктэр уопсастыбаларын кулуубугар сахалар сийиэстэрэ буолар онно ионов букубаарын таһаарыы туһунан этиини в в никифоров киллэрэр сийиэс букубаары с а новгородов транскрипциятынан бэчээттииргэ уонна саха оскуолаларыгар сахалыы сурукка бичиккэ үөрэтии туһунан уураах таһаарар афанасьев с а новгородову ионов кинигэтин уларытарга көҕүлүүр киэһэ аайы үлэлэрин кэннэ босхо үлэ саҕаланар аан тылын иккиэн суруйаллар фонетикатын новгородов оҥорор уоннааҕытын афанасьев үлэлиир кэмнэригэр хаста да бөрүкүтэ туһата суох үлэнэн дьарыктанаҕыт диэн санааны истэллэр үбү ол да буоллар саха сирин уобаластааҕы зиэмистибэтэ сахалар сийииэстэрин быһаарыытынан биэрэр кинигэ тахсыбытын кэннэ олох атын иккис букубаары таһаарар үлэ саҕаланар үс ыйынан букубаар уонна хрестоматия бүтэллэр сүүрбэһис сыллар саҥаларыгар н е афанасьев саха асср үөрэҕирии наркомун солбуйааччыта буола сылдьыбыта педтехникумҥа преподавателлээбитэ оскуолалар инспектордара буола сылдьыбыта норуот үөрэхтээһинин салаатыгар сэбиэдиссэйдээбитэ талааннаах методист уонна нуучча тылын үөрэтиигэ новатор быһыытынан биллибитэ исидор никифорович барахов иванов саха өрөспүүбүлүкэтин төрүттээччилэртэн биирдэстэрэ үйэ саҕаланыытыгар биллибит судаарыстыбаннай уонна партийнай үлэһит куорамыкыга монастырев учууталга аан бастаан үөрэммитэ бу үөрэнэр сылларыгар убайынаан аньыыһынныын атыыһыт дьөгүөр георгий батаакапка олорбуттара батаакаптар кыыстара мусялыын уоллара серафимныын улааппыттара сэминээрийэҕэ максим аммосовы степан аржаковы уо д а кытта барыта буолан киирбиттэрэ биир сыл аҕа платон слепцов ойуунускай үөрэнэрэ үөрэнэ сылдьан литература куруһуогар сылдьар кэлин салайар эбит сыл саҥатыгар степан аржаковтыын бүлүү түмсүүтүн тэрийбиттэрэ биллэр оттон е м ярославскай революционнай куруһуогар дьарыктаммыта диэн этии билиҥҥи кэмҥэ саарбахтанар исидор кэлин бэйэтэ суруйбутунан сыл олунньуга дылы политическай боппуруостарга биһиктээх кыһыл оҕо эбит баартыйа дөкүмүөннэригэр барахов бассабыык баартыйа чилиэнинэн сыл балаҕан ыйыттан буолбута туоһуланар уустук кэм кэлэн бараховтаах сэминээрийэни бүтэрэр сылларыгар үөрэхтэрэ быста быста салҕаммыта үс сыллаах үөрэхтэрин с муус устарга түмүктээбиттэрэ бу сыл биллэрин курдук арассыыйаҕа өктөөп өрөбөлүүссүйэтэ буолан саҥа былаас дойдуга кимиилээхтик хааман испитэ саха сирэ саҥа былааһы билиммэтэҕэ онон уларытыы күүрээнигэр киирбит эдэр дьон бараховтаах бастаанньаҕа бэлэмнэнэн барбыттара кистэлэҥ хаһыаты таһаараллара сэп сэбиргэл хомуйаллара оттон тыллар тэҥ бырааптаах буолуулара диэн ыстатыйаҕа исидор никифорович тыллар бырааптарын сахатытыы туһунан сиһилии суруйар сахатытыы нуучча тылын үтүрүйүү буолбатаҕын бэлиэтиир аныгы устуоруктар бу кэнниттэн саха сиригэр ыытыллыбыт бэлиитикэни гуманная политика барахова диэн ааттыыллар саҥа анаммыт командующай к байкалов широких полянскай өҥөтүнэн бараахабы кытта чугасаһар уонна бараахап быһаарыытын өйүүр бу кэмтэн ыла сэбиэскэй былаас олохтоохтор өрө турууларын утары хааннаах репрессияны уҕарытар кэккэ эйэлээх миэрэлэри ылынар ол курдук бастаанньыстарга амнистия биллэриллибитэ ол түмүгэр бастаанньыстар хамсааһыннара мөлтүүр өрө турууга кыттыбыттар сааларын саадахтарын көҥүл өттүлэринэн ууран суута түүрэйдээһинэ суох эйэлээх олоххо төннөллөр кэргэнэ черепанова александра андреевна с төрүөх екатеринбургтан төрүттээх исидордыын өлүөр диэри сыл олорбуттар исидор никифорович өлбүтүн кэнниттэн александра андреевна кэргэнин аймахтарын доҕотторун биир дойдулаахтарын кытта ситимин быспатаҕа ол курдук в с петровы д с спиридоновы н е васильевы и с васильевы в и сергееваны в г чиряеваны д с поскачинаны уо д а кытта өр сыллар усталарыгар суруйсубута ииппит уола ким черепанов кэлин аҕа дойду улуу сэриитигэр өлбүтэ уонна төрөппүт уола ярослав с төрүөх ярослав исидорович андрей уонна людмила диэн оҕолордоох людмила ярославовна математик программист андрей ярославович барахов билим үлэһитэ курчатов үнүстүүтүгэр радиация куттала суох буолуутун испэсэлииһэ ярослав диэн уоллаах г в ксенофонтов сахаларга былыргы бостууктар библиялара диэн архыыпка сытар үлэтигэр эллэйада матыыптара библия сээннэрин кытары олус дьүөрэлээллэрин көрдөрбүтэ ол курдук еврей иакова эллэй курдук кырдьаҕас уонна хараҕа суох аҕалаах онтон чугас аймахтарын кытта мөккүэр быраата исав аҕата киниэхэ үчүгэй сыыаннааҕын иин өлөрөөрү гынар ол иин эллэй курдук иаков дойдутуттан күрүүр син биир эллэйгэ аҕата татаар тайма омоҕойу ыйан ыыппытын курдук иаков ийэтэ аҕата лаван диэн баай киини булаҕын дииллэр ол кии кыргыттарыттан кэргэнин таларын эмиэ этэллэр онтон иаков лаван олорор сиригэр кэлэр онно кинини холуодьас аттыгар бу кии кыргыттара көрсөллөр онтон иаков эллэй курдук баай лаванҥа бостуук буолар лаван омоҕой курдук икки кыыстаах онтон биирэ рахиль кырасаабысса лия мөкү соҕус уонна омоҕой биир кыыын курдук хараҕынан мөлтөх өссө рахиль оҕолонор кыаҕа суох онтон лия төрүөҕэ элбэх онон кинилэр омоҕой кыргыттарын курдуктар омоҕой баай кэрэ кыыа бэйэтигэр тиийинэр кыраыабай рахиль эдэригэр иаков дойдутугар төннүөн иннинэ өлбүтүн курдук иаков уонна эллэй бэйэлэрин баай сурдьуларын сүөүтүн малын баылаан дэлби байаллар бу тэҥнээин түмүгэр г в ксенофонтов библия иаков туунан кэпсээнэ уонна эллэй туунан саха номоҕо биирдэр диэн санааҕа кэлэн турар онно нерюнгри боксера самойлов аан дойду сыллаах кыайыылааҕын сергей казаковы кытта кииристэ олох харса суох утарсааччытын ринганы биир гына эккирэтэ сылдьан ыкта да наар ахсаан биир эрэ өттүгэр ааҕылынна ахсаан наар казаков туһатыгар буолан истэ онон александр самойлов улахан опыттаах боксеры кытта тэҥҥэ киирсэн киһи инники элбэҕи кэтэһэр боксера тахсан иһэрин көрдөрдө европа үс төгүллээх чемпиона сергей казаков ульяновскайтан сылдьар турнир сүрүн судьуйатын уруккута биллиилээх боксер евгений судаковы кытта биир дойдулаах өссө биир кулууп эбиттэр кини биллэн туран биир дойдулааҕым кыайарын баҕарабын ол эрээри кини киирсэр кэмигэр ринганы көрөн олорорум да көҥүллэммэт туран баран хаалабын диэн кэпсээтэ ол эрээри сүрүн судьуйа авторитета биллэн туран сууттуу сылдьар судьуйаларга улахан оруолу ылара чуолкай суол маҥнайгы киирсиитигэр уһун илиилээх атахтаах казаков татар файзериевы олох аҥардастыы сынньыбыта онон путевканы ылар санаалаах эрэ кэлбитин тута көрдөрбүтэ европа былырыыҥҥы кыайыылааҕа аан дойду кубогар кубинец варелаҕа тулуспатах давид айрапетян дьэ кырдьык олус улахан маастар буолбутун итэҕэттэ маҥнайгы киирсиитигэр тюмень маастарын двинскайы кыайа тутта онтон идигешевы иккис рауҥҥа олох таах табырҕатан кэбистэ киирсэр манератын талбытынан уларыта сылдьар кыра уҥуохтаах киэҥник саайталыыр армянин кырдьык удобнайа суох боксердарга киллэриллиэн сөп онтон россия сэбилэниилээх күүстэрин чемпиона кыһыҥҥы россия олимпийскай эрэллэр диэн чемпионатын призера дима винокуров россия чемпионатын үрүҥ уонна боруонса медалиһын ананьин сергейы иркутскай кытта таҕыста ол иннинэ ананьин ташкараков диэн хакас уолун ынырык киирсиигэ баһыйбыта киһитэ кэлин икки сутуругун туттан баран олох эккирэтэ сылдьан охсуспута ол эрээри биһиги уолбут россия бу үһүс нүөмэрдээх уолун олох күлүүгэ элэккэ ыытта аһаран биэрдэҕинэ киһитэ халлааны харбыалаһа сылдьар тэмтэрийэн сири булар онтон биһиги уолбут олох ынырык түргэн кыайан истэҕинэ киирсиини тохтотон кэбистилэр билиҥҥи быраабылананан бастакы үс рауҥҥа очконан баһыйан истэҕинэ киирсиини тохтотоллор төрдүс рауҥҥа тохтоппоттор төһө да очкону ыл эмиэ эдэр владелен алексеевпыт москвич аан дойду уонна европа кикбоксиҥҥа чемпионугар евгений гусевка тулуспата хотторон истэҕинэ үһүс рауҥҥа киирсиини тохтоттулар россия үрү ҥ көмүс призера башкир слава еремеев киилэҕэ биир дойдулаахтарын ивановы уонна ильгиз махмутовы хотуталаата онтон гусевы олох баһыйа тутта киһитэ кыһыйан наар уоран охсо сатыы сырытта биһиги уолбут россия оҕолорго сыллаах чемпиона россия сэбилэниилээх күүстэрин кыайыылааҕа коля дмитриев биир дойдулааҕын сыроватскай васяны олус итэҕэтиилээхтик баһыйа тутта онтон икки киирсиигэ кытаанах характердааҕын көрдөрөн каюмовы уонна амбарцумяны олус тыҥааһыннаах киирсиигэ кыайбыт люберец дробышев пашаны итэҕэтиилээхтик кыайда урут сылга азия оҕолоругар бастыырын көрдөххө мельница курдук алларааттан үөһээттэн туох да тохтоло суох биэртэлиир буоллаҕына бу сырыыга дмитриев кэтэһэ сылдьан очко хомуйар буолбут бэйэтэ туох да сүрдээҕин ол сылдьан аһарар манна тахсан эрэр сулус володя саруханян самара араик амбарцумовы ставрополь олох эттээн кэбистэ онтон саастаах петр почтары москва иккис рауҥҥа ахсааны тиэрдэн кыайда олимпиадаҕа биирдэ бастаан баран профессионалларга киирсэ барабын диэтэ саастаах болгария үтүөлээҕэ россия аан дойду кылаастаах маастара алексей шайдулин бастакы киирсиитигэр сибиир биэс төгүллээх чемпиона чита уолугар александр перминовка маҥнай хотторон испитэ онтон судьуйалар көмөлөрүнэн кыайан таҕыста иннэ туораан хаалбыта буоллар элбэх кэскиллээх уолу мэһэйдиэ суох эбит иккис киирсиитигэр георгий кевлишвилыны утары олох атыннык кииристэ иккитэ нокдаун биэрэн кыайыыны сурунна сылга эдэрдэргэ европа кыайыылааҕа челябинскай уола эдик абзалимов рагим магеррамов ульяновскай уонна ильдар ваганов питер курдук бэртээхэй боксердары хотто наар куота сылдьан киирсэр наада буоллаҕына охсуһан да ылар онтон алексей шайдулины утары олох тэҥҥэ кииристэ сорох очкотун аахпатылар ол үрдүнэн эрэ баһыттарда шайдулин утарсааччыларын наар ыга киирэ сылдьан саайталыыр идэлээх эбит бу ыйааһыҥҥа саастаах россия икки төгүллээх чемпиона аан дойду кубогын уонна европа турнирын кыайыылааҕа андрей баланов тэҥнээҕэ суох кини корпуска сериянан үлэлээн грознайтан сылдьар едисултановы воронежтан кэлбит мякиныны ахсааны тиэрдэн биирин үһүс иккис киһитин иккис рауҥҥа быһа кыайда сылга азия оҕолоругар бастаабыт сергей ситников новосибирскай аан дойду полицейскайдарга кыайыылааҕын россия призерын андрей ракислов иккис охсуутугар олох нокаут барда киирсии сөкүүндэҕэ тохтотулунна вологда эрэлэ аан дойдуга байыаннай сулууспалаахтарга чемпиона дмитрий иванов олус күүстээх утарсааччыларга түбэстэ маҥнай антон алексеевы хмао онтон биир лидеры осетин батраз баскаевы сабырыйда финал европа үрүҥ көмүс призерын аан дойду кубогын хаһаайынын олег комиссаровы волгоград итэҕэтиилээхтик баһыйда комиссаров икки маҥнайгы киирсиитигэр үчүгэй техниканы көрдөрөн кыайбытыгар үөһээ тахсан өссө күүһүрбүт диэн хайҕаммыта манан бүттэҕэ алроса анал самолетыгар угуллан чыыһыла сарсыардатыгар эрдэ туораабыттары кытта москваҕа атаарылынна биһиги уолбут баара эрэ саастаах маастарга кандидат петя егоров сэрэбиэйинэн матвей коробовка түбэһэн хаалла ол эрээри биһиги уолбут онтон толлон турбат киһи буолан биэрдэ хата бэйэтэ кимэн киирэ сатаалаата да ахсаан олох хамсаабата көрөөччүлэри сөхтөрдө россия үс төгүллээх кыайыылааҕа коробов ол аайы тэйэн биэрэ биэрэ сериянан охсор киэҥник дайбыыр очкоҕа тиэрдэн үһүс рауҥҥа киирсии эрдэ тохтотулунна омос эттэххэ коробову уолбутуттан быһаатылар тэтимин өссө эбэн испитэ онон сэрэбиэйэ табыллыбыта буоллар лисицаттан уонна лихмантан хаалсыбат эдэр уол туораан хаалаахтаата онтон коробов иккис утарсааччытын дима чудинов быраатын федоры табырҕатан кэбистэ кинини утары тахсыахтаах питерец алексей кадочников иккис киирсиитигэр рязаньтан сылдьар бровкины баһыйа тутта онтон роман романчук бастакы утарсааччыта ингуш михаил манкиев өр баҕайы тахсыбатаҕа онтон кэмниэ кэнэҕэс аргыый аҕай иһэрэ көстүбүтэ бастакы рауҥҥа олус күүстээх охсууларын ылан баран иккис рауҥҥа киирбэккэ эрэ тренера сотторун бырахта иккис утарсааччыта павел никитаев иккис рауҥҥа эрэ диэри тиийдэ буолан киирсии тохтоото алларааттан баһан таһааран охсуталыыр бэйэтэ саннынан хамсанан олох таптарбат ол эрээри биир сиргэ турар курдук атаҕынан үчүгэйдик хамсаабат эбит онтон аан дойду европа эдэрдэргэ чемпиона евгений романов эмиэ эдэрдэргэ аан дойду европа сибиэһэй кыайыылааҕын сергей калчугины хотто онтон россия призерыгар аан дойдуга сэбилэниилээх күүстэр кыайыылаахтарыгар дагестанец мусалчи магомедовка хотторон кэбистэ кэнники кыыһыран киһитин олох кырбаан кэбистэ да судьуйалар аахпатылар ол иһин россия сборнайын сүрүн тренера бырачыас түһэрдэ диэн буолла аан дойдуга сэбилэниилээх күүстэргэ кыайыылааҕа россия сыллаах призера эдэрдэргэ европа чемпиона саастаах ингуш рахим чахкиев спартак бахтияровы эттээтэ киниэхэ ыалдьаары дьокуускай эргин олохтоох ингуш диаспората барыта мустубут сахаттан быдан аҕыйах ахсааннаах омукка маннык талааннаах боксердар баалларынан биллэн туран олус киэн туттан эрдэхтэрэ дохсун ытыс таһыныытынан кыра уҥуохтаах рахим киһитигэр олох сүүрэн киирэн ыкпытынан барар иккис утарсааччытын мухин дмитрийы аҥардастыы сыста россия сылга үрүҥ көмүс финалиһа сыл призера европа ыччаттарга сыллааҕы кыайыылааҕа башкир омук нияз файзуллин хизир плиевы кыайан баран хизир исмаиловы кытта киирсиитигэр үнтү түһэннэр соҕурууттан самолетынан аҕалыллыбыт сыаналаах ринганы көтүрэ сырыттылар киирсии эмиэ иккис рауҥҥа ахсаан аһары баран тохтотулунна саастаах европа эдэрдэргэ кыайыылааҕа аршба давид москва үс чаҕылхай кыайыыны сурунан полуфиналга таҕыста хайсаров файзуллин курдук маастардары таһаҕас оҥостубата файзуллины ахсаанынан кыайда финал аҥаарыҥааҕы киирсиилэр кыаттарбыт уолаттар бары улуу россия түһүлгэтин боруонса призера буоллулар уонна россия сборнайын чилиэнэ буолар чиэскэ тигистилэр онон саха сирин боксаҕа хамаандата россия турнирыгар күүтүллэбэтэх ситиһиини аҕалла биэс боруонса мэтээл винокуров дима степанов семен дмитриев коля поскачин афоня лихман вадим кэллэ уонна бу уолаттар бары россия олимпийскай хамаандатын чилиэннэрэ буоллулар сборга ыҥырыллыннылар сэһэн боло этэринэн боотуруускай улууһугар бологур уонна хатылы нэһилиэгиттэн ураты уруккута туспа боотулуу буолаһыгар киирсэр өссө нэһилиэк баара бу хадаар икки чакыр хоптоҕо одьулуун хайахсыт нэһилиэктэрэ б о долгих архыып докумуонугар тирэҕирэн үйэҕэ хатылы уонна боотулу буоластарыттан туспа бэлиэтэммит боотур ууһугар бологурдар дьохсоҕоннор төлөйдөр тыараһалар дьүлэйдэр хайахсыттар киирэллэрэ диэн суруйар үйэ докумуонугар кэлин сүппүт боотулу буолаһа баара бэлиэтэнэр б о долгих суруйарынан бу буолас кэлин боотур ууһугар киирбит хоптоҕолор чакырдар хадаардар сулҕаччылар уонна кугдалар сирдэригэр баара ол аата бу уустар бары боотулулар салаалара этилэр боотулу буолаһын үйэҕэ сорохтор хаҥалас сириттэн көһөн тиийбит дьохсоҕоннор таатталар сылдьаллар дииллэр ол эрээри кинилэр туспа таттинская биитэр ексогонская диэн бэлиэтэммиттэрэ эмиэ баар үйэҕэ буряттар саамай улахан хори бииһин дьоно биһиги былыргы төрүттэрбит хоринецтар уонна батулинецтар диэн буолаллар диэн сурукка киллэрбиттэр байкал тас өттүгэр туспа батулинецтар диэн улахан бөлөх дьоно баара бэлиэтэммит бу батулинецтары бурят учуонайдара түүр төрүттээхтэр диэн суруйаллар чингисхан кыргыбыт туматтарын дуу меркииттэр дуу удьуордара буоллахтара диэн сабаҕаланар батулинцы диэни атыннык батуринцы диэн суруллубутунан сабаҕалаатахха бу биис ууһун аата батур боотур диэн тылтан тахсыбыт г ф миллер я и линденау эҥин курдук чинчийээччилэр суруйан хаалларбыт саха номохторунан саха былыргы соҕурууҥҥу төрүттэрэ батулинецтар диэн ааттаах буолуохтарын сөп эбит наар бу батулинецтар енисей дуу барабинскай истиэп дуу диэкиттэн байкал таһыгар көһөн кэлэн буряттары кытта биир омук буолан иһэн атааннаһан кэлбиттэрэ сэһэргэнэр в с николаев диэн иркутскай археолага ангараа өрүс төрдүгэр үйэлэргэ олорон ааспыт аттаах көмүүлээх усть талькинецтар диэн бүтүн археологическай культураны арыйан таһаарда усть талькинецтары кини саха уонна бурят өбүгэлэрэ диэн быһаччы суруйар уонна туматтары кытта сибээстиир кырдьык бары монгол кэминээҕи докумуоннары көрдөххө бу кэмҥэ бу сиргэ хори туматтар холбоһуктара олорбут онон батулинецтар диэн туматтар удьуордара сылдьар буолуохтарын сөп курдук туматтар диэн эмиэ меркииттэр курдук чингисхан армиятыгар саамай күүстээх утарсыыны оҥорбут улахан сэрииһит биис аммаҕа дьаһаах төлөөччүлэр испииһэктэригэр хоролор боотулулар уонна туматтар бэлиэтэммиттэрэ биллэр үйэҕэ архыып докумуонунан амма улууһун сиригэр скороульскай биитэр короускай буолас диэн баар буола сылдьыбыт кинилэр аттыларыгар батулинскай буолас бэлиэтэнэр маны сэргии туматтар бөлөхтөрө баарын чорботуохха сөп г в ксенофонтов ол иһин бу буоласка туматтар олорбуттара диэн бэлиэтээбит б о долгих уонна а п окладников аммаҕа скороульскай буолаһы хаҥаластартан арахсыбыт хара ууһун дьоно төрүттээбиттэрэ диэн суруйаллар бу скороулецтар былыргы ааттара өргүөт аҕатын ууһа диэн буолуон сөп эбит хаҥаластарга эмиэ оннук ааттаах уус баара биллэр ол эрээри кэлин бу хара ууһа аммаҕа тоҕо биллибэтий диэн ыйытыы үөскүөн сөп онон хоро диэнтэн таһаарар эмиэ оруннаах курдук бөтүҥнэри хоролору кытта сибээстиир эмиэ олус интириэһинэй тоҕо диэтэргин бөтүҥнэр аммаҕа төрүт былыргыттан бааллар уонна монгол омук номоҕунан кинилэр өбүгэлэрэ бөрө таҥаралаах буртэ чино чино бөрө хорилары ол аата хоролору кытта уруурҕаһан биир омугу төрүттээбит онон сорох номохторго амма хоролоро бөтүҥнэр боотулулар уонна бороҕоннор диэн ааттаналлар диэн санаа интириэһи үөскэтэр урут эппитим курдук бүрээттэргэ батулинецтары хоринецтары кытта бииргэ холбууллар барҕа боотуртан төрүттээх бороҕоннор өбүгэлэрэ буолуон сөп баргуттары эмиэ хоринецтары кытта мэлдьи буккуйаллар бу баргуттар буртэ чиноттан төрүттээх чингисхан ууһугар борджигиннарга эмиэ олус чугас аймах этилэр онон краевед м алексеев бөтүҥнэр боотулулар уонна бороҕоннор уопсай ааттара хоролор диэн этиитин чорботуохха син дьуон дьаҥылы дьаабы эллэй боотур биир уола киниттэн боотур уус диэн төрүөн билиҥҥи ботуруускай улууһун чурапчы таатта амма оройуоннарын сирэ нэһилиэктэрин ууһаппыт холобур сэһэҥҥэ ол боотур уус диэнтэн бологур буххаат чакы боотур уот айах куудаҥса диэн бырааттыы ини бии дьон баар эбиттэр бу дьонтон бары боотуруускай улууһун нэһилиэктэрэ хайдан үөскээн олорбуттар бологур буххаат уола боло күүлэкээн диэн төрүөбүт онтон омоллоон бөҕө хомуос тимир кутурук диэн уолаттар төрүөбүттэр онтон салҕаан омоллоонтон сэһэн быркына сүпсүк долуччу курда мээри диэн уолаттарыттан хомуос бологур сэһэн бологур долуччу бологур сүпсүк бологур курда бологур диэн биэс сүрүн бологур нэһилиэктэрэ ууһаан тахсаллар сэһэнньиттэр кэпсээннэринэн боло күүлэкээн диэн сылгы ынах баайдаах амма үрэххэ лөнкуудэй таатта үрэххэ сутуруолаах диэн сирдэринэн дойдулаах эбит история докумуонугар боло күүлэкээн гуликан диэн сылга хатылы ууһун кинээһинэн омоллоон омолдонко гуликанов кини бырааттара хомуос хамоско гуликанов диэн аатынан боотуруускай ууһун дьонунан сс киирбиттэр онон боло күүлэкээн кэмигэр билиҥҥи бологур хатылы чакыр хадаар хайахсыт нэһилиэктэрэ биир боотур ууһа диэн эбиттэр бу боло күүлэкээн хоролуу ааттааҕа диэн этии олус интириэһинэй бологур диэн тылга маарынныыр түүр монгол омуктарыгар хас да биис ууһа баар буола сылдьыбыта биллэр холобур ыраах илин европаҕа болгардар кыргызтарга булгачиннар буряттарга булагаттар бу ааттары булгад ол аата буккааһык диэн түүр тылыттан таһаараллар уот айах куудаҥса диэнтэн аан өрүөчэй төрүөбүт оттон батас мөндүкээн көччөх төрөлөй диэн төрүөн биэс хатылы төрдүн биэс уолу төрөтөр уолаттар ааттара кытаанах баллы уока тэбэнэ рүҥ бас болтоҥо аччагар ньамнах диэннэр балартан кэлин кытаанах болтоҥо аччаҕар уокаа чэппиэдэй одьолуун төлөй хатылылар нэһилиэктэрэ үөскээбиттэр боло күүлэкээн саҕана хатылы төрүттэрэ аччаҕар ньамнах кытаанах баллы рүҥ бас болтоҥо уокаа тэбэнэ ильгэн боотур диэн биэс ини бии дьон аан өрүөчэй диэнтэн үөскээн ууһаабыттар аан өрүөчэй батас мөндүүкээн соҕотох уолунан аатырар архыып докумуоннарыгар аан өрүөчэй очей тобутаев диэн кинээс уола аччаҕар ньамнах кинээс немняк очиев диэн ааттарынан киирбиттэр диэн сабаҕаланар боотур ууһа урут хатылы ууһа диэн ааттанара биллэр хатылылары наар хоту сахаларга уонна тоҥустарга баар хатыгын аҕатын ууһун аатын кытта сэргэстэһэ туруораллар манна хатылы буолаһын дьоно архыып докумуонугар бырааскай уонна тоҥус дьоно диэн бэлиэтэммиттэрэ интириэһи үөскэтэр бу хатыгыннары бүрээттэргэ монголларга баар хатагин диэн биис ууһун аатын кытары тэҥнииллэр хатагиннар төрүт былыргы монгол бииһэ чингисхан чугас аймахтара этилэр ол эрээри кини утарылыһааччытын джамуханы өйөөн кинини утары сэриилэспиттэрэ биллэр ол түмүгэр хоттороннор дэлби ыһыллыбыттар сорохторо байкаал таһыгар күрээбиттэрэ бэлиэтэнэр оттон хоту түспүт буолуохтарын сөп чакы боотур диэн уолтан ат күһэҥэй аттыыр өнөк сарала дьадьай диэн уолаттар төрөтөлөөн кинилэр удьуордара чакыр хадаар хайахсыт хоптоҕо нэһилиэктэрэ олохтоноллор дьон сэһэнинэн күһэҥэйдэр ат күһэҥэй тый күһэҥэй диэн билиҥҥи чакыр нэһилиэктэрин төрүттэрин ааттыыллар ат күһэҥэй ат кушенейко диэн эмиэ боотуруускай буолаһыгар суруллубут бранли музейа эбэтэр аан дойду норуоттарын музея фр африка азия океания уонна америка төрүт норуоттарын оҥоһуктара мунньуллубут сирэ франция президена ширак этиитинэн сыл бэс ыйыгар аһыллыбыта музей французтуу аата турар сиринэн сена кытылыгар бранли диэн набережнай аатынан сена өрүс хаҥас кытылыгар эйфель башнятын анныгар турар музей таһыгар хас да аатырбыт музей комплекстара бааллар лувр орси музейа улахан уонна кыра диэн ааттанар дыбарыастар токио дыбарыаһа уонна современнай искусство музейа дьиэтин аатырбыт француз архитектор жан нувель бырайыактаабыт музей саайтыгар киирэн виртуальнай экскурсия оҥоруохха сөп музей саҥалыы үлэлиир музей да курдук үөрэтэр иитэр уонна научнай киин быһыытынан да уонна өссө кулууп курдук үлэлиир музейга араас хабааннаах тэрээһиннэр ыытыллаллар музей фондатыгар тыһыынча искусство оҥоһуктара уурулла сыталлар ол гынан баран сүрүн дьиэтигэр экспонат көрдөрүүгэ турар экспонаттар география принцибинэн наардаммыттар африка азия океания уонна америка брижит анн мари бардо балаҕан ыйын күнүгэр сыллаахха төрөөбүт француз киинэтин артыыската уонна фотомодель кыыллар бырааптарын көмүскүүр хамсааһын кыттааччыта с сылларга европаҕа секс символ быһыытынан биллэрэ америкаҕа мэрилин монро курдук брижитт бардо балаҕан ыйын күнүгэр с париж куоракка луи бардо диэн бизнесмен дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ кыра эрдэҕиттэн балетынан дьарыктанара с эль сурунаал обложкатыгар тахсыбыта ону марк аллегре режиссер көрөн кинопробаҕа ыҥырбыт с аан бастаан киинэҕэ уһуллар ол сыл эдэр режиссер уонна суруналыыс роже вадимҥа кэргэн тахсар роже вадим кинини бэйэтин киинэтигэр устар ол саҕанааҕы уопсастыба киинэ саастаах аһаҕас таҥастаах сүөргү быһыылаах жюльет диэн героинятыттан шок ылар буучугурас василий иннокентьевич степанов сыллааха саха сиригэр хапсаҕайга абсолютнай чөмпүйүөн аатын ылан биллибитэ үөһээ бүлүү улууһун мэйик сиригэр түүкээн үрэх үрдүгэр сыллаахха бэс ыйын күнүгэр төрөөбүт аҕа дойду сэриитин кыттыылааҕа сыллаахха бүлүү уонна үөээ бүлүү оройуоннарын аатыттан дьокуускайга тустууга кыттан кыайбыт үөлээннээҕэ эмиэ биир күүстээх тустуугунан биллибит бычырдаан ахтыытыттан дьиҥэр араа бараа этибит бастакы көрсүһүүбүт муус устар бүтүүтэ буолбута онно хайыһарынан бүлүүттэн училищеттан ньурбаҕа диэри бохуоттаабыппыт үөһээ бүлүүгэ хаар күрдьэе миэстэ бэлэмнээбит этилэр буучугураһы киллэрбиттэрэ саҥардыы анньыһан иһэн бүлгүҥҥэ саайбыытын аһаран биэрэн баран илиититтэн тарпытым тайаммыта наһаа кыһыйбыт этэ ити сайыныгар бүлүүгэ киирэн спартакиадаҕа тустубуппут онно кини бырахпытын хардары бырахсыбытым иккиэн тэҥҥэ охтубуппут да мин илиим атаҕым кини үрдүгэр буолан кыайыыны миэхэ биэрбиттэрэ ол эрээри дьиҥинэн сири мин бастакынан булбутум онон дьиҥнээҕинэн хардары таары хотуспуппут туста сылдьан кэтэҕиттэн ыллахха моонньо олус суон этэ сэриигэ ыараханнык бааһыран дойдутугар төннөн иһэн битиимҥэ өлбүт курдук саха сирин киэн туттар бөҕөһө хапсаҕайга бастакы абсолютнай чемпион мэйик нэһилиэгэр түүкээн үрэх үөһэ садыҥ элгээнэ диэн сиргэ с күн сирин көрбүтэ бөҕөс быһыытынан түһүлгэҕэ сааһыттан туста тахсыбыта түөрт бүлүү улууһун ыһыахтарыгар анаан минээн атах оонньоон сүүрэн тустан аҥардастыы аатыран кыайыы көтөллөөх сылдьыбыта иэл тиэл тэҥҥэ тустар бөҕөстөр бааллар үһү да буучугурас син биир баһыйталыыр эбит дьон сэргэ кинини толору кыахтаах киһинэн сыаналыыллара этэ сиинэ үрдүгэ м см ыйааһына ча кг ол аата орто уҥуохтаах бэйэтигэр сөп эттээх сииннээх кыһаан киһи кыһыллыҥы кэтит сарыннаах бэгэччэгэр диэри суон бөкүнүк харылаах халлаанап махсыым бөҕөс ахтыыта сыгынньахтаннаҕына быллырытта сылдьар былчыҥа суоҕа имэрийэн томоруйан кэбиспит курдук эттээҕэ сииннээҕэ чэҕэ тиийэр киһилиин туһуннум да кини курдук тилигирии мөхсөр былчыҥнаах бөҕөһү көрсүбэтэҕим ытыспар билигин да биллэргэ дылы мэҥэ хаҥалас бөҕөһө бообо ахтыыта буучугурас курдук кытаанах эттээх киһини билбэтэҕим иҥиир күүстээх киһи бообо бөҕөс бэйэтэ тиҥэһэ бургунаһы бүтэй нөҥүө быраҕар эбит буучугурас күүһэ күдэҕэ киһи күүһэ үс сүрүн күүскэ арахсар диир эбит степанов василий иннокентьевич буучугурас аҕа дойду улуу сэриитигэр ыҥырыллан барбыта воронеж куораты босхолооһун кырыктаах кыргыһыытыгар ыараханнык бааһыран икки баттыгынан эргиллэн иһэн иркутскай госпиталыгар сырдык тыына быстыбыта саха сирин хапсаҕайга бастакы абсолютнай чемпиона хх с үйэ номоххо сылдьар күүстээх киэн туттар бөҕөһө в и степанов буучугурас чаҕылхай олоҕо албан аата үйэлэргэ умнуллуо суоҕа в а федоров рф журналистарын союһун чилиэнэ үөһээ бүлүү өҥ буоруттан ср үөһээ бүлүү оройуона муниц тэриллии дьаһалтата үөһээ бүлүүтээҕи кыраайы үөрэтэр салаата хомуйан оҥордулар о д федорова г а саввинова дьокуускай с буҕарҕана биитэр боҕурҕана кииллэҥи күрэҥ өҥнөөх көхсүн түүтэ усталыы хара сурааһыннардаах оттон иһин ортотунан туора сурааһыннаах харахтарын аннынан хара хаймыылаах атыырын уонна тыһытын өҥнөрө майгыннаһаллар ыйааһына г аймаҕа коростельтан уһун арыый токур тумсунан уратылаах буҕарҕана евразияҕа хотугу африкаҕа киэҥник тарҕаммыт саха сирин соҕуруу өттүгэр олохсуйар бүлүүгэ с параллелинэн ааһар бу көтөр индигиир өрүс үөһээ тардыытыгар үөһээ дьааҥы киинигэр тиийэ сылдьыбыта биллэр саха сирин киин улуустарыгар ыам ыйын күнүгэр кэлэр ол курдук ити кэмҥэ мэҥэ хаҥалас улууһугар кэҥкэмэ үрэххэ дьокуускай тулатыгар бэлиэтэммит күһүнүн балаҕан ыйын бастакы аҥаарыгар төттөрү айанныыра биллэр буҕарҕана ордук уу таһынааҕы хойуу хомуска ордууланарын сөбүлүүр үчүгэйдик харбыыр умсуоҕун эмиэ сөп дьикти көтөр саҥата сибиинньэ хоһуҥурааһынын часкыйыытын санатар сүрүн аһылыгынан уу харамайдара чиэрбэлэр моллюскалар буолаллар уйатыгар сэттэ тоҕус ардыгар уон биэс сымыыттаах буолар оҕолорун иккиэн солбуһа баттыыллар сэдэх көтөр саха сирин кыһыл кинигэтигэр киллэриллэн сылдьар т ырыа хоһоон с т кэпсээннэр с т пьесалар с т дьулуруйар ньургун боотур олоҥхо с ырыалара с т эмиэ ырыалара с т эмиэ ырыалара с т ахтыылар этиилэр ыстатыйалар кэпсээннэр с т хоһооннор поэмалар тылбаастар драматическай айымньылар с т кэпсээннэр сэһэннэр ахтыылар ыстатыйалар этиилэр с т хоһооннор тылбаастар драмалар поэмалар с т кэпсээннэр сэһэннэр пьесалар ахтыы с т якутский язык и пути его развития с историк з в гоголев этэринэн бу тылбаас сыл кулун тутар ыйыгар оҥоһуллубут ол туоһутунан өссө семен андреевич новгородов архыыбыттан булуллубут марсельеза уонна интернационал тус туспа илиистэргэ атын атын буочардарынан суруллубут сахалыы тылбаастара буолуон сөп интернационал ойуунускай буочарыгар майгынныыр эрээри онуоха графологическай дакаастабыл наада суруллубут илиитин кэннигэр атын буочарынан элбэх уһулун уонна ол аннынан учр собр диэн харандааһынан суруллубут арааһа ыраахтааҕы былааһа сууллубутун туһунан мунньахха бу ырыаны дьон ыллыырыгар анаан суруллубут кумааҕылартан биирдэстэрэ буолар новгородов бэйэтэ билинэринэн к сожалению и стыду своему должен признаться что не имею и не знаю точного текста интернационала посему не может быть и речи о переводе его на якутский язык онон устуу список быһыытынан сылдьан ылламмыт былатыан ойуунускай тылбааһа диэн сабаҕалыахха сөп ойуунускай тэтэрээтигэр с ахсынньы күнэ диэн бэлиэтэммит тылбаас с ахсынньы күнүгэр ленский коммунар хаһыакка бэчээттэммитэ автор сыллаахха тылбааһын сорох сирдэрин уларытан тупсаран букатыннаахтык эрэдээксийэлээн биэрбитэ саха бэйиэттэрин с сыллардааҕы бастакы хомуурунньуктара ырыа хоһоон кыһыл хоһоон с уонна с ойуунускай бэйэтин кинигэлэрэ ырыа хоһоон с уонна с с бэлэмнээбит хомуурунньуга интернационалынан саҕаланар биһиги сабаҕалыырбытынан венгрия улуу бэйиэтин шандор александр петефи революционнай хоһоонун в левик нууччалыы тылбааһыттан п а ойуунускай сахалыы тылбаастаабыт буолуон сөп энциклопедияҕа сурулларынан петефи выступал за полную ликвидацию феодализма призывал к углублению революции к созданию независимой демократической венгрии поэт трибун требовал полного осуществления народных прав национальная песня на виселицу королей бу хоһоон сахалыы тылбааһа аан маҥнай ойуунускай ырыа хоһоон кинигэтигэр тахсыбыта тылбааһа эрдэ былатыан ойуунускай кистэлэҥ куруһуоктарга дьарыктанарын саҕана оҥоһуллуон сөп ламберг франц филипп граф австрия императорын венгриятааҕы наместнига венгрия аармыйатын сүрүн командующайа хамаандалааччыта с өрөбөлүүссүйэ саҕана ытыллыбыта латур теодор байе австрия байыаннай миниистирэ реакция салайааччыларыттан биирдэстэрэ кинини с венаҕа революционнай норуот ыйаан өлөрбүтэ куоскалаах асчыт и крыловтан ойуунускай тэтэрээтигэр с сэтинньи к бэлиэтэммит саппыкылаах куоска в жуковскайтан п а ойуунускай бу тылбааһа бэйиэт ырыа хоһоон кэпсээн диэн хомуурунньугугар бэчээттэммит тэтэрээккэ с ахсынньы ый к бэлиэтэммит мохсоҕол туһунан ырыа м горькайтан бу арассыыйа революционердарын хас да көлүөнэлэрин иитиспит аатырбыт айымньыны тылбаастыырыгар сыл күһүнүгэр былатыан ойуунускай томскайга тиийэн саҥардыы устудьуон буолбут кэмэ этэ ол да буоллар кини бэлитиичэскэй охсуһуу үөһүгэр сылдьыбыта икки аҥы арахсыытыгар бассабыыктарга кыттыбыта сотору кэминэн үөрэҕиттэн уһуллан казанка дэриэбинэтигэр көскө ыытыллыбыта суруйааччы бэйэтэ бэлиэтээбит хомуурунньугар кы том киирбитэ кэлин бары таһаарыыларыгар тахсар алгыс м ю лермонтов молитва в минуту жизни трудную диэн хоһоонун тылбааһа п а ойуунускай ырыата хоһооно диэн кинигэҕэ с тахсыбыта иккистээн икки туомнаах талыллыбыт айымньыларын бастакы туомугар бэчээттэммитэ ойуунускай тэтэрээтигэр г якутск диэн бэлиэтэммит манна лермонтов молитва диэн хоһоонун тылбаастаабыт икки барыйаана баар үрдүтүнэн хос силимнээбит биир хоһоон аннынан на мотив в минуту иккиһигэр үтүктүү диэн буолбут былыт а пушкинтан тылбаас п а ойуунускай ырыа хоһоон кэпсээн диэн хомуурунньугугар киллэриллибит тэтэрээккэ ахсынньы ый к диэн бэлиэтэммит куоттарбыт кутурҕана фаустан бэйиэт бастакы кэргэнин ф а сокольникованы сүтэрэн букатыннаахтык бырастыылаһан дириҥ хомолтоҕо ыллара сылдьар кэмигэр оҥорбут тылбааһа автор ырыа хоһоон кэпсээн диэн хомуурунньугар доҕорбор сүөкүччэҕэ уонна куоттарбыт кутурҕана сэргэстэһэ бэчээттэммиттэр дьиктитэ баар бу ырыалар ааптар баарыгар да былаҕайга былдьаммытын да кэнниттэн холбонон биир норуот ырыата буолан ылламмыттар эбит былыргы түүр бичигэ орхон енисей бичигэ диэн орто азияҕа түүр тылларынан биһиги эрабыт иннинэ с үйэттэн биһиги эрабыт үйэтигэр дылы туттуллубут сурук бичик билиҥҥи чинчийэччилэргэ бастаан орхон уонна енисей өрүстэр кытылларыгар көстүбүттэр сороҕар рунанан сурук дииллэр былыргы германскай руналарга майгынныырын иһин сорох руналар ойуутунан эрэ буолбакка суолтатынан эмиэ сөп түбэсиһэллэр хойукку сайдыбыт кэмигэр үйэҕэ буукубаттан уонна тыл араарар бэлиэттэн турар эбит сурук хайысхата сытыары уҥаттан хаҥас уруһуйданыыта уҥаттан хаҥас ааҕыллар транслитерация эпиграфическай транскрипция транслитерация билиҥҥи түүр латиницата бу бичигинэн саамай былыргы суруктар б э и үйэлэргэ кыргызтаҥҥа иссык диэн сиргэ көстүбүттэрэ көр иссык суруга талас балыкчи о д а сурук хантан төрүттэммитэ чуолкай биллибэт элбэх бэлиэлэрэ тамгаалары кытта майгыннаһалларын көрөллөр сорох бэлиэлэр буукубалара сытыы муннуктаахтара сурук хайысхата фонетиката эргэ семитическэй суруктарга чугаһатар курдуктар библосс уонна финикийэ суруктарыгар бастаан саҥа чинчиллэн эрдэҕинэ улахан итэҕэтиитэ суох да буоллар согдийскэй төгүрүк сурукка эбэтэр оннооҕор кытай суругун фонетикатын бэлиэлэригэр чугаһаталлара кэнники сорох чинчийээччилэр кхароштхи суругуттан тахсыбыт буолуон сөп дииллэр эбэтэр ити икки сурук биир төрдүлээхтэр диэн буолар монголлар кимэн киириилэрин кэмигэр үйэ алфавит арабицаннан уонна атын түүр суруктарынан уларытыллыбыт былыргы түүр бичигиттэн атын руна суруктар тахсаллар холобур болгар руналара хазар каганатын саркел диэн сирин суруга мадьаар руналара о д а былыргы түүр суругун туһунан бастаан петр саҕана биллибитэ дьиҥнээх научнай чинчийии үйэ бүтүүтүгэр саҕаламмыта алтынньы күнүгэр сыллаахха суругу дания лингвиһа вильгельм томсен аныгы дьонтон бастакыннан аахпыта бастакы ааҕыллыбыт тыл теҥри таҥара былыргыттан хаалбыт көстүбүт суруктар россия казахстан кыргызстан кытай уонна монголия сирдэригэр бааллар бытыктаах норуот хотугу сахаларга тарҕаммыт үһүйээннэргэ ахтыллар омук бу бытыктаах биитэр бүтүннүү түүлээх норуот хоту муустаах акыйаан ханнык эрэ биллибэт арыытыгар олороро кэпсээн буолар г в ксенофонтов дьааҥы хоту өттүгэр сылдьыбыт элбэх сахаттан бу үүйээни истибит билбит бу номоҕунан булчут кии акыйаан кытылыгар биитэр арыыга бытыктаах норуот биир киитин кытта алҕас көрсүэ түэр иккиэн ыт көлөлөөхтөр эбит бытыктаах кии булчуту мин суолбун батыһыма мин мууһунан ааҕас муораҕа киирэн барабын диир булчут сэрэтиини истибэккэ эрэ кини суолун батыһан бүтүн сэлиэнньэҕэ тиийэн кэлэр бытыктаах дьоннор аһара улахан курдук көрдөрүллэллэр бу бытыктаах дьон булулуннаҕына бэстилиэнэй тыыынча буолуо үһү бу норуот киитэ аан дойду баылыгынан талыллан улуу уоттаах кыргыһыылар туруохтара диэн куттаналлара бу бытыктаах норуоту кытта улуу кыргыһыы туруоҕа диэн сэһэн буолар кинилэр хааннарыттан уот туран муҥур үйэ кэлиэҕэ сир халлаан барыта таҥнары эргийэр алдьархайа буолуоҕа диэн сэһэргэнэр сир барыта уотунан уһуура туруо диэн буолар оо бу норуот булуллубата буоллар диэн сэһэнньит ийэлээх аҕата этэллэрэ үһү биитэр хаһаах цыпандин саҥа сибиир арыытыгар кырынаастыы сылдьан бытыктаах киһини көрсөр цыпандины көрөн баран ама үрүҥ ыраахтааҕы дьоно эһиги бары маннык кыраҕыт дуо диэн уу сахалыы ыйытар киһи буолан биэрэр онтон цыпандин бэйэтэ саһааннаах киһи эбит кини суох мин алҕас маннык кыра төрөөн хаалбыппын диэн эппиэттээбит манна бу хаһаах балаҕаннарыгар киирбитэ дьонноро олох да олоҥхолуу олороллоро диэн кэпсэнэрэ олус интириэһинэй матыып буолар олоҥхобут төрдө төбөтө манна сытар буолаарай түөстэрэ сирэйдэрэ бүтүннүү түү дьоннор эбиттэр диэн кэпсэнэрэ хайдах эрэ худуоһунньуктар уруһуйдуур мамоны бултаһар ытык өбүгэлэрбитин санатан кэлэр бу дьоннор ыт оннугар үрүҥ эһэлэри көлүйэллэр харабыл оҥостоллоро кэпсээн буолар цыпандин бу дьоҥҥо сылдьыбытын олус куттанан кэпсээбэккэ буолан баран өлүөн иннинэ кэриэһин этэригэр эрэ кэпсээбитэ диэн түмүктэнэр барон толль бу бытыктаах норуоту көрдүү сылдьан сураҕа суох сүппүтэ кэпсээҥҥэ киирбит барон толль сылга котельнай арыыттан ыраах түөрт олус үрдүк хайалар күлүктэрин көрөн турар бу хайалары сыллаахха булчут яков санников саҥа сибиир арыыларыттан аан маҥнай көрөн турар ол иһин бу биллибэт сир санников арыыта диэн аат ылбыта кырдьык барон толль экспедицията олус дьиктитик сылга сутэн турар манна кини үс доҕордоох санников сирин көрдүү барбыта биллэр барон толль хаалларбыт суругун беннет арыытын аттыгар баар ледникка булбуттара онно этиллэринэн бу ураты хорсун полярниктар кыраадыс тымныыга дьүкээбил уотунан сирдэтэн хаһан да тоҥмот мууһунан айаҥҥа туруммуттар манна туох кыһалҕаттан аһаҕас муораҕа киирэн былдьаммыттара таайыллыбатах таабырын буолан турар арай сэрэйдэххэ туох эрэ дьиктини көрөн онон сирдэтэн айаннаан сураҕа суох сүппүт буолуохтаахтар бу бытыктаах түүлээх дьону г в ксенофонтов айнулар сылдьаллар диэн ыйан турар манна кини этнографтар айнулары олус түүлээх тор курдук бытыктаах дьоннор диэн суруйууларыгар олоҕурар кырдьык айнулар олус дьикти былыргы норуот сыдьаана сылдьар быыылаах ол курдук айнулар уонна испания баскаларын тыллара урууларын туһунан сабаҕалааһын баар эрих найланд атын сабаҕалаһаанынан айнулар аляскаҕа уонна өссө ыраах муоранан айанныыллара онтон а а бурыкин уһук хоту омуктарга бытык үүнэр омугунан чукчалар эрэ буолаллар диэбитэ чучунаалар эмиэ бэйэлэрин дьонноруттан арахсыбыт чукчалар сылдьаллар диэн дириҥ научнай санааҕа маарынныыр бу үһүйээҥҥэ ахтыллар бытыктаах дьон бэрэбинэ дьиэлээхтэрэ интириэһинэй түгэн врангель уонна саҥа сибиир арыытыгар дьоннор олоро сылдьыбыт бэлиэлэрин археологтар булалларын бэлиэтиэххэ сөп өссө соччо научнайа да суох буоллар хам түм аһара улахан дьоннор былыр саха сиригэр олорбуттарын бэл уҥуохтарын булбуттарын туһунан үһүйээн аҥаардаах кэпсээннэр бэчээккэ тахсалларын бэлиэтиэххэ син бэс ыйа ый бэс ыйа сайыҥҥы кэм саҕаланыыта кэҕэ чоргуйар чыычаах ырыата уҕараабат күөлгэ балык күннээн ыыр толоон толоон аайы сыһыы сыһыы ахсын сибэкки ситэр намыһах налыы сиргэ таҥара кийиитэ кулун ньургуһуна чуораан от талах анныгар герань кырдалга алтан от сир симэҕэ буолан сир ийэни киэргэтэллэр хатыҥ тэтиҥ үөт талах сэбирдэхтэрэ тыллаллар ходуһаҕа араас от үүнэр дьикти кэрэ үрүмэччилэр көтөн тэлимнэһэллэр ый саҥатыгар саха ыала сайылыкка тахсар тэлгэһэ аайы оҕо саҥата айманар титииктэр тиэргэннэригэр түптэ буруота унаарар маныыһыт сайдыыра иһиллэр ынах маҥырыыр атыыр оҕус айаатыыр ньирэйдэр мэҥирэһэллэр ити барыта самаан сайын саҥата буолан иһиллэр бэс ыйыгар ыһыы үлэтэ бүтэн хомуурга бэлэмнэнэллэр сири оҥороллор бэс ыйа ыһыах ыйа биэлэри тутан кымыс көөнньөрөллөр ыһыах туһүлгэтигэр ыраахтан чугастан кэлбит ыалдьыттар уохтаах кымыһы иһэллэр үтэһэлээх этинэн күндүлэнэллэр илии атах оонньуутугар күрэхтэһэллэр оһуокай дьиэрэйэр ырыа дэлэйэр бэс ыйыгар саамай уһун күннэр тураллар саамай сырдык үрүҥ түүннэргэ киэһээҥҥи уонна сарсыардаантгы саһарҕалар оонньууллар бэс ыйа от мас сир симэҕэ тиллэр чыычаах ыллыыр кэмэ сайын саҕаланыыта үрүҥ түүн түһүүтэ норуот билгэлээһининэн бэс ыйыгар түүн сылаас буоллаҕына үрдүк үүнүүнү кэтэһиэххэ сөп сарсыарда туманнаах буоллаҕына тэллэй хойуутук үүнүө сарсыардааҥҥы сиик элбэҕэ эмиэ үрдүк үүнүүгэ дьон сэргэ бэс ыйа хайдаҕый да от үүнүүтэ эмиэ оннук буолуо диир күнү дьылы билгэлииргэ маннык күннэри кэтээн көрүү ордук суолталаах былыргы риимҥэ бу ыйга дьахтар уонна төлкө таҥаратын юнона аатын иҥэрбиттэр балык сырыытын ыйа бырдах ыйа иккинньи көмүөл ыйа күүлэй ыйа сара ыйа сыма ыйа сымыыт ыйа тунах ыйа уу кэлэр ыйа ыһыах ыйа эбэ барар ыйа бүлүү диэн былыр былыргыттан кытылыгар дьон олохсуйбут саха сирин биир улахан өрүстэриттэн биирдэстэрэ өлүөнэ ордук уун салаата саха сиригэр уһунунан иккис өрүс өлүөнэ өрүскэ ханас өттүттэн түһэр уһуна км бассейнын иэнэ тыһ кв км уутун сыллааҕы орто ороскуота өлүөнэҕэ түһэр сиринэн сөкүүндэҕэ куб м бу көрдөрүүлэринэн дон урал курдук улахан өрүстэри куоһарар днепрдааҕар арыый кыра буолан биэрэр бүлүү бассейныгар уу салаата сүүрүгүрдэн киирэр онтон улахан салаалара марха чуона улахан вава ахтаранда улахан ботуобуйа түҥ түүкээн онтон да атыттар өрүс бассейныгар күөл баар онтон улаханнара нидьили кв км сүгдьээр кв км богуда кв км дириҥнэрэ муоһааны м өрүс бассейныгар салгын сыллааҕы орто температурата кыраадыс ботомоойу бүлүү өрүс бэйэтэ да тулалыыр күөллэрэ да балыгынан баайдар бүлүү бассейныгар маннык балыктар бааллар далан бүтэй бүлүү диэн арамааныгар нууччалар кэлиэхтэрин иннигэр бүлүү өрүс сүнньүнэн олоро сылдьыбыт биис уустар тустарынан суруйбут бүлүүтээҕи гэс муората кв км иэннээх онно мөл кубическай миэтэрэ мас тимирэ сытар ядернай дэлби тэптэрии полигоннара сылтан саҕалаан сир анныгар ядернай зарядтары элбэх төгүл эспиттэрэ бу обектар сыллаахха аварийнай туруктаахтара биллибитэ өрүс тардыытыгар алмаас баара өрөбөлүүссүйэ инниттэн биллэрэ холобур парижка буолбут аан дойдутааҕы быыстапкаҕа саха сирин алмааһа көрдөрүллүбүтэ биллэр ону туһаҕа таһаарыахха сөбүн туһунан бүлүү куорат учуутала петр староватов туруорсар этэ ол эрээри геологтар с эрэ бигэргэппиттэрэ бүлүү сүннүнньүгэр олорор куораттар нэһилиэктэр бөхтөрүн сахтарын ыраастаабакка өрүскэ түһэрэллэр тыа хаһаайыстыбатын ыарахан техниката сир кырсын алдьатар сүүһүнэн свалкалар киһи түөлбэлээн олорор сирдэригэр туох да көрүүтэ харайыыта суох сытыйа ымыйа сыталлар удобрениелар уонна араас химикааттар мунньулла сытар сирдэрэ бааллар бүлүү өрүс айылҕатын алдьатан эрэбит диэн санаа ааспыт үйэ с сылларыттан баар буолбута с сылларга ол санаа хамсааһыҥҥа кубулуйбута бүлүүнү көмүскүохтэрин харыыстыахтахтарын баҕарар дьон үксэ вилюй диэн ааттаах общественнай экологическай комитекка түмсүбүтэ бүлүү улуустарын быһаарыытынан ыам ыйын күнүгэр бэлиэтэнэр бүлүү улууһа саха сирин улууһа киинэ бүлүү куората сыллаахха олохтоммута улуус өрөспүүбүлүкэ арҕаа өттүгэр тайаан сытар сирин ньуура дэхси сирин иэнэ тыһ кв км сытар координаталара дьокуускайтан ырааҕа сиринэн км уунан км сыл орто температурата тымныы тохсунньу ый орто температурата тымныы от ыйын орто температурата сылаас сылга сөҥүү түһүүтүн орто кээмэйэ мм сүрүн өрүһэ түҥ салаалаах бүлүү өрүс бүлүү улууһугар элбэх күөллээх кинилэр уопсай иэннэрэ гаҕа тэҥнэһэр саамай улахан күөллэринэн термокарстовай төрүттээх мастаах уонна боҕууда күөллэр буолаллар мастаах өрөспүүбүлүкэ саамай улахан күөллэриттэн биирдэстэрэ км усталаах ортотугар тыалаах арыылаах кондаков николай алексеевич сэбиэскэй сойуус геройа миронов алексей афанасьевич сэбиэскэй сойуус геройа степанов николай саввич сэбиэскэй сойуус геройа гоголев иван михайлович кындыл саха норуодунай поэта саха диэн ааттаах норуот байкал таһыгар олорбутун туһунан бүрээттэр үөһээ өлүөнэҕэ олохтоох эхирит диэн биистэрин эрэ номоҕор көрсүөххэ сөп онно кэпсэнэринэн сыл анараа өттүгэр зулхэ мурен өлүөнэ өрүс хаҥас биэрэгэр саха норуота олорбут саха бухатыырдара кэлэн түһээн төлүүргэ модьуйаллара илдьит киһи ыытан бу сиргэ бачча кэмҥэ туһээҥҥитин хаалларыҥ диэн ыгаллара эхириттэр ортолоругар эдэгэй диэн эдэр бухатыыр үөскээбит сэттэ сааһын туолан баран түһээн төлөөн бүтүөххэ аны кэлэн көрдөөтөхтөрүнэ мин кинилэри кытта сэриилэһэ барыам бүрээт норуота төгүрүк сэттэ сыл кинини көрдөспүт туһата суох син биир хотторор эрээри сэриини тэрийимэ диэн ол эрээри уон түөрт сааһын туолан баран кырдьаҕастары олох истибэт буолбут онон дойдутун дьоно туох кыахтааххын көрдөр диэн көрдөспүттэр ону истээт эдэр бухатыыр оҕун тардан баран бастакы оҕун ытан баран ону өссө үс оҕунан табан үс төгүл хайыппыт ол эрээри оннооҕор буолуоҕу көрбүт кырдьаҕастар саха бухатыыра уонна ата киһи хотуппат куйаҕын кэтэ сылдьаллар диэн сэрэппиттэр эдэгэй саҥата суох оҕонньоттор этиилэрин истибит кырдьаҕастар оннук айыылаах киһини кытта хайдах киирсиэххиний диэн сэрэхидийбиттэр сахалартан сотору үс илдьит киһи кэлбитин эдэгэй иккитин өлөрбүт үсүһүн илиитин атаҕын тоһуппут уонна боотургар тиийэн эт мин кинини кыргыһыы хонуутугар күүтэбин диэбит болдьоммут кэмҥэ икки сүүс аттаах киһилээх эдэгэй саха бухатыыра хүнтэ хошошону кытта болдьоммут сиргэ көрсө тиийбит уҥа биэрэктэн икки сүүс аттаах абааһы бухатыыра биһиэхэ айыы өрүһү харбатан туораабыттар кинилэр бухатыырдара хүнтэ хошошо олус диэн уордайбыт бу туох кыра уолу миигин кытары сэриилэһиннэрэ аҕаллыгыт мин кинини кымньаххайым биир кырыытынан охторуом эдэгэй ону эрдэттэн күөскүн өрүнүмэ улахан айаххынан мээнэ саҥарыма диэбит саха бухатыыра маҥнай оҕунан ыппытын эдэгэй иҥэһитинэн илгэн кэбиспит эдэгэй оҕо хүнтэ хошошо атын хаҥас хараҕар тиийэн т түспүт хаһаайына ата охторугар атын төбөтүн нөҥүө эһиллибит сууллан түһэригэр төбөтүн куйахатын сабар куйаҕа сирэйин саба түһэн кэбиспит моонньо буоллаҕына аһыллан хаалбыт эдэгэй иккис оҕо онно тиийэн түһэн саха бухатыырын өлөрбүт уолуйбут сахалар баһылыга суох хаалан үрүө тараа куоппуттар чугуйбуттар эдэгэй түһээнин төттөрү ылбыт дьиэтигэр төннүбүт эдэгэй бу сыллар диэки кэпсээбит киһи аҕатын сэттис көлүөнэҕэ өбүгэтэ эбит дапсытын эрхыбша өргө диэри кэриэс оҥостон илдьэ сылдьыбыттар онон бу олох дьиҥнээх буолбут түбэлтэ ыс үйэ бүтүүтүн диэки буолуон сөп эбит манан көрдөххө саха диэн ааттанар дьон байкал таһыгар төрүт былыр курыканнар саҕана буолбакка нуучча кэлиэн эрэ иннинэ олорбут буолан тахсаллар бөрө лат диэн ыт бииһин ууһугар киирэр сиэмэх кыыл дьиэ ыта бөрөттөн төрүттээх бу биис ууска ордук улахан кыыл уһуна кутуругун кытта см буолуон сөп арҕаһынан үрдүгэ см дылы ыйааһына кг бөрө улахана уонна өҥө дьүһүнэ олохсуйбут сириттэн уотуттан улахан тутулуктаа төһөнөн тымныы сиргэ үөскүүр да соччонон бөрө бөдөҥ буолар саамай бөдөҥ бөрөлөр туундараҕа бааллар уһуна кутуруга суох см кутуругун уһуна см арҕаһынан үрдүгэ см ыйааһына кг аарыма бөрө кг тиийэ ыйааһыннаах буолуон сөп атыырдар тыһылартан куруук бөдөҥ буолаллар бөрө кэтит сүүстээх сытыы муруннаах улахан төбөлөөх ыраас маҥан иэдэстэрин кытыытынан балайда уһун сулардыы түүлээх сирэйин араастык туттан уордайбытын куттаммытын үөрбүтүн көппүтүн о д а көрдөрөр харахтар сырдык араҕас эбэтэр кытархайдыы араҕас өҥнөөхтөр эриэккэскэ сырдык халлаан күөх харахтаах кыылы көрсүөххэ сөп бөҕө тиистэрдээх сыҥаахтара олус күүстээхтэр хапкааҥҥа иҥнибит кыыл ыстаал куруһуналары быһа ыстыыр кыахтаах уһун суон кутуругун ыт киэниттэн атына диэн мэлдьи көнө куруук аллараа диэки купчуччу тутта сылдьар кутуругунан бөрө быһыытын майгытын үөргэ балаһыанньатын быһарыахха сөп атаҕа улахана суох тарбахтарын үмүрүччү тутан хаамар онон ыт уонна бөрө суолун араарар кыах үөскүүр тарбахтарын быыһыгар сыттаах быччархайдардаах буолан бөрө суола ураты сыттаах буолар бөрө син эмиэ ыт курдук көлөһүн таһаарар быччархайдара суох онон көлөһүнүн тылынан таһаарар бөрө түүтэ хойуу уонна уһун икки араҥаттан турар онон кыыл улахан курдук көстөр дьүһүнэ ханна тарҕаммытыттан араастаһар туундара бөрөтө бөдөҥ дьүһүнэ сырдык маҥан кэриэтэ оттон ойуур бөрөтө хараҥа күрэҥ сүр араҕастыҥы күрэҥ күөрт өҥнөөх буолар сылга биирдэ бэс ыйыгар түүлүүр мөчөхтөммүт ньуолах түүтүн түһэрээри маска тааска аалынар бөрө истэрэ үчүгэйдик сайдыбыт туора тыаһы иһиттэҕин утуйа да сыттар чөрөс гына түһэр уонна кэлбит суолун диэки көрөр сыты үчүгэйдик ылар булдун сытын км ыраахтан ылыан сөп хараҕа харалҕан соҕус ырааҕы үөһэни кыайан көрбөт ол оннугар түүн үчүгэйдик көрөр бөрө саҥатын арааһа олус элбэх улуйар үрэр ыйылыыр ырдьыгыныыр улууйуу үөрү түмүүгэ суолтата улахан туһааннаах бөрө улуйан бэйэтин туһунан арааһы биллэрэр атыырга тыһыта сааһа туруга уо д а ону сэргэ дьарыгын эмиэ туоһулуур булт саҕаланыыта эбэтэр бүтүүтэ төһө ситиһиилээҕэ бултуйбута кыттал туһунан сэрэтии уо д а бөрөлөр бэйэлэрин икки ардыларыгар оннооҕор киһи чугаһаабытын биллэриэхтэрин сөп сорох кырдьаҕас булчуттар бөрөлөр кэпсэтэллэрин өйдүүллэр бөрөлөр үгэс курдук киэһэ хойут бэрт сэдэхтик түүн уонна сарсыарда эрдэ улуйаллар бөрө улуйара км ыраахха диэри иһиллэр бөрө олус өйдөөх кыыл үөрэҕи ылынымтыата ордук бултуур эбэтэр сойуолаһыыттан куотар кэмигэр ураты быһаарыылары ыларга күһэллэриттэн көстөр холобур бултуулларыгар арыт икки аҥы хайдыһаллар сорохторо үүрэллэр атыттара тоһуурга тураллар бөрөлөр киһилии өйдөөх буолууларын түгэннэрэ эмиэ бэлиэтэммиттэрэ биирдэ булчуттар бөртөлүөтүнэн көтө сылдьан бөрөлөрү аларга үүрэн киллэрбиттэр бастаан кинилэри кыайан булбатахтар ол иһин булчуттар бөртөлүөттэн түһэн ойуурга сатыы баран көрбүттэрэ бөрөлөр кэлин атахтарыгар туран баран мастары илин атахтарынан кууһан тураллара үһү ол иһин бөрөлөр үөһэттэн көрөр уустугурбут эбит урут сир хоту өттүгэр барытыгар кэриэтэ баар буоллаҕына билигин ареала улаханнык кыччаабыт сир үрдүгэр баар үүтүнэн аһылыктанааччылартан бөрөлөр саамай киэҥ сиринэн тарҕаммыт кыылларынан буолаллар бөрөлөр европа азия уонна хотугу америкаҕа тайҕатыгар туундараттан саҕалаан кумах куйаарга тиийэ көстөллөр россияҕа бу кыыллары сахалин курилы эрэ арыыларыгар көрсүбэккин саха сиригэр бөрө хотугу муустаах байҕал бөлөх арыыларын барытын хабан туран тэҥэ суохтук тарҕанан олохсуйбут кыыл буолар республика киинигэр хотугулуу илин уонна соҕуруу өттүгэр ордук элбэх ахсааннаах бөрө сири уоту талан олохсуйуутугар сүрүн төрүөтүнэн аһылыга элбэҕэ уонна уйа оҥосторго табыгастаах миэстэ баара буолар кыһын олохсуйар сирэ хаар халыҥыттан эмиэ тутулуктанар сыл устатыгар бөрө биир сиргэ олорбот аһылыгын батыһан көһө сылдьар үгэстээх бу ордук туундара бөрөлөругэр сыһыаннаах көһөр таба үөрүн кэнниттэн бөрөлөр батыһа сылдьар буолаллар бөрө ордук уу чугаһыгар аһаҕас сирдэри талан олохсуйар кэлимсэ тыалары тумнар ол эрээри тайҕаны кэрдии түмүгэр бөрө киһи сылдьар сиригэр эмиэ баар буолла дьон олорор сириттэн чугас ордууланыан сөп кэнники сылга киһи сабыдыалынан бөрө олохсуйар сирэ уота биллэ кыччаата көрүҥ быһыытынан бөрө олус уларыйымтыа уонна олох саамай араас усулуобуйаларыгар дьиэтийиэн сөп барыта бөрө көрүҥүн араараллар саха сиригэр бөрө икки көрүҥэ үөскүүр туундара бөрөтө уонна ойуур тайҕа бөрөтө бөрөлөр иссиилэрэ олунньу кулун тутар ыйдарга саҕаланар уонна икки ый устата салҕанар бу кэмҥэ атыырдар икки ардыларыгар кыырыктаах охсуһуулар буолаллар паараласпыт атыырдар тыһы бөрөлөр үйэлэрин тухары бииргэ олороллор муус устар бүтүүтэ кураанах сирдэри талан төрүөхтэригэр уйа оҥороллор бөрөлөр уйаларын өрүстэр үрэхтэр кумахтаах биэрэктэригэр аппалар эниэлэригэр оҥостоллор туундараҕа дулҕалар быыстарыгар хайалаах сирдэргэ хайа хапчааныгар уйаланаллар ардыгар саһыллар кырсалар о д а кыыллар хороонноорун уларсаллар ордуу м уһуннаах ааннаах буолар уйаларын оҕолорун иитэллэригэр быстах кэмҥэ туһаналлар бэс ыйыгар төрөөбүт ууһаабыт уйаларын быраҕаллар дьыл атын кэмигэр бөрөлөр биир сиргэ тохтооботтор төбэһиэх силис сыгынах анныгар сынньаналлар тыһы бөрө күн буос сылдьар муус устар бүтүүтэ ыам ыйыгар төрүүр төрүөххэ ардыгар тиийэ оҕо баар буолар бөрө оҕолоро төрүүллэригэр бэйэлэрин кыаммат харахтара кулгаахтара сабыылаах кылгас бороҥ түүлээх г ыйааһыннаах буолаллар бастакы нэдиэлэ ийэлэрэ мэлдьи оҕолорун таһыгар сылдьар атыыр бөрө тыһытын бултаан аҕалан аһатар икки нэдиэлэнэн харахтара аһыллар бөрө оҕолоро сырдык халлаан күөх харахтаах төрүүллэр ыйдарыгар харахтара сырдык араҕас эбэтэр кытархайдыҥы араҕас өҥнөнөллөр ийэ бөрө оҕолорун ый эмтэрэр ол эрээри номнуо ыйдарыттан төрөппүттэрэ куртахтарыгар аҥаарыгар диэри буспут эти кулгуйан оҕолорун аһаталлар бу кэмҥэ бөрөлөр ордук сэрэх буолаллар ордууларыттан км ыраах бултууллар бөрө оҕотун төбөтө уонна атахтара бэйэтин тэҥэ суох улахаттар түүтүн өҥө биир тэҥ хараҥа буолар улаатан истэҕин аайы сырдаан иһэр кырачааннар улааппыттарын кэннэ ийэлэрэ үөрү кытта бултуу барар оттон оҕолору дьиэ кэргэн чилиэннэрэ бары аһаталлар атырдьах ыйын бүтүүтэ оҕолор бэйэлэрэ бултаан саҕалыллар сунньунэн кутуйахтыҥы кэрбээччилэри бултаһаллар балаҕан ыйыгар эдэр бөрөлөр төрөппүттэрин уонна былырыыҥҥы оҕолору кытта туйахтаахтары сойуолаһан улахан булка кытталлар ахсынньыга бэйэлэрэ туспа бултуур буола улааталлар эһиилигэр муус устарга төрөппуттэриттэн тутулуга суох олорор кыахтаналлар биир сааһыгар бөрө оҕотун ыйааһына кг сааһыгар кг тиийэр тыһы бөрөлөр икки саастарыгар ууһуур кыахтаналлар оттон атыырдар устэригэр айылҕаҕа бөрөлөр саастарыгар диэри олороллор ол эрээр саастарыгар кырдьыы бэлиэлэрэ көстөллөр бултанар билигин да сорох сирдэргэ сүөһү иитиитигэр хоромньуну аҕалар экосистемаҕа улахан оруолу оонньуур мөлтөх ыарыһах кыыллары суох оҥорон бултуур кыылларын популяциятын тупсарар бөрө элбэх омуктар остуоруйаларыгар киирбит персонаж бөрө бөтүҥнэр билиҥҥи саха сирин илин өттүгэр олорбут саха ууһа бу төрүттэртэн уустартан ураты былыргы ботуруускай улуус олоҕор амма таатта үрэхтэринэн ыарҕа ууһа дьохсоҕон ууһа сылаҥ ууһа алаҕар ууһа бөтүҥ ууһа диэн хантан төрүттээхтэрэ биллибэт төһөттөн олоотторо эмиэ чопчу кэпсэммэт бастаан бэрт аҕыйахтыы ахсааннаах туой бултаан аһаан дьадахтык тутунан олорооччулар бааллара сэһэн буолар бу уустар аллан өлүөнэ өрүс амма үрэхтэринэн кэрийэ сылдьан бултаан кыыллаан аһыыр иитиллэр дьон кинилэртэн кэнники бэрт элбэх нэһилиэктэр үөскээн олохтоноллор олор бары боотурускай улуус дьонугар холбоммуттар боотур ууһун дьонун кытта кыргыспыттара ииссибиттэрэ биллибэт бөтүҥ диэн бэрт былыр бөрө бөтүҥнэр диэн сэттэ ини бии дьон амма үрэххэ билиҥҥи сомоссун бөтүҥ нэһилиэктэр олохторунан олоотторо үһү кинилэр туой аллан нуотара үрэхтэринэн тахсан бултаан кыыллаан киирэн иитинэн олорбуттар сэттэ бырааттыы эбиттэр маһарах мас өнөкүй тиэтэйбит боотур өргөлөй бэргэн чохунай дохсун боллох сэгэттэй диэннэр барыларыгар тойонноро баһылыктара убайдара маһарах эбит кинилэр амма үрэххэ билиҥҥи сомоссун арыылааҕа диэн дойдуга амма үрэх илин эҥээригэр олорбуттара үһү оччотооҕу кэмҥэ кинилэр олорор сирдэрин эбэ төрдө диэн ааттыыллара үһү бөрө бөтүҥнэр тастарыгар амма үөһээ өттүгэр арҕаа эҥээригэр сыҥаһа алааһынан хотуйа үрэҕинэн ыаллаһа наахаралар диэн бэрт халыҥ аймах билэ дьон арҕаа хаҥалас тыгын тойон аймаҕаргыыр дьоно олооттор олору кытта бөрө бөтүҥнэр ииссэн кыргыһан кыайан арҕаанан соҕуруу өрө үүрэн кэбиспиттэр арай бөтүҥнэр тастарыгар оччоттон боотур уустара дьон олорбуттар эбит бу бөтүҥнэртэн билигин бөтүҥ сомоссун абаҕа нэһилиэктэрэ ууһаан олороллор бөтүҥнэри поярков этэрээтэ кэлэн кыргыбытын кэннэ саха сирин былаһын тухары ыһыллыбыттар нам бөтүҥнэрэ көмөкөннөрө бу кэмтэн ыла намҥа олохсуйбут буолуохтарын сөп нуучча кэлиэн иннинэ бөтүҥ буолаһа диэн биир саамай бөдөҥ элбэх киһилээх эбит тоҥустарга бети бетильский диэн уустар баалларын бөтүҥнэртэн таһаараллар бөрө саҕа соргулаах бөрө бөтүҥнэри орто үйэтээҕи монгол төрдө буолбут буртэ чино диэн уус аатын кытта ханыылыы тутуохха сөп монгол хааннара бу былыргы төрүттэринэн олус диэн киэн тутталлара биллэр өссө эрдэ үйэлэргэ былыргы түүр уйгуур хааннара бөрөттөн төрүттээхпит диэн киэптииллэрэ бөрө төбөтө штандартаахтара ол аата былаахтахтара биллэр төрүт былыргы индоиран тыллаах усунь бииһэ бөрөттөн төрүттээхпит диэн номохтоохторо кытай суругар киирбит кинилэртэн бөрөнү таҥара оҥостуу хуннарга киирбит буолуон сөп серошевскай кинигэтигэр нам бөтүҥнэрин оҕонньотторун бары хотой курдук муннулаах көнө унуохтаах дьон диэн сөҕөн дьиҥнээх сахалыы көрүҥнээх дьон тобоҕо сылдьар диэн суруйар былыр аммаҕа наахаралар уонна бөтүҥнэр ыаллыы олорбуттар наахаралар сэттэ уонча буолан ыаллыы олорор икки аҕа ууһун дьонун дьиэҕэ төгүрүйбүттэрэ кэпсэнэр дьиэ умайбытын кэннэ бырааттыылар дьиэ иһигэр баар омуһахха киирэн быыһаммыттар наахаралары кэннилэриттэн эккирэппиттэригэр бу кэмҥэ суох бырааттарыгар тиэтэйбэт боотурга ойуун илбиһи иҥэрбит бу боотур наахаралары эккирэтэн ситэн утуйа сыттахтарына имири кыргыбыт наахаралар сирдэриттэн үүрүллэн кыайбыт бөтүҥнэр кинилэр сирдэрин ылбыттар архыып докумуона көрдөрөрүнэн сыллаахха бөтүҥнэр книга диэн тойонноох боотур ууһун дьоно така уонна казяла диэн кинээстээх наахараларга кэлэн саба түһэн имири эспиттэр наахаралар хаҥалас тыгын тойон аймахтара буолан онно тирэҕирэн бөрө бөтүҥнэри аргыый аҕай амма өрүс сүнньүнэн сирдэрин уоттарын ылан аллараа диэки сыҕарытан испиттэр наахаралар хотуйа үрэҕинэн сыҥаһа алааска олохтоохторо бөтүҥнэр арыылаах эбэҕэ олорбуттар бөтүҥнэр наахаралары эспиттэрин истээт тыгын тойон бөтүҥнэргэ сэрии кыргыс дьонун таһааран кыргыһыннарар да кыаттаран киирэллэр онон тыгын тойон бөрө бөтүҥнэр тойонноругар маһарах тиэтэйбит боотур диэн икки киһини ыҥыттаран ылан кыаттарбыт суолугар эр сулуута төлөбүр төлүүр толуу ынах сылгы сүөһүнэн уонна аны утары хаан хассыа күөн көссүө суох буолбут бөтүҥнэр өрө турууга сүрүн оруолу оонньообуттар куораты кыайан ылбакка буолан баран саамай тиһэх кинилэр сэриилэрин хомуйан дойдуларыгар барбыттар ол кэнниттэн головин бойобуоданы кытта ортуй баһарах уонна чегунай диэн бөтүҥ кинээстэрэ тыл тылга киирсээри кэпсэтэ сатаабыттар бэйэлэрэ баҕаларынан куоракка киирбиттэр чымча ойуун остуруок туттан утарылыһа сатыыллар диэн үҥсүбүттэр бойобуода василий поярков салайыылаах аммаҕа уонна тааттаҕа бөдөҥ этэрээти ыыппыт хаһаахтар остуруогу ылбыттар элбэх киһини кыргыбыттар төннөн иһэн кинилэри эккирэппит сахалартан нэһиилэ быыһанан куораты тыыннаах булбуттар онтон куораттан өссө элбэх киһилээх пушкалаах поярков этэрээтэ тахсан камык кинээс баһылыктаах хас эмэ сүүс бөтүҥнэр хорҕойбут остуруоктарын төгүрүйбүт остуруогу уматан саханы оҕолуун дьахтардыын тыыннаахтыы умаппыттар оппуттар билиэн түбэһэн куоракка накаастана киллэриллибиттэр сулҕаччы диэн билигин нэһилиэк баар сулҕаччы нэһилиэгин билиҥҥи олоҕо амма бабаҕа диэн үрэхтэринэн олорор сулҕаччы саамай былыргы төрүттэрэ амма бөтүҥ төрүттэрин кытта биир курдук эбиттэр үйэҕэ сулҕаччы диэн биир уус дьоно олордохторуна дьохсоҕоннор таатталар диэн сэрии кыргыс дьоно дьахтар былдьаһыгар кэлэн сэриилээн кырган бааттар ол олорон сулҕаччылар кыаттаран кыргыллан оппуттара аллан нуотара үрэхтэринэн илин бааттар сорохторо бүлүү өрүһүгэр күрээн тиийбиттэр урукку дойдуларын олохторун чакыр нэһилиэгин өбүгэлэрэ бас билэн хас да үйэ олорбуттар онтон туран уйэҕэ сулҕаччы ыччата төрүөҕэ хойуолама диэн киһи чакыр баайыгар уоҕалаах логлойоҕо кэлэн хамначчыт буолбут кини тоҥус кыыһыттан оҕото кыйык бүөтүр ностуруйуоп диэн сүрэхтэнэн ааттанан бүлүүнэн тааттанан эргийэ сулҕаччыттан төрүттээхтэри мунньан кинээс буолар онон бүлүүттэн аллан нуотара үрэхтэриттэн кииттэлээн былыр үйэҕэ былдьаммыт сулҕаччылар олох дойдуларын амманы бабаҕаны булан олоҕуран ууһууллар ульяна алексеевна винокурова саха сирин биллэр общественнай деятелэ россия социологтарын саха сиринээҕи салаатын салайааччыта ср наукаларын үтүөлээх деятеля орто халыма улууһун ытык киһитэ орто халыма улууһун байды нэһилиэгэр сыл от ыйын күнүгэр төрөөбүтэ ленингратааҕы государственнай университет психологическай факультетын бастакы бүтэрээччилэриттэн биирдэстэрэ саха сиригэр социология билимин наука сайдыытыгар олук уурсубута сахалартан бастакы социология билимнэрин доктора с сидорова аатынан государственнай бэлиэннэн бастакынан наҕараадаламмыта суверенитеты туруорсуу кэмигэр ср декларациятын конституциятын ситиһиигэ ил түмэн икки ыҥырыылаах народнай депутатнынан эрчимнээхтик үлэлээбитэ хотугу омуктары чинчийэр институту тэрийсибитэ кинигэ ааптара биһиги сахалар сказ о народе саха саха бастакы президенэ диэн кинигэлэрэ ааҕааччы киэҥ сэҥээриитин ылбыттара категория чинчийээччилэр герман контоев көҥүл тустууга аан дойду чемпиона манна кини сиднейга тустуон иннигэр суруллубут ыстатыйа тахсан турар бииги уулуччулаах тустуукпут улахан көбүөргэ сыл устата бэйэтин ыйааынын ааттаахтарын барытын кытта хастыыта эмэ көрсүбүтэ илиилэрин атахтарын билэттээбитэ маҥнай тахсан көбүөргэ эриссибит бөҕөстөрө үксүлэрэ тустан бүппүттэрэ олох быданнаата холобур султан даудов алексей варламов сергей замбалов владимир тогузов валентин иорданов владимир торговкин рэй джонс курдук ааспыт үйэҕэ хаалбыт биллиилээх тустууктары кытта хабыр киирсиилэрэ номох буолбута ыраатта бэйэтин кытта биир кэмҥэ тахсыбыт аан дойдуга уонча сыл устата хаста эмэ бастыы сыан баран туох да улахан ситииитэ суох туораабыт иранец мохаммади казах маулен мамыров ааттара эмиэ улахан көбүөргэ ааттаммат буолбута хас эмэ сыл буолла бэл кини кэнниттэн тахсыбыт кырыйдыҥ бииэхэ мээйдээмэ диэбит орлан монгуш мурад рамазанов леонид чучунов адхам ачилов курдук бөҕөстөр кырдьаннар дэлби хоттороннор уон иигэр киирдэхтэринэ баыыба буолан турар арай бииги киибит өссө сылга снг дойдуларын күрэхтэиитигэр киилэҕэ бииги василий гоголевпытын финалга кыайбыт намик абдуллаевы кытта афиныга тустуохтара өссө сүрүн утарсааччылар буолуохтара ама ити буолбат дуо саха норуотун аатырдаары бииги улуу тустуукпут сыл устата улахан көбүөргэ тохпут көлөүнэ хорсун санаата бииги ыалдьааччылар сороҕор улахан тустууктарбытын кыайан өйдөөбөппүт кыаттардахтарына эмиэ хотторбуттар диэн киэр хайыан кэбиэбит ол эрээри герман курдук кэннинэн кэхтибэт саҥа үйэ сиэринэн байар тайар туунан толкуйдаабакка тустууга бэйэтин дойдутугар бэриниилээх спортсмен суога буоллар ама бииги бачча сыл устата тулуйан тэийэн аан дойду олимпиада күрэхтэиитин кэтэиэхпит этэ дуо намик абдуллаев азербайджан олимпийскай чемпион үрүҥ көмүс европа чемпиона аан дойду хас эмэ төгүллээх үрүҥ көмүс медалиһа германы кытта сылтан сылга диэри хаста эмэ тустан тураллар герман сылга олимпиадаҕа талар күрэхтэһиигэ кинини кыайан путевка ылбыта сылга аан дойдуга кини биирдэ суоҕар герман чемпион буолбута эһиилигэр сылга тустууга төннөн иккис буолан соһуппута сылтан германныын көбүөргэ көрсүһэ иликтэр барыллааһын кини туһатыгар александр захарук украина европа түөрт төгүллээх чемпиона аан дойдуга биирдэ эрэ былырыын үһүс буолбута куруут тустар эриссэр бөҕөспүт ол иһигэр дьокуускайга эмиэ көрсүһэн тураллар сылга европа финалыгар судьуйалар көмөлөрүнэн германы кыайбыта биһиги кыайыахпыт амиран карданов греция европа чемпиона олимпиадаҕа үһүс буолбута герман олус элбэхтэ көрсүбүтэ наар кыайар этэ арай бары өйдүүбүт сылга кыайдыбыт диэн үөрэ олордохпутуна боруонсаны былдьаан ылбытын дьиэтигэр уотугар судьуйалар ыалдьааччылар сахалартан ураты кини диэки буоллахтара ол эрээри ситисиэхпит сиднейы стефан аббас ахш аан дойду кубогын сылга кыайыылаҕа сылга аан дойдуга герман бастакы хапсыһыытыгар кыайбыта сылга ахш ка тиийэн хотторон турабыт чикара танабэ япония былырыын аан дойдуга германы бастакы киирсиитигэр хотон кыһыылаахтык туораппыта дильшод мансуров узбекистан аан дойду былырыыҥҥы чемпиона саамай куттанар бөҕөспүт эдэрэ түргэнэ бэйэтин киэнэ бииргэ түбэспэппит буоллар ханнык рене монтеро куба аан дойду чемпионнара братиславаҕа олимпиадаҕа талар күрэхтэһиигэ финалга киирсэн тураллар разведкалаан илиитин атаҕын үчүгэйдик үөрэтэн турабыт кубинецтары аан дойду чемпионнара да буоллунар бастаан төһө да хоттордорбут олимпиадаҕа иккис көрсүһүүбүтүгэр ыраастык эрэ уурааччыбыт йогешвар дутт индия братиславаҕа кыл муччу кыайан олимпийскай путевка ылбыппыт сымсата сылбархайа бэйэтин киэнэ маулет батыров россия мохаммед аслани иран мартин берберян армения геннадий тулбеа молдова үчүгэйдик билбэт көрсө илик эдэр тустууктарбыт арай быраата александр киирсэн турар киһи араа бараа тустар дьоно диэн санааны олохтоон турар аатырбыт геолог уонна суруйааччы обручев оссо олох эдэр саа ыгар экспедицияга сылдьан хоту муустаах акыйаанна сир баарын ту унан хотугу сахалартан истибит к р ктрдр бу сиргэ бараллар диэн кэпсээбиттэр сахаларга уруулуу онкилоннар биистэрэ хас эмэ йэ аннараа ттгэр бу сиргэ к н барбыттара диэн дьикти номо у истибит ол тмгэр обручев аатырбыт санников сирэ диэн фантастическай романын суруйбута бурыкин ученайбыт бу онкилоннор ааттарын чукча ан кальыт муора кытыытын олохтоо о диэн тылтан та аарар иранецтар былыргы авесталарыгар кэпсэнэринэн кинилэр былыргы тірттэрэ арийдар диэннэр олох былыр ый кыын икки ый эрэ сайын буолар дойдутугар олорбуттар манна урут суруйбут сортоллорбутугар тінніхптн ба арабыт дьиіэр кинилэр монголлор сортоллор диэн ааттыыр со урууііу согдиецтарын кытта туох да сыыаннаахтара биллибэт кинилэр курдук урдук культуралаах омук саха сирин ханан эмэ таарыйан ааспыта буоллар туох эмит бэлиэ хаалыахтаах этэ буолла а уонна туран бу сортоллор дьааіы бэл бл тірт былыргы олохтоохторо аатыралларын бэлиэтиир то оостоох онон бу индоевропеецтар тірттэрэ аатырар арбаммыт арийдар хоту хаалан хаалбыт сыдьааннара сылдьара буолаарай диэн саба алыахха эрэ сіп ол курдук бу сортуоллар рі іі эрэ билинэллэрин индиецтар курдук ілбт дьоннору уматан кэбиэллэрин бэлиэтиэххэ син биитэр ті былыр олорбут арийдарбыт дэммит сартар сармат туунан номох омооно сылдьара буолаарай диэн саба алыахха сіп ол эрээри бу сортоллор нуучча кэлиэр диэри сахаларга киирбит уус дьон аата блттэн тулагыга кэлэн олохсуйбут сортоллору орсуоллар диэн ааттыыллар эбит иран тыллаах сарматтарга аорсы диэн бідіі биис дьоно баара манна улуу муууруу сыыйа сылыйар кэмигэр таас йэ кэмин булчуттара мезолит уйэтигэр хоту кіір кыыллары эккирэтэн былыргы дьоннор эккирэтэн тиийэн хоту олохсуйбуттарын бэлиэтиир то оостоох бу кэмнэ онон атын со уруу сирдэргэ кии олорбут чинчитэ суох эбит то о диэтэргин европаны барытын сабан улахан муус ледник турбут ар аа сибииргэ буолла ына ледник ууллан улахан муора буолан турбут онон ити кэміэ былыргы дьоннор биистэрэ илинни сибииргэ то уоруспута диэххэ сіп онон сибиир а п окладников булчут дьонно ырай эбит ахсаана биллибэт мамоннар носорогтар уонна дьиикэй сылгылар ыстаадаларын бултаар былыргы дьоннор блхтр манна олохсуйан трн ууаан барбыт оссо специалистар аа алларынан оччолорго сибииргэ млйн ахсааннаах мамонт рэ баар эбит оччо уна ки и ахсаана т буолуой онтон климат эмискэ сылыйан сир ууга барар былыргы дьоннору кромарьонецтары билиііи дьоннор ібгэлэрэ дииллэр ол эрээри кинилэр билиііи дьонноо ор мэйиилэрин хоруопкатынан уонна унуохтарынан быдан улахан эбиттэр онон хата сайдыахтаагар тттр т курдук кстр онон арааса бу былыргы раса дьоно мамоннар курдук сыыйа сылыйыы буолбутугар ыксаан муустаах акыйаан диэки таласпыттар буолуон сіп тымныыга мэлдьи тыыннаах хаалар кыал аттан кии ійі санаата сайдар ол иин бу дьон космоы мэіэ халлааны кытта быаччы сибээстээр турукка киирбиттэр да диэтэххэ улахан ал ас буолумуон сіп уонна мамоннары хаспах носорогун курдук аарыма кыыллары кытта ірі туста сылдьыбыт дьон бэйэлэрэ да срдээх улахан кыахтаах дьон буоллахтара бу дьон мамоннар рі ээлэр курдук аара тымныы климакка сылдьа ірэнэн хаалан кыра да сылыйыыны кірбіт буолан хаалбыт буолуохтарын син ол иин сыыйа іссі тыйыс хоту сир диэки са арыйан испит буолуохтарын сіп таймырга красноярскай кыраай хоту ітті долганнар сирдэрэ ті былыр китаецтар шумердар арийдар эниннэр тахсыбыт ті былыргы улуу цивилизациялара баарын туунан бэл кинигэлэр суруллан атыыга тахсыбыттара биллэр бэл арийдар антарктида аарыма улахан муустарын ледниктарын иигэр киирэн олороллор диэн кірлэр бааллар хайа эрэ немец суруйааччыта турукка киирэн крлэнэн дьэ манна олороллор дьиннээх сир аан дойду ба ылактара диэн роман суруйан хаалларбыт бэйэлэрин арийскай тордулэрин крдьннор немец фашистара антарктидага чинчийии б тн ыыппыттара олус элбэх базалары туппуттара биллэр биллэн тура ити крлэр чинчийиилэр кслэрэ туох да оло о суох солуута суох уу дой о о ол эрээри саха с хоооно баар тыала суохха мас хамсаабат диэн арктида арктогея гиперборея берингия санников сирэ циркумполярнай цивилизация энин диэн араастаан уустаан ураннаан хоту муустаах акыйаанна баар сир тусунан суруйуу ордук кэлин кэмнэ а ара элбээтэ гуманитарнай чинчийии уонна аҕыйах ахсааннаах хотугу омуктар кыһалҕаларын института саха өрөспүүбүлүкэтин наукаларын академиятын историяны литератураны тылы үөрэтэр института сыллаахха платон ойуунускай төрүттээбитэ кини азия хотугулуу арҕаа өттүгэр саамай кырдьаҕас академическэй тэрилтэ с балаҕан ыйын күнүнээҕи саха асср снк уурааҕынан олохтоммута институт бастакы сүрүн үлэтинэн фольклор пааматанньыктарын хомуйуу буолбута онон былыргы олоҥхо устуоруйа үһүйээннэрин ырыалары уонна да атын саха омугун уоһугар сылдьар айымньыларын сүтэрбэккэ саҥа көлүөнэлэргэ биэрэр кыах үөскээбитэ сс саха наукатын классиката буолбут маннык фундаментальнай чинчийиилэр тахсыбыттара г в ксенофонтов ураангхай сахалар үлэтэ н м заболоцкай очерки истории якутской литературы сэһэн боло прошлое якутов до прихода русских на лену хара маҥнайгыттан саха тылын үөрэтиигэ омук култууратын чинчийиигэ элбэх оҥоһуллубута үөрэхтээһиҥҥэ туттуллар бырагырааммалар үөрэнэр кинигэлэр ааҕар кинигэлэр уонна саха литературатын хрестоматиялара манна оҥоһуллубуттара улахан ымпыктаах чымпыктаах орфографияҕа уонна тиэрминнэри онорууга үлэ оҥоһуллубута саха сирин устуоруйатын үөрэтии саҕаламмыта аҕыйах ый р и местников дириэктэрдии сылдьыбыта биллэр институукка үлээбит дьон тиһигэ василий семенович яковлев далан саха норуодунай суруйааччыта биллиилээх прозаик педагогическай наука кандидата сыллаахха муус устар күнүгэр боотуруускай чурапчы улууһун кытаанах нэһилиэгэр төрөөбүтэ суруйааччы айбыт аҕата семен иннокентьевич яковлев сыллаахха оттон күн сирин көрдөрбүт күн күбэй ийэтэ варвара ивановна сыллаахха эмиэ боотуруускай улууһугар төрөөбүт үөскээбит дьон колхозтаах бааһынай уола в яковлев чурапчытааҕы педучилищены дьокуускайдааҕы педагогическай институту бүтэрэн баран өр сылларга учууталынан оскуолаҕа завуһунан директорынан үөрэх салаатыгар инспекторынан дьокуускайдааҕы учууталлар билиилэрин үрдэтэр институт кафедратын сэбиэдиссэйинэн үлэлээн баай педагогическай опыты хаһааммыта эдэр көлүөнэни иитиигэ өр сылларга үтүө суобастаахтык үлэлээбит в с яковлев сыллаахха далан диэн псевдонимынан дьикти саас сэһэнин хотугу сулус сурунаалга бэчээттэппитэ бу сэһэнигэр саха сиригэр интеллектуальнай сайдыылаах эдэр дьон үүнэн сайдан иһэллэрин кинилэр олоххо кырдьыктаах суолу тутуһалларыгар көрсөр ыарахаттарын моһоллорун дириҥ реалистическай күүстээхтик арыйан көрдөрбүтэ далан айар үлэтин сүнньүнэн икки суолга хайытыахха сөп билиҥҥи кэми уонна саха сирин ааспыт олоҕун былыргы историятын ойуулуур айымньыларга саха суруйааччыларыттан аан бастакынан нуучча да литературатыгар бу сэдэх көстүү историческай темаҕа бөдөҥ айымньылардаах бу темаҕа улахан хоннохтоохтук ылсан үлэлээбит суруйааччы буолар в с яковлев биллиилээх общественнай деятель этэ кини өссө улуу өксөкүлээх өлөксөйтөн саҕалаан саха аатырбыт суруйааччылара п а ойуунускай сем уонна софр даниловтар илдьэ испит кырдьыктаах уонна ыраас магистральнай суолларыттан харыс да халбаҥнаабатаҕа олоҕун тиһэх күнүгэр тиийэ төрөөбүт норуотун интэриэһинэн салайтаран үлэлээбитэ айбыта кини үгүс элбэх публицистическай ыстатыйаларыгар этиилэригэр уонна бэйэтин өлбөт сүппэт айымньыларыгар сахатын норуота киһи аймах сайдан иһэр цивилизованнай ыллыктаах суолун тутуһарыгар кини өйүн санаатын сирдээччи бөдөҥ общественнай деятеллэртэн биирдэстэрэ этэ сахалар бастакы президеммит м е николаев ыытар политикатын кэрэхсиирэ өйүүрэ саха сиригэр бэйэ государственнай былааһын суверенитеты олохтоон федеративнай дуогабарга тирэҕирэн общественнай политическай социальнай экономическай национальнай культурнай боппуруостар быһаарыллаллара сиэрдээҕин уонна наадалааҕын ыйара далан саха норуотугар эрэ таптаппыт суруйааччы буолбатах кини киэҥ россия уонна бырааттыы республикалар ааҕааччылара билэр кэрэхсиир прозаиктара этэ ол чаҕылхай туоһутунан буолуохтарын сөп сыллаахха москваҕа буолбут россия суруйааччыларын мунньаҕар далан айымньыларын дьүүллэһиигэ кыттан нуучча уонна атын омук суруйааччыларын эппит үтүө тыллара орто азия дойдуларын хомуһун тыллаахтара далаҥҥа үтүө сыһыаннара ытыктабыллара кини саха республикатын п а ойуунускай аатынан государственнай бириэмийэтин лауреата чолбон литературнай уус уран сурунаал кылаабынай редактора педагогическай наука кандидата саха республикатын духовноһын академиятын академига доҕордоһуу орден кавалера этэ кэргэнэ яковлева яна викторовна яна алехина математик идэлээҕэ чурапчыга олохсуйан олорбут виктор гекгорович алехин диэн учуутал киһи кыыһа этэ үс оҕоломмуттара улахан кыыстара оля сыллаахха төрөөбүтэ сыл буолан баран айылҕа сеня диэн уол оҕонон күндүлээбитэ онтон сыллаахха яковлевтар диэн эйэлээх ыалг кыра кыыстара лолита төрөөбүтэ далан прозаик быһыытынан литератураҕа дьикти саас диэн оскуола олоҕун туһунан сэһэнинэн киирбитэ дьикги саас диэн сэһэнэ норуот ааспыт историятын кытта дириҥ силистээх мутуктааах дойду оскуола олоҕор уонна тыа сиригэр көстөр араас сыыһалары халтылары кырдьыктаахтык ойуулаан көрдөрөр саха норуотун биир бэлиэ айымньытын быһыытынан саха литературатыгар киирбитэ бу айымньы саха литературатыгар аан бастакынан ста линизмы саралаан кердербутэ далан киэҥ темалаах араас өрүттээх кыһалҕалары проблемалары туруорар доҕоруом дабай күөх сыырдаргын романы дьылҕам миэнэ эссе романы суруйан хаалларбыта онус кылаас хрестоматиятын оҥорбута общественнай олоххо актыыбынайдык кыттарын үгүс ахсааннаах публицистическай уонна проблемнай ыстатыйалара суоллааҕы бэлиэтээһиннэрэ туоһулууллара суруйааччы дьикти саас сэһэнинэн сыллаахха киинэ уһуллубута реж никита аржаков кылаас салайааччытын быһыытынан бастыҥ үөрэнээччилэрэ борисов егор афанасьевич государственнай уонна политическай деятель саха республикатын ил дархана саха республикатын тустууга федерациятын президенэ федоров павел петрович сомоҕо суруйааччы саха республикатын культуратын үтүөлээх үлэһитэ игнатьева яна викторовна өксөкүлээх өлөксөй аатынан норуоттар доҕордоһууларын киинин генеральнай директора саха республикатын культуратын үтүөлээх үлэһитэ манна дархан диэн тылы а п окладников киэҥник ырыппытын бэлиэтиэххэ сөп холобур чингис хан уурааҕынан меркииттэр сирдэрэ билиҥҥи бурятия сирэ дойдута сорхан ширай удьуордарыгар үйэ саас тухары дарханныырга анаан бэриллибит оттон саха өйдөбүлүнэн сэһэнньит п с семенов малдьаҕар этэринэн былыргы сахалар дархан диэн ааты биис ууһун саамай бөдөҥ сирдьиттэригэр киэҥ сирдэри сэриилээн ылбыт элбэх хорсун быһыыны көрдөрбүт улахан сэрииһиттэргэ эрэ биэрэллэр эбит хазардар ыраахтааҕыларын кэлин чуваштарга талыллар норуот баһылыгын эмиэ тархан диэн ааттыыллар эбит г н потанин бэлиэтээбитинэн норуот номоҕо монголияҕа чингис ханы тархан биитэр дархан диэн этэр эбит былыргы монголларга дархан диэн көҥүл ыытыллыбыт кулуттары буруйтан босхоломмут нойоннору тойоттору ааттыыллара биллэр ону таһынан улуу дарханнар диэн кимиэхэ да бас бэриммэт дьоннор баар эбиттэр дойдууһа дарханы окладников бу улуу дарханнары кытта тэҥнии тутар уйэгэ дьокуускай остуруогуттан ыытыллыбыт нуучча сэрииһиттэрэ сэдэх киһилээх сибиир сириттэн амур сүнньүгэр тиийэн сайдыылаах омуктары көрсүбүттэрэ манна даурдар уонна дючердар диэн олохтоох омуктар мас дьиэлэргэ олороллоро уонна сир оҥоһуутунан дьарыктаналлара арбуз груша яблоко ньэчимиэн дыня үүннэрэллэрэ уонна дьиэ кыылын арааһын иитэллэрэ сибиинньэ ынах сылгы куурусса бараан ол үлүгэрдээх элбэх ахсааннаах уонна сайдыылаах омуктар ханна баран хаалбыттарай диэн ыйытыы үөскүөн эрэ сөп амур норуоттара үйэҕэ икки уот икки ардыгар түбэспиттэрэ маньчжурия бары уруулуу биистэрин холбоон кытайга кореяҕа уонна монголияҕа саба түспүт маньчжурдар цинь династиялара уруулуу амур биистэрин эмиэ бэйэтигэр бас бэриннэрэн сэриитигэр холбуу сатыыра дьаһаах төлөтөрө ол курдук сылларга маньчжурдар амурга олохтоох биистэри утары хас да экспедицияны ыыппыттара биллэр онно олохтоох сахарча уонна сахалянь биистэрэ күүстээх утарсыы кэнниттэн уотунан эстэр саалаах уонна тэргэннээх маньжурдар сэриилэригэр тулуспакка бастарын бэринэргэ күһэллибиттэрэ бу биистэр ааттарын сахалары кытта сибээстии сатааһыны уонна амурга эмиэ сахалар олорбуттар диэн санааны көрсүөххэ сөп ол эрээри наука этэринэн бу аатынан биллибит амур олохтоохторо даурдар уонна амур тоҥустара солоннар этилэр аны бу кэмҥэ өлүөнэ өрүс диэкиттэн нуучча омук сэрииһиттэрэ поярков уонна хабаров баһылыктаах кэлэн амур норуоттарын дьаһаах төлөтө сатаан ыгаллар түүрэллэр дьаһаах биэрбэт буоллахтарына аҥаар кырыытыттан кырган иһин диэн бирикээһи толорон олохтоохтору туох да харысхала суох кыргаллар мантан ыксаан уонна маньчжурдар даурдары аймахтыы хорсун буойуттарын иһин маньчжурияҕа көһөрөн ылбыттара бэйэлэрин аармыйаларыгар туспа былааҕынан знамянан холбообуттара билигин даурдар урукку маньчжурияҕа барытыгар ол аата хэйлунцзянь провинцияҕа тарҕанан олороллор сылга даурдары уонна солоннору тоҥустары синьцзянна уйгурияҕа көһөрбүттэрэ онно кыраныысса харабыла буолбуттара бэйэлэрин тылларын эдэр өттө төрүт умнубут кытай хань тыллаахтар ол эрээри урукку курдук сахалары кытары доҕордуу сыһыан олохтоноро буоллар арааһа үөрүөх этилэр бу сахалянь уонна сахарча диэннэр амур былыргы хара өрүс диэн аатыттан тахсаллар эбит удэгэецтар уонна да атын амур төрүт олохтоохторо билиннэ диэри амуры сахалянь ула хара өрүс диэн ааттыыллара биллэр онон бу ааттар амур олохтоохторо диэн суолталаахтар эбит онтон сахалин арыытын аата эмиэ бу амур урукку аатыгар сыһыаннаах франция иезиуттарын с карталарыгар маньчжурдар хара өрүс амур төрдүгэр баар таастар диэн тылларыттан нуучча тылыгар киирбит аат буолар маньчжур тылыгар саха диэн булт сахалянь диэн хоту хара диэн суолталаах эбит нуучча хасаахтара витим өрүскэ балаҕан дьиэлээх уонна сири онорор даурдары көрсүбүттэрэ биллэр кэлин даурдар манна олорботторо сүөһү иитэр тонустар бааллара биллэр аны туран аҕыйах даур омук киһитэ өлүөнэҕэ куотан сахалар ортолоругар олохсуйбута биллэр сахалар холобур ногой диэн боотулу кинээһэ амурга даурдарга куоппута эмиэ биллэр өссө сахалар даурдары үтүктэн нуучча администрацията наһаа атаҕастаатаҕына богдойго маньчжур императорыгар бүүс бүттүүн көһөн күрүөхпүт диэн куттууллара биллэр онон хайа да өттүнэн көрдөххө даурдар сахаларга доҕордуу норуот буолар эбит даурдар дьиҥнээх ааттара дагурдар диэн эбит онон г в ксенофонтов саха тылыгар туттуллар доҕор диэн тылы дагурдары кытары сибээстээбитэ олус оруннаах буолан тахсар дагурдары киданнар дахэ диэн баһылыыр биистэрин аатын кытары сибээстииллэр бэйэлэрин тылларыгар сири онорооччулар диэн суолталаах диэн эмиэ быһаараллар соҕуруу кытай сириттэн монгол саҕана чингисхантан куотан кэлбиттэрэ диэн буолар бурят летопиһыгар сурулларынан солоннор тоҥустар монголлар уонна чжурчжэннэр уустара бу былдьаһыктаах кэмнэргэ хоту диэки хамсааһыннара буола сылдьыбыт эбит кытай орто үйэтээҕи докумуоннара кэпсииллэринэн бэйхай тас өттүгэр гулиганнар дойдуларыттан өссө хоту диэки дахань диэн дойду баара кэпсэнэр ол курдук гулигань уонна дубо биистэриттэн хоту диэки бардахха кыра муора баара сээргэнэр муус халыҥ буоллаҕына аттар күн айаннаан туоруохтарын сөп диэн буолар муораттан хоту диэки олус элбэх улахан хайалар бааллар ол кэтэҕэр сүрдээх улахан дьоннор аалыөнааллара көстөр гэстэринэн гулиганнарга маарынныыллар манна кытай омук суруйуулара олус чуолкайа суох буоланнар кыра муоранан байкал күөл дуу хоту муустаах акыйаан буолар дуу диэн сабаҕалыахха эрэ син холобур берингов силбэиитинэн америка континеныгар эмиэ туоруохха сөп курдук бу гулиганнар кэтэх өттүлэригэр баар улахан дьоннор дахань бииин дьоно буолуон сөп ол курдук бу дойду аата да ол аата улахан хань диэн киси диэн суолталаах онон тылбааһа улахан киһи сүрдээх улахан киһи диэн буолар дьонноро уонна маллара саллара аара бөдөө буолан маннык ааты ылбыттар бу дахань норуотун өссө н в кюнер өлүөхүмэ соҕуруу саха сирин олохтоохторо диэн ыйан турар е с сидоров бэл саха үүйээнигэр ахтыллар сахалары кытта сибээстээбитэ кинилэр ынах сылгы сүөүлээхтэрин бэлиэтиэххэ син дахань дойдута өссө олус интириэинэй фусань диэн дойду туунан кэпсээҥҥэ уонна корея саарыстыбаларын кытта сэргэстээр дойду курдук ахтылларын дьиктиргиэххэ сөп өссө ханнык эрэ гэнь хай диэн күөлгэ дахань уонна гюй увань дьоно хягас кыргыс дойдутун дьонун кытта кыраныыссалааллара диэн буолар бу гэнь хай куолун н в кюнер өлүөнэ эбэ сылдьар диэн ыйбыта төө сөптөөх эбитэ буоллар бу даханнары кытта сэргэ юйчжэ омук наар ахтыллар кинилэри н в кюнер уонна а п окладников ааттарынан чугаатан дьүкэгиирдэр сылдьаллар диэн ыйбыттара бу дойдуга киис уонна гуду моржа уҥуоҕа олус элбэх эбит аҕыйах да буоллар сылгыны уонна ынах сүөүнү туталлара бэлиэтэнэр юйчжэ дойдутугар гюй биитэр увань эбээн сириттэн күн айаннаан тиэйиэххэ сөп этэ бу дойду олус киэҥэ уонна халыҥ нэилиэнньэлээҕин бэлиэтиир тоҕоостоох джида джиида васильев гоша саха ырыаһыта рэп музыка хайысхатыгар айар ырыа тиэкистэрин бэйэтэ суруйар бастакы мин сахабын диэн ааттаах альбома сыллаахха тахсыбыта онно киирбит ырыалар мин сахабын атаарабын уо д а өр кэмҥэ араадьыйа уонна телевизионнай эфиирга тахсаллара саха сирин чаартарыгар бастакы миэстэни ылаллар этэ бу кэмҥэ джида диэн тэрилтэ рекламнай кампаниятын сирэйэ буолар сыл күһүнүгэр тэрилтэни кытта толору метражтаах уус уран киинэни устуутун саҕалыыр далаһа устун уҥуор режиссер сергей зверев бу киинэҕэ джида сүрүн оруолу толорор киинэ сыллаахха дылы уһуллар саас өрөспүүбүлүкэ киинэтин тыйаатырдарыгар улахан ситиһиилээхтик көрдөрүллэр бу кэнниттэн ырыаһыт гастролларын тохтотон диэн альбомун суруйар иккис альбомун лэкиэс иннокентий гаврильев студияҕа суруйар ол сыл күһүнүгэр саҥа эппэтэх санааларым диэн альбому босхо интэриниэттэн хачайдаан ылыахха сөп буолар джида аҕыйах кэмҥэ ай тал этно рок бөлөҕү кытта үлэлиир хас да кэнсиэркэ бииргэ ыллыыллар джурма сэбиэскэй сойуус саҕана чуумпу акыйаан устун устар дальстрой хараабылын аата хараабыл уһуна м кэтитэ м уйуга т хараабыл голландияҕа оҥоһуллубут аата бриэль аан дойду экономиката кириизискэ киирбит кэмигэр амстердам тэрилтэтэ хараабылы ссрс ка атыылабыт хараабыл аата джурма диэҥҥэ уларытыллыбыт уонна чуумпу акыйаан флотугар бэриллибит аҕа дойду улуу сэриитин саҕана джурма кэмиттэн кэмигэр ахш биэрэгэр сырыыны оҥороро ссрс ка анаммыт сэрии матырыйаалын аҕалара ахш хаста даҕаны хараабыл өрөмүөнүн ороскуотун уйуммута хараабыл мууска хам ылларан олорор кэмигэр быыһыыр кыах баар этэ ол курдук сыл олунньутугар чугас эргининэн челюскин хараабыл төбөлөөх хамаандата лааҕыр оҥостон олорорун быыһаабыттара маны таһынан ахш көмөлөһөргө бэлэммит аляскаттан кэлэн дьону быыһыахпытын сөп диэбиттэрин сталин аккаастаммыта мартин боллингер диэн ахш учуонайа быһаарбытынан бу кэпсэммит үһүйээн үһүйээн эрэ джурма хараабыл сылга диэри голландия бас билиитигэр баара дьон кэпсээнигэр хабаровск диэн атын хараабылы кытта бутуйбут буолуохтарын сөп ол хараабыл кырдьык сити миэстэҕэ сити кэмҥэ мууска хам ылларбыт уонна сыл сааһыгар амбарчик пордугар тиксибит хабаровск джурматааҕар улахана джурма тыһыынча хаайыылааҕы тиэйэрэ халыма лааҕырдарыгар учуонайдар суоттууларынан биир мөлүйүөнтэн тахса киһи өлбүтэ дьокуускай арассыыйа федерациятын куората саха өрөспүүбүлүкэтин киинэ өлүөнэ кытылыгар туймаада хочотугар турар былыргы сахалыы аата туймаада сыллаахха олохтоммутунан ааҕыллар олохтоохторун ахсаана киһи ол иһигэр куорат бэйэтэ киһи сыл өлүөнэ кыраайын ленский край киинин быһыытынан бастаан өлүөнэ остуруога дэнэр этэ сыллаахха саха сирин енисей уеһыттан арааран саха уеһа оҥороллоругар киин остуруок буолбута тохсунньу күнүгэр сыллаахха сибиирдээҕи бирикээс саха уеһын уонна куоратын чертежтарын оҥорорго ыйаах таһаарар онтон нөҥүө сылыгар тохсунньу күнүгэр үрүҥ көмүс бэчээти оҥотторон ыытар бу кэмтэн ыла остуруок бүтэһиктээхтик куорат аатын сүгэр салгын тэмпэрэтиирэтин орто кээмэйэ сыл дьокуускай куорат элбэх омук олорор куората манна сахалар нууччалар уонна да атыттар олороллор испииэккэ тан тахса тыыынча ахсааннаах омуктар воеводскай канцелярия билэ дьокуускай острог билэ якутск во второй половине века үйэ дьокуускайдааҕы духовнай сэминээрийэ билэ якутская духовная семинария век үйэ дьокуускайдааҕы духовнай сэминээрийэ билэ ярославского главный вид дьокуускай ярославскай уулуссатын рэ арассыыйа култууратын памятнига билэ якутск памятник мамонту у института мерзлотоведения ирбэт тоҥу чинчийэр институт билэ спортивный комплекс триумф өрөгөй спорт уораҕайа билэ государственный цирк республики саха якутия саха сыырката билэ якутский театр саха тыйаатыра билэ нуучча азия баанын дьиэтэ кэннигэр остуруок биир баасыната уонна комдрагмет дьиэтэ көстөллөр кііл тустууга европа крэхтэиитин иккис кнэ хамаанданан киирсиигэ манна василий федоришин с тіглн европа а бастаата манна бары кстээхтэр бары биир біліххі симиллибиттэр ол курдук адам батыров финал федоришиііа бастакы периодка сэрэбиэйинэн хотторбут онтон иккискэ бэйэтэ киитин ата ын ылан баран эрийэн киирэн барбыт тмгэр туга да суох хаалбыт адам батыров боруонсаны былдьаыыга грузин эдэрдэргэ европа чемпионун малхаз курдианины бииги м захаровпытын хоппута холкутук кыайан баран аан дойду призера анатолий гуйдеаны кытта киирсиигэ с периодка биир албаска тбээн эргитиллэн хаалла дьиіэр хапсыыыны олох баыйа тутан испитэ ээ адам урут европа а эмиэ тустан турар маінай сылга киилэ э боруонса призер буолбута онтон кэлин иккитэ ытыын сотунна ол рднэн а белоглазов пекиііа кыттар шансын стэрэ илик бу ыйааыііа с тэі бі істііхпт а дудаев м уонна а батыровтар хайалара россия а кыайбыта олимпиада а кыттыа а диэн эппит адам сылга травма ылан икки сыл тустууттан тохтуу сылдьыбыта таайан олус чгэй бэлэмнээх эрээри мччргэннээх тгэннэргэ туга эрэ ситэ тиийбэт эбит бу ыйааыііа виталий корякин таджикистан аатыттан олимпийскай лицензияны былдьаар швейцария а буолар турнирга бу ый кыттара ктллэр кини ыйааыныгар олимпийскай лицензиялаахтар маннык бі істір батыров мавлет россия анатолий гуйдеа молдова брээт уола базаргаруев базар кыргызстан албанец призени саит турок теффик одоваши македонец магомед рамазанов китаец хи казах шакуров европа чемпиона василий федоришин азия чемпиона югешвар дутт канадец гиви сисаури олимпиада а путевканы билиііэ диэри ыла иликтэр француз дидье паис аан дойду чемпиона иранец мохаммади грузин малхаз курдиани венгр воллер японец такатсука американецтар майк задик биитэр састаах с олимпийскай чемпион кэндалл кросс монгол сухбаатор румын букур белорус карницкай хоту кореец рим йунг мин узбек тлегенов со уруу кореец ким ян дае азербайджанец севдимов олимпийскай чемпион кубинец мигель яндро кинтано курдук биллиилээх бі істір онтон савкуш навконов киилэ э кыттара былааннанар манна намик абдуллаев геннадий тульбеа иранец дадаши со уруу кореец ким хью суб кытай уола индия уола али кумар грек амиран карданов аан дойду чемпиона болгар радослав великов армянин явурян немец эвальд хоту кореец ким сунн нам украинец александр хабелов кыргыз турарбек уулу нурлан канадец джапаридзе бары путевкалара суох сылдьаллар лицензиялаах уолаттар аан дойдуга иигэр киирбит бесик кудухов монгол нараанбатар байра белорус ризван гаджиев кубинец морено гонзалес узбек дильшод мансуров казах мухтарбекуулу колумбиец серрано турок аксул азия чемпиона японец мацунага испанец санчес американец хенри седжудо аббас холкутук бэлэмнэнэ сырыттахтара махач муртазалиев холкутук бастаан аан дойдуга лидер буоларын бигэргэттэ маннайгы киирсиитигэр ибрагим алдатовы украина харса суох кииртэлээн итэ этиилээхтик баыйда ол кэнниттэн литовец эдгарас войтеховисы кыайда армянин сурен марковсяны олох баыйда онтон биир дойдулаа ын чамсулбараевы сытыы киирсиигэ хотто финалга б сайтиев наар эриссэн хотор эмиэ дагестанец мурад гайдаровы белоруссия кыайа тутта боруонсаны былдьаыыга чамсулвараев алдатовы ыраастык уурбут онон украина талааннаах бі істірі алдатов уонна стадник ытыстарын соттубуттар боруонса а да тиксибэтэхтэр с миэстэни былдьаыыга андрей стадник армянин ховхасяііа хотторбут арааа олимпиада са ана биирдэ ууктан тиллэн тураллара буолуо россияттан кыттыбыт хаджимурад гацалов ситэ бэлэмэ суо а таайда кыттыахтаах ширвани мурадов оо оо бааллан операцияламмыт кинини солбуйуохтаах ибрагим саидов тібігі охсуллан эмиэ улахан эчэйии ылбыт инньэ кынан соуччу гацаловы кытта ын диэбиттэр иккис хапсыыытыгар эмиэ осетин эдэр уол хетаг гозюмовы сылга ахш ны утары матчка саха сирин кімскээбитэ утары тугу да кттіннээ и кыайан оіорботох с периодка наар тібітнэн тэ сатыыр диэн утарсааччытын сыыйбыттар онтон эмиэ урукку россиянин георгий гогшелидзега грузия олох сабырыттарда уруккута олох суох бытааран хаалбыт курдук грузин аіардастыы анньыалаан накатка эргитэн олох киэптээтэ гацалов хотторуутун гозюмовы кытта киирсии кэнниттэн тута гогшелидзены утары киирсиигэ ыіырбыттарынан быаарда бу кыра хотторуу аайыттан алдьанар о о буотахпын дьэ бэлэмнэнэн барыларын кыайталыам диэн хоруйдаата сылга туймаада а аан маінай кнэ тахсыбыт хаджимурад онон тірт сыл устата хотторуу хомолтотун билбэтэх бі іс бу сылга киирэн баран иккис кыаттарыыта ярыгиііа мурадов олох сабырыйбыта гогшелидзе финалга эмиэ уруккута россиянин осетин георгий тибиловы украина кыайда уопсайынан грузиннар бэлэмнэрэ олох чгэй наар сборга сылдьаллар боруонсаны былдьаыыга эмиэ соторутааііы россиянин руслан шейхов азербайджан эчэйэн гацаловы утары киирсэ тахсыбакка абыраата словакия а крээбит давид мусульбес дьыалата кэіиир кутталлаах россия тустуутун федерацията бу бі і олимпиада а киллэрбэккэ дьулуар словакия а олорбот владикавказка олорон эрчиллэр россия тренерын дуоунаыттан барбыта икки сыла туола илик диэн баайсаллар эбит видеону кірдіххі кыа а син биир уруккутун курдук ахмедовы олох киилээбэтэх урут уонна сылга олус чгэй бэлэмнээ ин рднэн олимпиада а ылбатахтарыттан кыыйан барда а онон бу ый кннэригэр саха уолаттара кыттыылаах швейцария а крэхтэри кэтэиэ ин уолаттарга ситииини ба арыа ын ол кэнниттэн иккис турнир ыам ыйын куннэригэр варшава куоракка польша буолар бастакы миэстэни ылбыт олимпиадага киирэр греко рим тустуута тмгэ до кг юрий патрикеев армения хасан бароев россия до кг асланбек хуштов россия мирко энглиш германия до кг назми авлуджа турция бадри хасая грузия до кг петер бачши венгрия сереф туфенк турция до кг армен варданян украина ион панаит румыния до кг яркко ала хуйкку финляндия армен назарян болгария до кг ровшан байрамов азербайджан роман амоян армения онон бу тустуу кіріэр россия хамаандата с лицензияны билиііэ диэри кыайан ыла илик этэ адыгеец асланбек хуштов диэри олус ча ылхайдык бастаан лицензияны ылан олимпиада а улахан эрэли іскэттэ кини утарсааччыларын барытын партерга да стойка а да туруортаабата дэлби быра аттаата ол курдук финалга диэри роман медунаны словакия анджей деберни польша калоян динчевы болгария аан дойду чемпионун рамаз нозадзены грузия финалга немец мирко енглишы хотуталаата дьахталларга кііл тустуу до кг станка златева болгария гузель манюрова россия дженни франссон швеция и анита шетцле германия до кг марианна квятковская украина наталья куксина россия анна беляева белоруссия и лиз легран гойо франция до кг алена карташова россия ольга хилько белоруссия марианна састин венгрия и моника рогиен польша до кг ида тереза нерелл швеция эльвира мурсалова азербайджан наталья синишин украина и лариса канаева россия до кг наталья гольц россия людмила кристя молдавия софим пумпуриду греция и татьяна лазарева украина до кг анна трусова россия софия маттссон швеция тиина юлинен финляндия и юлия благиня украина до кг мария стадник азербайджан ванесса бубриэмм франция ивона садовска польша и александра когут украина алена карташева бастаан олимпийскай путевканы ылла эр дьону кытта бииргэ эрчиллэр наталья гольц европа а бэсиин бастаата айкидо а тірдс дааннаах гузель манюрова чгэй быра ыылаах хапсыыылары кірдірді аан дойду чемпионкатыгар станка златева а тугу да кыайан оіорбото марина шишкина киилэ э маінайгы эргииргэ хотторон россияны лицензията суох хаалларда талар крэххэ россия аатыттан лицензия иин тустуохтара тазетдинова биитэр рахманова саастаах лариса канаева боруонса мэтээли ылла наталья куксина финалга бэйэтэ ал ааан украинка а хотторон кэбистэ анна ивановна егорова саха биллиилээх ырыаһыта саха оператын бастакы үөрэхтээх режиссера сэтинньи күнугэр с байаҕантай билигин таатта улууһун уолба наһилиэгэр төрөөбүт эрдэ тулаайах хаалбыт сэттэ кылаастаах оскуолаҕа үөрэнэ сылдьан т п местников салалтатынан художественнай самодеятельноска кыттар эбит оскуола кэнниттэн улууһугар телефонисткалаабыт онтон почта начальнигынан үлэлээбит ахсынньы күнүгэр сылга ол кэмҥэ саха музыкальнай драматическай театрын дириэктэринэн буолбут т п местников егорованы бэйэтин театрыгар хор артыыһынан ылбыт хору тэрийээччи бастакы саха композитора м н жирков этэ манна норуодунай артыыстар п и васильевы т п местниковы п м решетниковы кытта алтыспыта драма спектаакылларга ырыалаах оруоллары толорон сценическэй маастарыстыба оскуолатын ааспыта артыыска тута кэриҥэ сольнай тахсыылары көҥүллээбиттэрэ онно кини бэйэтин ырыаларын ыллыыра ол ырыалар киэҥник биллибиттэрэ уонна билигин да норуокка ылланаллар арахсыы билинии п тулааһынап тыллара доҕоруом дуораччы туойуохха софрон данилов тыллара остуол ырыата чаҕылҕан тыллара комсомол эллэй тыллара сардаҥалаах аартыгынан макаар хара тыллара уонна да атыттар м н жирков көҕүлээһининэн с воронежтааҕы музыкальнай училищаҕа алта киһи ыытыллыбыта олор истэригэр а и егорова баар этэ ол гынан баран сэрии саҕаланан төннөн кэлбиттэрэ театрга үлэлэрин салҕаабыттара онтон сс музыкальнай театр студияҕа үлэлээбитэ бу сылларга саха истээччитэ аан бастаан классическай опералар быһа тардыыларын истибитэ пиковая дама русалка евгений онегин а и егорова ньургун боотур бастакы сахалыы операҕа м жирков г литинскэй суорун омоллоон либреттота ыллаабыта манна кини туйаарыма куо партиятын бастакы толорооччуннан буолбута опера премьерата өрөспүүбүлүкэ сыллаах юбилейыгар с буолбута айар үлэтин чыпчаалынан москубаҕа с саха литературатын уонна искусствотын ситиһиилэрин көрдөрөр биэчэрдэргэ кыттыыта буолбута станиславскай уонна немирович данченко ааттарынан музыкальнай театр сценатыгар туйаарыма куо партиятын толорбута бүтэһик түмүктүүр киэһэҕэ улахан театр филиалын сценатыгар г григорян суруйбут северная праздничная ораторияттан ийэ партиятын толорбута суорун омоллоон либреттота а и егорова галька диэн ааттаах с монюшко оператын туруорарга г григорян сир симэҕэ опереттатын саҥаттан туруорарга көмөлөспүтэ онно хара мотуо оруолун бэйэтэ ыллаабыта саҥа ырыаһыттары булууга элбэх өҥөлөөх мусоргскай аатынан ураллааҕы консерваторияҕа ыыппыт оҕолоро бары үөрэххэ киирбиттэрэ кинилэр истэригэр аатырбыт баас и п степанов тенор с п оконешников эбээн омугуттан бастакы профессиональнай ырыаһыт с н дьяконов артыыстар н д сазонова и к иевлев в и колодезникова а егорова саха асср үрдүкү сэбиэтин дьокутаатынан талылла сылдьыбыта аата бочуоттаах кинигэтигэр суруллубута атырдьах ыйын күнүгэр сыллаахха өлбүтэ федора петровна егорова кулун тутар саха сирин бастакы идэтийбит дьахтар суруналыыһа кыым хаһыат тутаах эрэдээктэрэ өрөспүүбүлүкэтээҕи көмүс бөрүө бириэмийэ лауреаата сө бэчээтин туйгуна мастаах оскуолатыгар уонна сангаар орто оскуолатыгар үөрэммитэ ол кэнниттэн дьокуускайдааҕы педучилищены бүтэрбитэ уонна сылларга сунтаарга тойбохойго учууталлаабыта пионер баһаатайдаабыта уларыта тутуу кэмигэр сыллаахха хаһыаты саппыттарын утарбыта федора петровна кыым саха өрөспүүбүлүкэтин уонна норуотун историятын летопиһа үгүс көлүөнэ саха интеллигенциятын чулуу бэрэстэбиитэллэрин иитэн таһаарбыт улахан историческай суолталаах хаһыат буоларын өйдүүрэ устуоруйалаах хаһыат сүтүө суохтааҕын чуолкай өйдөөбүтэ уонна дьаныарынан кыымы хос арыйбыта ол кэнниттэн тоҕус сыл тухары хара өлүөр дылы тутаах эрдээктэрдээбитэ федора петровна саха журналистиката сайдыытыгар биллэр көстөр кылааты киллэрбитэ кини п а ойуунускай аатынан саха государственнай театрын үлэтин күүскэ сырдаппыта театр сулустаах чыпчаалга дабайарыгар төһүү буолбата элбэх культура искусство деятеллэрэ үүнэллэригэр суолларын арыйбыта кини хабан суруйбут темата культуранан эрэ муҥурдаммата сиэр майгы тематыттан саҕалаан үөрэххэ тийэринэн көмөлөһөрө кини төрөөбүт дойдута чэлгийэ сайдарыгар сахатын норуота аан дойду таһымыгар тахсарыгар баҕарара олоҕун ити туһугар анаан үйэлэргэ өлбөөдүйбэт үтүө аатын оҥостуммута ефимов георгий семенович үйэ саҕаланыытыгар саха биллиилээх уопсастыбаннай диэйэтэлэ вяону бэрэстээтэлэ аҕата абыйтан төрүттээх киһи дьэкиимэп сэмэн оҕолоро кыра эрдэхтэринэ үөһээ дьааҥы улууһун дьуһаал нэһилиэгэр билиҥҥитэ дулҕалаах арыылаах диэн сиргэ олохсуйбут г с ефимов сыллаахха дьааы улууһун ефимовтар диэн баай дьиэ кэргэҥҥэ иккис уолунан төрөөбүтэ өрөбөлүүссүйэ иннинэ дьааы улууһун саамай улахан нэһилиэгэ дулҕалаах сүнньүгэр тэн тахса көс тайаан сытар дьуһаал этэ суодьаах тойон өбүгэлэрэ дьэкиимэптэр баһылаан көһүлээн олорбуттара дьэкиимэптэртэн бэрт элбэх киһи норуот туһугар үлэтинэн сураҕырбыта холобур дьэкиим дьэкиимэп томторугар иннокентьевскай таҥара дьиэтин туттарбыта егор ефимов тыйаах дьөгүөр улуус кулубатынан үлэлээбитэ миитэрэй дьэкиимэп томторго оскуола арыйан учууталлаабыта сэбиэттээбитэ сэмэн дьэкиимэп дьуһаал дьааы кулубата дьуһаал кинээһэ оттон миитээ уола м ефимов саха народнай поэта буолбута дьэкиимэп сэмэн оолоох пантелеймон георгий феофила александра дьэкиимэп сэмэн оҕолорун барыларын верхоянскайдааҕы церковно приходской оскуолатыгар үөрэттэрбитэ онтон салгыы уолаттар дьокуускайдааы реальнай училищега үөрэммиттэрэ георгий ефимов сыллаахха реальнай училищаны бүтэрбитэ онтон убайа пантелеймон дойдутун ахтан төттөрү кэлбитэ салгыы үөрэххэ баалаах дьоурдаах буолан томскайдааы императорскай университет юридическай факультетыгар үөрэнэр уонна сылга сааһыгар бүтэрэр ол уорэнэ сылдьан сахалар землячествотын салайар аан бастаан п а слепцов ойуунускайдыын билсэр георгий семенович с атырдьах ыйын бүтүүтүгэр дьокуускайга буолбут романовтар династиялара россияҕа ыраахтааҕылаабыттара сылын көрсүүгэ аналлаах сахалар сездэригэр кыттыыны ылбыта уопна коллективнай хаартыскаҕа туһуспутэ бу сезка саха сириҥ улуустарын кулубалара общественнай деятеллэрэ биллэр көстөр интеллигеннэрэ кыттыыны ылбыттара сеһи тэрийбит уонна салайан ыыпыт в в никифоров күлүмнүүр онно кэлэн кыттыыны ылбыт саха үүнэн иһэр ыччатын истиҥ иһирэх тылларынан ахтан аһарбыта кини суруйуутугар баар ол сезка ыччаттар тылбаасчыт уонна секретарь үлэлэрин толорбуттара болҕомтолоохтук истибиттэрэ георгий семенович ефимов сорох источнигынан сыл сайыныгар томскайдааҕы университеты бүтэрэн саха күбүөрүнэтин норуотун үөрэҕириитин салаатын сэбиэдиссэйинэн билиҥҥинэн үөрэх миниистиринэн үлэлээбит кадеттар баартыйаларын чилиэнэ эбит бу кэнниттэн г с ефимов сана тэриллибит амма улууьун киинин абаҕа дэриэбинэ оскуолатыгар биир икки сыл учууталынан улэлиир г с ефимов туһунан амматтан төрүттээх суруйааччы драматург кыраайы үөрэтээччи в е васильев харысхал одс хаһыакка кытай подданнайа е бовень диэн г с ефимов туһунан ыстатыйа саха биллиилээх суруйааччыта и е федосеев доосо олох диэн охсуһуу кинигэтигэр ахтан аһарбыта ити кинигэ с бичик кинигэ кыһатыттан бэчээттэнэн тахсыбыта түбүктээх олохтоох биир дойдулаахпыт георгий ефимов олоун устатын тухары дуулаалааар биирдэ эрэ кэлэн барбыта ол сыллаахха этэ кэлэ сылдьан кырдьаастары мунньан кэпсэтэригэр маннык эппит үрү ырахтааы сууллуоа биһиги сахалар япония америка диэки холбоһуохпутун сөп баайдар дьадаылар утарыта сэрилэһиэхтэрэ бутулан бөө буолуо дьонум сэргэм эһиги онно эрэ кыттыбакка бэйэит бэйэитин эрэ дьаһанан олороргут сөп буолуо этэ г с ефимов бэрт үчүгэйдик саа дуоһунаһыгар үлэлээн иһэн с күһүнүгэр роман оросин заговорыгар кыттыспыт аатыран түрмээ хаайыллар егор егорович алексеев кинигэтигэр суруйарынан итинник заговор букатын да буолбатах эбит роман оросины уонна ити заговор кыттыылаахтарын сыыһа националист автономист диэн буруйдаабыттар эбит ол иһин республика салайааччылара м к аммосов п а ойуунускай исидор барахов туруорсууларынан көмөлөрүнэн георгий ефимов хаайыыттан босхолонор уонна сибревком национальностарын дьыалаларын отделыгар үлээ ылаллар бэйэтин анкетатыгар гг жил в японии занимался репетиторством диэн суруйбут дьиҥинэн сс саха сиригэр харбииҥҥа сырыттаҕа дии губревком чилиэнинэн губоно сэбиэдиссэйинэн уопсай советскай органнарга үлэлээбитин кистээбит и федосеев доосо суруйарынан сыллардаахха хотугу уокуруктарга а н пепеляев боломуочунайынан сылдьыбыт а с ефимов георгий ефимовы тимир суол үлэһитэ буолан сэбиэскэй арассыыйаҕа кэлэ сылдьыбытын көрсөн аны маннык сылдьыма диэн сэрэппит онтон ыла кэнники кэлэ сылдьыбатах георгий ефимов саха народнай поэта моисей ефимов абаҕата буолар өбүгэтэ суодьаах тойон ефим ефимов дьэкиим дьэкиимэп егор ефимов тыйаах дьөгүөр дмитрий ефимов миитэрэй дьэкиимэп саха народнай поэта моисей ефимов аҕата буолар семен ефимов георгий семенович ефимов аҕата альбина иннокентьевна пантелеймон ефимов сиэнэ пантелеймон биир сиэнэ альбина иннокентьевна покровскай орто оскуолатыгар өргө диэри завуһунан үлэлээбитэ саха норуодунай поэта моисей ефимов абаҕатын туһунан маннык ахтыбыт гражданскай сэрии кэмигэр кытайга барбыт абаабын георгийы кини быраата пантелеймону аам убайа костокууну павел ксенофонтовка кыттыспыттар диэн балыйан ытан олорон баран бандьыыттар этилэр дииллэр оҕо сылдьан мин билбэт этим убайдарым аҕаларым кимнээхтэрин дьонум сибигинэһэн кэпсэтэллэрин сэргээммин ааттарын истэрим саҥата суох сөҥөдүйэн кэбиэрэ үүйэ хаайа туттахпына эбэм арай онон хоруй бүтэрэ улаатан иһэн туохтан сэрэнэллэрин сэрэйэр буолбутум мин эмиэ кистээн сүрэхпэр иҥэринэн кутурҕаны уоскутунууну тутуспутум күдэҥҥэ хараҥа балыыры кэм кэрдии сайар чэбдик тыала убайдарым абаҕаларым дьоһун ааттарын бар дьонум аһаҕастык ааттыыр буолла это развивающийся раздел википедии на бу саха тылынан саҥа раздел оҥоһуллан эрэр кыттаргытыгар көрдөһөбүт биики диэн технология аата бу тыл гаваайскайтан диэнтэн үөскүүр түргэнтэн түргэнник диэн буолар биики концепцията бастаан тэрийбит идеятыгар сөп түбэһэр доступность информации онлайн и возможность её быстрого изменения биики технология сүрүн санаата ыстатыйалары элбэх киһи уларытан көннөрөн суруйуон сөп итиннэ анаан манна анал бэлиэлэр бааллар ааттара тиэгтэр диэннэр балар биики синтаксиһа суруллар сиэрэ буолаллар орто дойду биикититтэн төгүллээтэ саргы дьаалы сахам тыла айхал алгыс сахам тыла уруй олук сахам тыла күн бэлэҕэ сахам тыла эйигин мин ыҥырыаҕым тоҕойдору туораан ис арҕастары ааһан ис саргы дьайаан сахам тыла сарыал санаа сахам тыла бу саха народнай суруйааччыта петр тобуруокап дириҥ ис хоһоонноох тыллара биһигини кынаттаатыннар саҥа ыстатыйаны эбиэххэ ыстатыйа суруйуон баҕалаахха сүбэ бастаан нууччалыы википедияҕа киирэн аах үөһээ уҥа диэки баар суруйуу сиэрэ тимэҕи баттаатаххына википедия сорох сиэрин сахалыы тылбааһын көрүөххүн сөп чэ суруйарбар уолдьаста бэлэммин диэтэххинэ мантан арыый үөһээ баар түннүккэ диэн тыллар кэннилэриттэн сахалыы ыстатыйа аатын суруй уонна баттаа бука диэн сахалыы буукубаннан суруйа сатаа үөрүү оннугар уоруу буолбатын курдук хайдах сахалыы суруйарыҥ баар сахалыы тылынан суруйа сатаа окошканнан посмотрила диэн буолбатын курдук сахалыыттан нууччалыы нууччалыыттан сахалыы тылдьыт баар саха киһитэ биир киһиэхэ туһаайан эһиги буолбакка эн диир оттон олох сатаммат буолаҕына сатанарынан хайдах билэргинэн суруй оннооҕор сахалыы биир да тылы билбэт киһи манна суруйуон сөп харса суох суруйан ис көннөрүөхпүт хайдах сөпкө сурулларын сүбэлиэхпит туох эмэ өйдөммөт буоллаҕына эбэтэр тугу эрэ тупсарыаххын баҕардаххына кэпсэтэр сиргэ киирээр бу ыстатыйалар тупсарылла тураллар сергей афанасьевич зверев кыыл уола түбэй нэһилиэгэ сунтаар улууһа бүлүү уокуруга саха уобалаһа биллиилээх олоҥхоһут ссрс суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ оҕо эрдэҕиттэн норуот уус уран айымньытыгар уһуйуллан сүгүрүйэн улааппыт айылҕаттан бэриллибит дьоҕура сайдарыгар остуоруйаһыт дьаакып ырдьан улахан сабыдыаллаах эбит хамначчыттаабыт бодойбо бириискэлэригэр үлэлээбит кэмпэндээйи тууһун собуотугар болуотунньуктаабыт кэлин колхуос бэрэссэдээтэлэ сылларга ньурбатааҕы колхуос тыйаатырын артыыһа буола сылдьыбыт үстэ кэргэннэнэ сылдьыбыт бастакы кэргэнэ төрүү сытан өлбүт ооломмут үһүс ойоҕуттан оҕолоругар өбүгэлэрин аатын биэрбит сиэнэкэ төгүл күөгэйээни туйаарыма сергей зверев саха үҥкүүтүн культуратын төрүттээччитэ саха былыргы умнуллан эрэр ритуальнай үҥкүүлэрин йэтиппит ураты үтүөлээх н тахса саха норуотун үҥкүүтүгэр үтүө холобур буолбут үҥкүүнү айбыт алгыс ситим сэлбэрээскэ хотой кымыс үрдэ о д а итини тэҥэ ссрс норуоттарын үҥкүүлэрин туруорбута биир бастыҥ үҥкүүтэ оһуордар зверев үҥкүүлэрэ норуот культуратыгар олоҕуран айыллыбыттара саха үҥкүүтүгэр таҥалай үктээн хаамыы үөһээ айыыларга сүгүрүйүү туос иит ойуута дэйбиирдээх хаамыы күөттэии быа быластааын балталаыы уруйдааын тобук холбоон ойуу курдук сэдэх хамсаныылары сүгүрүйүү араас көрүҥнэрин айан саха норуотун культуратыгар хаалларбыта илларионов василий васильевич олоҥхону үөрэтээччи фольклорист тыл үөрэҕин билимин дуоктара бэрэпиэссэр сгу саха билэлиэгийэтин уонна култууратын бакылтыатын с с дэкээнэ хифу хотугулуу илиҥҥи норуоттар тылларын уонна култуураларын үнүстүүтүн фольклор хаапыдыратын сэбиэдиссэйэ сө билимин үтүөлээх деятелэ рф үрдүк үөрэхтээинин бочуоттаах үлэитэ василий илларионов сыллаахха балаҕан ыйын күнүгэр сунтаар оройуонун күүкэй нэһилиэгэр төрөөбүтэ саха үнүбэрситиэтин сыллаахха бүтэрэн баран бүлүүтээҕи педагогика училищетыгар үлэлээбитэ онтон билим үлэһитин быһыытынан гуманитарнай чинчийии үнүстүүтүгэр дьокуускай улэлээбитэ сылтан саха государственнай университетыгар саха билэлиэгийэтин уонна култууратын бакылтыатыгар үлэлиир сыллаахха дэкээнинэн талыллыбыта бу үлэҕэ нестеров иван иванович оччугуй уйбаан олоҕун олуктара амма улууһун алтан нэһилиэгин былыргыта уонна билиҥҥитэ сырдатыллар сиэр туом үгэстэрэ норуот тылынан айымньытын холобурдара киирдилэр исландия исл официаллык исландия республиката исл эуропа уонна хотугу америка икки ардыларыгар сытар арыы дойду республика киһитин ахсаана үксэ исландия дьоно олороллор байҕал арыыта соҕуруу өттүттэн атлантик океанынан суураллар арҕаа уонна хоту гренландия байҕалынан илин норвегия байҕалынан сирин иэнэ км арыы үгүс өттө хайалар дэхси сир аҕыйах байҕал кытылыгар фьордар бааллар исландия гейзердарынан геотермальнай ууларынан уонна вулканнарынан аатырар маҥнай хотугу сир туле туһунан грек питий суруйбута оттон исландияны ким арыйбыта быһаарылла илик исландия диэн ааты маҥнай флоуки биэрбит исландия арыытыгар дьон үйэҕэ олохсуйбуттар ол саҕана норвегияҕа хааралд диэн хоруол былааһы ылбыт киниттэн куоппут дьон сорохторо арыы кытылларыгар олохсуйбуттар историяҕа биллэр бастакы олохтооҕунан инголф арнарсон диэн норвежец буолар кини билиҥҥи рейкьявик турар сиригэр сыллаахха олохсуйбут олохтоохтор эбиллэн истэхтэрин ахсын судаарыстыба системата үөскээн испит хас уобалас аайы тыҥ диэн салайар орган баар эбит дьон мустан иҥин араас мөккүөрдэри быһаараллар эбит сүрүн улахан боппуруостары альтиҥ диэн уобаластар бэрэстэбиитэллэрэ мустар мунньахтара быһаарара үһү бастакы алтыҥ сыллаахха буолбут онон исландия демократията билигин баар демократиялартан саамай кырдьаҕастара буоларыгар тиийэр исландия историятын билигин былыргы саагалартан үһүйээннэртэн хомуйан реконструкциялыыллар исландия саагата диэн үксүн биир киһи эбэтэр ыал олоҕун ойуулуур үһүйээн саагаларынан сылыктаатахха былыргы исландецтар сатабыллаах муораһыттар эбит саагалар кэпсииллэринэн холобура моҕол эйирик сыллаахха америка кытылыгар тиийэн олохсуйбут эбит былыргы исландецтар суруктаахтар бичиктээхтэр эбит ону ааһан элбэх киһи суруйар ааҕар эбит онон бүтүн скандинавия мифологията үксэ исландия олохтоохторун өҥөтүнэн баччааҥҥа дылы чөл кэлбит республика президент парламент муниципалитеттар сүрүн дохуоту балыктааһын киллэрэр иккис суол туризм энергияны геотермальнай дьүүктэртэн ылаллар америка тэрилтэтэ туппут собуотугар тас дойду рудатыттан алюминий ылаллар толлинг алюминийы оҥорон таһаарыы энергия чэпчэки буолан улахан барыыстаах онон бу салааны государство сүрдээҕин өйүүр транспора сүрүннээн массыына аутомобил тимир суол суох куораттар ыккардыларыгар уонна атын дойдулары кытта самолётунан уонна байҕал хараабылларынан сибээстэһэллэр республика олохтоохторун ахсаана тыһ киһи олохтоохторун тыа хаһаайыстыбатынан дьарыктанар балыксыттар индустрияҕа уонна оҥорон таһаарар салааҕа үлэлииллэр эргиэҥҥэ уонна траспорга манна ааттаммыттан атынынан дьарыгырар омугунан биир кэлим бырыһыана исландецтар өбүгэлэрэ скандинавтар исландия тылынан саҥараллар дойдуга өссө даннар уонна норвегиялар игин олороллор ортотунан ыллахха биир квадратнай километырга киһи тиксэр олохтоохторун дойду соҕурууҥулуу арҕаа өттугэр олорор куораттара уонна сэлиэнньэлэрэ үксүн байҕал кытылыгар уонна фьордар тула тутуллубуттар киин куоракка рейкьявикка нэһилиэнньэтин үс гыммыттан биирэ олорор атын улахан куораттар акурейри һафнарфьөрдүр сиглүфьөрдүр көйпстадүр вестманнөйр калифорния штат америка холбоһуктаах штаттарын биир сүрүн штата ахш арҕаа өттүгэр чуумпу океан кытылыгар сытар хочоҕо сылаас климаттаах хаар түспэт сороҕор тобурах түһэр хайалардаах сьерра невада сиһэ сир хамсааһына буолар кутталлаах улахан куораттара сан франциско лос анджелес киин куората сакраменто оттон арыый орто улахан куораттара сан хосе окленд анахайм фресно санта ана риверсайд торранс гарден гров лонг бич хантингтон бич сан бернардино стоктон ричмонд беркли пало альто санта роза санта клара сан диего уо д а калифорниа штата ахш биир саамай түргэнник сайда турар региона урут уруккаттан баайдар олорор сирдэрэ дьиҥнээхтин хас калифорниа олохтооҕа баайдарга киирсэр калифорниа аан дойдуга биир динамично сайда турар сир сылын аайы экономика сайдыыта тэҥнэһэр калифорниа ахш саамай улахан нэһилиэнньэлээх сирэ эрэ буолбакка саамай улахан байыаннай потенциаллаах сирэ ону таһынан калифорния аан дойдуга компьютеризациа өттүнэн биллибитэ киис эбэтэр саарба тайҕа күндү түүлээх хамсыыр харамайа куница аймаҕа саха сирин норуотун хаһаайыстыбатыгар хамсыыр харамай суолталаах күндү түүлээхтэргэ киирэллэр холобур киис андаатар куобах уонна кырса балартан киис саамай күндү түүлээхтэрэ улахан киис атыырын уһуна см ыйааһына киилэ тыһыта арыый кыра буолар киис тириитэ хойуу солко курдук килэбэчигэс орто уһун түүлээх өҥө кумах курдук саһархайтан хараҕа дылы буолар көхсө хараҥа хабарҕатын туһунан сырдык туоһахталаах буолар саха сирин тыаларыгар россия бары күндү түүлээҕин үс гыммыт бииириттэн элбэҕэ бултанар киис билигин бары тыаларга лесотундраҕа кытта баар үйэҕэ саха иригэр киис дэлэгэйэ биллэр онтон уонна үйэлэргэ ыраахтааҕы киис нолуогун олохтообутун кэннэ саха сиригэр киис ахсаана лаппа аҕыйаабыта сыллаахха ыраахтааҕы дохуотун быраһыана күндү түүлээхтэн киирэрэ үйэ ус ус сылларыгар киис сымнаҕас көмүс аатыран аһара бултанан мэлийэ сыспыта ол кэннэ ус сылларга саха сиригэр кэриҥэ кииһи хаттаан үөскэппиттэрэ ус сыллар ортолоругар киис ахсаана буолан дьэ үйэтээҕи таһымҥа төннүбүтэ сылларга киис ахсаана уонна төбө икки ардынан халбаҥнаабыта уонна сылларга официальнай дааннайдарынан саха иригэр уопсайа кэриҥэ киис бултаммыта сигэлэр с м ахинжанов диэн ууга тэн эрдэ лбт казах археолога орто йэтээ и кыпчактар казахстан историятыгар диэн улуу кинигэтигэр кимак диэн аатынан бэрт киэ сиринэн сабардаан тэнийбит улуу каганаты трттээбит орто йэтээ и норуот дьиннээх аата ураанхай диэн буолуон сп диэн олус ча ылхайдык дакаастаабыта этэринэн кимак диэн норуот араб перс эрэ докумуоннарыгар инник ааттанар бэйэтин дьиінээх аата кай диэн этэ ол аата эриэн ін диэн онтон уран диэн ааты тр тыллаах ыалларыттан іссі дойдуларыгар олорон ылбыттар эмиэ эриэн диэн суолталаах эбит онон кимактар эриэн ін дракон норуота диэн ійдіххэ син бу ійдібл кинилэр эриэн үөнү таҥара оҥостоллоруттан үөскээбит буолуохтаах ити икки тыл холбоуутуттан уранкай диэн аат іскээбит трд уонна монголлуу иккиэн эриэн ін диэн ійдібллээх кимактар диэн үөһээ обь өрүстэн аллараа волгаҕа диэри уонна сырдарья өрүс аллараа өттүттэн сибиир тай атыгар йэттэн йэ э диэри баылаан олорбут улуу каганаты тірттээбит халыі омук буолар бу омук тірдн уонна іскээинин билиііи наука ситэ кыайан быаара илик ол иин л н гумилев кимактары дьикти дьиибэ биитэр умнуллубут норуот диэн ааттаан турар кимактар дьиінээх ааттара уранкай диэн тыл буоларын уранкай диэн ааттаах біілэк хайа уонна йэтээ и куорат онно казахстан илин іттгэр бара туоулуур евразия улуу истиэбин ар аа іттгэр уран уонна кай диэн уонна да атын эриэн іііэ сыыаннаах сир ааттара орто йэлэргэ кимак кыпчак биистэрэ олоро сылдьыбыт эрэ сирдэригэр кістіллір онон бииги ыраах ураанхай дойдута диэн саха ібгэлэрин тірт сирин туунан номохтору историяларын тиэх кэрчигэр аральскай муора тула олохсуйбут уранкай кимактары кытта сибээстиэхпитин ба арабыт п а ойунскай иннинэ іссі д а кочнев саха тірт дойдутунан туркестан буолар диэн этэн турар кини этэринэн онно трдэр ортолоругар урааіхайдар улахан биис этилэр чыіыс хааны кытары улаханнык утарылыспыттар чыіыс хаан тр биистэрин бас бэриннэрэр кэмигэр бу ураанхайдар салаалара сахалар байкал кіл диэки кэлэн олохсуйбуттара онон байкал кіл тула саха тірттэрэ быстах кэм устата эрэ олоро сылдьыбыттар сахаларга о ус баа таіаралаах уран сахалар диэн іс хоооно баарын бэлиэтиир то оостоох онон уран диэн аат былыргы сахалар биир суол ааттара буолуон сіп эбит кэлин кыпчактарга уонна осман туроктарыгар билинни башкирдарга маннык ааттаах биис баара биллэр уран диэн ааттаах биис кинилэргэ с м ахинжанов кимактары кірір кыпчактар холбоуктарыгар илин казахстаііа югур уйгур диэн дойдуга сыгнак диэн ааттаах сиргэ баылаабыт онон буолла ына кимак уранкайдар иртыш ірс баыгар уонна алтайга йэ э кэлии омук буолаллар кинилэр кіін кэлбит бэлиэлэринэн маньчжурия монголия уонна казахстан сирдэригэр іссі ар аа іртлэригэр уран кай диэн сир ааттара баара буолар кимактар уонна кумо хи биисэ биир тірттээх буолалларын туунан наука а іссі с м ахинжанов быдан иннинэ улахан ученайдар суруйбуттар кытайсуругар ахтыллар кумо хи биитэр хи бииэ трдэргэ баар араб перс суругар эмиэ ахтыллар кай бииин кытары биирдэрин омук ученайдара п пелльо в ф минорскай уонна к г менгес дакаастаан тураллар хи диэн тыл кантон диалегар кай диэн аа ыллар эбит француз синолога п пелльо кумо диэн кытай тыла кумоси диэііэ кумак кимак диэн ааты кытта биир буоларын итэ этиилээхтик дакаастаан турар кумак кимак диэн аакка кібікін биитэр кімікін диэн нам ууун аатын тэінии тутуохха син кумак кубак диэн эмиэ эриэн ін ааттыыллар эбит бу аат иртыш баыгар кістір эбит маны таынан кимактар кистэлэі ааттаахтара саба аланар бу аатынан тр бары тылларыгар баар джилан йылан диэн эриэн ін аата буолуон сіп башкир кыпчактарын елань диэн салаатын бу йылан диэн тылы кытары сибээстииллэр башкир этнографа р г кузеев аа арынан бу еланнар йэлэргэ кыпчактар салаалара эбиттэр сээнньиттэрэ бииги йылан кыпсактар диэн этинэллэр эбит аны сахаларга тінні н сахаларга сылаі а атын ууа диэн баарын ыйыахха син ол эрээри кимактары ураанхайдары эриэн ін кытта сибээстээин срннээн с м ахинжанов эрэ научнай теорията буолар кимактар хантан тірттээхтэрин туунан маны таынан хас да этии баар атын казах биллиилээх ученайа былыргы араб перс суругун специалиа б э кумеков саба алыырынан кимак уонна йемек диэн биир биис аата буолаллар ол курдук л амбис уонна ю а зуев йемектары яньмо диэн кытай суругар йэ э ар аа трдэр ортолоругар ахтыллар биии кытары сибээстииллэр манна махмуд кашгарскай бэйэтэ тр киитэ лэтигэр кимактары олох ахтыбатын бэлиэтииллэр иртыш илин биэрэгэр кимактары гардизи уонна худуд ал алам автора бэлиэтээбит сиригэр кини кай бииин бэлиэтиир ол эрээри иртышка йемектары уонна кинилэри кытта бииргэ татаардары эмиэ олороллорун ыйар бэйэтин кіртэ сібн дакаастыырыгар б э кумеков мусульман кинигэлэригэр кимактар столицалара намакия диэн ааттаа ын ыйар маны в ф минорскай йемакия диэн ійдіххэ сіп диэн ыйар тр тылларын билиилээ э махмуд кашгарскай іссі йэ э бэлиэтээбитинэн каи кимак дьоно татаардар курдук туспа тыллаахтара ол эрээри тр тылын эмиэ бэркэ билэллэрэ ссі маньчжурия а олорон кай биитэр си хи бииэ былыргы трдэр се яньто уонна уйгуурдар тэрийбит каганаттарыгар киирэ сылдьыбыт манна в в радлов саха тыла маінай биллибэт тыллаахтарга онтон монгол тыллаахтарга киирэ сылдьыбыт диэн эппитин ійдіін кэлиэххэ син ол иин саха олоіхотугар тылыгар казахстаны эрэ кытары буолбатах іссі маньчжурияны кытта сибээс баарын бэлиэтиир то оостоох онон евразия истиэбин историятыгар эриэн ін дракон норуота ураты оруолу оонньуу сылдьыбыт ону нуучча былиналара да атын да омуктар эпостара кіс олохтоохтору эриэн ін уотунан ууурар дракон да оіорон кірдіріллірі туоулуур сахаларга улуу тойон адьарай диэн аллараа дойду абааыларын баылыга эрээри саха тойотторун муіур тойоно баарын ыйыахха син улуу диэн тыл лу лоу дракон этиі диэн ійдібллээх кытай тылыттан туур монгол тылларыгар киирбит тылга олус чугас онон трдэргэ барыларыгар баар улу улуу диэн тыл дракон улу аатыгар тахсар вадим григорьевич кривошапкин россия наукатын үтүөлээх деятелэ медицина доктора саха госуниверситетын бэрэпиэссэрэ сунтаар улууһугар сыллаахха төрөөбүт благовещенскайдааҕы медицина институутун кы москватааҕы мединституут клиникатын ординатуратын бүтэрбитэ ньурбаҕа быраастаабыта онтон ассистент терапия кафедратын сэбиэдиссэйинэн саха университетыгар үлэлээбитэ ол кэмҥэ саха сирин республиканскай балыыһатыгар терапия отделениетын сэбиэдиссэйинэн эмиэ үлэлээбитэ дьокуускай куорат балыыһатыгар гастроэнтерологическай отделениены арыйбыта сгу медицинатын факультетын деканынан үлэлээбитэ сс благовещенскайдааҕы медицина институутун факультетскай терапиятын кафедратын салайан үлэлэппитэ сс саха университетын иккис нүөмэрдээх терапиятын кафедратын сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ сс сө наукатын академиятыгар хоту дойду прикладной экологиятын институутугар лаборатория сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ билигин сө на доруобуйа институутун дириэктэрэ хоту сирдэр медициналарыгар уонна хоту дойду медицинскэй экологиятыгар бөдөҥ специалист быһыытынан биллэр киһи хоту дойду тыйыс усулуобуйатыгар адаптацияланрын туһунан элбэх үлэлэрдээх россия социальнай наукаларын академиятын дьиҥнээх чилиэнэ саха өрөспүүбүлүкэтин наукатын академиятын дьиҥнээх чилиэнэ дойдулар ыккардыларынааҕы экология уонна куттала суохтук олоруу наукаларын академиятын дьиҥнээх чилиэнэ норуоттар ыккардыларынааҕы хотугу форум акадесиятын чилиэнэ павел васильевич ксенофонтов уһулучулаах саха уопсастыбаннай уонна бэлитиичэскэй диэйэтэлэ саха омугун быраабын туруулаһааччы сыллардааҕы конфедералиистар хамсааһыннарын салайааччыта арҕаа хаҥалас улууһун тиит арыытыгар сыллаахха ыам ыйыгар төрөөбүтэ москубатааҕы государственнай университет юридическай факультетын сыл иннинэ бүтэрэн москубаҕа адвокатынан үлэлиир сыллаахха харбиинынан сылдьан баран дьокуускайга кэлэн үп министиэристибэтигэр сыллаахха дылы үлэлиир бу кэмҥэ саха автономиялаах өрөспүүбүлүкэтин стаатуһун сойуус өрөспүүбүлүкэтигэр дылы үрдэтиини ссрс национальнастарын сэбиэтигэр сахалар баар буолалларын олохтоох былаас уорганнара ордук кыаҕыралларын туруорса сатыыр ол сатамматын өйдөөн саалаах саадахтаах демонстрацияны оҥорорго күһэллэр сыл балаҕан ыйын күнүгэр саҥа сахалар омуктарын сэбиэскэй социалистыы конфедералиистар баартыйалара младо якутская национальная советская социалистическая партия конфедералистов диэн ааттаах баартыйа тэрийэр алтынньыга сэтинньигэ ксенофонтов артемьев уонна михайлов салайааччылаах өрө турааччылар арҕаа хаҥалас улууһун барытын уонна илин хаҥалас улууһун сорҕотун ылаллар сыл ахсынньытыгар ксенофонтов дьоно биэс улууска бааллара кэриҥэ киһилээхтэрэ ахсынньы күнүгэр мытаахха бор алааһыгар конфедералистар баартыйаларын киин кэмитиэтэ талыллыбыта ксенофонтов генеральнай сэкиритээр буолбута кулун тутар сааскы ый сыл с ыйа кулун тутар сааскы ый ол эрээри тымныы уораанын улгумнук ыһыкта охсон биэрбэт тымныы оҕуһа моонньоох баһа быстан баран көхсүн түгэҕиттэн түөрт уон уораанынан түөрт уон түөрт дьыбарынан тыынар ол да иһин кулун тутар тибиилээх хаһыылаах кубулҕаттаах бу ыйга уруу сыбаайба буолбат кулун тутарга күн уһуур дьыбар тахсар ый сүүрбэтин диэки күннээх түүн тэҥнэһэллэр эмиэ бу бириэмэҕэ сааскы кэм маҥнайгы илдьиттэрэ туллуктар кэлэллэр кинилэр мыраан сирэйин харалдьыктарыгар далга кыбыыга бурдук куумнатыгар түһээччилэр сахалар туллук үөрэ халыҥ буоллаҕына кус үөрэ халыҥ буолар диэн сылыктааччылар ол урукку сылларга сөптөөх билгэ буолара билигин кус төрүт да аҕыйаан туллук үөрэ халыҥыттан чарааһыттан тутулуга суох аҕыйах көтөн кэлэр кулун тутардааҕы саҥа ый былыттаах халлааҥҥа таҕыстаҕына ардахтаах сайын буолар сахалар саҥа ый хайдах тахсарын кэтээн көрөн күнү дьылы билгэлээччилэр ый сытыары таҕыстаҕына саҥа ый хаардаах тыаллаах куустаах оттон өргөһө үөһэ буоллаҕына ардаҕа хаара суох кураан ый буолар бу ыйга саас төһө эрдэ кэлэринэн сайын хайдах буолуон билгэлииллэр кулун тутартан тоҕус тибии түстэҕинэ угут бэлиэтэ ый икки тыаллаах хаардаах көмнөҕү түһэрэр тыал уонна сыыр хастыыр тыал ый хаара туллук кэлэр хаара кулун тутар ый балаҕан ыйы батыһар кулун тутар сахаҕа дириҥ суолталаах ый аата да этэринэн бу кэмҥэ дьөһөгөй оҕото сыһыыга хонууга сылдьан көҥүл төрүүр ууһуур дьөһөгөй айыы сылгы таҥарата саха таҥарата дьөһөгөй айыы киһиэхэ күүһү үлэлиир дьоҕуру хаһаайын буолууну биэрэр о а бэйэ бас билэр күрүөлэниитэ хаһааланыыта дьиэлэниитэ уоттаныыта үүнээйи үүннэринии сүөһүлэнии сылгыланыы бу ый үксэ кыһыҥҥы кэмҥэ киирэр ый күнүгэр сырдык уонна хараҥа тэҥнэһэллэр онтон сырдык баһыйан барар онон бу кэм саас саҕаламмыт күнүнэн ааҕыллар бу кэмҥэ киһи харыстаныахтаах эргэ дьыла бүтэр саҥа дьыл саҕаланар тот салгын кэлэр кулун тутарга бэлиэтээһин буолар бу бэлиэтээһин олунньу ыйга буолбут сылыйыы кэмин баттаһа буолар уонна муус устарыгар ириэрии буолан эргийэр ый икки сүрүн тыаллаах хомурах уонна сыыр хастыыр тыал кулун тутары балаҕан ыйа батыһар бу күнү саха төрөөбүт күнэ дииллэр эбит сырдыкка тахсар туом диэни толороллор иһиккэ уот иитэн баран уоту аһатан алгыс анаан туран күнү батыһа эргийэн кэлэллэр уокка дьиэ оһоҕор үс үрүҥ кылы алҕаан баран биэрэллэр куобах куобахтар кэргэннэригэр киирэр орто улаханнаах кыыл австралияттан ураты ханна баҕарар баар саха сиригэр туундараҕа хайалар тэллэхтэринэн уонна тайҕаҕа олорор харахтара улахаттар төбөтүн икки өттүгэр олоро сылдьар буолан сиэмэх кыыллартан куотан иһэн кэннин эмиэ көрөр кутуруга наһаа кылгас түүтүн быыһыттан көстөр көстүбэт кыһын мах маҕан буолар кулгааҕын эрэ төбөтө хара сайын көхсө хоҥордуҥу ойоҕосторо бороҥнор өрөҕөтө үрүҥ тыһыта уонна атыыра улахан уратылара суох тыһыта арыый бөдөҥ буолар этин сиинин уһуна см ыйааһына кг туундара куобаҕа бөдөҥ тайҕа куобаҕа кг дылы буолар айылҕаҕа сиэмэх кыылларга көтөрдөргө аһылык буолар саха сиригэр бултаныллар көрүҥҥэ киирэр тириитин былыр киэҥник тутталлара куобах суорҕан бэргэһэ тиктэллэрэ атахтарын билигин да тыа ыала сиппиир курдук уонна оһох сыбыырга киистэ курдук туһаналлар куобах куттаһа элбэх омукка номох буола сылдьар куобах оҕотун сорох сирдэргэ ньолох уонна ньооруоскай диэн ааттыыллар дьааҥыга олохтоох куобаҕы дьүөлэкээн диэн ааттыыллар хабдьы эбэтэр куруппааскы хабыйахаан лат биир сиргэ олохтоох көтөр туундараҕа да тайҕаҕа да үөскүүр туундараҕа үөскүүр туспа көрүҥ баар хаккырыал эбэтэр таас хабыдьыта хара дьабадьы атын кууруссаҕа майгынныр көтөрдөртөн уратыта кыһын сайын түүтүн өҥүн уларытыыта буолар кыһын мап маҥан кутуругун төбөтө эрэ харалаах буолар атыыра сылга түөртэ тыһыта үстэ түүлүүр үөрүнэн сылдьар саас эрэ сымыыттыыр кэмигэр иккилии буолан хайдыһаллар сиргэ сылдьан аһыыр элбэхтик көппөт иссэр кэмигэр атыыра уйаланар сирин дьорҕооттук көмүскүүр кэрийэ көтө сылдьар бу кэмҥэ кини элбэх саҥалаах айдааннаах хабдьы саха сиригэр бултанар бэрт былыр хабыйахаан син атын көтөрдөр курдук соҕуруу дойдуга баран кыстыыра эбитэ үһү ол гынан баран көтөрүнэн мөлтөх буолан ити баран түһэр ол баран сынньанар буолан доҕор көтөрдөрүн айаннарын бытаардар ону абааһы көрөн кинини биир күһүн соҕуруу илдьэ барбатахтар хабыйахаан кыс тыы хаалбыт сааһыгар көтөрдөр кэлэн көрбүттэрэ хата хабыйахааннара түүтэ өҥө тупсубут тыс этэрбэс кэппит мэктиэтигэр хараҕа кытарыар диэри уойбут топпут доҕотторун көрсөн баран эппит хап хап хаап хата эһиги миигин хаалларан барбыккыт да хата мин ханаччы уойдум буолбаат онтон ыла хабыйахаан куруук бу дойдуга кыстыыр буолбут хань омук цзю таньшу диэн тан династиятын хроникатыгар гулиганнар ханьхай диэн сир хоту өттгэр олороллор диэн суруллубут бу сир аатын иакинф бичурин үйэ саҕаланыыта байкал күөлэ диэн тылбаастаабыт дьэ бу мантан ыла гулиганнар байкал таһыгар олорбут омук диэн санаа үөскээбит бичурин бу санаата олохсуйарыгар үйэтээҕи кытай кэнсэлээрийэтин биир суруксута бэлиэтээһин оҥорбутун учуоттаабыт бу суруксут тан династиятын саҕанааҕы гулигань омук юань саҕанаагы үйэ монгол династията ангараҕа бэлиэтэммит кули ангу хэшэ диэн биистэн төрүттээх буолуон сөбүн гулигань сирэ күн уһуур түүн кылгыыр сирин кытта хабар диэн этииттэн сиэттэрэн мамонт муоһа ху ту аҕалыллар ятоку дьокуускай диэн дойдутугар кырдьык оннук үһү диэн суруйбутугар олоҕурбут гулиганнар сирдэриттэн өссө хоту диэки бардахха эрэ муораҕа бэй хай тиийэҕин ол кэнниттэн хоту дьэ күн уһуур түүн кылгыыр дойдута баар диэн этиллэр бу кэпсээн хайдах эрэ бу уһук хоту сиргэ тиийэ гулиганнар сабыдыаллара бас билэр сирдэрэ тиийэрн көрдөрөр курдук гулигань посола ханьхай куйаар күн киирэр сиригэр чугас диэн оччотооҕу хань кытай географтарын улаханнык соһуппут бэрт элбэх мөккүөрү таһаарбыт онтон кэлиҥҥи учуонайдар бу хань хай диэн иероглибы олох атыннык тылбаастыыллар ол курдук ю а зуев диэн кыргызстаҥҥа олохсуйбут олус интириэһинэй үлэлэрдээх советскай учуонай киин монголияҕа баар хангай хайата диэн тылбаастаабыта үгүс араас омук учуонайдара гоби кумах куйаара диэн этэллэр онон и бичуриҥҥа олоҕуран а п окладников уонна л н гумилев у д а үлэлэригэр байкал хоту өттүгэр олорбуттара диэн этиилэр баалларын гоби куйаарын хоту өттүгэр олохтоохторо диэн саҥалыы ыйыахха наада гулиганнар тываҕа олорбуттара диэн ааҕыллар дубо тумат бииһин кытары ыаллыы олороллоро ахтыллар кинилэртэн хоту кыра муора баар эбит аҕыс хонугунан мууһунан бу муораны туоруохха сөп диэн этиллэр бу муора хоту өттүгэр улахан хайалар бааллар онно гулиганнарга майгынныыр үгэстээх олус улахан дьон бааллар диэн кэпсэнэр курыканнар тустарынан дьиҥэр күл тегин чиэһигэр туруоруллубут пааматынньыка баар руна сурукка биирдэ эрэ ахтыллар онно этиллэринэн үч курыканнар табгачтар тан империята тогуз огузтар енисей кыргызтара уонна киданнар курдук күүстээх омуктары кытта бииргэ былыргы түүрдэр улуу каганаттарын биир олус кутталлаах утарсааччыта буолаллар эбит онон үч курыканнар дойдулара ыалларыгар кыргызтарга да тогуз огузтарга былыргы уйгурдар да кытайдарга киданнарга да орхон түүрдэригэр да бас бэриммэт тэҥҥэ аахсар эбит в в радлов бу үч курыканнар саха өбүгэлэрэ буолуохтарын сөп диэн эппитэ маҥнайгынан н н козьмин түүр суругар ахтыллар үч курыканнар уонна тан династиятын хроникатыгар кэпсэнэр гулиганнар биир норуот буолаллар диэн сабаҕалааһыны оҥорбута уонна сахалар өбугэлэрэ буолаллар диэн эппитэ кырдьык былыргы хань билиҥҥи кытай тылыгар р буукуба л га кубулуйар эбит онон бу ааттаммыт былыргы омуктар биирдэр диэн санаа бигэтик олохсуйан турар ол эрээри курыканнар ааттарыгар арааһа үс бииһинэн олороллорун көрдөрөр үч диэн сыһыарыы баар онтон гулиганнар икки сыгинынан олороллор эбит гулиганнар селенга өрүһүгэр олорбут хуйхэ уйгуурдар биистэрин хоту өттүгэр олороллор диэн олус быһаарыылаах ыйыы буолар онон гулиганнар билиҥҥи бурятия киин өттүгэр олорбут буолуохтарын сөп о ҥ хань хай куйаар диэн өйдөбүлү селенга өрүһэ хоту өттүгэр бүтэр уйаара кэйээрэ биллибэт киэҥ ньэлэмэн истиэби ааттыыллар быһыылаах диэҕи баҕарыллар гулиганнар сирдэригэр олус элбэх сарана биитэр лилия диэн от үүнэрэ бэлиэтэнэр ол аата бу гулиганнар бу оту хомуйан аһылык оҥостуналлар эбит ол аата сири оҥоруунан буолбакка хомуйуунан дьарыктаналлар эбит енисей өрүс үөһээ баһыттан бу үүнээйи чикой өрүскэ диэри олус киэҥник тарҕаммыт эбит кэлиҥҥэ диэри онно олорбут норуоттар сарананы аһылык оҥостоллор эбит билиҥҥи түүр уонна монгол омуктарын тылыгар курыкан диэн биис аатыгар этнонимҥа майгынныыр суолталаах хас да тыл баар онтон сиэттэрэн араас сабаҕалааһын барыта оҥоһуллар холобур сахаҕа үс кырыы хаан хоро хаан диэн баар диэбит курдук бурят эдэр ученайа баир нанзатов былыргы түүр тылын ҥар байыаннай лааҕыр диэн өйдөбүллээх тыл баарыгар сиэттэрэн үч курыкан диэн термины ус байыаннай лааҕыр диэн тылбаастыыр онон курыканнары былыргы түүрдэр хаалларбыт байыаннай гарнизоннара диэн өйдүөххэ сөп курдук ол эрээри г в попов этэринэн диэн хориган диэн тылбаастаныан сөп эбит онон курыкан диэни кытта ханыыласпат курдук бурят тылыгар хорео диэн эмиэ күрүө сүөһү күрүөтэ диэн суолталаах эбит түүр тылларыгар гурук биитэр курук онтон монгол тылларыгар хориг биитэр хоригул диэн ыраахтааҕы бэйэтин дьонун эрэ кытта сылдьара көҥүллэнэр атын туора дьон киирэрэ олох көҥүллэммэт сирин ааттыыллар эбит мантан сиэттэрэн түүрдүү курыкан монголлуу хори диэн буолаллар быһыылаах диэн санааҕа кэлэбит д в цыбикдоржиев диэн эмиэ бурят эдэр ученайа курумчиннар куораттарын эр дьон олорор дьиэлэрэ кыргыс үөрэҕэр үөрэнэр уолаттар боотур буолуохтарыгар диэри бэлэмнэнэр сирдэрэ диэн этиини киллэрэр уопсайынан гур хан диэн монгол тылыгар улуу хаан диэн суолталаах рашид ад дин суруйарынан чыҥыс хаан күтүөттэрэ бэйэлэрин ааттарыгар куркан диэн титулы эбинэллэр эбит г в ксенофонтов бары монгол тылларыгар хюргэн кюргэн диэн онтон тоҥус тылыгар курокан куракан курэкэн диэн күтүөт диэн суолталаах диэн ыйан турар сахаҕа эмиэ иннэ майгынныыр суолталаах тыл баар кэргэн диэн онон суолтата олох туспа арай тоҥустарга уонна кинилэр өбүгэлэригэр шивей татаар бииһигэр курыканнар кырдьык күтүөт уонна баһылык буолуохтарын сөп курдук баир нанзатов этэринэн курыканнарга ол аата түүрдэр түүлээх хомуйаары тэрийбит гарнизоннарыгар нэһилиэнньэтэ араас омуктан турар буолуон сөп түүр уонна монгол тылларынан саҥарар биистэр буойуттара оччоттон баччаҕа диэри таас тутааччы уонна эргиэмсик быһыытынан биллэр орто азия олохтоохторо согдар сортоллор эҥин бары гарнизоҥҥа хориган олорор дьон буолуон сөп кытай ҥ ҥ ҥулиганнар олус үчүгэй түргэн сылгылары туталлар диэн бэлиэтээн суруйаллар күҥҥэ хас эмэ тыһыынчанан лины сүүрэллэр диэн бэлиэтииллэр курыканнар үйэттэн ылата ханнык да источникка ахтыллыбаттар кэлин үйэтээҕи араб перс айанньыттара енисей кыргызтарыттан хоту илин диэки бадарааҥҥа олорор кури фури диэн суруллубут дьиикэй омук баарын бэлиэтииллэр кырса эбэтэр туундараҕа үөскүүр ыттыҥы сиэмэх кыыл тас көрүҥэ уонна улахана ханна үөскүүрүттэн улахан тутулуктаах урут хотугу полушариеҕа барытыгар кэриэтэ баар буоллаҕына билигин ареала улаханнык кыччаабыт кырса туундараҕа лесостептарга үөскүүр үксүн бу кыыл моногамнай эбит тыһы уонна атыыр кырсалары кытта былырыын төрөөбүт оҕолоро эмиэ сылдьыһаллар эбит сорох маннык дьиэ кэргэн икки үс буолан биир сиргэ олоруон сөп биир дьиэ эргэн сирэ квадратнй килэмиэтэрэ буолар ас кордөөн киэҥ сиринэн кэрийэ слдьаллр эбит ууһуулларыгар биир сиргэ кэлэр үгэстээхтэр эбит тыһы кырса тиэчкэтэ кулун тутарга муус устарга буолар атыырдар тыһыны былдьаһан охсуһаллар күнүнэн тыһы кырса төрүүр оҕолоох буолар атыыркырса оҕолорун көрсөр оҕолорун хараҕа күҥҥэ аһыллар сыл аҥаарынан уҥүохтарынан улахан кырса саҕа буолаллар эһиилигэр номнуо төрүүр кыахтаахта эрээри икки сыл буолан баран толору ситэллэр экосистемаҕа улахан оруолу оонньуур мөлтөх ыарыһах кыыллары суох оҥорон бултуур кыылларын популяциятын тупсарар үчүгэй көп түүлээҕин иһин бултанар уонна анал фермаларга иитиллэр хотугу сахалар уонна атын омуктар остуоруйаларын персонаһа онус йэ э монгол тыллаах кидань кытай бииэ хань омук сирин сэриилээн ылан ляо диэн баылыыр династияты тірттр бу баылыыр биис аатынан хань норуотун судаарыстыбатын трдэр кинилэртэн истибит нууччалар кытай норуота судаарыстыбата диэн ааттыыр буолбуттара дьэ бу кытай кидань диэн биис сяньбиецтартан тірттээх эбит хань суругар наар кумоси уранкай биисин кытары уруулуу биир холбоукка киирэ сылдьыбыт кэлин арыхсыбыттара диэн кэпсэнэр кытай бииин тірт сирэ шара мурень ірс биэрэгин тула эбит ол аата билинни иинээ и монголия билигин кытай сирэ сиригэр олорбуттар уйэгэ асара крэн элюй абаоцзи диэн ха аннаах монголия маньчжурия уонна хоту кытай сиригэр тайаабыт империя іскр хань иероглибын тктэн киданнар бэйэлэрэ суруктаналлар кыра кидань суругун ученайдар билиііэ диэри кыайан аа а иликтэр улахан кидань суруга монгол тыллаахтарын бигэргэтэр ол эрээри тоіус маньчжур тылыгар эмиэ чугас манна кидань кытай омугун тылын кытары саха тылын ханыылыы тутан ірэтэр буоллар олус кэскиллээх дьыала буолуо этэ в в наделяев уонна в и рассадин курдук биллиилээх тыл ірэхтээхтэрэ саха тылыгар киирбит монголизмнары кидань тылыттан тірттээхтэр диэбиттэрин ійдітір то оостоох маны атын саха бэйэтин тыл ірэхтээхтэрэ кэлин бигэргэппэттэр диэххэ сіп кинилэр бэл саха омугун йэ э чжурчжэнь сэриититтэн куоппут кидань этэрээтэ орто лінэ э кэлиитин кытта сибээстии сатаабыттара ол туунан ю и васильев илин сурунаалга суруйан турар бу этиилэригэр кинилэр саха номо ор тирэ ирбиттэрэ онно этиллэринэн саха тірді буолбут эллэй татаар омуктан тірттээх этэ диэни тирэх оіостубуттара йэлэргэ ол иннинэ да аны монгол тыллаахтары барытын ол иигэр киданнары эмиэ татаардар да да диэн ааттыыллара биллэр аны туран эллэй татаардар нууччаны кытта сэриилэспиттэриттэн тэскилээбитэ диэн буолар манна билиііи нуучча омуга буолбакка кытайы киданнары кыайбыт чжурчжэнь норуота ахтыллар буолуон сіп бу чжурчжэннэри атыннык нюйчжэнь биитэр ниуча диэн монголлар ааттыыллара биллэр йэ сагаланыыта чжурчжэннэр ол аата саха ійдрнэн нууччалар кыайан киданнар бэриммэтэх ітті элюй даши баылыктаах монголия кумах куйаарын уіуордаан билиііи кыргызстан семиречье сирин диэки куотан саіа сиргэ хара кидань кытай империятын тірттээбитэ биллэр онон бу ар аа куоппут кытайдар хайдах хоту тспттэрэ ситэ кыайан быаарыллыбат чжурчжэннэр нуучча омуга киданнартан кытай кыраныыссатын харабыллыыр этэрээттэри тэрийбиттэр олор чингисхан кэмигэр джаукут диэн ааттаналлара рашид ад дин суруйуутугар киирэ сылдьар ол иин монголлар хоту кытайы ылыыларыгар чжурчид кыдань уонна жакут диэн уобаластары бэриннэрдибит диэн суруллубутун соуйа аа ыахха сіп бу жакут диэн монгол тылын джу цзю сс киилээх этэрээт сотня сыыа суруллубута сылдьар диэн быаараллар элюй диэн киданнар императордарын фамилиятын татаар омук ыраахтаа ытын уола дэнэр эллэйи кытта сибээстээбиттэрэ ссі эбэн эттэххэ эллэй а ата татаар тайма диэн татаар омук биир баылыга этэ диэн буолар киданнар судаарыстыбаларыгар тар аммыт тамажуншали диэн дуоунаы кытта тайма диэни сибээстии тутуохха син тама диэн чыын дуоунас дьон батыар киитэ диэн суолталаах аны ыраахтаа ы бары аймахтарын дьыалатынан тиинь диэн дуоунастаах тойон дьарыктанара тыгыны тыын диэн ааттыыллара биллэр нуучча суругар тыгын аата тынья тынина диэн сурулла сылдьар ол эрээри елюй династиятын аата е ли диэн иероглифтары сыыа аа ыттан іскээбит онон хомойуох иин бииги эллэй диэммитигэр ханан да чугаа суох аны туран бу кытайдарын ібгэлэрэ хотуттан тірттээхтэрин кірдірір гэстээхтэрин дьиктиргиэххэ эрэ син ол курдук сааы кірсін император дьиэтэ куобах крэ ин ыытара кытайга хантан ілгім куобах кэлиэй ол иин маннай мас куобахтары оіороллоро онтон талах быыыгар саыаран баран ону булан ытыалаан крэх сагаланара кір нар бі іті буолар эбит сыл аайы маннайгы ый киириитэ император аны кітір бултуу уонна ойбон тээн балыктыы аттанара маінайгы кубатын бултааты ына бары музыканан арыгы иэллэрэ эмиэ кір са аланара кілгэ киирэн балыктыылларыгар ойбоннору алларан баран мунханан крэтэллэрэ ортотугар тірт ойбон тээллэрэ онтон биир ойбону курдаттыы аагас гына тээллэрэ атын ойбоннорго турар кэтээн кірііччлэр балык чугааата ына императорга биллэрэн иэллэрэ ону кэтээн турар император гарпунынан бултуура маннык бултаммыт балык маннайгы бултаммыт балыгынан аа ыллара бары эмиэ олус ірэн кітін кіл тула тардыллыбыт ураа а императорга дьолу ба аран маінайгы былыгы сууйа бараллара дьэ дьикти гэстээх ураты норуот кн сиригэр олорон ааспыт диэн соуйуо у эрэ ба арыллар бу киданнар бэйэлэрин кн о олорунан аа аллара бойобуой этэрээттэрин кыыллар ааттарынан мохсо оллор хахайдар баабырдар хотойдор эіин диэн ааттыыллара биллэр саха сйээнигэр кытай кытат диэн согуруу кітірдір кыстыыр тікэн сирдэрэ баарын саныа ын аны туран рдк халлааііа кытай бахсы диэн баара биллэр бакши диэн туур монгол тылларыгар учууталы итэгэли тар атааччыны ааттыыллара киданнар летопистарын хомуйан хань суругунан е лун ли киданнар династияларын историята диэн сд лэни суруйан хаалларбыт онно этиллэринэн арай биирдэ киданнар кііэ сс лины айанныыр аттары талан баран уон киини уук хоту диэки ыыппыттар ол аата куннэ биэрэстэни айанныыллар эбит бу дьоннор тэлиэгэлэригэр урасалаах хэйчэцзы бииин о ус аіардаах нюти туцзюэлэр о устаах трдэр сирдэрин туораан баран сылы быа хоту диэки айаннаабыттар биис куорат диэн суруллубут сирин туораабыттар ксн мас хатырыга дьиэлээх дьон эбит тылларын билбэт буолан ким диэн ааттаах сирдэри систэри ірстэри биистэри омуктары туораабыттарын кыайан быаарбатахтар сирдэригэр тэдяннар арааа татаардар тылларын билэр киини кірсбттэр бу кии тыла олох чгэйдик ійдінір эбит селиуюйсеянь диэн ааттаах сиргэ кэллигит диэн эппит салгыы айаннаатаххытына бу куораттан та ыстаххытына абааы айа а илэ барбыт дьон сылдьаллар араас мо ойдор эрэ дойдулара са аланар диэн куттаабыт онон бу дьон дэлби куттанан тохтообуттар дойдуларыгар тіннбттэр дьэ оннук бу киданнар географическай билиилэрин хаіата сатыыллара биллэр ол эрээри т кч инник номох сибиир татаардарын ортотугар йэ диэки тар аммыта сурукка киирбитэ баар онон кіі сылдьар йээн эмиэ буолуон сіп курдук бу киданнар айанньыттара саха сирин ксн уіуордаабыт буоллахтарына боруок суох кыталык сэдэх көтөр туруйа көрүҥэр киирэр эбэтэр сибиир үрүн кыталыга үрүҥ кыталык диэн биллэр аан дойду кыталыга үс популяциялаах илиҥҥи киин уонна арҕаа кыталык илиҥҥи популяцията саха сиригэр халыма намталыгар сайылыыр кыстыыр сирэ янцзы өрүс орто тардыыта кытай соҕуруулуу илин өттө сорох пааралар корейскай перешейкка тайваҥҥа уонна японияҕа кыстыыллар арҕаа популяцията печора өрүс аллара тардыытынан уонна обь өрүс орто тардыытыгар сайылыыр кыстыыр сирэ иран каспийскай муора соҕуруу биэрэгэ киин популяция обь өрүс аллара тардыытыгар сайылыыра ираҥҥа уонна индия кеоладео диэн национальнай пааркатыгар кыстыыра бу популяцияны тиһэҕин сыллаахха бэлиэтээбиттэр билигин арааһа сүппүт диэн сабаҕалыыллар кыталык атын туруйаларга тэҥнээтэххэ ууттан ырааппат көтөр кыталык тугу барытын сиир сурун аылыга уу отоно кыра кэбийэр харамайдар балыктар уонна үөн көйүүр кыталык субарктическай туундараҕа тыалаах туундараҕа уонна саха сирин хотугулуу илин тайҕатыгар сымыыттыыр сымыыта биир эбэтэр икки буолар ийэтэ аҕата иккиэн күн устата баттыыллар үксүн биир эрэ оҕо тыыннаах хаалар күнүнэн кыталык оҕолоро бэйэлэрэ көтөр буолаллар үчүгэй сылга кыталык ахсаана көтөрүнэн элбиир куһаҕан сылга эрэ саҥа көтөр эбиллэр кыталык сымыыттыыр кэмигэр олус сэрэхтээх уйатыгар киһи чугаһаатаҕына уйатыттан км тэйэр оннук тулаайахсыйбыт уйа атын кыыл аһылыга буолуон сөп кыталык сааһыгар ууһуур кыахтанар пааралар куруук бииргэ сылдьаллар кыталык илиҥҥи саха сиринээҕи популяцията аан дойду кыталыгын уопсай ахсаанын ылар кытайга кыстыыр сиригэр үс хапчаан плотината тутуллуоҕуттан ыла кыталык олорор айылҕата уларыйан ахсаана аҕыйаабыт уопсай ахсаана көтөр эбит буоллаҕына сыл туругунан билигин лаппа аччаан иһэр кыталык сүтэр кутталламмыт көтөрдөргө киирэр кыталык ираҥҥа кыстыыр арҕаа популяциятын ахсаана сүүрбэҕэ тиийбэт саха сиригэр кыталык киһи саамай сөбүлүүр ытыктыыр көтөрдөрүгэр киирэр кыталык саха киһитин итэҕэлигэр биир миэстэни ылар айыылар удаҕаттар кыталык мөссүөнүнэн киһиэхэ көстөллөр диэн итэҕэйии баар кыталыгы өлөрөр аньыынан ааҕыллар кыталык аан дойдутааҕы айылҕаны харыстыыр сойуус кыһыл кинигэтигэр красная книга международного союза охраны природы мсоп уонна да атын испииһэктэргэ киирбит саха сиригэр кыталыгы бултуур сылтан бобуллан турар кыталык сымыыттыыр сүрүн сирэ кыталык диэн эркээйи сиргэ киирэр сеть охраняемых местообитаний редких журавлей севера востока азии тааттааҕы айылҕаны харыстыыр инспекция дойдулар ыккардыларынааҕы кыталык уонна атын уу таһынааҕы көтөрдөр олорор уонна көтөн ааһар сирдэрин тупсарыы диэн бырайыакка кыттар с куолума чаппанда ресурснай резерваакка бу бырайыак иһинэн үлэлиир учуонайдар кыталык көтөн ааспытын көрбүттэр кыым нэдиэлэ аайы тахсар сахалыы тыллаах хаһыат тирааһа кэриҥэ кылаабынай редактор гаврильев и и өрөспүүбүлүкэ бары улуустарыгар хаһыаты тарҕатар бары өрүтүн туһанан уһук хоту нэһилиэктэргэ тиийэ тарҕанар хаһыат муниципальнай тэриллиилэри кытары ыкса үлэлэһэр ол курдук информациянан хааччыйыы өттүн ыытарга улуус салалтатын кытта дуогабар түһэрсилиннэ үөрэҕирии министиэристибэтин кытары иитии үөрэхтээһин уонна чөл олоҕу өрө тутуу судаарыстыбаннай бэлиитикэни сырдатыыга медиа бырайыактар оҥоһулуннулар бастаан хаһыат манчаары диэн ааттанан сыллаахха ахсынньы күнүгэр тахсыбыта бастакы тэрийээччилэринэн платон ойуунускай максим аммосов анемподист софронов буолбуттара икки сыл буолан баран үс киһилээх хамыыһыйа ис дьыала наркома с аржаков үөрэх наркома и винокурова уонна холбос правлениетын чилиэнэ м попов хаһыаты саҥа ааттыырга быһаарбыт кыым сүүрбэһис үйэ саҕаланыытыгар кинигэ уонна учуутал да тиийбэт кэмнэригэр кыым хаһыат саха омугар уһулуччу оруолу ооннььообута аҕа дойду улуу сэриитин кэмигэр хаһыаты саха саллааттарыгар фроҥҥа ыыталлара ийэ дойдуларын сахалыы тыына өйөбүл буолара өстөөҕү үлтүрүтэргэ көмөлөспүтэ хаһыат сойуус ыһыллар кэмигэр сыллаахха сабылла сылдьыбыта ол гынан баран сотору кэминэн сыллаахха саха сирин бастакы профессиональнай журналистката федора петровна егорова бэйэтэ таһааран барбыта ил түмэн депутаттара көмөлөспүттэрэ сыллаахха федора петровна суох буолбутун кэннэ эмиэ ыарахан кэм саҕаламмыта хаһыат сыл курдук кэмҥэ тахсыбакка турбута ол кэнниттэн ситим медиа группа эстафетаны туппута билигин кыым сахалыы тахсар хаһыаттартан саамай элбэх тиражтаах хаһыат буола үүннэ интэриниэккэ бэйэтэ саайтаах софронов анемподист иванович кэбээйи улууһа саха өрөспүүбүлүкэтин улууһа киинэ сангаар бөһүөлэгэ төрүттэммит күнэ дьыла сыл муус устар күнэ сирин иэнэ тыһ кв км дьокуускайга диэри ырааҕа сиринэн км уунан км салгынынан км с биэрэпис көрдөрөрүнэн олохтоохторун ахсаана киһи ол иһигэр үөс сиригэр тыаларыгар тыһ киһи олорор национальнай састааба сахалар киһи нууччалар киһи эбээннэр киһи украиннар киһи эбэҥкилэр киһи атыттар киһи нэһилиэнньэтэ с тыһ киһи эбитэ с киһи улуус республика киин өттүгэр тайаан сытар ньуура дэхси да хайалаах да сирдээх ол курдук хоту уонна хотугулуу илин өттүгэр дьааҥы сис хайалара бааллар тохсунньу ыйга орто температура хайалаах өттүгэр кыраадыстан хотоол сиригэр кыраадыска диэри тымныы от ыйыгар кыраадыс сылаас сыл устата илин өттүгэр мм оттон хайалаах өттүгэр мм тиийэ сөҥүү түһэр улахан өрүстэрэ өлүөнэ уонна бүлүү элбэх улахан күөллээх олортон саамай улаханнара эмис соботунан аатырар ньидьили улууска кыһыл үрүҥ көмүс сибиньиэс сыыҥка газ таас уонна бороҥ чох саппаастара тутуу матырыйааллара бааллар кэбээйи сиригэр уотугар муниципальнай тэриллии баар улууска чоҕу уонна гаһы туһаҕа таһаарыы барар тыа сирин үлэһиттэрэ таба ынах сылгы килиэккэлээх кыыл иитиитинэн дьарыктаналлар тыа сирин хаһаайыстыбатыгар туһаныллар сир кээмэйэ га кэрэйииттэр диэн үү байкал күөл аттыгар олоро сылдьыбыт биистэр холбосторо казахтар ортолоругар баар керей бииин кэрэйииттэри кытта биир төрүттээхтэрин учуонайдар саарбахтыыллар казахтар ногайдар уонна каракалпактар ортолоругар баар ашамайлы бииэ кэрэйииттэр удьуордара буолар каракалпактар ашамайлы биистэрин биир былыргы ууунан саху аҕатын ууа олох соторутааҕыта диэри туспа аул буолан олорбут кэрэйииттэр ааттара монгол кэрэ суор диэн суолталаах тылыгар тахсар диэн буолар онон суор таҥаралаахтар диэн өйдүөххэ эмиэ сөп ол иин л л викторова кереиттэри түүр шато кытай хань тылыттан тылбааа суор диэн ааттаах биии кытта сибээстээбитэ сахаларга бөрө уонна суор улуу тойон уолаттара буолаллар диэн өйдөбүл баара хара ойууннар суор буолан хаыытыыллара өлбүт ойууннар ийэ куттара суор буолан көтөр диэн өйдөбүл баара кыргыыы иннинэ сахалар ойдоо ойдоо диэн суор хаыытын түэрэр үгэстээхтэрэ онон былыр суор саха төрүттэригэр тотем ийэ кыыл буоларын көрөбүт кэрэйииттэр ааттарын хара диэн түүр тылыттан эмиэ тааараллар холобур эуропа айанньыта карпине эин айымньытыгар кереиттэр суохтар кинилэр оннуларыгар ханнык эрэ караниттар ахтыллаллар онон кэрэйииттэри харалар диэн эмиэ өйдүөххэ син абулгази диэн хива үйэтээҕи хана үлэтигэр кереиттэр ханнара хара уолаттардаах этэ ол иин инник ааттаммыттар диэн үһүйээни суруйан хаалларбыт манна саха диэн тоҥус маньдьуур тыллаахтарга хара диэн өйдөбүллээҕин ыйыахха син дьувэйни диэн үйэтээҕи перс авторын үлэтигэр кэрэйииттэр уонна сакаиттар ханнара тогрул ван ханы чыҥыс хаан былааы ылыан иннинэ монголияҕа сэриитин ахсаанынан уонна баайынан тэҥэ суох улуу баылыгынан ааҕар манна көстөрүнэн сакаиттар кэрэйииттэри кытта тэҥҥэ ахтыллаллар тогрул ван хан тохтоо бокону үнтүрүтэн мэркииттэр сирдэрин бэйэтин илигэр холбуу сылдьыбыта биллэр баҕар ол иин тогрул кэрэйииттэр эрэ ханнара буолбатах меркииттэр сакаиттар эмиэ аҕа баһылыктара аатырбыта буолаарай кэрэйииттэр дьиҥэр сылтан эрэ биллэллэр кинилэр баылыктара маркуз марк диэнтэн бэйэтин омугун кытта христианствоны ылбыт онон хата кэрэйиит хэрээд монголлуу диэн омук аата кириэс диэн тылтан тахсар буолуон сөп ону кэрэйииттэр удьуордара буолар казахтарга баар керейдар калмыктарга баар кереиттэр тамгалара кириэс буолара да көрдөрөр сахаҕа маны таынан кэриэс диэн тыл баар онон саха төрүттэрэ христианствоны өссө төрүт дойдуларыгар олорон билэр буолуохтарын сөп кэҕэ диэн киэҥник тарҕаммыт тыа көтөрө кэҕэтиҥилэр аймахтарыгар кэҕэлэр уустарыгар киирэр уһуна см буолар кутуруга уһун атахтара кылгастар түүтэ кылгас бороҥ өҥнөөх атыыра да тыһыта да майгыннаһаллар уйа туттубатынан биллэр сымыытын атын көтөрдөр уйаларыгар ууран биэрэр кэҕэ сүрүн аһылыгынан түүлээх бөдөҥ үөн буолар ити курдук кэҕэ ойуурбутун ыраастыыр ол гынан баран сымыыттан тахсыбыт кэҕэчээннэр ийэлэрэ аҕалбыт түүлээх бөдөҥ үөнүн кыайан сиэбэттэр эбит ол иһин ийэ кэҕэ сымыытын сымнаҕас аһылыктаах атын чыычаах уйатыгар хаалларар эбит таҥара ыйааҕын быһыытынан бу дойдуга көтөр кынаттаах былаҕачыанайап иннинэ муус устар ый күнэ уйа туттуо суохтаах сымыыт баттыа суохтаах эбит былыр кэҕэ уйа туттан уон икки сымыыты сымыыттыыра уонна сайыны быһа ыллаан тахсара эбитэ үһү биир сыл кэҕэ наһаа эрдэ кэлбит харалдьык саҥардыы тахсан эрдэҕинэ уйа оҥостон сымыыт баттыы сыттаҕына былаҕачыанайап таҥара кэлбит кэҕэ сымыыттаабытын көрөн үөһэ халлааҥҥа тахсан улахан таҥараҕа тыллаабыт таҥаралар мунньахтаан уураах таһаарбыттар бу былаҕачыанайап диэн чыычаах уйа туттубат таҥарата буолуохтаах этэ бу таҥара кэлэр күнүгэр кэҕэ уйа туттан сымыыт баттаан сыппыт ол буруйун иннигэр кини аны уйа диэни билбэтин иккиэйэх эрэ сымыыты атын чыычаах уйатыгар сымыыттаан биэрэр буоллун сааскы ньукуолунтан бөтүрүөпкэ эрэ диэри саҥарар буоллун ыксыыбын диэн кэҕэ уйатыттан элбэх оҕотуттан маппыта үһү сылгы ынах чыычааҕар сымыыттаан биэрэр буолбут бөтүрүөптэн ыла кэҕэ этэрэ уурайбыт иванов алексей андреевич күндэ үйэ саҥатыгар саха биллиилээх суруйааччыта литературовед алексей андреевич иванов күндэ платон алексеевич ойуунускай кэнниттэн саҥа литератураҕа тилэх баттаһа кэлбит суруйааччы күндэ олорбут олоҕо үлэлээбит үлэтэ өр кэмҥэ сөптөөх сыанабылы ылбатаҕа ордук эрдэтээҥи кэмҥэ араас түҥ таҥ сыанабыллар тахсыбыттара биирдиилээн кириитиктэр эрэ буолбакка бүтүн бөлөх дьоно мөрөдөөһүннээх этиилэрэ үөскэтэлии сылдьыбыттара бүгүн кини үлээбит үлэтин саха литературатыгар өссө кэҥэтэн эттэххэ саха норуотун интеллектуальна сайдыытыгар киллэрбит үтүөтүн өҥүтүҥ туһунан кэккэ санаалар түмүктээһиннэр көстүтэлээн эрэллэр күндэ уус уран литератураҕа бары жанрдарыгар кыаҕын талаанын холообута итини сэргэ кириитикэҕэ литература теориятыгар тыл боппуруостарыгар журналистикаҕа наука кэккэ проблемаларыгар эмиэ биллэр көстөр үлэлэрдээх күндэ бүлүүгэ төрүттэспит түмэлин утумнаан кыраайы үөрэтэр хайысхалаах түмэллэр бүгүн тойбохойго элгээйигэ аканаҕа кутанаҕа ньурбаҕа ороһуга о д а сирдэргэ үлэлиир тураллар олор истэригэр ити ааттаммыт кутанаҕа үлэлиир музей а а иванов күндэ аатын сүгэр новиков владимир михайлович күннүк уурастыырап саха норуодунай бэйиэтэ тылбаасчыт айар дьоҕурун сайыннарарыгар кыра эрдэҕинээҕи эйгэтэ кырдьаҕас доҥҥо иитиллибитэ сабыдыалаабыт буолуон сөп төрдүс кылааска эмис нэһилиэгин оскуолатыгар үөрэнэ сылдьан суруйар быһыылаах эбит диэн ахтар бииргэ үөрэммит киһитэ ол эрээри бастакы хоһоонун дьокуускайга сылдьан сыллаахха ол аата саастааҕар суруйбут диэн буолар сыллаахха сүүрбэтигэр чолбоҥҥо соҕотох хахыйах хоһооно бэчээттэнэр сыллаахха уһуктубут кыраайга диэн кинигэтэ тахсыбыта манна киирбит хоһооннорун сороҕо уостан түспэт ырыалара буолбуттара сылтан ссрс суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ к уурастыырап норуот ырыаларын толорооччуннан ону ааһан импровизатор ырыаһыт быһыытынан биллэрэ кини куоралдьын кугас аттаах тойон дьаҕарыма бухатыыр диэн олоҥхону тупсаран кумааҕыга түһэрбит улахан өҥөлөөх улуу сэрии кэмигэр ийэ дойдуну таптааһын туһунан сүрүн санаалаах хоһооннор хомуурунньуктарын таһаартарбыта сэрии туһунан айымньыларыттан ордук биллибиттэрэ уонна сэргэммиттэрэ хотугу кустук поэма бу айымньыга сэбиэскэй сойуус геройа федор попов хорсун быһыыта ойууланар с к уурастыырап улахан эпическэй диэн ааттанар ымыы уонна налбыах диэн поэматын бүтэрбитэ манна суруйааччы уонна коллективизация саҕаланыытынааҕы кэмигэр тыа олоҕун ойуулаабыта киһи киһини көлөһүннүүрүн утарар дьон туһунан былыргы кэм кэпсээннэрэ сэһэн суруйбута талааннаах тылбаасчыт быһыытынан а пушкин т шевченко джамбул джабаев микола бажан а сурков лебедев кумач уонна да атын омук суруйааччыларын айымньыларын сахалыы саҥардыбыта литератураҕа үлэтин уопсастыбаннай үлэни кытта дьүөрэлиирэ хаста да дьокуускайдааҕы горкомун чилиэнинэн талыллыбыта өр кэмҥэ саха сиринээҕи эйэ көмүскэлин кэмитиэтин салайбыта лахаатта эбэтэр кииллэни эбэтэр дьоҕус уһун моойдоох кылгас кутуруктаах туһугар уһун атахтардаах көтөр уопсай өҥө саһархайдыҥы күкээркэй буҕарҕанатааҕар кылгас тумустаах ыйааһына ортотунан г атахтарын сараадыппытынан кэннин түһэрбитинэн кылгас кынаттарынан эрэйинэн сапсынан олус салаҥнык уонна ыараханнык көтөн тахсар маннык көтөр соҕуруу африкаҕа хайдах айаннаан тиийэрин дьиктиргиэххэ эрэ сөп лахаатта европаҕа бүтүннүүтүгэр тарҕаммыт азияҕа бүлүүгэ тиийэ көстөр кыһынын африкаҕа уонна соҕуруу азияҕа кыстыыр лахаатта ыам ыйыгар көтөн кэлэр уонна атырдьах балаҕан ыйдарыгар төннөр бу көтөрү олус сэдэхтик көрүөххэ сөп кини олус сатабыллаахтык саһар даҕаны олус улахан хаахынас куолаһынан баарын биллэрэр лахаатта үөнүнэн чиэрбэнэн от сыатынан аһылыктанар сиргэ уйаланар сымыыты уурар сэдэх көтөр буолан норуоттар икки ардыларынааҕы кыһыл кинигэҕэ киллэриллэн турар номохтор майаҕаттаны лөгөй тойон иитиэх уола диэн ааттыылларын бэлиэтиэххэ син тыгын кэмин туунан саха кэлиҥҥи номохторугар лөгөй тойон курдук улахан историческай герой суоҕун дьиктиргиэххэ сөп лөгөй сыҥаах абыйыкаан төрөппүт уола буолуон сөп эбит ол курдук сорох докумуоннарга логуя сигакова материалы по истории якутии века ч стр диэн парфен ходырев дьааах хомуйбут кинигэтигэр князца логуя амуканова сына диэн аатынан киллэриллибит хоролору кыргыыларын кэмигэр сыҥаах абыйыкаан биитэр тарбыах баай соҕотох ордубут уолугар лөгөй тойон сылдьарын билиэххэ сөп ол курдук лөгөй оҕо сылдьан хоролору тыгын уолаттара кыргар кэмнэригэр улахан чааскы анныгар саспыта кэпсэнэр дьиктитэ баар бэрт хараны били соҕотох ордубут хоро уола тоуйан оҕунан ытан өлөрбүтэ диэн буолар ол аата лөгөй тойон бэйэтин бэйэтэ өлөрбүт буолан тахсар ол аата норуот өйдөбүлүнэн тыгын бастыҥ боотурун бэрт хараны урукку хоролору кыргыбыттарын иэстээн лөгөй тойон өлөрбүт тыгын уолаттарын утары барбыт буолан тахсар лөгөй тойон эдэр сылдьан тыгыҥҥа хара буойун быыытынан сылдьыбыта биллэр онно харанан сылдьан тойонун этиитин толорон тоҥус бөҕөлөрүн кытта ыыахха эр былдьаыыга да кыргыска да элбэхтэ илин кэлин түүспут буолуон сөп онтон арахсан дойдутугар тахсан бэйэтэ туспа улуус баылыга тойон буолбут бороҕон улууа тыгыҥҥа саамай күүстээх утарсыы оҥорбута онно өрө турбут дьон сирдьитинэн лөгөй тойон буолбут буолуон эрэ сөп курдук докумуонна көстөрүнэн лөгөй тойон олус хорсун ким да буоллун наар төрөөбүт омугун эрэ көмүскээн тахсыбыт кии эбит ол курдук сыллаах өрө туруу кэмигэр соҕотоҕун өрө турбут боотурдарга тиийэн уҕарыта уоскута сатаабыт бөрө бөтүҥнэр уонна тыгын уолаттара обургулар бии диэки буолбатаххына атынан тэбистэрэн кэбииэхпит дии дии тула сүүрдэ сылдьыбыттарыгар да улаханнык уолуйбатах чаллаайы баҕа курдук тэпсэн аатын ылаары атынан сүүрдэн кэлбитин аҥаар илиитинэн аттыын баҕастыын илгэн кэбиспитэ диэни кытта тэҥнии тутуохха сөп бороҕон уустарын төрүччүттэрэ бэрт ууһун төрдө бэрт хара хоро ууһун тарбыах тиис өнөр өлтөх ууһун дьабака дьуотту ону тэҥэ сынаах уонна бэс бары биир төрүттээхтэрэ биир дьон биис буолаллара боло с и с номохторго бэрт хара олус дьадаҥыта хаһан да сүөһү баайа суоҕа сэһэргэнэр оҕунан ытан тыа кыылын бултуура тириилэриттэн таҥас оҥостунара эттэрин аһылык оностунара кэпсэнэр предания мифы и легенды с сорох номохторго сынаах абыйыкаан тарбыах тиис баһылыктаах хоролор бороҕон бухатыыра бэрт хараны кытта бииргэ олорбуттара диэн суруллар майаҕатта сынаах абыйыкаан иитиэх уола диэн эмиэ баар кэлин бэрт хара тыгын уолаттара эспит хоролорун ситиһээччи буолар онтон худяков суруйарынан бэрт хараны өлүөнэ өрүс биэрэгэр саҥа төрөөбүт оҕону булан ылан лөгөй оҕонньорго атыылаабыттар носов м м с бүлүү сахаларын ортотугар тарҕаммыт номоҕунан майаҕатта төрдө бүрээт эбит кини ийэтин кытта кэлбит уонна тыаҕа олорбут оҕо аата бөрө бөрөкөөт этэ хара бииһиттэн ууһуттан төрүттээҕэ диэн эмиэ буолар ксенофонтов г в с а а борисов туоһулуурунан арай нөөрүктээйи буолаһыгар соҕотох ынахтаах берт кара диэн киһи бэлиэтэнэ сылдьар эбит бэрт хара нам киһитэ диэн эмиэ баар тыгыҥҥа сулууспалаабыт боотур ууһун боотура диэн эмиэ этиллэ сылдьар эллэйаада с бороҕон улууһун бэрт хара туһунан номохторо боотур ууһун бөрө бөтүҥнэрин туһунан номохторугар олус майгынныыр холобур бөтүҥ нэһилиэгин өбүгэлэринэн бырааттыы тиэтэйбит боотур уонна бэрт хара ааттаналлар борисов а а с бороҕоннор этэллэринэн бэрт хара тиэтэйбэт баатыр диэн бырааттаах эбит эллэйаада с дьаһаах төлөөччүлар кинигэлэригэр бороҕон сис баайдара лөгөй тойон уонна өнөкүй баай бөтүҥ буолаһыгар сылдьаллар петухова з и васильев ю и с илин хаҥалас улууһугар баар хара нэһилиэгин төрдө диэн эмиэ суруллубут эллэйаада с тыгын кэмигэр хара уол бүлүүгэ олорбута диэн эмиэ баар эллэйаада с хоту улууска олохтоох огдоомо ийэлээх булдунан иитиллэн олорбут бухатыыр киһи этэ диэн эмиэ этиллибит сэһэн боло с нуучча докумуонугар киирбэтэҕин нуучча кэлиэн иннинэ аммаҕа тоҥус бухатыыра күөн көрсөн биитэр наахара бөгүл бөҕө ураһатын аттыгар охторон боло с тыгын уолаттара утуйа сыттаҕына уоран өлөрбүттэрэ эллэйаада с диэн эмиэ кэпсэнэринэн быһаарыахха сөп курдук нуучча кэлбитин кэннэ тыгыны кыайан кыргыбыттарыттан уолуйан хоту бэйэтин дойдутугар күрээбитэ диэн эмиэ баар ол аата саха өйдүүрүнэн бэрт хара өлбөтөх кини хоту туундараҕа нууччалары кытта кыргыһа сылдьар эбит дьэллик өрө туруутун кэнниттэн саха боотурдара хоту куотан нууччаларга өргө диэри өрөлөспүт дьүкээбил эбээн хоһууннарын кытта бииргэ сылдьыспыттара биллэр тыгын нууччалары кытта сэриилэспитигэр суон бэрэбинэни сүгэн баран өлүөнэ өрүһү кыайан туораабакка тула сүүрэ сылдьыбыта диэн эмиэ сэһэн буолар тыгын ол иһин нууччаҕа кыаттарбыта дэнэр өл тиити силистиин баҕастыын түөрэ тардан ылан ону сүгэ сылдьан өстөөхтөрүн кытта киирсэрэ кэпсээҥҥэ киирбит эллэйаада с бу маннык герой нуучча былинатыгар эмиэ баар дуб маһы тоҕо тардан ылан көс өстөөхтөрү печенегтары үрүө тараа ыспыт герой кинээс остуолугар ыҥырыллан баран умнуллан хаалан муннукка киирэн кыбыллын олорбута ылланар соннук майаҕатта эмиэ тыгын остуолугар ыҥырыллан баран умнуллан олбуор таһыгар олорбута кэпсэнэр аны туран уон сороҕор сүүрбэ сааһыгар диэри быйыттыман уол босхоҥ буола сылдьыбыта ийэтэ салаасканан тарда сылдьыбыта кэпсээннэ киирбит нуучча былинатын геройа ылдьаа муромец эмиэ оҕо сааһыгар босхоҥ этэ диэн кэпсэнэр гавриил георгиевич макаров саха асср наукатын үтүөлээх диэйэтэлэ историческай наука кандидаата профессор г г макаров научнай чинчийэр уонна научно популярнай үлэ ааптара бу үлэлэригэр аан бастаан п а ойуунускай м к аммосов и н барахов уонна да атыттар оруоллара арыллар сүрүн үлэлэрэ образование якутской асср байкалов герой гражданской войны октябрь в якутии икки чаастаах северо восток россии в гг северо восток россии в гг г г макаров үрдүк судаарыстыбаннай наҕараадаларга тиксибитэ саха асср науукатын үтүөлээх диэйэтэлэ сс аҕа дойду улуу сэриитин кэмигэр үлэҕэ килбиэнин иһин за доблестный труд в ознаменование летия со дня рождения в и ленина мэтээллэринэн сасср уонна рсфср үрдүкү сэбиэттэрин президиумнарын бочуоттаах граматаларынан нам уонна чурапчы улуустарын бочуоттаах гражданина мас арыыта үүнээйиттэн ылыллар арыы триглицерид мас арыыта үксүн үүнээйи аһыттан уонна сиэмэтиттэн ылыллар триглицеридтар уонна жирнай кислотаалар булкаастара буолар мас арыыта үксүн көннөрү температуураҕа убаҕас буолар ыраастамматах рафинацияны ааспатах арыы ылыллыбыт үүнээйитин амтана амтаннаах уонна сыта сыттаах буолар мас арыытын туохха туттулларынан техническэй уонна пищевой арыыларга араараллар ханнык эрэ бөлөххө киириитин арыыны туохха туһанаары оҥороллоруттан тутулуктаах остуолга туттуллар арыылар подсолнух олива соя лүөн маак буук эриэхэ хартыыһа кунжут араахис арыылара сорох мас арыылара национальнай ас астааһыҥҥа улахан суолталаахтар холобур грецкэй эриэхэ арыыта средиземноморскай дойдулар астарыгар киэҥник туттуллар парфюмерно косметическай промышленнаска биологическай оттук оҥоруутугар араас лаахтары кырааскалары уонна пропиткалары оҥорорго туттуллар мас арыытын сүрүн туттуллар эйгэтэ аска морох арыылар холобур рапс тунг кокос арыылара элбэхтик техническэй сыалга туттулаллар моонньоҕон сэппэрээк харатыҥы кугас отонноох үүнээйи саха сиригэр хара кыталык диэн киһи бэйэтэ үүннэрэн таһаарбыт көрүҥэ киэҥник биллэр европаҕа хотугу америкаҕа уонна азияҕа сибииргэ тарҕаммыт көрүҥ моонньоҕону күһүөрү атырдьах ыйын иккис аҥарыттан саҕалаан аа сиппитин көрөн хомуйаллар отону сыыыттан ыраастаан саамай бөдөҥнерүн уонна буспуттарын оох үрдүгэр кылгас кэмҥэ хатараллар сотору сотору сэрэнэн эргитэн биэрэллэр бүтүн алдьамматах сэбирдэхтэрин күлүккэ салгыннаах сиргэ куурдуллар отонугар араас элбэх витамин баара биллэр ученайдар этэллэринэн киин улуустартан хоту диэки баран истэх аайы витаминын эгэлгэтэ элбээн иэр диэн моонньоҕон отонун витамин тиийбэтигэр хаан аҕыйааыныгар аппетиты көбүтэргэ ииктэтэргэ сөтөлгө тымныйан ыалдьыыга тутталлар отонун үксүн көөнньөрөн үс улахан ньуоска отону ыстакаан ууга ыстакаан аҥаардыытынан күҥҥэ үстэ иэллэр онтон отон уутун куртах бааын эмтэнэргэ туаналлар сэбирдэҕэ эмиэ үгүс с уонна в витаминнардаах отону көөнньөрөн тиритиннэрэр ииктэтэр наадаҕа диатезка ревматизмҥа подаграҕа туттуллар боҕуруоскай окко холбоон чэбдигирдэр витаминнаах чэй оҥоруохха сөп сэбирдэҕин кытта үнүгэин водкаҕа настойка оҥорон хааппыланы хойуу хаайтарыытыгар солотуохаҕа хаан аҕыйаатаҕына ииллэр алексей петрович васильев мордьоноохоп сс сахаҕа биллибит күүстээх киһи хапсаҕайга сасср спордун маастара кини с үөһээ бүлүү мэйигэр далыр күүлэтигэр чымырдаат диэн күөлгэ төрөөбүт ортону үрдүнэн уҥуохтаах толору эттээх сииннээх киилэ ыйааһыннаах саха бухатыыра дьон ахтыыларыттан көрдөххө сыгынньах көрүҥэ боруонсаттан кутуллубут курдуга утарылаһааччыларыттан ордук көрүҥнээҕэ үһү оччотооҕуга дьоҥҥо тэҥэ суох күүстээҕин быһыйын туһунан сурах кэпсээн хас да оройуоҥҥа тарҕаммыта ол саҕана нэһилиэктэр күүстээх да быһый да киһилэринэн күрэхтэһэр кэмнэрэ этэ улууска аатырар киһи туһунан ким төһө кэпсиир дьоҕурунан сэһэннэрэ тарҕанара а п васильев дьон кэпсээнигэр сэһэнигэр киирбит нэһилиэк билигин далыр нэһилиэгэ киэн туттар киһитэ этэ үөһээ бүлүү өҥ буоруттан ср үөһээ бүлүү оройуона муниц тэриллии дьаһалтата үөһээ бүлүүтээҕи кыраайы үөрэтэр салаата хомуйан оҥордулар о д федорова г а саввинова дьокуускай с муус устар сааскы ый ый муус устар сону устар ый саас лаппа кимэн киирэр күн үөһэ күөрэйэр халлаан күп күөҕүнэн унаарар ол эрээри киэһэнэн дьыбарсыйар түүнүн тымныйар дьыл оҕуһун көҥдөй көхсө тураах кэлиитигэр муус устар тохсус күнүгэр сууллар бу күннэргэ тураахтар халлаан күөх урсунунан көппөхтүүллэр кинилэр төттөрү таары көтө көтө бокуойа суох дааҕырҕастахтарына сотору кэминэн күн дьыл көнөр хатааһына суох саас буолар оттон саҥата иҥэтэ суох соҥуоран сырыттахтарына хатааһыннаах тымныы сааһы күүтэллэр барабыай ыраас күҥҥэ саҥата иҥэтэ аҕыйаан ах бардаҕына хаары дуу ардаҕы дуу биттииллэр эһэ уонна моҕотой биир тыыннаахтар биир кэмҥэ эһэ арҕаҕыттан моҕотой хо роонуттан тахсаллар моҕотой хороонуттан хойутаан таҕыстаҕына хатааһыннаах тымныы саас буолар муус устарга соҕуруу кыстаабыт көтөрдөр кэлэллэр ый иккис аҥаарыгар сылгы чыычааҕа сар элиэ хоҥор хаас хомурах туруйата чиибистэр ырыаһыт чыычаахтар кэлэллэр ый бүтүүтүгэр бастакы көҕөнү көрөллөр өскөтүн хаар эрдэ уулуннаҕына үчүгэй сайын үүнэр былыттар сырдык халлаан күөҕэ буоллах тарына сылаас уонна ардахтаах күнүһүн итии түүнүн тымныы буоллаҕына үчүгэй күн дьыл үүнэр киристиэп ыйа куччугуй кулун тутар сойуо ыйа сынньалаҥ ыйа чыычаах ыйа былыргы сибиир запискаларыгар суруллубутунан мымах красноярскай остуруогу олохтообут уонна өлүөнэ устун айаннаабыт диэн калашников диэн ааттаах саха архивиһын кинигэтигэр этиллибит страленберг санаатынан сахалары орто өлүөнэҕэ дэҥси дархан тегин аҕалбыт саха үһүйээннэригэр мымах аата көстүбэт ол оннугар үһүйээннэргэ барыларыгар хаһаахтар саха сирин сэриилээн ылар кэмнэринээҕи сахалар баһылыктарынан тыгын буолар мымах тыгын курдук тоһуурга түбэһэн нуучча кириэппэһигэр өлөр үһүйээннэргэ тыгын мымах курдук бүтүн сахалар сэриилэринэн дьокуускай остуруогун төгүрүйүүтүнэн салайар воевода п головин өһүөнүттэн дьокуускай остуруогар мымаҕы аччыктатан өлөрбүт онон хаайыыга мымах аатын түһэн биэрбэтэх уонна геройдуу өлбүт кини нуучча челобитнайдарыгар мымак диэн ааттаммыт ол эрэн петр бекетов кини аатын мамык диэн суруйар эбит тыгын уонна нам улууһун тойоно мымах биир киһи буолуон сөп диэн саха лингвиһа новгородов этэрэ кини санаатынан мымах диэн буортуламмыт мамык баһылык тойон оттон тыгын диэн тылы түүрдүү тегин принц диэн тылы кытта ситимниэххэ сөп оччоҕуна тойон мымак диэни тыгын мымак диээххэ сөп татьяна ивановна мыреева п а ойуунускай аатынан саха академическай театрын артыыһа саха театрыгар бастакыннан джульеттаны оонньообут иккис ситиһиитэ сыллаахха суорун омоллоон күкүр ууһугар күннэй оруолун толоруута буолбута үчүгэй куоластаах буолан м н жирков уонна г литинскэй ньургун боотур олоҥхолоругар бастакынан кыыс кыскыйдаан партиятын толорбута сыллаахха г григорян сир симэҕэ опереттатыгар татыйык партиятын толорбута т и мыреева ситиһиилээхтик зербинетта плутни скапена ж б мольер сыгый кырынаастыыр и избеков айыы куо кыһыл ойуун п ойуунускай дездемона отелло в шекспир аттене пуночка тундры и бочкарев балбаара ини бии с ефремов мылгун ойоҕо хаарыан хампа күөх кытылым ч айтматов шин добрый человек из сычуани б брехт иэйэхсит бүдүрүйбүт алампа сыллаахха амма аччыгыйа сааскы кэм даарыйа эмээхсини оонньообута нам саха сирин улууһа баылык альберт иннокентьевич ильин улуус өлүөнэ өрүс ортотун диэккиннэн икки өттүнэн тайаан сытар улууска икки эркээйи сир баар белоозерскай уонна харбаайы белоозерскай төрүттэммит сыла иэнэ кв км харбаайы төрүттэммит сыла иэнэ кв км улууска кэҥкэмэ диэн оҕо экологическай парката баар улуус киинэ саха сирин киинин дьокуускайы кытта оҥоһуулаах асфальт суолунан холбонон турар өрүс үрдүгэр олорор нэһилиэктэр сайын таһаҕастарын уу суолунан таһаллар биирдиилээн хаһаайыстыбалар мотуоркалаах буолаллар эдуард карлович пекарскай байаҕантай киһитэ п е готовцев с суруйбутугар олоҕуран нам омоҕой сиэнэ аан эрэһэ ойуун уола этэ диэбит сэһэн боло с итиннэ дьүөрэлэтэн суруйбут омоҕой баайы кытта кэлсибит аан эрэһэ ойуун диэн баарыттан нам диэн төрүөн кинилэр билиҥҥи нам сиригэр олохсуйаллар историк василий николаевич иванов сыллааҕы биэрэпис матырыйаалларын үөрэтэ сылдьан нам буолаһыгар нам уолаттара ибей намов уонна мымах намов диэннэр баалларын булбут мымах диэн кинээс олоро сылдьыбыт кини аҕата нам диэн ааттаах киһи эбит филолог ньургун михайлович иванов быһаарыытынан нам диэн аат монгол тылыттан төрүттээх намыһах намтал чуумпу холку намыын диэн суолталаах багдарыын сүлбэ онтон сиэттэрэн нам оҕонньору дьоно холкутун намыынын бэлиэтээн хайҕаан итинник ааттаабыт буолуохтарын сөп диэбитэ намтан төрүттээх биллэр дьон нам улууһуттан тахсыбыт талааннаах дьон худуоһунньуктар е м шапошников е с сивцев в с парников в в петров а е евстафьев е н винокурова а и лукин самодеятельнай композитор винокуров захар порфирьевич василий васильевич никифоров күлүмнүүр саха сирин уһулуччулаах общественнай политическэй диэйэтэлэ краевед учуонай суруйааччы публицист сахалар сойуустарын салайааччыта саха сиригэр земствоны киллэрии көҕүлээччитэ уонна тэрийээччитэ василий васильевич никифоров с ыам ыйын күнүгэр с и саха уокуругун дүпсүн улууһугар билиҥҥи уус алдан улууһугар сэниэ дьиэ кэргэҥҥэ төрөөбүтэ аҕата баһылай никииппэрэп дьокуускайдааҕы уезднай училищаҕа үөрэммит киһи с сыллар бүтүүлэригэр дүпсү улууһун суруксута эбит бэйэтин төрдө арҕаа хаҥалас улууһа с хас да нэһилиэк ревизские сказки дэнэр дөкүмүөнүн сатабыллаахтык оҥорон куортугунан наҕараадаламмыт оҕолорун уол кыыс үөрэхтээх дьон оҥороору дьиэтигэр оскуола арыйан үөрэттэрбит онно көскө сылдьар аҕабыыт учууталлаабыт ол гынан баран уола василий ахтарынан арыгыннан үлүһүйэр таҥара үлэһиттэрин кытта куомуннаһан бэйэтэ арыгыһыт буолан хаалбыт онон уола үстээҕэр өлбүт василийы сыллаахха улуус суруксута даниил федорович охлопков иитэ ылбыт василий бастакы учууталынан политсыылынайдар н п странден п д ермолов д а юрасов уонна п п подбельскай этилэр сыллаахтан охлопков уолун үөрэттэрээри страндены бэйэтин дьиэтигэр олордор сыллаахха охлопков уолу нецветова диэн странден билэр дьахтарыгар дьокуускайга олохтуур нецветова бэлэмнээбитин кэннэ сыллаахха уол дьокуускайга эр дьон прогимназиятыгар киирбит онтун с бүтэрбит учууталын странден дьиэтигэр нам улууһугар көскө сылдьар медик устудьуон а а сиповичтыын билсэр доҕотторун а а афанасьевтыын уонна в п поповтуун киниэхэ дьону эмтииригэр нэһилиэктэри кэрийэригэр көмөлөһөллөр бу сылдьан медицинанан үлүһүйэллэр уонна бары бэйэлэрин улуустарыгар балачча өр кэмҥэ фельдшер үлэтин толороллор үөрэнэ сылдьан кэлин бииргэ үлэлэспит дьонун кытта бырааттыы илья федор иосиф поповтары п а уонна м а афанасьевтары п н сокольниковы в я слепцовы е д николаев онтон биллиилээх общественнай диэйэтэл е д николаевтыын билсэр оскуоланы бүтэрэр сылыгар ииппит аҕата дьадайан хаалан гимназия дириэктэрэ көҥүлүнэн тохсунньуга төрөөбүт улууһугар суруксуттуу тахсар сайын бэс ыйыгар алта кылаастаах прогимназияны бүтэрэр уонна салгыы үлэлиир бу кэмҥэ көскө сылдьар папий павлович подбельскайы кытта билсэр кини көҕүлээһининэн табаарыстарын кытта дүпсүҥҥэ уонна мэҥэҕэ саха сиригэр бастакы библиотекалары арыйар егор дмитриевич николаев сахаҕа биллибит аата улахан дьөгүөрдээн сахалар бэйэлэрин бэйэлэрэ салайыныыларын туруорсубут степной думаны сөргүтэ сатаабыт земство институутун саха сиригэр киллэриини туруорсубут саха сиригэр холуобунай көскө ыытыы суох буоларыгар кылаатын киллэрбит киһи боотур уус улууһун кулубата саха уһулуччулаах киһитэ күлүмнүүр учууталынан билинэр киһитэ саха өрөбөлүссүйэниэрэ урсик үөлээннээҕэ дьокуускайга прогимназияҕа үөрэнэр кэмигэр политсыылынайдары кытары бодоруспут егор дмитриевич сыллаахха санкт петербург куоракка үрдүк үөрэҕи ылан дойдутугар эргиллэн кэлбит ол эрээри ханнык идэни ылбыта ыйыллыбатах кини маҥнай боотур уус улууһугар суруксутунан дьохсоҕон нэһилиэгэр кинээһинэн салгыы улуус кулубатынан ананан үлэлээбит е д николаев улууһун кыра кыаммат дьонугар ыарахан туһээннэри сарбыйтаран тэҥ быраабы биэрэр туһугар туруулаһан саха сирин оччотооҕу үрдүкү салалтатын ааһа түһэн ыраахтааҕыга тиийэ араас үҥсүүлэри көрдөһүүлэри дьаныһан туран суруйбут желательно привлечение самого общества к заботам о своих общественных нуждах как по хозяйственной части так и по другим делам народного благосостояния такое участие может повлиять на население благотворно возбудить в нем общественную самостоятельность и приучить инородцев к их гражданским обязанностям диэбит ол кэнниттэн суругар олохтоох былаас уорганнарын сүрүн хайысхаларын ааттаабыт уопсастыба сайдыытын хааччыйыы олохтоох оҥорон таһаарыыны сайыннарыы ас үөл доруобуйа харыстабыла уонна үөрэхтээһин бу маны чинчийээччи степанова с в земство идиэйэлэриттэн ылбыт диир күлүмнүүрдүүн кэпсэтэригэр е д николаев степной дууманы сөргүтэ сатыырын туһунан этэрэ диэн п с троев суруйбуттаах бу да кэнниттэн е д николаев хаста да сахалар земствоҕа көһүөхтээхтэрин туһунан суруктары үрдүкү сололоох тойотторго суруйбута биллэр ол санаалара төһө да өйөбүлү ылбатахтарын иһин бар дьон олоҕо тупсарын туһугар үлэтин тохтоппотоҕо саха сиригэр кэлбит народниктары кытта билсэрэ сибиир областниктарын баһылыга н м ядринцев болҕомтотун бэйэтигэр тарпыта да ону туоһулуур ол кэмнээҕи былаас чиновниктара итини биллэн турар сөбүлээбэтэхтэрэ онон е д николаев олоҕор куттал суоһаабытын билэн сыллаахха бэйэтэ олохтон эрдэ барар хомолтолоох быһаарыыны ылар золотарев николай гаврилович николай якутскай саха норуодунай суруйааччыта сылтан ссрс суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ үөһээ бүлүү улууһун харбалаах нэһилиэгэр сыл сэтинньи күнүгэр дьадаҥы дьиэ кэргэҥҥэ төрөөбүт с үөһээ бүлүүтээҕи начаалынай оскуоланы бүтэрэн баран бүлүү куоратын с сүһүөх оскуолатыгар үөрэммитэ с владивостокка барбыта уонна онно сыллаахха орто хамаанда састаабын оскуолатын бүтэрэн баран сыллаахха дылы пограничниктаабыт сыл алтынньытыттан пропагандиһынан уонна лиэктэр быһыытынан молдавияҕа үлэлээбит онтон саха сирин обкомугар үлэлээбит сылтан сскп чилиэнэ суруйуутун сылтан молдавияҕа сылдьан саҕалаабыт уочаркалара уонна кэпсээннэрэ нууччалыы уонна молдавскай тылынан хаһыаттарга тахсыталаабыттара аҕа дойду улуу сэриитин кэмнэригэр суруйааччы саллааттар күннээҕи олохторун көрдөрөр уочаркалары уонна кэпсээннэри бэчээттэппитэ с төлкө арамаан бастакы кинигэтэ бэчээттэммитэ бу кинигэҕэ өрөбөлүүссүйэ иннинээҕи саха сирин олоҕун ойуулаабыта с сэрии кэннинээҕи саха суруйааччыларын бөдөҥ айымньыларыттан биирдэстэрэ көмүстээх үрүйэ сэһэнэ тахсыбыта лев габышев сценарийынан таджикфильм киностудия көмүстээх үрүйэ диэн н якутскай сэһэнинэн тайна предков диэн ааттаах уус уран киинэни устубута н якутскай бастакынан саха алмааһын булуу уонна хостооһун туһунан уус уран айымньыны суруйбута алмааһы көрдөөччүлэр алмаас уонна таптал маҥнайгы хамнас сэһэннэрэ с сылларга тиэмэ итиитинэ суруллубуттара бүтэһик сылларга суруйбут улахан айымньыларынан илин уонна арҕаа автобиографическай уонна адаҕа сүтүк арамааннара буолаллар кыра ааҕааччылар уонна оскуола оҕолоро н якутскай бастакы ытыы дьүкээбил уоттара сир кыыһа тоҕус муора улаҕатынан хотой доҕоро уонна да атын кэпсээннэри сөбүлүүллэр семен андреевич новгородов саха бастакы учуонай лингвииһэ саха норуотун үөрэхтээһиҥҥэ сүҥкэн оруоллаах киһи сахалыы маассабай суругу бичиги айбыт киһи семен андреевич новгородов олунньу күнүгэр сыллаахха боотуруускай улуус с хатылы нэһилиэгэр билигин чурапчы улууһун болтоҥо нэһилиэгэ төрөөбүтэ аҕата андрей александрович новгородов с к дмитриев этиитинэн дьадаҥы төрүттээх эрээри кэлин байан сэниэ ыал ахсааныгар киирбит киһи эбит сүөһүтүн ахсаана сүүскэ тиийэр эбит дьиэтигэр икки хамначчыттаах биир кэлэн үлэлиир үлэһиттээх эбит а а новгородов син нууччалыы ааҕар эбит онон уолун сэмэни кыра эрдэҕинэ таҥара кинигэлэрин ааҕарга үөрэппит нэһилиэгэр олорор псалом ааҕааччы андрей винокуров арифметика түөрт дьайыытыгар уонна кыра тиэкистэри нууччалыыттан сахалыы тылбаастыырга үөрэппит үөрэҕин политссыылынай и т цыпенко чурапчыга арыйбыт оскуолатыгар салҕаабыт училищеҕа үөрэнэр сылларыгар элбэхтик кинигэ ааҕар в м ионов тутар политсыылынайдар бибилэтиэкэлэрин туһанар ионов новгородов кэлин бэйэтэ этэринэн нэдиэлэҕэ уонча кинигэни ааҕарыгар талан биэрэр эбит бу сылларга сэмэн новгородов үөрэнээччилэр уопсастыбаннай олохторугар кыттар куруһуоктарга сылдьар бу сыллартан саха уус уран айымньыларын хомуйар сурунан ылар буолар саха саҥата диэн бастакы сахалыы общественнай политическай уонна уус уран сурунаалы тэрийэргэ көмөлөһөр хас да норуот ырыаларын бэчээттэтэр бу сурунаал сс тахса сылдьыбыта училищатын ситиһиилээхтик бүтэрэн баран биир сыл еловскай начальнай оскуолаҕа уонна бүлүүтээҕи түөрт кылаастаах училищаҕа үлэлиир сыллаахха петербуурга барар уонна петербуурдааҕы университет илиҥҥи факультетын арабско персидско турецкай разрядыгар киирэр икки ыйынан сыл ахсынньытыгар саастаах устудьуон бүтүн россиятааҕы норуот учууталларын сийиэһигэр кыттар дакылаат ааҕар краткие сведения об якутах их школы и их право на образование бу дакылаатыгар оҕолор сахалыы үөрэниэхтэрин сөптөөх саха национальнай оскуолатын арыйыы туһунан этэр сахалыы учебниктары таһаарыыны үбүлээһин наадатын этэр биир сыл буолан баран үөрэнэр факультетын монголо манчжуро турецкай разрядыгар көһөр дойду кырдьаҕас университетыгар нуучча тылын үөрэтэр науукатын маннык уһулуччулаах дьонугар үөрэммитэ профессор кэлин ссрс ан академига л в щерба профессор кэлин ссрс ан академига а н самойлович академик в л котвич профессор кэлин ссрс ан чилиэн корреспондена и а бодуэн де куртенэ профессор е д поливанов уо д а бу сыллартан саҕалаан саха тылын дириҥник чинчийэр саха фольклорун түөлбэ тылын үөрэтэр саха тылын атын түүр тылларын монгол тылын кытта тэҥниир о д а үлэ арааһын ыытар сылга университеты ситиһиилээхтик бүтэрэн баран илиҥҥи тыллары чинчийэр институт монгольскай разрядыгар үлэҕэ киирэр монгол тылын дириҥэтэн үөрэтэр онтон илиҥҥи уонна арҕааҥҥы литература уонна тыл историятын тэҥнээн үөрэтэр научнай чинчийэр институкка научнай үлэһитинэн киирэр э к пекарскай саха тылын тылдьытын оҥоруутугар бэрт элбэҕи көмөлөһөр үлэлиир устудьуоннуур кэмнэригэр бүтүн арассыыйатааҕы народнай учууталлар сийиэстэригэр кыттыыны ылар сийиэс үрдүк трибунатыттан саха национальнай оскуолатын арыйыы наадатын туһунан тыл этэр оччолорго бу олус хорсун туруорсуу этэ с а новгородов сахалыы сурук бичик төһө кыалларынан дьон ылынарыгар судургу буолуохтаах диэн санаанан салайтаран тылы таба суруйууга уонна сурук бэлиэтигэр кэккэ уларытыылары киллэрэр ол быһыытьшан сахалыы суруйарга ханнык да сурук бэлиэтин туруорбакка улахан буукубаны туттубакка хайдах саҥарарыҥ курдук суруй диэн сүрүн бириинсиби олохтуур оччотооҕу кэмҥэ бу сөптөөх быһаарыныы этэ эмиэ бу кэмнэ с а новгородов в м ионов оҥорбут буукубаарын төрдүттэн уларытарга тупсарарга ылсан үлэлиир уонна сыл балаҕан ыйыгар сахалыы сурук бичик диэн букубаары латыын алпабыытынан бэчээттэтэн таһаарар бу буукубаар историческай суолталаах диэххэ сөп төрөөбүт тылы оскуолаҕа үөрэтиигэ олук уурбута саҥа букубаары туһанан бүлүү өлүөхүмэ оскуолаларыгар саха тылын үөрэтии саҕаламмыта норуоттар икки ардыларынааҕы сыһыан диэн аан дойду таһымыгар атыы эргиэн уп харчы уонна олох уйгутун тоһумун оцорон таһаарыы салайар тутул хайысхатын быһаарар тумсуу суут сокуон ей санаа сэрии эйэ эйэлээх олох сыһыанын табан туһанныы омук олоххо ситиһиитин таһымын кэрдэрэр биллэлэр аналлаах онтон да атын хайысхалар икки ардыларыгар сыһыаннары холбоон кэрдэруу аттанар норуоттар икки ардыларынааҕы сыһыан уратыта диэн биир дьаһайар уонна салайар тутула суоҕа норуоттар икки ардыларынааҕы сыһыан араас таһымца элбэх хайысханан сайдар толуктаах ол иһин норуоттар икки ардыларынааҕы сыһыан сайдарыгар куутуллубэтэх тубэлтэлэр уонна биирдиилээн дьоннор ейдере санаалара дьайыан сеп норуоттар икки ардыларыларынааҕы сыһыан аан дойду таһымыгар эбэтэр чопчу тыырыллыбыт сиргэ элбэх уонна биирдиилээн себулэһиилэргэ олоҕуран тэриллэр араас дьайар кууһунэн буолаллар дойдулар икки ардыларыгар атыы эргиэн олох уйгутун тоһумун оцорон таһаарааччылар салайар тутул хайысхатын быһаарар тумсуулэр олохтоох нэһилиэнньэ санаата уонна олоххо уһулуччу кэруулээх эйгэ дьоно сэргэтэ норуоттар икки ардыларынааҕы сыһыаны икки ацы араарыахха сеп утары турсуу уонна доҕордуу сыһыаннарга норуоттар икки ардыларынааҕы сыһыан тирэҕинэн буолар норуоттар икки ардыларынааҕы эбэтэр ессе атыннык эттэххэ аан дойду салайар тутулун быһаарар куус мировая политика аан дойду салайар тутулун быһаарар мировая политика кууһунэн ааттанар аан дойду эйгэтигэр аналлаах быһаарыныылары бэлэмниир ылынар уонна олоххо киллэрэр ситимин быспакка оцоһуллар дьайыы аныгы аан дойду салайар тутулун быһаарыыга араас элбэх кыттааччы баар ол гынан баран билиццэ диэри баһыйар ейдебулунэн аан дойду салайар тутулун быһаарыы сурун кыттааччыларынан биирдиилээн дойдулар уонна хас да дойду кыттыспыт тумсуулэрэ буолаллар ол да буоллар бугуццу куццэ норуоттар икки ардыларын сыһыаннаһыыларыгар кыттааччы ахсаана элбии турара саарбаҕа суох кестуу курдук сыаналанар норуоттар икки ардыларынааҕы сыһыаннаһыыга сурун оонньооччунан аан дойду тэрилтэлэрэ буолаллар аан дойду тэрилтэлэрэ угэс курдук дойдулар икки ардыларынааҕы эбэтэр дойдуну салайар тэрилтэлэр икки ардыларынааҕы тэрилтэлэргэ уонна дойдуну салайыыга сыһыана суох тэрилтэлэр икки ардыларынааҕы сыһыаны олохтуур тэрилтэлэргэ арахсаллар дойдулар икки ардыларынааҕы эбэтэр дойдуну салайар тэрилтэлэр икки ардыларынааҕы тэрилтэлэр сыһыаннаһыылара дойдулар икки ардыларыгар туһэриллибит анал кэпсэтиигэ олоҕурбут чопчу сыаллаах соруктаах дьайар хамсатыылаах уонна ситимин быспакка улэлиир тэрилтэлээх олоҕун булбут холбоһуулар буолаллар дойдулар салалталарын икки ардыларынааҕы сыһыан дойду тутулун быһаарар хайысхалара ыараан иһииитэ уонна аан дойду таһымыгар сыһыаннары дьаарыстааһын тирээн кэлбитин көстүүтэ дойдуну салайыыга сыһыана суох тэрилтэлэр олохтонууларыгар тиэрдибитэ дойдуну салайыыга сыһыана суох тэрилтэлэр ис саланыылара дойдуну салайар тэрилтэлэр киэннэринээҕэр уустук туруктаах книнлэр толору дойдуну салайыыга сыһыана суох тэрилтэлэр буолуохтарын сөп эбэтэр буккуллубут ис туруктаах буолуохтарын эмиэ сеп ол эбэтэр кинилэр истэригэр киириэхтэрин сеп дойдуну салайар тэрилтэлэр олохтоох нэһилиэнньэ тэрилтэлэрэ уонна олору таһынан биирдиилээн дьон аан дойду тэрилтэлэрэ норуоттар икки ардыларынааҕы сыһыан туллубат тутаах суһуехтэрэ буолалларын быһыытынан дойдуну салайар тэрилтэлэр икки ардыларынааҕы сыһыаннаһыыларга тус бэйэлэрин ааттарыттан эбэтэр бу тэрилтэҕэ киирэр дойдулар ааттарыттан кыттыахтарын сеп аан дойду тэрилтэлэрин ахсаана кун туун уксуу турар аан дойду тэрилтэлэрэ норуоттар икки ардыларынааҕы сыһыан араас еруттэрин хабаллар маннык тэрилтэлэр атыы эргиэн уонна олох уйгутун тоһумун оцорон таһаарыы салайар тутул хайысхатын быһаарар омук олоххо ситиһиитин таһымын кэрдэрэр биллэлэр норуотттар сыбыаннаһыыларын быһаарыы эйгэтигэр тэриллэллэр уонна бэйэлэрин истжригэр тус туһунан торумаах суоллаах истээх буолаллар холобур быһыытынан маннык аан дойду тэрилтэлэрин ааттаталыахха сөп чопчу тыырыллыбыт сир тэрилтэлэрэ атыы эргиэн үп харчы тэрилтэлэрэ олох уйгутун тоһумун оҥорон таһаарыы тэрилтэлэрэ салайар тутул хайысхатын сүнньүн быһаарар уонна атыы эргиэн үп харчы олох уйгутун тоһумун оҥорон таһаарыы торумун тэлэр тэрилтэлэр биир идэлээхтэр тэрилтэлэрэ көҥүл санаа тэрилтэлэрэ эбэтэр демократическай тэрилтэлэр ньурба саха сирин улууһа улуус киинэ ньурба куората нэһилиэнньэтэ тыһыынча киһи сыллаах ааҕыыннан сирин иэнэ тыһыынча кв км эбэтэр саха сирин алта уон гыммыт биирэ нэһилиэнньэтин чиҥэ кв км киһи улууска нэһилиэк нэһилиэнньэлээх пуун киирэр уонна накын диэн вахтаннан олорор бөһүөлэктэрэ сыллаах биэрэпис түмүгүнэн сахалар нууччалар эбээннэр эбэҥкилэр атын омуктар олохтоохтор орто саастара сыл орто оскуолата ньурба улууһун климата саха сирин киин намталын арҕаа өттүгэр тайаан сытарынан сибээстээн тосту континентальнай уонна климат сымнаһыар курдааһыныгар киирсэр ол курдук киин саха сиригэр курдук уһун тымныы кыһыннаах кылгас сылаас сайыннаах салгын сыллааҕы орто температурата кыраадыс тымныы ыйдааҕы орто температура саамай тымныыта тохсунньу ыйга кыраадыска уһук хоту өртүгэр кыраадыска тиийэр саамай сылаас ый от ыйа ыйдааҕы орто температура кыраадыска тиийэр саамай муҥутуур тымныы ахсынньы тохсунньу олунньу ыйдарга түһэр уонна кыраадыска тиийэ намтыан сөп сайыҥҥы кэмҥэ муҥутаан кыраадыска тиийэ итийэр ньурба улууһугар сөҥүү түһүүтэ аҕыйах үксүгэр сааһа сайына кураан буолар сыллааҕы түһэр сөҥүү суумата мм сөҥүү үгүс өттө дьыл сылаас кэмигэр сайын уонна күһүн түһэр саамай элбэх сөҥүү улуус хоту уонна уһук соҕуруу өттүгэр түһэр хаар орто халыҥа см иосафат петрович огрызко биллиилээх польша көҥүл иһин охсуһуутун деятелэ белоруссия дворянина петербурга польскай хаһыат таһаарааччыта бэйэтин кэмигэр өрөбөлүүссүйэ оҥорооччуларга улаханнык ытыктанар киһи эбит сыллааха сибииргэ хаатыргаҕа ыытыллыбыт олунньу күнүгэр тобольскай этаабыгар ыалдьан биир нэдиэлэ сыппыт нууччалар уонна поляктар бастаанньаларын тэрийбит дьон кинини свободаславия диэн ааттаныахтаах сибиир өрөспүүбүлүкэтин салайааччытынан буолуо диэн бүк эрэнэллэр эбит сыл суос соҕотох киниэхэ анаан тутуллубут хаайыыга бүлүү куоратыгар сыппыта ол сытаргыра аата да ааттаммат этэ аҥардас нүөмэрэ эрэ биллэр этэ сылтан дьокуускайга көскө олорбута онно тыа хаһаайыстыбатынан сүөһү иитиитэн дьарыктанар этэ олохтоохтор биһирэбиллэрин ылбыта бу кэннэ огрызко көскө верхоленскайга уонна иркутскайга сылдьыбыта көмүс хостооһунунан дьарыктаммыта уонна көмүс хостооччуларга адбакаат быһыытынан сылдьыбыта и огрызко туһунан матырыйааллар бүлүүтээҕи кыраайы үөрэтии музейыгар харалла сыталлар эттэнии ойуун буолар дьылҕаламмыт дьон ааһар анал туомнара былыргы саха итэҕэлинэн күүстээх ойуун хайаан да эттэнии сиэрин туомун ааһар бу кэмҥэ кини дьиэҕэ буолбакка ыраах сиргэ хонууга саҥа хастаммыт туос тэллэхтэнэн сытыахтаах ити сайын онно түбэһиэх дьон сылдьара көҥүллэммэт кинини көрө харайа аймахтарыттан оноолооххо орооспотох уол оҕо эбэтэр эр киһини билбэтэх кыыс оҕо сылдьыһыахтаах түөрт биэс күнү быһа ойуун айаҕыттан үрүҥ күүгэн алла бары сүһүөхтэриттэн хаан оҕуолуу этэ барыта күөх баламах буолан өйө суох сытар саҥарар кыаҕа суох бэрт эрэйинэн тыынар эрэ кэпсииллэринэн аллараа дойдуга ойуун этин уҥуоҕуттан туспа сулуйан ыллаллар уонна араас суоллар аартыктар тоҕойдоругар иччилэр үөрдэр сииллэригэр анаан быраҕаттыыллар ол эттэнии кэмигэр сорох дьон аймахтара бары кэриэтэ өлөллөр сорохторо ону маннык быһаараллар бу киһи ойуун буолумаары утарылаһарын иһин кинилэри былыргы ойуун иччилэрэ сиэтэлииллэр улуу ойуун буолар аналламмыт киһи хас биирдии уҥуоҕун иһин биирдии хаан аймаҕынан төлүүр диэн эмиэ баар ол курдук аҕыс мүһэ уҥуоҕун иһин аҕыс чөмчөкөтүн иһин биир уопсайа тоҕус киһи өлөр ити курдук эттэнэн улахан ойуун буолбут киһи атын дьон толуга суох сатаммат маннык сиэри туому толору ааспыт улуу ойууну кытта иирсиллиэ суохтаах тугу этэрин көрдүүрүн барытын толорон биэрэн иһиллиэхтээх ону гымматаххына кини туох баҕарар куһаҕаны оҥорор кыахтаах сорох ойууттар чугас дьоннорун сэрэтэллэр эбит г в ксенофонтов суруйбут күөгэйэр мотуруона диэн удаҕан маннык эппитэ биллэр ким эрэ миигин хомоттоҕуна өһүргэттэҕинэ өтөҕөр кур эрбэһин үүнүөҕэ ол эбэтэр иччилэрэ ойуунтан удаҕантан ыйыта да баҕарарын баҕарбатын билэ да барбакка ол киһини имниин эһэллэр онон миигин кытта тыл аахсымаҥ көрдөһө ааттаһа былаан кэпсэтиҥ диэн бу удаҕан күн санаалааҕа дииллэр эбит кыырарын иһин манньа эрэйбэт эбитэ үһү саҥа ойуун буолар киһи хайаан да уһуйууну ааһыахтаах сорох дьон ону кырдьаҕас ойуун саҥа ойуун буолар биир идэлээҕин үөрэтэрин курдук саныыллар дьиҥинэн оннук буолбатах уһуйуу диэни судургутук саҥа ойууну үөрүйэх ойуун төрүт иччилэрин кытта билиһиннэриитэ диэххэ сөп туерт харахтаах ыт сутэн эрэр нэс диэн тыл баар олох соторутааыта туох айылаах нэирэн хааллаай сытар мээрик буолла эбэтэр нэс ыарыы буулаата дииллэрэ ессе нэс туерт утугэн диэн ейдебул баара ити тылга маарынныыр ейдебул былыргы иран мифологиятыгар насу авест труп диэн елуу сутуу демона баар этэ кинини елуккэ ыар куех истээх сахсыра быыытынан ейдууллэрэ насуну утары туалаах дьайыынан харахтаах ыт кёруутэ этэ бу ейдебул хайдах эрэ ойуун былаайаынан дугдуруйарын утэйэрин санатар буолбаат басилов в н избранники духов политиздат г худяков улэтигэр сигэнэн бу курдук суруйбута у якутов дух воплощенный в колотушке представлялся в виде волка на рукоятке условно вырезалась волчья голова ол ойууттар былаайахтарын уук етте былыр ыт тебете диэн ейденер буолуон эмиэ сеп санаан кер бере да уурэн эрдээ ол эрээри сахаа ыт уурэрэ утэйэрэ ордук чугас ейденер субу дойду харахтаах хара ытын сырайыттан тэбиннэрэн туран кирдиргэччи кирдэриэх этим кулун кул столб иккиинэн интерес представляет сохранившийся у турок старинный обряд охраны детей зафиксированный в прошлом например и у узбеков очевидно этот обряд восходит к древнетюркскому тотемическому культу волка и состоит в следующем с пойманного на охоте волка сдирают шкуру с морды зверя у пасти ее высушивают и сохраняют через эту волчью пасть и протаскивают новорожденного как только он появляется на свет историяттан биллэринэн осман империятын теруттээбит омуктар билинни киин азия диэкиттэн уйээ сыарыйбыттара кэлбиттэрэ онтон ол диэкки олорбут омуктарга зороастризм итээлин саана ыт ытык ейдебуллэээ онон уеээ суруллубут бастары сулуллубут бере оннугар бастары сулуллубут ыт тириитин туаналлара эбитэ буолуохтаах уонна ол ейдебул идеята хойукка диэри умнуллубатах эбит этиллэр туом сахаа баар этэ дуо ити туом тее да кубулуйдар баар эбит ханас диэки киллэрэн охторон уеун тардан елерен тириитин хайыппакка сулэннин ханас диэкинэн эриэн ситиитэ тарданнын тириитин таннары ыйааннын хатар кул кул столб итини таынан ойуун ыта оону сиир диэн ейдебул баара итинник кенетунэн судургутук ейдееун биллэн турар хойут православиены соннооун саана уескээбитэ дьэ онон былыргы туурдэргэ эрэ буолбатах буолуохтаах сана тереебут оону ытык тирии диэн ааттанар ыт хойутуу бере бастары сулуллубут тириитин иинэн аарар угэс баара ити оону харыстааын туома этэ сорох чинчийээччилэр тотемна сугуруйууну киниэхэ уонна кини туох эрэ еруттэригэр сугуруйуу эрэ курдук этэн тааараллар ол эрээри ис дьинэр кинилэр туох эрэ кыалаттан уескээбиттэрэ холобура уеээ этиллэр угэстэр оо елуутэ аары элбэиттэн уескээбиттэрэ кэм кэрдии аастаын аайы сиэр туом угэс уларыйа тэлэрийэ турар идэлээх ол тэнэ ескете саха ебугэтэ зороастризм итээллээх эбит буоллаына божествоа ананар суеулэр оннуларыгар тун былыр ыт туттуллара буолуохтаах уеээ этиллэр туом хайдах быыылаах этэй оо тереетун кытта туттуллубут ытык тириини сорох омукка бастары сулуллубут бере тириитэ божествоа анаан туттуллуохтаах кэрэххэ анаммыт диэн ааттанар куерт ыт урдугэр саба бырааллара манна быаарыы кэрэххэ анаммыты кэбийбит диэн уехсуу кул куллустуурга баар дьэ ити тумугэр харахтаах куерт ыт диэн ейдебул уескуурэ онон ытыктирии кэмэ кэллэинэ харахтаах куерт ыт буолара ол кэрэи харахтаах куерт ыты эт мураанна ол сирдэри холобура чочур мыраан учугэй мыраан диэн ааттарынан билэбит таааран аранас киил мастан оцоуллубут ньолбоор быыылаах иигэ оус тириитэ тиириллибитэ урдугэр уеун тардаллара кыра быаарыы билинни кэмнэ биллэн турар уеун тардан эрэйдээбэккэ тутатына елереллере диэн ейдебул баар ол эрээри ис дьинэр оннук буолбатах этэ туомун толорон баран эт мураантан туэллэр етер кэминэн аранаска тынырахтаах кетер айыы диэн ейденере туэрэ манна кыра быаарыылар иранна арамгах диэн елбут киини урдук сиргэ харайыыга труположение сыыаннаах ейдебул баара сахаа билинни кэмнэ аранас ытыктанар хамныыр хара кырамтатын ытыгылаан уеэ тардыы урдук сиргэ харайыы биллэн турар кини иннинэ кэннинэ сылдьааччы элбээ чахчы тее эрэ кэм буолан баран кэтии кере сылдьан жрец эт мыраанна тахсар уонна урдук айыы аа ууугар сахаа сыыанын билгэлиир аранас хайдыбыт буоллаына урдук айыылар астымматахтарын кердерере барыта этэннэ буоллаына аранас ити кэмтэн ыла айыылар бэлэхтэрэ дуцур буолара онтон кэрэх ыт атаын унуоа бастаан утаа дунур охсор сэп быыытынан туттуллубут буолуохтаах дьэ ол ейдебултэн кэлин сахаа эрэ ейдебулэ хаалан хаалбыт мастан уук етте ыт бере тебелеех дунур охсор сэп баар буолбута дунур биллэн турар ити куннэргэ кимтэн да ордук ойуун ыарыытынан ыалдьыбыкка тиксэрэ санаан кер ойуун буолуохтаах кии урукку еттугэр эт мыраанна туох буоларын керер истэр буоллаа дии онтон ол куннэр куурээннэриттэн уонна турукка киирии тумугэр ол урут тугу кербутун истибитин бэйэтигэр ылынар судургутук эттэххэ эттэнэр сахаа баар эттэнии ейдебул дьэ итинник уескээбитэ холбуон уопсайынан харахтаах ыт туунан ейдебул шумер диэкиттэн тараммыта гильгамеш табл э дорма улэтэ нинкаррак кэрэх гула нингирсу тинсирики василий тимофеевич оконешников историяҕа биллибит аата иеромонах алексий саха норуотун биир талааннах уола сыл эргин владивостокка илиҥҥи норуоттар институттарын бүтэрэр онон төрөөбүт сахатын тылыттан ураты нууччалыы английскайдыы кытайдыы кэриэйдии монголлуу холкутук ааҕар суруйар кэпсэтэр буолар итинэн кини бэйэтин кэмигэр элбэҕи аахпыт киэҥ билиилээх көрүүлээх үрдүк культуралаах киһи быһыытынан сыаналанар суруйалларынан буоллаҕына оконешников сыллаахха казаннааҕы духовнай академияҕа үөрэнэр өскөтүн академияны чуолкай бүтэрбит буоллаҕына сахаттан бастакынан икки үрдүк үөрэҕи ылбыт буолуон сөп кини сылларга россия японияны утары сэриитигэр рюрик крейсер хамаандатыгар аҕабыытынан сылдьыбыт бу крейсеры дьоппуоннары кытта кыргыһыыга салаллыбат буолбутун кэннэ хамаандата бэйэтэ тимирдибит ол туһунан бэйэтин ахтыытыгар маннык суруйбутун рюрик эппиһиэрэ к п иванов сиэннэрэ бэчээккэ таһаарбыттар хайдах курдук аат хартыыната хараабылга буолбутун туһунан элбэх туоһулар бааллар манна дьоруой бэйэтэ флот аҕабыыта саха иеромонах алексей оконешников бэйэтин суруйуутун биэрэбит бойобуой араспысаанньаннан мин миэстэм лазарекка этэ ол гынан баран онно сотору кэминэн наһаа элбэх араанньа буолбут дьон мунньуллан бэрэбээскэ оҥорор кыах суох буолбута дьон бэйэлэрин харыстаммакка сэриилэспиттэрэ арай көрбүтүм атаҕын быһа тартарбыт матрос хаанын тохтото сатыыр сотору кэминэн ол мотуруос туохха эрэ тайахтанан туран миллиметровой орудияннан ытан баран бэйэтэ охсуллубут от курдук сууллан түспүтүн көрбүтүм мин мостикка ыстанным уонна хаан билик буолбут раангалаах капитан трусову буллум старшай эппиһиэр лейт хлодковскай икки атаҕа быстыбыт этэ кинини илдьэ бараары гыммыттарын аккаастаммыта уонна мөлтөөбүт куолаһынан гимн ыллаан барбыта бу эппиһиэр с гардемаринныы сылдьан өрөбөлүссүйүөннэй үлэтин иһин боростуой мотуруоһунан каспийскай флотилияҕа ыытыллыбыт уонна онно эҥкилэ суох сулууспалаан эппиһиэр буолбут киһи этэ хамаандалааһыны лейт зенилов туппута мостикка баар сигнальщиктар уонна рулевойдар бары өлбүттэр палубалар бары өлүктэринэн уонна быһыта тыытыллыбыт киһи этинэн бүрүллүбүттэр барыта хаан билик батарейнай палубаҕа уот турбут ону араанньа буолбут дьон умуллара сатыыллар сорохтор турар кыахтара суох буолан тобуктаан туран уонна сытан эрэ шланганнан уу ыстараллар лейт зенилов төбөтүгэр бааһырар хамаанданы бэйэтэ араанньа буолбут контузияламмыт лейт иванов тутар өлөн эрэр лейт хлодовскай ура хаһыытыр онтун хамаанда бары өйүүр боевой рубка сарайыгар кыра снаряд эстэр араанньа буолбут хамандыыр өлөр лейт зенилов үһүстээн араанньа буолар лейт иванов крейсеры өстөөххө түбэспэтин диэн тимирдэргэ бирикээстиир хараабыл кэннигэр бүтэһик пушка ытара иһиллэр рюрик түргэнник тимирэр араанньа буолбуттары исповедуйдуохха наада онно манна бары сыталлар элбэх өлүк сэймэктэммит эт хаан илии атах ыккардыгар уопсай исповедь оҥоробун киһи уйулҕатын хамсатар как потрясающа была эта общая исповедь перед самой смертью многих сорохтор кириэс охсуналлар сорохтор илиилэрин ууналлар атыттар уулаах харахтыран көрөллөр ынырык хартыына этэ лейтенант иванов миэхэ спасательнай куруук уунар уонна түргэнник хараабылтан ыстанарга сүбэлиир ыарахан санаа кууспута мин оҕо курдук ытаан барбытым ол гынан баран кыатанан баран ура хаһыытаабытым ол кэннэ хараабыл алдьаммыт маачталара уонна стенговай былаахтара сүтүөхтэригэр дылы ууга уста сылдьар дьон уон төгүл хараабылларын рюригы ытыгылаан ураа хаһыытаабыттара маны көрбүт камимура адмирал туох баар хараабылларыгар тимирбит хараабыл хамаандатын быыһыырга дьаһал биэрэр үһүйээн быһыытынан хас биирдии быыһаммыт дьоруойдуун илии тутуһа тутуһа эппит сурахтаах мин рюрик курдук өстөөҕү кытта сэриилэһэн улахан чиэскэ тигистим окороков гаврил гавриилович литература критигэ филологическай наука кандидаата сгу саха литературатын кафедратын доцена хотугу сулус полярная звезда сурунаалларга критика отделын сэбиэдиссэйэ ссрс уонна саха сирин суруйааччыларын сойуустарын чилиэнэ саха литературатын учебниктарын суруйааччыта олунньу кунугэр сыллаахха амма оройуонун сатаҕай нэһилиэгэр дьаданы дьиэ кэргэҥҥэ төрөөбүтэ онтон саха республикатааҕы пушкин аатынан библиотекаҕа учуонай секретарынан улэлээбитэ онтон култуура министиэристибэтигэр инспекторынан хотугу сулус полярная звезда сурунаалларга критика отделын сэбиэдиссэйэ сылтан университет үөрэтээччитэ ыстатыйалара улахан сэбиэскэй энциклопедияҕа белоруссия украина энциклопедияларыгар кылгас литературнай энциклопедияҕа бэчээттэммиттэрэ атын ыстатыйалара наука советский писатель изданияларыгар правда литератураная россия шын тува хаһыаттарга литературное обозрение дружба народов огонек детская литература молот удмуртия хаһыаттарга бэчээттэммиттэрэ амма сатаҕайын түмэлигэр с гаврил гаврииловичка аналлаах матырыйааллар көрдөрүллүбүттэр олунньу сыл иккис ыйа олунньу маҥнайгы күнэ дьыл оройо кыһыҥҥы хонук аҥаара бүтэр кыстык ка бэлэмнэммит ас аҥаара сиэниллэр маҥхааһайга бурдук кыбыыга от лоп курдук аҥаара хаалбыт буоллаҕына үчүгэйдик сыл тахсыахха сөп олунньу тохсунньуттан туох даҕаны ура тыта суох ый саҕаланыыта тохсунньу кур дук хабараан саха итэҕэлинэн дьыл оҕуһа аҥаар муоһа тостон хаанын көрөн онуоха эбии иккис муоһа тостоору ыарыытыттан абатыттан киҥнэнэр тымныынан силбиэтэ нэр олунньу ыйга күн лаппа уһуур күнүһүн чаҕылхайдык тыгар дьыбар тахсар сахалар этэллэринэн олунньу саҥатыгар тойон кыыл дойдутугар кэлэн уйатын хаар даан барар үһү бөрө үөрдүүр ханыытын булсар олунньу саҥатыттан сайын диэки хонугу таҥнары ааҕаллар мантан саас күн дьыл түргэнник барар ыалга ынах төрүүр үрүҥ ас дэлэйэр олунньу уларыйа сылдьар тохсунньу курдук томороон тымныылаах кулун тутар курдук ылааҥы күннээх олунньуга элбэхтик хаардыыр бу ыйга күн чаҕылыччы тыгар олунньу хаара суох уонна тымныы буоллаҕына атырдьах ыйа итии саха былыргы өс номоҕо кэпсииринэн ыраах соҕуруу дойдуга олус баай күүстээх дьугун диэн кии олорбут кини онохой диэн уоллаах эбит бу уола олус күүстээх түөкүн уоруйах кии эбитэ үһү кини норуот номоҕор аҕыс уон ампаары алдьаппыт тоҕус уон киини өлөрбут диэн кэпсэнэр ыалларын бэрт өр кэм устата атаҕастаабыт тугу баҕарбытын былдьаан ылара үһү кэмниэ кэнэҕэс ыаллара тулуйар кыахтарыттан ааан олус элбэх буолан сэриинэн иэллэрин истэн олус куттанан хамначчыт дьонун сүөүтүн кэргэннэрин оҕолорун барытын хомуйан куотарга барбыт олус ыраах күрээбит хоту түэр өрүскэ тиийэн баран болуот оҥостон салгыы тэскилээбит бу сээн биллиилээх историктар үлэлэригэр эмиэ ахтыллар ол курдук с а токарев суруйарынан ыраах соҕуруу бырааскай омук сиригэр уотугар омоҕой диэн олус күүстээх охсууулаах ыарахан кии олорбут бэйэтин баҕатыттан атын тугу да билиммэт эбит ыалларын бырытын талбытынан халыыра талыыра үһү ыаллара кинини өлөрөргө санаммыттарын истэн атаҕынан куоппут атын номохторго эмиэ ситинник кэпсэнэр саха төрдө буолбут оноохой уол дойдутугар олорон уоран уонна өлөрөн баппатах ол иин уордаах ыраахтааҕы кинини кытаанахтык дьүүллээҥ диэн эккирэтии ыыппытыттан бырааскай истиэбиттэн хотулуу арҕаа диэки түспүт атын номоҕунан одун чыҥыс хаан улуу уоттаах кыргыыыта үөскээинэ сэриигэ хотторон олус элбэх айыыны хараны оҥорон саха төрүттэрэ тэскилииргэ күэллибиттэрэ кэпсэнэр саха номоҕунан омоҕой олорбут сиригэр хаамар дабаан диэн сир аата хаалан хаалбыт дапсы саха тылын үйэлээх үгэһин тылдьыта ноуукатын эрэдээктэрэ г г филиппов дьокуускай бичик с төрөөбүт тылбыт култууратын пропагандиһа төрүт тылбыт баайын ырааһын чөлүн туруулаһааччы ф н х суруналыыс м п алексеев дапсы саҥа үлэтэ саха тылын ийэ дорҕоонун сокуонун сатарытыы тыл үгэс буолбут суолтатын ситимин талбытынан уларытыы тылы этиигэ туттуу сиэрин толоостук кэһии туоратылларыгар көмөлөһөр бастакы хардыы маныаха ааптар саха төрүт тылын нуучча тылынан үтэйэн тылы дьадатыы сыыһырдыы нуучча тылын саха тылын ис сокуонун алдьатар курдук толоостук туруору тылбаастаан саҥарыы суруйуу эҥин курдук эгэлгэ үгүс итэҕэһи эмиэ тумнубат онон бу киэҥ өрүттээх саха тылын баайын ис кыаҕын туһанан тыл култууратын үрдэтэргэ сабыдыаллыыр тускуллаах үлэ тылдьыт оскуола оҕолоругар устудьуоннарга учууталларга суруйааччыларга суруналыыстарга сахалыы саҥарар суруйар саха тылын туттуу сиэрин билинэр ытыктыык дьоҥҥо барыларыгар ананар аан тыл аатыттан да көстөрүн курдук бу тыл култууратын тылдьыта уратылаах тылдьыт онон бары инники сахалыы нууччалыы нууччалыы сахалыы сахалыы тылдьыттартан атына тылы туттуу тылдьыта ол эбэтэр тылы этиигэ бииргэ туттуллар тылларыттан соҕотохтуу ойдом ылан суолтатын быһаарбат тылы сөпкө сыыһа туттууну тэҥинэн көрдөрөр сыыһа туттуу туохтан тахсарын тыл култууратын чопчу ханнык ирдэбилигэр сыһыаннааҕын ханныгын толорботун ханныгын кэһэрин ол туохха тириэрдэрин ыйан сөпкө саҥарарга суруйарга үөрэтэр сүбэлиир ол иһин ыйынньык тылдьыт диэн ааттанна тылдьыкка туох тыллар киирбиттэрэ саха тылын баайын дьылҕатын илиитигэр тутан хаалыахтаах аныгы эдэр дьон билбэт суолтатын таба өйдөөбөт сыыһа туттар тыллара тылларын ситимнэрэ сомоҕо тыллара сомоҕо домохторо өстөрүн хоһооно өстөрүн номоҕо этиилэрэ арахсыбат быһаарыылара уо д а киирдилэр сыыһа манан бүтэн хаалбат күн түүн эбиллэ турар соҕотох киһи ситэн хомуйуох көннөрүөх буолбатах өҥө бүтэн сатаан абырахтаммат буола ибилиттэ сылдьар таҥас курдук онон маннык үлэ тохтуура бытаарара букатын табыллыбат кэҥээн тэнийэн дириҥээн иһиэх тустаах тыл сөбүн сыыһатын тойоннооһун киһи саҥатыгар истибит эрэ барыта тойонньут буолар сирэр талар маныаха үгүс киһи тылы өйдөөн сылдьара языковое сознание тыл суолтатын төрүт олоҕун сыһыарыыларын бу тыл хайдах таба саҥарылларын таба сурулларын хайдах уларыйарын тэлэрийэрин ханнык ханнык сыһыарыыны ылынарын ханнык тыллары кытта тапсарын тапсыбатын тапсар тылларын кытта туох суолтаҕа хайдах ситимнэһэн туттулларын бу тылы өһү ханнык түбэлтэҕэ туттар табыгастааҕын өйдөөн сылдьара бар дьон саха бүттүүнэ өйдүүрүттэн атыннаах буолар дьиҥэр биир омук дьоно биирдик өйдүөхтээхтэр тыл сөпкө дуу сыыһа дуу туттуллубутун быһаарбакка саҥарбыт саҥаны сөпкө тойоннообокко эрэ оценка речи киһи киһини сөпкө өйдүөн бэйэтэ сөпкө саҥарыан табыллыбат саха тылын култууратын туруга билигин тыл үйэлээх үгэһиттэн туораан литэрэтииринэй нуорбаны кэһэн тылы бүдүмүк түбэһиэх туттуу саха дьонугар тэнийэн турар иэрэ тиэрэ өйдөһүү сыыһа халты тойонноһуу онтон сылтаан сууттаһыыга тиийэ өһүргэнсии өстөһүү баар буолбут суол ол биллэн турар силиһэ төрдө дириҥ онон ону өтөр наар көннөрөр кыаллыбат туруктаах ону ол диэбэккэ чаҕыйбакка көннөрө сатыыртан атыны билиэ суохтаахпыт томскай григорий васильевич ахсынньы диэн профессор дипломат суруйааччы жипто оонньуу ааптара саха сиригэр үөһээ бүлүү ороу төрөөбүтэ дьокуускай эдьигээн сиинэ уонна дүпсүн сэттэ оскуолаларыгар үөрэммитэ саха университетын математика факультетын сыллаахха ленинград университетын математика кибернетикатын аспирантуратын парижка баар омуктар икки ардыларынааҕы дипломатия академиятын париж декарт университет юриспруденция факультетын магистуратуратын бүтэрбитэ париж дофин университетыгар эмиэ үөрэммитэ сахалартан бастакы математика салаатыгар үөрэх доктора эксперта уонна саха сирин штаб квартиратыгар бэрэстэбиитэлэ сыллаахха сонор оонньууну жипто бастакы версиятын айбыта сыллаахха жипто омуктар икки ардыларынааҕы федерациятын тэрийбитэ сылтан ыла евроталант президенын солбуйааччыта сылтан ыла конкорд академия президена кини франция суруйааччыларын сойууһугар сыллааха киирбитэ аттила туунан история романа французтуу уонна нууччалыы сыллаахха түрктүү монголлуу сахалыы тылларынан бэчээттэммитэ ону таынан икки сценарий уонна пьеса суруйбута сыл диэн кэм кээмэйэ сир күнү эргийэн кэлэр кэмигэр тэҥ грегориан уонна юлиан халандаардарыгар биир сыл ыйдаах эбэтэр күннээх бэйэтин дьаалытынан эбэ сууругун курдук тохтоло суох устар кэм икки утумнаах төгүрүк күн утума сарсыарда күнүс киээ түүн дьыл утума сайын күһүн кыһын саас ити утумнар кии аймахтан туох да тутулуга суохтар аны туран сахаҕа кэм кээмэйдэрэ диэн өйдөбул баар холобура халлааҥҥа ый үөскээн бүтэн өссө саҥа ый үөскүөр дылы кэм кээмэйэ ый дэнэр өбүгэбит халлааҥҥа көстөр ый дьыл утумун кытта алтыыыларыттан уонна олохтон дьаахтан көрөн бэйэтин эт мэйиитигэр буаран хас биирдии кэмигэр көстөр халлаан ыйыгар тустааҕынан тус бэйэ аат биэртэлээбит эбит сыл диэн тугуй былыргы саха тоҕо эрэ сыл оройо сыл ыпсыыта диэбэтэх холбуон уопсайынан сыл диэн өйдөбүл ханнык эрэ чопчу саҕаланар бүтэр кэмэ диэн суох айылҕаҕа дьыл ханнык эрэ утума эбэтэр ыйа саҕаланан бүтэн өссө эргийэн кэлиэр дылы кэм сыл дэнэр өрөспүүбүлүкэтээҕи лицей толору официальнай аата республикатааҕы лицей интернат ол иннинэ өрөспүүбүлүкэтээҕи колледж өрөспүүбүлүкэтээҕи физико математическай оскуола диэн ааттана сылдьыбыта дьокуускайга баар саха сирин бүттүүнүттэн дьоҕурдаах оҕону сүүмэрдээн ылан үэрэтэр оскуола лицей дириэктэрэ физика математика билимин дуоктара и и шамаев лицей сгу сүрүн үөрэх куорпуһугар этээс аҥарын өр сылларга ылан олорбута интэринээтэ сгу с куорпуһугар баара билигин ойуунускай уулуссатыгар туспа дьиэлэнэн олорор норуот учуутала м а алексеев дьоҕурдаах оҕолору биир сиргэ мунньан дириҥэтэн үөрэтэр табыгастаах диэн санаатын туруорсан сыллаахха республикаҕа биэс физико математическай кылаас аһыллыбыта ол кэнниттэн профильнай оскуола тэрийиитин боппуруоһа кыайтарбат буола сылдьыбыта физико математическай кылаастар бааллар туһунан оскуола наадата суох диэн тохтотоллоро и ш алиев аҕыс сыл дириэктэрдээбитэ с үйэ диэн грегориан халандаарынан билиҥҥи үйэ сыл тохсунньу күнүгэр саҕаламмыта ахсынньы күнүгэр бутэр көр с сыллар в году апреля население земли может достичь миллиардов человек в году закончатся свободные адреса в году декабря последний день в календаре майя и ацтеков в году ереван отмечает летний юбилей көр с сыллар в январе года будет испытан первый московский газированный автомобиль в году исполняется лет первым олимпийским играм в греции в году интернет перейдет на протокол в году в пятницу апреля астероид апофис пройдет на расстоянии километров от земли көр с сыллар в часа минут секунд января года все компьютеры отсчитывающие время в стандарте начнут показывать его с отрицательным значением согласно легенде апреля года исполняется лет со дня основания рима россия и весь мир будет отмечать летие окончание войны в году население земли может достичь численности в миллиардов человек ргд эргэ сэбиэсскэй универсаальнай илии гранаата үс сылга дьяконов конструктар рдултовскай гранаататын образец курдук ылан бу кимии көмүскэл ргд гранаататын оҥорбут дьиибэтэ диэн ргд гранаата кэтэрдиллэр уһуллар бытархайдары үөскэтэр тимир хахтаах хаҕа суох граната бытархайдарын көтөр эргимтэтэ миэтирэ хахтаах миэтирэ сорох тутааҕын уонна удаарнай механиизымын детааллара миэтирэҕэ тиийэ көтүөхтэрин сөп сэрии саҕаламмытын кэнниттэн ргд гранаатаны производстваҕа наһаа уустуук диэннэр оҥорон бүтэрбиттэр кини оннугар рг ылыммыттар толору хомуллубут гранаата быһыытынан бытыыккаҕа маарынныыр куорпуһа уонна тутааҕа ньаалбаан кэтэрдиллэр бытарыйар хаҕа тимир эрэһиэккэ кэрдиистэрдээх өҥө күөх хаки толоруута тротил саллаат гранаатаны бастаан ылан баран тутааҕын эрийэхтээх сатаан өһүллүбэт буолар запаалын туспа харайыахтааххын буутбал ааҥллыы атах мээчигэ диэн бөлөх оонньуута аан дойдуга саамай киэҥник тарҕаммыт уонна оонньонор спорт көрүҥэ икки дии киилээх бөлөх ыккардыгар оонньуу уун түөрт көнө муннуктаах оттоох дьиҥнээх эбэтэр оҥоуу хонууга футболлууллар оонньуу бастыҥ сыалынан буолар утары бөлөх ааныгар мээчиги киллэрии ооньуу буола турар кэмигэр мээчиги илиитинэн голкипер эрэ таарыйыан сөп атын футболлааччылар атахтарынан түөстэринэн уонна төбөлөрүнэн оонньууллар буутбал матча икки мүнүүтэлээх таймнаах ол икки ардыларыгар мүнүүтэ тохтобул буолар матч устата элбэх голу киллэрбит бөлөх кыайар арай сүрүн кэмҥэ кыайыылаах тахсыбатаҕына эбии кэм уонна сороҕор пенальти тэбиитэ эбиллэр буутбал билиҥҥи барыла англияҕа с баар буолбута ол сылга тэриллибит буутбал ассоциацията бүгүҥҥү күҥҥэ дылы баар оонньуу сиэрдэрин айбыта билигин буутбал аан дойду үрдүнэн футбол ассоциациятын омуктар икки ардыларынааҕы федерацията салайар кини ыытар күрэҕэ сылга биирдэ ыытыллар аан дойду кууба планетабыт саамай суолталаах буутбал күрэҕинэн буолар сакалар былыргы иранныы былыргы гректыы санскрит эуразия былыргы иран тыллаах көс омуктара илин эуропаттан арҕаа кытайга дылы көһөллөрө орто персия периодуттан ыла түүр тыллаах омуктардыын холбоспуттара уонна буккуспуттара акалар ахеменид империятыгар киирбиттэрэ уонна сака диэн туспа сатрапия буолбуттара онтон салҕыы былыргы иран атын провинцияларынан тарҕаммыттара былыргы гректар акалары киттар диэн ааттыыллара онуоха кинилэр бэйэлэрин сака диэн ааттаналларын туунан билэллэрэ романнар сака да скит да диэн ааттыыллара орто иран периодун бүтүүтүгэр сакалар сарматтары аланнары роксаланнары уонна хуннары кытта буккуан симэлийэн сүппүттэрэ саки омук македонскай сэриитэ тоо аацнаан киирэн ахеменидтар кёмус ньээкэ уйаларын ыыахтарыгар диэри ол да кэнниттэн сырдарья тардыытынан бетпат буппэт даланан тайаан саки диэн ааттаах омук олорбута кинилэр геродот гг донэ этэринэн инньэ дарий сааттан ахеменидтар союзниктара этилэр империя ыыллыбытын кэннэ сакилар бэйэлэрэ бэйэлэригэр олорон эрдэхтэринэ аны сыма цянь гг до нэ летописьтарыгар олоуран история кинигэтэ кэпсииринэн сюн нулар саба туспуттэрэ уонна хоппуттара гг донэ итинэн саки историята бутэр диэн курдук ол эрээри кытай летописьтарыгар сигэнэн суруллар эбээт сыма цянь рассказывает что юэчжи двинулись на запад потерпев в х г в донэ поражение от племен сюн ну там их и застал в г донэ китайский путешественник разведчик чжань цянь перечислены пять домов на кот разделялись юэчжи и среди них дом гуйшуан кушан онон геродот саки диэн ааттаабыт омугун кытай летописьтарыгар юэчжи диэн суруллубут эбит дьэ онон юэчжилар сюн нулартан хотторон икки бёлёххё арахсыбыттара биир бёлёх уёээ этиллэрин курдук биэс омуктан пять домов турар холбоук кушан саарыстыбатын уёскэппитэ онтон иккис бёлёх сюн нуларга холбоон кытай истиэнэтигэр тахсыбыта г донэ салгыы сюн нулар олор истэригэр саки омук баара хань империятын хардары охсууларыттан гг донэ байкал эцээригэр тиийэ туцкэлийбиттэрэ кэлин тиээр историяа суруллар наиболее тяжелые поражения они сюн ну понесли в войнах с сяньби в г нашей эры создатель сяньбийской племенной империи таньшихай ёксёкулээххэ я г стр абааылар испиээктэригэр талыырдаах таан таралыы тойон диэн баар вытеснил гуннов сюн ну дьэ ити ыыллыы урэллии саана саха ёбугэтэ эрдэттэн чуцнаан билэн кёрён баран чаара токко диэкки хайысханы тутуспут буолуохтаах группаны иван шаповалов рекламнай ролик сценариһа уонна александр войтинскай диэн композитор сыллаахха тэрийбиттэрэ солистканнан касти көмөтүнэн лена катина диэн оскуола үөрэнээччитин талбыттара кинини кытары хас да ырыаны устубуттара кэлин шаповалов дуэт оорорго быһаарыммыта уонна кастиа иккистээбит юлия волкованы ыырбыта кыргыттар ол кэмэ иккиэн саастаах этилэр дуэкка лесбийскэй имидж талыллыбыта кыргыттар бэйэ бэйэлэрин эрдэттэн ыкса билсэллэрэ иккиэн непоседы оҕо ансаамбылыгар кыттыбыттара ыам ыйын күнүгэр по встречной тату бөлөх бастакы альбома уонна нас не догонят диэн ырыаҕа суруллубут видеоклип тахсара икки ый иһигэр альбом тыһыынча копиялаах тирааһынан мөлүйүөн пиратскай копия атыыланара бүтүн сыл иһигэр альбом мөлүйүөн тирааһынан мөлүйүөн пиратскай копия атыыламмыта альбом россия иһинэн эрэ буолбакка илин европа дойдуларыгар тахсыытын манайгы нэдиэлэтигэр тыһыынча копиянан тарҕаммыта бэс ыйыгар тату бөлөх пудовый хит диэн хит радиостанцияттан номинациянан наҕараадаламмыта атырдьах ыйыгар бөлөх альбом английскай версиятыгар үлэлиир балаҕан ыйын күнүгэр нью йорк куоракка көрөөччүлэр талыылара ордук нуучча видеота диэн номинациянан бөлөҕү я сошла с ума видеоклип иһин наҕараадалыыр минут диэн сингл уонна видеоклип тахсара видео сыл күһүнүттэн сылга диэри эфиргэ та тахсар я сошла с ума видеоклипы сыл басты музыкальнай видеоклипынан ааҕар бөлөх турга россия беларусь украина балтия словакия болгария германия куораттарыгар айанныыра сыл иһигэр бөлөх тан тахса концеры уонча куоракка биэрэрэ ол иһигэр россия куораттарынан гастролугар тату бөлөх атырдьах ыйын күнүгэр дьокуускай куорат комсомольскай болуоссатыгар концеры биэрбитэ тохсунньуга бөлөх германияҕа уонна ахш гар тахсыахтаах сингыллары ааҥл тылынан ылланар ырыалары усталлар манчестер куоракка устууну бөлөхтөрү салайбыт салайар лондоа альбом хат устуута тревор хорн диэн продюсеры кытары тэриллэрэ олунньу күнүгэр по встречной альбом хаттаан бэчээттээһинин версията тахсар альбома клоуны диэн саа ырыа уонна икки саа ремикс киирэрэ бастакы нэдиэлэтигэр альбом хаттаан бэчээттэмит версията тыһыынча копиянан тарҕанар ыам ыйын күнүгэр тату бөлөххө эуропаҕа мөлүйүөнүнэн атыыламмыт по встречной альбом иһин диэн премияны фонограмманы оорор аан дойдутааҕы федерация туттарар тату историяҕа илин эуропаттан бу наҕараадаҕа тиксибит бастакы бөлөх буолар ыам ыйын күнүгэр простые движения группа саа видеотын презентацията буолар от ыйыгар нууччалыыта я сошла с ума сингл ааҥл версиятыгар видеоклип уһуллуута саҕаланар ол кэмэ ахш гар диэн альбом тахсар атырдьах ыйыгар тату бөлөх бэйэтин аатын диээ уларытар тоҕо диэтэххэ аустралияҕа диэн ааттаах группа ол иннинэ баара атырдьах ыйын күнүгэр бөлөх сурунаал наҕараадатын церемониятыгар пре шоуга лас вегас куоракка кыттара балаҕан ыйыгар испания италия недерланд швеция финляндия норвегия радио уонна музыка каналларыгар тахсара бастакы күнүгэр италияҕа ырыа көмүс статуу ылара атыыламмыт копията тыһыынча сингл балаҕан ыйын күнүгэр ахш гар тахсара алтынньы күнүгэр арҕаа эуропа дойдуларыгар по встречной альбом ааҥл версията тахсара бөлөх эуропа дойдуларыгар промо турга айанныыра промо тур кэмигэр ча кэлин эуропа омуктарын тылларынан тахсыбыт интервьюлары биэрбиттэрэ сэтинньи күнүгэр бөлөх туттарыытын церемониятыгар ырыанан кыттыбыта клип улахан ротацияҕа уонна телеканалларга киирбитэ италияҕа уонна швецияҕа сингл платиновай статуһу ылара бөлөх сурунаалга интервью биэрэрэ олунньу сылыгар бөлөх америка телекомпаниятыгар диэн биллиилээх шоуга кыттыыны ылбыта ырыаһыттар маайкаларыгар сэриини утарар нууччалыы үөхсүү тыллар суруллубуттара хуй войне ол кэмэ америка телевидениетыгар иракка буолар сэриини утарар этиилэри төһө кыалларынан тохтото сатыыллар этэ ыам ыйын саҕаланыытыгар бөлөх лондон уонна манчестер куораттарга буолуохтаах концертарын тохтоппуттара концерт салайааччыларын этиилэринэн биричиинэтэ уэмбли арена тыһыынча киһини батарар концерыгар биир эрэ тыһыынча билиэт атыыламмытын иһин ыам ыйын күнүгэр сыллаахха бөлөх россияттан евровидение ырыа күрэҕэр не верь не бойся не проси диэн ырыанан барыах буолбута күрэх тэрийээччилэрэ бөлөҕү күлүгээннээбэттэригэр сэрэппиттэрэ бөлөх үһүс миэстэни балл түркийэ балл уонна бельгия балл кэнниттэн ылбыта улуу британия уонна ирландия өттүттэн бөлөх биир да баалы ылбатаҕа итини тэҥэ ирландияҕа техника биричиинэтинэн телефонунан куоластааһын национальнай жюри куоластааһынынан солбуллубута россия манайгы телеканала первый канал бааллары аһара намыһах диэн быратыастаары гыммытын телекомпания түмүк син биир уларытыллыбатын туһунан эппитэ алтынньыга аан дойду басты поп группата аан дойду басты дуэта уонна бастыҥ үҥкүү бөлөҕө диэн номинацияларга тиксибитэ бөлөх продюсера иван шаповалов церемония саҕана ырыаһыттарга ичитэх буулдьалаах дьинээх автоматтары биэрэллэригэр көрдөспүтэ онон кыргыттар көрөөччүлэри ытыахтаах этилэр ону тэрийээччилэр ырыаһыттарга оонньуур автоматтары биэрбиттэригэр бөлөх церемонияҕа кыттарга аккаастаммыта бөлөххө бириис туттарыллыбатаҕа ол тэинэн дуэт россия басты ырыаһыта номинацияҕа бириэмийэтигэр кыттыыны ыларга эмиэ аккаастаммыта ону кинилэр бу премияны сыллаахха ылбыттарын иһин атын кыттааччылар кыайдыннар диэн аккаастанныбыт диэбиттэрэ бэйэтигэр анаммыт канал көрөөччүлэр куоластарын бөлөх ленинград бөлөххө уонна сергей шнуров ырыаһыкка биэрэллэригэр көрдөспүтэ ол да буоллар телеканал кэлин оннук сатамматын туһунан эппитэ ахсынньыга бөлөх токио куорат кэнсиэртиир площаккатыгар икки кэнсиэрин биэрбитэ токио куоракка бөлөх ону тэинэн прямой эфиргэ телеканалыгар дьоппуон премьер миниистирин дзүнитиро коидзуми демократ партия басханын наото каном уонна такэси китано диэн кинематографы кытары көрсүбүтэ бөлөх айар үлэтэ элбэхтик дьон кириитикэтин ылбыта ол талбыт имиджинэн иирсээннээх майгытынан сибээстээҕэ улуу британияҕа дьон сэргэ бөлөхтөрө уонна телеыытааччылар я сошла с ума видеоклибы педофилия пропагандата диэн көрдөрөллөрүн тохтоторго көрдөспүттэрэ тохсунньу сылыгар стс россия телеканалыгар тату в поднебесной диэн телешоу тэриллибитэ былааа реалити шоу режимигэр бөлөх иккис альбомун устуута киирэрэ устуу москва куоракка маяковскай майдааныгар турар пекин гостиницаҕа буолбута шоу финала бөлөх саа альбомун тахсыытынан бүтэриллиэхтэээ ол гынан баран түмүгэр ырыаһыттар продюсердарын иван шаповаловы кытары сыһыаннарын тохтоппуттара шаповалов неформат компания болномуочуйаларыттан аккаастаммыта бөлөх аата ырыаһыттар инннилэригэр хаалбыта онон кыргыттар карьераларынан бэйэлэрэ дьарыктаналларыгар тиийэн кэлбиттэрэ бөлөх айар үлэтин процеһа мөлтүүр олортон биир биричиинэтэ юлия волкова ыарахан буолуута балаҕан ыйын күнүгэр кини кыыс оҕону төрөппүтэ америкаҕа үс видеоклип уһуллубута люди инвалиды ол да буоллар люди инвалиды альбом фонограмманы оорор национальнай федерацияттан платиновай статуһу ылбыта альбом аан дойдуга чэ оттон кид дойдуларыгар чэ экземплярынан тарҕаммыта былаанынан альбом мөлүйүөнтэн аҕыйаҕа суох копиянан тарҕаныахтаах этэ альбом буклетыгар маннык тыллар суруллубуттара инвалид дьон маннык буолан төрүүллэр уонна маннык буолан өлөллөр кинилэр киһи буолар диэн тугун билбэттэр кинилэр киһи көрүнээх болванкалартан ылыллыбыт албын ооһуктар кинилэр атахтаахтар илиилээхтэр киһи этин сиинин атын да чаастаахтар көрүнэринэн дьонтон уратылара суох ол гынан баран инвалид дьон олоҕу олорботтор функцияны эрэ толороллор кинилэр функциялара механика сокуоннарынан ооһуллаллар уонна өссө түөрт көрүүнэн кырыктаах буолуу акаарытыйыы ымсыы сидьи быһыы к а м с кинилэр ханнык баҕарар дьайыылара түмүктээх боро уонна алдьатыылах бары түбэлтэлэр олус куһаҕан түбэлтэлэр инвалид дьон дьайыыларын түмүгэ биһиги кинилэр ортолоругар олордорбут даҕаны бу улахан киһитии фейки өйдөөн көрбөппүт тохсунньуга лена уонна юля саа альбом ырыаларын вокальнай партияларын уста германияҕа айаннаабыттара бөлөх саа альбома уруккутун курдук икки тылынан нууччалыы уонна ааҥллыы версиялаах буолуоҕа үһүс альбом аата управление отбросами омуктуу версиятын аата альбом сыл күһүн кыһын диэки тахсыахтаах этэ ол да буоллар юлия волкова иккистээн ыарахан буолуутуттан уонна да атын түгэннэртэн альбом тахсыыта биллибэт кэмҥэ көспүтэ бэс ыйын бүтэһигэр бөлөх не жалей диэн саа ырыатын көрдөрбүтэ от ыйыгар лена уонна юля диэн роланд джоффе режиссер киинэтигэр уһуллубуттара киинэ сценарийынан тату кам бэк диэн депутат алексей митрофанов уонна рггу студена анастасия моисеева суруйбут кинигэлэрэ талыллыбыта киинэҕэ басты оруолларга миша бартон уонна шантель ван сантен диэн холлиууд чаҕылхай сулустара оонньууллар киинэҕэ икки кыыс остуоруйата кэпсэнэр саастаах американ кыыс уонна кини кыра куоракка олорор нуучча биир саастыылаах дьүөгэтэ москва куоракка көрсөннөр кэнсиэригэр бараллар алтынньы күнүгэр бөлөх белый плащик диэн ырыатыгар лос андьелес куоракка видеоклипка уһулла барбыта бу ырыа управление отбросами альбом пре сингла альбом иннинэ тахсар сингл буолбута сэтинньи күнүгэр телеканалыгар белый плащик видеоклип премьерата буолбута үһүс альбом нуучча версиятын тахсыыта ахсынньы күнүгэр буолуохтааҕын с сыл муус устар ыйыгар көһөрүллүбүтэ ыам ыйыгар бөлөх с канн киинэ фестивалыгар айаннаан диэн киинэни конкурстаспат программаҕа көрдөрбүтэ балаҕан ыйыгар менеджмента саҥа тахсыахтаах управление отбросами альбом аатын весёлые улыбки диэҥҥэ уларытыллыбытын туһунан бөлөх официаллык сайтыгар суруллубута үһүс альбома весёлые улыбки алтынньы күнүгэр с тахсыбыта этинньи күнүгэр церемониятыгар тату бөлөх легенда диэн наҕараадаҕа тиксибитэ бөлөх иннинэ бу наҕарааданы виктор цой борис гребенщиков андрей макаревич уонна мумий тролль ылбыттара ахсынньы күнүгэр бөлөх үһүс аангллыы альбома бразилияҕа тахсыбыта саха автономнай сэбиэскэй социалистическэй республиката рсфср иһигэр киирэр үйэҕэ баар буола сылдьыбыт судаарыстыбаннай тэриллии сэбиэскэй историографияҕа сыллаахха муус устар күнүгэр төрүттэммитинэн ааҕыллар илин сибиир хоту өттугэр тайаан сытар өлүөнэ дьааҥы индигиир өрүстэр уонн халыма алын сүүрүгэр баар сирдэри ылар эбит хоту өттүттэн лаптевтар уонна илин сибиир муоралара сыталлар саха асср га саҥа сибиир арыылара эмиэ киирэллэр эбит иэнэ якутская асср социалистическое общенародное государство автономная советская социалистическая республика действующая конституция принята на внеочередной й сессии верховного совета якутской асср го созыва мая высшие органы государственной власти однопалатный верховный совет якутской асср избираемый по избирательным округам с равной численностью населения и его президиум верховный совет образует правительство республики совет министров якутская асср представлена в совете национальностей верховного совета ссср депутатами местные органы государственной власти районные городские поселковые и сельские наслежные советы народных депутатов избираемые населением на года верховный совет якутской асср избирает на лет верховный суд республики в составе судебных коллегий по уголовным и по гражданским делам и президиума верховного суда прокурор якутской асср назначается генеральным прокурором ссср на лет өрөспүүбүлүкэҕэ сыллааҕы биэрэпиһинэн тыһ сахалар тыһ нууччалар украинетар эбэҥкилэр татаардар эбээннэр тыһ юкагиирдар чукчалар белорустар уо д а олорбуттар улахан сэбиэскэй энциклопедия туомнаах чыҥыс хаан дьиҥнээх аата тэмүүдьин диэн моҕоллору түмпүт хаҕан бүтүн дьон историятын ыраахтааҕылыктарыттан саамай улахан моҕол ыраахтааҕылыгын тэрийээччитэ уонна бастакы баылыга төрөөбүт аата тэмүүдьин монг тэмүүжин чыҥыс хаан аҕата дьөһөгөй боотур бөрдьигин ууун баылыга ийэтэ одьулуун ольхунут уууттан төрүттээх чыҥыс хаан элбэх көс моҕол уонна түрк уустарын бииргэ түмэн моҕол ыраахтааҕылыгын тэрийбитэ ол кэнниттэн илин уонна орто азия дойдуларыгар кимэн киирини саҕалаабыта кини олоҕун тухары моҕоллор азия улахан өттүн баылаабыттара чыҥыс хаан с тангуттар сирдэрин баылаан баран өлбүтэ кинини ханна эрэ моҕол сиригэр кистээн көмпүттэрэ кини туйаҕын хатарааччылара моҕол ыраахтааҕылыгын билиҥҥи кытай уонна россия үгүс сирдэрин соҕуруу азия илин эуропа уонна орто илин дойдуларын бас билиннэрбиттэрэ моҕоллор кистэлэҥ кэпсээннэринэн чыҥыс хаан өбүгэтэ борто чинэ буолар кини хэнтэй орто илин моҕол сирэ диэн сиргэ бурхан халдун хайа аттыгра олохсуйар борто чинтэн бөрдьигин уус үөскээбит тэмүүдьин аҕата дьөһөгөй боотур бу ууһу салайан олорбута тэмүүдьин онон үрэх үрдүгэр дэлүүн болдог диэн хочоҕо дьөһөгөй боотур дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ ол кэмҥэ дьөһөгөй боотур бөрдьигин уус баһылыга этэ тэмүүдьин төрөөбүт сыла чопчу биллибэт араас араас источниктар атын атын сыла этэллэр ас диэн кииэхэ уонна да атын хамсыыр харамайдарга аһылык буолар туох эмэ ол аата баһыйар аҥаардара карбогидраттартан сыалартан ууттан уонна протеиннартан турар бородуукталар эттиктэр үөскүүр айылҕаларынан ас буолуохтарын сөп үүнээйилэр хамсыыр харамайдар тэллэйдэр уонна кинилэр оҥорон таһаарбыт оҥоуулара холобур үүт өссө туһунан араарыахха сөп ферменнаммыт ол аата микробтар уларыппыт бородуукталарын холобур арыгы былыр дьон бултаан уонна сир астаан ас булаллара билигин аан дойдуга ас улахан өттүн анаан үүннэрэн иитэн уонна балыктаан ылаллар хас биирдии омук бэйэтэ туспа ас астыыр үгэстэрдээх араас култуураларга аы араастаан астыыллар уонна бэлэмнииллэр манна бу ыстатыйаҕа кэпсэнэр аһылык диэн биир эрэ суолтатыгар олоҕурбут сомоҕо домохтор бэрилиннилэр эуропа өбрүөпэ дьобуруопа диэн эуразия континент субконтинена эуропаттан хоту хоту океан арҕаа атлантика океана соҕуруу сир ортотунааҕы байҕал соҕуруулуу илин хара байҕал уонна хапхаас хайалара бааллар эуропа азияттан ураал хайаларынан уонна каспий байҕалынан арахсар европа иэнэ км уонна дьонун ахсаана млн кии эуропаҕа дойду баар олор ахсааннарыгар аан дойду ордук улахан арасыыйа уонна ордук кыра ватикан дойдулара бааллар эуропа арҕаа култуура үөскээбит сирэ үйэлэргэ эуропа дойдулара африка икки америка уонна азия улахан өттүллэрин баылаабыттара иккис аан дойду сэриитин кэнниттэн эуропа дойдулара мөлтөөн ахш уонна ссрс дьайыыларыгар түбээн биэрбиттэрэ бу икки супер күүстэр утарылаыыларыттан сылтаан эуропа тимир сабарынан икки аҥы арахсыбыта ыла арҕаа эуропа дойдулара биир буолуу суолугар туруммуттара ол соругу ситиэргэ анаан эуропа сүбэтэ уонна эуропа союһа тэриллибиттэрэ социализм лааһҕыра с эстибитин кэннэ илин уонна киин эуропа дойдулара эмиэ ол суолга туруммуттара интэриниэт диэн көмпүүтэрдэр бэйэ бэйэлэрин кытта холбоммут бүтүн аан дойдутааҕы ситимнэрэ боротокуолу уонна пакеттары туһанар интэриниэт ситимэ мөлүйүөнүнэн ахсааннаах ситимнэһиилэртэн турар ол ситимнэр дьиэ уонна дьон сэргэ университет бизнес уонна дьаалта гиэннэрэ бэйэ бэйэлэрин икки ардыларыгар араас технологияларынан холбоноллор алтан уонна оптоволокно кабеля кабеля суох уо д а интэриниэт бастаан сыллаахха алтынньы күнүгэр баар буолбута диэн ааҕыллар бу күн стэнфорд чинчийэр үстүтүүтүгэр уонна калифорния университетыгар турар көмпүүтэрдэр ыккардыларыгар ситими олохтообуттара биллэн турар бу иннинэ да кэннинэ да уһун сыллар усталарыгар араас таһымнаах саҥа тэриллэр уонна технологиялар айыллыбыттара онон интэриниэт устуоруйатын үйэ с сылларыттан ааҕар дьон эмиэ бааллар сыллаахха ахш байыаннайдара маннык ситими олохтооһун туһатын өйдөөннөр учуонайдарга сорук туруорбуттара онон сыл бүтүөр дылы чинчийэр тэрилтэ бу ситиминэн холбоммута ситим диэн ааттаммыта ситимнэһии тэнийэн истэҕин аайы араас боротокуоллар баар буолан испиттэрэ бу көмпүүтэрдэр ыккардыларыгар информацияны атастаһыыны атахтыыр этэ онон сыл тохсунньу күнүттэн диэн соҕотох боротокуол ылыныллыбыта бу сылга ситим диэн тиэрмини бэйэтигэр сыһыаран тутар буолбута ол сылга конкурена англ баар буолбута бу ситим элбэх кыра ситими холбообута уонна аһарар кыаҕа конкуреныттан быдан үрдүк этэ интернет диэн аат кинини кытта ситимнэнэр буолбута ол сыл аан дойдутааҕы ситим консорциума олохтонор кини соруга ситим стандаартарын оҥоруу өрүс айылҕа оҥорбут куруук баар сүнньүнэн уста сытар уу сүүрүгэ уутун өрүс тардыыта бассейна диэн ааттанар сиртэн сир аннынан уонна үрдүнэн кэлэр сүүрээннэртэн ылар байҕалга күөлгэ эбэтэр атын өрүскэ түэр сорох өрүстэр ардыгар сыл кэмиттэн тутулуктаах ханна да түспэккэ симэлийэн хаалаллар өрүстэр икки улахан бөлөххө хайдаллар хайа ө тэрэ түргэн сүүрүктээх кыараҕас буолан баран дириҥ хочолоох уһаты быһыыта олох тэҥэ суох буолаллар дэхси сир ө рэ бытаан сүүрүктээхтэр сиппит хочолоохтор гидрографическай ситим гидрографическая сеть гидрометрия өрүс уутун сырыыта режим реки география терминнэрин тылдьыта г н максимов а и сивцева науч ред босиков н п оконешников е и рец гоголева п а михайлова т в маҥнайгы тахсыыта дьокуускай бичик с география хаартата математика төрүтүгэр олоҕуран хаптаҕай ньуурга сир үрдүгэр баар обектары уонна көстүүлэри кыччатан түмэн көрдөрүү хаарта территорияны хабарынан аан дойду континеннар иллэр уо д а ис хоһоонунан уопсай уонна тематическай аналынан научнай ыйынньык үөрэнэр туристскай масштабынан бөдөҥ орто кыра масштабтаах диэннэргэ арахсар география хаартата туттуллар эйгэлэрэ киэҥ геологияттан медицинаҕа үөрэхтэн хонтуруолга тиийэ билиигэ көрүүгэ былааҥҥа бырайыакка барыларыгар туттуллаллар ол эрээри айылҕа уонна дьон сэргэ араас көстүүлэрин сир үрдүгэр тарҕаныыларын хардарыта дьүөрэлэһиилэрин уонна сыһыаннарын көрдөрөр буолан хаарта былыр былыргыттан географияҕа үөрэтии саҕаланыытын уонна түмүгүн кини сүрүн тылын быһыытынан туттуллар география хаартанан саҥарар буолан өй санаа уонна практика атын эйгэлэригэр дьайар география терминнэрин тылдьыта г н максимов а и сивцева науч ред босиков н п оконешников е и рец гоголева п а михайлова т в маннайгы тахсыыта дьокуускай бичик с киин процессор диэн көмпүүтэр ааҕан суоттууругар аналлаах тэрил сүрүннээн кремний олоҕор миллиардынан анал технологиянан үүннэрэллибит транзистордартан аныгы транзистор кээмэйэ нм турар үксэ туспа кыра чип гына оҥоуллаллар ол иин кинилэр микропроцессор диэн ааттаналлар процессордар өйгө тутар тэрилгэ баар программаны толороллор ол иһин процессар сайалар ыйыылар толорор массыына процессор сүрүн туттулар характеристикалара үлэлиир түргэнэ туһанар электричествата оҥорумтуота литографическай процеһа уонна архитектурата буолар сүнньүнэн киин процессорнай оҥоһук уустук компьютернай программалары толорорго аналлаах логическай массыыналар классиктарын суруйбута ол кэмҥэ компьютернай процесстар функцияларыгар сөп түбэһиннэрэн сөп түбэһэр буолан компьютернай процесстар бэйэлэрэ туспа компьютерга көһөрүллүбүттэрэ компьютернай системаҕа тардыллан термин с сс оҥоһук архитектура уонна процесстары олоххо киллэрии оччоттон хаста да уларыйан ол гынан баран кинилэр сүрүн толоруулара урукку курдук хаалбыт цпу сүрүн характеристикатынан буолаллар тактовай чааһа оҥорон таһаарыы энергияны туһаныы оҥорон таһаарыы нуормата микропроцессордарга уонна архитектура эрдэтээҥи цп лар бэйэтин төрүтүгэр уһулуччулаах састааптаах чаастарын курдук оҥоһуллубуттара кэлин биир эбэтэр хас да кыараҕас анал программалары толорорго аналлаах процесс оҥоһуута ыарахан ньыматтан компьютеры оҥорооччулар элбэх целевой процессорнай тэрили оҥорорго көспүттэрэ компьютернай комплектары стандартааһыҥҥа көстүү полупроводник элеменнэрин мейнфреймердары уонна мини компьютердары күүстээх эпохатыгар үөскээбитэ оттон интегральнай схемалар кэлбиттэриттэн өссө киэҥник биллибитэ микросхеманы тэрийии сыала соруга өссө элбииригэр сөп түбэһэр стандарт уонна миниатюризм процесстар күннээҕи олохторугар олоҕурбут цифровой тэрили дириҥ иэйиилээхтик киллэрбиттэрэ билиҥҥи процесстар компьютер курдук үрдүк технологиялаах тэриллиилэргэ эрэ буолбакка автомассыынаҕа калькуляторга мобильнай төлөпүөнүнэн уонна оҕо оонньууругар эмиэ булуохтарын сөп үксүгэр микроконтролердары онно суоттуур тэриллэри таһынан кристаллга эбии компоненнары программалар уонна дааннайдар өйдөбүнньүктэрин интерфейстары портары табаардары уо д а туруораллар аныгы суоттуур кыахтар персональнай эбээннэр процесстарын кытта тэҥнээтэххэ үгүстэр көрдөрүүлэрин биллэрдик куоһараллар кофе куоппуй диэн аан дойдуга киэҥник тарҕаммыт сэргэхситэр утах кофе үүнээйитин буспут сиэмэлэриттэн оҥоуллар кофены бастаан үйэҕэ этиопияҕа иэр буолбуттара этиопияттан кофе салҕыы хоту африка уонна чугас илин дойдуларыгар тарҕаммыта мусулмааннартан эуропаҕа кэлбитэ онтон америка дойдуларыгар бүгүн кофе аан дойдуга саамай ииллэр утахтартан биирдэстэрэ буолар кофе үүнээйитэ хас да көрүҥнээх бары бииигэр киирэллэр икки саамай тарҕаммыт көрүҥэ атын аата уонна соҕуруу америкаҕа соҕуруулуу илин азияҕа уонна африкаҕа үүннэрэллэр утах оҥоруон иннинэ кофе сиэмэлэрин аналлаахтык буһарыахха наада хомуллубутун кэнниттэн кылгас буолан баран буһарыллар оччоҕуна сиэмэлэр куурар уһуннук храни гыныахха сөп буолар уонна араас пакеттарга угулларга бэлэм буолар утах оҥоһуллуон иннинэ кофе сиэмэтэ бытарыталлар үксүнэн кофемолкаҕа оргуйа турар ууга уруллуннуаҕына амтана уонна хараҥа өҥө утах буолар итинник кофены оҥоруу кофены буһарыы диэн ааттанар оннук араас ньыманан буһарыахха сөп кофе үүнээйитэ икки араастаах буолар коффеа арабика ордук тарҕатыллыбыт сир үрдүнэн оҥоһуллубут кофе сүнньүнэн арабика кофе сиэмэтиттэн оҥоһуллар ону тэҥэ робуста боростуойдук үүнэр арабика үүмэт сиригэр үүнүөн сөп урут дьон саҥа арабика кофе аатын ханнык портан кэлбитинэн ааттыылара ордук эргэ ааттара мокка уонна дьава билигин ааттара быдан специфичнайдар ханнык регионтан дойдуттан сороҕор даже ханнык плантацияттан кэлбитин кэпсиир кофе сорох суорда уһуннук сыттаҕына амтана уларыйар ону туһанан кофе аһыытын суох гынаары хомуллубутун кэннэ үстэн аҕыс сылга дылы сытыарыллар онук кофены кофе атын суортарын кытта булкуйан эгэлгэ амтаннаах кофе көрүҥнэрин ылаллар кофе хайдах амтаннаах утах буолара хайдах буһараргыттан улахан тутулуктаах кофе туорааҕа бустаҕына кээмэйэ икки төгүл улаатар уонна өҥө күөхтэн араҕас эбэтэр коричневай буолар буһарыллар бириэмэтэ араас буолар оччоҕуна амтана уларыйар сорох кофе суортара холобур мокка эбэтэр дьава кылгас бириэмэҕэ буһарыллаллар онтон уһуннук буһардахха амтана уларыйар уонна барыта майгынныыр буолар дьиэҕэ оһох иһигэр кофены буһарыахха сөп утах оҥоһуллуон иннинэ кофены бытарытыахха наада онно кофемолка диэн тэрил туттуллааччы кофе араас ньымаларынан утахха кубулуйар сорох ньымаларга холобур эспрессоҕа төһөнөн бытархай да соччонон кофе амтаннаах буолар онтон сиидэлэммит кофе оҥорор буоллахха фильтр тохтоторугар наһаа бытархай буолуо суохтаах кофены ууну кытары оргуйбут ууга угаллар оччоҕуна оргутуллубут кофе буолар кофены оҥорор ньыма элбэх саамай туттуллар түөрт кофены сүнньүнэн аһы кытары иһэллэр түргэнник суураллар кофе олус түргэнник бэлэмнэнэр фабрикаҕа оҥоһуллар утах фабрика үлэһиттэрэ бытарытыллыбыт кофе туораахтарын ууга оргуталлар ол кэнниттэн сиидэлииллэр уонна хатараллар хаалбыт маассаны биир кэлимсэ бороһуок оҥорон баран аналлаах бааҥкаларга эбэтэр пакеттарга хаалыыллар уонна атыыга ыыталлар ол кофены итии ууга суурайан саахар үүт өссө туох эмэ тума эбэн утах оҥостон иһэллэр бу утах мэлиллибит туораахтан буһарыллыбыт утахтааҕар амтана атын буолуон сөп тоҕо диэтэххэ түргэнник суураллар кофе сүнньүнэн чэпчэки сыаналаах кофе көрүҥнэриттэн оҥоһуллар кофеҕа кофеин диэн ааттаах эттик баар кофеин дьон уутун көтүтэргэ бэйэлэрин сэниэлээхтик сэргэхтик сананалларыгар көмөлөһөр сорох чинчийээччилэр ол иһин бу эттиги наркотиктар ахсааннарыгар киллэрэрэллэр кырдьык бу утаҕы наһаа элбэхтик истэххэ онтон сылтаан киһи доруобуйата эмсэҕэлиэн сөп ону ааһан организмҥа үөрүйэх үөскүөн сөп кофе киһиэхэ дьайыытын элбэхтик үөрэппиттэрэ холобур данияҕа сыллаахха кофе хат дьахталларга уонна оҕо төрүүрүгэр хайдах дьайарын дьахтары чинчийэн үөрэппиттэрэ ол чинчийии түмүгэр дьахтар күҥҥэ сэттэ чааскы кофены иһэр буоллаҕына кофе омсолоох дьайыыта биллибэт диэн быһаарбыттар онтон дьахтар күҥҥэ аҕыстан элбэх чааскы кофены иһэр буоллаҕына оҕо болдьоҕуттан эрдэ төрүүр кыаҕа үс төгүл улаатар эбит кофены сөбүлүүр ол гынан баран киһиэхэ куһаҕаннык дьайар дии саныыр дьоҥҥо анаан билигин ас үөл промышленноһа кофены солбуйар утахтары оҥорор үүт диэн кыыллар тыыларын эмиийдэригэр оҥоһуллар иҥэмтэлээх убаҕас саҥа төрөөбүт оҕолоро улаатан атын аы сиир буолуохтарыгар дылы үүтүнэн эрэ аыыллар хайа баҕар сиикэй үүт элбэх хойуу сыалаах протеиннаах уонна кальцийдаах тымныы сиргэ харайыллыбытаҕана үүт сотору буолан баран аһыйар сылытыллаҕына эмиэ аһыйыан сөп лактобактерия ферментациятын түмүгэ буолар лактобактериялар үүккэ баар саахары молочнай кислотаҕа кубулатар сорох үрүҥ аһы оҥорорго ферментация сорук оҥостон оҥороллор үүтү харайарга атыыга барыан иннинэ пастеризациялааччылар киһи толору баланстаах диетатыгар үүт олус улахан суолталаах киһи унуоҕа үүнэригэр элбэх кальцийдаах ону тэҥэ белоктардаах уонна араас битэмииннэр элбэхтэр үүт биир ыстакаана киһиэхэ күҥҥэ наадалаах битэмииннэри биэрэр сорох үрүҥ аска кальций олус кыра эбэтэр суох ол курдук мороженайга сырга уонна сүөгэйгэ тымныйа сылдьар кэмнигэр үүтү элбэхтэ иһэр сүбэлэнэр тоҕо диэтэххэ үүккэ чэпчэкитик киһи организымыгар иҥэримтиэ белоктаах онтон белок иммуноглобулины оҥорорго көмөлөһөр ол эрэн белогу үүттэн эрэ буолбахха атын астартан эмиэ ылыахха сөп ол иһин үүт ыалдьыбыт киһи организымыгар тугу гынарын ырытыахха бастатан туран гириибинэн ыалдьа сылдьар киьиэхэ үүт лактаза фермиэнин оҥоһулларыгар мэһэйдиир уонна ахсаанын кыччатар онтон сылтаан киһи үүтү истэҕинэ организыма үүтү тулуйуо суоҕун сөп онтон ыалдьа сылдьар киһи састайаанньата хайдах да тупсар кыаҕа суох иккиһинэн ыалдьыбыт киһи үүтү истэҕинэ сыраана сыына элбиир ыарыыта бэргээн биэрэр өйдөөн көрдөххө киһи учугэй аһынан аһаатаҕына доруобуйата тупсар үсүһүнэн киһи үүттэн сылтаан күөмэйэ иһиэн сөп ол иьин быраастар оҕуруот аьын сүбэлииллэр түмүктээн эттэххэ үксүн туох да улахан туһатын аҕалбакка эрэ ыалдьа сылдьар киьи састайаанньатын бэргэтиннэрэр диэххэ сөп москуоба москуба арассыыйа киин куората федерация суолталаах куорат федерация киин уокуругун киинэ уонна москуба уобалаһынн киин куората олохтоохторун ахсаана европа ордук улахан куората тула эргининиин аан дойду ордук улахан куораттарын ахсааннарыгар киирсэр арассыыйа бэлиитикэ экэниэмикэ итэҕэл харчы үөрэх уонна көлө киинэ москуба дойду арҕаа өттүгэр москуба өрүс үрдүгэр турар москуба кинээһистибэтин нуучча саарыстыбатын арассыыйа импиэриэйэтин сэбиэсэкй арасыыйа уонна ссрс киин куората герой куорат буолар москуба куоратыгар арассыыйа федерациятын федераальнай былаас уоргааннара атын дойдулар посольствалара аан дойду хампаанньаларын төбө офистара бааллар москуба уобалаһын уонна калууга уобалаһын кытта кыраныыссалыыр арассыыйа биир тутаах туризм киинэ манна москуба крымлаа кыһыл болуоссат новодевичай манастыыр уонна коломенскайга вознесение сыаркаба бааллар уонна олор юнеско аан дойдутааҕы утумун тиһигэр киирэллэр ону тэҥэ биир траанспарт киинэ буолар куоракка аэропорт тимир суол баксааллаара өрүс пуортара бааллар сыллаахтан москубаҕа метро үлэлиир москва арассыыйа арҕаа өттүгэр баар обь уонна волга өрүстэр икки ардыларыгар турар смалээнска маскуоовскай уонна маскварээцка оокскай дэхси сирдэр икки ардыларыгар куорат сирин иэнэ сыллаахха км этэ онтон үс гыммыттан биирэ км мкад диэн ааттаах массыына суолун иһигэр турар атын км ол суол таһынан муораттан орто үрдэтиитэ миэтирэ буолар ордук үрдүк точката теплай стан үрдэбилигэр баар м ордук аллараа точката бисэдинскай муосталар аттыларыгар баар онно москуба өрүс куораттан тахсар м хотуттан соҕуруу уһуна мкад иһинэн км мкад таһын аахтахха км илинтэн арҕаа бардахха км москуба өрүс орто устуутугар икки өттүттэн баар москуба өрүстэн ураты атын өрүстэр элбэхтэр ол курдук сходня химки пресня неглинная яуза ныыщынка уонна да атыттар сорох кыра өрүстэри сир анныгар халлээктардарынан барар курдук уларыппыттар москубаҕа элбэх күөллэр баллар москуба аан дойду стандартынан москуба кэминэн быһаарыллар чаас курдааһыныгар турар аан дойду координированнай бириэмэтиттэн чаас уратылаах москуба куорат олохтооохторун ахсаана буолар москуба арассыыйа уонна европа ордук улахан куората стамбуулга өссө элбэх ол гынан баран стамбуул азия уонна европа икки ардыгар турар онтон куорат таһыгар баар пригородтары аахтахха стамбуулу кыайар мөл киһи этныычыскай састаабынан уонна сыллаах биэрэпис түмүгэр маннык эбит нууччалар украинецтар татаардар эрмээннэр азербайдьааннар дьэбириэйдэр беларустар грузииннар лезгииннэр омуктарын эппэтэх дьон ахсаана москубаҕа быһа холоон саха москубаҕа олорор улуу британия уонна хотугу ирландия холбоуктаах хоруоллуга диэн хотугулуу арҕаа эуропа дойдута британия арыыларыгар баар атлантик океан кытылыгар европа арҕаа өттүгэр сытар сомоҕо хоруоллук сыллаахха шотландия уонна англия хоруоллуктара холбоһууларын түмүгэр олохтоммута ол эрээри мантан эрдэ сыллаахха шотландии хоруола яков англия уонна ирландия бөрөстүөллэрин утумнаабыта яков сыллаахха улуу британия хоруоллуга уонна ирландия хоруоллуга холбоһон улуу британия уонна ирландия холбоһуктаах хоруоллуктара буолбуттара сыллаахха ирландия көҥүл дойдута арахсыаҕыттан холбоһуктаах улуу британия уонна хотугу ирландия хоруоллуктара диэн ааттаммыта улуу британия европа бөдөҥ дойдуларыттан биирдэстэрэ сыллаахтан ядернай сэрии сэптээх дойдулар ахсааннарыгар киирэр сыллаахха ядернай сэрии сэбин тарҕаппат туһунан дуогабарга билиниллибитэ хнт куттал суох буолуутун куруук баар чилиэнэ урукку британия империятын метрополията киинэ британия ыраахтааҕыта тутулуга суох судаарыстыба уонна содружество баһылыгынан билиниллэр ааҥыл тыла элбэх дойдуга иккис тыл быһыытынан тарҕанна интэриниэккэ уонна да атын ситимнэргэ баһылыыр оруолу оонньуур улуу британия экэниэмикэтэ аан дойдуга тохсус миэстэни ылар дойду байыаннай бүддьүөтэ аан дойдуга үрдүктэртэн биирдэстэрэ салайыытын тутула парламеннаах монархия судаарыстыбатын тутула квази унитарнай судаарыстыба үйэ бүтэһигиттэн судаарыстыбаҕа киирэр түөрт дойдуттан үһэ шотландия хотугу ирландия уэльс хааччахтаах автономия бырааптаахтар киин куората лондон европа бөдөҥ куораттарыттан биирдэстэрэ аан дойду үбүн экэниэмикэтин кииннэриттэн биирдэстэрэ официал тыллара дойдуга аааҥыл тыла ону таһынан уэльска валлийскай шотландияҕа гэльскай шотландия кельтарын тыллара уонна скотс шотландия ниэмэстэрин тыла корнуоллга англия корнскай хотугу ирландияҕа ирландскай биэрэпис хас уон сыл аайы буолар польша официальнай аата польша республиката илин эуропаҕа баар дойду атын дойдулары кытта кэккэлэһэр хоту балтик байҕал россиялыын калининград уобалаһа уонна литвалыын илин беларусьтуун уонна украиналыын соҕуруу чехиялыын уонна словакиялыын арҕаа германиялыын польша уопсай иэнэ км уопсай иэнинэн с улахай дойду буолар нэһилиэнньэтэ мөл киһи улахан аҥара куораттарга олороллор варшава лодзь краков польша диэн дойду аата бастаан сыллахха официальнайдык туттуллубута сыллахха литваны кытта олус күүстээх союз тэрийбитэ сыллахха үс дойдуга бытарыллыбыта бастакы аан дойду сэриитин кэнниттэн суверенитетын төттөрү ылбыта уонна аан дойду иккис сэриитигэр эмиэ сүтэрбитэ аҕыйах сыл буолан баран польша народнай республиката буолбута ссрс хонтуруолугар баар илин блок састаабыгар киирбитэ польша территорията балтийскай муораттан карпат хайаларыгар дылы дэхси сир буолар ол дэхси сир иһигэр сир илинтэн арҕааҕа дылы араастык уларыйар польшатааҕы балтия кытыла сүнньүнэн көнө ол гынан баран гданьск уонна шечин куорат аттыларыгар буухталардаах байҕал кытыытыгар араас сиэ кумахтар дюналар уонна араас күөллэр бааллар ол күөллэр уруут муора сорҕото эбиттэр билигин муораттан быһыллыбыттар сороҕор оннуктары лагууна диэн ааттыыллар шечин лагууната арҕаа германия кыраныыссатын аттыгар баар онтон висла лагууната арассыыйа калининградын кытары кыраныыссалаһар висла польша олус уһун өрүһэ висла лагуунатыгар уонна балтия муоратыгар сүүрэн түһэр дойду хотугулуу илин өттө олус хойуу тыалардаах нэһилиэнньэтэ аҕыйах уонна тыа хаһаайыстыбатын уонна араас промышленнай ресурсалара суох польшаҕа элбэх күөл баар европаҕа киниттэн ордук финляндияҕа эрэ элбэх күөллэрдээх ордук бөдөҥ күөллэрэ шнардовы уонна мамры диэн ааттаахтар соҕуруу баар күөллэргэ эбии татрас хайаларыгар күөл элбэх туурак өрөспүүбүлүкэтэ кылгас аата туурсуйа эуразия дойдуларыттан биирдэстэрэ туурсуйа икки континеҥҥа баар эуропаҕа уонна азияҕа сүрүн сирэ азия өттүгэр сытар эуропа өттө румелия диэн азия өттө анатолия аҕыс дойдулуун кирбиилээр хотугулуу арҕаа болгариялыын арҕаа грециялыын хотугулуу илин грузиялыын илин эрмээн сириниин азербайдьанныын уонна иранныын соҕуруулуу илин ирактыын уонна сириялыын сир ортотунааҕы байҕал соҕуруу эгей байҕала арҕаа уонна хара байҕал хоту анатолия уонна румелия икки ардыларыгар мармара байҕал баар уонна икки силбэиилэр боспор уонна дарданеллалар икки континент сыстыар сиригэр баар буолан түркийэ култуурата арҕаа уонна илин култууралар булкаастара буолар түркийэ демократ секуляр унитар конституция өрөспүүбүлүкэтэ бу политика систематын с дойду баылыга мустафа кемал ататүрк тэрийбитэ осман империята бастакы аан дойду сэриитигэр кыаттаран эстибитин кэннэ иккис аан дойду сэриитин кэнниттэн түркийэ арҕаа дойдуларыныын сиилии холбоон барбыта эуропа сүбэтэ уонна кыттааччылара түрк өрөспүүбүлүкэтин парламена биир палаталаах түркийэ улуу омук мунньаҕа диэн ааттаах түрк туом дьокутааттаах мандаттара сыл уһуннаах с диэри сыл этэ партияларга наах харгыс дойдуну премьер министр салайар ол эрээри президент эмиэ боломуочуйалаах былааһы уонна парламены түркийэ конституциятын дьүүлэ кэтиир дьүүл киһилээх конституция дьүүлүн салайааччытынан хашим килич буолар с алтынньытыттан саҕалаан былааска орто консерватор көрүүлээх кырдьык уонна сайдыы партия түрк турар түркийэ илгэ улууска арахсар былыр вилайиэт диэн тыл туттуллар этэ хас биирдии ил илчэ диэҥҥэ арахсар уопсайа с илчэ баар эбит ил киинэ ортоку илчэҕэ баар иллэр бөлөхтөргө бөлөхтөнөллөр хас биирдии или бырабыытылстыба анаабыт баһылыга салайар баһылык резиденцията вилайэт диэн ааттанар сокуон быһыытынан итэҕэл государствоттан арахсыбыта уонна хас биирдии киһи тугу итэҕэйэрин бэйэтэ бас билэр нэһилиэнньэ улахан чааһа исламы итэҕэйэр дойду үрдүнэн мечеть баар христианскай түмсүү синагога греческай таҥара дьиэтэ эрмээн григориан таҥара дьиэтэ уо д а кытай кытайдыы судургу кытайдыы пиньинь джуоҥгуо орто дойду официаллык кытай дьон өрөспүүбүлүкэтэ кытайдыы судургу кытайдыы пиньинь джуоҥхуа жэнмин гуоҥхэгуо диэн илин азия дойдута сүүрбэ икки провинциялаах биэс аутоном регионнаах түөрт муниципалитеттаах уонна икки анал административнай регионнаах кытайга миллиард кии олорор аан дойду дьонун сирин иининэн кытай үһүс миэстэҕэ турар россия уонна канада кэннилэриттэн кытай монголиялыын россиялыын хотугу кэриэйэлиин вьетнамныын лаостуун мьянмалыын индиялыын непаллыын пакистанныын афганистанныын тадьикистанныын кыргызстанныын уонна казахстанныын кэккэлээр кытай хоту өттүгэр далалар тыалар уонна гоби кумах куйаар баар арҕаа хималайа уонна тэҥри таҕ хайалара тыан шан таҥара хайа соҕуруу субтропик тыалар илин соҕуруу кытай уонна илин кытай байҕаллара бааллар бу байҕаллар кытылларыгар дойду дьонун улахан өттө олорор кытай дьон өрөспүүбүлүкэтэ с төрүттэммититтэн ыла салайар партиянан кытай коммунист партията буолар кытай дьон өрөспүүбүлүкэтэ конституциятынан кдр норуот демократ диктатуралаах социалист дойду буолар кытайдар бэйэлэрин дойдуларын джуоҥгуо пиньинь ол эбэтэр орто дойду дойду диэн аатыыллар маны тэҥэ кытай хас да атын ааттардаах джуоҥ хуа тыанся ол эбэтэр халлаан анна хуа ся кытай былыргы аата шэнджоу уо д а былыргы кытай цивилизацията түөртэн тахса тыыынча сыллааҕыта үөскээбитэ онон кытай цивизилизацията аан дойдуга баар саамай былыргыт цивилизациялартан биирдэстэрэ кытай историческай наукатыгар ылыллыбыт кылгас хронологическай таблица кытай саамай элбэх ахсааннаах дьонноох сир шарын урдунэн кытайга араас кыра уонна улахан омуктар олороллор уопсай ахсааннарын барыларын холбоон миллиард онтон миллиарда кытай омугар тиксэр ону таынан уйгуурдар даурдар кэриэйдэр маньчжурдар эбээннэр эбэнкилэр монголлар олороллор ону таынан элбэх кытай омуга тас дойдуларга олороллор саамай элбэх кытай канада ахш тайвань япония германия уонна россия дойдутугар олороллор олору хуацяо дииллэр кытай саамай улахан ахсааннаах нэһилиэнньэ ахсаанын омугунан хань кыт ханьцзу буолар нуучча уонна саха тылыгар хань уонна кытайдар китайцы диэн биир өйдөбүллээхтэр маны таһынан кытайга атын омук олорор олору кыра ахсааннаах омуктар кыт шаошу миньцзу диэн ааттыыллар кытай тыла аан дойдуга баар саамай былыргы тыллартан биирдэстэрэ уһун историялаах буолан бу тыл кэнники хас да бэйэ бэйэлэриттэн ураты диалектарга арахсыбыта холобур кантон уонна мандарин путунхуа диалектар бэйэ бэйэлэриттэн ааҥл уонна немец тылын курдук уратылаахтар ол иһин хоту олохтооҕо соҕуруу кытай провинцияларыттан сылдьар киһи саҥатын өйдүө суоҕун сөп сорох лингвистар кытай тылын диалектарын биир тыл группатыгар киирсэр араас тылларын курдук көрөллөр кытай диалектара бары биир былыргыттан туһаныллар иероглифтарынан суруллар суруктаахтар кытай дьон өрөспүүбүлүкэтэ официалык тылынан с путуҥхуа кыт норуот уопсай тыла диэн кытай тылын хотугу диалегар үөскээбит тыл буолар кытай тылынан бары диалектары холбоон саҥарар дьон аан дойдуга аахсаана миллиартан тахса киһи кытайга олорор атын омук бэйэлэрин тылларынан эмиэ саҥараллар кэнники сылларга кдр экономиката үрдээн иһэр с кытай экономиката аан дойдуга брутто ис оҥоһугунан био ахш уонна дьоппуон кэнниттэн с миэстэҕэ турар кдр био та с трлн тэҥнэсбитэ сыл муус устар бэс ыйын кэмигэр бу көрдөрүүгэ кытай дьоппуону сиппитэ крылова татьяна ивановна саха сирин дьахталларыттан бастакы медицина доктора профессор саха асср уонна рсфср үтүөлээх бырааһа сгу медфагын декана сыл кулун тутар сыл муус устар дьокуускайга төрөөбүтэ ийэтэ ирина атыыһыт яков санников кыра кыыһа аҕата арҕаа хаҥалас улууһуттан төрүттээх саха атыыһыта иван павлов эбиттэр сыллаахха омскайдааҕы мединститут педиатрия факультетын бүтэрбитэ онтон сылга дылы оҕо дьааһылатыгар оройуон балыыһатыгар бырааһынан республикатааҕы оҕо дьиэтин кылаабынай бырааһынан оҕо дьахтар консультациятыгар бырааһынан усуйаана оройуонун кылаабынай бырааһынан үлэлээбитэ докторскай диссертацияны клиника течение и лечение туберкулёза у детей в якутской асср сыллаахха көмүскээбитэ кэргэнин д м крыловтуун саха сиригэр медицинскай үрдүк үөрэхтээһини саҕалаабыт дьоннор экэниэмикэ диэн социал үөрэх табаар уонна сервис оҥоруутун тарҕаныытын уонна туттуллуутун үөрэтэр экэниэмикэ диэн былыргы грек тыла дьиэ уот салалтата дьиэ үгэс эбэтэр быраап билиҥҥи экэниэмикэ моделлара үйэ бүтүүтүгэр быдан киэҥ бэлиитикэ экэниэмийэтин эйгэтиттэн сайдыбыттара экэниэмикэ систиэмэлэрэ хайдах үлэлииллэрин уонна экэниэмикэ агеннара хайдах дьайсалларын быаара сатыыр үөрэх экэниэмикэ анаалиа дьон сэргэ бары эйгэлэригэр туттуллар биисинэс үп харчы дьаалта кириминээл үөрэҕирии ыал доруобуйа быраап политика итэҕэл социал үнүстүүттэр сэрии уонна үөрэх экэниэмикэ араас кээмэйдэрин икки ардыларыгар бүтүн уратылар бааллар холобур позитив экэниэмикэ тугун быаарар икки норматив экэниэмикэ туох буолуохтаах диир экономика түөрүйэтэ икки туттуллар экэниэмикэ уо д а экэниэмикэ икки сүрүн ураты салааларынан буолаллар микроэкономика кыра экэниэмикэ экэниэмикэ агеннарын майгыларын чинчийэр уонна макроэкономика улахан экэниэмикэ бүтүн экэниэмикэ ыйытыылара үлэтэ суох буолуу инфляция харчы уонна фискал политикалар шумер ил куораттара шекель диэн табаар харчы кээмэйигэр олохтонор эргиниини уонна бааар экэниэмикэтин сайыннараллар эбит шекель нэчимиэн ыйааынын тустаах кээмэйэ эбит бабилон юридическэй кодексынан бигэргэтиллибит эрдэтээҥҥи эккэниэмикэ систиэмэтин сайыннарбыт меосопотамия грек ром индия кытай персия уонна араб цивилизацияларыгар бэйэлэрин экэниэмикэ санаалара үөскээбиттэрэ биллиилээх былыргы экэниэмикэ өйдөөхтөрө аристотель чанакья цин ши хуан акинотааҕы томас уонна ибн халдун классик экэниэмикэҕэ тутаах киитинэн буолар адам смит с тахсыбыт омуктар баайдара диэн таһаарыытын экэниэмикэ туспа дисциплина быыытынан туалаах төрөөһүнэ диэбиттэрэ бу кинигэтигэр смит сири үлэһит күүүн уонна капиталы омук баайын оҥоруутун үс фактора уонна сүрүн кылааттааччылара диэбитэ смит көрүүтүнэн бастыҥ экэниэмикэнэн буолар бэйэ салайыылаах бааар систиэмэтэ бу систиэмэ дьон экэниэмикэ кыһалҕаларын автоматынан толорон иэр смит бааар механизмын хас биирдии туспа кии кини бэйэтин тус туһатын ситиээри бүтүн дьоҥҥо сэргэҕэ туаны оҥороругар такыйар көстүбэт илии диэн курдук көрдөрөр смит саҕалаабыт бүттүүн санаата бэлиитикэ экэниэмийэтэ уонна кэлин классик экэниэмикэ диэн ааттаныллыбыт бу санаа биллиилээх тутуааччыларынан буолаллар томас малтус давид рикардо уонна дьон стюарт милл сыллар марксист экэниэмикэ классик экэниэмикэтиттэн төрүттээх карл маркс үлэтиттэн тахсар маркс диэн сүрүн үлэтин бастакы тома тахсыбыта бу үлэтигэр маркс болҕомтотун сыана үлэ түөрүйэтигэр уонна хайдах гынан капитал үлэни көлөһүннүүрүн быаарарга уурбута бу сыана үлэ түөрүйэтин мал сыаната кини оҥоруутугар киирбит үлэ күүһүнэн быаарыллар неоклассик экэниэмикэ сс быыытын ылбыта неоклассик экэнэмистэр холобур альфред маршалл экэниэмикэ диэн тиэрмины киэҥник тарҕаппыттара экэниэмикэ үөрэҕин кылгас синонимын курдук кэлин экэниэмикэ тиэрмин урут киэҥник туттуллар бэлиитикэ экэниэмийэтэ диэн тиэрмины сыыйа солбуйбута бу экэниэмикэҕэ айылҕа үөрэхтэригэр туттуллар математика ньымаларын дьайыыларын бэлиэтэ буолар диэххэ син неоклассик экэниэмикэ хааччыйыыны уонна ирдэбили бааар тэҥнэһигэр сыана уонна ахсаан бииргэ холбоммут быаарыларын курдук систиэмэлиир микроэкэниэмикэҕэ неоклассик экэниэмикэ көҕүлүүр күүстэри уонна хоромньулары быаарыыны оҥорууга бүттүүн оруолу оонньууллар диир быаччы холобур түө бэйэ ирдэбилин атыылаааччы түөрүйэтэ кини сыаналар уонна барыс хайдах ирдэниллибит ахсааҥҥа дьайалларын көрдөрөр макроэкэниэмикэҕэ ити кейнс макроэкэниэмикэтиниин эрдэтээҥҥи уонна уун неоклассик синтезка көстөр неоклассик экэниэмикэни утарааччылара да өйөөччүлэрэ да сороҕор ортодокс экэниэмикэ дииллэр аныгы бааар экэниэмикэтэ сорох өттө неоклассик экэниэмикэҕэ олохтонор кейнс экэниэмикэтэ кейнсианизм дьон мейнард кейнс үлэтиттэн үөскээбитэ чуолаан эттэххэ үлэ интэриэс уонна харчы бүтүн теорията диэн кинигэтиттэн бу кинигэ аныгы макроэкэниэмикэни туспа эйгэ быыытынан тааарбыта чикаготааҕы экэниэмикэ оскуолата көҥүл бааары туруулаыытынан уонна монетаризм санааларынан ордук биллиилээх милтон фридман уонна монетаристар санааларынан бааар экэниэмикэтэ бэйэтэ бэйэтинэн буоллаҕына булгуччу бигэ туруктаах онтон кэхтиилэр дьаалта орооһуутуттан эрэ сылтаан буолаллар фридман этэринэн холобур улуу кэхтии харчы хааччыйыытын аччаппытыттан сылтаан буолбут онуоха кейнс этэринэн улуу кэхтии төрүөтүнэн инвестиция итэҕээ буолар милтон фридман адам смит уонна классик экономистар чопчулаан тааарбыт сүрүн принциптарыттан элбэҕи туһалаахтык ылбыт уонна кинилэри сайыннарбыт экэниэмикэ атын аан дойдутааҕы биллиилээх оскуолалара уонна хайысхалара аустрия оскуолата фрайбург оскуолата лозанна оскуолата посткейнсианизм уонна стокхолм оскуолата түнгүрээдэп захар тимофеевич саха сср култууратын үтүөлээх үлэһитэ бу сылларга саха госудаственнай пединституутун үрдүкү партийнай оскуоланы бүтэрэр онтон кэтэхтэн аспирантуураҕа киирэр диссертациятын аата образование и укрепление якутской социалистической нации з т тюнгюрядов в апреле г назначается ее директором в якутской республиканской библиотеки им а с пушкина работая директором з т тюнгюрядов отдает все свои силы знания развитию библиотечной сети в республике разрешению важнейших проблем библиотеки он много внимания уделял пропаганде литературы о родном крае книг на якутском языке и языках малочисленных народов севера с этой целью был создан отдел национальной и краеведческой литературы и сектор литературы народов севера он особое внимание уделял укреплению материальной базы районных сельских библиотек оказанию им методической помощи увеличению штатных единиц в библиотечной сети з т тюнгюрядов много сделал по развитию научно издательской деятельности библиотеки благодаря этому ежегодно издавались календарь знаменательных и памятных дат яасср летопись печати якутской асср также в те годы были изданы библиографические указатели библиография якутии ч народное образование н н грибановского владимир ильич ленин и якутия и г макарова писатели якутии и др среди государственных библиографий автономных республик рсфср по полноте оперативности выделялось ежегодное издание летопись печати яасср где учитывались кроме книг статьи из газет журналов республики материалы о якутии вышедшие в ссср также за рубежом з т тюнгюрядов способствовал изданию тематических сборников якутская республиканская библиотека им а с пушкина краеведческая библиография и пропаганда якутской литературы и др труд з т тюнгюрядова был отмечен тремя медалями почетными грамотами верховного совета рсфср и яасср значком за отличную работу министерства культуры ссср ему было присвоено звание заслуженный работник культуры яасср дьоппуон нихон эбэтэр ниппон официаллык ниппон коку эбэтэр нихон коку диэн илин азия арыы дойдута чуумпу океаҥҥа баар арҕаа соҕуруу кэриэйэлиин кытайдыын уонна россиялыын соҕуруу тайуанныын кэккэлээр атыннык тахсар күн дойдута диэн ааттыыллар дьоппуон архипелага тахса арыыттан турар олортон саамай бөдөҥнөрө хонсү хоккайдо күшу уонна шикоку дойду кураанах сирин дьоппуон дойдутугар сүрүн омук дьоппуоннар нихон диэн күн дойдута диэн тылбаастанар мантан дьоппуон сирин күн тахсыытын дойдута диэн ааттыыллар маннык кытайдар былыр дьоппуон сирин аатаабыттара тоҕо диэтэххэ дьоппуон кытайтан илин сытара кытай тылыгар дьоппуон жибень кытайдыы пиньинь диэн ааҕыллара бастаан европа дьоно дьоппуон туһунан кытай нөҥүө билбиттэрэ ол иһин билигин аан дойдуга тарҕамммыт дьоппуон сирин аата япония кытайдыы жибэнь диэн тылтан тахсыбыт дьоппуон диэн аан дойду биир ордук баай дойдута дьон орто хамнаа иккис миэстэни ылар ахш кэнниттэн аан дойдуга биллэр корпорациялар бааллар уо д а билиҥҥи дьоппуон префектуралардаах меджи периодын иннинэ дойду провинцияларга арахсар этэ билигин префектураларга кубулуйбут дьоппуоҥҥа араас традиционнай спорт көрүҥнэрэ бааллар ол курдук сумо дзюдо карате уонна кендо арҕаа дойдулартан кэлбит спорт көрүҥнэрэ эмиэ олус киэнҥник тарҕаммыт ол курдук бейсбол футбол гольф уонна хайыһар виташевскай николай алексеевич балаҕан ыйын одесса москуба этнограф суруйааччы народниктар хамсааһыннарын биллэр көстөр диэйэтэлэ политсыылынай чиничийээччи дьарыктаммыт боппуруостара киэҥ далааһыннаах этилэр с ирго илин сибиирдээҕи салаатын запискаларыгар материалы для изучения шаманства у якутов материалы для изучения якутской народной словесности диэн үлэлэри бэчээттэппитэ биир сыл буолан баран статистика кэмитиэтигэр үлэлии сылдьан поездка по намскому тракту диэн ыстатыйаны суруйбута саха сирин этнографиятыгар саамай элбэх үлэни н а виташевскай сс сибиряков экспедициятын саҕана оҥорбута с хас да улууһу кэрийбитэ ол иһигэр боотурусскай бороҕон дүпсү нам улуустарын антропометрияҕа чинчийиилэри оҥорбута уобалас экономикатын уонна суутун сокуонун туругун юридическая программа үөрэппитэ результатом деятельности н а виташевского в экспедиции стали его работы способы разложения и сбора податей в якутской общине основные правила распределения земли у якутов дюпсинского улуса якутского округа якутские материалы для разработки вопросов эмбриологии права источниками для написания последнего исследования стали сведения полученные от родоначальников личные наблюдения архивные материалы сообщения коллег по экспедиции э к пекарский в м ионов в ф трощанский в этой работе н а виташевский рассмотрел вопросы землевладения землепользования обязательного права брака и родства системы родства семейного права наследственного права уголовного права судоустройства и судопроизводства учитывая научную значимость очерков о юридическом быте народов сибири работа н а виташевского якутские материалы для разработки вопросов эмбриологии права была удостоена малой золотой медали общества по отделению этнографии после сибиряковской экспедиции исследователь приступил к обработке собранных материалов в гг участвовал в работе алданской экспедиции был начальником поисковой партии определенным итогом поездки стала статья изображения на скалах по реке олекма статья н а виташевского якутские материалы собранные в ходе гг явилась итогом его работы в сибиряковской экспедиции в г затем в г опубликованы его работы из области первобытного психоневроза и из наблюдений над якутскими шаманскими действиями которые свидетельствовали о продолжении изучения виташевским темы о религиозных верованиях якутов выехав из якутской области исследователь приступил к работе в русском географическом обществе в качестве члена сотрудника николай алексеевич виташевский известный российский польский этнограф родился в одессе жил в россии поэтому по отзыву в л серошевского был обрусевшим поляком и считал себя русским по польски понимал но не говорил за участие в революционном движении в г был сослан в сибирь сначала каторгу отбывал на каре а в ссылку на поселение был отправлен в якутскую область где занялся изучением преимущественно обычного права и верований якутов очевидно к нему первому обратился с письмом из иркутска д а клеменц с предложением принять участие в большой работе по исследованию этнографии якутов преимущественно силами ссыльных апреля г ему из хангаласского улуса н а виташевский ответил обстоятельным письмом начинавшимся следующими словами достопочтенный дмитрий александрович в свою очередь считаю для себя особенно приятным сообщить вам что ваше письмо явилось лучом света пронизавшим окружающую меня тьму совершенно уверен что такое же впечатление произведет оно и на моих товарищей по работе без сомнения ионов далеко не единственный человек на которого отдел может рассчитывать в своих предположениях по части исследования быта якутов и здесь я вместе с вами прежде всего должен назвать пекарского и серошевского почтенный труд первого из них даёт ему бесспорно право называться якутским литтре и я в своих планах на счёт будущего имею много основания рассчитывать на него кроме замечательных познаний по лексикологии якутского языка он имеет большой запас наблюдений над обыденной жизнью якутов но в особенности пекарский будет незаменим в предполагаемом ряде исследований благодаря своей способности легко и быстро разговориться и заинтересовать якутов своею беседою что касается серошевского то как это он мне неоднократно сообщал лично этнографические исследования его не занимают сами по себе он художник беллетрист и пользуется своими наблюдениями главным образом как материалом для творчества это очень жаль п отому ч то при несомненной наблюдательности и способности набрасывать порою блестящим слогом яркие картины он мог бы многое сделать для этнографии якутов впрочем я имею кажется основания предполагать что он не останется в стороне от наших занятий и внесёт вклад в общую работу ииндийэ ииндийэ өрөспүүбүлүкэтэ хиндилыы диэн соҕуруу азия дойдута аан дойду үрдүнэн сирин иэнинэн ис миэстэҕэ дьонун ахсаанынан с индияттан соҕуруу индия океана арҕаа араб байҕала уонна илин бенгал хомото бааллар арҕаа пакистанныын хотугулуу илин кытайдыын непаллыын уонна бутанныын илин баҥладештыын уонна мьянмардыын кэккэлээр индияттан сри ланка мальдивтар уонна индонезия чугастар индия субконтиненыгар инд хочотун цивилизацията үөскээбитэ былыр былыргыттан атыы суоллара уонна улахан империялар бааллара ол иин бу регион харчы уонна культура өттүнэн куруук баай этэ аан дойду түөрт сүрүн религиялара индияттан төрүттээхтэр индуизм буддизм дьайнизм уонна сикхизм кэлин зороастризм иудаизм христианизм уонна ислам тарҕаммыттара уонна олохтоох культураны байыппыттара ү ортотугар индия британия империятын колонията буолбута с көҥүл дойду буолбута индия экономиката аан дойдуга биржаларын ырыынактарын көрдөрүүлэринэн уон иккис уонна атыылаааччыларын кыаҕынан төрдүс миэстэлэргэ турар дойду дьаалтата сөптөөх реформалары ыытан индия экономиката үүнүүтүнэн сайдыытынан аан дойдуга иккис миэстэҕэ тахсыбыта онуоха онто олохтоох дьон улахан дьадайыытыттан үөрэҕэ суох буолуутуттан уонна аччыктааыныттан сылтаан бытааран биэрэр индия штаттаах уонна союзнай территориялаах парламентарнай федеральнай республика степан максимович аржаков сэтинньи кулун тутар ил политика уонна хаһаайыстыба диэйэтэлэ саха сиригэр сэбиэскэй былааһы олохтооччулартан биирдэстэрэ саха сирин автономиятын оҥорсубут киһи саха сирин ун бэрэссэдээтэлэ бүлүү куоракка сэтинньи күнүгэр сыллаахха төрөөбүт бүлүүгэ начаалынай училищены бүтэрбит степан аржаков оҕо сааһын туһунан кинини кытта церковно приходскай оскуолаҕа уонна бүлүү начальнай училищетыгар бииргэ үөрэммит жиркова дора самуиловна ахтыытыттан степа бастыҥ үөрэнээччилэр ахсааннарыгар сылдьара туйгун үөрэҕин көнө сэмэй быһыытын иһин мэлдьи грамота ылара дьиэ кэргэнэ аржаковтар дьадаҥытык олороллоро ийэтэ уолунан киэн туттарара уола элбэхтик аҕара үчүгэйдик үөрэнэрэ төрөппүттэригэр көмө буолара кэлин я м свердлов аатынан коммунист университетыгар уонна а и рыков аатынан промышленность экономика институтугар үөрэммитэ москубаҕа ка үлэлии сылдьыбыт ойуунускайдыын уонна да атыттары кытта декларация прав и обязанностей трудящихся якутской асср суруйбута бу дөкүмүөн сүдү политическэй уонна правовой суолталаах этэ х уонна х бүтүн арассыыйатааҕы уонна бүтүн сойуустааҕы сэбиэттэр сийиэстэрин дэлэгээтинэн талылла сылдьыбыта ссрс киин кэмитиэтинээҕи омуктар национальностар сэбиэттэрин сэттис ыҥырыылаах састаабын чилиэнэ ссрс үрдүкү сэбиэтин бастакы ыҥырыытын дьокутаата саха асср киин толорор кэмитиэтин ыҥырыыларын чилиэнэ саха сирин обкомун бюротын чилиэнэ сийиэһин сибиир кыраайдааҕы партия кэмпириэнсийэтин дэлэгээтэ аржаков с м сымыйанан буруйданан репрессияҕа түбэспитэ сыл олунньу күнүгэр тутуллубута сыллаахха муус устар ыам ыйдарыгар сүүрбэ биэс киһи процеһыгар эриллибитэ өлөрүллэргэ ууруллан баран ыам ыйын күннээҕи ссрс тын особай сүбэ мунньаҕын уурааҕынан бириигибэрэ сымнатыллан аҕыс сылга лааҕырга ыытыллыбыта ол гынан баран дьыалатын хат көрөн баран сыл кулун тутар күнүгэр сэриитин дальстрой дааҕы байыаннай трибунаала аржакову ытан өлөрөргө уурбута бириигэбэр тута толоруллубута тыа хаһаайыстыбатын эйгэтигэр с м аржаков аатынан саха өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбаннай бириэмийэтэ олохтоммута с м аржаков аата теплоходка дьокуускай куорат бүлүү куорат уонна бүлүү улууһун чинэкэ сэлиэнньэтин уулуссаларыгар иҥэриллибитэ бүлүүгэ уонна чинэкэҕэ с м аржаков өйдөбүнньүктэрэ туруоруллубуттара кини сырдык кэриэһигэр дьокуускайга стела оҥоһуллубута ааҥыл тыла аҥылычааннар тыллара диэн ииндийэ европа тылларын герман салаатын арҕаа бөлөҕөр киирэр тыл билиҥҥи туругунан аан дойдуга ордук улахан суолтаны ылар тыл элбэх түөлбэ тыллаах ааҥыл сиригэр орто үйэлэргэ герман биистэрэ көһөн кэлиилэригэр үөскээбитэ сыыйа улуу британия омуктарын үксүлэрин төрөөбүт тыллара буолбута кэлин импиэрийэ кэҥиирин кытта аан дойдуга тарҕаммыта холбоуктаах хоруоллук холбоуктаах штааттар канаада австралия саҥа зеландия ирландия уонна кариб регионун сорох дойдутун бастыҥ тыла аан дойду элбэх дойдутугар бастатан туран доҕордоуу дойдуларыгар уонна араас омуктар икки ардыларынааҕы тэрилтэлэригэр иккис уонна официаллык тыллара ааҥыл тыла мөл киһи төрөөбүт тыла сыл төрөөбүт тыл быһыытынан аан дойдуга үһүс тыл кытай уонна испаан тылын кэннэ млрд киһи саҥарар хнт алта тылыттан биирдэстэрэ суруга бичигэ үйэттэн латыын буукубаларыгар олоҕурар аныгы алпаабытыгар буукуба баар таба суруйуута атын тылларга холоотоххо уустугунан ааҕыллар тыл барҕарыы үйэтин кэминээҕи туругар сөп түбэһэн оҥоһуллубут буолан аныгы саҥаҕа сөп түбэспэт элбэх тылга саҥарыллыбат буукубалардаах сорох дорҕооннор буоллаҕына сөп түбэһэр буукубалара суох ааҕыы быраабылата наһаа элбэх быраабылаттан туорааһыннаах бразилия португаллыы официаллык бразилия федератив республиката португаллыы диэн соҕуруу америка иэнинэн ордук улахан уонна киһитин ахсаанынан элбэх дьонноох дойду аан дойду үрдүнэн ордук элбэх португал тылынан саҥарааччы баар бразилия илин өттүгэр атлантик океан баар дойдулуун кирбиилээллэр венесуэла суринам гайана уонна француз гуианата хоту колумбия хотугулуу арҕаа боливия уонна перу арҕаа аргентина уонна парагуай соҕуруулуу арҕаа уонна уругуай соҕуруу бразилия атлантик океаҥҥа хас да архипелагтаах бразилия с ыла португалия колонията этэ с көҥүл бразилия империята буолбута сылтан бүгүҥҥээҥҥи дылы республика бикамераллык система билигин конгресс с ылыллыбыт бастакы конституцияттан ыла баар конституциянан бразилия иллэр федерал эргин уонна муниципалитеттар унияларыттан турар федерал республика бразилия экономиката аан дойду биржаларын маркеттарын көрдөрүүлэринэн онус уонна атыылаар кыаҕынан тохсус миэстэҕэ турар бразилия холбоуктаах нациялар соҕуруу америка нацияларын униятын уонна португал тыллаах дойдулар түмсүүлэрин кыттааччылара яков авраамович санников усуйаана с сэтинньи усуйаана новосибирскай арыылартан түөрдүн арыйбыт булчут кырсаһыт үйэ с сылларыгар ссрс науукатын академиятын саха экспэдиисийэтин кыттыылаахтара саанньыкап сыдьааннарыттан ыйытан суруммут сибидиэнньэлэринэн яков санников аҕата авраам санников үйэ ортотугар саха сиригэр вологда куораттан кэлбит уонна дьокуускайтан чугас павловскай сэлиэнньэҕэ олохсуйбут уола дьаакып с эбэтэр с эргин төрөөбүт үйэ бүтүүтүгэр бастаан л с сыроватскай атыыһыт артыалыгар сылдьан онтон бэйэтэ сэлии муоһун көрдөөһүнүнэн дьарыктаммыт остуолбалаах арыыны уонна фаддеев арыытын арыйбыт сс м м геденштром экспэдииссийэтигэр кыттыбыт с олунньу күнүгэр матвей геденштром усуйаанаҕа кэлиитигэр санников передовщик артыал старшинаата дуоһунаһыгар сыроватскай атыыһыттарга сулууспалыыр эбит экспэдиисийэҕэ андрей уонна роман диэн уолаттара кыттыбыттарын геденштром суруйар в м пасецкай этэринэн дьаакып санников түөрт уоллааҕа үһү андрей роман петр уонна аата биллибэт уол с ревизия матырыйаалларыгар дьаакып санников дьиэ кэргэнэ маннык суруллубут ойоҕо аграфена с эргин төрөөбүт уолаттара андрей с эргин төрөөбүт роман с э т федор с э т михаил с э т бу кэмҥэ мантан үһэ ойохтоох оҕолоох дьон эбит саанньыкап сирин кистэлэҥэ биллиилээх нуучча геологын геограбын уонна суруйааччытын в а обручевы земля санникова диэн ааттаах кинигэни с суруйарга угуйбута бэчээттэммит сыла бу кинигэннэн мосфильм киинэ студиятыгар с уус уран киинэ уһуллубута аатырбыт булчут промышленник сиэнэ санников яков федорович бүтүн саха сиригэр биллибит булуҥ улахан атыыһыта эбит хоту дойдуну чинчийэр хас да экспэдиисийэҕэ сүҥкэн көмөнү оҥорбута биллэр оттон өссө биир утума крылова татьяна ивановна саха сириттэн бастакы медицина доктора саха государственнай университетын төрүттээччилэриттэн биирдэстэрэ попов гавриил васильевич филология билимин кандидата кыраайы үөрэтээччи г в попов маны таһынан кыраайы үөрэтээччи быһыытынан биллэр үлэтин бу өрүтун түмүгүнэн маннык кинигэлэр тахсыбыттара хантан хааннаахпытый манчаары баылай ырыалар тойуктар алтан моорук тараҕай нэилиэктэрин төрүттэрэ дьүлэй бүөкээн билбит көрбүт чабырҕахтар манчаары баылай ырыалар тойуктар кинигэҕэ попов саха омук биир биллэр киһитин манчаары баһылайы биллэр ырыаһыт тойуксут курдук суруйбут уонна ырыаларын хоһооннорун бу диэн быһаарбыт эбит дьүлэй бүөкээн билбит көрбүт чабырҕахтар кинигэҕэ кини дьүлэй бүөкээн диэн киһи чабырҕахтарын архыыптан хомуйан ылан сааһылаан сорох тылларын быһааран биэрбит уонна аан тылы суруйбут хантан хааннаахпытый диэн кинигэтигэр саха маҥнайгы суруйааччыларын төрдүлэрин ырыппыт попов г в монография кинигэ учебник уонна ыстатыйа ааптара тайҕа диэн евразия уонна хотугу америка хоту өттүлэригэр баар мутукчалаах тыалартан турар биом атыннык бореал ойуурдар дииллэр саха сиригэр мутукчалаах үксэ тиит түҥ ойуур илин сибииргэ тайҕа ханнык баҕарар киһитэ суох түҥ ойуур тываҕа ойуурунан саба үүммүт хайа соҕурууҥу сибииргэ хаардаах онон манан ойуурдаах үрдүк хайа тайг монг хайалаах сир түҥ ойуура тайҕа мастарын күлүгэр үүнээйи атын ойуурдарга холоотоххо мөлтөхтүк үүнэр хотугу полушарие бореал ойуурдарыгар элбэх көтөр олохтоох да көһөөйү да көтөрдөр уйаланаллар харыйа пиихта бэс тиит туораахтара көтөрдөрү иҥэмтэлээх аһынан хааччыйаллар сайын ойуурга гектаарга араас көрүҥ көтөрдөрүн атыырдарын көрсүөххэ сөп кыһын үксүлэрэ соҕуруу барар буолан көтөр биллэ аҕыйыыр кыайбат көтөр хаалар ол гынан баран чыычаахтар ахсааннара үөн көйүүр элбэҕиттэн эмиэ тутулуктаах сороҕор ойуурга буортулаах үөн көйүүр тоҕо ааҥнаан киирдэҕинэ көтөр биллэ элбиир элбэх көтөр хойуу ойуурдаах тайҕаҕа үчүгэйдик сөп түбэһэ үөрэммит кылгас мүлүркэй кынаттара кэбэҕэстик салгыҥҥа салайары хааччыйаллар кэрэ ырыалара партнердарын буларга көмөлөһөллөр тыҥырахтара мастар туруору умнастарыгар хатаастарга аналлаахтар тумустара буоллаҕына туораахтары хостуурга сөп түбэһэллэр сорох ымыылар хардарыта барбыт тумустара туорааҕы эрэ алдьатарга аналлаах буолан атын аһынан кыайан аһаабаттар харчы диэн мал уонна араас өҥө сервис иһин төлүүр тэрил аан дойдуга араас харчы арааһа баар ол курдук хас дойду кэриҥэ бэйэтин харчылаах ол курдук ахш доллара эбэтэр британия фунт стерлингов харчы диэн араас маллары атыылаһар тэрил буолар эргиэн идеята олус эргэ ол бириэмэҕэ дьон бастаан атастаһар этэ тугу наадыйалларын атастаһаллара бэйэтигэр баарыттан сороҕун атастаһан олороро ону билигин бартер диэн билэбит атын маллар ол курдук бытархай буолар гына баар маллар туттуллубуттара ол курдук ювелирнай оҥоһуктар уонна специялар харчыны кытта уларыттахына буорту буолбат уонна ханна баҕар илдьэ сылдьыахха сөп эбит бастакы харчыны бэчээттээбит дойдунан лидия буолар биһиги эрабыт сыл иннинэ билиҥҥи турция сиригэр тура сылдьыбыта араас улахан сыаналаах күндү металлартан оҥоһуллубут уонна хахай уруһуйдаах эбит онтон грецияҕа уонна средиземнай муора аттытыгар сытар дойдуларга тарҕаммыт манньыаталары биир ыйааһыннах уонна кээмэйдээх оҥоруллар эбит харчы туттууга ордуга олус түргэнник биллибит ол курдук бытарытарга чэпчэки буолбут холобура биир киһи ынах аҥара сыаналаах бурдугу атыылаһыан баҕардаҕына ынаҕы өлөрүөн баҕарбата биллэр ол курдук ынаҕы атыылаатаҕына уонна бурдугу ынах аҥаара сыаналаах атыылаһар кыахтаммыт хаччы диэн тыл хантан уескээбитий араас бириэмэҕэ араас мал харчы быһыытынан туттулла сылдьбыт металларга кубулуйар харчы араас сыалларга туттулуон сөп уонна бэйэтэ сыаналаах буолуон сөп ол харчы көмүскэ уларытыллыан сөп уларыйбат харчы диэн көмүс буолбат харчы уларыйылларын уларыйбатын былаас биллэрэр диэн тус көмпүүтэрдэргэ анаан оҥорбут операциялыыр системата от ыйын с биллэриллиэн иннинэ диэн код ааттаах этэ сэтинньи к с оҥоһуллан бүппүтэ ол кэнниттэн кэлэр үс ый устата көмпүүтэр техникатын уонна софтун оҥорооччуларга бизнес клиеннарга уонна бытарытан атыылааччыларга көрдөрүллүбүтэ тохсунньу к с аан дойду үрдүнэн тааарыллыбыта уонна сайтыттан атыылаан ылыахха сөп буолбута кини иннинээҕитэ тахсааынын кэнниттэн биэс сыл буолан баран тахсыбыта бу системалар тахсааыннарын икки ардыларынааҕы кэмнэриттэн ордук уун кэм буолар элбэх уларыйыылаах уонна саҥа тэриллэрдээх диэн көннөрүллүбүт графика туттааччы интерфейса уонна визуальнай истиил тупсарыллыбыт көрдөбүл саҥа мультимедиа оҥоруу ньымалара холобур кубулутуллубут ситим аудио бэчээт уонна дисплей хос системалара онтон таынан дьиэ ситимин көмпүүтэрдэрин бэйэ бэйэлэриниин сыстыыларын технологияны туттан көмпүүтэр девайстардыын билэлэринэн уонна сыыппара медиаларынан бырахсыытын чэпчэтэ сатыыр ҕа версията турар ол софту оҥорооччуларга сыыарыылары суруйууларын балаччатык судургу оҥоруо дыын тэҥнээтэххэ ны уонна ол иннинэ тахсыбыт ууун системаларын бастыҥ кэбирэх өттүлэринэн буортулуур программаларга вирустарга уонна буфер туолууларыгар ылларыылара буолар дииллэрэ ол иин бастатан туран көмүскэлин туунан кыанар уонна ол кэбирэхтэри аччатар сүрүн сыаллаах саҥа тэриллэрэ уонна бөҕөргөтүллүбүт көмүскэлэ үрдүктүк сыаналаммыттарын да үрдүнэн син биир бэрт элбэхтик сэмэлэнэр ол сэмэлэртэн бастыҥнара үрдүк система көрдөбүллэрэ гарантиятын кэмэ кылгаа көмүскэллээх сыыппара медианы төгүллүүрү мээйдиир саҥа технологиялары киллэриитэ бэйэтиттэн эрдэ тахсыбыт техникалыын уонна софтуун иирсээнэ диэн компоненын сыыа халты үлэтэ ох саа оноҕоһунан оҕунан ытарга аналлаах саа сэриигэ уонна булка туттуллар билигин күрэххэ эмиэ тутталлар сахалар орто азия омуктарыттан атын ох саалаахтар эбит оҕу оҥороллоругар хатыҥ уонна тиит маһын тутталлар эбит ол мастарын хатыыс кутунан силим оҥорон силимниилэр эбит бүтүннү оҥоһуллан бэлэм буолбутун кэннэ тас өттүн бүтүннүү туоһунан бүрүйэллэр сиик тардыбатын диэн ох саа ортото тутар сирэ тутаах дэнэр иэҕиллэн токуруйар сирэ чаачар дэнэр төттөрү токуруйар сирдэрэ кураах диэн дэниллэр уонна ону нөҥүө муос дэнэр ох саа быата кирис диэн дэнэр ох саа киһи төһө күүстээх соччоннон кытаанах гыналлар эбит онон күүстээх киһи оҕо ордук күүскэ тэбэр эбит күүстээх охтон ытар киһини күүстээх эрбэхтээх дииллэр эбит холобура үүнэн турар тиит маһы дьөлө ытар дьон бааллар эбит бэгэччэхтэрин кирис охсоруттан харыстаан оҕу тутар илии улахан тарбаҕар дапсы диэн муостан оҥоһуллубут тэрили кэтэллэр эбит ох сааннан ытарга икки ньыма баара биллэр биирэ ыйар тарбаҕынан уонна эрбэҕинэн оҕу кыбытан ыталлар биирэ ыйар уонна ортоку тарбаҕынан кириһи тиэрэ тутан спортивнай ытааччылар туталларын курдук гынан баран тиэрэ ыталлар эбит иккис ньыманан ытарга оноҕоско оххо кирис киирэр олугун биир өттө уһун буолар ытаргар тарбаххынан туора эһэн кэбиспэт гына ону таһынан ох сааннан кыҥаан ытарга холо диэн тэрили тутталлар эбит холо бэлэнчигэ туттарыллар кэрдиистээх чараас мас бултуур булдуҥ ырааҕыттан көрөн холо кэрдииһинэн ыйдаран ох сааҥ туһаайыытын туруораҕын холобура бинтиэпкэҕэ миэтирэтин туруорар курдук ох сааны куонньалыкка илдьэ сылдьаллар эбит куонньалык икки аҥаардаах аллараа өттүгэр ох саа угуллар үөһээ өттүн ардахха эбэтэр ууралларыгар кэтэрдэллэр ох сааны оҥороллоругар ох саа кыһыаҕа диэн тэрили тутталлар эбит ох сааны оҥорор туһунан уустар бааллар эбит холобур үчүгэй ох сааҕа сылгы үөрүн биэрэллэр эбит атын чугастааҕы омуктарга быһаҕы батаһы кытта тэҥҥэ саха ох саата эмиэ атыылана сылдьыбыт буолуохтаах америка холбоһуктаах штааттарын транснациональнай корпорацията софтуэр уонна интэриниэт программаларын айар бэйэтин программатын нөҥүө кэккэ интернет сервис уонна бородуукта см сервис уонна испииһэгэ өйүүр уонна бородууксуйаны оҥорон таһаарар улахан чэппиэр диэн технологическай компаниялартан биирдэстэринэн ааҕыллар компания ларри пейдьем уонна сергей брин төрүттэммитэ кини аан бастаан января года оттон атырдьах ыйын күнүгэр сыллаахха бэйэтин акцияларын фондовай рынокка атыылааһыны саҕалаабыта оччолорго ларри пейдж сергей брин уонна эрик шмидт сүүрбэ сыл устата аан дойдуга бииргэ үлэлииргэ сөбүлэспиттэрэ сылга диэри хампаанньа хара маҥнайгыттан аан дойду информациятын тэрийии киһи туһалааҕын уонна туһалааҕын хааччыйыы официальнайа суох лозунг поломогль англ сыллаахха компания билиҥҥи штаб квартиратыгар маунтин вью калифорния штата көһөн кэлбитэ аан дойду үрдүнэн биир миллиардтан тахса сэрвердээх аан дойду кииннэригэр мөлүйүөнтэн тахса сервери салайар уонна күн аайы биир миллиардтан тахса ыйытыы көрдүүр уонна бөтүүк компания сүрүн бородууксуйатынан көрдүүр ирдиир системанан быһаччы сибээстээх улахан ас үөл чыыһылата үлэҕэ киирдэ онлайн продукта как почти сервис гм социальная сеть сибээстээх фотографиялары уонна программаны кытта үлэлииргэ программа эмиэ баар ону таһынан уонна мобильнай операционнай системаны оҥорорго туттуллар по данным языке главный сайт интернет сайтыгар саамай кэлим сылдьааччы оттон элбэх ахсааннаах аан дойдутааҕы сайтар и т д бастакы сүүһүнэн көстүүгэ көстөрүн курдук хас да атын сайтка киирэн күрүө хаһаа күрүө хаһаа уонна түөскэ киирэр сыл ыам ыйыгар аан бастаан млрд киһини куоһарда диэн элбэх тыллаах энциклопедия бикипиэдьийэ үлэтин диэн түмэт тэрилтэ хааччыйар үбүн салайар билигин ҕэ тылынан мөл тахса ыстатыйа баар бу ыстатыйалары тус бэйэлэрин баҕаларынан бүтүн аан дойдуттан кыттааччылар киирэн суруйаллар уонна тупсараллар ни с дьимми уэйлс уонна ларри сэҥер сыллаахха тохсунньуга саҕалаабыттара бикипиэдьийэ аан бастаан тохсунньу күнүгэр үөскээбитэ ол эрээри туспа домеҥҥа биэс хонон баран көһөрүллүбүтэ онон үөскээбит күнүнэн тохсунньу күнэ ааҕыллар бикипиэдьийэ билигин саамай улахан уонна ордук элбэхтик көрүллэр ыйынньык справочник буолар улаханынан уонна хабар тиэмэтэ киэҥинэн бикипиэдьийэ киһи аймах устуоруйатын тухары айыллыбыт энциклопедиялартан саамай толорулара бикипиэдьийэ бастаан нупедия диэн онлайн энциклопедия быһыытынан үөскээбитэ кини атын энциклопедиялартан улахан уратыта суоҕа кэлин бырайыак вики технологияҕа биики ньыматыкка көспүтэ уонна бикипиэдьийэ диэн ааттаммыта биики ньыматык уратыта дьоҥҥо бэйэлэригэр саайты уларытар эбэр сабар тупсарар кыах биэрии биики ньыматыгы туһанар ситим сиргэ бэйэтин иһигэр уларытар кыах угулла сылдьар бикипиэдьийэ диэн аат икки тылтан турар пиэдьийэ диэнэ энциклопедия диэн тыл сорҕото сылдьар оттон биики диэнэ биики ньыматыгы туһанарын көрдөрөр винокуров илья егорович аҕа дойду улуу сэриитин сылларыгар саха омугун хоргуйан өлөртөн быыһаабыт сэллик ыарыыга эмтэрбитин тохтотор суолга киллэрбит саха сирин автономиятын сыллаахха быһаары гыммыттарын көмүскээбит өҥөлөөх саха сирин уһулуччулаах салайааччыта онон илья ийэтэ ыаллыы сытар хамаҕаттаҕа улахан уолугар миитэрэйгэ көспүтэ жирков дмитрий николаевич илья ийэтин бастакы өлбүт кэргэниттэн уола илья тоҕус саастааҕар нэһилиэк этиитинэн биир кылаастаах туора урдустарга аналлаах училищеҕа үөрэнэ киирбитэ тулаайах быһыытынан мөссүйүөҥҥэ олорбута туйгуннук үөрэммитэ кинини кытта кэлин бассабыык буолбут максим аммосов степан д трапезников токуос с к сивцев үөрэммиттэрэ оскуолатын сыллаахха саастааҕар бүтэрбитэ үөрэҕин салгыыр үбэ суох буолан ийэтин кытта жирковтарга олорбута ийэтэ уолу павел иванович кравченко диэн политсыылынайга үөрэттэрэ биэрэ сылдьыбыта ол эрээри икки эрэ ыйтан ордук үөрэммитин кэннэ олорор ыалларын ийэлэрэ өлөн хаалбыта онон үөрэх тохтообута нөҥүө сылыгар илья ийэтэ бэйэтэ өлбүтэ эдэр уол хаартынан ат сүүрдүүтүнэн үлүһүйбүтэ арыгы иһэр буолбута онон быста дьадайбыта дьиэтэ суох хамначчыт буолбута москвитин н к диэн атыыһыкка солкуобайга кэпсэтэн үлэлиир буолбута табаарыстара ыстапаан трапезников миитэрэй винокуров молдьоруус лев лебедев уйбаан колмогоров сабыдыалларынан дьон олоҕор дьаһаҕар кыттыһан киирэн барбыта тыа оробуочайдарын сойууһун чилиэнэ буолбута сир түҥэтии дьокутаатынан талыллыбыта с хомуньуус баартыйаҕа киирбитэ онтон икки ыйдаах сэбиэскэй баартыйалаахтар куурустарыгар үөрэммитэ манна максим аммосову көрсүбүтэ ойуунускайдыын билсибитэ кууруһу бүтэрэн баран саха сирин ун иһитиннэрэр биллэрэр отделын үлэһитинэн анаммыта онтон саас биир дойдулаахтарын көрдөһүүтүнэн нам улууһун хатыҥ арыы нэһилиэгин ун бэрэссэдээтэлинэн анаммыта сыл бүтүүтэ намҥа бастаанньаһыттар баар буолбуттара кинилэри утары саҥа былаас бартыһаан хамсааһынын тэрийбитэ кыһыл хотойдор диэн ааттаах киһилээх михаил новгородов этэрээтигэр сэриилэспитэ бэйэтэ кэлин суруйбутунан особых заслуг и отличий в этой войне не имел кэлин бэриллибит характеристикатыгар куһаҕан ыал нэһилиэгин сэбиэтэ биэрбит суруллубутунан сылыктаатахха үстэ сэриилэһиигэ кыттыбыт мантан сылтаан винокуров уокурукка байыаннай этэрээт тэрийбитэ бэйэтэ онно начаалынньык буолбута ол этэрээтэ нөҥүө сыллаахха аны храповицкай диэн ыраахтааҕы эппиһиэрин бөлөҕө саалаах саадахтаах кэлбитин хаан тохтуута суох тохтоппута сэрии да сылларыгар бу үлэтин тохтоппотоҕо сыллаахха дьокуускайга икки кэмпириэнсийэни ыам ыйыгар уонна алтынньыга тэрийбитэ манна геология балыктааһын нэһилиэнньэни битэмиининэн хааччыйыы эмтээх оттору хомуйуу саха сылгытын үөрэтии курдук киэҥ далааһыннаах боппуруостар көрүллүбүттэрэ ленинградка олорор биллиилээх этнограф сусловтуун доҕордоһуутун түмүгэр саха омугун культурата ол иһигэр ойууннааһын үөрэтиллибитэ бу үлэ биллэр түмүктэрэ сыллаахха бүлүүгэ алмааһы булуу дьокуускайга ирбэт тоҥу үөрэтэр институт аһыллыыта сэрии иннинэ уонна сэрии бастакы сылларыгар саха сиригэр кураан дьыллар турбуттара суһаллык дьону сэргэни хоргуйууттан быыһааһын үлэтэ ыытыллыахтааҕа бу кэмҥэ өрөспүүбүлүкэ үрдүкү салалтатыгар кэлии дьон бүрүүкээн олороллоро кинилэргэ илья егорович элбэх этиилэрин суругунан да тылынан да киллэрэ сатаабыта холобур сыл балаҕан ыйын күнүнээҕи обком сэкиритээригэр уонна совнарком бэрэссэдээтэлигэр анаммыт кистэлэҥ сапыыскатыгар куобаҕы бултааһыны көҥүллүүргэ сайыҥҥы уонна муус аннынааҕы балыктааһыны тэрийэргэ сүөһү иитиитигэр кииннэммит тобох эт ис төбө тар саппааһын оҥорорго колхуостарга килиэп пуондаларын олохтуурга тыа үлэһиттэригэр анаан ас чэй курууппа мокоруон пуондатын тэрийэргэ көрдөспүтэ бу этиилэрэ таах хаалбыттара икки сыл иһигэр бу тыын боппуруос ханнык да мунньахха көрүллүбэҕэ дьон хоргуйан өлөн барбытыгар дойду салалтатыгар түрүлүөнү тардыбыта сэрии тыйыс кэмигэр бу хорсун быһыы этэ сыл муус устарыгар киин кэмитиэтэ саха сирин тыатын хаһаайыстыбатын туһунан уураах ылыммыта ыам ыйын күннэригэр буолбут обком тыа хаһаайыстыбатыгар аналлаах пленумугар винокуров хорсуннук тыл эппитэ онтон от ыйыгар кинини совнарком бэрэссэдээтэлинэн анаабыттара и л степаненконы үлэтиттэн уһулбуттара бу сыл атырдьах ыйыгар буолбут саха сирин обкомун пленумугар обком бюротун састаабыттан степаненко в а муратов соторутааҥы бэрэссэдээтэлэ в г имуллин н с морозов в н смольянинов таһаарыллыбыттара тута араас таһымнаах мунньахтар буолуталаабыттара ол түмүгэр хас биирдии колхуостаахха тус хаһаайыстыбатыгар хайаан да биир ынах көрүллүөхтээх диэн уураахтаабыттара колхуостар уонна колхуостаахтар судаарыстыба иннигэр иэстэрэ сотуллубута бурдук лимиитэ үрдэтиллибитэ сайын колхуостаахтарга кымыс оҥостоллоругар биэлэри ыаттара биэрэр буолбуттара быстыбыт колхуостаахтарга анаан уопсастыбаннай резервэ пуондата тэриллибитэ итии аһылык бэриллэр буолбута уо д а элбэх чэпчэтиилэр көмөлөр оҥоһуллубуттара өссө сыллаахха винокуров эдэр учуонай георгий башарин саха литературатын төрүттээччилэрин өксөкүлээх өлөксөйү алампаны уонна николай неустроевы ааттарын сөргүтэр үлэтин өйөөбүтэ ол үрдүнэн бордонскай көҕүлээһининэн саха сиринээҕи обкомун бюрота бу үс суруйааччыны буржуазнай национализмҥа күтүрээн сыл кулун тутарыгар айымньыларын боппута от ыйыгар винокуров бэрэссэдээтэлэ буолар башарины өйүүрүн тохтоппот онон учуонай сыллаахха три якутских просветителя реалиста диэн тиэмэҕэ история билимин кандидатын аатын көмүскүүр сыл алтынньы күнүгэр буолбут бюро бэйэтин урукку уурааҕын көтүрэр ол эрэн с з борисов диэн совнарком оччотооҕу бэрэссэдээтэлэ винокуровы обком бастакы сэкиритээриттэн туоратарга сананар онто сатанар онно сыллардаахха тахсыбыт баартыйа кк культураҕа сыһыаннаах уураахтара о журналах звезда и ленинград о репертуаре драматических театров и мерах по его улучшению о кинофильме большая жизнь об опере великая дружба в мурадели көмө буолбуттара бу уураахтарга буржуазнай национализмы саралыы тардаллара бу куорҕаллааһын түмүгэр винокуров саастааҕар өрөспүүбүлүкэни салайартан туоратыллар сыл ахсынньытыгар саха сиринээҕи сельстрой трест дьаһайааччыта саха сирин обкомун чилиэнинэн сылларга талыллан үлэлээбитэ ссрс үрдүкү сэбиэтин дьокутаатынан с талыллыбыта саха асср үрдүкү сэбиэтин дьокутаатынан сс талыллыбыта видео оонньуур консол эбэтэр кылгастык оонньуур консол диэн видео оонньууну оонньуурга анаан оҥоһуллубут электроннай тэрил оонньуу ойуутун дисплейга тв монитор уо д а холбонон көрдөрөр оонньуу консоллярын бастакы көлүөнэтэ оонньуу консоллярын иккис көлүөнэтэ с уонна тахсааыннарыттан саҕаламмыта бастакы портативнай оонньуур консолунан буолар оҥорбут диэн консола с кинини компания тарҕаппыта уонна атыылаабыта бу консол дисплейа аары кыра уонна кэбирэх уонна олус аҕыйах оонньуулаах эбит икки сылынан оҥоуллан бүппүтэ оонньуу консолларын үһүс көлүөнэлэрэ с дьоппуоҥҥа консол тахсааыныттан саҕаламмыта бу кэми атыннык бит эрата диэн ааттыыллар оонньуу консолларын төрдүс көлүөнэлэрэ алтынньы к с дьоппуоҥҥа хотугу америкаҕа диэн биллэр консол тахсааыныттан саҕаламмыта бу кэми атыннык бит эрата диэн ааттыыллар сунтаар сунтаар улууун уонна сунтаар нэилиэгин административнай киинэ бүлүү өрүс хаҥас кытылыгар турар сыллаахха олохтоммута олохтооҕун ахсаана с сэлиэнньэ туһунан сурукка бастакы ахтыллыбыт дөкүмүөнүнэн семен ремезов чертежная книга сибири диэн каартата буолар бу кинигэ с тобольскай куоракка тахсыбыт картаҕа сунтаар диэн сир уонна сунтаар күөлэ бааллар сунтаарга р к маак экспедицията сылдьыбыт вилюйский округ диэн үлэтигэр сэлиэнньэ олоҕун дьаһаҕын туһунан суруллубут хх үйэ с сылларыгар саха сиригэр ол иһигэр бүлүү уокуругар араас чинчийиилэр ыытыллыбыттара ол түмүктэрэ нуучча географическэй обществотын архыыбыгар санкт петербург судаарыстыбаннай архыыптарыгар харалла сыталлар бу кэмҥэ элбэхтик хаартыскаҕа түһэрбиттэрэ билигин сунтаар олохтоохторун тус бэйэлэрин архыыптарыгар хаалбыттар а уваровскай ф сафронов этнограф п кларк г ксенофонтов үлэлэригэр сунтаар туһунан киһи сэргиир матырыйааллара бааллар тыа хаһаайыстыбатын салаалара сайдыбыттар ынах үүтүн этин оҥорон таһаарыы сылгы этин оҥорон таһаарыы оҕуруот аһын үүннэрии оһуохай дьиэтэ үлэлиир норуот театра баар профтехучилище орто оскуолалар бастакы сүһүөх оскуолата киин улуустааҕы балыыһа эргиэн уонна өҥө оҥоруу тэрилтэлэрэ бааллар сунтаарга өрөспүүбүлүкэҕэ бастакы алмааһы кырыылыыр завод сыллаахха сэтинньи күнүгэр аһыллыбыта таатта диэн саха сирин улууһа административнай киинэ ытык күөл кулун тутар күн сылтан төрүттэммитэ сирин иэнэ км киһитин ахсаана тыһ киһи киһи ортоку олорор сааһа саас таатта нохуу баайаҕа үрэхтэри амма алдан өрүстэри баһылааһынтан территорията быһаарыллан тэриллибит сыыйа таатта сиригэр боотур уустар баайаҕантайдар игидэйдэр кэлэн олохсуйбуттар олохтоохтор аҕа ууһа уонна ийэ ууһа баайдар дьадаҥылар диэн арахсан олорбуттар таатта дьоно урут уруккуттан тимир мас уустарынан биллэллэрэ ол курдук уус килэпиир уус кылачыыс уус никииппэр уус торопуун уус уоһук уонна да атыттар рсфср президиумун верховнай сэбиэтин укааынан сыл атырдьах ыйын алтыс күнүттэн урукку бэйэтин аатыгар уларыйан таатта оройуона буолбута улуус экономикатыгар сүрүн оруолу сылгы сүөһү ииттии үүт эт астааһын ылар оҕуруот аһа хортуоска бурдук үүннэрэллэр улууска коллективнай тэрилтэлэр агрофирмал ар бааынай хаһаайыстыбалар олохтоох бородууксуйаны оҥорор тэрилтэлэр бааллар уопсай тыа хаһаайыстыбатыгар анаммыт сир га итинтэн от оттуур сирэ ылар мэччирэҥ сир ылар бааына ылар оорбо сири ылар бааыналар нэилиэктэринэн арахсаллар таатта улууугар таас чох хостуур сир баар сылтан и в николаев салайыытынан харбалаах диэн агро бөүөлэк тутуута саҕаламмыта сылтан саҕалаан таас чох хостоон улууу уонна аттынааҕы улуустары таас чоҕунан хааччайар сылга хостонор чоҕо ты т балаан ыйын күнүгэр сылга спк таатта үүтү уларытан тааарарга сана аныгы комбинат арыллыыта буолбута бырайыак уопсай сыаната мөл солкуобайы ылбыт биир сыл буолан баран улуус кииҥигэр төрдус көлүөнэ мобильнай интернет холбонуллубута улууска көмө эйгэтэ сайдан иһэр сыл устата хас даҕаны аныгы сынньалаҥ эргиэн киинэ арыллыбыта тц алдаана тц махтал тц таатта маркет тц эконом уо д а өссө да эргиэн тутуу өттунэн сайда турар мэҥэ хаҥалас саха сирин ортотугар баар улуус административнай киинэ аллараа бэстээх ол гынан баран улуус сорох тэрилтэлэрэ майаҕа бааллар тыа хааайыстыбата олус сайдыылаах улуус баылыга старостин николай прокопьевич улуус билиҥҥи кыраныыссатынан олунньу к с мэҥэ уонна илин хаҥалас улуустар холбоууларыттан үөскээбитэ оройуоннааһын кэмигэр мэҥэ улууһун алтан нэһилиэгин аҥаара чаҥкычах аҕатын ууһа бүтүннүү улахан уонна биэкэнэ аҕаларын ууһун сорох өттө амма оройуонугар бэриллибиттэрэ маны таһынан аммаҕа сатаҕай уонна эмис нэһилиэктэрэ холбоммуттар оттон мэлдьэхси бахсы уонна алаҕар чыаппара нэһилиэктэрин чурапчы улууһугар холбообуттар сэтинньи к сыл саха өрөспүүбүлүкэтин ил түмэнин ылыммыт сокуонунан улуус киинэ майаттан аллараа бэстээххэ көспүтэ улуус сиригэр саха омугун аатырбыт хорсуна манчаары баһылай төрөөбүтэ мэҥэ улууһа үйэттэн өрөбөлүүссүйэ буолуор диэри саха сирин биир биллэр көстөр уонна саамай бөдөҥ улуустарыттан биирдэстэрэ этэ сыллаахха ттэн тахса тыһыынча киһилээҕэ олохтоохтор үс улахан бөлөххө арахсаллара мэҥэ ууһа алтан моорук тараҕай нэһилиэктэрэ доллу мэҥэ ууһа доллу дьаабыл араҥас нэһилиэктэрэ мэлдьэхси дьаҥхаады мөҥүрүөн нэһилиэктэрэ бу үс бөлөх нэһилиэктэр уопсай төрүттээхтэр диэн буолар мэҥэ ууһун уопсай төрдүнэн эллэй боотур уола болотой орхон оххон ааҕыллар сорох сэһэнньиттэр атын дьону ааттыыллар соҕуруу даары орулаа талый бэл үйэ с сылларыгар диэри олорбут буох дьиэхсин ойууну сурукка киирбитинэн декси орлов мэҥэ бу төрүт уус аат үһүйээннэр кэпсииллэринэн киһи аата антропоним ол ууһаан тэнийэн кэҥээн дорҕооннонон сураҕыран туругуран турар бу кэпсээн эрдэ суруллубут уонна улуу учуонай в радлов кинигэтигэр бэчээттэммит буолан ордук ыйааһыннаах аны сурукка киирбит саамай эрдэтээҥи туоһуну ылан көрүөҕүҥ үйэ бастакы аҥаарыгар үлэлээбит иккис камчатскай экспедиция научнай үлэһитэ я и линденау мэҥэ ууһун төрдө болотой диэн суруйан хаалларбыт ити үөһээ ахтыллыбыт болотой орхон мэҥэ мэҥэбил бас көс буолар улуу бэлиэ дьон аҕа ууһун баһылыга буолаллар мэҥэлэр мэҥэбиллэр мэҥэлэр мэҥэбиллэр мэҥэ аҕатын ууһа халыҥнар нуучча казактара кэлээт да кинилэри кинилэр олорор сирдэрин туспа улуус волость диэн арааран ааттаабытынан киирэн барбыттара мегинская маганская магальская мангунская багдарыын сүлбэ улуустар ааттара дь бичик с хоту уус алданныын хотугулуу илин чурапчылыын соҕуруулуу илин аммалыын оҕуруулуу арҕаа хаҥаластыын уонна арҕаа дьокуускайдыын кэккэлээр мэҥэ хаҥалас улууһа саха сиригэр биир бастыҥ сайдыылаах улуус буолар саха сирин тыа хаһаайыстыбатын хааччыйар саха сирин промышленнай табаарын хааччыйар манна элбэх фермалар бааллар уонна сүүрбэ сүүрбэ программанан федеральнай программаҕа улуус киирбитэ мэҥэ бырайыак диэн аны сыллардаахха тимир суол кэлиэхтээх онно олохтоох дьон бэлэмэ суох диэн айдаан буола турар билигин харчы кириизиһинэн сибээстээн улууска үлэтэ суох дьон ахсаана улаата турар холобур ходулов дмитрий федорович ссср норуодунай артыыһа саха асср норуодунай артыыһа попов фёдор кузьмич сахалартан бастакы сэбиэскэй сойуус дьоруойа аҕа дойду улуу сэриитин кыттыылааҕа баишева февронья алексеевна рсфср үтүөлээх артыыһа саха өрөспүүбүлүкэтин норуодунай артыыһа попова марина константиновна ырыаһыт саха асср норуодунай артыыһа манчаары баыылай слободчиков василий федорович бэйэтин киһи быһыытынан дьоһунун көмүскээн номоххо уонна саха устуоруйатыгар киирбит киһи владимир петрович ларионов саха биллиилээх учуонайа сахаттан бастакы россия билимнэрин академиятын академига техническэй билимнэр доктордара профессор сергучев лазарь лазаревич саха асср үтүөлээх артыыһа колесов гавриил гаврилович саха суруйааччыта саха асср норуодунай артыыһа варламова анастасия николаевна саха биллиилээх ырыаһыта саха өрөспүүбүлүкэтин норуодунай артыыһа борисова степанида ильинична театр уонна киинэ артыыһа ырыаһыт российскай федерация норуодунай артыыһа иванов кустуктуурап василий ксенофонтович аҕа дойду улуу сэриитин иннинэ биллэн испит саха суруналыыһа уонна суруйааччыта бүлүү оройуонуттан саха сирин суруйааччыларын бастакы кэмпириэнсийэлэригэр дэлэгээтинэн талыллан кыттыбыт с бүлүү оройуонун колхоз суола хаһыатын эрэдээктэрэ онтон с өлүөхүмэ колхозтаах хаһыатын эрэдээктэрэ аҕа дойду улуу сэриитэ саҕаламмытыгар баҕа өттүнэн фроҥҥа барбыт политсоставы үрдэтэр куурустарыгар үөрэммит сыл от ыйын күнүттэн сыл муус устарыгар дылы брянскай фронт политсоставын резерватыгар баар эбит младшай политрук сыл муус устарыгар сураҕа суох сүппүт элиста куорат таһыгар өлбүт буолуон сөп гук дээх бирикээһигэр младшай политрук иванов василий ксенофонтович сыл от ыйыгар сураҕа суох сүппүт диэн ыйыллыбыт василий иванов кустуктуурап аатынан үөһээ бүлүү уулуссата ааттаммыт казах тыла аза тілі диэн түүр тылларыттан биирдэстэрэ олортон ногай уонна каракалпак тылларыгар чугас кыргыз татар башкир соҕуруу алтай тылларын кытта кыпчак бөлөҕөр киирэр казах тыла казахстаҥҥа ил тыла онно млн казах тыллаах баар икки мөлүйүөнтэн тахса кытайга россияҕа монголияҕа ону таынан казах тыллаахтар орто азияҕа бастатан туран узбекистаҥҥа афганистаҥҥа ираҥҥа түркийэҕэ уо д а дойдуларга бааллар ссрс үөрэҕириитин саҕаланыар диэри казахстаҥҥа араб суругун тутталлар ссрс састаабыгар сылдьан түүр тыллара бары латиницаҕа көһөн барбыттара онтон иккиһин кириллицаҕа көспүттэрэ ссрс ыһыллыытын кэнниттэн ыаллыы государстволар узбекистан туркменистан сыллаахха латинскай сурукка көһөн барбыттара казахстаҥҥа правительство сылга эрэ быһаарыыны ылынна кини этэринэн сүнньүнэн элбэх апострофтаах варианы оҥорбуттар ол кэнниттэн вариант буукубаларынан табыгаһа суох буукубаларынан эргийбиттэр вариант хаппыт клавиатураны оҥорууга компаниялар итинник раскладканы оҥорорго аккаастаммыттара эбээт үһүс вариант сыллаахха ылыллыбыта казахстан латиницаҕа сылга көһөр билигин казахстаҥҥа уонна монголияҕа кирилл алпабыытынан тутталлар онтон кытайга олорор казахтар араб бичигинэн тутталлар президент нурсултан назарбаев укааһынан сыллаахха дылы казахстан казах тылын суруга латин алпабыытыгар көһүөхтээх казах тылын араас бичигинэн суруллубут киһи быраабын бирдэһиллибит декларацията бастакы ыстатыйаттан быһа тардыы аныгы казах тыла диалектарга арахсыбат ол эрэн үс говор баара биллэр хотугулуу илиҥҥи соҕурууҥҥу уонна арҕааҥҥы ол сүрүннээн казах үс жузтара уустара тарҕанан олорор сирдэригэр сөп түбэһэр атын дойдуларга өр кэмҥэ ойуччу олорбут буолан кытай соурууҥҥу уонна хотугулуу илиҥҥи говордар уонна монгуол хотугулуу илиҥҥи говор казахтарын саҥарар тылларын лексикалара кыра уратылардаах ол эрэн ол уратылар кэпсэтэр дьоҥҥо улахан мэһэйи үөскэппэттэр бэйэ бэйэлэрин судургутук өйдөһөллөр ол биир үксүн казах аҕатын уустара хонууга олорор буоланнар атын омуктардааҕар бэйэ бэйэлэрин кытта сылдьыыһыылара элбэҕиттэн буолар казах судаарыстыбыннаһа сайдыбыт кэрчик кэмнэриттэн тутулуктанан араас кэмҥэ казах литературнай тыла хотугулуу илиҥҥи уонна арҕааҥҥы говордорга олоҕурара билиҥҥи казах литературнай тыла дойду урукку киинин алматы куорат говоругар олоҕурар сорох чинчийээччилэр барааба сибиир татаардарын харахалпаах уонна ногай тылларын казах тылын диалектарынан ааттыыллар казах литературнай тыла абаай кунанбаай уонна ибрай алтынсарин ыыппыт үлэлэрин түмүгэр үйэ иккис аҥаарыгар олоҕурбута ол саҕана арааб алпабыыта киэҥник туттуллара ссрс бары омуктарын суруга бичигэ славяннартан ураты сыллаахха латыын алпабыытыгар көспүтэ уонна нэһилиэнньэни үөрэхтээһин күүскэ ыытыллыбыта ити кэмҥэ казах литературата муҥутуу сайдыбыта үгүс элбэх саҥа суруйааччы айымньы тахсыбыта сыллаахха казахстан суруйааччыларын сойууһа тэриллибитэ ол кэннэ сыллаахха казах тылын суруга бичигэ кириллицаҕа көспүтэ фонетика өттүгэр казах тыла атын түүр тылларыттан кыра уратылаах казах тылыгар аҕыс сирэй солбуйар аат баар казах тылыгар түһүк баар татарстан өрөспүүбүлүкэтэ тат татарстан республикасы диэн арассыыйа федерациятын субега волгатааҕы федеральнай уокурукка киирэр с ыам ыйын к татар социалистическай советскай өрөспүүбүлүкэ тэриллибитэ киин куората казан татарстан киров ульянов самара оренбург уобластарын кытта ону таһынан башкортостаны марий эли удмуртияны уонна чувашияны кытта сыста сытар татарстан өрөспүүбүлүкэтин конституциятынан татарстан уонна татарстан өрөспүүбүлүкэтэ диэн ааттар тэҥнэр былыр бу сиргэ киэҥник биллэр илиҥҥи европа биир күүстээх дойдута волга булгарията баар этэ былыргы болгардар булгардар бу сиргэ орто азияттан көһөн кэлбиттэрэ биллэр сабаҕалааһын быһыытынан болгардар былыргы гуннарга уруулуу омуктар чопчу түрк омук буолаллара биллэр кэлин хазар каганата үөскээбитигэр уонна күүһүрбүтүгэр болгардар хазардарга баһыйтараллар үйэҕэ булгарияҕа багдад султанын илдьитэ ибн фадлан кэлэр ибн фадлан булгарияҕа исламы тарҕатар формально булгария хаана аны багдад султаныттан тутулуктаах буолар араас кэмҥэ волга булгарията араас киин куораттаах этэ ордук биллэллэр болгар уонна билэр куораттар моҕол түрк сэриилээһинин кэнниттэн булгария дьучи улууһугар көмүс ордуу киирэр ү саҕаланыытыгар дьучи улууһа ыһыллар кэмэ улуу мухаммад казан ханлыгын тэрийэр с улуу мухаммад москубаны бас бэриннэрэр казан ханлыга күүһүрэр ү саҕалаан нууччалар сирдэрэ холбоспутун кэннэ москуба казаны кытта сэриини саҕалыыр ол түмүгэр с уйбаан казан куораты сэриилээн ылар мантан ыла нуучча сирдэрэ русь арассыыйа буолаллар арассыыйа иһигэр казан сирдэрэ казан ыраахтааҕылыга онтон казан губернията диэн ааттана сылдьыбыттара с татар социалистическай советскай өрөспүүбүлүкэтэ тэриллэр канаада диэн хоту америка хоту өттүгэр баар дойду илин атлантик океантан арҕаа чуумпу океаҥҥа уонна хоту хоту океаҥҥа дылы сытар сирин иэнин улаханынан аан дойду иккис дойдута соҕуруу уонна хотугулуу арҕаа ахш ыныын кирбиилээр киин куората оттава улахан куораттара торонто монреаль ванкувер калгари канаада аан дойду биир саамай сайдыылаах уонна баай дойдута буолар дьон орто хамнаһа олох үрдүк экономиката сайдарыгар араас өйдөөх иммиграннар олохсуйа кэлэллэриттэн үксэ сайда турар бэйэтэ оҥорон таһаарар табаара эмиэ үрдүк хаачыстыбалаах дьоппуон ахш германия курдук аан дойду экономичэскэй көрдөрүүтүгэр ылар ол аата олох үрдүк көрдөрүүгэ киирсэр ол аата арассыыйа сыллааҕы доходуттан канаада төгүл элбэх харчыны ылар элбэх экпердэр этэллэринэн канаада өссө сыл устата стабильно сайда туруо дииллэр саамай үрдүк көрдөрүү канаада араас омуктартан турар дойду буолар канаадаҕа олорор дьоннор бары омугуттан тутулуга суох бары чопчу үчүгэйдик канадиан инглиш тылынан саҥараллар национализм суох дойдута буолар онон араас омуктар бары бэйэ бэйэлэрин кытта ыал буолаллар симэлийии ассимиляция күүскэ барар дойдута синдьээҥ кытай аутоном региона иэнинэн ордук улахан провинция км киһитин ахсаана сылга киин куората үрүмчи атын улахан куораттар корла хулдьа иниҥ карамай шихэдзы кумул хами кашгар чаҥдзи аксу хотан турпан алтай уо д а бу регион урут элбэх араас аатынан биллэрэ холобур алтэшэһэр уйг алта куорат хотан хотай кытай тартаарыйата үөһэ тартаарыйа илиҥ чаҕатай чаҕатай хаҕанаатын илиҥ чааһын эрдэҕинэ моҕулистан кашгария кыра бухара уо д а кытай хань династиятын саҕана бу дойду сийүй арҕаа дойдулар диэн аатынан биллэрэ цин династиятын саҕана хоту өттө дьуҥҕаар дьунбу дьуҥҕаар сирэ оттон соҕурууҥун тарим хаспаҕа хуэйцзяҥ мусульманнар дойдулара диэн ааттаналара кэлин бу икки сир холбоһон синьцзяҥ диэн аат иҥэриммитэ уйгуур тутулуга суох буолуу иһин хамсааһын активистара бу сири илиҥ түркистан уйг шрий түркистан эбэтэр уйгуристан уйг уйуристан диэн ааттыыллар синдьээҥ арҕаа кытайга турар иэнэ км синдьээҥ дойдуну кытта км уһун хонуунан кыраныыссалаах монголия арассыыйа казахстан кыргыстаан тадьикистаан афганистан пакистан уонна индия ону кытта синдьээҥ атын кытай провинцияларын кытта кыраныыссалаах ганьсу цинхай уонна тибет хотугу чааһын сабардыыр соҕуруу чааһын кашгаар дэхси сирэ сабардыыр киин чааһыгар такла макан кумах куйаара турар дэхси сирдэр икки ардыларыгар тянь шань сис хайалара сыталлар үрдүк чыпчаала улугмузтаг хайа улуу муус хайа м климата кураайы сытыы континентальнай контрастнай сүрүн өрүстэрэ талим или иртыш сүрүн күөллэрэ баграшкёль эби нур тяньчи историята синьцзян территориятыгар киһи былыргы кэмнэртэн ыла олохсуйбута чаҥ үйэтигэр б э иннинэ тыһ сыл арҕааттан сүөһү иитэр арий биистэрэ кэлэн олохсуйбуттара кинилэртэн тохардар диэн иран тыллаах омук үөскээбитэ былыргы кытайга кинилэр юэчжи диэн аатынан биллэллэрэ кинилэр кашгар турпан уонна хотан куораттары олохтообуттара б э иннинэ с үйэҕэ илинтэн кэлбит хуннар модун баһылыытынан тохардар аҥардарын сэриилээн ылбыттара хас да уонунан сыллар кэнниттэн гуннар ыган киириилэрэ тохтотуллубута тохардар кытайдарга улуу солко суолун тутарга көмөлөспүттэрэ б э иннинэ кы үйэҕэ тохардар буддизм ылыммыттара кинилэр тыллара илиҥ туркестаҥҥа с үйэҕэ дылы хаалбыттара с үйэ ортотугар синдьээн сирдэрэ кытай таҥ империятыгар киирбитэ таҥ баһылааһына үйэ ортотугар диэри буолбута бу кэмҥэ олохтоох уйгуурдар атын түүр омуктарын кытта харахаан илин олохтообуттара онон тыһыынча сыл бүтүүтэ уйгуурдар бу регион төрүт омугунан буолбуттара с үйэ ортотугар чаҕатай улууһуттан моҕолистан тахсар бу үйэ ортотугар казахстан соҕуруулуу илиҥҥи сиригэр балхаш күөлтэн соҕуруу уонна кыргыстан ысык күөл кытылыгар үөскээбит дойду кэлин илиҥ түркистаҥҥа биэс ил үөскээбитэ кучар хааныстыбата кашгар хааныстыбата хотан ислам илэ үрүмчи султаната уонна или таранчы султаната уйгур баһылыктара дойду холбоһуга булгуччулааҕын өйдүүллэрэ да буоллар бэйэ бэйэлэрэ тус сыалларыттан соруктарыттан сылтаан кыайан болдьоспотохтор кашгар баһылыктарын биирдэстэрэ якуб бек омугу холбоон йеттишар сэттэ курат диэн дойдуну сыллаахха олохтообута онон уон үс сылы быһа уйгурдар туспа дойдулаах олорбуттара сыллаахха якуб бек йеттишар дойдутугар үрүмчи султанатын эмиэ киллэрбитэ оттон или таранчы султанатын сыллаахха россия империя сэриилээн ылбыта россия армията онно уон сыл тухары олорбута ол кэмҥэ йеттишар аан дойду билиниитин ситиһэ сатаабыта да буоллар россия империята да британия империята да бу или билиммэтэхтэрэ цин империята буоллар якуб бек автономия бэриллиитин туһунан көрдөһүүтүн ылыммакка да эмиэ сэрииннэн түспүтэ сыл ыам ыйыгар якуб бек өлбүтүн кэннэ алтынньыга йеттишар хас да дойдуга хайдан цин империята сыл бүтэһигэр уйгурдар дойдуларын усхатык сэриилээн ылбыта хас да тыһыынча мусульманнар өлөрүллүбүттэрэ цин армиятыттан быыһанан хуэйдар кытай мусульманнара россия империята орто азиятын сирдэригэр куотан дуҥган омуга үөскээбитэ сыл олунньу күнүгэр цин империята уонна россия илии кыраайын туһунан дуогабары баттаабыттара дуогабар тутааҕынан или кыраайын улахан өттө кэриҥэ цин империятыгар бэриллибитэ кытай сыллаах синьхай революциятын кэннэ карҕалык яркенд хотан уонна кумул куораттарыгар уйгурдар өрө туруулара ааспыта россияҕа коммунистар былааска кэлбиттэрин кэннэ элбэх үрүҥнэр куотан кэлбиттэрэ с үйэҕэ манна кылгас бириэмэҕэ иккитэ уйгур дойдута баар буола сылдьыбыта алтынньы с илиҥ түркистан кытай дьон республикатын састаабыгар киирбитэ с алтынньы синдьээн уйгур аутоном оройуона тэриллибитэ ол кэннэ кытай атын сирдэриттэн манна элбэх кытай көһөн кэлбитэ мао цзэдун ыйааҕынан суары сайыннарарга сыллаахха синьцзян производственнай тутуу корпуһа кыт тэриллибитэ бу корпус алта саҥа куораты туппута куйтунь шихэцзы арал уцзючү тумшук тяньбэй бэйтуань маны таһынан төрүт омуктар тылларынан үөрэҕирии эмиэ аҕыйаан турар уйгуурдарга уонна кэлин казахтарга тас дойдуга тахсааһын ыараабыта хас да олохтоох казах казахстаҥҥа куоппуттара олортон сорохторо легальнайа суох ил границатын туораабыттара сорох уйгуурдар кэнники сылларга афганистан сирия турция курдук тас дойдуларга тахсан онно кытайы утары террористическай дьайыылары бэлэмнииллэрин иһин кытай маннык миэрэни ылыммыта сирияҕа тыһыынча кэриҥэ уйгур игил өттүгэр сэриилэһэрин туһунан биллэрэ онон өскөтүн ким эрэ мусульман дойдутугар сылдьыбыт эбэтэр онно тиийэн ислам итэҕэлин үөрэппит буоллаҕына хаайыыга угуллуон сөп киһи тас көрүҥүгэр даҕаны хас да бобуу баар ол курдук эр дьон уһун бытык үүннэрэллэрэ дьахталлар былаат кэтэллэрэ көҥүллэммэт массабай кэтэбил транспорт тэриллэригэр датчиктары туруоруу уонна саастаах дьонтон днк хомуйуутун туһунан сурахтар бааллар кэм курдааһына диэн сиргэ баар араас уобаластарга араас бириэмэни араарга туттуллар тоҕо диэтэххэ сири күн тэҥҥэ сырдаппат биир өттүгэр холобур күнүс буоллаҕына атын өттүгэр түүн буолар сиргэ билигин кэм курдааһына баар хас курдааһын бэйэтэ туспа ааттаах гринвич кэмэ билигин сүрүннүүр биирдэһиллибит кэм диэн ааттанар атын кэм курдааһыннара ону кытта тэҥнэһэллэр ыаллыы сытар кэм курдааһыннара үксүгэр чааһынан уратылаахтар ол гынан баран сорох сирдэргэ эбэтэр мүнүүтэнэн араастаах буолар сорох дойдулар хас саас аайы сайыҥҥы кэмҥэ күһүн аайы төттөрү көһөллөр гринвич кэмэ сылаахха гринвичтээҕи хоруоллук обсерваторияҕа төрүттэммитэ ол саҕана байҕалга уста сылдьар хараабыллар ханна сылдьалларын быһаарарга көмөлөһөрө михаил федорович корнилов мээнчэ уола соловки хаайыыга сытан финляндияҕа күрээбит киһи өлүөхүмэ улууһугар абаҕа сэлиэнньэтигэр сыллаахха төрөөбүт киһи өктөөп өрөбөлүүссүйэтин аҕай иннинэ амма солобуодатыгар кэлэ сылдьан саастаах атыыр оҕуһу дьон көрөн турдаҕына боккуоптаах саппыкы кэтэн баран икки муоһуттан ылан тэбис тэҥҥэ анньыспыт үллэ сылдьар суон моойдоох ситэн эрэр атыыр оҕус өрүтэ түһүөлээн илгистэн муоһунан түһүөлээн көрбүтүн букатын хамсаппатах мээнчэ уола тустубута биллибэт ол гынан баран ыһыахтарга мас тардыһан кими да тулуппата үһү иккилии эр бэртэрэ киирэн тардыһан да көрдөхтөрүнэ ылар эбит м ф корнилов мээнчэ уола бэйэтин кэмигэр үөрэхтээх киһи өрөбөлүүссүйэ иннинэ сэниэ ыаллар худаевтар дьиэ кэргэннэригэр иитиллибит начальнай оскуоланы бүтэрбит кэргэнин варвара васильевна филипповалыын үс кыыстаахтар эбит абаҕаҕа олорбуттар ханнык эрэ политическэй боппуруоска балыырга түбэһэн ыстатыйаннан сыллаахха от ыйын күнүгэр тутуллубут нөҥүө күнүгэр ойоҕо төрдүс оҕотун оҕоломмут ону ол диэбэккэ дьахтары өлүөхүмэ хаайыытыгар укпуттар мээнчэ уолун бэйэтин биэс сылга уураахтаан ыраах соловецкай лааҕырга ыыппыттар финляндияҕа кэргэннэммит кыыстаах эбит хас да европа тылларын үөрэппитэ биллэр сыллаахха саастааҕар өлбүт бэйэтин олоҕун туһунан латыын бичигинэн сахалыы ахтыыта финн угор уопсастыбатын науучнай сурунаалыгар сыллаахха бэчээттэммит корнилов м ф сыллаахха толору реабилитацияламмыт хахай диэн ыалын ахсааныгар киирэр ууун түөрт улахан куоскаларыттан биирдэстэрэ атыыр хахай ардыгар кг дылы ыйааыннаах буолуон сөп куоскалартан баабыр эрэ ордук ыарахан айылҕаҕа хахайдар африкаҕа сахараттан соҕуруу уонна азияҕа хотугулуу арҕаа индияҕа олороллор хахайдар плейстоцен үйэтигэр үөскээбиттэрэ былыр африка үгүс өттүгэр эуразияҕа арҕаа эуропаттан индияҕа дылы уонна америкаларга юконтан перуга дылы олорбут эбиттэр хахайдар сыл кэриҥэ уун олохтоохтор саваннаҕа оттоох уонна уктаах сиргэ тыаҕа бааллар хахайдар үөр прайд буолан олороллор үөргэ элбэх тыы уонна хас да саастаах атыыр баар үксүн тыы хахайдар бултууллар бастатан туран туйахтаах кыылларга аччык эбэтэр ыарыах хахай кииэхэ саба түһүөн сөп сиэллээх атыыр хахай төбөтө дьон культуратыгар баар кыыл бэлиэлэриттэн ордук тарҕаммыттартан биирдэстэрэ литератураҕа скульптураларга ойууларга дойдулар былаахтарыгар уонна киинэҕэ балык лат диэн уу тоноҕостоох харамайа балык тымныы хааннаах икки иккилии уонна хас да иккилии буолбатах лапчааннаах сир бары уу түөлбэтигэр баар балык дьон олус улахан суолталаах аылыга буолар балыктаан туталлар эбэтэр балык фермаларыгар иитэллэр балык ойуута былыр былыргыттан аан дойду сорох омуктарын култуураларыгар уонна итэҕэллэригэр баар балык этэ мүлтүгүр быһыылаах ол ууга түргэнник устарыгар көмөлөһөр кини төбөтө сыыйа көҥдөй көҕүс буолан барар оттон көҥдөй көхсө кутурукка кубулуйар көҥдөй көхсүн итиэннэ кутуругун уҥа хаҥас куймаҥнатан иннин диэки сыҕарыйар онуоха лапчааннара көмөлөһөллөр этэ сиинэ уҥуох хатырыктарынан бүрүллүбүт балыктар уу куйаарын араас миэстэтигэр олохсуйаллар байҕалларга уонна тууһа суох ууларга үрэхтэр күөллэр өрүстэр уу үрүт өттүгэр уонна дириҥэр сылааска уонна тымныыга балык уопсайа тыһыынча кэриҥэ көрүҥэ баара биллэр саха сиригэр балык көрүҥэ үөскүүр биһиги дойдубут үгүс балыга олус минньигэс эттээх эмис аан дойдуга үөскүүр күндү балык ахсааннарыгар киирэр олортон хатыыс осетр тууччах нельма уомул омуль муҥур чир муксуун муксун курдук күндү балыктары ааттыахха сөп маны таһынан майаҕас сиг быраҥаатта пелядь күндүөбэй ряпушка диэн балыктар киэҥник биллэллэр былыр саха сүрүн аһылыгынан күөл балыктара собо уонна мунду буолаллара биһиги тууһа суох ууларбытыгар үөскүүр бөдөҥ сиэмэҕинэн сом буолар кини м уһуннаах сыҥаахтарыгар элбэх сүрдээх сытыы кыра тиистэрдээх дьабадьыларын диэкинэн бытыктаах сому тууһа суох уулар акулалара диэн ааттыыллар кини бэл киһиэхэ саба түһэр мунду диэн ыалга киирэр ньулуун ууга олорор кыра балыктар уустара саха сиригэр күөл мундута уонна оруука өрүс мундута бааллар мунду уонтан тахса көрүҥнээх күөнэхтэн уратыта арыый бөдөҥ уонна лаапчаана кыһыл хараҕа быччаҕар саха сирин күөллэригэр үксүгэр кыраадыс хотугу кэтирээһиҥҥэ диэри үөскүүр икки сааһыгар ситэр биэс сааһыгар диэри олорор бэһис сылыгар см усталаах г тиийэ ыйааһыннаах буолар үрэх өрүс мундута ордук бөдөҥ буолар саас хаар ууллан күөлгэ киириитэ сайыы тахсыыта аан бастаан собо иннинэ мунду аһыы тахсар чычаас сылаас ууга аһыыр онтон күөлүгэр төннөр сотору кэминэн искэҕэ ситэн уу сөбүгэр сылыйаатын ыан барар собо курдук эмиэ хас да түһүмэхтээн ыыр бастакы ыама бэс ыйын саҥатыгар уу үрдэ кыраадыс сылыйдаҕына буолар иккис сүрүн ыама бастакыттан уонча хонон баран буолар үһүс кыра ыама собо бастакы ыамын эрэ иннинэ буолар биир мунду ортотунан искэҕи ыыр искэҕин уу үрдүттэн см дириҥҥэ налыы отугар маһыгар түһэрэр тыаллаахха ыабат тоҕо диэтэххэ ол күөл отугар маһыгар ыйанан турар искэҕи долгун хамсатан уу тымныы түгэҕэр түһэрдэҕинэ искэх тоҥон өлөр атыыр мунду буоһаабыт искэҕиттэн хонон баран мунду ыамата тахсар онтон онус хонугар холкутук устан аһыыр кыахтанар аан дойдутааҕы тулуйумтуо буолуу күнэ сыл ахсын сэтинньи бэлиэтэнэр бу аан дойдутааҕы күн юнеско тулуйумтуо буолуу бириинсиптэрин декларациятыгар киирбитэ бу декларация сыллаахха юнеско с генеральнай конференциятыгар ылыныллыбыта резолюция тулуйумтуо буолуу толерантность биһиги бүттүүммүт сирбит эгэлгэ баай култууратын бэйэбитин араастаан сайыннарарбытын киһи тус бэйэтэ атын дьонтон туһунан көстөрүн ытыктааһын ылыныы уонна сөпкө өйдөөһүн диэн декларцияҕа суруллар дьоннор айылҕаларын быһыытынан тас көрүҥнэринэн балаһыанньаларынан саҥаларынан тутта хапта сылдьалларынан уонна тугу сыаналыылларынан тус туспалар ол гынан баран бары сиргэ олорор уонна индивидуальностарын илдьэ сылдьар бырааптаахтар признание того что люди по своей природе различаются по внешнему виду положению речи поведению и ценностям и обладают правом жить в мире и сохранять свою индивидуальность диэн декларация этэр декларация тулуйумтуо буолбат киһи аймахха кутталлааҕын тоһоҕолуур кинини утарар ньымалары биэрэр в году генеральная ассамблея оон резолюция также предложила государствам членам оон отмечать этот международный день генеральная ассамблея в этой резолюции ссылается на свои решения о проведении года организации обединённых наций посвящённого терпимости ссылается на устав оон в котором устанавливается что принцип терпимости должен применяться при предотвращении войн принимает во внимание решение юнеско об утверждении декларации принципов терпимости в своём послании в году по случаю международного дня посвящённого терпимости генеральный секретарь оон говорит что борьба с нетерпимостью это одно из главных направлений деятельности оон в условиях роста населения и увеличения миграции во всём мире идёт рост ксенофобии и экстремизма терпимость говорится в послании означает что надо знать больше друг о друге выявлять лучшее в традициях и верованиях друг друга нужно уважать друг друга как личностей самостоятельно определяющих свою самобытность религиозную и культурную принадлежность как личностей понимающих что мы можем ценить свои особенности не ненавидя особенности других медицина диэн эмтээин дьоҕура уонна үөрэҕэ ол аата ыарыыны сэрэтэн уонна эмтээн эти хааны өйөөһүн уонна үтүөрдүү аныгы медицина бааы уонна ыарыыны диагнозтыыр гына эт хаан үөрэҕин биомедицина чинчийиитин уонна медицина технологиятын эмп хирургия уонна да атын терапия формаларын нөҥүө туттар сибииргэ ордук саха уобалаһыгар медицина олус бытааннык сайдыбыта бэрт кэлин эрэ ыраахтааҕылаах арассыыйа сибиирдээҕи полкаларыгар быраастары ыыталыыр буолбута ол эрээри сибиир олус ырааҕын тымныытын уонна усулуобуйата ыараханын иһин быраастар манна кэлэртэн батынан кэбиһэллэрэ дьэ бу мантан күһэллэн бырабыыталыстыба с сибииргэ баран үлэлиир быраастарга чэпчэтиини олохтуур буолбут ол түмүгэр холобур фридрих баадь диэн сибииргэ үлэлиир биир быраас сыллааҕы хамнаһа солк буола сылдьыбыта кэпсээҥҥэ киирбит бу оччотооҕу губернатор хамнаһыгар чугасаһар улахан суума ханалас улууьа географическай балаьыанньатынан саха сирин биир саамай бастын мааны миэстэтинэн тайаан сытар оройуон орус диэтэххэ орус куол диэтэххэ куол хайа диэтэххэ хайа тыа диэтэххэ хойуу булкаас тайа хочо диэтэххэ ханна да тэнэ суох хочолор булт балык буолунай от уунэр сир аьа баьаам суол иис уунан да сиринэн да хайа да улуустарга тэнэ суох судургу учугэй столицаттан баара суоа чаас айан тутуу матырыйаала цемент бетон базальт мас миэстэтигэр чэ быьата киьи суоьу соччо кыьалата суох ситэн тупсан олоруон сайдыан саамай соптоох сирэ буолбат дуо маннык сиргэ олохсуйуохха диэн улуу дыгын талан талан тохтообута буолуо ээ биирдии салааларынан уорэххэ усулуобуйа баар биир икки эрэ сиргэ уорэнэр дьиэ уот проблемалаах ол да быьаарыллар дьыалалар кадр толору уорэх хайысхата республика таьымыгар эппиэттиир гына улэлии олорор курдук кыра оскуолалары араас ньыманан эьимиэххэ эрэ наада чаранна тойон арыыга хайаан да оскуолалары тутан улэлэтэр сайыннарар анаан программа онорон улэлиир наада буолуо чкалов тумул хоточчу кыьыл уруйэ оскуолаларын дьиннээх сиппит хоппут оскуолаларга кубулутар ньымалары булуохха патриотизма уорэтиигэ биир бэрэбиэркэлэммит ньыманан сахалыы хайысхалаах предметтэри уорэтии буолар ол чааьын уорэх салалтата саамай кыайбатах уонна кыайа да сатаабатах хайысхата боппуруос куускэ туруон наада культура тыа сирин культурата республика да урдунэн куускэ таннары барбыта мэлдьэх буолбатах сибииргэ дальнай востокка саамай элбэх театрдардаах культура тэрилтэлэрдээх дьокуускай куорат эрээри тыатын сирэ уу чуумпу курдук кулууптар библиотекалар киинэ кордоруу баара суоа биллибэт ким да наадыйбат да буолла быьыылаах ханаластарга нууччалыы сахалыы фольклорнай коллективтар оолор араас ансамбллара тюз хоровой драматическай ункуу коллективтара бааллара дии билигин да соччо тыаьа ууьа суох бааллар коруулэри фестиваллары нэьилиэктэринэн курэхтэри биьиги барбыт дьыалабыт соргутуоххэ эрэ наада нэьилиэктэргэ оскуолаларга художественнай самодеятельность коруулэрин хайаан да ыытыахха наада олох диэн улэ уорэх эрэ буолбатах кор нар ырыа тойук аргыстаах буолуохтаах саналыы олоххо соп тубэьэр сана улэ формаларын инновациялары туттар хайаан да наада доруобуйа харыстабылыгар хайа да оройуонна суох оо торуур дьиэлээхпит мохсооллооххо покровскайга билигин баарынан стационарнайдык эмтэнэр син балачча база баар курдук боьуолэк аайы фап баар буолуохтаах уонна куойка миэстэлэри тута эбэ сатыахтаахпыт диспансеризация котумэхтик ыытыллар этэ бу медицина ситиьиитин инникитэ чуолкай уонна эбэьээтитилинэй буоларын волевой да ньымаларынан кыайыахха наада доруобай оо диэн сытыы хайысха баар буолуохтаах хааччахтыыр сирдэр чугас буоланнар сэллик ыарыыта коурээбэт эбиллэр бу хайысхаа социологическай ырытыы онорон баран кыбыстыбакка куустээх улэни коулуоххэ наада диспансер санаторийдар о д а саха сирэ медицинскэй кадрдары соптоохтук уорэттэрэр кадрдары олохсутуу оройуон проблемата ситиьии тордо спорт сорхтор спортка олох хааллыбыт дэьэит арыый сыыьа буолуо саха сирин урдуку таьымнаах спордун кэккэтигэр улуустары кытта тэн соус балаьыанньаа бааргыт ол да эрээри спорт бу курэх онно хайаан да инники кэккээ сылдьыы хайа баарар курэхтэьээччи сыала соруга ханаластар спортка олус куустээх потенциаллааххыт ол эрээри сайдыы инники хардыы суох спортивнай оонньуулар волейбол баскетбол футбол теннис олус кэскиллээх коруннэри сайыннараргыт буоллар нэьилиэнньэ контингеныгар омуктар элбэхтэр унуох урдугэ куус уох ити коруннэргэ сурун оруоллаахтарын таба туьаныахха наада биир тимощенко футболу россияа таьаарбытын да корун хаьан баарар булкаас омук куус уох оттунэн сайдыыта быдан таьыччы буолар онтон ити котингент ханаласка муох курдук буоллаа дии кондратьевтар з ивановтар гребневтэр добрянцевтар ариносовалар кравченколар филипповтар билигин да буолунай буоллахтара дии соуруу нэьилиэктэргэ дьиннээхтик олохтоон сиинээ буоллун спорт оскуола корунугэр филиал астахха аыйах сылынан тыас тахсыа этэ спортка ханалас традицията саланара наада бизнес бу аныгы олох ирдэбилэ дьаалатынан да хайаан да сайдыаа уонна оссо тогул этиэххэ наада тыа хьаайыстыбатынан сайдара олус кыахтаах буолуо этэ туризмна барыта баарын урдунэн кыаын ылымаары гынныгыт еланкаа тойон арыыга эбэтэр булууска сынньанар эмтэнэр сирдэр баар буолалларын ото коруоххэ наада буолуо олохтоох бизнесменнэр оройуону кытта ыбылы сибээстээх буолуохтаахтар улуус харчыта ханна эрэ азербайджанна дуу киргизияа дуу барбакка бэйээ хаалврыгар кыахтаах хонтуруол наада оройуон сайдыытыгар покровскай куоракка кэлэ бара араас уу суднолара тохтуур причаллара хайаан да оноьуллуон наада чэ кэпсэтиигэ кыттын оройуон сайдыыта бэйэититтэн тутулуктаах мантан сиэттэрэн хотугулуу илиҥҥи федеральнай үнүбэрситиэт геномнай медицина лабораторията генетическэй паспорт баар буолуохтаах диэн туруорсар олох үөһүгэр биэриигэ бу туһунан ырыталлар маны таһынан генетика хайысхатыгар ханнык саҥа арыйыылар баалларын кэпсэтэллэр кыым хаьыата нвк саха якутский городской портал нуччалыы википедия геометрия былыргы гректыы сир кээмэй диэн кээмэй быыы фигуралар холоонноох турууларын уонна куйаар майгыларын үөрэтэр математика салаата былыргыттан сайдыбыт эклид классическай элементарнай геометрията кэрчик уонна эргимтэ диэн сүрүн өйдөбүллэргэ обектарга олоҕурар кэрчиктэртэн тураллар үс муннуктар параллелограмнар трапециялар уонна да атын геометрия үөрэтэр обектара кинилэр уонна төгүрүктэр тустарынан саҥаттан саҥа теоремалары математиктар сыл устата арыйдылар уонна кинилэр дьиҥнэрин аксиомаларга уонна быаарыыларга олоҕуран көрдөрдүлэр соторутааҕыта бу классическай геометрияны байытан кэрчиктэртэн эбэтэр эргимтэлэртэн турар траекториялардаах эккирэтии процестарын үөрэтии саҕаланна бу эклид классическай элементарнай геометриятыгар эрэ олоҕурар саҥа эккирэтии элементарнай геометриятын айдыытыгар саха математиктара элбэхтик үлэлээллэр г в томский элементарная геметрия преследования франция быраансыйа фр официаллык франция өрөспүүбүлүкэтэ фр диэн арҕаа эуропаҕа баар дойду онтон таынан атын континеннарга уонна арыыларга баар бас билэр сирдэрдээх франция унитарнай президент аҥардаах республика франция кирбиилээр бельгиялыын лүксембургтуун германиялыын швейцариялыын италиялыын монаколыын андорралыын уонна испаниялыын байҕал уҥуор баар департаменнарын нөҥүө франция бразилиялыын уонна суринамныын француз гуианата уонна недерланд антилларыныын сен мартен кирбиилээр холбоуктаах хоруоллуктуун франция ааҥл канаалын аннынан барар туннелынан ситимнээх франция сайдыылаах дойду аан дойду алтыс улахан экономиката франция эуропа униятын уонна холбоуктаах нациялар тэрийээччи кыттааччыларын ахсааннарыгар киирэр франкофония уонна латин униятын кыттыылааҕа онтон таынан холбоуктаах нациялар харыстабыл сүбэлэрин биэс олохтоох кыттааччыларыттан биирдэстэрэ уонна ядернай саадахтаах дойдулар ахсааннарыгар киирэр билиҥҥи франция элбэх омуктан турар дойду буолар үксэ французстар урукку франнар париж тула хотуттан галлар норманнар уонна арҕаа өттүттэн бретанецтар соҕуруу өттүттэн прованцалэстэр бааски о э средиземномория омуктара уонна ону таһынан атын африка континенын хара омуктара францияҕа сылын ахсын тыыһынча хара омук олохсуйа кэлэр онон исламҥа итэҕэйээччилэр ахсааннара эмиэ элбии турар билиҥҥи кэмҥэ французстар францияҕа эрэ ылаллар онтон ордубут хара омуктарга тиксэр ордубут кытайдарга дьоппуоннарга кэриэйдэргэ сахаларга тиксэр италия официаллык италия өрөспүүбүлүкэтэ диэн соҕуруу европаҕа италия тумул арыытыгар уонна сир ортотунааҕы байҕал икки ордук улахан арыыларыгар сицилияҕа уонна сардинияҕа баар дойду италия хоту альпа нөҥүө франциялыын швейцариялыын австриялыын уонна словениялыын кирбиилээр италия тумул арыытыгар сан марино уонна ватикан диэн тутулуга суох иллэр бааллар италияҕа европа култууралара үөскээбиттэрэ холобур этрускалар уонна римнэр кэлин университеттар уонна ренессанс хамсааына италия киин куората рим үйэлэр тухары арҕаа цивилизация киинэ этэ бүгүн италия демократтыы өрөспүүбүлүкэ уонна сайдыылаах дойду европа униятын уонна тэрийбит кыттааччыта аан дойду атыы тэрилтэтин европа сүбэтин арҕаа европа униятын орто европа инициативатын уонна шенген кыттыылааҕа сеул сөүл диэн соҕуруу кэриэйэ киин уонна ордук улахан куората нэһилиэнньэтэ мөллүйүөн киһи аттынааҕы дэриэбинэлэрин уонна куораттарын холбоон мөллүйүөн киһи буолар аан дойду биир улахан мегаполиһа уонна ордук сайдыылаах куората буолар территориятынан биир ордук улахан куорат холобур куорат кытыытыттан куорат ортотугар сыантырыгар диэри чаас айанныыгын массыынанан уонна чаас аныгы түргэн поеһынан куоратка сылтан ыла кыталык диэн сахалар түмсүүлэрэ үлэлиир ону таһынан куоратка өссө араас омук представителя олохсуйан олорор саамай элбэх кытайдар буолаллар мөл уонна узбектар тыһ син мээнэ элбэх нуучча олорор тыһ сахалар уопсай ахсааммыт сеул куоратка курдук корея сахаларыттан кэм диэн кээмэй тиһигин сорҕото кэм түбэлтэлэри наардыырга түбэлтэлэр ууннарын тэҥнииргэ уонна кинилэр икки ардыларынааҕы арыттарын билэргэ туттуллар онтон таынан эбийиэктэр хамсааыннарын билэргэ кэм итэҕэлгэ философияҕа уонна үөрэххэ улахан суолталаах төгүрүк күн уонна дьыл кэмнэрин утумнара хатылана туруулара уонна тустааҕынан айылҕа көстүүтэ олоруу дьааныы кэм диэн ааттанар кэм бэйэтин дьаалытынан өрүс сүүрүгүн курдук устар кэм быыстала суох хатылана турар икки утумнаах тыҥ хатыыта тыҥ батыйа кылаанын курдук санардыы сууйа көтөн эрэр кулун куллустуур столб сарсыарда сар сырдаа сарыыр танара санардыы арылла сырдаан эрэр эбит кул куллустуур столб күнүс киээ саарҕа саһар арҕаа им сүтүүтэ түүн ортото түүн бүрүйбүт хара былыт илин саҕахтан сэгэтэ тэйиитэ эбэтэр саҕаҕы бу бүрүйүөн аҕай иннинэ сайыҥҥы тахсар күн сарданата тыҥ хатыыта диэн ааттанар тыҥ хатыыта кыыҥҥы кэмҥэ айылҕа көстүүтүн быыытынан суох көннөру олох эрдэ халлаан сырдыан иннинэ диэн суолтаҕа туттуллар сайын күүн кыын саас былырыын сайын быайын куун букүүн кыын быкыын саас быаас быйыл сайын бу сайын күүн бу күүн кыын бу кыын саас бу саас иллэрээ күн икки хонуктааҕыта иллэрээ сарсыарда күнус киээ туун бэҕэээ бүгүн бу күн сарсын өйүүн эиил сайын күүн кыын саас орто дойду олоҕор туох барыта кэмнээх кэрдиилээх олоххо баарга барытыгар хамныыр харалар көтөрдөр балыктар уонна харамайдар олохторугар туох эрэ буолар бүтэр кэмэ кэхтэр муҥур ууга холобура олонхоҕо этиллэр ооҕостоох буолар кэмэ кэрдиитэ кыыс дэбилийэ столб чыпчылыйыах түгэнэ тургэнэ кыл быстар түгэнэ уот ылар түгэнэ тоҥ куөс быстына хонук тахсар күн киирэн өссө сана күн тахсыар дылы кэм ый халлаанна ый уөскээн бутэн өссө сана ый уөскуөр диэри кэм төгурук сыл дьыл хайа эрэ утума саҕаланан бутэн эргийэн кэлэн хатыланыар дылы кэм бэлиэ сыл ханнык эмэ бэлиэ тубэлтэ буолбут дьылыттан кэми ааҕыы кии үйэтэ кии уөскээн олох олорон өлуөр диэри кэм кэнэҕэс хойут кэнэҕэин кэнэҕэс хойутаан өр сыллар ааспыттарын кэннэ кэнэҕэски кэлин хойут кэлиэхтээх муҥур муҥ үйэ сүүс сыл былыргы үйэ быдан былыргы үйэ олоххо туох эрэ буолар оноуллар чэрчитэ табыгастаах тоҕоостоох түгэн хайа эрэ өттунэн ураты бэлиэ кэм ыам кэмэ сайылыкка тахсар кэм кулун тутар кэм былыргы саха биэни ыыр тууттан кулуну тутара хаайара ыыах кэмэ от кэмэ кыынны балаҕанна киирэр кэм кыстык кыынны балаҕанна киирииттэн аны сайын сайылыкка тахсыахха дылы кэм муҥха кэмэ таҥха ииллиир кэм дьыл оҕуун маннайгы иккис муостара тостор кэмнэрэ өбугэ сааскы быстарыкка бэс сутукатын тарга уутугар буккуйан сиир кэмнээҕэ сааскы кэм эргэ дьыл эбэ мууа устуор диэри чугастааҕы кэм дьыл ыпсыыта эбэ мууа устуохча устубакка турар туруга онтон күннээҕи олоххо дьаахха эргэ дьыл эстиитин сана дьыл салаллыытын эргинэ кэм диэн өйдөнөрө сана дьыл эбэ мууа устуутуттан сайынны өттунээҕи кэм бөлөһүөпүйэҕэ кэм төннүбэт сүүрээн курдук билиниллэр ол аата биир эрэ хайысхалаах урут ааспыттан билиҥҥини нөҥүөлээн кэлин кэлэргэ кэм латыын алпаабытын буукубатынан бэлиэтэнэр галилео галилей итальянныы олунньу тохсунньу диэн аатырбыт италия физига математига астронома уонна бөлүһүөгэ үөрэх өрөбөлүүссүйэтигэр сүрүн оруолу оонньообут кии кини телескобу айбыта уонна коперник санааларын өйөөбүтэ галилейга аныгы обсерватория астрономиятын аҕата аныгы физика аҕата уонна аныгы үөрэх аҕата диэн албан ааттар иҥэриллибиттэрэ галилей кинематиканы үөрэппитэ телескобунан чолбон фазаларын бигэргэппитэ уонна юпитер түөрт ордук улахан аргыстарын кэлин галилей ыйдара диэн ааттаммыттара арыйбыта күн мэҥнэрин кэтээн көрбүтэ уонна чинчийбитэ онтон таынан үөрэх уонна технология туттуллуутугар үлэлэспитэ компас дизайнын тупсарбыта галилей аристотель кэмиттэн баыйар геоцентризм күн сир тула эргийэр көрүүлэрин утарбытын иин ром католик таҥара дьиэтин инквизицията кинини сойуолаабыта уонна бэйэтин хелиоцентризм сир күн тула эргийэр көрүүлэриттэн туораттара сатаабыта былатыан гректыы б э и б э и диэн грек филосова үөрэтээччитин сократы уонна үөрэнээччитин аристотелы кытта арҕаа философия төрүттээччитэ буолар былатыан философияҕа логикаҕа реторикаҕа математикаҕа уо д а эйгэлэргэ үлэлэри суруйбута атина куоракка академия тэрийбитэ арҕаа дойду бастакы үрдүк үөрэҕирии сирэ платон үлэлэрин диалог быһыытынан суруйара дьон араас санаа туһунан кэпсэтэллэрин уонна сороҕор кинилэри кытары сөбүлэспэтин туһунан суруйар ол иһин ааҕарга быдан судургу уонна интириэһинэй буолар платон кэпсэтиилэригэр сүнньүнэн тутаах киһинэн сократ буолар үксүгэр сократ дьону кытта кэпсэтэр ону дьон логикаҕа итэҕэйэллэрин көрө сатыыр атын дьон ол кэпсээннэргэ сократтан кыыһыраллар платону үөрэтэр дьон сократ ону дьиҥнээхтик платоҥҥа кэпсээбит дуу эбэтэр суолтата улаатарыгар көннөрү персонаж быһыытынан туттубут дуу диэн мөккүһэллэр платон софизм риторикатын утаһара уонна сөбү уонна тэҥ буолары киллэрэ сатыыра биир биллэр үлэтинэн республика греческай тылтан куорат буолар онно сократ эҥкилэ суох дойду туһунан суруйар онно боппуруоһу туруоруу эбэтэр сократ ньымата туттуллара олус суолталаах хайа диэн киэҥ өйдобүлэ сир ньуурун көрүҥэ туааннаах иэҥҥэ аттынааҕы сир ньууруттан үрдүк баар уонна чыпчааллаах уустук өйдөбүллэрэ үрдүк буор эбэтэр таас арҕас очуос таас турук таас сис таас үрдүк туруору эниэ хайалар азия иэнин хоту америка эуропа соҕуруу америка аустралия уонна африка ир бүтүн ньуурун хайалаах сирдэр дьон хайалаах сирдэргэ олорор аан дойду үгүс өрүстэрин бастара хайаларга бааллар т к кая гая хая түүр таас хайа очуос кая турок болг коя узб таас хая кая перс түүр киирии таас хайа очуос хайа эниэтэ томтор география якутии учеб для го кл сред шк и и жирков и др якутск бичик с ил карты см таҥара итэҕэлэ атын ааттара тэҥриизм тэҥрианизм тэҥридьилик диэн былыргы түүрдэр уонна монголлар итэҕэллэрэ күөх халлааҥҥа үҥүү сахалыы тыл таҥара бог бу тыл атын омуктуу тенгри диэн өйдөбүллээх эбэтэр түүрдүү диэн тылтан олохсуйбут бу тыл сүрдээх дирин ис хооонноох сүдү тыл учуонайдар этэллэринэн бу үөрэххэ олоуран элбэх атын тус туспа уөрэхтэр уөскээбиттэр дииллэр ол курдук былыр үйэ анараа оттүтүтэр кытай дойдутугар араанны чжоу диэн динаастийа эмиэ бу үөрэххэ сүрдээх майгынныыр таҥара үөрээ баар эбит аата диэн халлаан ыйааа эмиэ тенгриизмҥа майгынныырдыы түрт хайысханы этэр туспа бэлиэлэрдээх ол курдук халлаан күөх дракон илин үрүн тигр араа кыыл феникс соуруу хара моой черепаха хоту бу курдук түөрт бэлиэ тенгриизмна эмиэ хайысханы быаарар өйдөбүллээхтэр тенгриизма икки үрүн бэлиэлэр бааллар ол курдук түрт хайысханы быаарар бэлиэлэр ол таынан биир сүрдээх сүрүн бэлиэ аал луук мас буолар гүс кии сыыа өйдөбүлүнэн күҥҥэ үнүү итээл буотах дииллэр кун эмиэ анардас тенгриизм биир туспа бэлиэтэ диэн өйдууллэр ол сыыа кун буоллаына сурдээх сүдү күүстээх буоллаа сахалар баарбыт тухары күннэ үнэн кэллэхпит онон диэн тыл өйдөбүлэ анардас күөх халлаанна үнүү буолбатах ити тыл өйдөбүлэ халлаан диэн ол да буоллар халлаан диэн тылынан кинилэр күөх халлааны быаарбатахтар бу тыл сүрүн өйдөбүлэ кн буолар таҥара итэҕэлэ диэн сахалар үөрэхтэрэ ааттанар таҥ таҥар диэн сахалыы хомуй диэн суолталаах саҥа үгэстэри үөскэтинии таҥара диэн ааттанар саҥа үгэстэри үөскэтиннэххэ сайдыы кэлэн иһэрин биллэрэр чолбон атыннык айанньыт диэн омуктар ыккардыларынааҕы астрономия униятын быаарыытынан буолар бэйэтин тардыыта баар буоларыгар маассалаах уонна иигэр ядернай хардарыы буолбат сулус тула эргийэр халлаан куйаарын эттигэ сүнньүнэн икки кылааска араараллар бөдөҥ гынан баран көпсөркөй уонна кыра сиргэ майгынныыр кытаанах ньуурдаах чолбоннор күн эргииригэр чолбон баар күнү тула бэйэлэрин аргыстарын кытта бииргэ улахан чолбон баар мэндэҥэ дьэллэҥэ сир кураан чолбоно хатааһын чолбоно сэндэли уран уонна нептун төгүрүйэн хамсыы сылдьаллар маны таһынан кырачаан чолбоннор плутон сыллаахха диэри тохсус планета быһыытынан ааҕыллара макемаке хаумеа эрида уонна церера п а ойуунускай с уонна иккистээн тахсыбыт терминологическай тылдьытыгар планета чолбон диэн тылбаастана сылдьара мөккүөрэ суох г в ксенофонтов эмиэ планета чолбон диэн тылбаастаабыта э к пекарскай аатырар тылдьытыгар сахалар венераттан ураты юпитеры халлааҥҥа миэстэлэрин уларыта сылдьар сырдатааччылары барыларын чолбоннорунан ааттыыллар диэн бигэргэтэр философ д с макаров от звезд и созвездий якуты определенным образом отмечали появляющиеся в разное время суток года или раз в несколько лет перемещающиеся светила которые они называют чолбонами теперь они известны как планеты солнечной системы диэн суруйбут философ д с макаров мэндэҥэ дьэллэҥэ кураан чолбоно хатааһын чолбоно сэндэли диэн билигин биллэр чолбоннор сахалыы ааттарын барытын киллэрэн аан бастаан системалыырга холоммута төрөөбүт норуотугар оҥорбут үтүөтэ улахан философия билимин кандидата д с макаров сахалар чолбон диэн халлаан урсунугар хамсыы сылдьар алта араас сырдатааччылары ааттыыллар дииллэр этэ диэн маны профессор н к антонов бигэргэтэр биохимия диэн тыыннаах организмнарга буолар процесстары чинчийэр үөрэх клетка биологиятыгар уонна физиологияҕа улахан суолталаах биохимия үөрэҕэ энзимнары нуклеокислоталары углеводтары саахардары белоктары уонна сыа араас көрүҥнэрин уонна ыккырдалыргар барар процесстары үөрэтэр биология молекуларарыттан түөрт улахан тииптара манныктар нуклеокислоталар диэн днкны уонна рнкҕа баар уһуннук холбоммут углерод молекулаларыттан турар днк диэн дизоксинуклеиновая кислота диэн кылгатыллыбыта ол аата икки спираллар холбоммут тарҕаммыт нуклекислота буолар бары тыыннаах эттик генетическай информациятын суруйар уонна көлүөнэттэн көлүөнэҕэ тиэрдэр рнк диэн атын нуклекислота буолар днкттан ылыллыбыт информацияны дьиҥ оҥорор рнк араас тииптара элбэх бэйэтэ араас араас суолталаах белоктар аминокислотаттан оҥоһуллубут полимердара буолаллар белок икки көрүҥнээх эттиккэ баар ол курдук киһи былчыҥар баар протеинтан турар иккис араас энзим араас ко энзимтартан туруон сөп энзим диэн араас белок көрүҥэ химческай реакция буоларын олустук түргэтэллэр углеводородтар араас саахардары уонна клечатканы холбуур ордук боростуой углеводородунан моносахарид буолар ол аата биир саахар молекулата диэн моносахаридтар холобурдарынан глюкозаны уонна фруктозаны ааҕыахха сөп полисахаридтар диэн элбэх молекулалар холбоһуллубуттара ол курдук гликоген эбэтэр целлюлоза углеводородтар араас суолталаахтар ол гынан ордук биллэрэ метаболизм буоларыгар биир улахан энергияны аҕалар уматык буолар углеводородтар химия сибээстэрин алдьатыллыытыгар энергия тахсар ону киһи этэ сиинэ туттар липидтар диэн сыа уонна буоска араастара буолар ыраастаныллыбыт липидттар биир химия ситимнээх буоллар ону сибиинньы сыатыгар эбэтэр арыыга булуохха сөп ыраастаныллыбытах липидтар диэн хас даҕаны химическай сибээтээх буоллаллар киһи этэ липидтары энергияны харайыгар туттар элбэх энергия наада буоллаҕына липид молекулалара энергияны таһаарарга алдьатыллаллар эгиипэт эбэтэр диэн улахан өттө хоту африкаҕа уонна кыра өттө арҕаа азияҕа синай тумул арыыта баар дойду иэнэ км эгипеттан хоту сир ортотунааҕы байҕал уонна илин кыыл байҕал бааллар кирбиилээр газа балаата уонна исраил хотугулуу илин судан соҕуруу уонна лиибийэ арҕаа эгиипэт африка уонна орто илин ордук элбэх дьонноох дойдуларыттан биирдэстэрэ дойду дьонун ахсаана млн олор улахан өттүлэрэ нил өрүс кытылларыгар олороллор онтон сааара кумах куйаар киэҥ сирдэрэ олус дэҥ дьонноохтор эгипет ордук улахан куораттара каир уонна александрия былыргы эгиипэт аан дойду ордук былыргы уонна биллиилээх цивилизацияларыттан биирдэстэрэ биллиилээх история күндүлэринэн буолаллар гиза пирамидалара улахан сфинкс луксор куорат карнак таҥара дьиэтэ уонна хоруоллар хонуулара пекин пэкиин бэкиин кытайдыы пиньинь хотугу киин куорат диэн кытай киин куората шанхай кэнниттэн дойду иккис улахан куората дойду түөрт провинция суолталаах муниципалитеттарыттан биирдэстэрэ пекин элбэх суоллар уонна тимир суоллар ааар сүрүн транспорт түмүгэ дойду элбэх омуктар икки ардыларынааҕы авиарейстара кэлэллэр бараллар пекин кытай дьон республикатын сүрүн политика үөрэҕирии уонна култуура киинэ манна олимпия оонньуулара буолан ааспыттара пекин куорат ортото биһиги эрабыт иннинэ бастакы үйэҕэ олохтоммута ян саарыстыбата киин куоратын билигин пекин баар сиригэр туппута кинилэр ол сири жи диэн аттыыллар эбит ян саарыстыбата эстибитин кэннэ куорат кыччаабыт ол гынан баран син биир суолтатын сүтэрбэтэх пекин улахан суолтатын ус үйэҕэ йинь династия олохтоммутун кэннэ өссө биирдэ ылбыт сыллаахха моҥголлар кэлэн куораты суох оҥорбутттар сыллаахха моҥголлар йинь киин куорат хоту өттүгэр саҥа куораты туппуттар уонна улуу киин куорат диэн ааттаабыттар ол сыллаахтан пекин аныгы суолтата саҕаламмыта моҥголия хана кублай юань династиятын олохтообутун кэннэ пекин киин куорат буолбут юань минь уонна цынь династиялара бары пекины киин куорат оҥорбуттар цинь династия күүһүн сүтэрбитин кэннэ уонна кытай республиката олохтоммутун кэннэ саҥа республика киин куораты нандьинь куоракка көһөрбүт онтон кытай дьон республиката олохтоммутугар пекин өссө биирдэ киин куорат аатын төннөрбүт пекин кытай үөрэҕириитин киинэ буолар тэн тахса үрдүк үөрэх кыһалара бааллар ол быыһыгар пекин университета циньхуа кытай норуотун университета кытай нормальнай университета уонна бейхаҥ университеттара бааллар кытай тылын үөрэтэр араас омуктар пекиҥҥа кэлэн үөрэнэллэр тоҕо диэн кытай стандартнай саҥарыыта пекинскай диалект буолар ол иһин кытай тылын үөрэтэр омук дьоно пекиҥҥа үөрэтэллэр пекин куорат дьонун ахсаана миллион буолар үксүлэрэ кытайдар онтон атыттара атын омуктар аныгы пекин элбэх омуктарынан биллэр куоратка араас омук уонна арааса олорор ынырык элбэх африкаттан уонна индияттан кэлии дьоннор элбэх арассыыйаттан кэлии студеннар уонна бизнесменнэр куоратка кыһыл сулус саха дьоно уонна кытыйа сахалар диэн саха омугун түмсүүлэрэ бааллар уопсайынан пекин куоратка миллион курдук арассыыйа дьоно олороллор олортон тыһ саха омуга буолар пекин аан дойду биир баай куората буолар куорат олохтоохторугар хамнас саамай урдук дойду урдунэн ахш дьонун кытта тэннэсэр узбекистаан узбек официаллык узбекистаан өрөспүүбүлүкэтэ диэн орто азия дойдута кирбиилээр казахстаанныын арҕаа уонна хоту кыргыстаанныын уонна тадьикистаанныын илин афганистаанныын уонна түркменистаанныын соҕуруу сүрүн тыла узбек тыла киһитин ахсаана мөлүйүөнтэн тахса узбектар тадьиктар нууччалар казахтар каракалпактар атын араас омуктар сирин иэнэ тыһ км хотуттан соҕуруу устата км арҕааттан илин кэтитэ км ол эрэн сирин үгүс өттүн улахан туһата суох кумах куйаар дала уонна хайалаах сирдэр ылаллар дьоно сэргэтэ өрүс хочолорун бата олороллор орто температурата тохсунньуга кыраадыстан ка дылы от ыйыгар кыраадыстан гэ дылы кыһыл көмүс хостонор ниэп уонна гаас хааастаах хлопок үүннэрэн аан дойдуга атыылыыр орто азия үрдүнэн соҕотох көтөр аал тутар собуоттаах узбекистан диэн собуотугар уонна мааркалаах массыыналары хомуйан атыыга таһаарар ислам христианизм мусулмааннар православнайдар араас атын конфессиялар былыр узбекистан сиригэр уотугар грек бактрия хорезм согд парфия кангюй тохар кушан саманид караханид тимурид уо д а иллэр олохсуйа сыльдьыбыттара кэлин сэбиэскэй былаас олоҕуруор дылы бухара эмирата хива уонна коканд ханааттара былааһы ылан олорбуттара украина укр украна украйыына диэн илин эуропа дойдута кирбиилээр арассыыйалыын илин беларусьтуун хоту польшалыын словакиялыын уонна мадьаар сириниин арҕаа румыниялыын уонна молдовалыын соҕуруулуу арҕаа хара байҕаллыын уонна азов байҕалыныын соҕуруу киев дойду киин уонна ордук улахан куората украина унитар ил уобаластаах биир автономиялаах республикалаах кырыым уонна икки анал суолталаах куораттаах киев уонна севастополь украина ил тутулунан республика олохтоохторун ахсаана млн кии олортон украиннар украина сайдыылаах научнай уонна промышленнай базалаах судаарыстыба аан дойдутааҕы эргиэн тэрилтэтин чилиэнэ ыам ыйын күнүттэн с сыллаахха таһаарыыга дойду биир бастакы пятеркатыттан биирдэстэрэ украина аан дойду рейтинигэр миэстэ буолбута с аан дойду баана буолар украина пууҥҥа айанныыр уонна туризм эйгэтигэр конкуреннаһар кыахтаах рейтиҥҥэ миэстэҕэ диэри таҕыста советскай кэмҥэ украина экономиката сэбиэскэй союзка уонна дьоһун промышленнай уонна тыа хаһаайыстыбатын компонена дойду экономикатыгар улахан кээмэйинэн буолбута сэбиэскэй система ыһыллыаҕыттан ырыынак экэниэмикэтин былааныттан ырыынак экэниэмикэтэ көспүтэ көһөрүү процеһа нэһилиэнньэ үгүс араҥатыгар оттон үп харчы кирэдьиит политиката сылтан инфляция үүнүүтүн гиперинфляционнай таһымҥа диэри улаатыннарбыта сыллаахха украина биир халандаар сыл устата инфляция үрдүнэн аан дойду рекордун тиийбитэ саҥа валюта сиэллээх с сыаналара туруктаммыттара дойду структурнай реформалары олоххо киллэриигэ бытааннык хамсаата правительство тутулуга суох буолуутун чөлүгэр түһэрэр правовой база тэрилиннэ ол да буоллар правительствоҕа реформаларга туруктаах буолуу киэҥник тарҕанна уонна нэһилиэнньэ үгүс государственнай тэрилтэлэр приватизациялааһын процеһыттан босхолоннулар украина култууратын биллиилээх чинчийээччи и огенко украина төрүт култуурата аан дойду аһыллыаҕыттан ксенофобия суоҕа атын киһи куттанара уонна гуманизм суоҕа бэлиэтэммитэ уруулуу үлэ хобордооххо уонна самопознаниеҕа этэҥҥэ олоруу олох наадыйыытын хааччахтааһын духовнай надежда материальнай вот тогда и рецептэрин ордорор ону ааһан атын омук санаатын тарҕатар пропагандалыыр көҥүл культура сайдыытын тутаах историческай түһүмэҕэ христианство хі үйэҕэ ылыллыыта буолла кэлин национальнай культура үөскээн элита оруола биллэ аҕыйаабыта бу украина уустук историческай суолунан национальнай государство суох өр кэм устата быһаарыллар чуолаан феодал боярскай католическай уонна польша культуратын билэргэ үйэ бүтүүтүгэр казактар чыпчааллара руссификацияламмыт буоланнар украинскай общество толору национальнай элитата суох сайдыбыта украина култууратын устуоруйалара былыргы норуот үгэстэригэр уонна үгэстэригэр олохторун дьаһахтарын тыа сиригэр үксүгэр олоҕураллар үйэ индустриализациятыттан олох дьаһах уларыйыытыттан образовай чааһа украина нэһилиэнньэтин силис тардан уонна үгэскэ кубулуйбут украинскай култуура да украина искусствота русь искусствотыттан бэйэтин истоктарын ылан устуоруйатын тухары руслан европа да кэлин да россия тендердэрин да быһыытынан сайдан барбыта аныгы искусство сайдыыта украина култуура уонна туризм министерствотыгар баар кэккэ государственнай учреждениелары концертнай тэрилтэлэри айар союзтары уонна үөрэх тэрилтэлэрин үлэлэрин хамнастарын кытта ситимнээх уус уран литература сиһилии украина литературата украина сиригэр уотугар бастакы литературнай пааматынньыктар киев нуучча кэлиитин саҕана кэлэллэр уонна русь соҕотох официальнай тылынан суруллубуттара бастакытынан ааспыт сыллар сэһэннэрэ уонна игорев туһунан тылгероическай сэһэнэ ааҕыллар былыргы суруктарга суруллубут бастакы кинигэлэри учуонайдар х үйэлэргэ биэрэллэр ол курдук в лексис тылдьытын халыыптаах лексис диэн суруллубута ол курдук былыргы тылга туттулла сылдьар саха тылын уһулуччулаах пааматынньыга пп үйэлэргэ латинскай тылынан литература оҥоһуллар күннүк уурастыырап тыыннаах украина тылынан суруллубут энеида поэмата тосту уларыйбыта мантан кэлин украина тылын сайдыыта саҕаланар ол курдук кэлин тарас шевченко леся украинка иван франко уо д а ол эрээри украина литературатын сайдыытын харгыстыыр боччумнаах харгыстарынан россия былааһа буолар чуолаан валуевскай циркуляра сыллаахха украинскай тылынан кинигэлэри таһаарары боббута трагическай этэ хх үйэ үгүс украинскай литератураларын дьылҕалара чуолаан маассабай репрессивнай дьаһалларга советская власть валерьянь пидмогильная евгений михайлович григорий михайлович григорий косынка николай зеров расстрелное воспитание и х сыллардаахха кэлэ сылдьыбыта васильев стус динять в статье диссидентское движение маны сэргэ украина поэттарын кэккэлэригэр ыҥырыы булбуттара социалистический реализм соцреалистической хайысхе п терчина рельский максим фаддеевич м рельский билиҥҥи украинаҕа поэттар уонна суруйааччылар түмсүбүттэрэ украина суруйааччыларын союһа саҥа генерация юрий андрухович сергей жадан александр иранец юрий издик оксана забужко игорь павлюк уо д а кылыс охсор анньар уонна быһар биилээх сэрии сэбэ тутаахтаах метал уун кырбаа аан дойду элбэх цивилизацияларыгар баар саха кылыһа биитин тимирэ см угун уһуна см кэриҥэ саха сиригэр баара суоҕа эрэ кылыс көстүбүтэ уус алдан кыһыл кырдал с үөһээ бүлүү нам с мантан кылыс биитин оҥоһуута батас биитин курдук муннуктуу синньээн тахсар кылыс биитэ муннуга суох уһугар сыыйа тахсар балартан батастыы ортотуттан ыла эмискэ синньиир бии лээх кылыһы чинчийээччилэр түҥ былыргы кылыстарынан ааҕаллар кылыһы аттаах киһи кыайан туттар кыаҕа суох кылыһы ыарахана улахана бэрдин иһин сатыы сылдьар киһи икки илиитинэн эрэ туттар кыахтаах кытайдарга эмиэ кылыс курдук дадао диэн м уһуннаах ыарахан ыйааһыннаах сэрии сэптээхтэр дадаонан куйахтаах аты ортотунан быһа охсон кэбиһиэххэ сөп үһү сэрэйдэх хэ кылыс сэриигэ эмиэ итинник туттуллубут буолуохтаах кылыс түүр омуктарга кылыч клыч кылыш диэн ааттанар хакастарга хылыс диэн аатыран сүрүн сэрии сэбэ буола сылдьыбыт туроктарга эмиэ килич диэн янычардар саабылалара баар этэ киһи дьиибэргии истэрэ баар ыраахтааҕы казактара клыч диэн саабыланы ааттыыллар эбит манна таарыйан эттэххэ саабыла диэн эмиэ төрүкү түүр тыла сылдьар азербайдьан азер официаллык азербайдьан республиката диэн соҕуруу хапхаас ордук улахан уонна элбэх дьонноох дойдута икки континеҥҥа сытар илин эуропаҕа уонна арҕаа азияҕа азербайдьантан илин каспий байҕал баар соҕуруу иран соҕуруулуу арҕаа эрмээн сирэ арҕаа уонна хотугулуу арҕаа грузия уонна хоту россия азербайдьан нахчыван диэн эксклавыттан иран соҕуруу уонна соҕуруулуу арҕаа баар түркийэ арҕаа уонна эрмээн сирэ хоту уонна илин дойду каспий байҕалга хас да арыылардаах азербайдьан секуляр уонна унитар республика урукку бириэмэгэ азербайдьан кавказ албанията диэн аатанар этэ уонна византийа уонна персия бириэмэтигэр автономия быһыытынан сылдьбыта арааптар ис үйэҕэ былдьаабыттарын кэниттэн мусульманнар сабыдыалыгар с үйэҕэ дылы сылдьыбыта нуччалар азербайдьаҥҥа с үйэ саҕаланыытыттан олорбуттара ол гынан баран ссрс суох буолбутун кэнниттэн азербайдьаҥҥа ахсааннара аччыыр тоҕо диэтэххэ нуччалар уонна атын норуоттар азербайдьантан барбыттар австрия официаллык австрия республиката диэн орто европа дойдута кирбиилээр германиялыын уонна чехиялыын хоту словакиялыын уонна венгриялыын илин словениялыын уонна италиялыын соҕуруу уонна швейцариялыын уонна лихтенштайнныын арҕаа дойду киин куората вена дунай өрүскэ турар федерация сыһыаннаах ил парламеннаах өрөспүүбүлүкэ аан дойду биир саамай баай дойдута биир киһиэхэ тиксэр ввп харчыта харчыта эуро холбоһуктаах нациялар тэрилтэтин кыттыылааҕа эуросойууска киирэр сылтан ыла бэйэтэ нейтралитет олохтообут уонна ханнык да сэрии сэбилиниилээх тэрилтэлэргэ кыттыспат австрия улуустан турар бургенланд каринтия алын австрия үөһэ австрия зальцбург штирия тироль форарльберг киин куорат вена австрия иэнэ км дойду хайалар хайалар улахан аҥаара илин альпалар муҥутуур чыпчаала гросглоккнер м ол онно эуропа биир улахан пастерце диэн мууһа сытар австрия эуропа биир наука култуура киинэ буолар венатааҕы ил опера аан дойду биир ордук операта буолар австрия аан дойду хайа хайыһарын биир улахан киинэ буолар инсбрук куоракка иккитэ уонна кыһыҥҥы олимпиада буолан ааспыт минскай бел мнск нуу минск диэн беларусь минскэй уобалас уонна мииринэй оройуонун административнай территориальнай киинэ ураты столичнай статустаах буолан киирбэт саамай улахан транспорт киинэ политическай экономическай культурнай уонна дойду научнай киинэ минскэйдээҕи агломерация ядрота буолар онус ахсаанынан пригородтар европа куората бэһис москва санкт петербург киев ташкент урукку ссрс территориятыгар куорат географическай кииниттэн чугас турар уонна свислочи өрүскэ турар иэнэ км олохтоохторун ахсаана киһи сыл биэрэпиһин түмүгүнэн куорат кытыытынааҕы сирдэри аахсыбакка туран куорат герой былыргы мински өрүс аллараа өттүгэр билиҥҥи таһымыттан аҕыс миэтэрэ үрдүктээх сиргэ турар чугас сытар үрдүк сир троицкай хайа көҥүл уонна юбилейнай болуоссат оройуоннара саамай тутаах архитектурнай тутуу мас күлүүс тулатыгар халбаҥа суох олордуу баар былыргы куорат тутуулара барыта мас этилэр мас кэрдиитэ баһыйар олорор дьиэлэр иэннэрэ сүрүннээн тан м дьиэлэр үксүлэрэ биир камералаах уонна аҕыйах эрэ от баар бастакы биллэр таас тутуу минскэйгэ үйэ иккис аҥаарыгар тутуллубут таас тутуу былыргы государствоҕа дьүөрэтэ суох дьүөрэлии тутуу саатар архитектурнай оскуола полоцкай архитектурнай былаана мас эрбэһин кэтитэ үс түөрт миэтэрэ уулуссалар бары күлүүс олбуорун таһыгар бардылар бадарааннаах буортан сылтаан куоракка денажтыыр конструкциялар бааллара уулусса үөскээбит былаана олус уһуннук оннунан хаалла эрээри сыл баһаар кэнниттэн уулусса уонна сирдэр системалара сорҕолоро туоратыллыбыттара оттон рынок билиҥҥи площадкатын иннигэр уруккуттан көһөрүллүбүтэ ол да буоллар куорат уулуссалара хх үйэ ортотугар диэри сыталлара хотугу күлүүс х үйэҕэ диэри олохсуйбута билигин манна үөскүү илигинэ татаар уһуга татаар бүтүүтэ хоту эҥээрин сүрүн уулуссата немига немигская арҕаа хайысхаҕа атыы эргиэн суола турбута паартаҕа уу аал луук мас ууһа буолан саас аайы күһүнүгэр уу мунньуллубута үйэлэргэ үөһээ бүлүү оройуона күүскэ сайда үйэ саҥатыгар романовскай слобода куорат вал куорат вал уулусса янка купааллар билиннилэр валя эмиэ татарскай уһуктан хаҥас кытылга уулаах хайаны туораабыта минскэйгэ ордук мас олордон хаалбытым үйэлэргэ икки этээстээх таас тутуулар ону таһынан баракко ол иһигэр өлөөн бароко стиллинэн хас да таас тутуулар тутуллубуттара католическай иезуит костела мария бернардин уонна бернардин костеллара бүтэһигин белоруссия сибэтиэй тыынын кафедратыгар кубулуйбуттара аквинскай петр уонна павел сиэркилэтигэр униатскай сиэркилэҕэ ол түмүгэр сыллаахха минскэйгэ таас уонна мас дьиэлэр баар буолбуттара онтон атын тутуу баар буолбута үксүлэрэ таас дьиэлээҕэ сыллаахха куоракка таас дьиэлэр уонна мас дьиэлэр бааллара католическай таҥара дьиэтэ сарбыллыбыта үйэҕэ нуучча католическай уонна униатическай таҥара дьиэлэрэ православнай каноннарынан тутуллубуттара ыам ыйын күнүгэр сыллаахха мииринэйгэ мас дьиэни тутуу бобуллубута ол кэнниттэн куоракка таас дьиэлэр ахсааннара тан с с с уонна тыһыынчаттан м куорат киинигэр икки үс мэндиэмэннээх тутуу баһыйар сыллаахха ратуша сууламмыта сир кырата суох өттө куорат киинигэр дворяннарга сиэркэптэргэ уонна манастыырдарга тиксэрэ үйэ саҥатыгар бу сирдэргэ барыта турара с диэри солобуода уонна бырдах представила юридика чааһынай бас билии радзивиллов с католическай таҥара дьиэтигэр бүтүн бас билии баара манастыырдар ахсааннара кылгаата минскэйгэ монастырей баар эбит буоллаҕына кинилэр үйэ ортотугар үс эрэ хаалбыт сыллаахха куорат сүрүн синагогата тутуллубута үйэ улахан суолтата куорат уулуссаларын с сыллардаахха сүрүннээн таас хомууртан айаннаан иһэр дьону кытта харчы хомуйууттан саҕаламмыта сыллаахха александров сквер ууруллубута сыллаахха бастакы куорат фонда аһыллыбыта оттон куоракка ууну ыраастыыр тэрил аһыллыбыта үлэлии сылдьар александров сквер таһыгар үлэлии барбыта үйэ бүтүүтэ куорат театра билиҥҥи янк купал аатынан билиҥҥи театр сылларга нуучча баракко элеменнэрин туһанан сибэтиэй александра невскаяны таҥара дьиэтин туттарбыта сылларга олохтоох атыыһыт харчытыгар сибэтиэйдэр симеон уонна елена кыһыл костел уҥуохтара тутуллубуттара сири уоту тупсарыы тулалыыр эйгэ уонна барыта эргэ куораты таарыйбатаҕа хх үйэ саҕаланыытыгар куорат киинэ уулуссалар уонна трактордар киинтэн тутуллуохтаах киин кварталлартан быһаччы тутулуктааҕын билиһиннэрбитэ хх үйэ саҕаланыытыгар соҕуруулуу илин сытар кэккэ промышленнай тэрилтэлэр үлэлииллэрэ массыынаны оҥорор собуот шитже арыгы завода соҕуруу сүөһү собуота крахмало пиибэ завода технолог собуот соҕуруулуу арҕаа тимир суол састааптарын өрөмүөннүүр мастарыскыайдар арҕаа кирпииччэ уонна обуойу оҥорон таһаарыы уонна хотугулуу илин богемия пиибэ завода кинилэр тулаларыгар рабочай бөһүөлэктэр бааллар минскэйдээҕи брес литовскай аан дойду брес литовскай илии баттааһынын кэнниттэн германия хонтуруолугар көспүт сылларга польша сэриитин кэнниттэн куората кыра кыргыһыы кэнниттэн иккиһин кыһыл армияны ылбыттара куорат тутуутун улахан буортулааһынтан куотуммуттар ол да буоллар сэрии сылларыгар коммунальнай хаһаайыстыба үмүөрүспүт элбэх дьиэ өрөмүөнүн эрэйэрбит улахан болҕомто куораты тупсарыыга ууруллубута сыл ыам ыйыгар канализация уопсай ситимэ үлэҕэ киирбитэ сылларга үс саҥа баанньык уонна механизированнай прачка аһыллыбыта бу кэмҥэ киин уонна победа кинотеатрлар аһыллыбыттара сыллаахха асфаллыыр буолбуттар бастакылар киров уулуссатын киров уулуссатын ленин свердлов уулуссаларын сэбиэскэй уонна начальнай кэрчиктэрэ алдьаммыттар саҥа оскуолалары тутууга улахан болҕомто ууруллубута сылларга холобур саҥа оскуола тутуллубута уонна бары актовай уонна спортивнай саалалардаах кумаар уонна хараҕа суох бадарааннары электрификациялааһын үлэлэрэ ыытыллыбыттара ол да буоллар куорат дьиэлэрэ үксүлэрэ киин куорат таһыгар мас дьиэлэр хааланнар саҥа дьиэлэри тутуу чопчу характерын илдьэ барбыттара куорат сайдыытын биир кэлим концепцията суох олорбута эрээри сыллаахха в н семенов бэлэмнээбит куораты сайыннарыы былаана ылыллыбыта былаан куорат радио кольцевой структуратыгар уларытыылары киллэриини былааннаабыта бу киин куорат кытыыта олус күүскэ тутуллуо этэ оттон кытыы өттүн биир этээстээх тутууну тутуһуо этэ куорат сүрүн магистралларынан билиҥҥи тутулуга суох уонна долгободскай уулуссалар козлов машеров проспега сыллаахха минскэйи сайыннарыы генеральнай былаанын торумнаабыттара уонна сыллаахха ленинградка владимир витман салалтатынан оҥоһуллубут куорат сайдыытын генеральнай былаанын бигэргэппиттэрэ онно олоҕуран өлүөнэ өрүс кытылыгар радиальнай кольцевой планкалары уонна күөх ререационнай зоналары тэрийэр идеялара сыталлар ону тэҥэ эргэ куорат хачыкааттарын тутууларын уларытыы былаан бүтэһиктээх вариана сыллаахха түмүктэммитэ үс кытыы уонна үөһээ куорат көстүүтэ аҕа дойду улуу сэриитин сылларыгар минскэйдэр сүрүннээн урусхалламмыттара саамай монументальнай тутуулар кыһыл костел уонна бароко стилинэн хомуллар правительство дьиэтэ офицердар дьиэлэрэ опера уонна балет тыйаатыра үтүөрбүттэрэ сотору немец сэриитэ куоракка сасср министрдэрин сэбиэтигэр архитектура дьыалатыгар комитет комиссията кэлэн мискэни саҥардыы уонна сайыннарыы былаанын эскиһин оҥорбута былааны оҥорор үлэҕэ лангбард эмиэ кыттыбыта сыллаахха трахенберг уонна андросова салалтатынан архитектор оҥорор саҥа генеральнай былаана ылыллыбыта кэлин бу былаан биэс төгүл чуолкайдаммыта в основу этого плану заложили идея овченные еще в плане года формирование радиально кольцевой структуры улица сети развития күөх зона по беремлением свисличи формирование центра ленин и ленинского проспега современные площадки и проспект мииринэйгэ саамай үрдүк тутуу билигин этээстээх баарс дьиэ үрдүгэ м буолар пааркалар минскэйгэ парк сквер уонна бульвар уопсай иэннээх тыһ гектардаах үгүс пааркалар өссө с сылларга тутуллубуттара уонна реконструкциялааһыҥҥа наадыйаллар ону таһынан күөх хаһаайыстыба саҥа обектарын тутуу тэтимэ дьиэни тутуу тэтимиттэн хаалар онон сылларга минскэйгэ паркалары сквердэри уонна бульвардары тутуу программата олоххо киириэҕэ греция грек официаллык грек республиката диэн балкан тумул арыытын соҕуруу өттүгэр баар дойду кирбиилээр албаниялыын македония республикатыныын уонна болгариялыын хоту уонна түркийэлиин илин грецияттан илин уонна соҕуруу эгей байҕала уонна арҕаа ион байҕал бааллар сир ортотунааҕы байҕал илин бассейныгар элбэх арыылардаах греция эуропа азия уонна африка икки ардыларыгар сытар грецияҕа демократия арҕаа философия олимпия оонньуулара арҕаа литература уонна историография политика үөрэҕэ математика уонна да атын үөрэхтэр үгүс төрүттэрэ уонна сиэрдэрэ драма трагедия уонна комедия үөкээбиттэрэ греция эуропа униятын уонна кыттыылааҕа киин куората атина атын сүрүн куораттара тессалоники патрас эраклион ларисса волос иоаннина кавала родос уонна серрес грузия сакартвэло диэн хапхаас дойдута эуропа уонна азия икки ардыларыгар баар кирбиилээр арассыыйалыын хоту азербайдьанныын илин эрмээн сириниин соҕуруу уонна түркийэлиин соҕуруулуу арҕаа иэнэ км олохтоохторун ахсаана млн кии грузиннар грузия ил тэрилинэн талыллар демократия уонна секуляр унитар президент республиката холбоуктаах нациялар эуропа сүбэтин аан дойду атыы тэрилтэтин хара байҕал экономика үлэлэиитин тэрилтэтин уонна гуам кыттыылаахтара грузия историята былыргы колхида уонна иберия хоруоллугуттан саҕаланар христианизмы ил итэҕэлинэн аан бастаан ылыммыт дойдулар ахсааннарыгар киирсэр үйэ иннинэ үйэ саҥатыгар грузия арассыыйа империятыгар киирбитэ с буолбут арассыыйа өрөбөлүүссүйэтин кэннэ аҕыйах кэм тутулуга суох буолан баран с сэбиэт холбоугар киирбитэ косова албан серб косово диэн балканнарга баар аҥар билиниллибит дойду официаллык аата косова республиката албан югославиятааҕы сербия социалист республикатын иигэр баар косова социалист аутоном провинциятын сиригэр тэриллибитэ аныгы сербия республиката урукку провинция арахсыытын билиммэт уонна холбоуктаах нациялар салалталарыгар баар с слободан милошевич оҥорбут сербия конституциятын реформатынан тэриллибит косова уонна метохия аутоном провинцията серб аутономна покраина косово и метохиа диэн көрөр косова кирбиилээр албаниялыын арҕаа сербиялыын хоту уонна илин македониялыын соҕуруу уонна монтенегролыын хотугулуу арҕаа киин уонна ордук улахан куората приштина атын суолталаах куораттара пея призрен уонна митровица иннэ диэн элбэх сахалар этэллэр билинэр түгэнигэр саха сирэ туспа дойду буоларыгар принцип домино буолар ол түгэнигэр саха сирэ туспа судаарыстыба буолар гоголев иван михайлович кындыл бүлүү саха асср саха норуодунай поэта драматург ссрс суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ бүлүү куоратыгар с тохсунньу күнүгэр төрөөбүт дьокуускайдааҕы кинигэ кыһатыгар эрэдээктэринэн уонна орто оскуолаҕа тыл уонна литератуура учууталынан үлэлээбит хас да улахан поэма уонна күн хайата диэн ааттаах ыччат туһунан хоһоонунан роман суруйбута ааҕааччы биһирэбилин прозаическэй айымньылара эмиэ ылбыттара хара кыталык роман трилогия иэйэхсити кэлэтии олорор мутуккун кэрдимэ сэһэн и м гоголев драматург быһыытынан эмиэ биллэр кыталыктар хочолоро музыкальнай остуоруйа пьесаны хотугу сибэкки бастакы саха опереттатын либреттотын суруйбута драмалара ыам ыйын халлаана таас таба наара суох өлүөнэ сарсыардата саллаат сүрэҕэ уо д а айымньылара нуучча тылыгар тылбаастаммыттара уонна москубаҕа бэчээттэммиттэрэ саха асср үрдүкү сэбиэтин дьокутаатынан талылла сылдьыбыта уус уран тылбыт культуратын таһымын үрдэттэххэ эрэ бэйэбит төрөөбүт ийэ культурабытын үрдэтэр кыахтаахпыт онон тыл дьылҕата норуот дьылҕатын кытта арахсыспат ситимнээх семен руфов поэт прозаик уонна тылбаасчыт российскай федерация уонна саха республикатын культуратын үтүөлээх үлэһитэ василий сивцев поэт тылбаасчыт саха республикатын культуратын үтүөлээх үлэһитэ иван гоголев аатынан бириэмийэ бастакы лауреата иван гоголев кындыл дьиэ кэргэнигэр анаабыт хоһооно данилов софрон петрович мытаах нэһилиэгэ арҕаа хаҥалас улууһа саха губернията саха норуодунай суруйааччыта ссрс суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ арҕаа хаҥалас улууһугар билигин горнай улууһугар киирэр мытаах нэһилиэгэр сыл муус устар күнүгэр төрөөбүт элбэх сыл суруналыыстаабыт уонна иитэр үөрэтэр үлэҕэ сылдьыбыт сскп сийиэһин дьокутаатынан саха асср үрдүкү сэбиэтин хас да ыҥырыытыгар дьокутаатынан талыллан үлэлээбит софрон петрович данилов элбэх айымньылара нуучча уонна атын омук тылларыгар тылбаастанан тахсыбыттара с данилов публицист уонна литературнай критик орто оскуола литератураҕа бырагыраамматын уонна учебнигын ааптара н чернышевскай что делать романын н островскай лопе де вега драмаларын уонна да атыттары тылбаастаабыт төрөөбүт омугун санаата өрөгөйдүүрүгэр национальнай культура тиллэригэр өрөспүүбүлүкэ суверенитеттанарыгар бэйэтин сүүнэ кылаатын киллэрбитэ саха өрөспүүбүлүкэтин саҥа конституциятын ылыныыга быһаччы кыттыбыта сыллаахха саха омугун кэнгириэһин сүбэтин бэрэссэдээтэлинэн талыллыбыта хаан оһуобай тыыннаах харамайдар тымырдарынан сүүрүгүрэр убаҕас тоноҕостоохторго хаан кыһыл өҥнөөх эритроциттарга баар гемоглобинтан хаан сүрүн суолтата организмҥа таһаҕас таһааһын хааҥҥа сылдьар клеткалары организм иһинэн тархатыы киһигэ хаан уҥуох силиитигэр үөскүүр хаан сүнньүнэн икки көрүҥ эттиктэн турар плазма убаҕас уонна онно уста сылдьар килиэккэлэр киһи хаана антиген антитело тиһигин көрүүтүнэн сүнньүнэн түөрт бөлөххө уонна эбии икки резус факторга араарыллар бу ис хоһооно маннык эритроциттар плазмаҕа уста сылдьалларын быһыытынан атын киһи плазматыгар хаан кутуутун түмүгэр киирдэхтэринэ сороҕор сыстыһан хаалаллар онон кыайан сүрүн үлэлэрин кислороду таһыыны толорбот буоллаллар ону ааһан хаан бөлөхсүйэн тымырдары бүөлүөн сөп бу элбэх хаан кутуллубут түбэлтэтигэр киһини өлөрүөн да сөп тоҕо оннук буоларый бу хаан плазматыгар оһуобай эттиктэр антителолар баалларыттан тутулуктаах бу антителалар түөрт сүрүн бөлөххө арахсаллар холобур бастакы бөлөххө киирэр хааннаах киһи хаана иккис бөлөххө киирэр хааннаах киһи хаанын кытта буккустаҕына плазмаҕа баар антителалар эритроциттары силимнээн кэбиһэллэр оттон биир бөлөххө киирэр хааннаах дьоҥҥо силимнэһии тахсыбат зиммель георг ниэмэс философ идеалист уонна социолог кини үлэлэрэ германияҕа социология сайдыытыгар сабыдыаллаабыттара берлиннааҕы университеты бүтэрэн баран тахса сыл онно үлэлээбит карьерата оччо сатамматах приват доцент диэн кыра дуоһунаска өркэмҥэ сылдьыбыт ол да буоллар истээччилэр уонна атын учуонайдар биһирэбиллэринэн туһанар эбит макс вебер и генрих риккерт маны университет салалтата семиттары утары настырыанньалааҕынан быһаараллар с страсбурдааҕы университет штааты таһынан оттон с штаакка киирэр үлэһитэ иккис аан дойду сэриитэ саҕаланаатын университет сабыллыбыт сэрии бүтэн эрдэҕинэ зиммель страсбург куоракка быар раагынан ыалдьан өлбүт бөлөһүөк быһыытынан зиммели олох философията диэн академическэй салааҕа киллэрэллэр үлэлэригэр неокантианство эмиэ баар диссертацията кант үлэлэригэр анаммыт история философиятыгар этикаҕа эстетикаҕа уонна култуура философиятыгар үлэлэрдээх социологияҕа зиммель социальнай алтыһыы социальное взаимодействие теориятын айааччы зиммели конфликтология биир төрүттээччитин курдук эмиэ билинэллэр николай гаврилович чернышевскай нуучча революционер демократа сырдатааччы энциклопедист суруйааччы литэрэтиирэ кириитигэ саратов куоракка александр невскай кафедральнай собуор протоиерейин гавриил иванович чернышевскай сс дьиэ кэргэнигэр төрөөбүт аҕата пенза күбүөрүнэтин чембарскай уйуоһун чернышев сэлиэнньэтин крепостной бааһынайдарыттан төрүттээҕэ онон араспаанньата чернышевскай буолбут николай кыра эрдэҕиттэн хараҕынан мөлтөх буолан сааһыгар диэри дьиэтигэр олорон аҕатыгар үөрэммитэ аҕата олус билиилээх үөрэхтээх бары өттүнэн дьоҕурдаах таҥараҕа үрдүк итэҕэллээх киһи эбит архиепископ никандр этэринэн кыра эрдэҕиттэн француз гувернер киһи ньээҥкэлэспит эбит ол иһин аан маҥнайгы суола онтон саҕаламмыт николай олус билиилээх эбит кинигэ бөҕө аахпыт ол иһин кыра эрдэҕинэ библиофаг кинигэни сиэччи диэн хос аатааҕа чернышевскайы великорусс диэн ааттаммыт прокламация ааптарынан ааҕаллара онно бааһынайдарга сири биэрии польшаны босхолооһун демократтыы конституцияны ылыныы присяжнайдар сууттарын тэрийии уонна олохтоох салайыыны тэрийии ирдэбиллэрэ турбуттара подозревается в составлении воззвания великорусс в участии составления прочих воззваний и в постоянном возбуждении враждебных чувств к правительству докумуоннарга уонна жандармерия кистэлэҥ полицияны кытта суруйсууларыгар чернышевскай враг российской империи номер один диэн ааттаммыта силиэстийэ балтараа сыл кэриҥэ барбыта чернышевскай силиэстийэлиир хамыыһыйаны кытта унньуктаахтык турууласпыта сокуоннайа суох дьайыыларын утаран хонукка аччыктааһыны биллэрэ сылдьыбыта хаайыыга да сытан үлэтин тохтоппотоҕо суукка тухары чернышевскай ааптар лииһиттэн итэҕэһэ суоҕу суруйбута ол иһигэр современник уонна нүөмэрдэригэр тахсыбыт что делать арамаанын бүлүү куоратыгар хаайыыга сыппыта коркина евдокия иннокентьевна биллиилээх тюрколог рсфср наукатын үтүөлээх диэйэтэлэ тыл үөрэҕин билимин дуоктара чурапчы кытаанаҕар сыллаахха ахсынньы күнүгэр төрөөбүт кытаанах икки кылаастаах оскуолатаны биир сылынан бүтэрбит чурапчытааҕы холкуостаах ыччат оскуолатыгар алтыс кылааска үөрэнэ сырыттаҕына кулаак кыыһа диэн ууратан кэбиспиттэр үтүө дьон көмөтүнэн дьокуускайга киирэн үөрэҕин салгыыр сэттэ кылааһы бүтэрэн баран дьокуускайдааҕы тыа хаһаайыстыбатын техникуумугар сири таҥыы салаатыгар киирэр ону бүтэрэн баран мэҥэ хаҥаласка землеустроителинэн үлэлиир онтон сыллаахха москубаҕа н г чернышевскай аатынан философия литература история институутугар киирэр сэрии буолан интститут сабыллар дойдутугар төннөн баран е и коркина сылга дылы хомсомуолга уонна административнай үлэҕэ сылдьар ыбслкс саха сиринээҕи обкомун сэкиритээринэн дьокуускай горисполкомун бэрэссэдээтэлин солбуйааччынан үөрэх миниистирин солбуйааччытынан бу сылларга кэтэхтэн пединститут историческэй факультетын бүтэрэр кэргэнэ гаврил павлович тихонов кини сылтан саха асср радиокомитетын бэрстээтэлинэн үлэлээбитэ ссрс бочуоттаах радииһа аҕа дойду улуу сэриитин кыттыылааҕа улахан уола иван гаврильевич тихонов ссрс на яф космофизика уонна аэрономия институтугар үлэлии сылдьан с ыалдьан өлбүтэ кыра уола василий гаврильевич тихонов биологическай наука кандидата петровскайдааҕы наука уонна культура академиятын член корреспондена сөайылҕа харыстабылын департаменын солбуйар председателэ сиэннэрэ т в тихонова гнесиннэр ааттарынан музыка российскай академиятын аспираана т в тихонов сахаполиграфиздат дириэктэрин солбуйааччы е в тихонова хос сиэннэрэ күннэй аинатихоновалар евдокия иннокентьевна коркина сс ссрс на сибиирдээҕи салаатын саха сиринээҕи тыл литература уонна история институтун дириэктэринэн сыл улэлээбитэ бу кэмнэргэ институт улаатар үлэһит ахсаана элбиир урдук таһымҥа тахсар сыллаахха институкка киһи үлэлиир олортон научнай үлэһитэи наука доктора наука кандидаттара институтка улахан уларыйыылар буолбуттара икки саҥа отдел үөскээбитэ филология уонна история ону таһынан археология лабораторията аыллар институт саха тылын сайдыытын литературатын уонна норуот историятын диринник чиничийэн уерэппитэ филология салаатыгар сана улахан научнай үлэлэр тахсыбыттара саха бастакы учуонай лингвииһэ сахалыы маассабай суругу бичиги айбыт семен андреевич новгородов үлэлэрин дириҥник үөрэппитэ киэҥ эйгэҕэ тааһарбыта саха дьахталларыттан маннайгы саха фольклорун хомуйбут м н андросова ионова олоҥхолорун ырыаларын таабырыннарын бэчээккэ таааттарбыта кини саха тылын быһаарыылаах тылдьытын оҥорооччулартан биирдэстэрэ новосибирск куоталаһыыны конкретнайдык салайыахха коркина е ыбслкс обкомун бааһынай ыччатын отделын сэбиэдиссэйэ кыым международный женский день марта е коркина секретарь якуткого ок влксм по пропаганде и агитации соц якутия государство аҕалыы кыһамньыта е коркина сасср үөрэҕин министрынсолбуйааччы эдэр коммунист женщина в науке е и коркина директор ияли яфсо ан ссср соц якутия ученый педагог соц якутия новь старейшего института якутии е и коркина директор ияли д ф н за науку сибири с а новгородов олоҕун уонна үлэтин туһунан е коркина ф н д проф саҥа олох язык мой друг мой е и коркина д ф н проф советы якутии махталлаах норуотун аатыттан е коркина ф н д проф саҥа олох комсомол модун күүс е и коркина гуманитарнай чинчийии институту сүрүннүүр үлэһитэ профессор кыым мэтээллэрэ за доблестный труд в великой отечественной войне гг заслуженный деятель науки рсфср доктор филологических наук заслуженный ветеран сибирского отделения ан ссср профессор почетный землеустроитель рс я аҕата иннокентий давыдович коркин с төрөөбүтэ кини с кытаанах нэһилиэгин көчүктэй алааһыгар якутская торговая фактория якутторга диэн лааппы аспыта манна түүлээҕи эти арыыны уонна атын да бородуукталары тутара уонна тута утары аһынан таҥаһынан төлөһөрө кэлин арыый сайдыытыта харчынан да төлөһөрө ийэтэ парасковья андреевна новгородова семен андреевич новгородовы кытта бииргэ төрөөбүтэ кинилэр аҕалара андрей александрович новгородов хатылы болтоҥо нэһилиэгин кинээһэ эбит ийэлэрэ новгородова анна николаевна сыллааҕы биэрэпис көрдөрөрүнэн кыталыктаах аҕатын ууһугар саамай баайдарынан бэлиэтэммитэ кини ынах сүөһүлээҕэ сылгылааҕа бэлиэтэммитэ улахан убайа коркин василий иннокентьевич кытаанах начальнай оскуолатын с дьокуускайдааҕы педтехникуму бүтэрбитэ с комсомол с бск б п чилиэнэ сс комсомольскай үлэҕэ сылдьыбыта дьокуускайдааҕы ыбслкс саха сиринээҕи ыбслкс комитеттарын секретарынан сс уус алдан булуҥ орто халыма оройуоннарыгар бск б п секретарынан райисполком председателинэн сс яцик отделын салайааччытынан саха асср үрдүкү советын консультанынан бск б п хонутуруоллуур комитетыгар бск б п бэчээккэ отделын пропагандаҕа уонна агитацияҕа секторын сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ василий иннокентьевич саха асср бастакы конституциятын бырайыагын оҥорсубута кини таһаарыылаах үлэтэ ссрс үлэ кыһыл знамята уордьанынан бэлиэтэммитэ убайа коркин николай иннокентьевич с төрөөбүтэ бухгалтерынан үлэлээбитэ с ыалдьан өлбүтэ быраата коркин иван иннокентьевич с төрөөбүтэ журналист с аҕа дойду сэриитин фронугар өлбүтэ балта евдокия с төрөөбүтэ с чурапчытааҕы педучилищеҕа үөрэнэ сылдьан ыалдьан өлбүтэ быраата коркин иннокентий иннокентьевич с төрөөбүтэ сыллаахха кытаанах ситэтэ суох орто оскуолатын бүтэрэн чурапчы педучилищетыгар үөрэнэ киирбитэ с кытаанах сэттэ кылаастаах оскуолатыгар учууталынан ананан пенсияҕа тахсыар диэри нуучча саха тылын уонна литературатын история обществоведение учууталынан кылаастаах оскуола директорынан орто оскуола завуһунан үлэлээбитэ иннокентий иннокентьевич кытаанах аҕыс кылаастаах оскуолатыгар директордыы олорон үөһээ салалтаҕа дьаныардаахтык туруорсан кытаанах оскуолата орто оскуола буоларын ситиспитэ коркин и и учууталларга нэһилиэнньэгэ политүөрэҕи ыытан дьон сэҥээриитин ылан республикаҕа бастыҥ пропагандист аатын сүкпүтэ иннокентий иннокентьевич оскуола историятын кэрчик кэмнэрин сурукка тиспитэ оскуола аһыллыаҕыттан сылга диэри оскуолаҕа үлэлээбит учууталлар испииһэктэрин эрдэ оҥорбута сүтэн иккистээн төһө өйдүүрүнэн суруйан хаалларбыта ефремов степан павлович драматург россия суруйааччыларын түмсүүлэрин чилиэнэ суруйааччылар бүтүн союзтааҕы сезтэрин делегата с п ефремов н тахса пьесаны суруйбута айымньылара республика араас театрдарыгар оонньоммуттара сыралаах үлэтэ мэтээллэринэн уонна ытыктабыл грамоталарынан бэлиэтэммитэ кини аатынан покровскай куорат биир улахан уулуссата ааттанар с п ефремов бэйэтэ илиитинэн суруйан хаалларбыт автобиографиятыттан көрдөххө кини литератураҕа кэлиитэ с сыллардаахха буолбут бастаан самодеятельность кыттыылаахтарын народнай театрдарыгар кыра оруоллары оонньуур буолуоҕуттан сааламмыт ити кэм бэйэтэ с ефремов саха бастакы көлүөнэ суруйааччыларын кытары литератураа тэҥҥэ киирэригэр бэрт бэлиэ суолу хаалларбыт драматург бастакы ситиһиитэ үлэһит түүлэ пьесатыттан саҕаламмыта бастакы пьесатын арҕаа хаҥалас үөрэнээччилэрин күүһүнэн туруораллар ол кэнниттэн тээтэ эстибит эргэ сандаарбыт саҥа суруллаллар эдэр драматург ити айымньыларынан саха сиригэр буолан ааспыт оччотооҕу революционнай агитационнай олох ис хоһоонуттан туораабакка чахчылаахтык суруйбута драматург олоҕун кэлин сылларыгар кини өктөмнөөҕү сылларын олоҕун сөптөөх үчүгэй ыллыкка киллэрбитин туһунан суруйбута коробейников баандата эстибитин кэннэ степан ефремов куоракка киирэн үөрэнэ сырыттаҕына аны сыллаахха пепеляев генералы утары тэриллибит ка суруттарар курашовтаах байкаловы кытары сибээһи хорсуннук толорбуттар ортолоругар кини аата эмиэ ааттаммыта уонна бэлэхтээбит анал суруктаах берданкатынан наҕараадаланар ити курдук кини тус бэйэтин олоҕунан уонна илиитигэр саа саадах тутан эргэни эсиһэр саҥаны сандаардыһар саха сиригэр пепеляевщина кэнниттэн с ефремов үөрэҕин педтехникумна салҕыыр оччолорго педтехникум саха ыччатын культурнай киинэ этэ сайдыы диэн литературнай сырдатар бөлөхтөөҕө бу түмүү биир көхтөөх кыттыылааа степан ефремов буолбута сайдыы кэлин кыһыл сулус диэн ааттанан обкомол салайыытыгар киирбитэ бу куруһуогу п ойуунускай а ф бояров а а күндэ салайбыттара онно тыаһыт эллэй амма аччыгыйа суорун омоллоон абаҕыыныскай сергей васильев николай заболоцкай күн дьирибинэ бааллара куоракка тэриллибит бу литературнай киин бөлөх түмүүтэ эдэр талааннаах уолу айар суолга букатыннаахтык үктэннэрбитэ с ефремов салгыы үөрэнэн сыллаахха иркутскай рабфагын бүтэрэр уонна дойдутугар кэлэн чурапчыга ааҕар балаҕан сэбиэдиссэйинэн оройуоннааҕы үөрэх салаатын сэбиэдиссэйинэн улэлиир манна олорон сыллаахха кистээн ини бии драманы суруйар с ефремов бастакы айымньылара аҥардас революционнай агитационнай эбит буоллахтарына айар үлэтин иккис кэрдиис кэмигэр гражданскай сэрии тематыгар эргиллэн суруйбут айымньытынан сиппит хоппут драматург суруйааччы ааттаппыта онуоха гражданскай охсуһууну бэйэтэ ортотунан ааспыт олоҕо охсуһууну этинэн хаанынан билбитэ общество бүттүүнэ икки лааҕырга хайдыбыт үйэтин оччотооҕу кэм кылаассабай өйүн санаатын күүскэ ыйылыннаран уус ураннык ситэри түмүллүбүт характердарынан таба арыйарыгар көмөлөспүтэ быраата михаил буоллаына убайыгар эн биһикки суолбут икки аҥы кытаанахтык ол эрээри санаам туолбакка өлүөм буоллаҕа быыпсай кулуба эһигини анныбар уктубатым ол эрээри мин табаарыстарым эһигини тобоҕолуохтара бу биллэн турар олоҕу билбэтэх бэйэтин сатаан туттунар да норуот да дьиҥнээх санаата буолбатах манна бэл аа дьуо кытаанахтык автор ремаркалара даҕаны онуоха үгүһү этэр курдук оччотооу критика ити икки хайысханы тэҥҥэ тутан көрөр кыахтара суоҕа өскөтүн бу хайысханы драмаҕа ордук чорботон көрөр эбитэ буоллар ийэтин тылын истибэтэх оҕочоос комсомоллааҕар интеллигенция ортотугар иитиллибит үөрэхтээх николай долгуйуута муҥнаныыта билиҥҥи кэм киһитигэр ордук итэҕэтиилээхтик өйдөнүллэр кини ис санаатын ылан даҕаны көрдөххө икки киһи олороро биллэр михаил мэлдьи плакат ыҥырыы тылларынан кынаттанара быһыыта таһаата бардамсыйара олуонатык көстөр кини комсомолец хаһан да туохтан даҕаны толлуо суохтаах диир михаил партията эттэҕинэ кими да харыстыыр санаата суох инньэ гынан революционнай романтическай кэм геройдарыгар эрэ толору эппиэттиир образ буолан хаалар арай николай курдуктар хайа баҕар кэмҥэ олохтон тахсыбыт уонна олоро сылдьыбыт дьоннор автор үрдүк ситиһиитинэн кинилэр иккиэн бэйэлэрин идеалларын турууласпыт уонна ол туһугар тэҥ бэриниилээх геройдар кинилэри кытта көрөөччүнү сыанаттан арыллар быыс буолбакка бүтүн үйэ халыҥ быыһа араартыыр өскөтүн бырааттыылар трагедияларын биир хайысханан эрэ буолбакка ити курдук кэлимсэ ылан көрөр буоллахха биһиги аҕаларбыт эһэлэрбит олорон кэлбит ааспыт олохторо дьэҥкэтик көстөр бу буолар улахан маастар хайа баҕар кэм көрөөччүтэ эҥкилэ суохтук ылынар айымньытын суруйбута суруйааччы айар үлэтин уонна олоҕун чинчийбит а билюкина суруйбутун курдук драматург пьесаларыгар эрдэттэн өйтөн оҥорон суруйуу үрдүк романтическай ньыманан албаһырыы суох персонажтар майгылара быһыылара тутуулара олоххо ыкса чугастар кырдьыктаахтар степан ефремов саха драматын сайыннаран уонна атын жанрдар таһымнарыгар тиэрдэн оччотооҕу национальнай театр сайдыытын түргэтэтэргэ бытаарыыттан хаалыыттан таһаараары бары талаанын сатабылын кыаҕын биэрбитэ литература киһититтэн норуокка иэс диэни кини итинник өйдүүрэ онуоха кини талаана маастарыстыбата тэҥҥэ дьүөрэлэспитэ степан ефремов уустук историческай кэрдиис кэмҥэ олорон үлэлээн айан ааспыт бары талаанын төрөөбүт норуотун искусствотын туһугар анаабыт уонна ол туһугар үлэлээбит драматург суруйааччы сербия серб србиа официаллык сербия республиката република србиа диэн орто эуропа уонна балкан дойдута кирбиилээр мадьаар сириниин хоту румыниялыын уонна болгариялыын илин македониялыын уонна косовалыын соҕуруу хорватиялыын босниялыын уонна херцеговиналыын уонна монтенегролыын арҕаа киин куората белград быһыытынан оҥоһуута сербияҕа састаап киниэ сылайыаххар икки автономнай уһук воеводина уонна косова уонна метохия косоуотан дьыл бүтэй сүбэлэһэн сб хнт оһох протекторат хаамп хнт уонна былаасҕа хонтуруоллаа суоҕа үрдүк бириэмэ бэйэни дьаһаныы олохтоох албаннар хаһыс киир элбэх буол иһитиннэр аҥардастыы тутулуга сир олунньу сыл хасыһый билин государство чилиэн хнт сербия билин буолунума сокуонунан быраапта ныы косова республиката чэ эрэ билин тутулуга косова сокуонунан дуогабар этэҕин сыһыаннаһыылары олохторун булларыы туһунантан косовата брюссель киир муус устар дьыл уонна ратификациялаа кини муус устар швейцария официаллык швейцария конфедерацията диэн арҕаа эуропа дойдута олохтоохторун ахсаана мөл кии иэнэ км швейцария федерал республика кантоннардаах штаттардаах киин куората берн суолталаах куораттар женева базель уонна цүрих швейцария аан дойду ордук баай дойдуларын ахсааннарыгар киирэр кирбиилээр германиялыын хоту уонна хотугулуу илин франциялыын арҕаа уонна хотугулуу арҕаа италиялыын соҕуруу уонна соҕуруулуу арҕаа аустриялыын уонна лихтенштайнныын илин альпа хайалара дойду сирин ча бырыһыанын ылаллар уонна дойдуну хотугулуу илинтэн соҕуруулуу арҕаа быһа охсоллор швейцария хайа хайыһарынан дьарыгырар курортарынан биллэр онтулара тэн тахсалар онтон сорохторо аан дойдуга саамай үчүгэйинэн ааҕыллалар швейцария өссө күөллэринэн саамай биллэллэрэ цүрих тун уонна женева күөллэрэ күрүлгэннэринэн ледниктарынан минеральнай дьүүктэ ууларынан биллэр женева күөлэ арҕаа еуропа саамай улахан тууһа суох уу саппаастааҕынан аатырар эуропа рейн рона уонна инн курдук улахан өрүстэрэ швейцаряи альпатын хайаларыттан саҕаланаллар элбэх култуура бэйэ бэйэтигэр дьайыыта швейцарияҕа ил тыла баарыгар тиэрдибит ниэмэс француз итальянскай уонна ретер роман тыла кыра олохтоохторун ахсаана мөл киһи онтон атын омук дьоно швейцарецтар ортотунан саастарыгар диэри олороллор олохтоохторун католиктар протестааннар уоннааҕылара атын итэҕэллээхтэр швейцария сувереннай кантонтан турар ол кантоннартан үһэ иккилии полукантонтан тураллар бу кантоннар конфедерацияҕа хобоммуттар хас биирдии кантон туһунан сокуоннаах нолуок систиэмлээх үөрэҕирии систиэмэлээх сууттаах федеральнай бырабыыталыстыба тас политиканы тас эргиэни дьаһайар дойду көмүскэлинэн дьарыктанар ниэмэстии саҥарар кантоннар француузтуу саҥарар кантоннар итальянскайдыы саҥарар кантон икки тыллаах кантон ниэмэстии уонна французтуу швейцария эуропа сойууһугар киирбэт ол гынан баран көҥүл атыы туһунан эс кытта сөбүлэҥнээх уонна элбэх дойдулар ыккардыларынааҕы сөбүлэҥнэрдээх онон атыы эргиэн уонна өҥө оҥоруута көҥүллүк ыытыллар онон швейцария политика өттүнэн эуропаттан тутулуга суох эрээри эуропа рыынагар толору киирэ сылдьар эуропаҕа табаар киллэриитинэе швейцария үһүс миэсэҕэ турар эуропа табаарын туһаныытынан иккис миэстэлээх федосеев иван егорович доосо саха общественнай диэйэтэлэ поэт прозаик тылбаасчыт литературнай критик ссрс суруйааччыларын чилиэнэ федосеев и е доосо үлэлэрэ сылтан саҕалаан бэчээттэммиттэрэ бастакы хоһооннорун хомуурунньуга таммах уу диэн ааттанан сыллаахха күн сирин көрбүтэ поэт бу хоһоонноругар айылҕаҕа иэйиитин хоһуйбут ити кэннэ саҥа хоһоонноох кэпсээннээх сэһэннээх хомуурунньуктар очеркалар литератураны ырытар ыстатыйалар саха уонна нуучча тылларынан чэ кинигэ бэчээттэнэн тахсыбыттара поэт үгүс хоһоонноро музыка доҕуһуолланан кэрэтик иһиллибиттэрэ ырыа буолан ылламмыттара ол курдук сардаана туундара онтон да атын хоһооннорун саха ыччата сөбүлээн ыллыыр и федосеев прозаик быһыытынан художественнай документальнай көрүҥҥэ хабааттар кини кэпсээннэрэ уонна сэһэннэрэ чуолаан холорук диэн историческай сэһэнэ ааҕааччыны урукку олох чахчыларын хотугу омуктар олохторун дьаһахтарын үгэстэрин кытта билиһиннэрэр и федосеев нуучча суруйааччыларын айымньыларын н носов приключения незнайки и его друзей незнайка в солнечном городе незнайка на луне м прилежаева жизнь ленина о д а сахалыы тылбаастаабыта швеция швед официаллык швеция хоруоллуга диэн хоту эуропа скандинавия ким да тутулуга суох нейтралитет дойдута кирбиилээр норвегиялыын арҕаа уонна финляндиялыын хотугулуу илин даниялыын оресунд каттегат уонна скагеррак күргэнинэн ситимнээх швеция тохсунньу к с эуропа униятын кыттыылааҕа киин уонна ордук улахан куората стокольм олохтоохторун ахсаана кии тула эргинниин мөл иккис уонна үһүс улахан куораттарынан буолаллар гөтеборг уонна мальмө швеция иэнэ км эуропа с миэстэ олохтоохторун ахсаана мөл кии олортон мөл шведтар швеция олохтооҕун чиҥэ намыах кии км дойду дьонун куораттарга олорор швеция экономика үрдүктүк сайдыбыт дойдута буолар дьон хамнаһа олох үрдүк элбэх мультинациональнай корпорациялар бааллар холобур электролюкс сааб эрикксон вольво ынырык күүстээх утилизация баар швеция эуропа дойдуларыттан биир саамай баайа уонна аан дойдуга биир саамай улахан инфраструктурата сайдыбыт дойду швеция элбэх омуктартан турар дойду буолар тоҕо диэтэххэ швеция баай буолан дьадаҥы дойдулартан үчүгэй олоҕу эккирэтэн кэлбит элбэх эмиграннар бааллар билиҥҥи швецияҕа шведтар ылаллар эмиграннар буолаллар дьадаҥы дойдулартан куотан баай швецияҕа билигин ынырык элбэх эмигран олорор үксэ маннык дойдулартан кэлбиттэр ирак тыһ түркийэ тыһ арааб дойдуларыттан тыһ африка континеныттан негрдар тыһ сербия тыһ косово тыһ аттынааҕы финляндиаттан тыһ уонна польшаттан тыһ вьетнамтан тыһ кэриэйэттэн тыһ ахш тыһ кытайтан тыһ дьоппуонтан тыһ испанияттан тыһ арассыыйаттан тыһ эстонияттан тыһ баһрейн хоруоллуга диэн перс хомотугар баар арыы дойду баһрейн толору ылыныллыбыт аата баһрейн королевство араб аль баһрейн соҕурулуу арҕаа азия персидскэй хомотун арыытыгар баар государство саамай кыра арабскай судаарыстыба баһрейн улахан уонна элбэх кыра арыылара саудовскэй араабыйа биэрэктэринэн илин диэки км тайаан сытар саудовскэй араабыйаны кытта массыына сылдьар муостатынан холбоһор королевство сиригэр манама таһыгар баар джуффэйргэ ахис бэһис флотун сүрүн баҕата баар баһрейн арыыттан турар улахан арыы баһрейн буолар хотуттан соҕуруу км уһуннаах арҕааттан илин км кэтиттээх арыы испиэскэ тааһынан турар онтон атын арыылар коралтан тураллар арыы оротугар м үрдүктээх хаптал хайа турар биһиги эрабыт иннинэ с тыһыынча сылыгар бу дойду сиригэр сайдыылаах цивилизация баар этэ ол кэмнэ бөҕөргөтүллүбүт тутуулар тарҕаммыттар дильмун диэн ааттаах былыргы государство муоранан атыы эргиэн улахан киинэ этэ бу эргиэн тула двуречье шумердар диэн уонна да атын норуоттара инда норуоттарын кытта сибээһи туталлара баһрейн конституционнай монаархия судаарыстыба баһылыгар король турар эм правительствонан премьер министр баһылыыр кабинетыгар министр баар парламеннара сүрүн палаататтан турар сорох кумахтаах уонна уулаах сирдэргэ олохтоохтор финиковай пальманы фрукталары помидордары оҕуруот астарын уонна эриэхэлэри уо д а үүннэрэллэр олохтоохтор ону таһынан балыктары уонна креветкалары бултууллар баһрейнҥа аан дойду туризма сайдыбыт тукулаан тыал көтүтэ турар арыт мас үүнэн олохсуйбут субурҕа арҕас чөмөх эбэтэр томтор буола мунньуллубут олор икки ардыларыгар иинэҕэс сэдэх эриллэ хаппыт бэс сэппэрээк уонна лабыкта үүнээйилээх кумах сис саха сирин кэбээйи бүлүү уонна үөһээ бүлүү улуустарыгар баар тукулаан ойуура суох учаастактара км усталаах буолуохтарын сөп чинчийээччилэр өлүөнэ уонна бүлүү өрүстэр былыргы үөстэрэ дииллэр ол иһин өрүс кумаҕа мунньуллубут т к тука эбээн кумах тукалан эбэҥк уу кумаҕы типпитэ кумах үктэллээх дьара сир тохала нанай сир кырыс сир география якутии учеб для го кл сред шк и и жирков и др якутск бичик с ил карты см муаммед араб мекка бэс ыйын медина диэн ислам итэҕэлин сүрүн киитэ уонна таҥара аллах көрбүөччүтэ уонна илдьитэ ислам көрбүөччүлэриттэн тиэх уонна ордук ытыктанар онтон таынан дипломат эргиэмсик философ оратор сиэрдьит уонна сэрииит быыытынан биллэр муаммед с мекка диэн араб куоратыгар төрөөбүтэ курайш биистэн төрүттээх оҕо сааыгар тулаайах хаалбыта ол иин кинини абаҕата абу талиб бэйэтигэр иитэ ылбыта эдэр сылдьан муаммед эргиэмсиктээбитэ уонна маныыыттаабыта сааыгар бастакытын кэргэн ылбыта бастакы кэргэнин аата хадидьа сотору муаммед дьонтон тэйэр буолбут мекка аттыгар баар хира диэн хайаҕа тиийэн хаспахха олорон эрэн хас да нэдиэлэ устата таҥараҕа үҥэр идэлэммит с рамадан ыйга түүн хаспахха үҥэ олордоҕуна киниэхэ хабырыыл аанньал аан бастаан көстүбүт уонна таҥара этиилэрин тириэрдибит ол этиилэртэн кэлин мусулмааннар ытык кинигэлэрэ коран суруллубута хабырыыл бастакы көстүүтүн кэнниттэн муаммед үс сыл устата биир таҥара итэҕэлин исламы кистээн тарҕаппыт саҥа итэҕэли бастакы ылынааччыларынан буолбуттара кини кэргэнэ хадидьа уонна сорох чугас дьоно онтон сыыйа исламҥа атын дьон кэлэн барбыттар биирдии да бөлөҕүнэн да батыааччыларын ахсаана син балай эмэ элбээбитин кэннэ муаммед таҥара этиилэрин дьоҥҥо сэргэҕэ ааҕастык этэн барбыт ол гынан баран мекка элбэх олохтоохторо кинини уонна кини этиилэрин утарбыттар ол иин с муаммед бэйэтин батыааччыларын кытта мединаҕа көспүт онтон ыла ислам халандаара саҕаланар мединаҕа муаммед олохтоох бэйэ бэйэлэрин кытта өстөһөр биистэри эйэлэиннэрбитэ уонна бэйэтин итэҕэлигэр сүгүрүппүтэ аҕыс сыл устата мекка биистэрин утары сэриилээн кинилэри хотон мекканы баылаан ылбыта ол кэмҥэ батыааччыларын ахсаана ты дылы улааппыта муаммед с мединаҕа бүтэигин кэриирдьиттээн баран аҕыйах ыйынан өлбүтэ кини өлүүтүн кэнниттэн сотору кэминэн ислам араб тумул арыытын улахан өттүгэр тарҕаммыта уонна арабия биистэрин бииргэ холбообута коран араб диэн ислам сүрүн ытык суруйуута бастакы коран арабтыы суруллубута коран таҥара этиитэ буолар уонна мусулмаан сиэрин туомун наардыыр уонна дьаайар мусулманнар итэҕэллэринэн коран ис хооонун муаммедка хабырыыл аанньал сс тириэрдибитэ муаммед кораны тылынан бэйэтин батыааччыларыгар кэпсээбитэ с коран текста суруллубута с биир халыыптаммыта түҥэтиллибитэ уонна киэҥник оҥоуллан тарҕаныллыыта саҕаламмыта коран тиэкиһэ бастартан турар бас сура дэнэр суралар меккатааҕыларга уонна мединатааҕыларга арахсаллар хайа сиргэ үөскээбиттэриттэн көстүбүттэриттэн мусулмааннар итэҕэллэринэн суралар ааттарын муаммедка таҥара ааттаабыта бары суралар тохсустан ураты ордук аыныгас ордук аымаллаах таҥара аатынан диэн этииттэн саҕаланаллар хас биирдии сура хас да этиилэртэн турар этии айат дэнэр хотугу муустаах байал муора кытылын дойдулара аныгы олох улускэннээх сайдыыларын хайысхатын тутулун быьаарар терут биир керуцунэн олорор уонна тайаан сытар сирдэр ейдебуллэригэр олоуран дойдулар икки ардыларыгар сыьыаннары уонна аан дойду салайар тутулун быьаарар тэрийиинини аттаран туруоруу буолар холбоьуктаах нациялар тэрилтэлэрин иьинэн ылыллыбыт муора сыллааы сокуонунан тайаан сытар сирдэр диэн ейдэбул аан дойду уунан хабыллан сытар сирдэригэр аан бастаан тараммыта диэн ейдебулу кытта себулэьиэххэ сеп онтон ыла тайаан сытар сирдэр диэн ейдебулгэ олоуран тэрээьин сааламмыта бу ейдебул киириэиттэн хотугу муустаах байалга улахан боломто аан дойду уутун эйгэтин биир сурун салаатын быьыытынан ууруллар хотугу муустаах байал соуруу муустаах байалтан биллэр уратыта диэн уйэттэн уйэлэргэ хотугу муустаах байал кытылыгар дьон олорон кэллилэр уонна ол сирдэргэ хас да дойду бэйэтин бас билэр сиригэр бэйэтин салайынан олорор хотугу муустаах байал кытылын дойдуларынан ааыллаллар америка дания гренландия исландия норвегия канада россия швеция финляндия бу дойдулартан биэстэрэ америка дания гренландия норвегия канада уонна россия бас билэр кытыллара хотугу муустаах байал уутун эйгэтигэр тахсаллар онтон исландия швеция уонна финляндия бас билэр кытыллара хотугу муустаах байал уутун эйгэтигэр тахсыбаттар ол оннугар ити дойдулар хотугу эргимтээ сыталлар хотугу муустаах байал кытылын дойдуларын икки ардыгар сыьыаннар олохтонууларын тутаах уратытынан буолар хотугу муустаах байалынан ааьар араарар кэрчик граница аан дойду тэрилтэлэрэ угэс курдук дойдулар икки ардыларынааы эбэтэр дойдуну салайар тэрилтэлэр икки ардыларынааы тэрилтэлэргэ уонна дойдуну салайыыга сыьыана суох тэрилтэлэргэ арахсаллар дойдулар икки ардыларынааы эбэтэр дойдуну салайар тэрилтэлэр икки ардыларынааы тэрилтэлэр сыьыаннаьыылара дойдулар икки ардыларыгар туьэриллибит анал кэпсэтиигэ олоурбут чопчу сыаллаах соруктаах дьайар хамсатыылаах уонна ситимин быспакка улэлиир тэрилтэлээх олоун булбут холбоьуулар буолаллар дойдулар салалталарын икки ардыларынааы сыьыан дойду тутулун быьаарар хайысхалара ыараан иьииитэ уонна аан дойду таьымыгар сыьыаннары дьаарыстааьын тирээн кэлбитин кестуутэ дойдуну салайыыга сыьыана суох тэрилтэлэр олохтонууларыгар тиэрдибитэ дойдуну салайыыга сыьыана суох тэрилтэлэр ис саланыылара дойдуну салайар тэрилтэлэр киэннэринэээр уустук туруктаах книнлэр толору дойдуну салайыыга сыьыана суох тэрилтэлэр буолуохтарын сеп эбэтэр буккуллубут ис туруктаах буолуохтарын эмиэ сеп ол эбэтэр кинилэр истэригэр киириэхтэрин сеп дойдуну салайар тэрилтэлэр олохтоох нэьилиэнньэ тэрилтэлэрэ уонна олору таьынан биирдиилээн дьон аан дойду тэрилтэлэрэ норуоттар икки ардыларынааы сыьыан туллубат тутаах суьуехтэрэ буолалларын быьыытынан дойдуну салайар тэрилтэлэр икки ардыларынааы сыьыаннаьыыларга тус бэйэлэрин ааттарыттан эбэтэр бу тэрилтээ киирэр дойдулар ааттарыттан кыттыахтарын сеп аан дойду тэрилтэлэрин ахсаана кун туун уксуу турар аан дойду тэрилтэлэрэ норуоттар икки ардыларынааы сыьыан араас еруттэрин хабаллар маннык тэрилтэлэр атыы эргиэн уонна олох уйгутун тоьумун оцорон таьаарыы салайар тутул хайысхатын быьаарар омук олоххо ситиьиитин таьымын кэрдэрэр биллэлэр норуотттар сыбыаннаьыыларын быьаарыы эйгэтигэр тэриллэллэр уонна бэйэлэрин истэригэр тус туьунан торумаах суоллаах истээх буолаллар христианство эбэтэр христианизм диэн биир таҥаралаах итэҕэл саҥа кэриэскэ бэриллибит исус олоҕун уонна үөрэтиилэрин тутуар сүгүрүйээччилэрин христианнар итэҕэйиилэринэн исус таҥара уола уонна мессия христос ол туунан дьэбэриэй библията билгэлээбитэ христианнар көрүүлэринэн исус христос үөрэтээччи үтүө сигили олох холобура таҥара сирэйдээинэ уонна кии аймах өрүһүйээччитэ уонна кини туугар өлбүт уонна кинини айыыттан быыаары тиллибит христианнар итэҕэйиилэринэн исус халлааҥҥа өрө тахсыбыт уонна үгүс үөрэтиилэр этэллэринэн исус тыыннаахтары уонна өлбүттэри сууттуу батыааччыларыгар мэлдьи бүппэт олоҕу бэлэхтии төннүөхтээх иудаизм уонна ислам курдук христианизм абрам итэҕэлэ буолар аан бастаан сир ортотунааҕы байҕал регионун илин өттүгэр үөскээбит элбэх дьэбэриэй секталарыттан биирдэстэрэ этэ онтон ыла сүгүрүйээччилэрин ахсаана улаатан үйэҕэ ром империятын сүрүн итэҕэлэ буолбута христианизм орто үйэлэргэ эуропаҕа орто илиҥҥэ хоту африкаҕа уонна индия сорох өттүгэр тарҕаммыта улуу география арыйыыларын кэмигэр миссионердааын уонна колонизация нөҥүө америкаларга уо д а аан дойдуга киэҥник тарҕаммыта никея куоракка с буолбут бастакы аан дойдутааҕы собуор итэҕэл сүрүн догмааттарын бигэргэппитэ с христианствоҕа сүрүн хайдыһыы тахсыбыта илин сыаркап православие киинэ константинополь уонна арҕаа сыаркап католицизм киинэ риим үйэлэргэ европаҕа тэнийбит гуманизм уонна барҕарыы идиэйэлэрин сабыдыалынан үйэҕэ католицизмтан протестантизм арахсыбыта протестантизм германияҕа үөскээбитэ кэлин хас да туһунан салааҕа кубулуйбута сүрүннэрэ англиканство католицизмҥа атыттардааҕар чугас лютеранство уонна кальвинизм протестааннартан эбии хайдыылар сиэктэ хабааннаахтар билигин тан тахсалар исус назареттааҕы эбэтэр иисус христос б э и бэтлээм иудея голгота иудея диэн христианизм сүрүн киитэ уонна христианнар үгүстэрэ итэҕэйэринэн таҥара уола уонна сирэйдэниитэ ислаамҥа корааҥҥа иса диэн ааттанар уонна көрбүөччүнэн ааҕыллар сорох атын да итэҕэллэргэ тутаах суолталаах киинэн ааҕыллар иисус былыргы дьэбириэйдэр йешуа диэн ааттарын былыргы гириэк тылынан суруллуутун билиҥҥи нуучча сыаркаба итинник ааттыыр йешуа диэн аат йеошуа диэнтэн кылгатыллыбыта икки олохтоох йеова уонна быыһаныы патриарх ньыыкан реформатын иннигэр нууччалыы биир и буукубалаах суруллар эбит сус ньыыкан гириэк барылыгар чугаһатан исус диэбит йеһошуа былыргы дьэбириэйдэргэ тарҕаммыт аат дьэбириэйдэргэ сирдэрин төннөрөргө төһүү буолбут киһи моисей үөрэнээччитэ йехошуа бин нун барыллаан б э инн үйэлэргэ олорбут диэн ааттаах этэ синод нууччалыы тылбааһынан иисус навин христос христианнар көрөллөрүнэн иисус оруолун көрдөрөр хос аат диэн гириэк аата ивриттэн машиах арамей тылыттан мешиха диэн тыллар тылбаастара суолтата таҥара талыыта помазанник мессия үргэл өссө мессье эттигэ диэнинэн биллэр оҕус бөлөххө киирэр сулус ыһыллаҕас бөлөхтөһүүтэ сиргэ саамай чугас уонна киһи хараҕыгар көстөр сулус бөлөхтөһүүлэриттэн биирдэстэрэ үргэл кыһын хотугу полушарийаҕа сайын соҕуруу полушарийаҕа үчүгэйдик көстөр антарктида уонна кини таһыттан ураты бу эттик былыр былыргыттан аан дойду элбэх култуураларыгар биллэр этэ үргэлгэ ырааҕын кээмэйдээһин вселеннай улаханын быһаарарга сүрүн кээмэй буолар көннөрү хараҕынан көстөр буолан элбэх аан дойду култуураларыгар туһунан миэстэни ылар эттик буолар ургэл былыргы саха сайыццы ёттугэр кун хаамыытыттан кёрён кун тёёлёёбутун билэрэ онтон кыыццы сааскы ёттугэр киэээцци тууццу кэми ургэлинэн сирдэтэрэ ис дьицэр киирдэххэ чаыы диэн тэрил киэцник дэлэйиэр дылы кыыццы киээни тууну ургэл сулуунан быаарар буолуллара кырдьаастар ый уонна ургэл алтыыыларынан кёрён куну дьылы билгэлииллэрэ чолбон уонна ургэл бэйэ бэйэлэригэр дьулустахтарына тыал куус кэлэр дииллэрэ эрэ чопчу ёйгё хатанан хаалаахтаабыт аны туран чачыгыр таас ойуун ургэл сулус аары улааппытыгар чугааабытыгар эбитэ дуу онно ыттан кэрдэн аыйатан орто дойду олоун хабараан тыйыс тымныыттан ёрууйбуттээх холбуон уопсайынан былыр ургэл халлаан туругар улаханнык дьайар сулус диэн ёйдёбул баара билигин барыта умнууга хаалла аны кэпсээнтэн кэпсээн тиргэ ыйа диэн баара дииллэр аатыттан таайдахха сайыццы кэмцэ сыыаннаах кёруёуц май дьиц муус устар ыйа июнь дьиц ыам ыйа июль от ыйа август атырдьах ыйа сентябрь балаан ыйа кёрёргут курдук тиргэ ыйа ханна да кыбыллар кыаа суох арай тиргэ кэмэ диэн эрэ баар буолуон сёп курдук ону таынан ёссё биир тугэни кёруёуц олук ахеменидтар саана ирацца авестаа тиштрйа диэн ааттаах сулус божествота баара киниттэн ардаы туэрэригэр кёрдёён туом толорор этилэр олук эбэ мууа устан бутэр халлаан сылыйар аны от хамсыы хамсыы уунэрин туугар кэмигэр ардаатаына сатанар санаан кёруёцуц уёээ этиллибитин курдук ургэл халлаан туругар улаханнык дьайар сулус диэн ёйдёбул баара дьэ киниттэн тиштрйа сахаа тиргэ ыйа диэн буолан хаалбыт быыылаах ёбугэбит ардаы кёрдёёрё буолаарай нууччалар нуу русские диэн илин славян омуга сүрүннээн арассыыйаҕа уонна кини аттынааҕы дойдуларга олороллор с сурутуутунан нууччалар арассыыйа олохтоохторуттан буолаллар европа ордук элбэх ахсааннаах омуга буолар атын дойдуларга ол курдук украинаҕа казахстаҥҥа ахшга уонна белоруссияҕа эмиэ улахан диаспоралаахтар аан дойду үрдүнэн мөл киһи нуучча буолар сүнньүнэн православияны итэҕэйллэр ол гынан баран элбэх киһи ханнык даҕаны итэҕэли билиммэт тыллара нуучча тыла нууччалар бары ахсааннара билигин мөл киһи буолар сорох дьон мөл киһиттэн мөл киһиэхэ дылы ааҕаллар ол иһигэр россияҕа мөл сыл ол эбэтэр дойду олохтоохторуттан сыллаахха мөл ол эбэтэр дойду этэ арассыыйа федерациятын улахан аҥарын ылаллар уонна урукку ссрс республикаларыгар бөдөҥ группа буолаллар дьон олоҕун эйгэтэ общөство киэҥ өрүккэ туттуллар өйдөбүл дьон олоҕун эйгэтэ диэн өйдөбүл дьон араас хайысхаларга олоҕуран тэриллибит түмсүүтэ эмиэ ааттаныан сөп ол курдук биир эйгэҕэ үөскээн төрөөн олоруу түмүгэр үлэ хамнас ситиһиитигэр биир санаалаахтар эбэтэр соруктаахтар эйгэлэригэр аттарыллан туран түмсүөххэ сөп киэҥ өйдөбүлгэ дьон олоҕун эйгэтэ диэн айылҕаттан туһунан суолланан иистэнэн арахсыбыт көстөн турар олох эйгэтин биир өрутэ ол эбэтэр дьон олоҕун тухары бииргэ олорон кэлии тутулун ситиһии көстүүтэ дьон олоҕун эйгэтэ судургу өйдөбүлгэ туттар буоллахха дьон олоҕун эйгэтэ диэн тиһигин быспакка киэҥ араҥаны хабар эйгэҕэ дьон олоҕун араас өрүттээх ситигин быспат ситимэ буолар ол ситим дьон бэйэ икки ардыгар аттарыллан тыырыллыбыт алсыһыыларыттан сыһыаннарыттан турар көҥүл тустуу диэн тустуу көрүҥэ англияҕа уонна ахш ка үйэ бастакы аҥарыгар тарҕаммыт олимпийскай оонньуулар программатыгар эр дьоҥҥо сылга киллэриллибит дьахталларга сылтан ыытыллар аан дойду чөмпүйэнээттэрэ сыллаахтан еуропа чөмпүйэнээтэ сыллаахтан тэриллибит аан дойду тустуу федерациятыгар фила сыллаахха төрүттэммит тахса дойду киирэр саха сиригэр көҥүл тустуу сайдыытыгар н тарскай е кычкин в румянцев д коркин к григорьев н волков төһүү күүс буолбуттара көҥүл тустууга бастакы чемпионат с ыытыллыбыта ыйааһыҥҥа тустуук кыттыбыта чемпионнарынан с алексеев м савенков к григорьев и малыхин в румянцев г семенихин ааттаммыттара олимпия оонньууларын түмүктэринэн саамай үрдүк ситиһии бэлиэтэммитэ с р дмитриев с п пинигин чемпион р дмитриев уонна а иванов үрүҥ көмүс призер с дмитрий петрович коркин кытаанах нэһилиэгэ чурапчы улууһа саха асср саха сиригэр тустуу сайдыытыгар сүҥкэн өҥөнү киллэрбит киһи тыа сиригэр спортивнай инвентарь сөптөөх усулуобуйа медицинскэй кэтээн көрүү суох бириэмэтигэр кини үс олимпиеһы бэлэмнээн таһаарбыта р дмитриев п пинигин а иванов учуонай быһыытынан саҥа үөрэтэр эрчийэр ньыманы баһылаабыта эрдэ нэдиэлэҕэ эрчиллии ыытыллар эбит буоллаҕына коркин д п үрдүк көрдөрүүнү ситиһээри күннэтэ дьарыктыыра бугүҥҥү күҥҥэ бу ньыманан олимпиецтары спорт бары көрүҥэр эрчийэллэр дмитрий петрович научнай үлэһит быһыытынан хаста да бүтүн союзтааҕы физкультура институтун чинчийэр киинигэр үрдүк кылаастаах спортсменнары аныгы үйэҕэ хайдах бэлэмниэххэ сөбүй диэн темаҕа дакылаат ааҕа бара сылдьыбыт д п коркин туһунан үгүс кинигэ брошюра ахтыы таҕыста ол эрээри үөрэппит маастарыстыбатын туһунан дириҥ научнай ырытыы сурулла илик с бэс ыйын с күнүгэр президент в а штыров физкультура спорт эйгэтигэр д п коркин уҕаалаах уйбаан терешкин иван кузьмич ленскэй улууһугар нөөрүктээйи нэһилиэгэр үөскээбит күүстээҕинэн биллибит киһи биир дойдулаахтара бу киһини күүстээх баанньа диэн ааттыыллар эбит кини уҥуоҕунан улаханын көхсө кэтитин илиитэ атаҕа модьутун моонньо суонун бэлиэтииллэр биирдэ күүстээх баанньа сүүнэ улахан күрбэ тааһы биир күрэхтэһиигэ күүһү мээрэйдэһиигэ тобугар диэри көтөхпүт ол таас билигин да витим өрүс бөһүөлэгэр үөһэ биэрэк үрдүгэр сытар ыйааһына центнертэн ордук буолуон сөп диэн олохтоохтор этэллэр эбит былыр витим өрүһүн тыатыгар таҥара дьиэтин тутуутугар туу уонна нуу хаамыылаах сүүһүнэн бэрэбинэлэри кэрдибиттэр модьу тардыылаах оҕустарынан таспыттар онно күүстээх баанньа хайа да бэйэлээх суон уһун бэрэбинэни кыһыл илиитинэн төрдүттэн ылан одус сыарҕатыгар лэп гына ууран иһэрэ диэн кэпсииллэр күөл муораны кытта бэйэтинэн силбэспэт уу түөлбэтэ күөл хотоолун үөскээһинэ араас буолар тектоникаттан сир хаҕын быстыылара ледниктэн ледник рельебин хотооллоро лиманнар муораттан быстыбыт түөлбэлэр элгээннэр өрүс эргэ үөстэрин быстаҕас тара термокарстан сир аннынааҕы муус ууллан ньуур сууллуута карстан суураллар боруодалар суох буолбуттарыттан ньуур намтааһына быһыттан киһи оҥорбут эбэтэр айылҕаҕа эниэ сиҥнэн үөскэппит быһыттааһына ууларын эрэ сииминэн бүтэй уонна сүүрээннээх күөллэр бааллар итинтэн да атын классификациялар баар буолуохтарын сөп аан дойдуга күөллэр иэннэрэ мөл км күөллээҕэ саамай киэҥ күөл каспий муората саамай дириҥ байкал так как куль кёль кел гёль кул түүр кул тадж гёль перс кул хинди гуэл адыг күөл хель был кэриэй муора география якутии учеб для го кл сред шк и и жирков и др якутск бичик с ил карты см география терминнэрин тылдьыта г н максимов а и сивцева науч ред босиков н п оконешников е и рец гоголева п а михайлова т в маннайгы тахсыыта дьокуускай бичик с орто халыма саха сирин улууьа административнай киинэ орто халыма куорат саха өрөспүүбүлүкэтин кииниттэн сиринэн км ууннан км салгынынан км ыраах баар улуус баһылыга слепцов евгений михайлович улуус ыам ыйын күнүгэр сыллаахха төрүттэммитэ орто халыма улууһа полярнай эргимтэ таьыгар өрөспүүбүлүкэ хотугулуу илиҥҥи өттүгэр олохтонон турар хоту аллараа халыма арҕаа абый хотугулуу арҕаа аллайыаха улуустарын кытта соҕуруулуу илин магадаан уобалаһын уонна илин чукотскай автонмнай уокуругу кытта кэккэлэһэр сирин иэнэ тыһ км улууска дэхси сир ньуура баьыйар үгүс өттүгэр халыма намтал сирэ сабардыыр онтон арҕаа алаьыай платота илин юкагирскай хаптал хайалара бүрүйэллэр улуус устун халыма уонна алаьыай өрүстэр сүүрэллэр березовка каменка диэн улахан салаалардаахтар элбэх күөлэттэрдээх ол иһигэр бабылыан балыма уулаах о д а улуус хотугулуу илин өттүгэр халыма айылҕа паарката баар ону кытары элбэх ресурснай резерваттар уонна кэтэниллэр айылҕа кэрэ сирдэрэ бааллар тохсунньу орто температурата с от ыйын орто температурата с сылга ортотунан хоту тэн мм онтон илин тан мм кэринэ соҥүү түһэр нэһилиэнньэ хойуута киһи км урбанизация орто халыма куоракка улуус олохтоохторо олороллор национальнай сатааб березовка бөһүөлэгэр олохтоох эбээннэр олороллор улуус олохтоох салалталаах ол иһигэр бөһүөлэк бастакы мээтис сылгы ыытар иккис мээтис сыбаатай алаһыай арҕахтаах бастакы хаҥалас өлөөкө күөл иккис хаҥалас эбээх сиэн күөл ойуһардаах байды налимскай березовка хатыҥнаах уонна орто халыма куората сылга улууска уопсайа киһи олорор куоракка киһи онтон нэһилиэктэргэ тыа хаһаайыстыба улуус нэьилиэгин олохтоохторун сүрүн дьарыга буолар орто халымаҕа уопсайа тыа хаһаайытыбатын кооператива хааһына тэримньи крестьянскай хаһаайыстыба уонна тэн тахса көмө хаһаайыстыба баар суруннээн тыа хаһаайыстыбата ынах сылгы таба иитиитинэн балыктааһынынан бултааһынынан дьарыктанар ону кытары үүтү уонна балыгы уларытан оҥорор улуус үрдүнэн сылгы иитэр база баар сылга барыта төбө сыспай сиэллээх баара онтон һа биэ таба иитиитигэр хааһынай тэримньи кооператив уонна крестьянскай хаһаайыстыба баар сылга төбө таба баар этэ ол иһигэр тыһы таба улууска кыылы иитэр крестьянскай хаһаайыстыба сыбаатай нэһилиэгэр баар онно кырса иитиитинэн дьарыктаналлар сылга кырса ааҕыллара ол иһигэр тыһы кырса бүгүҥҥү күҥҥэ орто халыма улууһугар орто үөрэх кыһалара уонна уһуйааннар үлэлииллэр уһуйаан орто үөрэх кыһата уонна эбии уорэхтээһин кыһата улууска култуураны уонна өскүүстүбэни орто халыматааҕы култура упураблыанньата муниципальнай хааһынай тэрилтэ салайар орто халымаҕа араас нэһилиэккэ уонна куоракка кулууп краеведческай музей билибэтиэкэ баар улуус киинигэр орто халыма куоракка сайын котор аалынан эрэ онтон кыһын кыһыҥҥы суолунан тиийиэххэ сөп сайын күһүн ууннан таһаҕас чох мас таһаллар өлөөн улууһа эбэҥки национальнай статустаах саха сирин иэнинэн саамай улахан улууһа өлөөн сирэ туундара ойуурдаах туундара уонна соҕуруу өттүгэр тайҕа улуус улахан өттүн ортотунан м үрдүктээх орто сибиир хаптал хайата ылар хоту өттүгэр хотугу сибиир намтала хотугулуу арҕаа анаабыр платота сыталлар кыһыҥҥы түүн дьүкээбил оонньуур саас туундара сибэккилэрэ киһи сөҕүөн курдук кэрэтик көстөллөр өлөөн өрүс уонна кини салааларын кытылларыгар айылҕа оҥорбут кэрэ сирдэрэ бааллар киһи таас эбиэн мас тиис хайа мэрчимдэн сенкю былыр былыргыттан киһи олорбут ытык сирдэрэ суруктаах хайалар бааллар холобур сэвэки таҥаралаах куойка диэн сирдэри ааттыахха сөп ытык кэрэ сирдэр иэннэрэ км ол аата улуус сирин ылаллар өрөспүүбүлүкэ стаатустаах эркээйи сир улуус эркээйи сирэ уонна сир айылҕа мэҥэтэ диэн стаатустаахтар тиит мас улуус үүнэр муохтар лишайниктар сайдыбыттар сэппэрээк элбэх хатыҥ кытыан сугун уо д а алакыыт эркээйи сиргэ кыһыл кинигэҕэ киирбит үүнээйи үүнэр родиола вздутоплодник волосистый башмачок пятнистый кувшинка четырехгранная бөдөҥ кыыллартан тайах хотугу таба бөрө бааллар киис тайах кырса уонна кыыл таба бултаналлар көтөрдөр көрүҥнэрэ баара биллэр онтон көрүҥ уйаланар холобур кыһыл кинигэҕэ киирбит мороду уонна лыглыкы көтөн ааһар киирэн тахсар уонна баара сабаҕаланар өрүстэргэ үрэхтэргэ уонна күөллэргэ балык көрүҥэ баар бил быйыт сыа балык быраҥаатта дьарҕаа сордоҥ собо о д а ыраахтааҕылаах арассыыйа саҕана билиҥҥи улуус сирдэрэ булуҥ уокуругар киирэллэр этэ сыллаахха алтынньы күнүгэр өлөөн культбаазатыгар кииннээх туспа өлөөн оройуона тэриллэрин туһунан уураах тахсыбыта ол саҕана сэбиэт баара өлөөн дьилиндэ кирбэй кэриҥэ киһи ыалынан олороро табалаахтар этэ өлөөн улууһугар национальнай стаатустаах нэһилиэк киирэр сорох сирдэрэ нэһилиэктэргэ киирбэттэр дьилиндэ улуус кииниттэн км хоту сытар анаабыр улууһун кытта быысаһар харыйалаах кирбэй нэһилиэгин киинэ өлөөн бөһүөлэгин таһыгар баар ээйик солоҕон нэһилиэгин киинэ улуус кииниттэн км сиргэ үөһээ бүлүү кирбиитин чугаһыгар сытар улуус экономикатыгар төрүт дьарыктар улахан сабыдыаллаахтар таба иитиитэ булт балыктааһын сүөһү иитии хостуур промышленность үөскээн эрэр хара таас уонна талахтаах диэн сирдэргэ алмаас хостууллар сыллаххха томтор таас диэн сиргэ ниобий уонна тантал үөскээбит бөдөҥ сирдэрэ булуллубута үөһээ дьааҥы улууһа дьааҥы өрүс уонна кини салааларын сүнньүгэр сытар нэһилиэктэрдээх саха сиригэр суолталаах улуус киинэ баатаҕай бөһүөлэгэ улуус иэнэ тыһ км саха сирин арктика өттүгэр киирэр ыксалаһар улуустара илин өттүэгэр муома улууһа соҕуруулуу илин томпо улууһа соҕуруулуу арҕаа кэбээйи улууһа арҕаа эбээн бытантай улууһа хотугулуу арҕаа булуҥ улууһа уонна хоту хотугулуу илин усуйаана улууһа улуус соҕуруу уонна киин өттүгэр дьааҥы дьапталҕата хотугулуу арҕаа өттүгэр кулар сис хайа илин черскэй сис хайата тайаан сытар улуус үгүс өттүн дьааҥы өрүс уонна кини салаалара адыаччы биир сүрүнэ уонна туостаах үрэхтэрэ ылаллар дьааҥы өрүс орто сүнньүгэр х к тыһ сыллааҕынан биллэр верхнепалеолитическай стоянка баар бунге толля салгына субарктическай тосту континентальнай орто температура тохсунньуга от ыйыгар сөҥүү түһүүтэ сылга мм мм диэри салгын саамай тымныйа сылдьыыта сыл олунньу ыйыгар верхоянскай куоракка бэлиэтэммитэ верхоянскай куораты ол иһин сир саарын хотугу өттүн ьымныы чыпчаала диэн ааттыыллар верхоянскай куоракка баатаҕайга уонна эһэ хайаҕа улуус дьонун олорор улууска сир баайа хорҕолдьун сурьма кыһыл көмүс үрүҥ көмүс вольфрам алтан о д а хостонор сэбиэскэй кэмҥэ манна баатаҕай уонна эһэ хайа чугаһыгар хорҕолдьуну хостооһун күүскэ ыытыллыбыта ол иһигэр көстөргө эмиэ лазоҕа кыһыл көмүс хостоно сылдьыбыта с сылларга годы сир баайын хостооһун барыта кэриэтэ тохтообута сыллаахха лазо дэриэбинэ сабыллыбыта в сыллаахха эһэ хайа бөһүөлэги сабар туһунан былаан көрүллүбүтэ эрээри олоххо киирбэтэҕэ кэлиҥҥи сылларга сир баайын хостооһун саҥа биэтэгэ саҕаланна билигин улууска улуусбилиҥҥи сайдыытын уонна уратытын кытта быһаччы ситимнээх тыа хаһаайыстыбата сүнньүнэн ынах сүөһүнү сылгыны табаны уонна күндү түүлээҕи иитии ираак өрөспүүбүлүкэтэ диэн арҕаа азияҕа баар дойду загрос хайаларын хотугулуу арҕаа сирия кумах куйаарын илин уонна араб кумах куйаарын хоту өттүлэригэр баар кирбиилээр кувейтыын уонна сауд арабиятыныын соҕуруу иорданиялыын арҕаа сириялыын хотугулуу арҕаа түркийэлиин хоту уонна иранныын илин перс хомотугар км ууннаах кытыл линиялаах икки сүрүн өрүстэр тигрис уонна эуфрат ираак киин куората багдад дойду ортокулуу илин өттүгэр баар ираак баай историята былыргы месопотамияттан саҕаланар тигрис уонна эуфрат икки ардыларынааҕы регион цивилизация уонна сурук бичик үөскээбит сирдэрэ буолар уун историятын тухары ираак аккад ассирия бабилон уонна аббасид империяларын киинэ уонна ахеменид македония ром сасанид расидин умаййад монгол осман уонна британия империяларын чаастара буола сылдьыбыта хаайыыттан күрээин диэн америка телесериала с атырдьах ыйын к көрдөрөр айааччыт пол шөриҥ сериал ис хоооно сүрүннээн икки ини биилэр тустарынан биирэ оҥорботох буруйун иин сууттаан өлөрүүгэ анаммыт иккиэ уулуччу талааннаах инженер убайын хаайыыттан күрэтэргэ уустук былаан оҥорон бэлэмниир сериал оҥорооччулара уонна төрүт ис хооонун биир кии атын киини бу түгэҥҥэ убайын күрүүрүгэр көмөлөһөөрү бэйэтэ анаан хаайыыга киирэр пол шөриҥҥа доун парус көрдөрбүт шөриҥ бу концепцияны тута кэрэхсии көрбүтүн да иин бастаан хайдах гынан итинтэн сайдар кыахтаах тв шоу оҥоруохха сөбүн туунан муҥурдаабыт кини баттыгастаахтык буруйдаммыт убай уонна кистэлэҥ киксии туунан кэпсээни толкуйдаабыт уонна характердары айары саҕалаабыт с бу санааны көрдөрбүтүгэр онно сериалы тэрийэргэ аара уун кэм наада диэн ылымматахтар атын ханаалларга көрдөрбүтүгэр эмиэ ылбатахтар сериаллааҕар киинэ бырайыак оҥорбут ордук буолуо диэн хардарбыттар кэлин чаастаах минисериал көрүллүбүт ол стивен спилберг кэрэхсэбилин ыҥырбыт диэн киинэтин уула көтөөрү сырыттаҕына онон минисериал үөскээбэтэх уонна диэн телесериаллар прайм таймҥа олус үрдүк рейтиҥнаммыттарын кэнниттэн сериалы оҥорууга с төннүбүт пилот серията шөриҥ сценарийы суруйбутун кэнниттэн биир сыл буолан баран тахсыбыта бастакы үс сезона холлиууд таыгар ууллубуттара бастакы сезон улахан өттө чикагоҕа уонна кини тула эргинигэр ууллубута с сабыллыбыт хаайыы с диэн сериал хаайыытын локацията буолбута таырдьааҥҥы сценалар чикагоҕа вудстокка уонна дьольекка ууллубуттара атын локациялара о хара омуктар икки ардыларынааҕы аэропорт чикаго уонна торонто онтарио канада иллинойска ууллуутугар с млн барбыт иккис сезон ууллуута бэс ыйыгар с саҕаламмыта даллас техас куоракка уонна кини тула эргиннэригэр ууллубута онно араас америка куораттара үтүгүннүрүллүбүттэрэ бүтүннүүтэ техас локацияларыгар млн барбыт иккис сезон тиэх үс эпизода панаманы үтүгүннэрэр гына пенсаколаҕа флорида ууллубут үһү езон техаска ууллубут уонна хас биирдии эпизод бюджета млн буолбут төрдүс сезон лос андьелеска калифорния ууллар хас биирдии эпизодун музыкатын рамин дьауади суруйар дьауади уонна фэрри корстен диэн тема музыка ремиксын суруйбуттара ону с релизтаабыт олимпия оонньуулара диэн омуктар икки ардыларынааҕы элбэх спорт көрүҥнэрдээх күрэхтэиилэр олимпия оонньуулара икки көлүөнэлээхтэр бастакынан буолаллар былыргы грецияҕа олимпияҕа ыытыллар былыргы олимпия оонньуулара иккиэ аныгы олимпия оонньуулара буолаллар кинилэр аан бастаан с греция киин куоратыгар атинаҕа ыытыллыбыттара кинилэри эвангелос заппас диэн грек филантроба үбүлээбитэ олимпия оонньуулара түөрт сылга биирдэ ыытыллаллар кинилэр сайыҥҥыларга уонна кыыҥҥыларга арахсаллар параолимпия оонньуулара уонна ыччат олимпия оонньуулара олимпия хамсааыныгар киирэллэр омуктар икки ардыларынааҕы олимпия комитета оок с тэриллибитэ тэрийээччитэ пьер де кубертен оок олимпия хамсааынын тутаах органа аан дойду спорт федерацияларын бииргэ түмэр уонна оонньуулары тэрийиинэн дьарыктанар олимпия оонньууларын девиа түргэнник үрдүктүк күүскэ информация технологията диэн көмпүүтэргэ олохтонор информация системаларын үөрэтии оҥоруу сайыннарыы олоххо киллэрии өйөөһүн эбэтэр салалта атын бэлиэтээһиннэр информационнай система уонна технология салаатыгар специалистар үксүн ит эбэтэр специалистар англ информация технологиялара ыҥырыллан компьютернай техника уонна атын үрдүк технологиялар коммуникация үптэрин бырагырааманан хааччыйыы уонна практическай уопуту тэрийии бириэмэ ороскуотун үлэ энергияны уонна материальнай ресурсалары көдьүүстээхтик тэрийии соруктарын быһаараллар информационнай технологиялар хардарыта бииргэ үлэлииллэрэ уонна чаастара үксүн өҥөлөр салалта промышленнай производство социальнай процесстар гильберт уонна күрдьэх экспоненнар технологическай прогресса бэйэтин төрүт сокуона нэһилиэнньэ дууһатыгар бары массыына кыамтатын улаатыннарыы быһыытынан хас биирдии ый аайы уонна сыллар икки ардыларыгар икки төгүл икки төгүл көҕүрүүр нэһилиэнньэ дууһатыгар туһуламмыт информация кыах хас биирдии ый аайы икки төгүл көҕүрүүр ол эбэтэр үс сыл аайы оттон информацияны биэрии нэһилиэнньэҕэ икки төгүл икки төгүл икки төгүл эбиллэр таҥха хаан итэҕэл быһыытынан таҥха дьылҕа таҥарата буолар кини сиргэ түһүүтүн былыр кыһыҥҥы күн туруутун кытта сибээстииллэрэ ити быһа барыллаан ахсынньы с күнүгэр бэлиэтэнэр кини билгэ хаанныын бииргэ кэлэр уонна олунньу ый с күнүгэр диэри сылдьар билгэ хаан уонна таҥха сэттис халлаан үрдүк айыылара буолаллар таҥха хаан киһи айылҕа ханнык эргииригэр түбэһэ төрөөбүтүнэн сыһыаран кини дьылҕатын быһаарар онон таҥха киһи таайар сэрэйэр күүстэрин кытта сибээстээх айыы үөрэҕэ этэринэн таҥха киһи дьылҕатын билгэлиир ньымалары түмэр онуоха киһи күн дьыл үгэс эргииригэр түбэһэ төрөөһүнэ улахан суолталаах дьылҕа таҥха билгэ айыылар киһи инники дьылҕатын сайдыытын билэн көрөн таҥхалыыллар билгэлииллэр билгэ таҥха дьылҕа билии араас таһымын көрдөрөллөр билгэһит билгэлэргэ тугу эрэ этэр көстүүлэргэ болҕомто уурар билгэлэри таба көрөр кинилэргэ олоҕуран тойоннуур кини өтө этэр идэлээх тыла оттомноох учуонайы кытта чугас таҥхаһыт эмчит поэт суруйааччы буолуон сөп бити билэр туох буолуон сэрэйэр кини ити билиитин киһи итэҕэйэр гына чопчулаан эппэт быһаччы этэр эбэтэр уоба растаан кэпсиир дьылҕаһыт өтө көрөөччү сэһэнньит ойуун уо д а туох буолуоҕун көрөр дьоҕурдаах кини ол көрүүтүн көстүү курдук кэпсиэн сөп эбэтэр санаа хаамыытынан бигэргэтэр павел пинигин олимпиада чөмпүйүөнэ көҥүл тустуунан с дьарыктаммыта аан дойду үс төгүллээх эуропа уонна монреаллааҕы олимпия оонньууларын чемпиона бочуот знага уонна хотугу сулус уордьаннарынан үлэҕэ килбиэнин иһин мэтээлинэн надараадаламмыта саха асср физическэй култуураҕа уонна спорка үтүөлээх үлэһитэ украина үтүөлээх тренерэ омуктар икки ардыларынааҕы категориялаах экстра кылаастаах судьуйа ср динамо түмсүүтүн вице президенэ милииссийэ полковнига ср спортивнай тустууга федерациятын вице президенэ республика тустууга хамаандатын ил тренерэ билиҥҥи кэмҥэ триумф спорт киинин тэрийэр директора кэргэнэ мария джумабаевна кульчунова пинигина чэпчэки атлетикаҕа үгүс үрдүк көрдөруүлэрдээх бастыҥ спортсмен ссру спордун үтүөлээх маастара ср физическэй культураҕа спорка үтүөлээх үлэһитэ хх олимпиада чемпиона чэпчэки атлетиканан с дьарыктанар ссрс хас да төгүллээх чемпиона рекордсмена м аан дойду чемпионатын икки төгүллээх боруонса призера сыл устата ссрс сүүмэрдэммит хамаандатын чилиэнинэн сылдьыбыта одун хаан айыы үөрэҕэ этэринэн олунньуга одун хаан чугаһыыр одун ахсыс халлаан айыыта буолар кини орто дойду буор кута одун төрүт буор кут халлаан эттиктэрин киһи бодотун одун үөскэппит одун хаан дьылҕа хаан курдук дьылҕаны оҥорор эбит уратылара дьылҕа хаан суолтата билиини таһаарыы оттон одун хаан дьылҕаны оҥорор одун хаан чыҥыс хаан дьон сэргэ инники түһүн өйүн санаатын билиитин көрүүтүн тосхойор одун чыҥыс биэриилэрэ одун чыҥыс айылҕа күүһүгэр дириҥник орооһор дьоҕуру биэрэллэр саҥаны айааччы конструктор инженер уо д а одуну кытта сибээстээх кини айылҕа күүһүн туһанан киһиэхэ наадалаах маллары толкуйдаан таһаарар саҥаны айааччы сүрдээх мындыр элбэх билиилээх иннин диэки туһаайыллыбыт киһи өтө көрөөччү дириҥ өйдөөх учуонай уо д а айылҕа дириҥ күүстэригэр өйүнэн өтөн киирэр ити күүстэри билэн истэн уларытан таһаарар сокуоннары арыйар балакшин георгий русланович боксер чэпчэки ыйааһыҥҥа боксёр любитель эуропа уонна сс чөмпүйүөнэ элбэхтэ россия чөмпүйүөнэ сс россия уонна олимпиадаҕа хомуллубут хамаандаларын чилиэнэ иккис кылаастан ыла ньурбатааҕы оҕо спортивнай оскуолатыгар ср үтүөлээх тренерэ а и пахомов салалтатынан боксанан утумнаах дьарыгын саҕалаабыта азия оҕолоро оонньуу чемпиона уолаттарга эуропа чемпиона аан дойду күрэхтэһиитин иккис призера россия ахш хамаандаларын табаарыстыы көрсүһүүтүн кыайыылааҕа россия чемпиона аан дойду чемпионатын боруонса үтүө дьулуур оонньууларын үрүҥ көмүс призера кыһыл көмүс ринг турнир кыайыылааҕа нефтяниктарга аан дойду кубогын хаһаайына европа чемпиона сылтан россия сүүмэрдэммит хамаандатын кыттааччыта с пекиҥҥэ кытай буолбут олимпия оонньууларыгар боруонса мэтээли ылары ситиспитэ киирсэр ыйааһына киилэ омуктар икки ардыларынааҕы кылаастаах спорт маастара спорт үтүөлээх маастара в хифу физическай культура уонна спорт институтун бүтэрбитэ мас диэн суон хатырыктаах уонна уун үйэлээх үүнээйи сир уопсай ахсаана сылга триллион сыаналаммыта россия территориятыгар млрд мас аан дойдуга бастакы миэстэ канада уонна бразилия территорияларыгар млрд солк сыл аайы планетаҕа мас ахсаана млрд тэҥнэһэр ол ойууру кэрдии уонна климат уларыйыытын түмүгэр буолар мас кэрдиитэ бастатан туран тутуу матырыйаала киэҥник тарҕаммыт ону тэҥэ кумааҕыны оҥорорго туттуллар киэҥ эйгэҕэ тарҕанан судургутук толкуйданан аан дойду үгүс культуратыгар олох дьаһах предметтэрин миэбэл иһит хомуос уо д а оҥорорго киэҥник туттуллар мас таас курдук айылҕаттан айдарыылаах матырыйаал буолар ойууламмыт ойуулары харыстаан илдьэ кэлбит араас тылынан сурук бичик сайдарыгар көмөлөспүтэ умайыы ньымата киһини хоту сиргэ күүскэ кэҥэтэн дьиэ уот саҥа тииптэрин баһылыыр көҥүллээтэ хаспах дьиэлэр игин уо д а мас тардыһыыта кыра быһыттартан саҕалаан судоходство сайдарыгар тирэҕирбитэ быһыттан таһыттан саҕалаан каравеллартан саҕалаан үгүс сыл устата суднолар мас кэрдибиттэрэ сорох мас үүнээйилэрин уратыта аан дойду үгүс норуоттарын культуратыгар ол курдук японияҕа сибэкки элбэх поэты хоһуйан үгүстүк эмтииргэ сынньанарга туттуллубута илин өттүгэр персика өҥө киэҥник тарҕаммыт арассыыйаҕа яблоня сибэккитэ ылламмыт металы сэргэ музыкальнай инструменнары оҥорорго матырыйаал буолар бастакы мас инструмена сир үрдүгэр бастакы мас инструмена буоларын быһыытынан диджеридаҕа оҥорорго туох да кыһамньыта суох буолан эбэҥкилэр сииктээх мас иһиттэн тахсан айылҕа тыынын турба үөскэппиттэрин суотугар ааҕыллар мас кэрдиитэ оһоххо каминаҕа уматарга эбэтэр кострга итиини сырдыгы ыларга аналлаах мас лоскуйдара россияҕа мас хаачыстыбата ирдэбиллэргэ сөп түбэһиннэрэн номинальнай уһуна уонна кыраадыһа нуормаланар ядровой уоҕурдуу иэниттэн эргиэн болуоссатыттан бырыһыаннарыгар уоҕурдуу тан ҥа диэри атыы эргиэн болуоссатыттан уонна мутукча үүнүүтэ үрдүүр гостиница быһыытынан м диэри уһуннаах мас сыарҕата диэн ааттанар былыргы үйэттэн ыла мас элбэх былыргы итэҕэл киһиэхэ сүгүрүйүү обегын көрдөрөр холобур былыргы гректэр хас биирдии маһы кытта нимфа диада диэн ааҕаллара былыргы кельтэр уонна дружиналар мас уустарын мастары кытта холбоспуттара тарбахха баттанар мас палочкаларын мастарын кэрдэн хас биирдиилэригэр чэ бэлиэлэртэн биирдэстэрэ ойон эбэтэр мастан оҥоһуллубут ойбонтон биирдэстэрэ коробрен огама магическай кистэлэҥ баайыгар күлүүс буолар уонна доҕотторун сүрүн төрүтүнэн буолар маска ахтыллыы үгүс аныгы итэҕэллэргэ христианствоҕа үтүө уонна куһаҕаны билии олох маска көстөр пальма өрөбөлүүссүйэтэ эбэтэр айыы тойон аанын бырааһынньыга иерусалимҥа бырааһынньыктааһын бэлиэтэнэр арассыыйаҕа аан бастаан верба ива тарҕанар онон бу мас лабааларын туһанар буолбут уонна бырааһынньык верба өрөбөлүүссүйэтэ диэн ааттаммыт фольклорга өлбүт мас коряга мэлдьи быртах силистээх буолар маска эрэл символикатын эмэгэттэри уонна уо д а оҥорорго киэҥник туттуллара хайыһардааһын диэн хас да хайыһар спордун көрүҥнэрин холбуу ааттыыллар хайыһар спорда сахабыт сиригэр сс муҥутаан сайдыбыта уон сыл иһигэр хайыһарга ссрс спордун маастарын нуорматын спортсмен толорбута ити уһулуччу өрө тахсыы кэнниттэн өр кэм устата хайыһарга арассыыйа күрэхтэһиилэригэр миэстэлэһэр маастар нуорматын толорор хайыһардьыттар үүнүүлэрэ хомойуох иһин тохтообута арай с бэттэх сыыйа хамсааһын тадыста ол курдук ср рф спордун маастарын нуорматын ча хайыһардьыт толордо үгүс киһи билэринэн хайыһарынан сүүрүү спорт биир уустук көрүҥэ буолар онтон саха сирин хайыардьыттара соҕуруулуу таһымнаах көрдөрүүлэри ситиһэллэригэр элбэх ыарахаттары көрсөллөр биһиги тымныы кыһыннаах дойдубутугар хайыһарынан сүүрэр кэммит эрэ ый буолар онон ити иһиттэххэ аҕыйах маастардар ситиһиилэрин кэннигэр спортсменнар тус бэйэлэрин көлөһүннэрэ дьаныардаах дьарыктара тулуурдара сыралаах үлэлэрин түмүгэ сыттаҕа бүгүҥҥү күҥҥэ саха сирин бастыҥ хайыһардьыттарынан арассыыйаҕа эдэр ыччакка ю мухамедзянова м абдухаликова а константинова р костромина м бандерова р бочаров уо д а биллэллэр саха сирин хайыһардьыттара аан бастаан күрэхтэһии дистанциятыгар с тахсыбыттара уон тоҕус киһи кыттан биир километрдаах сиргэ илин кэлин түһүспүттэрэ ити кэнниттэн түөрт сыл буолан баран дьокуускай куораттааҕы ыччат тэрилтэтэ кулун тутарга хайыһарга биирдиилээн бастыыр иһин күрэхтэһиини тэрийбитэ барыта түөрт уон киһи кыттыбыта онтон алтата дьахтар сөптөөх эрчиллии суоҕуттан инвентарь мөлтөҕүттэн хайыһардьыттар көрдөрүүлэрэ олус намыһах этэ ити кэмтэн ыла куоракка хас да хайыһар куруһуога үлэлээбитэ хайыһарынан уһун ыраах сиргэ хоно сылдьан айан тэриллибитэ хайыһар спорда республикаҕа түргэн тэтиминэн сайдан испитин маннык чахчылартан көрүөххэ сөп сыллаахха ыытыллыбыт күрэхтэһиигэ улуустан киһи кыттыбыт буоллаҕына сыллаахха дьокуускай алдан куораттар томмот уус алдан чурапчы уонна таатта хайыһардьыттара хамаанда тэринэн республикаҕа бастыыр иһин күрэхтэһиигэ кыттыбыттара хамаанданан күрэхтэһиигэ дьокуускай куорат спортсменнара бастаабыттара иккискэ алданнар оттон үһүскэ уус алданнар тахсыбыттара үһүс республикатааҕы хайыһарга күрэхтэһии сыл муус устар с күнүгэр бүгүн эн хайыһардьыккын онтон сарсын сэбиэскэй армия саллаатаҕын диэн девизтээх ыытыллыбыта бүлүү горнай дьокуускай чурапчы хаҥалас таатта улуустара уонна киин куораттан икки хамаанда кыттыбыта км военизированнай сүүрүүгэ саха национальнай байыаннай оскуолатын курсана василий брицкай бастыыр иккискэ эмиэ бу оскуола младшай командира федор федоров тахсар км сиргэ дьокуускайдааҕы маҥнайгы оскуола учуутала н афанасьев оттон км кыайыылааҕынан армеец брицкай тахсар кини бу дистанцияны чаас мүн сөк түмүктээбит хайыһар суолун кыттыылаахтарын москваҕа динамо тэриллибитэ сылын бэлиэтиир дьаһалга ыҥырбыттара кинилэр ыйтан ордук кэм устата айаннаан бырааһынньык үгэнигэр тиийбиттэрэ киин сэбиэт мунньаҕар хамаанда хапытаана а гриневич хайыһардьыттар александров крынцов аблаев брюханов кочнев потапов ларионов тоз дээх саанан бочуотунай грамотанан наҕараадаламмыттара старт тохсунньу с күнүгэр бэриллибитэ хабаровскайга диэри күн устата күҥҥэ ортотунан км баран этэҥҥэ фиништээбиттэрэ хайыһардьыттарга дальнай востоктааҕы оһуобай армия хамаандалааччыта в к блюхер грамота чаһы салаиааччыларыгар бойобуой маузер курсаннарга устуука ботуруон кыра калибрдаах бинтиэпкэ туттарбыта иккис хайыһар суола хаһааччыйа дружина хаһааччыйа алексей окоемов салайааччьшаах усуйаана оройуонун комсомолецтара км сири барыахтаахтара ол эрэн аара буурҕа түспүтэ онон айаны тохтоторго күһэллибиттэрэ сыралаах айаҥҥа биэс хорсун хайыһардьыт хонук сылдьыбыта роман михайлович дмитриев көҥүл тустууга олимпиада чөмпүйүөнэ көҥүл тустуунан с саҕалаан дьарыктаммыта с спорт маастарын с норуоттар ыккардыларынааҕы кылаастаах спорт маастарын нуорматын толорбута тренердэрэ и п габышев д п коркин с а преображенскай роман дмитриев олимпиада чөмпүйүөнэ олимпийскай оонньуулар үрүҥ көмүс призера аан дойду чемпиона аан дойду чемпионатын үрүҥ көмүс призера европа чемпиона с боруонса призера с буолуталаабьгга кини төгүл ссрс чемпионатыгар кыттыбыта сс ссрс чемпиона сс ссрс чемпионатын үрүҥ көмүс призера с призер с уонна с ссрс норуоттарын спартакиадатын чемпиона с үрүҥ көмүс призер аан дойду турнирдарын сэттэ төгүллээх кыайыылааҕа сс булт саата булка туттуллар саалар мц мр полуавтомат бу саа эһиннэҕинэ бэйэтэ иитиллэр биэстэ эстэр үс насадкалаах чок доруоп бөлөхтүү барар получок арыый да ыһа соҕус цилиндр сүнньүөҕүнэн ытыллар маҕаһыыныгар ботуруон киирэр дэлэй кустаах сиргэ эр дьон эбии өссө ботуруон киирэр маҕаһыын насадка курдук олордон биэрэллэр ботуруонун уһуна мм калибрдаах мр евростандарт ньыматынан оҥоһуллубут саа буорах эстибит гааһынан бэйэтин ииттэр тоз саамай киэҥник тарҕаммыт саа икки уостаах уоһа үрүт үрдүгэр олорор калибрдаах ботуруонун уһуна мм иж уоһа үрүт үрдүтэр олорор с калибрдаах доруоп үөһээҥҥи уоһа чок алларааҥҥыта получок иж кэккэлэһэ икки уостаах саа сы тыары с калибрдаах скс улахан булка туттуллар карабин уруккута сэрии саата калибра маҕаһыыныгар ботуруон киирэр буораҕа эстибит гааһынан бэйэтин ииттэр тоз калибрдаах биир уонна эл бэх зарядтаах буолар затворунан иитиллэр тииҥҥэ мас көтөрүгэр киискэ тутталлар булт саатын ыйга биирдэ хайаан да ыраастаныллыахтаах ону тэҥэ булт кэмэ бүттэҕинэ ууруох иннинэ сааны кичэйэн туран буорах сибиньиэс суола суох буолуор диэри кылбаччы сотуллуохтаах саҥа атыылаһыллыбыт саа хап халыҥ оҕунуохтаах буолар ону сымнаҕас кумааҕыннан эбэтэр ыраас таҥаһынан ыраастаныллар ол кэннэ арыынан сотуллар саа уоһун ботуруон угар өттүттэн ыраастыыр ордук манна кумах буор киирэриттэн ордук сэрэниэххэ наада харахха быраҕыллыбат кыра да сурааһын баар сиринэн тимир дөбөҥнүк дьэбиннирэр оччотугар саа уоһун кыраһыыҥҥа илитиллибит чуум пурунан аалаллар дьэбин улаханнык сиэбит буоллаҕына уоһугар кыраһыын кутан икки өттүттэн бүөлээн баран суукка устата туруораллар кичэйэн ыраастыыллар айыыһыт дьиэ кэргэн таптал айыыта үөскэтэр айыы төрүүрү ууһууру үөскэтэр айыыһыт хотун айыы суолун гы халлааныгар хартагаһыгар олорор саха итэҕэлигэр айыыһыт ордук муус устарга киһиэхэ чугаһыыр кини баар буолан сиргэ таптал кэрэ үөскээбит тэнийбит айыыһыт илин халлааҥҥа олорор үрүҥ айыы оҕо кутун биэрдэҕинэ ону туһааннаах айыллыбыт киһиэхэ айыыһыт киллэрэр диэн өйдүүллэрэ биһиги өбүгэлэрбит уол кутун быһах биитэр оноҕос гынан оттон кыыс кутун кыптыый гынан аҕалар эбит айыыһыт хайыспыт сиригэр үөрүү олохсуйар кини үктэммит сиригэр уйгу быйаҥ түһэр айыыһыт оҕо төрөөһүнэ дьиэ кэргэн оҕону иитии айыыта айыыһыт айбытын курдук дьон сэргэ иитиллэн тахсан дьоллоохтук соргулаахтык олоруохтаах бу үөрэх этэринэн туох барыта оҕо иитиллэн үчүгэй доруобай буоларыгар туһаайыылаах айыыһыт биэриитэ айыыһыт биэрбит оҕото элбэх ыччаттаах оҕомсох аламаҕай истиҥ буолар сүрүн идэтэ иитээччи иитээччи оҕо саадын үлэһитэ учуутал уо д а хаһан да тугу да санаабычча оҥорбот сыыйа киһини үрдэтэр үтүөҕэ тардыһар гына үөрэтэр кини кыамматы өрө тардар күүстээҕи үтүөҕэ туһаайар оҕону таптыыр киһи оҕо туһугар кыһаллар оҕо бүөбэйгэ көмөҕө тапталга наадыйар ону өйдүүр киһи айыыһыттаах буолар сүрүн туома айыыһыты тардыы ыҥырар тыла дьарылык айыыһыт бары айыылар курдук биир курдук буолан баран сэттэ дьүһүннээх ол айыыһыт ыала дэнэр сүрүн туома ситим быһыыта аан алгыьа айыыһыт аартыга арылыннын кэс тыла төрүккүн харыстаа сүрүн туомнара дьалыҥ тардыыта аан алгыстара иа эҥэрдэстин дьа аргыстастын кэс тыллара имэҥнээх буол сүрүн туомнара айыыһыты сыһыарыы аан алгыстара хороҥ айыыһыт холбостун ньэлбэҥ айыыһыт кыттыстын кэс тыллара аналлааххын бул сүрүн туома уруу аан алгыьа саха ыала буолан сандаарын кэс тыла ыал буол сүрүн туома оҕо уйатын оҥоруу аан алгыьа уол оҕонон уруйдан кыыс оҕонон айхаллан кэс тыла оҕолон уруулан сүрүн туома айыыһыты атаарыы аан алгыьа төрөппүт оҕоҕун уйалаа атаҕар туруор кэс тыла оҕоҕун иитэн киһи оҥор сүрүн туома киһи төрдө буолар кэскили оҥоруу аан алгыьа алтан сэргэҥ аҕыс үйэ тухары айгыраабатын тойон сэргэн тоус үйэ тулхадыйбатын кэс тыла оҕоҥ кэскилин тэрий айыыыт аар айыы тойон айыла энин устар балыктарыгар ону тэнэ уен курдьээ уен кейуур харамайдарыгар айыыыты анаабатах оттон айыла хамныыр харатын кынаттаах кетерун энин керунэ тус бэйэ айыыыттаах оо тереетеунэ айыыыт сиргэ туэр кыра кии киирбит ыалыгар ыалдьыттыыр онон кинини тэииркэтимээри дьиэлээхтэр улаханнык ыыытаан хаыытаан санарсыа суохтаахтар бутэй эттээх сииннээх кии хараар кестубэт айыыыт барыны бары кере истэ сэргээлии ере чербеннуу олорор орто дойду дьоно уескээинин айыыыта нэлбэй айыыыт нанайа инньэ ахеменидтар саанааы иран нанайя богинятыттан силистээх мутуктаах тыксаан остуолга оонньонор оонньуу тыксааны барытын биир ытыска мунньан баран остуол үрдугэр ыһа түһэрэллэр итини кутуу дэнэр кутуллубут тыксааннар араастык умса тиэрэ үрүт үрдүлэригэр түһэллэр икки тыксаан баттаһа умса тиэрэ түспүт буоллаҕына ити тыксааннары куппут киһи хомуйан ылар уонна умса сытар тыксааны атын умса сытар тыксаанынан табардыы тыгыахтаах тыкпыт тыксаана таптаҕына уонна тыксааннары хамсаппатаҕына тыкпыт тыксаанын ылар уонна салгыы оонньуур өскөтө кини сыыһа тыктаҕына эбэтэр атын тыксааны хамсаттаҕына оонньуурун тохтотор уочараттаах киһи саҥалыы кутар итинник тыксаан бүтүөр диэри оонньууллар элбэх тыксааны ылбыт киһи кыайар тыксааны аахпаттар оонньообут дьон ылбыт тыксааннарын иккилии тыксаанынан кэрийэ остуолга быраҕан иһэллэр ордук тыксааннаах хаалбыт оонньооччу кыайар кырынаастыыр саха оҕолорун былыргы оонньуута бу уол оҕо барахсан уолугунан тыынан атаҕын төбөтүнэн дугунан этэ хаана умайыктана сылдьар кэмигэр кини төһө сымсатын илиитигэр сиһигэр төһө кыахтааҕын көрдөрөн ыстаҥалыыр оонньуута кырынаастыыр киһи сиргэ икки илиитинэн уонна атаҕын төбөтүнэн тирэнэн турар өрө ыстанарыгар илиилэринэн анньынар уонна кулгаахтарын ытыстарынан таарыйан ылаат илиитинэн сиргэ тирэнэ түһүөхтээх бу кэмҥэ тобуктарын бокутуо суохтаах ыстаҥалыыр киһи тохтоло суох кулгаахтарын ытыстарынан охсо охсо утарылаһааччьггын кыайыар диэри ыстаҥалыахтаах оонньууну ыытааччы икки хамаанданы утары туруорар икки киһи тэбис тэҥҥэ ыстаҥалыы түһэллэр биирдэрэ эмэ кулгааҕын ытыһынан таарыйбатаҕына эбэтэр тобугун чиккэппэккэ токуруппут буоллаҕына тута туораан иһэр хайа хамаанда дьоно төһө уһуннук ыстаҥалаатаҕына ха маандатын дьонуттан үгүс өттө уһуннук ыс таҥалаабыт буоллаҕына ол хамаанда дьоно кыайыылааҕынан ааҕыллар байанай баай байанай хара тыа иччитэ тыа ойуур көтөрүн сүүрэрин олоччу бас билэр улахан иччи кини дьонтон кэһиини тутууну эрэнимтиэ кыраҕа даҕаны олус үөрүнньэҥ бэрт сайаҕас эйэҕэс сайдам майгылаах кини үөрдэҕинэ көттөҕүнэ санаата көнньүөрдэҕинэ булчукка олус дьэллэм булчуттар баай байанайы ытыктыыллар булт сиэрин майгытын тутуһаллар байанай халлааны хабарҕатынан муораны тобугунан сылдьары күннээх халлааҥҥа быһахтанары сөбүлээбэт оннук киһиэхэ булдун чугаһаппат күрэтэр куоттарар идэтийбит булчуттар бултуу баралларыгар дьиэлэригэр аал уоту аһатан байанайы үөрдэн көтүтэн баран аттаналлар дьиэ кэргэттэрин кытары малааһын тэрийэллэр уустаах избеков суруйарынан бу сиэри туому байанай сэргэтин таһыгар толороллор бултуйдахтарына байанай сэргэтин таһыгар махталларын биллэрэр сиэр туом толороллор кырынаас солоҥдо өлөрдөҕүнэ булчут таһыттан киирээт да уокка ас биэрэр бултаабыт булдун тумсун хойут даҕаны биһиги дьиэбитигэр киирэр буолаар эйигин бу курдук аһатыам дии дии арыынан оҕунуохтуур дугда остуол оонньуута оонньуур дьон хас биирдиитэ нуу мэһээл мастаах дугда күөрчэххэ маарын ныыр атына диэн төгүрүк тымтык оннугар куб куб түөрт ойоҕоһо анал ааттаах ойуу лаах биир эркин ортотугар үүттээх ойбон дэнэр иккис икки муннугар биирдии үүттээх икки оҥой үһүс муннугуттан муннугар диэри кириэстии сурааһыннаах халлаан төрдүс үөһэттэн аллара уонна туора ыытыллыбыт сурааһыннардаах баай дугданы бастаан эргитээччи мэһээл маһыттан күөн диэн уурар кини хас маһы уурар да атыттар эмиэ оччолуу маһы уураллар күөнү кыра иһиккэ мунньаллар күөрчэҕи ытыйар курдук ытыйаллар уонна ыһыктан кэбиһэллэр дугда эргийэн баран хайа эрэ ойоҕоһо үөһэ буолар гыш охтор ойбон түстэҕинэ ытыйбыт киһи биир маһы икки оҥой түстэҕинэ ик кини баайга барытын ылар халлаан түстэҕинэ ылбат оонньооччулар уочаратынан эргитэллэр ким эмэ баайы түһэрэн күөнү барытын хомуйдакьша кини кэнниттэн оонньооччу күөн уурар маһын эрдэ бүтэрбит киһи элбэх мастаах оонньооччуттан иэс ылар оонньуу бүттэҕинэ ким төһө маһы ылбытын аахсаллар көтөрдөр диэн куорсуннаах итии хааннаах сымыыттыыр харамайдар тахса көрүҥ баар көтөрдөрү атыннык хотоҕойдоохтор дэнэр ол курдук кинилэр кураанах чараас хотоҕой түүнэн бүрүллүбүт тириилээхтэр хотоҕой түү көтөрдөрү бары атын хамсыыр харамайдартан араарар тустаах тас бэлиэ буолар көтөрдөр көтөллөрүгэр кынаттарын уонна кутуруктарын бөдөҥ хотоҕойдоро куорсуннара улахан суолталаахтар көтөр түүтэ итиини үчүгэйдик тутар көтөрдөр олус кыраҕылар холобур сыһыы үрдүнэн кый үрдүккэ элиэтии сылдьар хотой от быыһынан сүүрэн эрэр кутуйаҕы тэһэ көрөр көтөрдөр үгүстэрэ олус киэҥ сири хабан тулаларын эргиччи кэриэтэ көрөллөр ол иһин иннилэригэр буолбакка ойоҕосторугар уонна кэннилэригэр туох баарын эндэппэттэр саха сиригэр көтөр арааһа баара биллэр төрөөбүт дойдубут сирэ төһө да тымныы тыйыс кыһыннаах буоллар көтөрдөр манна кыстыыллар сүрүннээн туундара уонна ойуур көтөрдөрө кыстыы хаалаллар кии элбэх ахсааҥҥа дьон диэн ыалга киирэр көнөтүк хаамар приматтар дна көрдөрүүтүнэн дьон африкаҕа сыл кэриҥэ анараа өттүгэр үөскээбиттэр кии айдыылаах мэйиилээх сатабыллара абстракция тыл интроспекция уонна проблеманы быаарыы кии араас эттиктэри туттар илиилээх дьон сир бары өттүлэригэр тарҕанан олороллор с от ыйыгар дьон ахсаана млрд атын үрдүкү приматтар курдук кии айылҕаттан түөлбэлээр дьон бэйэ бэйэлэрин кытта билсэллэр сүрүннээн тылынан кэпсэтэн уонна суруйсан анааны этэр уонна бэрсэр тэрийсэр гына дьон социал структуралары тэрийэллэр ол аата араас бөлөхтөр ыалтан илгэ дылы киһи икки көрүҥҥэ арахсар арахсыылара дьон аймах ууһууругар тус туспа аналлаах органнаахтар эр киһи кини дьахтарга оҕо оҥорор член диэн органнаах дьахтар эр киһиттэн оҕо ууһуур сиэмэтин ылан анал матка диэн органыгар ыйы быһа илдьэ сылдьан ситэрэр оҕо гынар иэйэхсит дьахтар таҥарата кини аһаҕас майгылаах эйэҕэс амарах өл иэйэхсит ыам ыйыгар кэлэр кэллэҕинэ от мас көҕөрөр ас үөл дэлэйэр сайын саҕаланар иэйэхсит хотун түһэр кини сылаас тыына буорга ууга салгыҥҥа иҥэр киһини амарах эйэҕэс оҥорор бары куһаҕантан сэрэтэр араҥаччылыыр иэйэхсит кири хоҕу сөбүлээбэт иэйэхсит киһи сүөһү үөскүүрүн сайдарын араҥаччылыыр дьоҥҥо сэргэҕэ үтүөнү кэрэни саныыр кут сүр чөл буолуутун түстүүр иэйэхситтэн кэлбит оҕо өҥ буолар сүөсүһүт иэйэхсит биэрэр дьоҕура сүөсүһүт киһи илиитэ сымнаҕас кини көрөр харайар сүөһүлэрэ төлөһүйэллэр төрүөхтээх буолаллар сүөсүһүт эйэҕэс сайаҕас майгылаах үтүө санаалаах айылҕаны истиҥник ылынар алааһын ытыктыыр ырыаны тойугу сөбүлүүр үксүн элбэх оҕолоох булчут эмиэ иэйэхситтэн сибээстээх баай байанай иэйэхсит инитэ булчут итиини тымныыны тулуйар ыарахаттартан иҥнибэт айылҕаны олус дириҥник өйдүүр уоту ытыктыыр булугас талыгас мындыр омуннаах остуоруйаны истэрин таптыыр кэһиилэнэрин сөбулүүр үүннэрээччи оҕуруот аһын бурдугу о д а үүннэрээччи агроном иэйэхситтэн дьоҕуру ылар үүннэрээччи атаҕа үктэммит сирэ быйаҥнаах буолар кини олус бүгүрү илиитин араарбакка үлэлиир буору таптыыр кэтээн көрөрү сатыыр күнү дьылы сөпкө ааҕар истиҥ сыһыаннаах дьулуурдаах эмчит иэйэхситтэн ситимнээх эмчит отоһут быраас о д а киһи этэ сиинэ айылҕаны кытта сибээстээҕин билэр өлүөр сылдьыыны саамай үрдүк дьолунан ааҕар киһиэхэ эйэҕэс түбэһиэ тылласпа сымнаҕас илиилээх анньа бөрдө бу сайын тэлгэһэ таһыгар оонньонор оонньуу анньа бөрдө диэн биэстии киһилээх икки хамаанда баһылыктара бу баһылыктар бэйэлэрэ утарыта тэйиччи тус туспа уйалаахтар оонньуу саҕаланарыгар анньалаах бөрдө уйаларыттан тэлгэһэ ортотугар утары хааман кэлэллэр уонна хаҥас сарыннарынан утары та анньыһаллар ити бириэмэҕэ анньалаах бөрдө дьоно тэбис тэҥҥэ уйаларыттан тахсан тэлгэһэ иһигэр сүурэ сылдьыахтаахтар анньалаах бөрдө сарыннарынан анньыалаһалларын тохтотоот анньа бөрдө дьонун бөрдө анньа дьонун эккирэтэллэр анньалаах бөрдө дьонноро бу кэмҥэ уйаларыгар киириэ суохтаахтар баһылыктар эккирэтэн тиийэн илиилэринэн таарыйдылар да таарыллыбыт киһи баһылык уйатыгар түргэнник киириэхтээх холобура бөрдө анньа киһитин илиитинэн таарыйда да ол киһи бөрдө уйатыгар барыахтаах ити курдук кылгас бириэмэҕэ хайа баһылык элбэх киһини тутар да ол кыайыылааҕынан тахсар бу оонньуу киэҥ кулуупка спортивнай саалаҕа оонньонуон сөп спортинг сааннан көтөр сыаллары ытыы бу саха сиригэр саҥа тэнийэн сайдан эрэр спорт көрүҥэ бултаан алтаан айахпытын ииттэр дьылҕаланан аар тайҕанан киэҥ нэлэмэн туундаранан ыырдаммыт айылҕа оҕолоро буоларбытынан саанан бэргэнник ытыы хааммытыгар баар буоллаҕа спортинг федерациятын президенинэн бу көрүҥү иилээн саҕалаан тэрийбит и к макаров буолар аҕыйах сыл иһигэр республика чемпионата уонтан тахса республика турнира ыытылынна бастыҥ ытааччылар айаал макаров иван макаров с категорияҕа россияҕа миэстэлэһэн аан дойду чемпионаттарыгар кыттыбыттара хайҕаллаах суол даймонд парк базатыгар ыытьгллыбыт курэхтэһиилэргэ дьокуускай мэҥэ хаҥалас чурапчы уус алдан нам хаҥалас бүлүү сунтаар ньурба орто ха льгма кытаанах илиилээх кыраҕы харахтаах ытааччылара кыттыбыттара ордук үчүгэй бэлэмнээх хамаандаларынан мясной двор а макаров нь бястинов с петров булчут ф борисов г барашков н додо хов рекорд и макаров ю куприянов я ефимов буолаллар туу балыктыыр тэрил балык улаханыттан уонна тутар ньыматыттан тутулуктаах араас туулар баар буолаллар мунду туута күөнэх туута ардьа күрэх туута иэрэ туута быһыт туута былыр тууну тиит мастан тыырыллыбыт уһун мастары биир хапталга тутан тиит эбэтэр талах силиһиттэн оҥоһуллубут быаннан баайан онтон эмиэ тиит маһыттан оҥоһуллубут киспэҕэ сигээн иһит курдугу оҥорон таһаараллар эбит былыргы тууну оҥорооччулар тууһуттар күҥҥэ уоҥҥа тиийэр тууну баайыахтарын сөп үһү аныгы туулары үксүн сымнаҕас тимир борубулуолахаттан баайаллар күөллэргэ бэс ыйын саҕаланыыттан алтынньы бүтүөр диэри муус хаарынан бүрүллүөр диэри туулууллар собону атырдьах ый бүтүөр диэри туттараллар онтон мундуну муус анныттан кытта бултууллар кэлин үйэ саҕаланыытыгар оннооҕор балыктааһыны сири таҥастааһын биллэ үтэйбитин да кэннэ элбэх тууһуттар бааллар эбит холобур с биэрэпис көрдөрбүтүнэн дьокуускай уокуругар туу оттон бүлүү уокуругар туу баар ааҕыллыбыт нур султан астана казахстан өрөспүүбүлүкэтин киин куората икки тыһыынча уон алта сыл ыам ыйын бастакы күнүгэр дылы ыытыллыбыт бэрэбиэркэннэн бу дойдуга аҕыс сүүс аҕыс уон суус уон биир киһи олорор диэн биллэр бу казахстаҥҥа алма аты уонна шыкмент диэн куораттар дьонун ахсаанын кэнниттэн үһүс миэстэ буолар от ыйын төрдүс күнүгэр астана куоракка мөллүйүөннэй киһи төрөөбүт астана казахстан хоту өттүгэр акмолинскай сиригэр баар куорат болуоссата сэттэ сүүс сүүрбэ икки кыбыдыраатынай килэмиэтир буолар куорат хонуу куйаар сиригэр турара биллэр астана ищим өрүс кытыытыгар турар куорат уҥа уонна хаҥас биэрэктэр диэн икки чааска араараллар куораттан сүүрбэччэ отучча килэмиэтирэ эмтээх туустаах күөлллэр бааллар куорат муораттан ыраах кураанах сир климаттах сайыннара итии уонна кураанах буолар кыһыннара табараан тымныы уонна уһун буолар сыллааҕы орто температурата нультан үөһээ үс кыраадыс көрдөрөр буолар биир сыл иһигэр сеҥүүлэрэ үс сүүс миллиметр туһэр куорат нэһилиэнньэ ахсаана казстат көрдөрүүлэринэн ыам ыйын бастакы күнүгэр икки тыһынча уон алтыс сылга аҕыс сүүс аҕыс уон тыһыынча суус уон биир киһи олорор диэн биллэр ол ураты тохсунньу ыйын муус устар ыйга дылы киһи олорор ахсаана кыра быһыылана сылдьыбыт чуолаан биир сүүс уон икки киһиннэн көҕүрээбитэ биллэр казахстан президенэ ахсынньы ыйыгар икки тыһынча уон алтыс сылыгар биллэрии биэрбитэ икки тыһынча биэс уон сылга астана нэһилиэннитэ үс мөллүйүөн буоло дии саныыр уол аата уон икки быраһыан нэһиллиэнньэҕэ эбиллэр икки тыһынча уон тохсус сыллаҕы нэһилиэнньэ ахсаан быһыытынан отут биэс быраһыан астана куорат төрүттээх киьи ааҕыллыбыта биллэр куорат сүрүн нэһилиэнньэтэ казахстан атын дойдуттан сылдьар буолаллар онон уон тоҕус быраһыан аммолинскай уобалаһыттан сылдьаллар сэттэ быраһыан казахстан соҕуруу уобалаһа буолар алта быраһыан карагандинскай уонна костанайскай уобаластан төрүттэхтэр дьиэ кэргэн буолар орто саастара эр киьи сүүрбэ сэттэ буолар дьахтар киэнэ сүүрбэ биэс нэһилиэнньэ ахсаан үүнүүтэ уон сыл иһигэр тыһынча тоҕус уон тоҕус сылтан икки тыһынча тохсус сылга дьэри аҕыс уон алта быраһыан үрдээбитэ дьиэн биллэр биир сыл иһигэр тыһыынча киһи иһинэн уон биир дьиэ кэргэн буолаллара биллэр үс арахсыыга биэрэр биир тыһынча киһи иһигэр астана куорат олохтоохторугар үс сүүс тоҕус уон биэс киһи сарыарка диэн оройуоҥҥа олороллор сүүс уон биэс есиль оройуонугар хаалбыт түөт сүүс тоҕус уон киьи алматы оройуонугар олорор алматы куоракка араас омук баар казахтар нууччалар азербайджаннар украинецтар татаардар еврейдар белорустар грузиннар молдаваннар таджиктар узбектар ул ураты өссө араас омуга баар казахстан предидэнин ыйааҕынан сыл ыам ыйын күнүгэр акмола куораты астана диэн аат биэрбиттэрэ хойутуу киин куорат күнүн от ыйыгар алтыс күнүгэр кеһербүттэрэ ол диэтэххэ казахстан верховнай совета уураҕын ылыммыттара киин куорат күнүн көһүрэргэ юнеско быһаарытынан тыһынча тоҕус сүүс тоҕус уон сылга астана куорат аан дойду куората аатын ылбыта куорат экономикатын төрүттэрэ буолар эргиэн транспорт сибээс уонна тутуу казахстан валовой бородуукта эргиэн экономика сектора астана атын уобалатартан уонна куораттартан иккис миэстэҕэ турар алматы кэннититтэн ааспыт биэс сыл иһигэр куорат дьиэ тутааһыныер бастаан иһэр ол ураты астана куорат метаалл оҥоһуктарынан бетон оҥоһуктарынан бастаан иһэр куоракка акмолинскай уобалас филармонията баар устуоруйа түмэлэ уус уран түмэл казахстан республиката национальнай түмэлэ национальнай опера уонна балет театра драматическай театр библиотека азата боярлина бырайыегынан от ыйын алтыс күнүгэр икки тыһынча сылга куоракка фонтан олох маһа тутуллубута бэйэтэ тутуу символическай майгылаах үйэ тухары олох эргийэрин көрдөрөр болуоссат арыйыыта президент алта уон сааһын туоолутугар аналлабытара куорат олус барыстаах минтэҕэ турара биллэр былыр истиэп олохтоохторо быһалыы уонна куттала суох барар суолларыгар турар археологтар бу тула боруонга тимир орто үйэлэр саҕанааҕы маллары саллары иһиттэри хомуостары уонна дбон туттар малларын булбуттара булаллар уонна билигин да көхтөөхтүк көрдүүллэр бу булбут матырыйаалларын ккөмөтүнэн норуот дойду остуоруйатын тугун дьарыктаммыттарын билэллэр уонна мусуойнай үөрэх үлэ халлаһыннарыгар сүрүннээн тутталлар куорат туталлубут сыла тыһынча аҕыс сүүс отут уон бастакы балаһынньата бирикээс акмолинскай төрүттээччи федор кузьмич шубин иккис бородинскай сэрии кыттааччыта бишкек урукку өттүгэр пишпек фрунзе кыргыстаан киин куората өрөспүүбүлүкэ таһымнаах куорат чүй уобалаһын киинэ уобалас састаабар киирбэт кыргыстаан саамай элбэх киһилээх куората чел орто үйэлэр саҕаттан ала мүдүн уонна ала арча үрэхтэр тардыыларынан түүр тылаах көс омуктар олохсуйбуттар кэлин бу сири коканд хааннара сэриилэн ылан кириэппэс туппуттар ол урусхалламмытын кэннэ нуучча аармыйата турбут тулатыгар нуучча бааһынайдара олохсуйбуттар куорат кыргыстаан хоту өттүгэр чүй хочотугар муора таһымыттан м үрдүктээх сиргэ тянь шань хайаларын тэллэҕэр турар куорат кииниттэнказахстаан быыһыгар диэри км турксиб тимир суолун салаата куоракка кэлэр куорат сирин иэнэ км пишпек диэн коканд кириэппэһин оннугар сыллахха нуучча сэлиэнньэтэ баар буолбут онтон сыллаахха сэбиэскэй байыаннай м в фрунзе аата иҥэриллибит кыргыыс тылын дорҕоонун тутулугар олоҕуран кыргыыстыы пурунзе диэн ааттыыллара сэбиэскэй сойуус ыһыллыбытын кэннэ куорат аатын бишкек диэҥҥэ уларыппыттара кыргыыс тылыгар бишкек диэн кымыһы ытыйар ытык аата үһүйээҥҥэ кэпсэнэринэн биир кыргыыс хат дьахтара ытыгын сүтэрэн көрдүү сырыттаҕына төрүүр кэмэ кэлбит ол иһин онно төрөөбүт уолу бишкек диэн ааттаабыттар кэлин уол улаатан баатыр буолан дьоһуннаах олоҕу олорон ааспыт ала мүдүн үрэх үрдүгэр көмүллүбүт бишкек уҥуоҕа диэн манна өр сылларга турбут үйэтээҕи айанньыттар көрөллөрө эбитэ үһү орто сыллааҕы температурата сылга мм сөҥүү түһэр сайыҥҥы орто температурата кыһыҥҥыта ол эрэн сайынын кыырадыска диэри итийэр кыһын буолуон эмиэ сөп ордук тымныы кыһыҥҥы ый тохсунньу с куйаас от ыйа ыйдааҕы салгын сиигэ сайын ортотунан бэс от ыйдарыгар кулун тутарга сылгаортотунан куорат иһинэн хайаттан түһэр ала арча уонна ала мүдүн үрэхтэр устан ааһаллар куорат хоту өттүнэн улахан чүй ханаала устар сыллааҕы орто температурата сылга мм сөҥүү түһэр сайыҥҥы температура ортотунан курдук кыһыҥҥыта курдук ол эрэн сайынын куйааһырар кыһын тиийиэн сөп куорат оройуоҥҥа арахсар сыллаҕы биэрэпис түмүгүнэн киһитин ахсаана нэһилиэнньэтэ сыл тохсунньу күнүгэр тыһ куруук олорооччута тыһ дьиҥнээҕэ дойду атын уобаластарыттан дьон көһөн кэлиитэ элбэх буолан бишкек киһитин ахсаана балысханнык улаатар ону таһынан кыргыыстарга оҕо төрөөһүнэ эмиэ элбэх бишкек сиригэр булуллубут түҥ былыргы дьоннор олохторун б э и үйэтээҕилэр диэн быһаараллар чүй хочотунан улуу торҕо суолун илиҥҥи салаата ааһара уонна манна кэлэн киин тянь шань хайатын уҥуордуур суолу кытта холбоһоро бу сиргэ үйэлэргэ джуль диэн былыргы куорат баар буола сылдьыбыт пишпек туһунан сурукка бастакы ахтыы описание военных действий в заилийском крае в году и журнал осады кокандской крепости пишпек диэн кинигэҕэ киирбит нууччалар кириэппэһи икки төгүл ыла сылдьыбыттар сыл балаҕан ыйын к уонна сыл алтынньы к ол кэннэ сыл сэтинньитигэр солто аҕа ууһун кыргыыстара кириэппэһи бүтэһиктээхтик урусхаллаабыттара икки сыл буолан баран казактар харабыллара турбут уонна онно баһаар баар буолбут кыргыыс ссө үрдүкү сэбиэтин с олунньу күнүнээҕи быһаарыытынан куорат аатын бишкек диэҥҥэ уларыппыттара сыл кулун тутар күнүгэр уонна сыл муус устар күнүгэр куорат өрөбөлүүссүйэ дьалҕааныгар оҕустарбыта ссрс саҕана куоракка элбэх промышленнай тэрилтэлэр бааллара үксүлэрэ сабыллан тураллар куоракка урукку сойуус үрдүнэн саамай улаханынан биллибит дордой ырыынак үлэлиир куоракка тимир суол ыстаансыйата баар пишпек бишкек уона ала мүдүн таһаҕас уонна дьон үксэ казахстаан нөҥүө россия куораттарын диэки салаллар дойду иһинэн аҕыйах маршрут баар куоракка троллейбустар ситимнэрэ баар кыра кыамталаах метро уонна куорат иһинээҕи поезд суолун тутуу барыллара баар дьону таһар көлө сүрүн көрүҥнэрэ автобустар маршрутнай такси уонна такси кыра массыына ахсаана сылтан сылга диэри төгүл элбээбит иссык куль хайысханан ордук сайын сырыы элбиир поеһынан балыкчы куоракка тийиэххэ сөп кэтэх таксистар талас нарын ош джалал абад баткен ьуһаайыытынан сылдьаллар куоракка икки автовокзал баар арҕаа саҥа уонна илиҥҥи эргэ куораттан км тэйиччи манас норуоттар икки ардыларынааҕы салгын пуорда баар түһэр тахсар полосатын уһуна км буолан ханнык баҕар кылаастаах көтөр аал халлаан туругун аахсыбакка түһүөн сөп бишкек дойдуга билим үөрэхтээһин киинэ буолар саамай кырдьаҕастара уонна улаханнара сыллаахха тэриллибит кыргыыс национальнай университетэ буолар сыллааҕы ааҕыынан куоракка үрдүк үөрэх тэрилтэтэ баар эбит олортон судаарыстыба киэнэ кэтэх куоракка киргизфильм киностудия баар бишкеккэ мечеть баар турция уонна иордания үбүлээһининэн тыһ киһини батарар киин мечеть тутуллубута нуучча таҥаратын дьиэтэ храмнаах старообрядческай древлеправославнай протестаннар общиналара баар орто азия дойдуларыгар ленин пааматынньыга бишкек куоракка эрэ билиҥээҥҥэ диэри турар кыргыстаан быраабыыталыстыбатын анал сокуонунан бу пааматынньыгы харыстанар куоракка дойду салалтата куорат уонна оройуоннар дьаһалталара бэрэстэбиитэллээх органнара бааллар кыргыстаан парламена жогорку кенеш тайпей диэн кытай республикатын киин куората ыла население чел тайпей куорат тайвань арыы хоту өттүгэр сытар куорат хайалаах сиргэ турар үс хайысханан хайа баар хоту соҕуруу уонна илин өттүнэн тайпей тайвань транспортай киинэ буолар манна тимир суол хотугулуу илин турар цзилун пордугар соҕуруу эргин гаосюн куоратыгар ону кытары саҥа тайваннааҕы түргэн тэтимнээх тимир суола араас хайысханан тарҕанар сылга тайпей куоратыгар аан дойдуга биир саамай үрдүк тутуу тайпэй небоскреба тутуллубута куоракка икки көтөр аал порда баар таоюань көтөр аал порда иата таоюань провинциятыгар уонна дойду иһинээҕи суншань көтөр аал порда иата ону кытары тайвань арыы хотугулуу илин өттүгэр турар цзилун муора порда баар тайпей куората тайваҥҥа сүрүн үөрэхтээһин уонна үрдүк үөрэх киинэ буолар олор истэригэр биир аан дойдуга биллэр тайвань судаарыстыбаннай университета тайпей тайвань култуурнай уонна туристическэй киинэ куорат сүрүн кэрэ сирдэринэн императорскай дыбарыас музейа дракон хайатын храма чан кайши мемориала түүҥҥү атыы эргиэн киинэ шилинь уонна аан дойдуга уһун кэмҥэ саамай үрдүк дьиэнэн буола сылдьыбыт тайпэй небоскреба өссө куоракка зоопарк баар манна панданы уонна пингвиннары көрүөххэ сөп тайваньҥа метро километр усталаах тохтобуллаах сылга эбии икки саҥа линия аһыллара күүтүллэр ол тутулуннаҕына метрополитен устата километрга тиийиэхтээх сыл түмүгүнэн күҥҥэ балтараа мөлүйүөн киһи метро өҥөтүнэн туттар метро төлөбүрэ тохтобуллар икки ардылара төһө ырааҕыттан тутулуктаах ортотунан тайванннаҕы дуоллар буолар куала лумпур диэн малайзия киин уонна ордук улахан куората иэнэ км олохтоохторун ахсаана млн тула эргинниин агломерацияҕа улахан куала лумпур млн куала лумпур малакка тумул арыы соҕурулуу арҕаа өттугэр кланг уонна гомбак икки өрүс силлиһиитигэр сытар куорат куала лумпур эквотериальнай климаттаах элбэх сөҥүүлээх ортокута сыл иһигэр мм төгүрүк сыл куйаас уонна сииктээх бэс ыйын от ыйын уонна атырдьах ыйын ураты элбэх сөҥүү биир кэм төгүрүк сыл түһэр куорат иьигэр температура хаһан да с үөһэ тахсыбат уонна с аллара түспэт сууккатааҕы орто максимум с таһым минимум с куала лумпур сыллаахха төрүттэммитэ сылларга селангор киин куората буолар сылларга биир кэмҥэ британскай колония административнай киинэ буолар с малайскай сойуус аатын сүгэ сылдьыбыта тутулуга суох малайя федерация киинэ с малайзия киинэ олунньу кунуттэн с сити англ статуһун сүгэр с федеральнай территория статуһа куоракка олороллор малаецтар кытайдар тамиллар бенгалецтар джакуннар ибаннар дойду улахан торговай промышленнай уонна финансовай киинэ куоракка уонна кини таһыгар маннык предприятиялар бааллар каучугу туһаҕа таһаарыы пальма арыытын оҥоруу уонна атын ас бородуукта массыынаны таҥыы электротехническай уонна электроннай оҥоһуктар тыа хаьаайыстыбатыгар туттуллар тэрили оҥорон таһаарыы металл оноһуктар уонна таҥас куала лумпур таһыгар хорҕолдьун уонна таас чох хостууллар куоракка банк негара малайзия государственнай киин банк баар уонна атын улахан банктар фондовай с уонна табаарнай биржалар государственнай тэрилтэ бырабылыанньата государственнай уонна чааһынай страховой компания сүрүн малайзия тнк филилалларын хонтуоралара арааһынай фирмалар уонна предприятиелар куоракка метро уонна монорельс баар куала лумпур норуоттар икки ардыларынааҕы аэрапорта сепанга оройуоҥҥа баар куоракка икки университет баар малайя университета уонна технологическай университет араас научнай чинчийэр тэрилтэлэр дьиҥнээх каучук института тропическай эмтээһин института уо д а национальнай мусуой сэбилэниилээх күүстэр мусуойа национальнай хартыына галереята архыып уонна национальнай малайзия библиотеката бааллар спортивнай тутуулар тыһ миэстэлээх стадионнаах спортивнай комплекс букит джалил мердекастадион тыһ миэстэлээх тун разака аатынан хоккейнай стадион тыһ миэстэлээх негара спорт дыбарыаһа тыһ миэстэлээх норуот икки арыларынааҕы автодром сепанг уо д а куала лумпур куоракка араас архитектурнай истиил көстөр неомавританскай истиил моголлар архитектуралара тутуулар сүрүн ансамбыллара урукку главпочтам үрдүкү суут куораттааҕы театр дьиэтэ уонна абдул самад султан дьиэтэ болуоссакка тураллар болуоссаттан чугастыы текстиль национальнай мусуойа уонна джамек мусульманнар таҥараларын дьиэтэ тураллар болуоссаттан соҕуруу диэки хисамуддин султан уулуссатыгар урукку тимир суоллааҕы вокзал уонна малайзия тимир суоллааҕы штаб квартиралара тураллар тутуулар бүтүннүү үйэ бүтүүтүгэр уонна үйэ саҕаланыытыгар үрдэтиллибиттэр исламскай архитектура ордук киэҥник исламскай матыыптар мечеть архитектуратыгар көстөллөр бэдэрээссийэлии территориятын мечетэ национальнай мечеть оройуонугар усада бин заида мечетэ атын кэрэхсэбиллээх сирдэр лаамы байҕал чуумпу океан байҕала океантан камчаатка тумул арыы курил арыылар уонна хоккайдо арыы араарар иэнэ мөл кв км дьириҥэ м тиийэр орто дириҥэ м байҕал арҕаа өттө шельфка сытар шантар арыылардаах бөдөҥ хомолоро шелихов сахалин анива терпения амур өрүс түһэр алтынньыттан бэс ыйыгар диэри байҕал хоту өттө тоҥ соҕуруулуу илиҥҥи өттө тоҥмот балык минтай сельдь лосось түлүөн бултааһына портар магадаан корсаков айаан охотскай байҕал нууччалыы аата охотскай диэн эбээннии окат өрүс диэн тылтан тахсар дьоппуоннар хоккай диэн ааттыыллар этэ ол аата хотугу диэн кэнники атлантик океан хотугу байҕалын итинник ааттыыр буоланнар лаамыны кинилэр охоцуку кай диэн ааттыыр буолбуттара хааһырҕас эмфизаматознай карбункул эмкар ынах сүөһү сэдэхтик бараан уонна тайах сытыытык киирэн ыалдьар сыстыганнаах ыарыылара көбүтээччи анаэробнай ол аата салгына суох эйгэҕэ сайдар хамсыы сылдьар микроб палочка сүөһү организмыгар сайдарыгар бэйэтиттэн сүлүһүннээх веществоны таһаарааччы онтуката ыарытыннарар дьайыыны биэрэр микроб сир кырсыгар уонна ноһуомҥа хастыы эмэ сылга өлбөт уон сылы быһа да хатарыыны тулуйар ыарыыны көбүтэр дьоҕурун сүтэрбэт күн сардаҥата тэһэ көр дөҕүнэ чаас иһинэн өлөр сытыйа сытар өлүктэргэ спора хаҕырбыт микроб алта ыйга диэри туох да буолбат оргутууга микробтар мүнүүтэнэн өлөллөр тоҥорууга кэнсиэрбэлэнэллэр микроб сүрүниээн олохсуйар эйгэтинэн эмкартан өлбүт сүөһү өлүгэ буолар онно көбүтээччи спора буола кубулуйан хаалар олорсир кырсын ууну сүөһү аһылы гын уонна да атын тулалыыр эйгэни тунуйан кэбиһэллэр ынах сүөһү эмкар ыарыыга сааһыгар диэри хаптарар сыстыһыы эмкар микробунан тунуйуллубут аһылыктан ууттан ону тэҥэ сүөһү тириитэ бааһырбыт сиринэн киирэриттэн салҕанан барар ыарыыга суол аһан биэрэр түгэнинэн сүөһү айаҕын иһин уонна куртахтаах оһоҕос устатынан салыҥнаах бүрүөҕэ баас үөскээһинэ буолар эмкар үгэс курдук кураан итии сайыҥҥа үксүн мэччирэҥҥэ көбөн кэлээччи дэҥ курдук ыарыы хотоҥҥо да микробунан тунуйуллубут аһылыктан өрө туруон сөп кистэлэҥ кэмигэр ыарыы хонукка диэри биллибэккэ сылдьар сүөһү температурата үрдүүр дөйүөрэн хаалар аһаабат буолар ыарыы микроба өтөн киирбит сиринэн түргэнник улаатан иһэр искэн үөскүүр ону баттыалаан көрдөххө хааһырҕас тыастаах буолар бастаан утаа искэҥ итии уонна ыарытыннарар кэлин улам сойор уонна ыарыыта биллибэт буолан барар искэни хайа быстахха хараҥатыҥы хардаҥ убаҕас тахсар ыарыы ити көстүүлэрэ сорох ыалдьыбыт сүөһүгэ олох суох буолаллар клиническэй көстүүлэриттэн уонна бактериологическай чинчийииттэн олоҕуран эмкар турбута быһаарыллар маны ситиһэр сыалтан лабораторияҕа сөптөөх иһиккэ суулаан кэлгийэн өлүктүйбүт куҥ этиттэн предметнэй өстүөкүлэҕэ сыбаммытын искэннээх миэстэттэн ойо быһыллыбыт тооромоһу уонна иекэни хайытыыга тахсыбыт убаҕаһы ыытыллар сүөһү өлүгүн аһан көрүү сүбэлэммэт искэнигэр мууһу тутуллар ол кэннэ тулатыгар наах карболовай кислота суурадаһынынан укуолланар уопсай эмтээһин быһыытынан антибиотиктары олохтоммут дозаларынан туһаныллар үрдүк температуралаах уонна клиническэй көстүүлэринэн ыалдьыбыт сүөһүлэри эмтэниллэр атыттары хойуннарыллыбыт эмкары утары гидратокисьалюминиевай формолвакцинанан прививкаланар ыарыы көбүтээччинэн тунуйуллубут мэччирэҥҥэ прививкаламмыт зрэ сүөһүнү мэччитиллэр ону даҕаны вакцинацияны оҥоруохтан икки ый ааспытын кэннэ көҥүллэнэр ыарыыны көбүтээччинэн тунуйуллубут мэччирэҥҥэ тахсыан хонук иннинэ оҥоһуллар сүөһүлэри үс ыйдарыттан саастарыгар диэри хабан вакцинацияланар эмкар турдар эрэ сүөһүнү барытын прививкаланар бу түбэлтэҕэ алта ыйдарын туола иликтэри нэ прививкаламмыт ньирэйдэри иккистээн алта ый буолан баран вакцинацияланар вакцина мл дозанан сүөһү буутугар укуолланар иммунитет хонугунан үөскүүр уонна алта ый устата салҕанан барар сүөһү турар тутууларын дезинфекциялыырга наах активнай хлордаах хлорнай испиэскэ суурадаһынын эбзтэр наах натрий гидроокиһын итиитигэр туттуллар иирии лат диэн сытыытык баас үүт устун киирэн киин ниэрбэ систематын сүһүрдэр ыарыы көбүтээччитэ вирус ол аата көннөрү микроскобунан улаатыннаран да кыайан таба көстүбэт кыракый харамай кырыска үс ый тыыннаах сытар тымныыга кэнсиэрбэлэнэр диэри ититиигэ түргэнник өлөр иирэн ыарыынан сүөһү бары көрүҥэ ону ааһан киһи эмиэ ыалдьар иирэн ыарыы вируһа клиническэй көстүүтэ биллиэн хонук инниттэн сүөһү сыраанын кытта тахсыбытынан барар ыалдьыбыт сүөһү доруобай сүөһүнү ытырыытыттан эбэтэр сыраанынан биһиититтэн ыарыыны сыһыарар ордук ыт куоска адьырҕа кыыллар саһыл эҥин киһиэхэ түһүүлэрэ ытырыылара кутталлаах иирэн ыарыыга кистэлэҥ кэмэ нэдиэлэттэн хас да ыйга диэри тиийэр ыарыы хас да клиническэй көстүүлээх бууйунай көрүҥэр ыт аҥаарыйан хаалар аһыттан сороҕор ууттан эмиэ аккаастанар аппетита кубулуйар ол бу түбэһиэх сэби ыйыстар үрэригэр куолаһа кыыкынаан иһиллэр хараҕа ыйаастыгас одьо дьодьо буолар хонон баран дьиҥнээх ииригириитэ кэлэр ыттар саҥата суох саба түһэллэр уонна ытыраллар сыаптарын быһан дьиэттэн куоталлар кинилэр аллараа сыҥаахтара босхо түһэр төбөлөрө кутуруктара аллараа санньыйар сырааннара саккырыы сылдьар буолаллар ыарыы үгэнэ баралыыһынан сүөһү өлүүтүнэн түмүктэнэр иирэн ыарыы түлээгирии уонна паралитик көрүҥнэригэр сүөһү сирэйин былчыҥнара уонна ниэрбэлэрэ баралыыстыыллар хараҕа одьо дьодьо буолар аллараа сыҥааҕа баралыыстыыр сыраана сүүрэ сылдьар ыт үрбэт саҥа тахсыбат гына куолаһын сүтзрэр хо нугунан уопсай баралыыс охсор уонна өлөр сүөһү атын көрүҥнэригэр иирэн ыалдьыы эмиэ итинник ол эрээри саба түһүү өттүнэн биир тэҥэ суох буолааччы өлүгү арыйыы бобуллар диагноһы клиническэй көстүүтүнэн уонна бактериологическай чинчийии түмүктэригэр олоҕуран туруоруллар ол иһин лабораторияҕа бары сэрэнэр дьаһалы тутуһан туран сибиэһэй өлүгү эбэтэр кини төбөтүн аҥардас төбө мэйиитин сибиэһэйдии эбэтэр наах глицериҥҥэ уган ыытыахха сөп мэйиини анал ыпсарыылаах бүөлээх өстүөкүлэ бааҥка иһигэр уган баран парафинынан толоруллуох таах патологическай чинчийиигэ анаан тыыннаах испииргэ эбэтэр испиир ацетоҥҥа тэҥ өлүүлэринэн уган кэнсиэрбэлэнэр анаалиска боруобаны ыларга ачыкы кэтэн айаҕы уонна муруну маарыланы алта хос тутан тууна баайан илиилэргэ икки хос эрэһиинэ биристээнкини кэтэн халааттаах баартыктаах нарукавниктаах илиигэ тоҥолох үөһээ өттүгэр диэри кэтиллэр сизх хаата тус бэйэ гигиенатын кытаанахтык тутуһуллар иирэн ыарыыны эмп кыайбат онон ыалдьыбыт сүөһүнү өлөрүллэр өлүктэрин уматыллар ыарыылаах сүөһү көстүбүт үөрүгэр баар сүөһүлэргэ хонтуруол олохтонор ону тэҥэ ытырыллыбыттары эмиэ кэтээн көрүллзр ити сүөһүлэри сууккаҕа үстэн итэҕэһэ суох ветеринарнай көрүүгэ туруоран ыарыыны төһө кыалларынан эрдэтинэ диагностыыр сыал турар өскөтүн ытырыллыбыт эбэтэр иирэн ыарыыга уорбаламмыт сүөһүлэри кэтээн көрүүгэ ыарыы клиническэй көстүүтэ суох да буоллаҕына прививкаламмытыттан тутулуга суох хаһаайыстыба иһигэр эккэ өлөрүөххэ сөп этин аһылыкка туһаныллар иирэн ыалдьар сүөһүлээх пууҥҥа клиническэй көстүүнэн доруобай сүөһүлэр үүттэрин пастеризациялаан эрэ баран кыр мүнүүтэ устата эбэтэр мүнүүтэ оргутан баран дьон уонна сүөһү иһэригэр көҥүллэнэр иирэн ыалдьыы өрө туруутун утары сэрэтэр сыалтан кутталлаах уонна доруобайа суох пууннарга ыты сылгыны ынах сүөһүнү табаны кураанах антиробическай фенолвакцинанан прививка оҥоһуллар ыалдьыыга уорбаланар сүөһүгэ вакцинация оҥорор бобуллар иирэн ыалдьыыны сэрэтии дьаһалынан босхо дьэллигирэ сылдьар ыттары уонна адьырҕа кыыллары өлөрүү буолар дьиэлээх ыттары сыл ахсын регистрацияланар прививка оҥоһуллар сыапка баайан туруоруллар иирэн ыалдьыы биллээтин кытта тутатына доруобуйа харыстабылын органнарыгар биллэрэ охсуллар кинилэр дьону иирэн ыалдьыыттан араҥаччылыырга дьаһал ылаллар иирэн ыалдьыбыт сүөһү көһүннэҕин ахсын дезинфекция оҥоһуллар ыарыылаах сүөһү турбут миэстэтин формальдегид наах суурадаһынынан аһыы натр наах суурадаһынынан наах активнай хлордаах испиэскэ суурадаһынынан икки төгүллээн биир чаас арыттаах дезинфекцияланар килиэккэлэри онтон да атын мас уонна тимир оҥоһуктары иһэрдэр лаампа төлөнүнэн кэриэрдэн дезинфекцияланар кэтэр таҥаһы оргутан баран сууйуллар эбэтэр өтүүгүнэн сиэтиллэр сотуун өлүү сибиир бааа диэн сытыы сыстыганнаах ыарыылартан ордук кутталлаахтара тыа хаһаайыстыбатын сүөһүлэрин барыларын хабар көбүтээччинэн киһи хараҕар көстүбэт микроб бу бацилланы роберт кох арыйбыта сүөһү организмыгар капсуланы бүрүөлээх микроб үөскэтэр онтон тас эйгэҕэ диэри салгыҥҥа спора буола кубулуйар дьоҕурдаах спора буолбут бодотунан тыыннаах хаалан буорга ноһуомҥа сүөһү турбут тутууларыгар бэйэтин ыарыыны көбүтэр дьоҕурун сүтэрбэккэ збэтэр онтон да уһун сылларга сытыан сөп споралар итиигэ эрэ аҕыйах мүнүүтэнэн өлөллөр намыһах температура тымныы микробу кэнсиэрбэлээн эрэ кэбиһэр өлөр бөт сибиир бааыттан көтөртөн ураты сүөһү кыыл барыта уонна дьон эмиэ ыалдьаллар ыарыылаах сүөһү өлүк уонна онтон сүлүллүбүт тирии хаан сүөһүттэн ылыллыбыт бородууксуйа ону тэҥэ ыарыы микробтарынан тунуйбут мэччирэҥ уу дороххой уонна да атын сүөһү аһылыга ноһуом сүөһү өлүгүн көмөр сир тириини таҥастыыр тэрилтэлэр бөхтөрө сыыстара сүөһү уҥуоҕа муоһа түүтэ онтон да атына бука бары бацилла олохсуйар эйгэтинэн буолаллар сүөһү бациллалаах аһылыгы сиэтэҕинэ араас эттиктэртэн тириитэ баастаах сиринэн уонна хааны уулуур бырдахтар кумаар күлүмэн эҥин тириини дьөлөн супту оборууларыгар сыстар кистэлэҥ кэрдиис кэмэ инкубационнай кэмэ ол эбэтэр бацилла сүөһү организмыгар киириэҕиттэн клиническэйдик көстөр биллэр гына ыарытыннарыар диэ ри хонук сороҕор хонукка диэри салҕанан ба рыан сөп ыарыы хаамыыта чаҕылҕанныы охсуу сытыы сытыыны аннынан уонна чуолкайа суох атипично көрүҥнэринэн сайдан иһээччи сүөһү этэ итийэр бэйэтэ далбааран дөйөн хаалбыт буолар утатар аһаабат бэлэһин эргин искэннэнэр салыҥнаах бүрүөлэрэ кытараллар эбэтэр көҕөрүмтүйэллэр куртахтаах оһоҕос өһөҕүрэ сүһүрбүт буолар итини таһынан сылгыга оһоҕоһо тэһитэ кэйэр ынах сүөһүгэ иһэ үллэр чооскуга эмискэ бэлэһин эргин тылыгар уонна таҥалайыгар искэн өрө көбөн тахсар ыттарга ыт оҕолоругар куртахтаах оһоҕос өһөҕүрэ сүһүрүүтэ этэ муҥутуурдук итийиитэ бэлиэтэнээччи сүөһү былчыҥнарыгар искэннэр логлоруһан тахсаллар олор бастаан кытаанах сүөһүгэ ыарыылаах уонна итии онтон кэлин тиэстэ курдук тымныы уонна ыарыыта биллибэт буолан хаалаллар ыарыы соччо сэдэҕэ суох түбэлтэлэргэ аалларан уһуннук уонна клиническэй көстүүтэ суох салҕанан барааччы оччотугар өлбүтүн кэннэ былчархайдара хараара өһөҕүрэ сүһүрбүттэринэн сотуун ыарыытын бы һаараллар ыарыы көстүбүт сирин уруккуттан сотууҥҥа доруобайын эбэтэр доруобайа суоҕун сыл хайа кэмин ыарыы тарҕаныытын уонна сүөһү атын көрүҥнэригэр клиническзй көстүүлэрин болҕомтоҕо ылан туран диагностанар сотууҥҥа уорбаланар сүөһү өлүгүн аһан көрөр бобуллар өлүк улаханнык үллүбүт хайаҕастарыттан хааннаах убаҕас тэстэ сытар хаана хара эбэтэр хараҥатыйа өһөҕүрбүт өҥнөөх буолар тириитин аннынааҕы субата чэлкэҕирэр өлүк аанньа көһүйбэт үксүгэр таала муҥутуурдук улаатар ис органнара уонна кинилэр бүрүөлэрэ хаан туруулаах буолаллар диагноһы быһыллан ылыллыбыт кулгаах хаанын предметнэй өстүөкүлэҕэ сыбаммытын микроскобунан көрөн бигэргэтиллэр маны оҥорорго сүөһү өлүгүн сир диэки сытар кулгааҕын кэккэлэччи икки сиринэн баайан баран ити икки ардылары нан туура быһаат быһыллыбыт сирдэрин кытарбыт тимиринэн сиэтэн кэбиһиллэр кулгааҕы бары сэрэх дьаһаллары тутуһан туран наарыһынай киһинэн ветеринарнай лабораторияҕа ыытыллар өскөтүн өлүк сытыйан хаалбыт буоллаҕына чинчийиигэ тирии лоскуйдарын син биир кулгаах курдук наах карбол оксидка суурадаһыныгар илитиллибит маарылаҕа суулаан ону пергамен кумааҕыга кичэйэн суулаан баран ыытыллар мантан анараа дьаһаллары лаборатория түмүктзэһинйгэр олоҕуран ыытыллар сылгыга ынах сүөһүгэ табаҕа сибиир бааын утары сыворотка тирии анныгар уонна былчыҥҥа мл кээмэйинэн укуол бэриллэр итиччэ эми хас да төгүл бытарытан бэриллэр өскөтүн итинтэн туһаламматаҕына чаас буолан баран хоһулаан эмтэниллэр бу хоһулуох аҕай иннинэ сүөһү эмп күүһүгэр шоктаан өлбөтүн туһугар мл дозанан сыворотка бэриллэр ол кэнниттэн чаас аҥара буолаат итинтэл орду бутун барытын укуолунан бэриллэр пенициллини уопсайынан туттуллар дозаларынан хатарар дезинфекциялыыр уонна сүрэххэ көмөлөөх эмтэри туһаныллар искэннэри тулалыы аах карбол оксид ууга суурадаһынынан мл кээмэйинэн укуоллары бэриллэр искэни хайытар сатаммат ыалдьыбыт сүөһүлэри араарыллар уонна эмтэниллэр өлүктэри аһан көрбөккө эрэ тириилэри уматыллар өлүк сыппыт сирин уотунан кэрээн ол кэнниттэн хлор испиэскэ наах суурадаһыныиан актив хлордаахтан эбэтэр наах аһыы натрий итии суурадыһынынан бацилланы өлөрүллэр ити кэнниттэн сир кырсын эргитиллэр уонна хоһулаан дезинфекцияланар тиһэҕэр сир кырсын кураанах хлор испиэскэ чааһын буор үс чааһыгар холоон булкуйан кэбиһиллэр ыарыыны көбүтээччинэн тунуйуллубут сүөһү турар тутуута турбут миэстэтэ итии наах серно карболовай булкааһык эбэтэр аһыы натрий суурадаһынынан формальдегид наах суурадаһынынан хлор испиэскэ тан итэҕэһэ суох актив хлордаах суурадаһынынан дезинфекцияланыллар дезинфекцияны үстэ төхтөрүйэн биирдии чааһынан арыттаан оҥоһуллар сүөһү хотоннорун тутууларын тиэргэнин дезинфекциялыах иннинэ дезинфекция эминэн сиигирдиллэр ити эрэ кэнниттэн ыраастаныллар сүөһү аһылыгын тобоҕун ноһуомун уонна тэлгэх буолбут матырыйаалын хомуйуллар уонна уматыллар дезинфекцияны карантин уһуллуон хонук иннинэ оҥоһуллар доруобайга саарбаҕаланар үөр сүөһүнү кыраадыстарын мээрэйдэнэр нормальнай температуралаах сүөһүлэргэ мл дозанан ынах сүөһү сылгы уонна таба сибиир бааы утары сыворотканан укуолланар чооску мл дозанан ону кэлин сти эбэтэр гнки кураанах вакциналарынан тирии анныгар вакцинациялааһынынан доҕуһуолланар саҥа төрүөҕү үс ыйыгар диэри прививкалыыр көҥүллэммэт сти вакцинанан эмтиир кыһалҕаттан эбэтэр сэрэтэр сыалтан биир төгүллээн маннык дозанан туттуллар үстэн алта ыйыгар диэри саастаах ынах сүөүгэ сылгыга табаҕа мл чооскуга мл алтаттан ыйдаахтарга эмиэ ити кэрискэнэн мл мл мл уонна мл биир саастарыттан үөһэ саастаахтарга эмиэ ити бэрээдэгинэн мл мл уонна мл дозаларынан укуолланар ынах сүөһүгэ сылгыга уонна табаҕа вакцинаны моойдорун үс гыммыттан ортотугар тирии анныгар тыһы чооскуга хаппар куҥар атыыр сибиинньэлэргэ илин атаҕын ис өттүгэр вакцинанан прививка оҥоһуллар вакцинацияттан сүөһү сүһүрэн ыалдьыан сөп балары үөртэн арааран баран үөһэ ыйыллыбытын курдук эмтэниллэр прививкаламмыт сүөһүнү эккэ өлөрүү вакцинанан укуолламмытын кэннэ икки нэдиэлэ аастаҕына эрэ көҥүллэнэр вакцинацияттан ыалдьыбыт сүөһүлэр үүттэрин хаһан үтүөрүөхтэригэр диэри оргутан баран иһэргэ көҥүллэнэр мантан атын сүөһүлэр үүттэрин сти уонна гнки вакцинанан прививкаламмыттарын кэннэ туох да хаарчаҕа суох аһылыкка туттуллар сибиир бааынан ыалдьа турар эбэтэр ыарыыга уорбаланар сүөһүлэр үүттэрин дьон аһылыгар бэриллибэт үүтү суох гыныллар карантиннаммыт пууҥҥа турар итилэртэн ураты сүөһүлэр үүттэрин аһылыкка оргутан эрэ баран туһаныллар вакцинация кэнниттэн хонон баран сүөһү организмыгар иммунитет үөскүүр сотууҥҥа ылларбат гына организм утарсар дьоҕурданар уонна онтуката биир сыл устата салҕанан барар онтон сыворотканан укуоллааһынтан иммунитет эрэ хонукка тиийэр маннык принцибинэн гнки кураанах вакцината туттуллар карантины тиһэх сүөһү өлбүтүн эбэтэр эмтэнэн үтүөрбүтүн кэннэ вакцинацияттан ыалдьыыны болҕомтоҕо ылан туран хонук ааспытын кэнниттэн уһулуллар карантины устуох иннинэ түмүктээн кичэйэн дезинфекцияланар хабарҕаһыт күөмэйдьит ыарыы сылгы сыстыганнаах ыарыыта таныыларын иһин салыҥнаах бүрүөлэрэ уонна сыҥаахтарын аннынааҕы былчархайдара сүһүрүүлэринэн доҕуһуолланан барар хабарҕаһыт ыарыыны стрептококк диэн микроб көбүтэр ити микроб тас эйгэҕэ тулуйумтуо хаппыт ириҥэҕэ ый окко соломоҕо хонукка ууга мууска хонукка тыыннаах сылдьар хабарҕаһыт ыарыынан үксүн ыччат сылгы убаһалары ийэлэриттэн араарар кэмҥэ ыалдьааччылар ыарыыны көбүтээччи муҥутаан олохсуйар эйгэтинэн ыарыылаах сылгы бэйэтэ буолар ыарыылаах сылгы сөтөллөрүгэр тыбыырарыгар былчархайдарын ириҥэлээх искэннэриттэн ону тэҥэ таныыларыттан микробу таһааран ыһаллар сылгы ити ыарыыга айаҕынан эбэтэр салгын хоту сутуллар ыарыы сылгы ыран дьүдьэйэн мөлтөөн бардаҕына өрө көбөн кэлээччи ыарыы кистэлэҥ кэмэ күнтэн хонукка диэри тиийэр ыарыы сытыытык сороҕор сытыыны аннынан уонна аалларан уһаан барар хабарҕаһыт ыарыы дьиҥнээх бэйэтин дьаалатынан барыытыгар сылгы температурата диэри үрдүүр аанньа аһаабат хараҕын өҥүргэстэрэ кытарар муннун иһинээҕи салыҥнаах бүрүөтэ сүһүрэн барар итиэннэ ириҥэлээх сыыҥ сыраан сынньылыйар сылгы сыҥааҕын аннынааҕы былчархайдара улааталлар кытааталлар итийэллэр онон сылгы ыарыыланар онтон кэлин итилэр оннуларыгар түргэнник улаатан иһэр искэн үөскүүр онтуката тиһэҕэр тиийэн тэстэр сиппит астыйбыт искэн тэһиннэҕинэ сылгы үтүөрбүтүнэн барар ыарыы уустугуран бардаҕына сылгы ис органнара сүһүөхтэрэ мэйиитэ сүһүрэн бараллар ыалдьан өлбүт сылгыны эттээн аһан көрүүгэ ыарыы буулаабыт былчархайдарыгар ириҥэлээх көрдүгэннэри көрүллэр мурун ис өртүн салыҥнаах бүрүөтэ уонна тыҥа сүһүрбүттэрэ көстөллөр хабарҕаһыт ыарыы клиническэй көстүүтүнэн эпизоотологическай чахчыларынан үксүгэр ыччат сылгы ыалдьарынан уонна лаборатория анаалыһынан сылыктаан диагноз туруоруллар ыарыы диагноһын билээри лабораторияҕа тэстэ илик искэн иһинээҕитин ылан ыытыллар сылгы искэнин тэһиллэр уонна аһаҕас бааһы эмтиир курдук эмтэниллэр былчыҥар антибиотиктары пенициллини бициллин онтон да атыттары укуоллаан бэриллэр оттон сульфаниламид норсульфазол сульфадимезин эҥин курдук эмтэри сууккаҕа г иһэрдиллэр сылгы тириитин анныгар ветбаклабораторияҕа оҥоһуллубут антивируһу мл дозанан укуолланар ыарыы уустугурдаҕына тымырга мл наах испиир мл наах глюкоза г норсульфазол мл люголь уонна мл наах хлористай натрий суурадаһыннарын холботолоон бэриллэр хаһаайыстыбаҕа аан бастаан биирдиилээн сылгы хабарҕаһыт ыарыынан ыалдьар түбэлтэтигэр туох баар сылгыны барытын көрүллэр уонна температураларын мээрзйдэнэр ыалдьыбыт уонна ыалдьыбыкка уорбаланар сылгылары араарыллар итиэннэ эмтэниллэр сылгы аһылыгын уонна көрүүтүн харайыытын тупсарыллар сылгы турар тутууларын сарайдарын хаһааларын ыраастаныллар уонна хлорнай испизскэнзн активнай хлордаах наах креолин эмульсиятынан наах аһыы натрий итии суурадаһыннарынан дезинфекцияланар ыарыыны сэрэтэр сыалтан сылгылары аһатыы көрүү харайыы усулуобуйатын тупсарыллар ордук кичэйэн саҥа төрөөбүт убаһаларга ийэлэриттэн араарыллыбыттарын уонна ол кэннинээҕи кэрдиис кэмнэргэ кыһамньыны ууруллар маннык бириэмэҕэ сылгыны күөх намчы отунан араскыламмыт бурдук туораҕынан минеральнай веществоларынан эбии аһатыллыахтаах таба бүгүлэҕэ таба тириитин анныгар уонна муннун иһигэр үөскүүр бүгүлэхтэр биистэрин уустара бүгүлэх бэс ыйын бүтүүтүгэр эбэтэр от ыйын маҥнайгы күнүттэн саҕалаан былыта ардаҕа суох куйаас күҥҥэ табаҕа саба түһэр сайыҥҥы өртүгэр бүгүлэх элбэҕэр таба аанньа мэччийбэт сынньаммат ол түмүгэр ырар таба бүгүлэхтэн куотан сүүрэр буолан атахтарын үгүстүк бааһырдар онтон сибээстээн үргүлдьү атахсыт некробактериоз ыарыыга ылларар кыһынын тирии анныгар сайдар личинкалар куйукта дьөлүтэ тахсыбыт сирдэринэн хайаҕастар үөскүүллэр тойон ыҥырыаҕа маарынныыр түөһэ уонна көхсө араҕастыҥы уонна бороҥнуҥу саһархай түүлээх улахан сахсырҕа табаҕа түһээччи тыһы бүгүлэх буолар кини үксүгэр эккирэтэ сылдьан таба көхсүгэр самыытыгар арҕаһыгар сымыыттыыр биир тыһы сахсырҕа сайынын саҥа үүнэн эрэр таба түүтүгэр сымыыты түһэриэн сөп таба түүтүгэр сыстыбыт сымыыттан хонон баран үрүҥ личинкалар куйукта тахсан түү устун сыыллан тириини курдаран тирии анньшааҕы уонна былчыҥнар быыстарынааҕы субаҕа киирэллэр тирии өҥөр ый буолан баран киирэллэр уонна тириини дьөлө хайаҕас тыыллар холобур саха сирин усулуобуйатыгар ыччат таба тириитин бүгүлэх балаҕан ыйын бүтүүтүгэр оттон улахан таба тириитин алтынньы ый ортотуттан тэһэллэр ол курдук тохсунньуга олунньуга диэри личинкалар таба көхсүгэр сыыйа мустан иһэллэр биир таба көхсүгэр биир тыһыынчаҕа тиийэ ахсааннаах личинка үөскүөн сөп сиппит личинка саас ыам ыйын бүтүүтүгэр бэс ыйын маҥнайгы аҥарыгар сиргэ түһэн см дириҥҥэ сир кырсыгар батары киирэр сир кырсыгар киирэн личинка тас хаҕа кытаатар ол иһигэр куколка үөскүүр личинка куколкаҕа кубулуйуута хонуктаҥ уонча суукка ҕа диэри уһуон сөп куколка кууран эрэр торфалаах лабыкталаах сиргэ үчүгэйдик сайдар инчэҕэй бадарааннаах сиргэ бытааннык улаатар кумахтаах эбэтэр кытаанах таастаах сиргэ куколка үксүгэр кууран өлөн хаала р куколка хонук устата сиргэ сытан улахан бүгүлэххэ кубулуйар бүгүлэх иккис көрүҥүнэн мурун иһигэр үөскүүр бүгүлэх буолар ити бүгүлэх хара өҥнөөх мм усталаах мм туоралаах улахан сахсырҕа кини уратыта диэн үөскэтэр тыыннаах личинкаларын таба муннун иһигэр ыһар мурун биир тыһы бүгүлэҕэ тыыннаах личинканы төрөтөр кыһын тымныы бириэмэҕэ личинкалар мурун салыҥнаах бүрүөтүгэр бүгэи сытааччылар саас салгын сылыйдаҕына таба бэлэһин төрдүгэр көһөллөр сиппит үһүс стадияҕа сылдьар личинкалар саас хаар ууллуута ыам ыйын бүтүүтүгэр бэс ыйын маҥнайгы аҥарыгар сиргэ түһэн куколкаҕа онтон улахан көтө сыл дьар бүгүлэххэ кубулуйаллар бүгүлэҕи утары охсуһуу хас даҕаны көрүҥнээх маҥнайгытынан уопсай сэрэтэр дьаһаллар буолаллар сайыҥҥы ыйдарга метеооводканы учуокка ылыллыахтаах салгын температурата туман самыыр тыал түһүүтэ куйаас күннэр хаһан буолуохтаахтара эҥин куйаас эбэтэр сөрүүн сайын буоларын эрдэттэн билэн билгэлээн таба ыстаадаларын маршруттарын сыл аайы уларытан оҥоһуллуохтаах эрдэ куйаас күннэр турар түбэлтэлэригэр зрдэттан сөрүүн сири муора кытылын эбэтзр таас хайа чыыстайдарын булар көдьүүстээх буолааччы оттон сөрүүн сайын куйаас хойутаан түһэр түбэлтэтигар ыстаада маршрута бытааран биэриэхтээх итини учуоттаабатахха табалар атахсытынан ыалдьаллара уонна атын даҕаны ыарыыга ыллараллара үгүс буолааччы иккиһинэн табаны химическэй эминэн эмтээһин буолар сайын бүгүлэх уонна атын үөн көйүүр табаларга саба түһэр кэмнэригэр ыстааданы химическэй препараттар ууга суурадаһыннарынан ыстарар улахан туһаяаах буолааччы онуоха аналлаах араас ыстарар аппараттар уонна змтэр элбэхтэр ыстарар аппараттар север уонна кыра габариттаах мотуорга оҥоһуллубут механическай олень диэн аппарат биһиги сахабыт сирин усулуобуйатыгар табыгастаахтар эмтэртэн илдьэ сылдьарга табыгастааҕынан уонна көтө сылдьар үөнү көйүүрү суһаллык өлөрөрүнэн ддвф уонна солохт оох хлорофос ууга суурадаһына ордуктара биллэр онтон кумаары уонна күлүмэни үргүтэринэн оксамат диэн препарат ордук көдьүүстээх ддвф уонна солохтоох хлорофос наах итиэннэ оксамат наах концентрациялара туттуллар ддвф препараты оп диэн эмульгаторы кытта тэҥ кээмэйдэригэр бииргэ туттуох иннинэ холбууллар ол кэнниттэн ууга суурайаллар тыһыынча табалаах ыстаадаҕа л эмп уу суурадаһына сөп буолар сайын устатыгар биир таба ыстаадатын төгүл ыстарыахха сөп кэлин сылларга таба куйуктатын эрдэтээҥи эмтээһиҥҥэ ол аата бугүлэх личинкаларын куйукталарын таба организмыгар көһө миграциялыы сырыттахтарына өлөрөр ньымалар уонна препараттар элбэхтик үөрэтиллэн туттуллар буоллулар бэрэбиэркэлэммит препараттартан варбекс тигувон байтекс фентион этацид диэн препараттар маҥнайгы стадиялаах личинкалары бырыһыанын өлөрөллөр эмтээһин кэнниттэн сорох түбэлтэҕэ таба сүһүрүөн сөп ыалдьыбыт таба иһэ үллэр сыраана тохтор сытыганныыр сыҥааҕын анна иһэр оннук түбэлтэҕэ табаны атропинынан укуоллаан мл кг ыйааһыҥҥа эмтииллэр модьуун сүрүннээн ынах сүөһү сылгы уонна сэдэхтик куоска ыт оннооҕор сэдэхтик сүөһү атын көрүҥнэрэ ыалдьаллар ордук кэбэҕэстик ыччат сүөһү ыалдьааччы ынах сүөһүгэ ыарыыны көбүтээччинэн трихофитон кыра кыылларга кутуйах күтэр кролик куоска сылгыга микроспорум диэн ааттанар түүнүк тэллэйин грибок бииһин уустара буолаллар тас эйгэҕэ түүнүк тэллэйэ сүрдээх тулуйумтуо модьууннаах сүөһү тириититтэн хоҥнон түспүт хоҕоһотугар сылга диэри сир кырсыгар уонна ноһуомҥа ыйтан ордук ууга хонукка диэри өлбөккө сытар вазелиҥҥа мас арыытыгар хонукка диэри тулуйар оргутууга өлөр тымныыга кэнсиэрбэлэнэр модьуунунан ыалдьыбыт сүөһүлэр кининэн сутуллубут сүөһү турар тутуулара тэлгэх от көлүнэр сэп уонна сүөһүнү көрөргө аһатарга туттуллар тэзбирин ба рыта модьуун көбүтээччитин олохсуйар эйгэтэ доруобай сүөһү ыарыылааҕы кытта бииргэ тутуллуутуттан ону таһынан тас эйгэ араас эттиктэриттэн сыстыһар модьууннаах сүөһүттэн ыарыы дьоҥҥо эмиэ сыстыан сөп кистэлэҥ кэмэ ортотунан ча хонук ынах сүөһүгэ сүрүннээн төбөтүн моонньун кутуругун төрдүн тириитэ ыччат сүөһүгэ төбөтүгэр араас кээмэйдээх тимэх кур дук асбеска маарынныыр хохтуйуулара көстөөччү сибиинньэ көхсүн түөһүн буутун уонна арҕаһын ти риитэ оттоҥ ыт төбөтүн моонньун уонна атахтарын тириилэрэ хохтуйаллар куоска модьууна син эмиэ ыт киэнин курдук ол гы нан баран киһиэхэ сыстар сүрдээх кутталлаах буолааччы ыарыы диагноһын микроскобунан хохтуйбут миэстэ лэриттэн ылыллыбыт түүлэри көрөн быһаарыынан бигэргэтиллэр маныаха чзгиэн миэстэ ыарыылааҕы кытта быысаһар сириттэн пинцетинэн искэх сыпсы түүтүн үргээн ылан хоҕун хоҥнорон ылан мүнүүтэ уста та наах аһыы солоххо уган сымнатан микроскоп кыра улаатыннарыытыгар көрүллэр наада буоллаҕына итинник матырыйаалы сөптөөх иһиккэ уган суулаан лабораторияҕа ыытыллар сүөһүнү аналлаах миэстэҕэ эмтэниллэр эмтээһиҥ ҥэ алтан хоппуруоһун наах нашатырнай испииргэ суурадаһынын наах салициловай кислота суурада һынын наах дьуот суурадаһынын кы раадыска диэри ититиллйбит хатыҥ дьүөкэтин туһаныллар эмтээн бүтзэт туох хаалбыт хохтуйууну түүнү баата мөчөхтөрүн эҥини хомуйуллар уонна уматыллар оттон сүөһүнү эмтээбит сири дезинфекцияланар эбэтэр иһэрдэр лаампа уотунан кэриэрдиллэр эмтээһиҥҥэ модьууну утары лтф диэн вакцина маннык бэрээдэгинэн уонна дозаларынан туттуллар ньирэйдэргэ ыйдарыгар диэри мл ньирэйдэргэ тэн ыйдарыгар диэри мл аҕыс ыйыттан өрө саастаах сүөһүлэргэ мл бу препараты хонук арыттаан икки төгүл былчыҥар укуолланар сүөһү модьууҥҥа наһаа буорайбыт буоллаҕына иккис укуол кэнниттэн хонон баран үсүһүн урукку өлүүнэн укуолланар сэрэтии дьаһал быһыытынан лтф вакцинаны тиһэх укуол кэнниттэн биир ый буолан баран сүөһүгэ сыл устата дьайар иммунитет үөскүүр укуол анньыллыбыт сиригэр хонон баран см диаметрдаах хохтуйуу хаҕырыы үөскүүр маны тыытар эмтиир сатаммат эмтэммит сүөһүлэри кичэйэн түүлэрин өҥнөрүн кэтээн көрүллэр онуоха модьуунунан ыалдьан барбыттары эбэтзр саарбаҕаланааччылары арааран туспа сиргэ тутан туран эмтэниллэр куосканы маннык түбэлтэҕэ өлөрөн уматыллар доруобайа суох пуунтан сүөһүнү таска таһаарыы бобуллар дезинфекцияҕа серно карболовай булкааһык итии суурадаһынын туттуллар ону биир чаас арыттаан иккитэ дезинфекцияланар тээбириннэргэ кутуллар сүөһү тириитин ыраастыыр суокканы кырыатыыры иһэхтиири буутайы эҥини итии формалин кыраһыыннаах эмульсиятыгар мүнүүтэ устата уган дезинфекцияланар онно тирии оҥоһуктары угар сатаммат баартыгы халааты бириһиэни биэдэрэни мүнүүтэ устатыгар оргутуллар маны таһынан түүнүк тэллэйинэн сутуллубут тас эйгэ эттиктэрэ уонна маллара дезинфекцияланыахтарын иннинэ кичэйэн ыраастаныллар хоһулаан дезинфекцияны декадаҕа биирдэ ыытыллар ноһуому бэйэтин күҥкүтүү ньыматынан дезинфекцияланар силээннээх силээннээх үрэҕин үөһээ тардыытыгар тайаан сытар нэһилиэк усуйаана улууһа оройуон кииниттэн депутатскай бөһүөлэгиттэн км ыраах сытар киинэ сайылык бөһүөлэгэ силээннээх үрэх үрдүгэр турар нэһилиэнньэтэ кэриҥэ киһи сыл омугунан үксэ сахалар уонна эбээннэр оскуола оҕо саада почта дэс квартальнай котельнай бааллар урукку курдук оҥорон таһаарар тыа хаһаайыстыбатын производствата суох нэһилиэк сиригэр дьиэ табатын ыстаадата баар чэ сылгы чэ ынах сүөһү аҕыйах сибиинньэ баар бу нэһилиэк холугар кыра дьон аһара бара сатаан балыктыы сатыыр ол иһин сайын өттүгэр хорҕолдьун хостооһунугар ыччат үлэлиир баһылык горохов василий алексеевич саха республикатын норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ нэһилиэк киэн туттар дьоно аммосова матрена ивановна соц үлэ геройа кыыл иитээччи слепцов михаил спиридонович уордьаннаах табаһыт уо д а күндэйэ нууччалыы аата кюндяя урукку аата чакыр сунтаар улууһун нэһилиэгэ улуус кииниттэн сунтаартан бүлүү өрүс нөҥүө км ыраах сытар аттынан мирнэй дьокуускай бүлүү федеральнай суола ааһар км сүрүннээн түбэттэн күндэйэ арыы элгээн харыйалаах турар билигин дьон үксэ күндэйэҕэ бэйэтигэр олорор орто оскуола оҕо саада культура дьиэтэ балыыһа почта аҕыйах тыа хаһаайыстыбатынан дьарыктанар чааһынай тэрилтэлэр атыы эргиэн тэрилтэлэрэ бааллар нэһилиэнньэтэ киһи с туругунан омугунан бары сахалар былыргы аата кокуора сыллаахха хоро нэһилиэгиттэн арахсан туспа кокуора нэһилиэгэ буолбута кы кинээс андрей петрович кокорин каакас кини с чааһынай дьиэтин сиэртибэлээн кылаастаах училищены астарбыта онно уонтан тахса оҕо үөрэммитэ бастакы учуутал монастырев матвей васильевич диэн нуучча дуогабарынан үлэлээбит кини кэнниттэн попов иван петрович баанча диэн олохтоох нуучча учууталлаабыт с үп суох буолан оскуола сабыллыбыт бу үөрэммит оҕолортон кокорин трофимов кирилл алексеевич оройуоҥҥа республикаҕа биллэр салайааччы михайлов михаил прокопьевич өлүөхүмэҕэ милииссийэ начальнига буолбуттара кокуора аҕатын ууһа туулуурга олохтооҕо андарҕалар улахан көрдүгэҥҥэ олохсуйбуттара толботтор хомустаахха лаҥкырдар эбэҕэ хаймааттар бакамдаҕа ньырба маарга маппардар тиргэлииргэ килимээнтиктэр туулуур сыһыытыгар чырахалар мыссыыкаҕа күөгэлдьиттэр буор дьиэҕэ чааччахааннар көрдүгэҥҥэ баачалар ураҕастаахха боппуоктар көрдүгэҥҥэ олорбуттара аттаах тумул элгээн түбэтиттэн сэриигэ барбыт буойуннарга тыыл бэтэрээннэригэр сэрии сылын оҕолоругар аналлаах өйдөбүнньүк мэҥэ бэлиэтэ турар сирэ туулур харыйалаах таҥара чочуобуната маҥнайгы оскуола кокуора нэһилиэгин быраабата турбут сирдэрэ харыйалаах буойуттарыгар аналлаах өйдөбүнньүк атамай нэһилиэгэ горнай улууһун нэһилиэгэ киинэ бэс күөл бэрдьигэстээхтэн км ыраах хоту диэкки сытар нэһилиэнньэтин ахсаана киһи сыл улуус киинин кытары мэлдьи сырыылаах суол атамай нэһилиэгэр улуу сыһыы диэн сиргэ бастакы таҥара дьиэтэ сыллаахха тутуллубут тутууга уонна атамай салбаҥ нэһилиэктэрин дьоно үлэлээбиттэр үбү аргунов никифор данилович диэн нам киһитэ биэрбит с умайбыт онтон аргунов хат туттарбыт манна киниэхэ улахан көмөнү харитонов данил иванович биитинээн федордуун оҥорбуттар колокуолунатын үрдүгэ м эбит куолакаллааҕа онтон улаханнара кг ыйааһыннаах эбит бу таҥара дьиэтигэр с тохсунньу күнүгэр биир кылаастаах приход оскуолата арыллыбыт нэһилиэк улуус хотугулуу арҕаа өттүгэр сытар хоту өттүттэн кэбээйи улууһун кытта кирбиилэһэр нэһилиэк сиригэр дьахтар күөлэ диэн дьикти ааттаммыт күөл баар үрүҥ аар айыы тойон айыы үөрэҕин быһыытынан сир дойду дьон сэргэ үөскээ һинин олоҕун дьаһаҕын өйүн санаатын киһи киһи быһыытынан иитиллэн тахсыытын көрдөрөр тэрээнньит тэрээнньит диэн олоҕу тэрийэр киһи үрүҥ айыы тэрээнньит төрдө тэрийэр дьоҕуру орто дойдуга хотой айыы түһэрбит саха тэрээһинин эллэй боотур оҥорбут бэс ыйыгар төрөөбүт киһи төлкөтө таҥха бастакы оронугар олорор кини аһаҕас дьэллэм майгылаах ылсыбытын чэпчэкитик толорор хотуулаах санаалаах эбэ сууругун курдук тохтоло суох устар кэм утумнара харыыта суох хатылана тураллар олох үөскүү үөдүйэ сайда салҕана турар ону барытын көрөн истэн дьаайааччынан уонна сири халлааны орто дойду хамныыр харатын кынаттаах көтөрун устар балыктарын ону таынан үөнү күрдьэҕэни үөну көйүүрү айааччы уөскэтээччи үүт таас олбохтоох уус аас бэйэлээх аар тойон буолар кини үрүҥ айыы тойон үрүҥ аар тойон айыы хаан диэн ааттарынан биллэр аар айыы тойон айыы тус бас дьон арыалдьыттаах айыы аймаҕа ураһаҕа уматар аал уота айыы итэҕэлин биир сүрүн олоҕо мас тардыһыыта диэн саха былыргыттан күрэхтэһэр оонньуута кэлин масреслиҥ диэн аатынан арассыыйаҕа тарҕанан эрэр мас тардыһыыта россия таһымыгар таҕыста с россиятааҕы федерация талыллыбыта президенинэн а к акимов анаммыта бу сылларга төгүл россия чемпионата москваҕа төгүл красноярскайга уонна санкт петербурга ыытылынна с тохсунньу ыйга москва куоракка ср президенэ в а штыров кубога ыытыллыбыта бу күрэхтэһиини тыһыынча киһи көрбүтэ бэлиэтэнэр кыайыылааҕынан саха сириттэн н колодко ааттаммыта мас тардыһыытыгар бобуллар а өттүгэстии охтуу б тэбилик хаптаһынтан атаҕы араарыы в тардыһар маһы туппут сиргиттэн илиини сыҕарытыы г эмискэ эмискэ дьигиҥнэтэн тардыһыы д тардыһар маһы иҥнэри тутан тэбилик хаптаһыҥҥа эбэтэр сиргэ тирээн тардыһыы е тардыһар маһы эмискэ ыһыктан кэбиһии ж хамаанда бэриллиэн иннинэ тардыы з тардыһыы кэмигэр кэпсэтии судьуйаны кытта мөккүһүү уо д а бобуулаах албастары тутуннахха быраабыланы кэстэххэ кыттааччыга сэрэтии бэриллэр иккис сэрэтии кэнниттэн күрэхтэһииттэн уһуллар саха омук төрүт оонньуутун биир көрүҥүнэн мас тардыһыыта буолар ол курдук сылтан сыл ахсын сайдан саҥаттан саҥа ааттары таһааран иэмэх иҥиирдээх быыппастыгас быччыггнаах күүстээх боотурдарынан ыһыылаах хаһыылаах сүгүрүйээччилэринэн байан иһэр уус алдан улууһун биир биллэр күүстээҕэ мас мэхээлэ аатын үйэтитэр инниттэн уонна мас тардыһыытын салгыы сайынна рар соруктаах аан бастаан кэптэнигэ лөгөй нэһилиэгин дьаһалтатын уонна физкултуура дьиэтин директора а в олесов көҕүлээһиннэринэн сс үрдүк таһымнаах күрэхтэһиилэр ыытыллыбыттара күрэхтэһээччилэр уонна көрөөччүлэр үчүгэй тэрээһинтэн улаханнык астынан тарҕаспыттара ити кэмтэн ыла мас мэхээлэ бирииһигэр сылын аайы күрэхтэһии ыытыллар гавриил десяткин петр каратаев дмитрий шарин степан алексеев евгений сивцев анатолий баишев андрей винокуров николай колодко николай барашков роман романов спорт көрүҥүҥ быһыытынан арассыыйатааҕы спорт көрүҥнэрин тиһилигэр сыллаахха киллэриллибитэ уонна ол сыллаахха аан дойдутааҕы мас тардыһын федерацията олохтоммута күүстээх эр киһи федерацията сыллаахха мас тардыһыытын күүстээх киһи күрэһин программатыгар киллэрбитэ оннук программалаах күрэс бастакытын сыл бэс ыйыгар ахшга ыытыллыбыта үөн көйүүр лат диэн хамсыыр харамайдар ордук улахан бөлөхтөрө ол курдук лыахтар тыһыынча хомурдуостар тыһыынча тигээйилэр кымырдаҕастар ыҥырыалар тыһыынча сахсырҕалар тыһыынча кыймалар тыһыынча көрүҥнэрэ баара биллэр этэ сиинэ үс чаастан турар төбөттөн түөстэн истэн кини атахтаах хонууга ойуурга күөлгэ олохсуйар үөн көйүүр олоҕун устата түһүмэҕи сымыыты көйүүрү личинканы сыаҕайы куколканы сиппит үөнү ааһар хомурдуостар лыахтар бырдахтар сахсырҕалар тигээйилэр кымырдаҕастар уо д а үөннэр көйүүрдэр ити курдук сайдаллар таҥара ынаҕа таарыйдахха хабархай убаҕаһы таһаарар ол кинини көтөрдөртөн уонна да атын өстөөхтөрүттэн көмүскүүр көтөрдөр таҥара ынаҕын өҥүттэн көрөн билэн тыыппаттар ол иһин таҥара ынаҕын чаҕылхай дэбигис көстүмтүө өҥүн сэрэтэр өҥ диэн ааттыыллар ыҥырыалар уопсай кыттыгас олохтоох үөннэр элбэх буолан бииргэ олороллор мүөттээх ыҥырыа дьиэ кэргэнигэр биир бөдөҥ тыһы ыҥырыа ийэ хас да сүүс атыыр ыҥырыалар баар буолаллар ыҥырыалар буоскаттан алталыы муннуктаах үгүс чуолҕаннардаах уйалары соттары сыбаан оҥороллор үлэһит ыҥырыа иһин уһугар иннэлээх киһини эбэтэр кыылы сүөлү тиктэҕинэ эккэ сииҥҥэ дьаат кутуллан күүскэ ыарытыннарар кыра харамайдар ол дьааттан өлөллөр үөн көйүүр арааһа олус элбэх сороҕо сүүрэр сороҕо көтөр сороҕо ууга сылдьар көтөрдөр кыстыы соҕуруу ичигэс дойдуга баралларын ким да дьиктинэн аахпат оттон үөн көйүүр кыһыны атаара ичигэс дойдуларга көтөрө дьикти курдук көстөр айылҕаҕа итинник көстүү эмиэ баар ыраах көтүүнү таҥара ынаҕа тэмэлдьигэн оҥороллор эбит сайын ойуур хонуу сибэккитигэр араас өҥнөөх лыахтар тэлээрэ көтөллөр аан дойдуга сабаҕалаан лыах ты һыынча араас көрүҥэ баар олортон тыһыынчата күнүскүлэр онтон атыттара түүҥҥүлэр саха сирин энтомолог учуонайдара күнүскү лыах үрүмэччи биэс көрүҥүн булан тураллар биир саамай кыраһыабай үрүмэччи ынах лыах аполлон эверсмана атыы ра чаҕылхай араҕас тыһыла ра үп үрүҥ улахан кыһыл бээтинэлэринэн киэргэтилли бит кынаттаахтар хайалаах туундараҕа уонна алдан сун таар хайаларыгар үөскүүр сэбирдэҕинэн аһылыктанар долохунаһыт боярышница бу буортулааччы кини гусе ницата сугун угун алдьатар боярышник сэппэрээгин сиир ол иһин боярышница доло хунаһыт дэнэр долохунаһыт ооҕуй ситиминэн эриллэн хол буу тутуллубут мас сэбирдэхтэ ригэр кыстыыр сэппэрээк тө бөтүгэр сытар хаар кинини тымныыттан харыстыыр маар дьэргэлдьээнэтэ перламутровка сфагновая дьэ бэрэ намыһах сиргэ уонна туундараҕа үөскүүр отону нан аһылыктанар илин сибиир сахаайата апол лон восточно сибирская бу дьик ти лыах саха сиригэр саас атын үрүмэччилэртэн урут уһуктар ки нини дьокуускай куорат таһыгар көрүөххэ сөп эндемик саха сиригэр эрэ баар лыахтар аммосов тэлээрбэтэ парусник аммосова сунтаар хайатын тэллэҕэр үөскүүр аммосов энеиһэ энеис аммосова мэҥэ хаҥаласка хаптаҕай нэһилиэгэр көрүөххэ сөп саха кыымата голубянка якутская туймаада эркээни хочолоругар үөскүүр насекомые якутии бабочки кинигэттэн ылылынна быычыкайкаан симэхситтэр долгунчалар дьиҥнээх симхситтэр дьэҥкирдьэлэр кэрэчээнэлэр көҕүллээйилэр кээмэйдьиттэр лаппаҕар кынаттаах уоттаайылар павлин харахтар саллааскылар сирдьигинэлэр сиэрнэ кынат симхситтэр сиэрпэ кынаттар сылгы лыахтара туналыҥсалар түлүрбэлэр түрдэстэлэр түүлээйиктэр уус кыымнара хаппахчылаах симэхситтэр харакааннар чочуйуустар эһэйдээнэлэр уу хонуу харамайдара нуучч земноводные уу хонуу харамайдара түөрт атахтаахтар сыгынньах тириилээхтэр маарга нүөл ойуурга күөлгэ сыһыыга олох суйаллар тириилэрэ бэйэтиттэн салыҥы таһаарар ол иһин мэлдьи инчэҕэй буолаллар бу харамайдар икки эйгэни кытта ууну хонууну ыкса ситимнээхтик олохсуйбуттар уу хонуу харамайдара тыһыынча кэриҥэ көрүҥнээхтэрэ биллэр үгүстэрэ итии уонна сииктээх климаттаах дойдуларга үөскүүллэр уу хонуу харамайдара балык кэриэтэ искэхтэн тахсаллар саха сиригэр алчахтар үс көрүҥнэрэ баар бороҥ баҕа суптугур тумустаах баҕа оттон кутуруктаахтартан түөрт тарбахтаах тыймыыт суптугур тумустаах баҕа дойдубут соҕуруу эрэ өттүгэр уонна алдан өрүс сүнньүнэн баар уу хонуу харамайдарын биир көрүҥэ тыймыыт буолар кини устата кэлин атаҕа түү тарбахтаах тымныыны олус тулуйумтуо нуул икки кыраадыс тымныыга тоҥмот бултуур алтыыр күн уотун сөбүлээбэт итиигэ сырдыкка өлөр баҕа тыймыыт айылҕаҕа уонна киһиэхэ элбэх туһалаах тыа хаһаайыстыбатыгар буортуну оҥорооччуну киһиэхэ сүөһүгэ араас ыарыыны тарҕатар үөнү көйүүрү суох оҥорор сыыллааччылар лат диэн тымныы хааннаах тоноҕостоох харамайдар кылаастара сиринэн сыыллан сыҕарыйаллар ойуурга сыһыыга күөлгэ хайаҕа олохсуйаллар зоологияҕа билигин сыылааччылар тыһыынча кэриҥэ көрүҥнэрэ биллэр саха сиригэр сыылааччы икки көрүҥэ тыыннаах оҕону төрөтөр күлгэри уонна эриэн моҕой үөскүүр уу бары сыылааччылара атмосфера эрэ салгынынан тыыналлар кинилэр ууга буолбакка хонууга тахсан ууһууллар бастакы сыылааччылар мөлүйүөн кэриҥэ сыллааҕыта үөскээбиттэр быданнааҕыта өлөн бараммыт хонуу сыылааччыларын динозаурдар диэн ааттаабыттар күлгэри бадарааннаах сииктээх сири сөбүлүүр ууга үчүгэйдик харбыыр уонна умсар атырдьах ыйын бүтүүтэ кыстыгын булан утуйар саас хаар ууллуута уһуктар уонна ууһаабытынан барар улахан күлгэри мм буолар сайын күлгэри тыыннаах оҕону төрөтөр сыылааччыларга бу сэдэх көстүү биир ийэ оҕолонор күлгэри күн уотугар сыламнаан сытар буоллаҕына өтөрүнэн ардах кэлбэт моҕой саха сирин соҕуруу өттүгэр үөскүүр улахан сиппит эриэн моҕой биир метр усталаах буолар кини дьааттаах тииһин уһуна см киһиэхэ бэйэтэ хаһан да саба түспэт киһини көрдөҕүнэ да куота сатыыр уонна саһар онон эриэн моҕойго тиктэрбит киһи бэйэтэ алҕаска моҕойу үктээбит таарыйбыт буолуон сөп эриэн моҕой туһалаах харамай кини сүлүһүнэ олус эмтээх моҕой элбэх буортулаах харамайы суох оҥорор эриэн үөн кулгааҕа суох онон тыаһы салгынынан ылбат сиринэн билэр өлүөнэ турууктара эбэтэр өлүөнэ туруук хайалара өлүөнэ өрүс орто сүүрүгэр хаҥалас улууһугар баар айылҕа сэдэх кэрэ көстүүлээх сирэ юнеско киһи аймах утумугар киллэрбит айылҕа паарката өлүөнэ өрүс уҥа кытылыгар баар таастарын үрдүгэ м тиийэр сиинэ сэлиэнньэ утары саҕаланар уонна сүүрүк таҥнары км тухары салҕанар бу хайалары өссө кембрий саҕана известняк боруодатын уу суурайан уонна тыал алдьатан үөскэппит туризм сайдыбыт сирэ өлүөнэ очуостара национал айылҕа паркатыгар киирэр сыала соруга юнеско аан дойду наследиетын тиһигэр киллэриллиэхтээх айылҕа пааркатын сыаналааһын кембрий саҕанааҕы сөҥүүлэр баалларынан уонна сэдэх кэрэ тас көстүүтүнэн ханна да суох сир диэн сыаналаабыт өлүөнэ турууктара санкт петербург куоракка сыл от ыйын күнүгэр юнеско аан дойду утумун кэмитиэтин с сессиятын түмүгүнэн юнеско аан дойду утумун тиһигэр киирбитэ ол иннинэ аасыпт сыллаахха тиһиккэ хапсыбатаҕа мугудай нэһилиэгэ киинэ маралаайы маралаайы олохтоохтор өссө мугудай диэн ааты тутталлар чурапчы улууһун нэһилиэгэ сыллаахха төрүттэммит боотур уус улууһугар нэһилиэктэн биэс уустар киирэ сылдьыбыттар арҕаа көлүмнэс илин көлүмнэс арҕаа мугудай илин мугудай уонна баппат сыллахха чилиэнэ и с оконешников сылантан арахсан туспа нэһилиэк тэрийбиттэр онно дьиэ кэргэн ынах сүөһү уонна ат баар эбит нэһилиэккэ таҥара дьиэтэ суох буолан икки эрэ киһи ааҕар суруйар эбит сыллаахха сайдыы артыал онтон сыллаахха м горький аатынан колхоз тэриллибит сэрии бириэмэтигэр мугудайтан эр киһи фроҥҥа барбыт киһи төннүбүт кыргыһыы хонуутугар хорсун быһыытын иһин п в коркин а н гуляев т с ноговицын и м сивцев н м пермяков н г оконешников м м пермяков н м дьяконов с с толстоухов уонна да атыттар наҕараадалаах төннүбүттэр сэрии бириэмэтигэр дьэҥкэрэ киһи октябрь киһи уонна м горькай аатынан киһи колхозтар эдьигээн оройуонугар көһөрүллүбүттэр мугудайга сайдыы колхоһа эрэ хаалбыт сыллаахха тыыннаах төттөрү кэлбит дьон сайдыы уонна кыһыл октябрь колхозтарга холбоспуттар онтон чаачыгый колхоз мэҥэ хаҥалас оройуонун нуораҕанаҕа холбоммут чурапчыттан арҕаа диэкки халыма суолунан км дьокуускайтан илин диэки км нэһилиэнньэтин ахсаана киһи сыл кии сыл олохтоохтор дьарыктара ынах сүөһү уонна сылгы иитиитэ сылтан чурапчытааҕы үүт комбината үлэлиир болугур нэһилиэгэ чурапчы улууһун нэһилиэгэ киинэ мындаҕаайы амма өрүс кытыытыгар турар нэһилиэнньэтин ахсаана киһи сыл ол иһинэн мындаҕаайыга кыстык кугдаҕа киһи улуус кииниттэн илин диэкки км амма өрүскэ сытар сыллаахха болугур нэһилиэк диэн аата төннөрүллүбүт онтон мындаҕаайы диэн аата аттыгар баар күөлтэн тахсыбыт чурапчы улууһун нэһилиэгэ сынньалаҥҥа сөбүлүүр сирэ сайын аайы чурапчы улууһун бары нэһилиэктэриттэн оҕолор лааҕырдарга сынньана кэлэллэр уонна дьон өрөбүллэргэ игин чурапчыттан сөтүөлүү уонна кыраһыабай сиргэ салгын сии мындаҕаайыга кэлэр сэрии бириэмэтигэр болугур нэһилиэгиттэн киһи сэриигэ барбыт киһи төннүбэтэх сорох дьон орденнаах төннүбүттэр ол курдук с ф абрамов г я попов м г васильев уонна да атыттар болугур нэһилиэгин олохтоохторо сүнньүнэн сүөһүнү иитиитигэр оҕуруот туорах аһын үүннэриитигэр үлэлиир нэһилиэккэ кэлин кэмҥэ спортивнай саала пекарня оскуола мастерскойа оҕо сэллиги эмтиир санаторийа киһиэхэ анаммыт культура дьиэтэ уонна сайын үлэлиир уу системата тутуллубуттар александр васильевич колчак диэн гидрограф учуонай нуучча императорскай байыаннай флотун адмирала арассыыйа политикатын с үйэ саҕаланыытын аатырбыт диэйэтэлэ хаһаахтартан төрдүлээх эбит аҕата кырыым сэриитин кэмигэр малахов курган сэттэ тыыннаах хаалбыт көмүскээччилэриттэн биирдэстэрэ эбит александр дөкүмүөн туоһулуурунан с сэтинньи күнүгэр төрөөбүт с доппуруос кэмигэр с төрөөбүтүм диэн көрдөрбүтэ баар сулууспатын муора кадетскай куорпуһуттан саҕалаабыт бу үөрэҕин туйгуннук бүтэрэн адмирал п н ракорд аатынан харчыннан бириэмийэ ылбыт байыаннай моряк быһыытынан чуумпу океаҥҥа бохуокка сылдьыыттан саҕаламмыт бу сылдьан илиҥҥи философиянан үлүһүйбүт кытай тылын үөрэппит ол гынан баран олоҕун сүрүн дьыалатынан океанографияны уонна гидрологияны билинэр эбит с бастакы үөрэх үлэтин бэчээттэппит манна сылдьан дириҥҥэ уу туругун муус туругун чинчийэр харамайдар кырамталарын хомуйар географияҕа чинчийиилэри оҥорор таймыыр олгуйдаах уонна бельковскай арыыларын кытылларын каартатын оҥорор хотугу муустаах байҕалга саҥа арыыны арыйар ону экспэдииссийэ салайааччыт кини аатынан ааттыыр кэлин сэбиэскэй кэмҥэ бу арыы расторгуев аатынан ааттаммыта таҥха ол эбэтэр таҥханы иһиллээһин диэх сахалар тохсунньу ыйыгар буолар таайар кэмэ бу бириэмэҕэ туох буоларын иһиллиэххэ сөп диэн итэҕэйэллэр сахалар үгүс таайар ньымалара нуучча норуотун святки бырааһынньыктарын саҕанааҕы сэрэбиэйдэригэр сөп түбэһэр таайар ньымалар араас буолар былыр түөрэх быраҕыы улаханнык тэнийбитэ бараһыайдыыр киһи тугу эмит ыйытан баран ньуосканы бэргэһэни үтүлүгү сүөһү алын сыҥааҕын о д а үөһэ быраҕара ити мал сал умса эбэтэр олоро түһэринэн инники дьылҕаларын билгэлииллэрэ холобура ньуосканы үөһэ быраҕан баран бу сырыыга булпар баартаах буоллахпына түөрэҕим олоро түс оттон тыаттан кураанах эргиллэр буоллахпына түҥнэри түс дииллэр ньуоска умса түстэҕинэ табыллыбат бэлиэнэн ааҕыллар уонна таайааччылар аат эрэ харата былаҕай диэн саҥа таһаараллар оттон ньуоска аһыыр оттүнэн үөһэ көрөн түстэҕинэ ити баарды билгэлиир оччоҕо дьон туску диэн саҥа аллайан үөрэн үөһэ ууналлар маннык билгэлээһиҥҥэ туттуллар мал сал түөрэх диэн ааттанар түҥ былыргы уонна тарҕаммыт таайыы ньымата сыҥаах ойуун диэн уол эбэтэр кыыс тымтыгы устатынан үс гыммыттан бииригэр диэри хайытар онно туора эмиэ тымтыгы кыбытар ол кэнниттэн бу сыҥаах ойууну көмүлүөк оһох холумтаныгар батары анньан баран туора маһын ортотунан уматаллар тымтык умайан бүттэҕинэ икки аҥы арахсан арыый бүтүн өттө туора баран түһэр ити тымтык хайа диэки түһэриттэн уол кэргэн ылар кыыһа кыыс эргэ тахсар киһитэ олорор сирин сылыктыыллар сыҥаах ойууҥҥа эрдэттэн ыйытыы биэрэн тугу баҕарар таайыахха сөп холобур кэтэһэр киһим бүгүн кэлэр түбэлтэтигэр инники муннукка оттон кэлбэт буоллаҕына ааҥҥа ой диэхтэрэ киһи ахсаана төһө баҕарар ол эрээри чорбоҕо суох буолуохтаах кириэстэрин устан баран хараҥаҕа ойбон таһыгар халыҥ суорҕанынан бүрүнэн чомохтоһон олороллор төһө эрэ бириэмэ ааспытын кэннэ атах тыаһа иһиллэр уонна ким эрэ барыларын ыарыылаахтык төбөҕө охсуталыыр онуоха ыарыыгыттан уонна кутталгыттан хаһыытыа суохтааххын оччоҕо инникини кэпсээн киирэн барар бүргэһи атаҕар шпора курдук кэтэн баран киһи түүн дьиэттэн кэннинэн хаа ман тахсар уонна сэргэҕэ кэлэн кохсүнэн сыстан илиитинэн кууһан туран кэнэҕэс кинини туох күүтэрин туһунан тойон моймор сэргэ кэриэс тылгын кэпсээ аман өскүн амалый диэн кордөһөр уонна атаҕынан тирэнэн сэргэни миинэр оччоҕо сэргэ дьигиһийэн хамсаан киирэн барар киһи илиититтэн толө мөҕө сыл дьар сордоҥу туппут курдук буолар кини ити кэмҥэ илиитин ыытыа суохтаах тирэ нэн туруохтаах оччоҕо сэргэ кэпсээнин саҕалыыр кыайан тутуһан турбатах киһи тугу да истибэт ол оннугар ыалдьыан эбэтэр өлүөн сөп киһи эрдэттэн окко киирэн саһар түүн ол сир аттыгар икки аты аһата баайаллар кинилэр биир ийэттэн төрөөбүт атыырдар эбэтэр биирэ хаһаайын киэнэ иккиһэ айан сылгыта буолуохтаахтар сылгылар бастаан кинилэр кэпсэтиилэрин истиэн сөптөөх киһини кырыыллар онтон киһилии кэпсэтэн бараллар ол быыһыгар хаһаайыннарын кинилэр чугастааҕыларын дьылҕатын билгэлииллэр саспыт киһи баарын биллэрдэҕинэ сылгы кырыыһыттан өлөр кутталланар түүн ыалларын дьиэтигэр тиийэн хотонтон ынах сааҕын эһэр муус түннүккэ эриллэҕэс күлүүс тылынан дьөлө үүттээн хайаҕас оҥороллор ол хайаҕаска кулгаахтарын даҕайан хаһаайыттар кэнэҕэски олохторун туһунан кэпсиир саҥаны истэллэр түүн ыалларын түннүгүн анныгар иһиллииллэр хаһаайын уола сотору кэминэн ойохтонор буоллаҕына иһиллээччи бөрө улуйар саҥатын оттон кыыһа эргэ тахсар түбэлтэтигэр ыт үрэрин истэр дьахтар төрүүрүгэр чыычаах ыллыыр ким эрэ бу дьонтон өлөр буоллаҕына дьиэни сиппийэр эбэтэр хаптаһынынан уһанар тыас иһиллэр киэһэ сэргэни тула хаары сиидэлээн куталлар сарсыарда эрдэ туран ити хаары көрдөххө араас суол иис хаалбыт буолар сиидэлээбит киһи байыах буоллаҕына хаарга кулунчук торбос туйаҕын суола көстөр оҕо төрөөрү гыннаҕына оҕо атаҕын суола оттон өлүүгэ түбэһиэх буоллаҕына хоруоп эбэтэр киһи уҥуоҕа көстөр балаҕан аанын утары ортоку оронтон этэрбэһи ааҥҥа диэри хаамтараллар ол аата этэрбэс тумсун эбэтэр тилэҕин ортотуттан тутан тилэх уһаты кээмэйинэн мээрэйдээн эргитэн тилэҕин эбэтэр тумсун солбуһуннары уурталаан көнөтүк аан боруогар диэри тиийэллэр этэрбэс боруокка тумсунан тиийдэҕинэ кэтэр киһитэ сотору кэминэн өлөр оттон тилэҕинэн буоллаҕына өлүөр хаалар сүөһү уулатар ойбоҥҥо барар суол аттыгар киэһэ талах лабааларын дьиэҕэ баар киһи ахсаанынан ааҕан хаарга туруору анньаллар сарсыарда көрдөхтөрүнэ ыарыыга хаптарар киһи лабаата хоҥкуйбут эбэтэр бүк түспүт буолар оттон чэгиэн киһи талаҕын лабаата биир кэм турар ууга ууллубут хорҕолдьуну куталлар хорҕолдьун кытаатарыгар элбэх чааска араҕыстаҕына уулларбыт киһи өлөрүн оттон биир кэлимсэ буола кытааттаҕына киһитэ этэҥҥэ олоруоҕун билгэлиир хорҕолдьун ортокута бүтүн куһуок уонна тулатыгар ооҕуй оҕустуу элбэх салаалардаах буолар түбэлтэтигэр ол киһи ыччаттардаах буолар улахан күөл таһыгар баар чардааттаах киһи уҥуоҕун үрдүгэр тахсан олороллор ууттан бу кэмҥэ иччитэх дьиэлэргэ уонна киһи уҥуохтарыгар олохсуйа элбэх сүллүүкүн тахсан бэйэ бэйэлэрин кытта туох буолуохтааҕын туһунан кэпсэтэллэр ону үөһэ олорор киһи истиэхтээх уоллаах кыыс холбоһоллор дуу суох дуу диэн таайаллар икки синньигэс иҥиир утахтарын иһиккэ кутуллубут уу үрдүгэр кэккэлэһиннэри уураллар утахтар бэйэ бэйэлэригэр сыстыһан эриллэллэр ол аата ыал үөскүүр оттон арахсар буоллахтарына утахтар чиэрбэ курдук хамсыы хамсыы тус туһунан бараллар ыччаттар дьээбэлэнэн утахтар хамсаныыларыгар уол уонна кыыс майгыларыгар тутта хапта сылдьалларыгар майгынната көрөн күлэллэр үөрэллэр ордук суус тыллаах киһи баар буоллаҕына араас бэргэн тылы быраҕан дьону уҥа уҥа күлүөхтэригэр диэри саататар холобур оойуут уолбут сирэн атын сир диэки олоҥнуу куоҕаҥныы хончоҥнуу турда дии ээйиис аны кыыспыт эҥин эҥин буолан сөрүөҥнүү мунньаҥныы дьибилиҥсэлэнэ сытар дии аһаҕас эттээх киһини өлбүт буолан кубулунарга тылларыгар киллэрэллэр сөбүлэспит киһи сэрэбиэй буолуо үс түүн иннинэ ыалдьан киирэн барар тэллэххэ суорҕаҥҥа сытан ынчыктыыр бөтүөхтүүр кэриэс тылын этэр ол кэнниттэн үһүс күнүгэр анараа дойдуга барар кинини аан боруогун аттыгар ороҥҥо сытыараллар орон тоботүн аннынан сиппиири атаҕын диэки хобордооҕу орон тоботүн аттыгар уулаах чааскыны уураллар бокуонньуктан тимири кириэс быһах биһилэх барытын усталлар онтон маҥан таҥаһынан сабан баран онно бокуонньук олүнньүгүн тикпит үс иннэлэрин анньаллар бокуонньук өссө олүон иннинэ дьиэлээхтэр ытыыллар соҥууллар аан аттыгар хоруоп маһын бэлэмнииллэр бокуонньугу харалаах аас тэллэххэ сытыаран үөһэ этиллибитин курдук оҥорон баран таҥара мэтириэтинэн сабаллар оһох уотун күлүнэн саба бүрүйэллэр хараҥарар бары саҥата суох олороллор инники дьылҕаларын ыйытыан баҕарааччылар кырдьаҕаһыпан саҕалаан биир биир уочаратынан суорунаҕа чугаһыыллар кэлбит киһи олбүт киһи аттыгар туора соҕус турар суорунаны эргитэр ол кэмҥэ эргитэр киһи суорунаны кэпсииригэр кордоһор тыас уус кыыкырдааһын боҕото буолар онтон үоһээҥҥи таас эргитэргэ чэпчэ эн хаалар чыыбыгырыы чыыбыгырыы хабырына хабырына иҥиэттэ иҥиэттэ оро лаһыгырыы түһэн баран кэпсээн барар эргитэ турар киһи дьылҕатын туһунан өлбүт киһи эрэ истэр хобордоох түгэҕэр туойунан ортотугар кыра төгүрүгү оҥороллор ити төгүрүктэн хобордоох кытыытыгар диэри суоллары ыыталлар бүргэс тугааҕар иннэни анньаллар иннэҕэ сап уган ба ран бүргэһи хобордоох оруобуна орготун үрдүнэн туһаайан сабыттан тутан турал лар бүргэһи хамсатыа суохтааххын ол эрээри сотору кэминэн бүргэс син биир хамсаан киирэн барар хайа диэки суолга түбэһэриттэн киһи дьылҕатын билэллэр илин диэки айыыһыт уонна иэйэхсит суолугар түбэстэҕинэ таайааччы элбэх оҕолонуохтаах оттон арҕаа абааһы суолугар хайыстаҕына таайар киһи өлүөн сөп хотугулуу арҕаа дьаҥ дьаһах төрдүгэр ыалдьар диэн буолар маятник хоту оттуур мастыыр суолу ыйдаҕына киһи дьадаҥы буолар хотугулуу илин сайыҥҥы күн тахсар сиригэр ынах сүөһү таҥараларыгар хайыстаҕына сүоһүнэн байыа оттон соҕуруулуу илин сылгы таҥарата күрүө дьөһөгөйгө тириэрдэр кыһыҥҥы күн тахсар суолугар түбэстэҕинэ сылгыта дэлэйиэ иннокентий федорович бережнов орто халыма улууһун уонна бүлүү куоратын бочуоттаах гражданина бочуот знага уордьанын икки төгүллээх кавалера саха асср норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ орто халыма оройуонун иккис хаҥналас нэһилиэгэр дуөнсэ диэн сиргэ сыллаахха ахсынньы күнүгэр төрөөбүтэ партия райкома кинини с дьокуускайдааҕы биир сыллаах уобаластааҕы партийнай оскуолаҕа үөрэххэ ыыппыта бу оскуоланы ситиһиилээхтик бүтэрэн партия саха уобаластааҕы кэмитиэтигэр штатнай пропагандиһынан сылтан партия орто халыматааҕы райкомун иккис сэкирэтээринэн үлэлээбитэ красноярскайдааҕы икки сыллаах партийнай оскуоланы с ситиһиилээхтик үөрэнэн бүтэрэн орто халыма райкомун сэкирэтээринэн ананар и ф енжов ити саҥа дуоһунаска үлэлиир сылларыгар нэһилиэнньэ араас араҥатын үөрэппитэ дьон олоҕун тупсарар суоллары тобула сатаабыта ити сылларга көһө сылдьар эбээннэри биир сиргэ олохсутар туһунан бары өттүнэн үөрэтиллибит бырайыагы оҥорон республика салалтатыгар түһэрбиттэрэ ону обком совмин салалтата өйөөн үгүс министерстволар күүстэрин түмэн кылгас кэм иһигэр березовка бөһүөлэк тутуллубута производство салаата быһаарыллан совхоз отделениета тэриллэн үлэ былааннаахтык ыытыллар буолбута иннокентий федорович үлэһиттэр депутаттарын оройуоннааҕы сэбиэттэрин онтон с саха асср үрдүкү сэбиэтин депутатынан талыллар эдэр коммунист и ф енжов сааһыгар обкомҥа отдел сэбиэдиссэйин солбуйааччынан түөрт сыл үлэлээбитин кэннэ партия бүлүүтээҕи райкомун сэкирэтээринэн ыыталлар онтон партия обкомун аппааратыгар кэлэн сыл үлэлээн с пенсияҕа тахсар кини партия райкомун уонна обкомун аппараатыгар обком сэкирэтээрдэрэ и е винокуров с з борисов г и чиряев ю н прокопьев салалталарынан сыл устата үлэлээбит кырдьаҕас коммунист партия бэтэрэээнэ буолар кини с сааһыгар өлбүтэ бережнов енжов төрөөбут улааппыт үөрэммит сирин наһаа таптаан улаатан баран милицияҕа улэлии сылдьан араспаанньатын енжов диэн уларыппыта ити кэмтэн ыла дуөнсэ сирэ дьоҥҥо биллэр сир буолбута дуөнсэ сирэ аатырыан аатырар уйэ бүтэһигэр итиннэ таҥара дьиэтэ тутуллар христианскай таҥара үөрэҕин киэнник тарҕатыы саҕаланар халыма уокуругун хоту нэһилиэктэригэр оҕо төрөөһунэ киһи өлүүтэ сурукка ылыллан иһэрэ манна с грамота оскуолата аһыллар ҕолор уһун хаҥалас сиэн күөлүн бороҕон мээтис нэһилиэктэриттэн кэлэн үөрэнэллэрэ манна оройуон маҥнайгы салайар кадрдара бэлэмнэммиттэрэ кытаанах нэһилиэк чурапчы улууһун нэһилиэгэ киинэ килэҥки улуус кииниттэн км хоту диэкки нэһилиэнньэ ахсаана киһи сыл мэлдьи сырыылаах суол олохтоохтор дьарыктара ынах сүөһү уонна сылгы иитиитэ нэһилиэк историята кытаанах нэһилиэгэ аан бастаан тэриллибит сылынан сыл буолар нэһилиэк маҥнайгы кинэээ эчиктээн куоракка киирэн сурэхтэнэн бэчээт уонна куортук ылан тахсан кытаанах нэилиэгин тэрийэр өктөөп өрөбөлүүссүйэтин иннинэ боотуруускай улуус сирэ табыгаһа суохтук атын улуустары нэһилиэктэри кытта бииргэ ортолоругар былааһа сорохторо онон манан тумустаан үтэн киирэн ардыгар нэһилиэктэр нөҥүө маҥаа бытарыйан олорбуттара итинник түөрэ таары үллэһиллэн олороро салайарга да экономическай социальнай да өттүнэн сайыннарарга мэһэйдэри үөскэтэрэ ону дьон дьорҕоотторо үөрэхтээх өйдүүр өттүлэрэ дьорхойон туран үҥсэн харсан арахсыы боппуруоһун сытыытык туруорсубуттара аан бастаан бабаҕа сулҕаччытын олохтооҕо баһылай рязанскай туруорсуутунан с боотуруускай улуустан амма улууһа арахсар онуоха чурапчы соҕуруу өттүттэн билиҥҥи одьулуун сиригэр киирсэр бологур одьулуун чакыр сулҕаччы бабаҕатыныын ону таһынан эмис амма сүнньүгэр олорор нэһилиэктэр бары амма улууһугар арахсан барбыттар онтон с вонифатий слепцов уонна феофан оросин уолаттара дьүккүһэннэр болтоҥоттон илин таатта сүнньүгэр олорор нэһилиэктэр урукку байаҕантай улууһугар киирсэр ытык күөлтэн хоту алданҥа диэри уонна амма сүнньүгэр олорор нэһилиэктэри холбоон таатта улууһа диэн ааттанан арахсыбыттар боотуруускай улуус улуустарынан хайдыһыан инниттэн иһинээҕи нэһилиэктэр хайдыһыылара барбыта ол курдук былыр улууска хатылы биир кэлим улахан нэһилиэк эбит буоллаҕына сыыйа бу нэһилиэк арахсыталаан тус туспа нэһилиэктэр үөскээбиттэрэ бастаан кы хатылы диэн ааттанан кытаанах нэһилиэгэ туспа барар онтон болтоҥо арахсан с хатылы диэн буолар төрүт хатылы с хатылы нэһилиэгэ аатырар кинилэр кэннилэриттэн аны хатылы чэппиэдэй арахсар ити арахсарыгар маҥнайгы хатылы нэилиэгэр түөрт аа уустаах эбит өтөөп өрөбөлүүссүйэтин иннинэ маҥнайгы хатылы нэһилиэгэ улууска саамай улаханынан элбэх киһилээҕинэн биллэрэ сыллаахха нэһилиэк быраабатын суруксута савва семёнович собакин бэйэтин дьиэтин сиэртибэлээн оскуола арыйтарбыта нэһилиэк кинээстэрэ якутская асср словарь справочник якутск одьулуун нэһилиэгэ чурапчы улууһун нэһилиэгэ киинэ дьабыыла улуус кииниттэн км федеральнай суолтан км соҕуруу диэки баар бөһүөлэк ортотунан таатта үрэҕэ сүүрүгүрэр нэһилиэнньэтин ахсаана сыл туругунан киһи чурапчы улууһугар иккис улахан нэһилиэк буолар нэһилиэк сиринэн халыма федеральнай суол ааһар нэһилиэк баһылыга ефремова людмила васильевна үһүс болдьоҕун талыллан үлэлиир нэһилиэккэ орто оскуола дээх профессиональнай лицей почта миэстэлээх оҕо уһуйаана сайдыс сынньалаҥ киинэ модельнай библиотека стадион ипподром спорт саалата саҥа таас балыыһа кырдьаҕастар балаҕаннара кыра баһаарынай чаас пилорама бааллар олохтоох дтон сүрүннээнн тыа хаһаайыстыбатынан дьарыктанар одьулуун нэһилиэгэ аан бастаан дьаһааҕы төлүүр докумуоннарга сылга боотуруускай улууһун сирэ диэн чакыр хайахсыт хатылы сылаҥ нэһилиэктэрин кытта сэргэ суруллубута архыыпка баара көстүбүтэ ол кэнниттэн одьулуун буолаһа нэһилиэгэ испииһэктэн сүтэн хаалан баран сылтан эрэ туһунан нэһилиэк аатыран архыып докумуоннарыгар баар буолар сыл докумуоннарга сүтэ сылдьыбытын быһаарыыта манныктан буолуон сөп нуучча хаһаахтара кыра сирдээх аҕыйах нэһилиэнньэлээх буоластары нэһилиэктэри дьаһаах хомуйалларыгар табыгастаах гынан олохтоохтортон ыйыппакка аҕа уустарынан араартаабакка бэйэлэрэ билэллэринэн өрө таҥнары туппуттарыгар сытар ол түмүгэр араас ааттаах атын аҕа уустарын кытта холбоспут нэһилиэктэр ааттара баар буолбута ол курдук хатылы одьулуун одьулуун чакыр инньэ гынан одьулуун нэһилиэгэ с баар аатыран баран икки сүүс сыл устата атын нэһилиэктэргэ холбоно сылдьыбыта сыллаахха эрэ төттөрү туһунан нэһилиэк буолан аата чөлүгэр түспүтэ өктөөп өрөбөлүүссүйэтин иннинэ боотуруускай улуус сирэ табыгаһа суохтук атын улуустары нэһилиэктэри кытта бииргэ ортолоругар былааһа сорохторо онон манан тумустаан үтэн киирэн ардыгар нэһилиэктэр нөҥүө маҥаа бытарыйан олорбуттара итинник түөрэ таары үллэһиллэн олороро салайарга да экономическай социальнай да өттүнэн сайыннарарга мэһэйдэри үөскэтэрэ ону дьон дьорҕоотторо үөрэхтээх өйдүүр өттүлэрэ дьорхойон туран үҥсэн харсан арахсыы боппуруоһун сытыытык туруорсубуттара аан бастаан бабаҕа сулҕаччытын олохтооҕо баһылай рязанскай туруорсуутунан с боотуруускай улуустан амма улууһа арахсар онуоха чурапчы соҕуруу өттүттэн билиҥҥи одьулуун сиригэр киирсэр бологур одьулуун чакыр сулҕаччы бабаҕатыныын ону таһынан эмис амма сүнньүгэр олорор нэһилиэктэр бары амма улууһугар арахсан барбыттар онтон с вонифатий слепцов уонна феофан оросин уолаттара дьүккүһэннэр болтоҥоттон илин таатта сүнньүгэр олорор нэһилиэктэр урукку байаҕантай улууһугар киирсэр ытык күөлтэн хоту алданҥа диэри уонна амма сүнньүгэр олорор нэһилиэктэри холбоон таатта улууһа диэн ааттанан арахсыбыттар боотуруускай улуус улуустарынан хайдыһыан инниттэн иһинээҕи нэһилиэктэр хайдыһыылара барбыта ол курдук былыр улууска хатылы биир кэлим улахан нэһилиэк эбит буоллаҕына сыыйа бу нэһилиэк арахсыталаан тус туспа нэһилиэктэр үөскээбиттэрэ бастаан хоту кы хатылы диэн ааттанан билиҥҥи кытаанах нэһилиэгэ туспа барбыт онтон болтоҥо арахсан с хатылы диэн буолар төрүт хатылы с хатылы нэһилиэгэ аатырар кинилэр кэннилэриттэн аны хатылы чэппиэдэй арахсар бу шестаков и н романов семен степанович эһэтэ саҥаттаан тэриллибит одьулуун нэһилиэгин бастакы кинээһинэн арааран ылбыт шестаков игнатий николаевич марха уола буолбут кини с диэки өлбүт кини кэнниттэн дыраарба уола сүөдэр кинээстээбит одьулуун н эрэ тахса хаһаайыстыбалаах кыра нэһилиэк буолбут баара эрэ икки аҕа уустааҕа одьулуун аҕатын ууһа уонна сыппаалдьын аҕатын ууһа бабаҕа үрэҕэр с чурапчы оройуонугар холбоһуохтарыгар дылы амма оройуона буола сылдьыбыт үс нэһилиэк сэһэн бологур чакыр сулҕаччы нэһилиэктэрин сорҕолоро олорбуттара с холхуостар тэриллиэхтэриттэн одьулуун нэһилиэгэ сирэ уота кэҥээн дьоно сэргэтэ элбээн барбыта с нэһилиэк арҕаа өттүгэр ыаллыы олорбут одьулуун чакыр сайын кэлэн холбоспута салгыы сүпсүк болугур холбоһор онтон сулҕаччы бабаҕата болугур амматын бабаҕатыныын холбоһор инньэ гынан билиҥҥи одьулуун нэһилиэгэ хас эмэ көһүнэн тайаан усталанан туораланан улуус биир улахан нэһилиэгэ буолар барыта билиҥҥи одьулуун нэһилиэгин киэбигэр алта нэһилиэк холбоспута одьулуун хатылы сэһэн болугур одьулуун чакыр бабаҕа чакыра с чакыр сулҕаччы бабаҕата болугур амматын бабаҕатыныын сүпсүк болугур одьулуун нэһилиэгэр холбоһуктааһын араас формаларынан саҕаламмыта аан бастаан с куому алааска кииннэнэн хаһаайыстыбалаах тытыгынаайап артыал тэиллибитэ бэрэссэдээтэлинэн дьячковскай николай федорович үлэлээбитэ с хаамыйа тсоз товарищество по совместной обработке земли с ча хаһаайыстыбалаах хараҥаттан тахсыы диэн табаарыстыба саһыл уйалаахха кииннэнэн олохтоммута табаарыстыбаны колесов семен яковлевич салайбыта кини арҕаа өттүгэр ампаар туттан кэбиспиттэрэ онтон кыстык хотон тутуутун маһын кэрдиитин саҕалаабыттара уонна сүөһү киирэр хотонун сайын ампаардыы охсон тутан күһүнүгэр сүөһү бааллар гына бүтэрбиттэрэ бары күргүөмүнэн оҕолуун дьахтардыын олус көхтөөхтүк эппиэтинэстээхтик күүскэ турунан үлэлээбиттэрэ ол саҕана холхуоһунай тутуу бастакы саҕалааһыныгар дьон сэргэ урут билбэтэх саҥа олоҕо үрдүк политическай күүрүүлээхтик барара бу дьыл тытыгынай артыалга хараҥаттан тахсыы табаарыстыба холбоспута аны с күһүнүгэр емельянов холхуос уонна тытыгынай холбоһон емельянов холхуос буолбуттара холбоһуктааһын политиката күүһүрэн биирдэм чааһынай хаһаайыстыбалары хабырыйан испитэ кинилэргэ тыа хааһаайыстыбатын нолуога ыарахан ставкалары түһэрэрэ ыһыыга улахан сорудахтары биэрэрэ ону таһынан холхуос сирин кэлимситиинэн сибээстээн оттуур бурдук ыһар сирдэрин былдьаталаан бэйэлэрин кырыы үрүйэ харыйа сирдэргэ үтүрүйэн испитэ онон олуллан нэһилиэнньэ сыыйа холхуоска кииртэлээн барбыттара колхоз үрдүнэн ча хаһаайыстыба ча ынах н тахса сылгы баар буолбута сирэ да кэҥээбитэ бөдөҥсүйбүт колхоз правлениетын председателинэн тытыгынаев быыбардаммыта тытыгынаев дьиҥнээх араспаанньата дьячковскай ону аҕатын хос аатын араспаанньа гыммыта дьячковскай егор никитич тытыгынай с болугур нэһилиэгэр төрөөбүтэ чурапчы группалаах оскуолатын субуруускайы кытта бииргэ үөрэнэн бүтэрбитэ революционнай өйдөөх николай андреев диэн учууталга болеслав станкевич диэн политсыылынайга үөрэнэннэр оҕо эрдэхтэриттэн баайдардыын иирсэр сөпсөспөт өйдөөх санаалаах улааппыттара болугур нэһилиэгин ревкомун председателинэн үлэлээбитэ сыл кыһын биэлэйдэр киириилэригэр саа туппута с мэҥэ хаҥалас сиригэр тоһуурга түбэһэн өлбүтэ седалищев тимофей иванович чыычаах үлэлии сылдьаннар эр биир репрессияҕа түбэһэн хаайыыга барыталаабыттара чуккуоп уола норуот өстөөҕө аатыран үс сыл эһэ хайа лааҕырыгар буруйун боруостаан кэлбитэ чыычаах эмиэ эһэ хайа лааҕырыгар буруйун боруостаан баран дойдутугар кэлбэккэ оннооҕу колхозка бухгалтерынан үлэлии сылдьан буурҕаҕа түбэһэн тоҥон өлбүт кинилэр кэннилэриттэн григорьев гаврил гаврильевич өр кэмҥэ үлэлээбитэ мааны маайа кэргэнэ дьабыыла бөһүөлэгэр билигин седалищев григорий иванович уонна григорьев гаврил григорьевич ааттарынан уулуссалар бааллар кэнники ити сир бөһүөлэк олохсуйарыгар сөбө суоҕун өйдөөн саҥа бөһүөлэк турар сирин көрдөөһүн буолбута бу сырыыга улахан мөккүөрү таһаарбакка оройуонтан сир үөрэхтээхтэрин инженердэри тардан көрдөөһүн саҕаламмыта сылга дылы көрдөөн булбаккалар мууһа чугас сирэ кэбирэх муҥур уһуктарыгар атырдьах балаҕан ыйдарыгар дьабыыла толоонугар киирэн хаһан көрөллөр уонна мууһу булбаккалар үөрэн көтөн манна тутуохха диэн быһаараллар бу изыскательнай комиссияҕа москва инженера сюсин салайааччылаах хас да землеустроителлэр бааллара сыл алтынньытыгар сэтинньитигэр ахсынньытыгар бөһүөлэк сьемката бүтэн планировкатын былаана оҥоһуллубута аны былааны олоххо киллэрэн кыбартааллар уһаайбалар чэрчилэрин остуолбаларын кыһыннарары туруоруу үлэтэ барбыта уһаайбалар нуу суотай гына быһыллыбыттара киирэр хотон уо д а тутуллаллар с ыам ыйыгар ефимов и и өлбүтүн кэннэ бырабылыанньа бэрэссэдээтэлинэн николаев петр саввич николаев гаврил саввич хабыыча бииргэ төрөөбүт убайа солбуйааччытынан федотов г а бөссө талыллан үлэлээбиттэрэ дьон сэргэ үлэҕэ сүрдээх кыайыгас этэ ол түмүгэр с хоту күүстэринэн көһөрүөхтэригэр дылы сүөһүлээх хаһаайыстыбалаах буола кыаҕырбыттара хондуга с күөрэ уонна сайдыы тсоз тар тэрилллибиттэрэ с саҥатыгар балар холбоһон өссө ыаллар эбии киирэннэр с кыһыл чөмөх диэн хаһаайыстыбалаах чилиэннээх оччолорго бөдөҥ артыал буолбуттара буолбута колхоз председателинэн пирожков константин ванифатьевич быыбардаммыта колхоз хаһаайыстыбаннай өттүнэн лаппа кыаҕырбыта элбэх дьиэ тутуллубута сирэ уота үчүгэй арыый туруктаах курдук буолан хоту көһөрүүгэ барбатахтара дьиэ көһөрөн киллэрбитэ салҕыы балаҕан туппута билигин маҕаһыын утары турар дьиэ бастакы грузовой массыына с кэлбитэ суоппара нуучча кирийээн диэн этэ бу кэмтэн саалаан колхозтары холбооһун бөдөҥсүтүү уһун кэмҥэ партия күүстээх политиката буолбута ол иһин с орджоникидзе уонна карл марк холбоһоннор карл маркс колхоз буолбуттара с трактор колхоз улахан мөккүөр кэнниттэн карл маркс колхозка холбоммута бөдөҥсүйбүт колхоз аата карл маркс буолбута оччолорго председатель далбаев константин прокопьевич этэ с егоров василий назарович буолбута с карл маркс колхоз аны болугур нэһилиэгин ленин аатынан колхоһун кытта холбоһон өссө улаатан ленин аатынан колхоз буолар с бөдөҥсүтүү саамай өрөгөйө буолбута с бөдөҥсүйбүт ленин калинин колхозтар оройуон түөрт нэһилиэгин холбоон эрилик эристиин ааттаммыт колхозка холбоһон бүтүн оройуон аҥаарын ылар сүүнэ эрилик эристиин колхоз буолбуттара дьиҥэ бу аһары бөдөҥсүйүү туох да көдьүүһү биэрбэт социальнай да экономическай да өттүнэн туһаны аҕалбат айгырас көлөттүгэс буолара саарбаҕа суох ити кэмҥэ айдааннаах историяҕа киирбит оройуон сыллааы партийнай конференцията уонна эрилик эристиин коммунистарын уопсай мунньаын уурааынан партия политикатын утары баран колхоз арахсан түөрт дьоҕус колхозтар буолуталаабыттара с республика колхозтара бары совхозка кубулутуллубуттара республикаҕа соҕотох арктика эрэ колхоз хаалбыта одьулуун болугур мугудай бахсы төлөй алаҕар нэһилиэктэрэ холбоһон карл маркс совхоз буолбуттара киинэ дьабыыла бөһүөлэгэ сахаҕа тойон оҕото тойон суор оҕото суор диэн өс хоһооно баар с үйэ иккис аҥаарыгар с үйэ саҕаланыытыгар чакыр диэн баай киһи амма өрүс төбөтүн диэки олорбут эбит кини аатынан с чакыр нэһилиэгэ ааттаммыт чакыр икки уоллаах улахана атыыр өҥ н дөх кырата ат күһэҥэй нууччалар кэлиилэригэр атыыр өҥ н дөх бэйэтин ууһугар тойон буолар кини өлбүтүн кэннэ тойон былааһа инитигэр ат күһэҥэйгэ тиксэр ат күһэҥэй түөрт уоллаах өнөөх енек байаара баяра ыыстый ыстый уонно одьулуун ожолун кинилэртэн кы өнөөх с өнөөх байаара ыыстый одьулуун аҕа уустара тэнийэллэр ат күҥэһэйтэн тойон солотун мааны оҕото кыра уол одьулуун илдьэ хаалар одьулуун икки уоллаах улахана дэлгэһэ баай уонна кырата сааргыр аҕатын солото дэлгэһэ баайга тиксэр дэлгэһэ баай соҕотох кыыстааҕа хатылыга сүктэн тиийэн сотору моҥнон өлөр онтон сылтаан дэлгэһэ баай солотуттан бэйэтин баҕатынан уурайан бэрэ үрэҕэр көһөн тиийэн олорон онно өлөр кини оннугар аҕа ууһун тойонунан кыра уол сааргы буолар кини да өр уһаабат сотору өлөр аҕа ууһун тойонунан кини улахан уола уоҕалаах логлойо логлой угалах буолар уоҕалаах логлойо баай соҕотох уолугар кыпчытыынҥа баай кыыһын ойох ылларар кыпчытыын ол дьахтарга биир уолланар эрээри олох сөбүлээбэт буолан арааран дьадаҥы кыыһы ойох ылар аҕата кыыһыран кинини үүрэн кэбиһэр кыпчытыын ол уола уйбаан ыстаарыһын диэн уот ыстаарыһын аҕата кырдьан өлөрүгэр уоҕалаах логлойо былааһын уолугар биэрбэккэ инитигэр маҕан торбоско маган торбаса хаалларар маҕан торбос төбөтүнэн да мөлтөх эбиитигэр бөкчөгөр эбит инньэ гынан син биир кыпчытыын тойон буолар кини сүрэхтэнэн петр диэн ааттанар уонна сыллаахха куортук ылан дьиҥнээх кинээс буолар кыпчытыын кырдьыыта бастакы кэргэниттэн уола уйбаан улуус кулубата буолар инньэ гынан өлөрүгэр кинээһин куортугун кыра уолугар захар кардашевскайга биэрэр захар өлөрүгэр кинээһинэн саастаах уйбаан ыстаарыһын уола киргиэлэй ыстаарыһын уот ыстаарыһын хаалар уоҕалаах логлойо кыыһын омуоруйа баай ойох ылар онон омуоруйа баай уонна уот ыстаарыһын аймахтыылар омуоруйа баай саҕана сахаҕа элбэх ойохтонуу баар кэмэ этэ омуоруйа кэнники кырдьан баран сүрэхтэнэн нээстээр диэн буолар с омуоруйа баай бастыҥ мааны ойоҕо уоҕалаах логлойо баай кыыһа альылҕа айылҕа хотун иккис ойоҕо одьулуун ойох үһүс ойоҕо иирчим иичим диэннэр эбит омуоруйа баай үс ойоҕуттан үстүү уоллаах үстүү кыыстаах атын барылынан соҕотох кыыстаах оҕолорун ааттара сэһэн боло бэйэтин төрүттэрин эллэй боотуртан таһаарар таабыла бу таабылы сэһэн боло бэйэтэ сыллаахха оҥорбут мантан көрдөххө омуоруйа эллэй боотуртан удьуордаабыт одьулуун нэһилиэгин сүрүн генофондата омуоруйа баай сыдьааннара сэһэн боло одьулуун диэн ааты омуоруйа баай иккис ойоҕуттан таһаарара николай лугинов чыҥыс хаан ыйааҕынан кинигэтэ тахсыаҕыттан темучин ийэтин аатын одьулууну кытта ситимниир санаа баар туох билиэй бириэмэ кэлэр көлүөнэ көрдөрүө виктор николаевич васильев этнограф хатаҥнааҕы экспедицияҕа кини этнография өттүнэн дьөһүөй яконда күөллэрин хотуйаны кытта мойуора хатаҥҥа уонна анаабыр өрүс сүнньүн чинчийбит манна өссө тоҥустар дьөһүөй сахалар уонна долганнар истэригэр коллекция хомуйуутунан дьарыктаммыт сыллаахха в н васильев турухаан кыраайыттан бүлүү өрүс устун дьокуускайга дылы устубут ааранан коллекциятын толорбут дьокуускайга кэлээт ый буолан баран маэ ыйааҕынан аны владивосток нөҥүө камчаткаҕа ыыппыттар бу айан киниттэн тутулуга суох сылтаҕынан табыллыбатах камчаткаттан петербурга төннөөтүн кытта маэҕа штат сотруднигынан талыллыбыт онно дьэ хомуйбут коллекциятын сааһылаабыт уонна бэлиэтээбит сибииртэн төннөөт оччотооҕу түмэл директора радлов мэктиэлээһининэн германияҕа лейпциг куоракка баран чааһынай александер быыстапкатын оҥорбут кинилэр харчыларыгар хараҕас сойуоттааҕы экспедиция табыллыбыт ону тэҥэ общественнэй үлэни эмиэ толорор эбит күһүнүттэн кулун тутарыгар дылы трапезунд таһыгар баар оф куорат исполнительнай комитет чилиэнинэн уонна сибиирдээҕи курортар управлениятыгар үлэһиттэр уонна рабочайдар месткомнарын председателинэн үлэлээбит амма наахарата нэһилиэк амма улууһун нэһилиэгэ киинэ өнньүөс улуус кииниттэн км соҕуруулуу арҕаа диэкки амма өрүс хаҥас кытылыгар сытар нэһилиэнньэтин ахсаана киһи сыл ол иһигэр өнньүөскэ ефремовоҕа төгүлтэҕэ киһи мэлдьи сырыылаах суол олохтоохтор дьарыктара бурдук уонна оҕуруот аһын үүннэрии амма наахараҕа ус үйэҕэ өр кэмҥэ баһылыгынан даадар кулуба олорбут кини саҕана наахара саамай улаата сылдьыбыт серошевскай якуты кинигэтигэр нэһилиэктэртэн киһи ахсаанынан үһүс миэстэҕэ турар эбит даадар кулуба бэйэтин кэмигэр баайдартан баайдара эбит сүөһүтүн ахсаана наар бииринэн эрэ куоһурбат дьон кэпсээнинэн бастакы ынахтара икки көстөөх сайылык алааһыгар киирэллэригэр бүтэһик ынахтара хотонтон саҥа тахсар эбит даадар кулуба туһунан элбэх үһүйээн хаалбыт ол курдук күһүөрү эрэ суох дьахталлары кус сыгынньахтаан баран кыра алааска ынахтары мэччитэр курдук ыытан кэбиһэр уонна бэйэтэ атыыр оҕус буолан маҕырыы маҕырыы алааска киирэн сырсар эбит үһү хас барбыт кэлбит киһи кини дьиэтигэр хайаан да таарыйан ааһыахтаах эбит уонна тойоҥҥо айах тутан тыл этиэхтээх эбит дьиэтин таарыйбакка эрэ ааспыт дьону эдэр уолаттар атынан ситэн тиийэн кымньыынан таһыйан баран төннөрү хайыһыннараллар эбит оннук хас даҕаны улахан сололоох тойоттору төннөрөн турардаах үһү наахараҕа ньукуолуҥҥа анаан таҥара дьиэтин туттарбыт соторутааҕыта уокка былдьаммыта ону дьокуускайтан аркыырай бэйэтэ кэлэн аспыт кини кэлэригэр чыамайкыга дылы хара тыаны солоон саҥа суол оҥотторбут ол суола билигин да чөл турар даадар кулуба олорбут балаҕанын уһуна м кэтитэ м үрдүгэ м остуолбаларын иккилиитэ туруорбуттар эбит уонна ирбэт тоҥ мууска дылы дириҥҥэ хаһыллыбыт эбит географияҕа кырдаллар икки ардыларынааҕы дириҥэ суох инчэҕэй уһун куоһаах хотоол уу былыргы сүнньэ болугур нэһилиэк амма улууһун нэһилиэгэ киинэ болугур улуус кииниттэн км соҕуруулуу арҕаа диэкки амма өрүс хаҥас кытылыгар турар нэһилиэнньэтин ахсаана киһи сыл олохтоохтор дьарыктара бурдук уонна оҕуруот аһын үүннэрии нэһилиэк сиригэр үрдүк хаачыстыбалаах туой булуллубута онтон олохтоохтор чорооннору уонна да атын туһалаах иһиттэри оҥороллор нэһилиэк сиригэр архитектура мэҥэ сирдэрэ памятниктар бааллар колбо диэн сиргэ үйэҕэ тутуллубут дьаакыбылап баай икки этээстээх башнята чуолҕаннардаах икки ампаара кыталыктаах диэн сиргэ алта кырыылаах ампаар бааллар гражданскай сэрии кыттыылааҕа павлов иев павловичка өйдөбүнньүк баар с аҕа дойду сэриитигэр өлбүт буойуннарга аналлаах памятник баар памятник землякам павшим воинам вов с саха асср сааһыгар анаан тутуллубут обелиск с колбо диэн сиргэ с ытыллыбыт хомуньуус уҥуоҕа баар халыҥ ооҕос эмис ооҕос диэн тоноҕостоох харамайдар ас буарар системаларын аллараа өттө ылыллыбыт иҥэмтэлээх субстанциялартан ууну оборон баран эттэн тааарар халыҥ ооҕос икки ирээттээх муҥур оһоҕос уонна көнө ооҕос эмис ооҕос кыылларга уонна киһиэхэ баар орган төрүтэ былыргы чиэрбэ буолар ол былыргы чиэрбэ киһи үөскүөн иннинэ урукку төрүттэрбитигэр симбиоз буолбут уонна кэлин сыстан хаалбыт кыыл уонна дьон эмис оһоҕоһу кытта бииргэ буолбута номнуо мөллүйүөн сыл буолла эмис оһоҕос чугас аймаҕа балык чиэрбэтэ буолар ол төрдүн эмис оһоҕос умна ик ол иһин киһитэ суох тыыннаах сылдьыан сөп искуственнай эминэн тымырдарыгар холбоотоххо ол эрэн кини киһитэ суох олорбот кини кыылга уонна дьонҥо сыстарыгар эмис оһоҕос эволюция түмүгэр айахтарын уонна сорох эттиктэрин сүтэрбит ол иһин эмис оһоҕос искуственнай эмэ суох уонна киһитэ суох өлөр киһиэхэ уонна кыылларга эмис оһоҕос эмиэ наадалаах кинитэ суох эмиэ олорбоппут ньылхан нууччалыы нелькан хабаровскай кыраай айаан маайа оройуонугар баар сэлиэнньэ оройуон кииниттэн км нэһилиэнньэтин ахсаана киһи сыл нууччалар уонна эбэҥкилэр маайа өрүскэ аал сырыытын бүтэһик пууна сэлиэнньэ айаан пуордун дьокуускайы кытта ситимниир суолга турара сыллаахха атырдьах ыйын күнүгэр манна бурдук ыскылаата тутуллубутун туһунан сурук баар сыллаахтан сыллаахха диэри бу ыскылаат арассыыйа америка хампаанньатын бас билиитигэр сылдьыбыта бу суолунан үйэҕэ табаарынан дьокуускай уонна иркутскай хааччыллаллара ол курдук үйэ бүтэһигэр сылга ньылхан нөҥүө тыһыынчаҕа диэри чэй хоппото тиэйиллэрэ биллэр бу суолу хааччыйарга үөрэхтээх дьон ирдэнэр буолбуттар онон с сыаркап приходун оскуолата аһыллыбыта манна сэбиэскэй саха сирэ депутааттара кыттыыны ылбыттар сүрүн ырытыллыбыт боппуруос тоҥустар уонна сэбиэскэй былаас саха хомуньуустара бу иннинэ саҕаламмыт тоҥус бастаанньатын уҕарыта сатаабыттар тоҥустар буоллаҕына сэбиэскэй былаас туох да үчүгэйи аҕалбата диэн санааларын уларыппатахтар баҥкок диэн тайлаан киин уонна ордук улахан куората атын аата круҥ тэп маа нахон эбэтэр кылгастык круҥ тэп аан бастаан аюттайа хоруоллугун кэмигэр чао фрайа өрүс төрүтүгэр турар кыра эргиэн сирэ курдук тэриллибитэ с хоруоллук киинэ аюдья умайбытын кэнниттэн киин куорат суолтатын ылбыта икки сүүстэн тахса сыл устата баҥкок тайлаан эрэ буолбакка бүтүн индокытай уонна соҕуруулуу илин азия политика уонна экономика киинэ азия эргиэн үп култуура дьоҕур мода үөрэҕирии уонна аралдьыйыы кииннэрин ахсааннарыгар киирсэр буолан баҥкок аан дойду куората суолталаах баҥкок бэлиэтэммит олохтоохторун ахсаана кии от ыйа ол эбэтэр аан дойду с улахан куората бэлиэтэммэтэх миграннары эптэххэ млн кэриэтэ буолан тахсар кэриэй демократ дьон өрөспүүбүлүкэтэ сыллаахха балаҕан ыйын күнүгэр кэриэй тумул арыытын соҕуруу чааһыгар үөскээбит соҕуруу кэриэйэ тэриллибитин кэннэ эппиэт курдук тэриллибит дойду бастакы салайааччытынан ким ир сен буолбута хотугу кэриэйэҕэ биир партиялаах социалистическэй режим бөҕөргөммүтэ сэрии кэннэ ким ир сен хотугу кэриэйэҕэ диктатураны олохтообута бу бириэмэҕэ дойдуга ким ир сен личноһын сүгүрүйүүтэ үөскүүр дойду төрүттээчитэ ким ир сен сыллаахха өлбүтүн кэннэ былаас кини уолугар ким чен ирга бэриллибитэ сыллаахтан сыллаахха дылы хотугу кэриэйэҕэ улахан аччыктааһынтан мөл курдук киһи өлбүтэ кэриэйэ демократ дьон өрөспүүбүлүкэтэ биир норуоттаах дойду буолар кэриэйдэр тан тахса буолаллар аҕыйах кытай норуота баар киһи кэриҥэ уонна киһи кэриҥэ дьоппуон баар хотугу кэриэйэҕэ киһи олоҕун уһуна сыл цру сыаналааһынынан аан дойдуга с миэстэ кэриэй тылынан саҥараллар дели хинди урду диэн индия иккис улахан куората олохтоохторун ахсаана млн федерал бэриниилээх уния сирэ суолталаах ил киин куорат региона индия хотутугар пендьаб региоҥҥа ямуна өрүс кытылларыгар турар археология чинчийиилэринэн делига дьон б э и ү олохсуйбуттар дели султаната туругуруутун кэнниттэн дели политика култуура уонна эргиэн сүрүн киинэ буолбута элбэх былыргы уонна орто үйэлэрдээҕи монуменнар бааллар сс могол империятын киинэ этэ британия илин индия компанията индия улахан өттүн баылаабытын кэннэ киин куорат калькуттаҕа көспүтэ холбоуктаах хоруоллук хоруола дьордь с делига киин куорат статуун төннөрбүтэ саҥа киин куорат саҥа дели с сс эргэ куорат соҕуруутугар тутуллубута индия британияттан с тутулуга суох буолбутун кэннэ киин куоратынан уонна дьаалта олорор сиринэн саҥа дели анаммыта делига дойду бары муннуктарыттан улахан миграция баар онон куорат олохтоохторун ахсаана түргэнник элбиир элбэх араас омук олорор бүгүн дели индия сүрүн култуура политика уонна эргиэн киинэ мумбаи марат урукку аата бомбей диэн индия маараштра илин киинэ уонна дойду үп киинэ олохтоохторун ахсаана млн аан дойду иккис улахан куората сыстыа сытар нави мумбаи уонна тане диэн куораттардыын киилээх метрополитен сир буолар мумбаи индия арҕаа кытылыгар турар уонна дириҥ төрүт хомолоох мумбаи пордунан индия бүтүн байҕалынан тиэйиллэр малын улахан аҥара барар мумбаи индия эргиэн уонна аралдьыйыы киинэ индия био гун индустрия оҥоруутун байҕал эргиэнин уонна экономикатын капиталын мумбаи глобал үп эргиирин аан дойду уон киинин ахсааннарыгар киирсэр куоракка индия резерв баана уо д а суолталаах үп институттара дойду элбэх компанияларын уонна мультинационал корпорацияларын штаб квартиралара бааллар онтон таынан диэн индия киинэ индустриятын салалтата баар мумбаига атын индиятааҕар олох таыма үрдүк буолан элбэх миграннар кэлэн олохсуйаллар ол иин куоракка элбэх омуктар уонна араас култууралар сэргэлээллэр нууч автомат калашникова образца года сыллаах калашников аутомат чуор саатын холобура диэн мм аутомат чуор саа сүбэ униятыгар оҥоуллубута айааччыта михаил калашников икки көрүҥнээх оҥоуллубута олохтоох луостаах уонна бүлгү тутуу метал луостаах с дизайнын оҥоруутун үлэтэ с саҕаламмыта с чуор саа официал сэбилэниилээх күүстэр сууттарыгар көрдөрүллүбүтэ уонна биир сылынан кыыл армияҕа сулууспаҕа ылыллыбыта официаллык сүбэ униятын сэбилэниилээх күүстэригэр с ылыммыта варшава пактын кыттааччыларын улахан өттүлэрэ эмиэ ылыммыттара элбэх атын уотунан эстэр сэрии сэптэрин айан оҥорууларыгар олох быыытынан туттуллубута бастакы дьиҥ аутомат чуор саалар ахсааннарыгар киирсэр өр үйэлээҕиттэн оҥоруутун чэпчэки сыанатыттан уонна судургу туттуллуутуттан сылтаан аан дойдуга ордук киэҥник туттуллар аутомат чуор саа буолар көрүҥнэрэ сэбилэниилээх көрүҥнэрэ эрэ тымныы сэрии устата сүбэ унията уонна кытай дьон республиката ни уонна кини оҥоруутун технологияларын про коммунист дойдуларга уонна бөлөхтөргө холобур никарагуа сандинистарыгар уонна вьеткоҥҥа көмө быыытынан элбэх ахсааннаахтык экспортаабыттара ол түмүгүнэн ны ил армиялара уонна элбэх сэрии бөлөхтөрө сэбилэниилэригэр ылыммыттара бу сэрии саадаҕа кэлбит сирдэригэр киэҥ тарҕаныытыттан ураты култуура өттүнэн улахан дьайыыны оҥорбута араас дойдулар уонна бөлөхтөр дьаралыктара уонна бэлиэлэрэ буолбута ол ахсааннарыгар киирэллэр мозамбик зимбабуэ илин тимор буркина фасо өрөбөлүүссүйэ кэмигэр хезболла уонна иран ислам өрөбөлүүссүйэтин харабылларын корпуа сорох африка дойдуларыгар саҥа төрөөбүт уол оҕону калаш калашников диэни кылгатыы диэн ааттыыллар арҕаа дойдулар култуураларыгар бастатан туран америка гиэнигэр өстөөх күүстэрин сэрии сэптэрин быыытынан ойууланар бу кэриэйэ уонна вьетнам сэриилэригэр коммунистар онтон ураты афганистаҥҥа уонна иракка талибан уонна аль каида террорист бөлөхтөрүн кыттааччылара америка армиятын утары кыргыыыларга ни киэҥник туттубуттарыттан сылтаан тахсар ол курдук арҕаа дойдуларга анти американизм уонна стереотип өстөөх сэрии сэбэ репутациялаах холбоуктаах штаттар киинэлэригэр нан бандьыыттар уонна террористар сэбилэнэллэр элбэх видео оонньууларга баар сүрүннээн шутердарга сорох холобурдар калашников музея өссө музея диэн ааттанар сэтинньи ижевскайга удмуртия республикатыгар арыллыбыта сахалар православие ылыахтарыттан ыла сурукку киирэр официальнай ааттара арассыыйа империятыгар туттуллар христианскай ааттар буолбуттара ол эрэн киһи олоххо туттуллар аата сахалыы да буолуон сөбө сыыйа киирии ааттар баһыйан билиҥҥи кэмҥэ сахалар үгүстэрэ нууччалыы ааттаахтар билиҥҥи сахалыы ааттар уус уран айымньылар геройдарын сирдэр үүнээйилэр ааттарыттан уо д а таһаарыллаллар холобур номохтор геройдарын ааттара эллэй манчаары туйаарыма туйаара ньургун күннэй киэҥник тарҕаммыттар билиҥҥи сахалыы ааттар үксүн санааҕа үчүгэй эттиктэр ааттарыттан таһаарыллаллар онтон былыр төттөрүтүн абааһылар бэлиэтии көрбөтүннэр диэн куһаҕан соҕус тыллары аат гыналлара итинник куһаҕан ааттаахтар сааһыран баран үксүгэр официальнай аатынан тутталлара эбэтэр куһаҕан аат киһи хос аата буолан хаалара эр киһи олоҕун тухары аатын хаста да уларытыан сөбө кыра эрдэҕинэ туох эрэ бэйэтин уратытын таба көрөн ааттыахтарын сөбө эбэтэр абааһыттан куоттараары куһаҕан ааты талаллара уол ситэн эр киһи буоларыгар эмиэ аат биэрэллэрэ эбэтэр урукку аатыгар эбии аат холбоноро оттон социальнай өттүнэн тугу эмэ ситистэҕинэ холобура баһылык дуу туох дуу буоллаҕына үксүн орто сааһыгар бэйэтэ аат талыныан сөбө ону таынан сахалар ааты оҕо төрөөбүт күнүнэн дьылынан көрөн эмиэ биэрэллэр холобур ааптара этэринэн өскөтүн оҕо тохсунньу ый күнүгэр күн сирин көрбүт буоллаҕына кинини тускун кэскилээнэ диэн ааттыахха сөп кыыс аата кытархай уол аата халлаан күөхтүҥү өҥнөрүнэн бэлиэтэннилэр киэҥник тарҕаммыт ааттар араҕас бэлиэлээхтэр бу ордук суруйааччылар суруналыыстар артыыстар туттар ааттара сороҕор араспаанньа быһыытынан холобур ойуунускай ороһуунускай сороҕор араспаанньаҕа эбии быһыытынан сороҕор туспа аат курдук үксүн киһи бэйэтэ талынан ылар уонна сурукка киирэр ааты кытта үксүн бииргэ эбэтэр биир кэмҥэ туттуллар аата холобур суруйааччы олоҕор сурукка киирбит ааты туттар онтон литератураҕа айымньытыгар эбэтэр хаһыакка ыстатыйа суруйарыгар псевдонимынан илии баттыыр псевдонимнарга чугас көмпүүтэр эйгэтигэр киэҥник туттуллар нииктар логиннар бааллар сороҕор сахалыы аат диэнинэн биллэр урукку ыраахтааҕы да кэмигэр сэбиэскэй да кэмҥэ сүппэтэх билиҥҥи да кэмҥэ сахалар түөлбэлээн олорор сирдэригэр ордук тыаҕа киэҥник тарҕаммыт көстүү сорох ааттар киһи быдьар өттүн көрдөрөр буоланнар ыыс быһыытынан туттуллаллар сорох ааттар киһи сурукка киирбит аатын олоччу солбуйа сыһаллар киһи бэйэтэ да ол эрэ аакка хардарар балаһыанньата үөскээн хаалар бордоҥ нэһилиэк ньурба улууһун нэһилиэгэ киинэ маалыкай улуус кииниттэн км арҕаа диэкки марха өрүс үрдүгэр турар нэһилиэнньэтин ахсаана киһи сыл бириистэн степан васильев аатынан сылгы иитэр завод дьөһөгөй айыы диэн культура киинэ саха биллиилээх этнограба г в ксенофонтов урааҥхай сахалар диэн үлэтигэр суруйбутунан бүлүү өрүс сүнньүгэр бастакы саха түүлээх дүҥүрдээх түлүөн ойуун туймаадаттан тахсан нууччалар кэлиэхтэрин лаппа иннигэр ньурба эбэтигэр олохсуйбут кини сиинэ өрүс хочотугар олохтоох бордоҥ аҕатын ууһун киһитэ тыгын дархан күтүөтэ эбитэ үһү кини удьуордарыттан дьаһаах хомуйаары в шахов сыллардаахха ньурба эбэтигэр бордоҥ дьонун аан бастаан сурукка киллэрбит оччолорго бүлүү сүнньүгэр сахалар киэҥник түөлбэлээн олорор сирдэрэ кэбээйи үөдүгэй уонна бордоҥ эрэ бааллар эбит үйэ бүтүүтүн диэки ньурба эбэтин тула олорбут түлүөн ойуун удьуордарыгар тыл тылга киирсибэт быһыы майгы үөскээри гыммытыгар уола дьалаҕай килээн дьаарын кинээс диэки буолан уонна добуну уолаттара хатыы баатыр тэрээппэ буоланнар мэгэдьэк түбэтигэр көһөн тахсыбыттар бары биир аймах бордоҥ дьоно дьалаҕай килээн билиҥҥи маалыкайтан соҕуруу диэки биир көстөөх ыылаах диэн сиргэ хатыы баатыр уонна тэрээппэ мэгэдьэк эбэтин тула олохсуйбуттар ити кэмҥэ бу эргин атын саха дьоно бааллара биллибэт олохтоох тоҥустар булду батыһан тэскилээн биэрбиттэр онон кинилэртэн ууһаан саҥа бордоҥ буолаһа нэһилиэгэ үйэҕэ сыллаахха үөскээн тахсыбыт ити кэмҥэ мэгэдьэк түбэтэ бүтүннүү бордоҥ буолаһыгар киирэр эбит кэлин мэгэдьэк кукаакы малдьаҕар буолбут нэһилиэктэр сирдэрэ уоттара үйэ бүтүүтүгэр маалыкайга иннокентьевскай таҥара дьиэтэ үлэҕэ киирбит итиннэ аһыллыбыт церковно приходской оскуолаҕа саха бастакы революционердара степан васильев михаил мегежекскэй о д а үөрэнэ бастакы үөрэхтээх дьоннорунан буолбуттара үйэ бүтүүтүгэр буоластары нэһилиэктэри бытарытыы ыытыллыбыт сыллаахха бордоҥ нэһилиэгиттэн хайдан малдьаҕар нэһилиэгэ онтон кукаакы нэһилиэгэ үөскээбиттэр онон үйэ бүтүүтүгэр мэгэдьэк түбэтэ урукку бордоҥ буолаһа нэһилиэк буолбут бордоҥ мэгэдьэк малдьаҕар малдьаҕар уонна кукаакы нэһилиэктэрэ хх үйэ ортотугар рсфср үрдүкү советын сыл бэс ыйын күнүнээҕи ыйааҕар сөп түбэһиннэрэн ньурба оройуоннарын нэһилиэктэрин бөдөҥсүйүүлэригэр бордоҥ уонна кукаакы нэһилиэктэрэ холбоһоннор бордоҥ нэһилиэгэ буолбуттара күн бүгүн бордоҥ нэһилиэгэ ньурба улууһугар нэһилиэнньэтин ахсаанынан сиринэн уотунан даҕаны октябрьскай нэһилиэк антоновка кэнниттэн иккис улахан нэһилиэк буолар бордоҥ нэһилиэгин киинэ маалыкай бөһүөлэгэ улуус кииниттэн ньурба куораттан хотугулуу арҕаа марха өрүс хаҥас кытылыгар сиринэн км оттон дьокуускай куораттан км ыраах сытар степан васильев аатынан сылгы собуотугар төбө мэгэдьэк боруодатын сылгыта иитиллэн турар нэһилиэккэ биирдиилээн уонна тэрээһиннээх хаһаайыстыбаларга ча ынах сүөһү уонна ча сылгы баар кэнники бириэмэҕэ нэһилиэнньэ ынах сүөһүнү сылгыны иитэр традиционнай дьарыгыттан ураты промышленноска сыстан үлэлэһэн эрэрэ улахан кэрэхсэбиллээх бордоҥ нэһилиэгин территориятыгар арыллыбыт накыын алмаас рудалаах хонуута геологическай өттүнэн олус улахан кэскиллээх регионунан ааҕыллар накыыҥҥа сыл атырдьах ыйыгар үлэҕэ киирбит россияҕа уонна аан дойдуга биллибит с нүөмэрдээх хайа байытар фабрикатыгар бордоҥ нэһилиэгин ыччаттара ситиһиилээхтик үлэлии сылдьаллар нэһилиэк сайдарын чөллөөх буоларын туһугар нэһилиэнньэ олоҕун үлэтин дьүөрэлээн инникитин көрөн дьулуурдаахтык үлэлиир сөптөөх тэрилтэлэр коллективтар бааллар кинилэр үлэлэрин сүрүннүүр тэрийэр балачча уопутурбут салайааччылар баар буоллулар ол курдук кэнники уон сылга бордоҥ муниципальнай тэриллии баһылыктарын эдэр эрчимнээх кадрдар евсеева м п тихонов в г үлэлээн аастылар билигин бу улахан эппиэттээх үлэҕэ эмиэ балачча уопутурбут идэтинэн учуутал петрова н с ситиһиилээхтик үлэлии сылдьар кинилэр аҕа көлүөнэ салайар үлэһиттэрэ нэһилиэк сайдарын туһугар тутуспут туһаайыыларын салгыахтарыгар уонна сайыннарыахтарыгар саарбахтааһын суох мантан аллараа бордоҥ нэһилиэгин саҥа көлүөнэтин аатырбыт суолурбут дьоннорун олохторун үлэлэрин туһунан информация бэриллэр боотулу нэһилиэк үөһээ бүлүү улууһун нэһилиэгэ киинэ боотулу улуус кииниттэн км хоту диэки сырыылара кыһыҥҥы суол сайынын салгынынан нэһилиэнньэтин ахсаана киһи сыл ол иһигэр боотулу көтөрдөөх киһи л николаев суруйуутунан боотулуулар бастаан сэтэкэмҥэ кэлэн дьон хаалларан баран салгыы уҥуор тахсаллар мааркап марк иванов оҕонньор сэһэнэ уонна л николаев суруйуута үүт маас сөп түбэһэллэр онон букатын хойуккааҥҥа диэри сэтэкэм боотулуута уҥуоргу боотулуу нэһилиэгэр киирэрэ чахчы буолан тахсар мааркап сэһэннэрэ туоһулуурунан боотулуу чаччыыналара үс киһи эрэ биллэр омукчаан өндөрөй куука ньукулай сэрбэкэ сөдүөт ол гынан баран бу чаччыыналартан омукчаан эрэ уҥуоргу боотулууга тахсан мунньахтаспыта чуолкай биллэр мааркап сэһэнинэн омукчаан төрүүр кэмигэр үөһээ боотулууга ол аата уҥуоргу боотулууга ааттаах киһи дабыыт кулуба бу бука давыд григорьевич поскачин буолуо кини сыллаахха чаччыына сыллаахха быыбарынай онтон сылларга кулубаҕа хандьыдаатынан сылдьыбыт сылларга нэһилиэгэр кинээстээбит улуус кулубатынан кэлин үлэлээбит онон мааркап чаччыына дуу быыбарынай дуу эбэтэр өссө атын дуоһунаска дуу сылдьыбыт киһини кулуба диэн сөп ол аата куука уонна сэрбэкэ боотулуу үөдүгэйгэ киирбитин кэннэ чаччыыналаабыт буолуохтарын эмиэ сөп энциклопедия якутии м дүллүкү нэһилиэк үөһээ бүлүү улууһун нэһилиэгэ киинэ дүллүкү улуус кииниттэн км хоту диэкки сытар нэһилиэнньэтин ахсаана киһи сыл ол иһигэр дүллүкү уонна бүтэйдээх киһи үһүйээннэр кэпсииллэринэн нам улууһуттан үйэ бүтүүтүгэр кэлбит дьон олохтообут нэһилиэктэрэ аата эбэҥки тылыттан киирбитинэн ааҕыллар дулу орто дулугу орто тарбах эбэтэр күөллэр ыккардыларыгар сытар күөл дүллүкү күөлэ кырдьык биир өттүттэн чыыйык бүдүргэй иккис өттүттэн кур муустаах уолбут куөллэр ыккардыларыгар сытар уонна үйэлэр быыстарыгар дүллүкү уҥуор турар нам нэһилиэгэр киирэрэ ол гынан баран салаллара табыгаһа суоҕуттан олохтоохтор туруорсууларынан саха сирин уобаластааҕы управленията сыллаахха от ыйын күнүнээҕи нүөмэрдээх быһаарыытынан туспа нэһилиэк буолбута нэһилиэк бастакы кинээһинэн иванов николай иванович маттаҥаа талыллыбыта илин эбэ букаа өтөҕүн анныгар баар өтөххө олорбут киһи сыл тохсунньу күнүгэр дылы үлэлээбитэ кини кэнниттэн санников иван ильич сылтан сыл тохсунньу күнүгэр дылы уонна санников спиридон ксенофонтович эһэ харах сыл тохсунньу күнүгэр дылы үлэлээбиттэрэ онтон иванов харлампий иванович бааҕынаан талыллан бастаан кинээһинэн онтон сэбиэт бэрэстээтэлинэн үлэлээбит курдук сыллаахха куонаан бандьыыт отучча киһилээх этэрээтэ таарыйан балаҕан көлүйэҕэ хонон өрөөн ааспыт бу дьон баһылыктарын эһэ харах өлөртөөрү гыммытын үксүлэрэ төрдө ууһа суох мөлтөх дьон эбит баһылыктарын өлөрдөххө ыһыллан хаалыахтара бааҕынаан сэрэҕэдийэн көҥүллээбэтэх ол иһин кэлин сэбиэскэй былаас атаҕар турбутун кэннэ бэрэстээтэлиттэн уһуллубут курдук үөдүгэй нэһилиэк үөһээ бүлүү улууһун нэһилиэгэ киинэ андреевскай улуус киинин кытта холбоһон турар үөһээ бүлүү сэлиэнньэ соҕуруу өртүн ылар уонна км ыраах куду диэн сэлиэнньэ сытар нэһилиэнньэтин ахсаана киһи сыл ол иһигэр андреевскай уонна куду киһи үһүйээннэр уонна сурукка тиһиллибит ахтыылар кэпсииллэринэн үөдүгэй дьоно билиҥҥи үөһээ бүлүү улууһун сирдэригэр үйэ ортотун диэки кэлбиттэр бу дьон биир уус дьоно олоччу көһөн кэлбиттэр курдук ол аата урукку олорбут сирдэригэр өлүөнэ өрүс хаҥас өттүгэр ким да хаалбатах краеведтар этэллэринэн саха сиригэр итинник бүтүннүү ууһунан көҥүлү батыспыт уус суох көспүт төрүөттэрэ нуучча кэлиитигэр бэйэлэрин бэйэлэрэ дьаһанан олороору үөдүгэйдэр үөһээ бүлүү сирин булалларыгар онно эрдэ кэлэн өргүөттэр уонна көбдө баһылыктаах нам дьоно олохсуйбуттар эбит өргүөттэр арааһа булду батыһар табалаах дьон буоллалларын быһыытынан сискэ үрэх баһыгар олохсуйбуттар оттон намнар сүөһүлээх сылгылаах дьон буоланнар бүлүү өрүс үрдүгэр сытар дьоһун сирдэри булан билиҥҥи намы төрүттээбиттэр үөдүгэйдэр кэргэн чаҕар дьоннорун илдьэ барыта ыал күһүн кэлбит өрүс уҥа өттүгэр күҥкү баһылыктаах быйакы чочу бакы чап быыгынас боотур дьаархан күүлэ халбаакы хаалаллар оттон өрүс хаҥас өттүгэр наакаан баһылыктаах дэди мотуруос лүһүрүкээн асхабыл эгэй өбүкэ суор ойуун түүлээх түлэҕэй тахсаллар наакаан дьоно куорамыкы аннынан өрүһү туораан тэҥкэ иһигэр үс биэрэстэ киирэн хатар балаҕаннааҕа диэн сиргэ уһун элгээн кытылыгар олохсуйаллар манна турбут ураһа олоҕо хойукка дылы баара үһү күҥкү ураһатын олоҕо күүлэҕэ турбут кини күүлэнэн боруу көлүйэнэн олорбут чочу быйакы бакы олохсуйбут алаастара билигин кинилэр ааттарынан ааттанан сыталлар чап куорамыкыттан көс кэриҥнээх сиргэ кэнтиккэ олохсуйбут халбаакы бастаан билиҥҥи ороһу сиригэр өрүс арыытыгар олохсуйан иһэн куду буордаах сиргэ кудуга тахсыбыт быыгынас ороһуну төрүттээбит үөдүгэй баһылыктара оҥхой нэһилиэк үөһээ бүлүү улууһун нэһилиэгэ киинэ оҥхой улуус кииниттэн км хоту диэкки сытар нэһилиэнньэтин ахсаана киһи сыл географияҕа ирбэт тоҥноох сир мууһа ууллан ньуура дьөлө сиҥнэн түспүтэ сир ньуура буора суураллан дьөллөн түспүтэ синоним оҥкучах атын эбии суолтата хаһаайыстыбаҕа анаан хаһыллыбыт иин т к онгкучах эбэҥк итинник суолталаах саха тылыттан киирии хоро нэһилиэгин чиллэ учаастагар сыллаахха муус устар ыйга тэриллибит колхоһу тэрийиигэ активнай кыттыыны ылаллар дмитриев павел васильевич евдокимов кирилл евдокимович колхозка хаһаайыстыба холбоһор уопсай холбоммут баай дуол ат оҕус боруонньа буут сиэмэ бурдуга га ыһыы сир га ходуһа сирэ га мэччирэҥ сирэ кэлин бу колхоз оҥхой нэһилиэгэр м горькай аатынан колхозка холбоһор хомустаах нэһилиэк үөһээ бүлүү улууһун нэһилиэгэ киинэ хомустаах улуус кииниттэн км ыраах сытар хомустаах нэһилиэгэ дүллүкү кырыкый нэһилиэктэрин кытта ыаллаһа сытар бүлүү өрүһүнэн нам нэһилиэгин уонна бүлүү улууһун сирдэринэн быысаһар сирин иэнэ кв км ходуһа сирэ га мэччирэҥ га бааһына сирэ га нэһилиэнньэтэ киһи хаһаайыстыба баар тэрилтэлэрэ н а габышев аатынан оскуола сад миэстэлээх детсад фельшерскэй пункт библиотека одьх филиала ветеринарнай пункт культура дьиэтэ түҥ былыргыттан үйэлэри уҥуордаан өбүгэ сэһэнэ уостан уоска киһиттэн киһиэхэ бэриллэн ааспыт олох суола буолан хомустаах эбэ туһунан үһүйээн күн бүгүҥҥээҥҥэ диэри тиийэн кэлбит түҥ былыр биир бэти диэн киһи бүлүү өрүһүнэн тыынан устан айаннаан иһэн хайа үрдүнэн тыыраахылар көтөллөрүн көрөн манна арааһа күөл баар эбит диэн тохтоон көрөргө санаммыт хайаны дабайан тахсан көрбүтэ сүрдээх улахан күөл баар эбит бу билиҥҥитэ хомустаах сирэ манна ураһа түһэринэн киһи олохсуйуох бултаах алтаах сирэ эбит диэн сөбүлээн тохтообут онон бу сир дьиҥнээх аата ураһа онно диэн эбит кэм кэрдии ааспытын кэннэ ураһа онно диэн аата сүтэн симэлийэн хаалбыт нэһилиэк билиҥҥи аата хомустаах үһүйээн кэпсииринэн кыргыс үйэтигэр хомустаах эбэ күөлүн тулата барыта хомуһунан саба үүнэн турара бу сиргэ тигиилээх сирэйдээх кыргыс дьоно кэлбиттэр уонна дьону сэргэни барытын тута тута өлөртөөбүттэр арай биир эмээхсин тыһы тыһаҕаһын кытары хомус быыһыгар киирэн саһан хаалбыт ону көрдүү сатаан баран булбатахтар бу күөл тоҕус тумуллаах бу тумулларга тахсан тоҕус буойун маска олорон кукууктаан бараннар тарҕаспытар онтон ыла бу күөл хомустаах диэн ааттаммыт киин архыып докумуоннара көрдөрөллөрүнэн хомустаах сыллаахха быстах кэмҥэ нэһилиэк диэн тэриллэ сылдьыбыт эбит сыллаахха колхозтар бөдөҥсүйүүлэринэн сибээстээн нэһилиэк биригээдэҕэ кубулуйбута олохтоохтор дүллүкү нэһилиэгэр көһүтэлээн киирэн барбыттара арай сыллаахха хаалбыт сирдэри чөлүгэр түһэриинэн хомустаах кэҥээн олохтоох дьон уонна кинилэр ыччаттара төрүт сирдэригэр төннөн кэлбиттэрэ дьиэ уот туттубуттара үлэлээн хамсаан барбыттара бэс ыйын күнүгэр с хомустаахха саҥа нэһилиэк тэриллибитэ быыбардыыр уокуруктан биирдии депутат туруоруллан сельсовет председателинэн павел васильевич иннокентьев талыллыбыта хоро нэһилиэк үөһээ бүлүү улууһун нэһилиэгэ киинэ хоро улуус кииниттэн км хотугулуу арҕаа диэки сытар нэһилиэнньэтин ахсаана үөһээ бүлүүттэн марха улууһа хайдан барбытын кэннэ с үөһээ бүлүү сирэ аччаан биэс эрэ буолас нэһилиэк хаалбыта онтон сыл буолан баран сыл саҕаланыытыгар уон буолас буола охсор мэйик нам боотулуу икки үөдүгэй икки хоро чочу өргүөт уонна халбаакы с икки хоро нэһилиэгэ холбоһон биир буолбуттара сылларга бүлүү өрүс хаҥас өттүнээҕи нэһилиэктэрэ арҕаа бүлүү сороҕор үөдүгэй улууһа буола сылдьыбыттара ол улуус киинэ далыр этэ бу кэмҥэ уонна хоро нэһилиэктэрэ эмиэ туспа сурулла сылдьаллар нэһилиэккэ үлэлиир киһи ахсаана сүрүн ыстатыйа хоро г н чиряев аатынан орто оскуолата нэһилиэк бастакы оскуолатын георгий чиряев бэйэтин сэттэ хостоох саҥа дьиэтин биэрэн туран астарбыта оскуола тыымпы диэн хоро нэһилиэгин киинигэр дүллүкүлүүр суолунан бардахха билиҥҥи бөһүөлэктэн км сиргэ баар сир сыллаахха алтынньыга аһыллыбыта бастакы учууталынан г н чиряев бодойботтон аҕалбыт киһитэ тимофей павлович асфер үлэлээбитэ хоро оскуолатыгар дягилев андрей алексеевич диэн гражданскай сэрии кыттыылааҕа учууталлыы сылдьыбыта хороҕо атын нэһилиэктэртэн кэлэн үөрэнэр оҕолор интэринээккэ олороллор интернат үлэһиттээх үөрэх сылыгар оҕо олорор аҕа дойду улуу сэриитин сс сэбиэскэй аармыйа кэккэтигэр сулууспалаан кэлбиттэрэ саппаас чааска сылдьыбыттар аҕа дойду улуу сэриититтэн кыайыы кынаттанан эргиллибиттэр хараап граф биэрэгэ сэлиэнньэ нам улууһугар баар сэлиэнньэ улуус кииниттэн км дьокуускай куораттан км өлүөнэ хос үөһүн үрдүгэр турар нэһилиэнньэтин ахсаана киһи сыл бу сэлиэнньэ аатын хайдах ылбытын туһунан үһүйээн баар бу үһүйээни норуот маастара анна зверева бэйэтин кинигэтигэр суруйбута баар граф игнатьев үйэ иккис аҥаарыгар уолун кытта ааспыт бу киһи кырдьык баар буола сылдьыбыт буолуон сөп курдук уола кэлин улаатан баран биллэр ыраахтааҕыв генеараала буолбут кэлин сэбиэскэй кэмҥэ эмиэ сулууспалаабыт лет в строю диэн кинигэлээх бу дьон элбэх бэлэҕи туһаҕы олор истэригэр этнографияҕа сыһыаннаах маллары илдьэ барбыт буолуохтарын сөп диэн историк учуонай чемезов василий назарович ахтарын туһунан искусствовед и а потапов тылыттан анна зверева суруйар энциклопедия якутии м г европа сойууһа ес диэн европа иллэрин политика уонна экономика холбоуктара олунньутугар ылыллыбыт маастрихт үлэҕинэн тэриллибитэ сэтинньитигэр чахчылаах буолбута млн олорооччулардаах эу номинал брутто аан дойду оҥоугун трлн тааарар ес бары кыттааччы иллэрин сокуоннарын системаларын биир стандартаан соҕотох бааар тэрийбитэ кини түөрт көҥүлү мэктиэлиир кини бүтүн эргиэн агрикултуура балыктааын уонна регионнааҕы сайдыы политикаларын өйүүр уон алта кыттааччы дойду эуро диэн бүтүн валютаны ылыммыттара эу сүүрбэ биир дойдута кыттааччылара эу шенген сөбүлэиитигэр кыттыылаах дойдуларын ол ахсааныгар эу тыгар киирбэт дойдулар икки ардыларыгар пааспор контролын эиитигэр улахан оруолу оонньообута ес омуктар икки ардыларынааҕы дьаалта уонна супранационализм булкаас систематынан үлэлиир сүрүн институттара уонна органнара эуропа комиссията эуропа парламена эуропа холбоугун сүбэтэ эуропа сүбэтэ эуропа кырдьыктабыл суута уонна эуропа киин баана эу олорооччулара парламены хас биэс сыл аайы талаллар билиҥҥи эу алта дойду тэрийбит эуропа чох уонна ыстаал холбоуттан уонна ром үлэҕиттэн төрүөттээх онтон ыла холбоук саҥа дойдулар киниэхэ кыттыаннар улааппыт уонна саҥа политика эйгэлэрэ уонна институттар эбиллибиттэр эуропа холбоуга тутулуга суох суверен дойдулартан турар кыттааччы буолууга официаллык кандидат дойдулар хорватия македония уонна түркийэ исландия албания босния уонна херцеговина монтенегро уонна сербия кандидат буолар кыахтаахтар эуропа комиссията косованы кандидат буолар кыахтаах дойдулар тииктэригэр киллэрбитэ ол гынан баран кыттааччы иллэртэн сорохторо кинини сербияттан туспа тутулуга суох дойду быыытынан билинэ иликтэр никифор кирикович седалищев дьүөгэ ааныстыырап саха суруйааччыта аҕа дойду улуу сэриитэ саҕаламмытыгар с атырдьах ыйыгар н к седалищев армияҕа барар радистар онтон эппиһиэрдэр комсостав куурустарын бүтэрэн баран младшай лейтенант сыбаанньалаах взвод хамандыыра буолбут калинин уонна ленинград анныгар кыргыһыыларга кыттыбыт үстэ бааһырбыт с олунньутугар сураҕа суох сүппүт н к седалищев кылгас ол гынан баран дьикти айар олоҕу олорон ааспыт с бастаан бэчээттэнэр бастакы айымньыта уууттар диэн кэпсээн с икки хомуурунньуга тахсар ньургуһун уонна лоокуут уонна родительская любовь н к седалищев айар үлэтигэр оҕолорго аналлаах айымньылар улахан миэстэни ылаллар дьүөгэ ааныстыырап айдарыылаах поэт драматург уонна очеркист быһыытынан эмиэ биллэр в советской школе счастливое детство учебный день уо д а тылбаастара эмиэ улахан суолталаахтар всеволжскай и е маршал эдэр сааа драма павленко п а на востоке границатааҕы сэриилэии роман баһын чааа салтыков щедрин м е мавруша новоторка үһүйээннэргэ олоҕуран айыллыбыт ньургуун уонна лоокуут мойуор диэн айымньылар суруйааччы төрөөбүт норуотугар тапталын көрдөрөллөр кэлин сэһэн сюжетын суруйааччы тимофей сметанин лоокуут уонна ньургуун драматыгар уонна поэт күннүк уурастыырап уонна драматург суорун омоллоон опера либреттотыгар туттубуттара эуро бэлиэтэ кода диэн эуропа униятын кыттааччы иллэриттэн билинэр валюталара сэттэ араас банкнота баар хас биирэ араас өҥнөөх кээмэйдээх уонна сыаналаах бороҥ кыһыл халлаан күөх оранжевай от күөх араҕас фиолетовай манньыаталар араас сыаналаахтар хас банкнота аайы араас европа тутуута уруһуйдаммыт бары еврозонаҕа банкноталар бары биирдэр онтон манньыаталар араас араастар биир өттө бары дойдуларга тэҥ онтон атын өттүгэр хас дойду символа уруһуйдаммыт ол курдук билигин дойду арааһа туттуллар манньыаталара араас да буоллар ханнык баҕар дойдуга туттуллуохтарын сөп евро символынан икки кэрдиилээх грек эпсилон буукуба буолар сорох дьон ону латыын улахан с буукубатын уонна тэҥнэһии бэлиэлээх диэн ааттыылар оннук суруйуу табыллыбат буоллаҕына судургутук евро диэн суруйуу эмиэ көҥүллэнэр эурозона кыттааччы иллэрэ европа юниятын чилиэнэ да буолбатар бу дойдулар евроны киэҥник тутталлар бу дойдулар экономика уонна үп униятыгар кытталлар атын дойдулар харчылара билигин евроны кытта ситимнэһэ тураллар ол аата евро сыаната үрдээтэҕинэ бу валюталар сыаната эмиэ үрдүүр бастакы дьөппөн нэһилиэк хаҥалас улууһун нэһилиэгэ киинэ тиит эбэ улуус кииниттэн км өлүөнэ өрүс уҥуор сытар нэһилиэнньэтин ахсаана киһи сыл ол иһигэр тиит эбэ хоточчу киһи дьөппөн нэһилиэгэ с ыытыллыбыт оруйуоннааһын иннигэр илин хаҥалас улууһугар киирсэрэ улуус киинэ управа рассолода этэ с ылата икки дьөппөн уонна хачыкаат нэһилиэктэрэ арҕаа хаҥалас оройуонугар холбоспуттара дьөппөн нэһилиэгэ лена өрүс сүнньүгэр хоточчу туһумах хочолорун тыаҕа мэндэ үрэх сүнньүн уонна кини салааларын хабар ол аата дьаҥылы боотулуну бүүтэҥэ үрэҕин тардыытыттан харыйалааҕы туоһалааны нуочаханы тамма үрэҕиттэн өһөнтүөнү таланы бэрэгэни өттөөҕү мыандаланы о д а сирдэри хабыталыыр онон кини киэҥ территориялаах улахан нэһилиэктэр ахсааннарыгар киирсэрэ арыллаан аахтахха кини территорията э в км буолуо ол аата көс уһуннаах көс кэриҥэ туоралаах аҕа уустарын аны ийэ уустарыгар арахсаллара ол ийэ ууһун дьоно үксэ аймахтыы буолаллара холобур тыһаҥа аҕатын ууһугар маннык ийэ уустара бааллара былыргы сэһэнинэн тыһаҥаҕа тыһанай диэн эмээхсин кэлэн олорбут кини сэттэ уоллааҕа үһү күрүлэй бурдук ньууча ньэлбэкэ солдат уонна чомугур диэн итинтэн сэттэ ийэ уустара үөскээбиттэр атын аҕа уустара эмиэ итинник ийэ уустарыгар арахсаллар былыр да нэһилиэнньэ учуотун ыраахтааҕы былааһа таҥара дьиэтин үлэһиттэрнэн аҕабыыттарынан ыыттарар эбит мин дьөппөн сельскэй советын секретарынан үлэлии сылдьан райсовет общай отделыгар таҥара дьиэлэринэн оҥоһуллубут улахан халыҥ кинигэлэри көрбүтүм онно с таҥара дьиэлэрэ бэйэлэрин хабар нэһилиэктэрин нэһилиэнньэтигэр перепись ыыппыттара суруллубут этэ икки поповтар диэн аҕабыыттар ол кинигэһэ ыалы кэрийэ сылдьан дьону барытын ааттарын саастарын суруйан испиттэр бүтүүтүгэр нэһилиэктэринэн аҕа уустарынан арааран своднай оҥорбуттар ону мин устан ылаттаабытым билигин дьөппөҥҥө турар таҥара дьиэтэ хачыкат таҥаратын дьиэтэ диэн ааттанар онно с поповтар үлэлээбиттэр хачыкат таҥаратын дьиэтин с ыытыллыбыт дьөппөн нэһилиэгин нэһилиэнньэтин перепиһын түмүгэ маннык бу таблицаҕа көстөрүнэн өктөм аҕатын ууһун билиҥҥитэ хоточчу нэһилиэнньэтин ахсаана суох ити хоточчулар өктөм таҥаратын дьиэтин обслуживаниетыгар киирэллэрин быһыытынан өктөм таҥаратын дьиэтэ учеттаабыт буолуохтаах өктөм таҥара дьиэтинэн оҥоһуллубут перепиһы мин булан көрбөтөҕүм мантан көстөрүнэн ити бириэмэҕэ дьөппөн нэһилиэгэ хоточчуга суох билиҥҥи дьөппөн нэһилиэгин саҕа эбит хаһаайыстыба дууһа ити кэмҥэ хоточчуга быһа тарыйан хаһаайыстыба дууһа баара буолуо оччоҕо дьөппөн нэһилиэгэ барыта с ча хаһаайыстыбалаах ча нэһилиэнньэлээх эбитэ буолуо ити перепись түмүгүнэн хачыкат дьөппөн нэһилиэктэрин нэһилиэнньэтин ахсаанын эмиэ устан ылбытым мин саныырбынан нэһилиэнньэ ахсаана ити с советскай былаас буолбутун бастакы сылларыгар дөксө элбэх буолта буолуо тыа сирдэргэр хас толоон ходуһа үрүйэ ахсын дьон олохсуйан олоро сылдьыбыт өтөхтөрө элбэҕинэн сэрэйдэххэ киһи олус элбии сылдьыбыт сүөһү ахсаана да билиҥҥитээҕэр быдан элбэх эбит сир дойду бары оттонор эбит араас туора кыараҕас үрүйэлэр үрэхтэр эмиэ оттонор эбиттэр билигин ол үрэхтэр алаастар оттоммокко бүтүннүү сэтирэзн талах ыарҕа бүөлүү үүнэн тураллар дьөппөн нэһилиэгэр улахан баай киһи үөскээбэтэх чугастааҕы нэһилиэктэригэр тыыллымаларга лепчиковтар соловьевтар никифоровтар тордуо нөөрүктээйгэ мушников ылар старостин урдус хачыкаатка барашов дьөппөҥҥө павлов курдук баайдар суохтар эбит кыра чэкэ сүөһүгэ дылы иитэр сүөһүлэнэ сылдьыбыт баайдар баар буола сылдьыбыттар кэлин советскай былаас буолуутун саҕана улуу сыһыыга олохтоох атыыһыт ньукулай иванов николай гаврильевич диэн аныгылыы баай киһи үөскээн сылдьыбыт кини хамначчыт эҥин туппатах кими да атаҕастаабат баттаабат киһи эбитэ үһү хата төттөрүтүн үөрэх сайдыы тарҕанарыгар баҕалаах эбит ол курдук бэйэтин үбүнэн оскуола туттаран учуутал наймылаһан оҕолору хомуйан үөрэттэрэ сылдьыбыт ол оскуола дьиэтин кэнники нэһилиэк с дойдуга көһөрөн киллэрэн туттарбыта билигин интернат таһыгар турар нөөрүктээйи баайа урдус старостин эмиэ советскай былаас буолуон иннинэ үөскээн улууска кулубалыы сылдьыбыт улахан баайа баттыгаһа суох эбитэ үһү бэйэтэ урут быстар дьадаҥы киһи хаартынан сүүйэн эргинэн байбыт нэһилиэнньэ хаһаайыстыбаннай дьарыга дьөппөн нэһилиэгин дьоно сүнньүнэн сүөһү иитиитинэн дьарыгыраллара бурдугу бэрт кыраны сорох ыаллар ыһаллара онтукаларыттан бэрт дуона суох үүнүүнү ылаллара онон сиир бурдуктарын үксүн амматтан кэлин мэҥэ хаҥаластан чугастааҕы нэһилиэктэринэн булуналлара хортуоппуйу оҕуруот аһын олох да ыспат этилэр тыаҕа олохтоох дьон үксүлэрэ аһыырдарын бултаан булуналлара сайын балыктаан кыһын куобахтаан о д а булду бултаан сорох дьоннор кыттыһан тимир уһааран болгуо диэн уһааран ылбыт тимирдэрин дьокуускайга аммаҕа тиэйэн бурдукка таҥаска чэйгэ табахха эргитиһэр эбиттэр сорох тимир уһааран ылбыт болгуоларынан уһанан араас туттар сэби сэбиргэли сүгэни быһаҕы суханы барананы баһымньыны хотууру өтүйэни кыстыгы о д а дьиэҕэ уокка туттуллар сэптэри оҥорон атыылыыллара оннук уус маачах өндөрөй диэн баара афанасьев андрей кини күбүнүгэ олороро кэнники колхозтар тэриллибиттэрн кэннэ нэһиилэ советын дьаһалынан колхозтары кэрийэ сылдьан уһанара араас тыа хаһаайыстыбатын массыыналарын өрөмүөннүүрэ колхозтарга киниттэн үөрэнэн уустар баар буолбуттара тимири кини көҕүлээһининэн бүүтэҥэ үрэҕэр быта диэн сиргэ уһааран ылаллара онон сала кубуну дьонноро дьарыгыраллара михайловтар матвей кыһыллаан кузьма филипп василий о д а дьоннор сорох дьон таас уматан испиэскэ тааһын дьокуускайга тиэйэн киллэрэн атыылыыр идэлээхтэрэ онон үрэх хаҥас өттүн дьоно төҥүргэстэр уонна хоточчулар ордук дьарыгырбыттара тааһы хоточчу анныттан өрүстэн таһааран оһох оҥорон уматаллара сорохтор мэндэ үрэххэ саһаан кэрдэн үрэх устун уһааран киллэрэн баран болуотунан дьокуускайга киллэрэн атыылыыллара үһү төхтүр нэһилиэк хаҥалас улууһун нэһилиэгэ киинэ төхтүр улуус хотугулуу илин өттүгэр сытар улуус кииниттэн км хоту диэкки дьокуускайдыыр суолга турар нэһилиэнньэтин ахсаана киһи сыл ол иһигэр төхтүр уонна карапат киһи орто оскуола дьыссаат биэксэл акушер пууна кулууп библиотека схпк хахсык маҕаһыыннар почта уонна атс бааллар төхтүргэ былыр тыгын олоҕо баар үһү сыллаахха почта станцията тэриллибит табаҕаттан нуучча ыаллара козловтар соколовтар шепелевтар көһөрүллэн кэлбиттэр балар дьаамынан дьарыктаммыттар сыллаахха таҥара дьиэтин оскуолата аһыллыбыт онно үөрэх сылыгар уол үөрэммит гражданскай сэрии кэмигэр сыл бэс ыйын күннэригэр кыһыллар үрүҥнэр соҕуруу бөлөхтөрүн сэриилэһэн кыайбыттар сыллаахха киһилээх улууска бастакы баартыйа ячейката тэриллибит сэкиритээринэн а л суров талыллыбыт ол сылларга нэһилиэе уулаах аан тыа уопсастыбатыгар киирэр эбит олохтоохтор лебедь диэн колхуос тэрийбиттэр сыллаахха ол колхуос хардыы диэн колхуоһу кытта силбэһэн каганович аатынан колхуос буолбуттар аны ол колхуос сыллаахха красная звезда колхуоһу кытта силбэһэн каландарашвили аатынан колхуос буолбут сыллаахха сопхуос буолбут уонна өктөм диэн ааттаммыт ол сопхуос төхтүрдээҕи биригээдэтэ үлэтин көрдөрүүтүнэн бастакы кэккэҕэ сылдьара аҕа дойду улуу сэриитигэр киһи барбытыта онтон төннүбэтэҕэ дьини коэффициена диэн статистика үллэиллиитин кээмэйэ үксүн барыс тэҥэ суох буолуутун метрикатын уонна баай конденсациятын кээмэйдэригэр туттуллар уонна икки ардыларыгар баар коэффициенынан быаарыллар намыах дьини коэффициена барыс эбэтэр баай тарҕаныыларын ордук тэҥин көрдөрөр онтон үрдүк дьини коэффициена ордук тэҥэ суох тарҕаныыларын көрдөрөр ол курдук ордук тэҥ буолууга сөп түбээр уонна ордук тэҥэ суох буолууга сөп түбээр аан дойдуга дьини коэффициеннара данияттан намибияҕа дылы араастар үгүс көҥүл бааар иллэрэ дьини коэффициеннаахтар дьини индекса диэн дьини коэффициена бырыыанынан көрдөрүллүүтэ ол курдук дания дьини индекса дьини коэффициенын италия статистига коррадо дьини айбыта уонна с уларыйымтыа уонна уларыйбат итал диэн суруйуутугар тааарбыта бычырдаан никита константинович докторов саха сирин аатырбыт хапсаҕайдьыттарыттан биирдэстэрэ билиҥҥи үөһээ бүлүү улууһун балаҕаннаах нэһилиэгэр с муус устар күнүгэр төрөөбүтэ бычырдаан диэн ааты аҕатын атаһа бүлүүгэ баар сир аатынан биэрбит саастааҕар алын бүлүү ыһыаҕар хапсаҕайга бастаабыт сс саха национальнай байыаннай оскуолатыгар үөрэммит ол үөрэнэ сылдьан күүстээх бөҕөстөрү иван ананьев моччорбону ньурба роман петухову уус алдан курдаһан тустуук татаар аргылланы биллиилээх күүстээҕи аммос аммосову баһылай семенову ньурба уо д а өрөспүүбүлүкэ күрэхтэһиитигэр биирдэ даҕаны тустан көрбөтөх ол гынан баран бу буучугурас курдук киһини с кыһын уонна сайын анал көрсүһүүгэ тустан кыайбыт уҥуоҕунан быһа холуйан эттэххэ м см курдук эбит уонна муҥутаан сырыттаҕына бэйэтэ да суруйарынан кг буола сылдьыбыт буучугурастыын бастакы көрсүһүүлэригэр бэрт тэҥҥэ тустубуттар үөһээ бүлүүгэ көрсөн бүлүүттэн ньурбаҕа хайыһар бохуотун оҥоро сылдьар кэмнэригэр салайааччылар булан көрүһүннэрбиттэр онно ол тустубуттарыгар бычырдаан быраҕыытыгар буучугурас тарбаҕынан хаары таарыйан ааспыта үһү кирбэй национальнай нэһилиэк өлөөн улууһун нэһилиэгэ киинэ харыйалаах улуус кииниттэн км өлөөн өрүс уҥуор сытар нэһилиэнньэтин ахсаана киһи сыл өлөөн улууһа кирбэй сиик эбэтэр самыыр таммаа таас хайа чыпчаалын килбэйэр кырыытыгар икки еттунэн анарданан арыыйда бэлиэтэнэн таннары ньалаарыйан туэр кестуутэ уваровскай ахтыылар ардахтаах куннэ теее былыт сындылыйан туман курдук кет теунэ дьугдууру хабырыйан бысталанан хаалар бу бысталаммыт былыт хайаа куегэлдьийэ сытар буолар хайдах эрэ хойуу бурдуктаах бутугас тохтон сытарын санатан бу былыты кытта хабырыа турар хайа кырыы кирбэйигэр турар кии хараа бэлиэтиир хайдах сиик биэтэр самыыр таммаа кырыытынан турар таас кирбэйигэр туэн икки еттунэн анарданан туэн арыйда бэлиэтэнэн таннары ньалаарыйа турарын бу биир таммах анаара бэйэтин илин диэки тууутугэр кэнниттэн иэр таммахтары кытта ханыылаан кыл курдук субуллан иэн сыккырыыр уруйэ буолар мантан улам элбээн мунньустан барылыыр урэх буолар сотору улахан еруунэн уескээн тонмот ууга суох байаалга туэр маны кэчээ эппит таммаым анара араа диэкки салаллан анара туспут майгытынан арыый да ааттаах суоллаах улахан ерус уутун элбэтэр бу ерус устун буустаах байаалга тиийэр бу тыл международнай термин буолуон септеех хаһаачыйа национальнай нэһилиэк усуйаана улууһун нэһилиэгэ киинэ хаһаачыйа улуус кииниттэн км хотугулуу арҕаа диэкки дьааҥы өрүскэ сытар революция инниттэн биллэр хотугу эргимтэҕэ нэһилиэнньэлээх пуун нуучча хаһаахтара төрүттээбиттэрэ үйэҕэ кэлин с ха диэри улуус киинэ баай историялаах нэһилиэк с тан усуйаана диэн бөдөҥ сопхуос киинэ орто оскуола интэринээт оҕо саада улуустааҕы култуура дьиэтэ дэс квартальнай котельнай почта атыы эргиэн тэрилтэлэрэ үлэлии тураллар нэһилиэнньэттин ахсаана киһи сыл омугунан үксэ сахалар кэ сахатыйбыт эбээннэр уонна аҕыйах нууччалар билигин сүрүн дьарыктара балыктааһын хас да араас бас билии формалаах балыктыыр тэрилтэлэр бааллар сылга уопсай баалабай бородууксуйалара цнт тахса балык буолар нэһилиэккэ таба ыстаадата сыһыарыллыбыта онно киһи үлэлиир урукку курдук булт суох дьокуускай куораттан уонна улуус иһинээҕи таһаҕаһы тиэйиигэ тумат хайыр дьүкээгир элбэх чааһынай массыына үлэлиир биллиилээх олорон ааспыт уонна төрүт уус дьон олус элбэх ону туспа сырдатыы наада баһылык лаврентьев леонид васильевич солбуйааччы томский егор алексеевич григорьев герасим егорович никифоров николай михайлович попов николай иннокентьевич күндүлүн стрижев пётр иннокентьевич санников яков федорович горохов василий иванович энциклопедия якутии м г дьүкээгир национальнай көс олохтоох нэһилиэк усуйаана улууһун нэһилиэгэ киинэ дьүкээгир улуус кииниттэн км хоту диэкки лаптевтар байҕалларын кытылыгар сытар уруккута усуйаана сопхуос булчуттарын биригээдэтэ алын сүһүөх оскуола култуура дьиэтэ фап дэс бааллар буустаах улуус суолталаах эркээйи сир ураты харыстанар күөл бааллар нэһилиэк баһылыга горохов фёдор иванович нэһилиэнньэтин ахсаана киһи сыл омугунан сахалар сахатыйбыт дьүкззгирдэр эбээннэр билигин сүрүн дьарыктара кырсаны бултааһын сэлии муоһун хомуйуу балыктааһын маны барытын аҕыйах ахсааннаах төрүт олохтоох дьүкээгирдэр дьүкээгир аҕа уустарын общината сүрүннүүр баһылыктара горохов василий григорьевич ср тыатын хаһаайыстыбатын туйгуна буустаах күөлэ саха сирин с улахан күөлэ ребров иван климентьевич ленин үлэ кыһыл знамята орденнар кавалера булчут томскай петр петрович хомсомуол сийиэһин делегата саха сирэ хаһыат корреспондена горохов григорий васильевичоктябрьскай революция орден кавалера булчут колесов николай саввич энциклопедия якутии м г адыаччы нэһилиэгэ дьааҥы улууһун биир улахан нэһилиэктэриттэн биирдэстэрэ географическай балаһыанньатынан балай даҕаны сайдыан сөптөөх бөһүөлэк буолар кэлиҥҥи кэмҥэ туризм сайдан иһэр адыаччы нэһилиэгэр нэһилиэнньэлээх олорор сир киирсэр бөтөҥкөс нэһилиэк киинэ алыһардаах эҥэ сайылыга адыаччы нэһилиэгэр былыр урааҥхай сахалар кэлиэхтэрин иннинэ эбээннэр дьүкэгиирдэр олорбуттара билиҥҥи адыаччы аата кыргыс үйэтигэр олоро сылдьыбыт табаһыт эбээн аатын сүгэ сылдьар диэн уос номоҕо баар сүүрбэһис үйэ саҥатыгар дылы дьоннор өтөхтөрүнэн сайылыктарынан олорбуттара ол иһин нэһилиэк киинэ суоҕа эҥэ сайылыга уонна алыһардаах киин оруолларын толороллоро хх с үйэ саҥатыттан ол эбэтэр арассыыйа империята эстэн сэбиэскэй былаас олохтонон барыаҕыттан ыла адыаччы нэһилиэгэр сүҥкэн элбэх сайдыы барбыта гражданскай сэриигэ адыаччыга үрүҥнэр баһыйбыттара биллэр онтон кэлин сэбиэскэй былааһы утарбыт дьону репрессияҕа ыыппыттара адыаччы киин бөһүөлэгэ бөтөҥкөс хх үйэҕэ маҥнайгы оскуола сыллаахха аһыллыаҕыттан тэтимнээхтик с сылларга дылы сайдыбыта кэлин ссрс салалтата адыаччытааы гэс тутуллар диэн туох баар тутуу үлэтин тохтоппуттара ону хата дьолго диэххэ дуу адыаччы олохтоохторо энтузиастара саха сирин экологтара утаран туой хайа курус суолун батыспатаҕа ол курдук билигин адыаччы сайдыыта иккис тыынын ылан эрэр диэххэ сөп адыаччы ордук алдьатыылаахтык уонна сылларга улахан мотуохха ылларбыта сыллааы мотуох адыаччы историятыгар саамай улахан мотуоунан буолбута мотуох түмүгүнэн сүөһү бөҕө өлбүтэ эһиллибитэ эрээри элбэх киһи адыаччыттан көһөн барбатаҕа адыаччы нэһилиэгэ дьааҥы улууһугар биир сүдү баайдаах нэһилиэгинэн буолар адыаччыттан аан дойдуга аатырар киһилээх хайалара бэрт чугас итиэннэ олохтоох энтузиаст михаил александрович слепцов сыллаахха тэрийбит кэлин өр сылларга эколог энтузиаст николай герасимович божедонов сыа сым курдук сыһыаннаһан үлэлээбит палеонтолого этнографическай музейа баар адыаччы нэһилиэгэ адыаччы өрүс сүнньүгэр турар адыаччы климата син биир өрөспүүблүкэ атын сирдэрин курдук резко континентальнай климаттаах энциклопедия якутии м г бөтөҥкөс дьааҥы улууһун адыаччы нэһилиэгин киинэ географическай балаһыанньатынан балай даҕаны сайдыан сөптөөх бөһүөлэк буолар кэлиҥҥи кэмҥэ туризм сайдан иһэр адыаччы нэһилиэгэр бөтөҥкөстөн ураты алыһардаах эҥэ сайылыга диэн сирдэр киирэллэр адыаччы киин бөһүөлэгэ бөтөҥкөс хх үйэҕэ маҥнайгы оскуола сыллаахха аһыллыаҕыттан тэтимнээхтик с сылларга дылы сайдыбыта кэлин ссрс салалтата адыаччытааҕы гэс тутуллар диэн туох баар тутуу үлэтин тохтоппуттара ону хата дьолго диэххэ дуу адыаччы олохтоохторо энтузиастара саха сирин экологтара утаран туой хайа курус суолун батыспатаҕа адыаччы ордук алдьатыылаахтык уонна сылларга улахан мотуохха ылларбыта сыллааы мотуох адыаччы историятыгар саамай улахан мотуоунан буолбута мотуох түмүгүнэн сүөһү бөҕө өлбүтэ эһиллибитэ эрээри элбэх киһи адыаччыттан көһөн барбатаҕа адыаччы нэһилиэгэ дьааҥы улууһугар биир сүдү баайдаах нэһилиэгинэн буолар адыаччыттан аан дойдуга аатырар киһилээх хайалара бэрт чугас итиэннэ олохтоох энтузиаст михаил александрович слепцов сыллаахха тэрийбит кэлин өр сылларга эколог энтузиаст николай герасимович божедонов сыа сым курдук сыһыаннаһан үлэлээбит палеонтолого этнографическай музейа баар бөһүөлэк адыаччы өрүс сүнньүгэр турар энциклопедия якутии м г дулҕалаах нэһилиэк үөһээ дьааҥы улууһун нэһилиэгэ киинэ томтор улуус кииниттэн км соҕуруулуу арҕаа диэкки дулҕалаах өрүскэ сытар нэһилиэнньэтин ахсаана киһи сыл м тумус п тараҕай и сулус в майаһа саха биис уустара кинигэттэн үөһээ дьааҥыга дуулаҕа дьуһаал диэн нэһилиэк баара билигин дулҕалаах дииллэр быһыылаах дьиҥэ дуулаҕалаах диэн ити былыргы дуулаҕа диэн саха биис ууһун тобохторо дьуһаал баран тарҕанан хаалбыттар уу үйэтин кэмигэр дьааҥы хайатыгар куотан тахсан тыыннаах хаалбыттара иһиллэр ол сөп уу үйэтигэр бүлүүгэ туобуйа хайата чуона чочута арҕаа эбэлээх хайата сунтаар хайата хоту дьааҥы хайата илин сунтаар хайата куотан быыһанан олорор сир буолбуттара чуолкай саха тобоҕо хаалбыта онно дугуйданан олордоҕо дуулаҕа өйдөбүлү быһаарыы дуулаҕа бухатыыр боотур киһи тимир бэргэһэтин аата дуулаҕа иккис суолтата күүстээх уохтаах идэтийбит анал үөрэҕи барбыт тургутууну ааспыт боотуру ааттыыллар былыр боотурга уһуйан үөрэтэн баран тургутан көрөллөр үһү ол кэннэ боотур буолбут бэлиэтин бэргэһэлээн дуулаҕа кэтэрдэр үһүлэр былыр оннук ойох ылаары гыннаххына бэргэһэлииллэр соло ыллаххына ыраахтааҕы буолаары гыннаххына бэргэһэлииллэр боотур бухатыыр да буолар буоллаххына бэргэһэлииллэр былыр тойону бэргэһэтиттэн көрөн билэллэр дуулаҕа бэргэһэни былыр мээнэ киһи кэппэт суолдьут хоһуун буойун дуулаҕа бэргэһэтэ суох буолар боотур буоллаҕына биирдэ эрэ дуулаҕа кэтэр кыахтанар онон былыр тойону араараллар чыын хаан бэлиэтэ бүлүү өрүс хоту эҥээр хайаларыгар өлөөн анаабыр хатыҥы дьэһиэй хайаларыгар уу буһук саҕаттан үс түөрт улахан саха бииһин ууһа олорбут олор ааттара хадан хатыҥы бөрө бөтүҥ баатаҕай дуулаҕа ити саха бииһин уустара билиҥҥи өлөөн анаабыр дьааҥы булуҥ буолан олороллор энциклопедия якутии м иккис хаҥалас нэһилиэк орто халыма улууһун нэһилиэгэ киинэ эбээх улуус кииниттэн км хотугулуу арҕаа диэкки сытар абый уонна үөһээ халыма улуустарын кытта кыраныыссалаһан с хаҥалас нэһилиэгэ сытар нэһилиэнньэтин ахсаана киһи сыл саха республикатыгар биир историческай нэһилиэк буоларынан биллэр бу сылга с хаҥалас нэһилиэгэ төрүттэммитэ нэһилиэк олохтоох сэбиэтэ ааҕар балаҕан кулууп тэриллибитэ сылларын юбилейдара буолар с хаҥалас нэһилиэгин дүөнсэ учаастагар сыл тохсунньу күнүттэн грамота оскуолата аһыллыбыта бастакы учууталларынан сылтан николай иванович сизых хаҥалас сылтан георгий георгиевич колесов мээтис улэлээбиттэрэ н и сизых үөһээ халыма таҥара оскуолатыгар учууталынан онтон сыллаахха москваҕа пастырскай куурустарга үөрэнэн аҕабыыт буолбута г г колесов сыл дүөнсэ оскуолатыгар учууталынан үлэлээн баран москватааҕы плеханов г в аатынан тыа хаһаайыстыбатын институтун үөрэнэн бүтэрэн саха асср госплан председателынан үлэлээбитэ сылларга москватааҕы зооветеринарнай институт кафедратын сэбиэдиссэйинэн уонна профессорынан үлэлээбитэ дүөнсэ грамота оскуолатыгар үөрэммит данил степанович слепцов сыл дьокуускайдааҕы духовнай семинарияны бүтэрэн сылларга халыматааҕы уокурук норуот үөрэҕин отделын сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ норуот сайдыытын туһугар туруммут бу үс чаҕылхай эдэр дьоммут сыл репрессия уонна кылаассабай охсуһуу сиэртибэлэрэ буолбуттара хх үйэ бүтүүтэ хаҥалас нэһилиэгэр халыма уокуругун үс бастыҥ күүстээхтэрэ слепцов николай иевлевич кустук созонов николай афанасьевич ньонньооһой гуляев николай николаевич күүстээх ньукаастөрөөбүттэрэ кустук уонна ньонньооһой көтөхсө оонньообут киилэлээх таастара билигин кэрэһит буолан спортзалга хараллан турар күүстээх ньукаас икки бэрэбинэттэн оҥоһуллубут миэтэрэ см уһуннаах киилэлээх соҕотоҕун туруорбут электрическай остуолбата орто халыма куорат ортотугар өргө дылы турбута колымские якуты в середине х начале хх вв м и старостина кинигэтиттэн кинилэр үтүө ааттарын үйэтитэр туһугар нэһилиэк иһигэр улуустааҕы мас тардыһыы күрэҕэ иккилии сыл буола буола сылтан ыла ыытыллар автортан нэһилиэккэ бастакы ааҕар балаҕан сыл сыл кулууп дьиэтэ үлэтин саҕалаабыта суруйааччылар бөһүөлэк киин уулуссалара ф ф бережнов уонна н с габышев ааттарын сүгэллэр нэһилиэк олохтоохторо бэйэлэрин күүстэринэн хаһаайыстыбаннай социальнай обектары туппуттара эбээх совхоз директора слепцов андрей дмитриевич салайыытынан сылларынан пилорама электростанция баанньык спортзал сибээс дьиэтэ совхоз хонтуората токарнай кулууб дьиэтэ нэһилиэк сэбиэтин председателэ винокуров дмитрий николаевич тутуллубуттара саха республикатын бастакы президена николаев михаил ефимович нэһилиэкпитигэр сыл балаҕан ыйыгар кэлэ сылдьан эһиги нэһилиэккит республикаҕа норуот күүһэ көмүөл күүһэ диэн ыҥырыыга инициаторынан буоллугут диэн үөрдүбүтэ нэһилиэк сэбиэтин председателэ шадрин николай иванович икки сайыны быһа кв м иэннээх сири буорунан куттаран сылтан авиапорт бөһүөлэк аттыгар оҥоһуллубута нэһилиэк баһылыктара слепцов степан егорович сыл балыыһа баанньык детсад кухня прачка дьиэлэрэ саҥардан реконструкцияланан тутуллубуттара бубякин константин константинович сыл миэстэлээх детсад сыл арчы дьиэтэ тутуллан үлэҕэ киирбиттэрэ халандаар диэн күннэри социал итэҕэл эргиэн эбэтэр салалта сыаллаах тэрийии системата бу тэрилтэ кэм периодтарын күннэр нэдиэлэлэр ыйдар уонна сыллар ааттатылааынынан оҥоуллар хас биирдии күҥҥэ бэриллэр аат даата дэнэр халандаар периодтара ыйдар уонна сыллар үксүн ол гынан баран куруук буолбатах хайа эмэ астрономия көстүүтүн сыыкылларын кытта хатаналлар холобур күн эбэтэр ый сыыкылларыныын элбэх цивилизациялар уонна омуктар бэйэлэрин халандаардарын айбыттара үксүн атын халандаардартан араас араас хас биирдии омук бэйэтин тус наадаларыгар туалаах күн халандаарын дааталара сир күн тула эргиирин позициятыттан быаарыллаллар эбэтэр күн халлаан сфератыгар хамсааынын позициятыттан тропик күн халандаара диэн сир эбэтэр күн позицията күн түүн тэҥнэһиитин холоонноуутугар сөп түбэиитэ оччоҕо дааталара сезону көрдөрөллөр тропик күн халандаардара ый халандаара ый фазаларын сыыкылларынан быаарыллар билигин аан дойду үрдүнэн соҕотох киэҥник туттуллар ый халандаарынан буолар ислам халандаара атыннык хидьри халандаара өрүс мууа устуутуттан аныгыскы сылга эмиэ өрүс мууа устуор дылы кэми былыргы саха дьыл диэн ааттыра эбэ муу устуута саҕаланыар диэри чугастааҕы кэми эргэ дьыл онтон эбэ мууа устуутуттан сайынны етте сана дьыл дэнэрэ ессе дьыл ыпсыыта диэн ейдебул баара итини чопчулуур буоллахха эбэ мууа устуохча устубакка турар туругун туунан этиллэр диэххэ сеп онтон куннээҕи олоххо дьаахха эргэ дьыл эстиитин сана дьыл салаллыытын эргинэ кэм диэн ейденере онон ити тугэннэртэн кердеххе саха дьин бастакы ыйа муус устар ыйа месяц ледохода май ыйга сеп тубээр дьыл кэмэ ити саха ыйынньыгын суоруллубат сокуона иккис дьин ый ыам ыйа июнь ыйга сеп тубээр дьыл кэмэ тоҕо ити ыйга от мас угуерутук уунэн уут суегэй кымыс уксуур кэмэ былыр бу кэмнэ кулуну туталлара ол кулуну тутар кэм диэн ааттанара кулун аччыктаан ийэтин эмээри куруену охторбот эрэ айдаанын тардарын истэн биэ суурээн кэлээхтиир буоллаҕа дии ону тутан ылан ыыллара былыр мэлдьи ыанар биэ ынах курдук туран биэрэн ыатара буолуохтаах онон кулуну тутан биэни ыыр кэм ыам ыйа дэнэрэ санаан да кердеххе былыр куутуулээх уут суегэй урулуйэр кэмэ ыам ыйа дэммэккэ тоҕо бэс ыйа дэниэхтээҕэй салгыы кэлэр ыйдар от ыйа июль ыйга сеп тубээр дьыл кэмэ ити ыйы тоҕо эрэ месяц травы диэн талбастыыллар сөпкө месяц покоса дэниэхтээх атырдьах ыйа август балаҕан ыйа сентябрь алтынньы ый октябрь сэтинньи ый ноябрь ахсынньы ый декабрь тохсунньу ый январь олунньу ый февраль саха дьин с ыйа бэс ыйа март ыйга сеп тубээр дьыл кэмэ диэн ааттанара уваровскай тугу суруйарын ааҕыаҕын аыыр астар сылгы этэ кетер балык сылгы уутуттэн кымыс ынах уутэ ынах уутуттэн онороллор уут урдун суегэйи арыыны хайаҕы урумэни куерчэҕи суораты беленеҕу ымдааны кымыы сайын туохтааҕар да таптыыллар сылгы кымыын бу астартан кыс уугар хаалара арай тар ону кытта ынахтарыттан ыыр ыыр ууттэрэ балара бараннаҕына ууга кыыллыбыт бэс сутукатын кинилэри аыырга тиэрдэрэ былыр нуучча кэлиэн иннинэ даҕаны сахалар суруннээн сааскы быстарыкка суеу туттубат тууттан эрдэ бэлэмнэммит бэс сутукатын тарга бутуйан бутугас оностон сииллэрэ ол кэм бэс сутукатын сиир ый бэс ыйа диэн ааттанара салгыы олох отуора уларыйан уурууттэн утуруйууттэн кыыллааынтан сылтаан кыргыс уйэтэ саҕаламмытын кэннэ биллэн турар омук кыаммат кемускэммэт еттугэр бэс сутуката биир сурун аылык буолбута чахчы бэс ыйа хайдах сайынны кэмнэ сыҕарыйан хаалбытай былыр туоу уонна тиит хатырыгын сайынны кэмнэ от улэтэ саҕаланыан аҕай иннинэ хастыыллара онно таарыйа биллэн туран бэс сутукалыыллара дьэ ол улэни хамнаы кербут нууччалар бу бэс сутукалыыр кэмнэрэ бэс ыйдара буоллаҕа диэн ейдеебут буолуохтаахтар уонна кырдьыга саха омугун тылын ен билбэттэн да сылтаан олоҕун дьааҕын токурутан бутуйа кэпсээччи да баара дьин с ыйбыт аата сааскы ый оттон сааскы кэм ыйа сааскы ый дэммэккэ туох дэниэхтээҕэй саха кэмиттэн кэмигэр с ыйы ыйынньыка киллэрэн ылар этэ кырдьыга ону айылҕа бэйэтэ тэрийэр ирдиир хайдах итини бииги эмиэ кун халандаарыгар эрэ сигэнэн керер билэр кыахтаахпыт дьэ билим этэринэн ый хонуктаах ону гэ тегуллуубут хонук буолар онтон кун халандаара хонуктааҕын быыытынан ыйынньык дьыл бутуутугэр кун халандаарыгар тэннээтэххэ хонук кылгас онон оччо тегул сыҕарыйар идэлээх ити биир сылга икки сылга хонук онтон уеээ этэллибитин курдук дьин бастакы ый муус устар ыйа май ыйга сеп тубээр дьыл кэмэ еруутун биир кэмнэ буолар оннуттан отой олох хамсаабат ол иин ыйынньык бутэик с ыйын уонна дьин муус устар ыйын икки ардыларыгар улахан ааҕас уескуур дьэ онно с ыйы киллэрэн ылаллара саха ыйынньыга хас хонуктааҕый билим этэринэн ый фазаларга саната толору ый эргэтэ бутуутэ солбуллан ессе халлаанна сана ый уунуер дылы хонук буолар синодическай ый бииги ескуерутун ыйынньыгы сергутэн итэҕэлгэ туныахпытын саныыр буоллахпытына ити кун анаардарын холбоон биир хонук оноруохпутун сеп оччоҕуна нечетнай ыйдар хонуктаах онтон четнай ыйдар хонуктаах буоллаллар былыргы саха дьылы кэтии кёрё ааҕа сылдьар буолан бу олорор сылын эбэтэр кэлэр сыл хас ыйдаахтарын билэрэ онтон бутуллуу таҕыстаҕына дьыл бастакы ыйыттан дьиц муус устар ыйынан сирдэтэн дьылы ааҕыыны сёргутэрэ дьиц муус устар ыйа туох ирдэбиллээҕэй эбэ мууа устар кэмигэр халлаацца кёстёр ый хайдах туруктааҕыттан сацата эргэтэ кёрён ол кёстёр ый с аата суох ый эбэтэр муус устар ыйа буоларын чопчуланара эбии быаарыы ыйынньык куннэрэ ый сацата куннэрэ ый ортото куннэрэ ый эргэтэ куннэрэ ый бутуутэ дэнэр май ый чыыылаларыгар сёп тубээр дьыл кэмигэр эбэ мууа устар кэмэ саха сиригэр ортотунан григорий халандаара григорий халандаара диэн омуктар ыккардыларынааҕы олохтоох халандаар аан бастаан калабрия доктора алоизиус лилиус туттууга ылынар санааны эппитэ онтон алтынньы күнүгэр сыллаахха папа грегорий уурааҕынан булла ылыныллыбыта уонна кини аатынан ааттаммыта григорий халандаара юлий халандаарын реформата буолар уонна кини сыллар нүөмэрдэниилэрин систиэмэтин салҕыыр ол эбэтэр исус төрүөҕүттэн ыла бу даата кэннинээҕи сыллар эбэтэр бииги эрабыт диэн бэлиэтэнэллэр онтон бу даата иннинээҕи сыллар христос иннинэ эбэтэр бииги эрабыт иннинэ диэн бэлиэтэнэллэр григорий халандаара юлий халандаарынаааҕар тропик сылыгар быдан чугас буолан ордук чопчу сир күнү тула эргийэригэр олоҕурар онон биир эргиирэ цикл ол аата күнү тула биирдэ эргийэрин уһуна сууккаҕа тэҥнэһэр григор халандаара сылга ордук сыллаах арассыыйаҕа григорий халандаара сыллаахха тохсунньу күнүгэр тахсыбыт рсфср совнаркомун дэкириэтинэн киллэриллибитэ суукка эбиллибитэ онон бу дэкириэтинэн сыл тохсунньу күнүн кэнниттэн сыл олунньу күнэ буолбута докумуон толору аата арассыыйа өрөспүүбүлүкэтигэр арҕаа европа халандаарын киллэрии туһунан дэкириэт анаабыр өрүс лаптевтар байҕаллараын анаабыр хомотугар түһэр өрүс уһуна км тардыытын иэнэ кв км баһа анаабыр хаптал хайалаах сиргэ сытар онно өрүс дьириҥ хочоннон устар хотугу сибииир намтал сиригэр тахсан баран хочото кэҥиир байҕалгэ түһэр сиргэ чычаас тамах үөскүүр кыра куонамка түһэр сиригэр диэри улахан куонамка диэн ааттаах анаабыр тырдыытыгар тыһ үрэх уонна тыһ күөл баар балаҕан ыйыттан бэс ыйыгар диэри тоҥ сорох сиригэй түгэҕэр дылы тоҥор сүрүн салаалара уҥа өртүттэн кыра куонамка км удьаа км хаҥас өртүттэн суолама км уонна харабыл км сорох сылга аал сырыыта кыра куонамканнан дьилиндэ сэльэнньэҕэ дылы буолааччы энциклопедия якутии м г уруулар ааттара улахан дьиэ кэргэн элбэх оҕолоох элбэх киһилээх член семьи ыал кыра дьиэ кэргэн аҕыйах оҕолоох киһилээх ыал аҥаардас дьиэ кэргэн ийэлээх эбэтэр аҕалаах эрэ хаалбыт дьиэ кэргэн нууччалыыта неполная семья эһэнэн уруу эһэ өттүнэн уруулар эбэнэн уруу эбэ өттүнэн уруулар абаҕа эһэ убай эһэ эһэни кытта бииргэ төрөөбүт кырдьаҕас оҕонньор эһэнэн эдьиий эһэттэн даҕаны аҕа саастаах дьахтар эбэнэн эдьиий эбэтээҕэр аҕа саастаах дьахтар эдьиий эбэ эбэҕэ аҕаһа эбэтэр балта хос эһэ иккис үйэ эһэтэ эһэ эһэтэ прадедушка хос эбэ иккис үйэ эбэтэ эбэ эбэтэ прабабушка хос хос эһэ үһүс үйэ эһэтэ эһэ эһэтин эһэтэ прапрадедушка хос хос эбэ үһүс үйэ эбэтэ эбэ эбэтин эбэтэ прапрабабушка үһүс үйэ үһүс сүһүөх дьон хос эһэ хос эбэ дьоно төрдүс үйэ төрдүс сүһүөх дьон хос хос эһэ хос хос эбэ дьоно убай убайдар аҕа эбэтэр ийэ өттүнэн саастарынан аҕа кырдьаҕас кинилэрдиин инилии эр дьон сороҕор манна таайдары эмиэ киллэрэллэр сороҕор көннөрү кэпсэтиигэ күннээҕи бодоруһууга аҕа саастаах туора киһини даҕаны ытыктаан эмиэ этээччилэр улахан убай убайдартан сааһынан улаханнара аҕалара кырдьаҕастара орто убай аҕа уонна ийэ инилэриттэн бииргэ төрөөбүттэриттэн сааһынан ортокулара кыра убай убайдартан сааһынан балыстара кыралара эдэрдэрэ иитиэх убай бииргэ төрөөбүт быраатын эбэтэр эдьиийин балтын оҕотун бэйэтигэр ылан ииппит киһи хара гыммыт киһи бырааттыылар ини биилэр бииргэ төрөөбүт уолаттар эр дьоннор быраат эбэтэр ини эбэтэр бэйэ ини эт хаан ини эбэтэр сурус сурдьу бииргэ төрөөбүт балыс саастаах уол эр киһи убай эбэтэр бии эбэтэр бэйэ бии эбэтэр эт хаан бии бииргэ төрөөбүт биир хааннаах биир төрүттээх хаан урууттан аҕа саастаах уол эр киһи улахан бии хас даҕаны биилэртэн сааһынан саамай аҕалара улаханнара орто бии эмиэ биилэртэн сааһынан ортокулара кыра бии биилэртэн саамай сааһынан эдэрдэрэ эдьиий аҕас эдьиийдэр аҕастар бу судургута суох өйдөбүл абаҕа эдьиий аҕас аҕа биитин кыыһа кэпсээччиттэн аҕа саастаах абаҕа балыс аҕа биитин кыыһа балыс саастаах эдьиийинэн уруу эдьиий өттүнэн уруу буолбуттар уопсай ааттара эт хаан аҕас эдьиий бииргэ төрөөбүт кэпсээччиттэн аҕа саастаах кыыс дьахтар улахан эдьиий улахан арс эдьиийдэртэн аҕастатан сааһынан аҕалара кырдьаҕастара орто эдьиий орто аҕас эдьиийдэртэн аҕастартан сааһынан ортокулара кыра эдьиий кыра аҕас эдьиийдэртэн аҕастартан сааһьгнан саамай балыстара кыралара эдэрдэрэ иитиэх эдьиий бииргэ төрөөбүттэриттэн эбэтэр чугас урууларыттан оҕону бэйэтигэр ылан иитэр ииппит улаатыннарбыт киһи гыммыт эдьиий балыс уруу кэпсээччиттэн сааһынан эдэр кыыс дьахтар эбэтэр бэйэтэ туспа дьиэ кэргэн буолбутугар урууларын уопсай аата балтынан уруу балыстан сиэттэрэн үөскүүр уруулар эт хаан балыс бииргэ төрөөбүт кэпсээччиттэн сааһынан балыс кыыс дьахтар балыс бииргэ төрөөбүт кыргыттартан дьахталлартан сааһынан кыралара эдэрдэрэ улахан балыс балыстартан аҕа саастаахтара кырдьаҕастара орто балыс хас даҕаны балыстартан сааһынан ортокулара кыра балыс эмиэ хас даҕаны балыстартан сааһынан саамай кыралара эдэрдэрэ аҕас балыс бииргэ төрөөбүт кыргыттартан эбэтэр дьахталлартан биирдэрэ биирдэриттэн сааһынан аҕа оттон иккиһэ төттөрүтүн сааһынан балыс эдэр сорох сирдэргэ бииргэ төрөөбүт дьоҥҥо сыһыаннаан дьуорту аҕас эбэтэр дьуорту балыс диэн эмиэ этэллэр бии бииргэ төрөөбүттэртэн аҕа саастаахтара киһи сороҕор дьуорту бии дьуорту ини диэн бииргэ төрөөбүт аҕа саастаах киһи эбэтэр балыс саастаах киһи ини бии ини биилэр бииргэ төрөөбүт уолаттар игирэттэн атыттар онтон биирдэһэ сааһынан аҕата сэрэйиллэр уонна бии дэнэр ини кыра ини бииргэ төрөөбүт уолаттартан балыс саастааҕа инилэртэн балыһа ини уруу ини өттүнэн уруу бииргэ төрөөбүт уол туспа баран ыал буоллаҕына кини өттүнэн урууну көрдөрөр уопсай өйдөбүл кыра бии бии буолбуттартан сааһынан кыралара балыстара сиэн сиэннэр аҕа ийэ оҕолорун ол аата күтүөт дуу кийиит дуу буолбутта рыттан оҕолоро кинилэр үһүс ийэ үһүс көлүөнэ дьон сиэн киһиэхэ аҕатынан уонна ийэтин аҕалара эһэнэн ааттаналлар онтон кинилэр ийэлэрэ эбэ эһэ бииргэ төрөөбүтэ эмиэ эһэ хос эһэ эбэ бииргэ төрөөбүтэ эбэ хос эбэ буолаллар манна өссө эбии өйдөбүллэр үөскүүллэр аҕа өттүнэн эһэни убай эһэ абаҕа эһэ дэнэр ийэ өттүнэн эһэни таай эһэ эдьиий эбэ дэнэр сиэн уруу сиэннэринэн сибээстээн уруулары холбоон уопсайынан этэллэр сиэнниилэр сиэннии буолуу уруурҕаһар сиэннэр хардарыта сыһыаҥҥа киириилэрэ сиэн күтүө күтүөт сиэн кыыска кэргэнэ эр буолбут киһи сиэн кийиит сиэн уолга кэргэнэ ойох буолбут дьахтар сиэн саҥас сиэн уолга кэргэнэ саҥарааччы киһиттэн аҕа саастааҕа сиэн бии сиэннэртэн сааһынан аҕа улахан уол эр киһи сиэн ини сиэннэртэн сааһынан балыс кыра уол эр киһи сиэн аҕас хас даҕаны сиэннэртэн аҕа саастаах кыыс дьахтар сиэн балыс эмиэ итинник эрээри балыс саастаах кыыс дьахтар биллэх биллэхтиилэр биллэхтии буолуу бэйэ биллэхтэр эр киһи кэргэнин бииргэ төрөөбүт балтын дуу эдьиийин дуу кэргэн ылбыт атын киһи эдьиийдии балыстыы дьахталлары кэргэннэммит дьоннор бэйэ бэйэлэригэр биллэхтиилэр биллэхтии буолбуттар улахан биллэх биллэхтэртэн биллэхтиилэртэн аҕа саастаах орто биллэх кинилэртэн сааһынан ортокулара кыра биллэх кинилэртэн саамай эдэр саастаах бэргэн бииргэ төрөөбүт уолаттар ойохторо бэргэн бии ойоҕо бадьа ини ойоҕо түҥүр түҥүрдэр түҥүртэр күтүөт уонна кийиит өттүттэн эр киһи уруу түҥүрдүү буолуу түҥүрдүүлэр түҥүрдэр уруурҕаһан хардарыта сыһыаннара истиҥ түҥүр чугас түҥүр күтүөт дуу кийиит дуу бииргэ төрөөбүттэриттэн эр киһи өттө убай түҥүр күтүөт дуу кийиит дуу аҕатын эбэтэр ийэтин кытта бииргэ төрөөбүт эр киһи улахан кырдьаҕас түҥүр күтүөт уонна кийиит иккиэннэрин аҕаларыттан кырдьаҕаһа саастааҕа орто түҥүр кыра түҥүр хас даҕаны күтүөт уонна хас даҕаны кийиит баар буолар түбэлтэлэригэр тупуллар өйдөбүл түҥүр оҕо күтүөтү эбэтэр кийиити кытта бииргэ төрөөбүт уол ходоҕой ходоҕойдор күтүөтүнэн дуу кийиитинэн дуу сибээстээн уруу аймах буолбут дьахтар ходоҕойдуу буолуу ходоҕойдуулар ходоҕойдор хардарыта уруурҕаһар сыһыаннара истиҥ ходоҕой чугас ходоҕой күтүөтү дуу кийиити дуу кытта бииргэ төрөөбүт дьахтар кырдьаҕас улахан ходоҕой күтүөт уонна кийиит ийэлэриттэн аҕа саастаах эдьиий ходоҕой күтүөт дуу кийиит дуу аҕатын эбэтэр ийэтин кытта бииргэ төрөөбүт дьахтар улахан кырдьаҕас ходоҕой орто ходоҕой кыра ходоҕой диэн эмиэ араартааһын кэриэтэ өйдөнүөхтээхтэр ходоҕой оҕо күтүөт уонна кийиит өттүттэн кыыс игирэ игирэлии оҕолор биир кэмҥэ бииргэ төрөөбүттэр игирэ аҕа икки кыыстан күн сирин бастакынан көрбүтэ игирэ балыһа киниттэн арыый да хойутаабыта игирэ биитэ икки уолтан бастакылаан төрөөбүтэ игирэ инитэ киниттэн хойутаабыта уу игирэлэр бэйэ бэйэлэригэр тиэрэ бырах умса бырах үүт үкчү маарыннаһар игирэлэр бадьа күтүөт бииргэ төрөөбүтүн кэргэнэ бадьа балыс күтүөт бииргэ төрөөбүтүн кэргэниттэн балыс саастаах дьахтар бадьа эдьиий күтүөт бииргэ төрөөбүт киһитин кэргэниттэн аҕа саастаах дьахтар бадьа уруу бадьалар күтүөт бииргэ төрөөбүтүн кэргэнин өттүттэн аймахтар киирии кииринньэҥ эһэ киирии аҕа дуу киирии ийэ дуу аҕата киирии кииринньэҥ эбэ киирии аҕа дуу киирии ийэ дуу ийэтэ киирии кииринньэҥ аҕас эдьиий киирии аҕа дуу киирии ийэ дуу аҕа саастаах кыыһа дьахтара киирии кииринньэҥ бии киирии аҕа дуу киирии ийэ дуу аҕа саастаах уола эр киһитэ киирии кииринньэҥ ини киирии аҕа дуу киирии ийэ дуу балыс саастаах уола эр киһитэ киирии кииринньэҥ оҕо киирии аҕа дуу киирии ийэ дуу оҕото кинини сороҕор батыһыннарыы батыһынньаҥ оҕо диэччилэр киирии кииринньэҥ уруу киирии аҕа дуу киирии ийэ дуу өттүттэн уруулар б н попов ыал быһаарыылаах тылдьыта саха сирэ хаһыат с муус устар диэн грегориан халандаарыгар сыл с күнэ ордук хонуктаах сылга күнэ сыл бүтүө күн баар бастакы хайысха покровскай учаастага николаев баандата киһилээх хачыкаакка бааллар иккис павловскай учаастага тыллымы нэһилиэгэр ча киһилээх баанда үксэ нууччалар шинков иван салайааччылаах доҥоҥо павловскайтан биэрэстэлээх сир киһилээх этэрээт улуу сыһыы биэрэстэ ча киһилээх скрябин диэн саха киһитэ хамандыырдаах этэрээт догдонинский наслег хаар балаҕан диэн сир киһи бу этэрээттэр штаабтара хаптаҕай нэһилиэгин харыйалаах диэн сиригэр баар эбит манна өссө чэ киһи үһүс маҥан учаастага намсыыр күөлгэ кулун тутар күнүгэр хотторон баран үөдэй нэһилиэгин спасскай таҥаратын дьиэтигэр чэ киһилээх этэрээт түспүт хамандыыр турнин диэн саха киһитэ барыта дьокуускай тула бандьыыт баар диэн суруллубут аммаҕа бүлүүгэ верхоянскайга уонна халымаҕа хас киһи баара биллибэт диэн суруллубут киото боротокуола киото куоракка дьоппуон ахсынньытыгар ылыныллыбыт аан дойду дөкүмүөнэ сайдыылаах уонна сайдан эрэр экономикалаах дойдулар парниковай эффегы биэрэр гаастары кыччаталарын эбэтэр улаатыннарбаттарын мэктиэлиир боротокуолга илии баттааһын сыл кулун тутар күнүттэн сыл кулун тутар күнүгэр дылы буолбута олунньу күнүнээҕи туругунан боротокуолу дойду ратификациялаабыт холбоон аан дойду атмосфератыгар быраҕыллар куһаҕан гаастан быраҕар дойдулар биллэр көстөр бу тиһиккэ киирбэтэх дойдуннан ахш буолар боротокуол бастакы толоруута сыл тохсунньу күнүттэн саҕаламмыта уонна бис устата барыахтаах сыл ахсынньы дылы ол кэнниттэн кинини атын сөбүлэһии солбуйуохтаах саҥа сөбүлэһии сыл ахсынньытыгар хнт конференциятыгар копенгаген куоракка бигэргэтиллибитэ өлөөн өрүс уһуна км тардыытын иэнэ кв км баһа красноярскай кыраайга сытар кыра күөлгэ баар букочаан томтороот аттынан устар баһын диэкки кыараҕас хочолоох элбэх таас харгылаах ортоку сүүрүгэр хочото кэҥиир аллараа сүүрүгэр кыстык хаптал хайалаах сири быһа охсон ааһар хаҥас өртүттэн буур өрүһү ылан баран хотугу сибиир намтал сиринэн чекановскай томтороот аттынан сүүрэр лаптевтар байҕалларыгар өлөөн хомотугар түһэр дельтата кв км иэннээх хаар уута уонна сир аннынааҕы уу халаан уута бэс ыйыттан атырдьах ыйыгар диэри салҕанар төрдүн диэкки уу ороскуота сөкүүндэҕэ куб м тиийэр сорох сылларга өрүс түгэҕэр дылы тоҥор тардыытыгар өрүс уонна үрэх баар уопсай уһуннара км сүрүн салаалара хаҥас өртүттэн буур биирэктэ арҕаа салаа уҥа өртүттэн силигир аал сырыыта төрдүттэн км элбэх балыктаах уомул муксуун бил тууччах якутская асср словарь справочник якутск г атина грек диэн греция киин уонна ордук улахан куората аттика перифирияҕа баар аан дойду ордук былыргы куораттарыттан биирдэстэрэ сыл историялаах олохтоохторун ахсаана уонна иэнэ км атина урбан сирин олохтоохторун ахсаана уонна иэнэ км греция экономика үп индустрия политика уонна култуура эйгэлэрин кииннэрэ буолар былыргы атина күүстээх ил этэ дьоҕурдар үөрэҕирии уонна философия киинэ манна былатыан академията уонна аристотель лицея тэриллибиттэрэ атинаҕа сократ перикл софокл уо д а философтар суруйааччылар уонна политиктар төрөөбүттэрэ арҕаа цивилизация уонна демократия үөскээбит сирдэрэ б э и үйэлэргэ култуура уонна политика эйгэлэригэр улахан ситииилэр буолбуттара классик эраттан хас да монуменнар уонна дьоҕур оҥоуулара хаалбыттар олортон ордук биллиилээхтэрэ акрополиска турар партенон ром бизантин уонна осман кэмнэрдээҕи монуменнар бааллар аныгы эра греция тутулуга суох буолуутуттан ыла тутуу пууннарыттан суолталаахтар үйэҕэ тутуллубут эллин парламена греция ил библиотеката атина университета уонна атина академията атинаҕа бастакы аныгы олимпия оонньуулара ааспыттара уонна сылынан иккистээн ааспыттара камерун өрөспүүбүлүкэтэ ааҥл француз диэн орто африка арҕаатыгар баар дойду кирбиилээр нигериялыын хоту чадтыын хотугулуу илин киин африка өрөспүүбүлүкэтыныын илин экуатор гуинеятыныын габоннуун уонна конго өрөспүүбүлүкэтыныын соҕуруу камерун бонни хомотун гуинея хомотун уонна атлантик океан кытылларыгар турар дойду иигэр геология уонна култуура өттүлэринэн араастардаах буолан кыра африка диэн ааттанар айылҕа араастара диэн сөтүөлүүр кытыллар кумах куйаардар хайалар ардахтаах тыалар уонна саванналар дойду ордук үрдүк чыпчаала камерун хайа соҕуруулуу арҕаа баар ордук улахан куораттар дуала яунде уонна гаруа камеруҥҥа тахса омуктар уонна тыл бөлөхтөрө бааллар дойду макоса уонна бикутси диэн төрүт музыка көрүҥнэринэн уонна бэрт ситииилээх футбол ил хамаандатынан биллэр ил тылларынан буолаллар ааҥл уонна француз тыллара кытайдар ол эбэтэр хань кытайдыы судургутуллубуттуу эбэтэр төрүкүлүү эбэтэр пиньин эбэтэр диэн кытай сүрүн омуга дойду олохтоохторуттан кытайдар ордук элбэх ахсааннаах омук буолаллар сир бүтүн олохтоохторун саха сиригэр тыс кытай олорор сыл нуучча уонна саха тылыгар кытайдар диэн хань уонна да атын кытай дьон республикатын омугун ааттыахха сөп кытайдар саха сиригэр олороллорун туһунан быстах сурахтар с үйэ диэки баар буолбутттара ол кэмҥэ кинилэр тыа хаһаайыстыбаҕа көмүс хостооһуҥҥа уо д а араас хайысхаҕа үлэлиир этилэр архыып докумуоннара көрдөрөллөрүнэн кытай уонна саха сирин икки ардынан күргүөмнээх эргиэн бара турара кытай дьонун күргүөмнээх кэлиилэрэ сыллаахтан ленскэй табаарыстыба маньчжурия рудниктарыгар кытай үлэһиттэрин хомуйааһынын кэннэ саҕаламмыта саха сиригэр сэбиэйскй былаас туруоруллубутун кэннэ кытай үлэһиттэрэ промышленность араас тэримньитигэр үлэлииллэр этэ да буоллар көмүс хостооһуна сүрүн дьарыктара этэ алдаҥҥа көмүс көстүбүтүн кэннэ с маҥнай олорор дьон көмүсчүттэр этилэр олортон улаханнара кытайдар уонна кэриэйдэр с кытайдар көмүс хостооччулартан уонна үлэһиттэр ахсааннарыттан этилэр кытайдар атын дьарыктарынан сир оҥоруута чуолаан эттэххэ оҕуруот аһын үүннэрээһинэ этэ ол кэмҥэ кытайдар бэйэлэрин бэйэлэрэ салайан үксүн туспа олоро сатыыллар этэ олохтоохтору кытта ситим суоҕа олохтоох аһы таҥаһы соччо ылбакка эрэн барытын бэйэлэрин маҕаһыыннартан ылан олороллор этэ улахан аҥара нуучча тылын билбэтэ кытайдар барылартан саамай куһаҕан усулуобуйаҕа үлэлиир этилэр ол да буоллар алдан партията кытайдар иитилэригэр болҕомто уурар пропагандалыыр үлэни тарҕата сылдьыбыта саха сиригэр үлэлии кэлбит кытайдар улахан ахсааннара үлэлиир кыахтаах сулумах эр дьон этилэр сорохтор кэлин саха дьахталларын үксүн хатыҥ үрэх диэн сэлиэнньэттэн ойох ылаллара маннык кэргэнниилэр оҕолоро үксүн ийэлэрин араспаанньаларын ыланнар кэлин олохтоох нэһилиэнньэни кытта букатын булкуһан хаалаллара хань омук улахан ахсаана млр тахса киһи кытай дьон республикатыгар олорор маны таһынан хань омук ахсаана гонкоҥҥа макаога уонна тайбааҥҥа эбэтэр кытай республикатыгар баһылыыр атын омук дойдуларыгар кытайдар эмиэ элбэхтэр кытайтан төрүттээх дьону хуацяо эбэтэр хайвайхуажэнь муора нөҥүө баар кытай дьоно диэн ааттыыллар ол курдук тас кытайдар ахсааннара аан дойдуга мөл олортон мөл киһи соҕурууҥу илин азия дойдуларыгар олороллор маны таһынан элбэх кытай эмиграннара америкаҕа канадаҕа перуга арассыыйаҕа дьоппуоҥҥа аустралияҕа соҕуруу африкаҕа улуу британияҕа уо д а дойдуларга олороллор хань омук улахан аҥарын төрөөбүт тыла кытай тыла буолар кытай тыла хас да араас диалектардаах бу диалектар бэйэ бэйэлэриттэн туспа араас түрк эбэтэр славян тылларын курдук уратылаахтаар ол иһин араас кытай диалектарынан саҥарар дьон бэйэ бэйэлэрин өйдөһөллөрө уустук буолааччы кытай диалектарыттан саамай киэҥник тарҕаммыт кэлин хал буолбут диалект путуҥхуа кытайга олорор үгүс дьон бары бу тылы билэллэр путуҥхуа кытайга тайбааҥҥа гонкоҥҥа макаога уонна сингапурга официал тыл буолар кантон гуаҥдуҥ тыла өссө биир киэҥник тарҕаммыт кытай диалега буолар кытай диалектара төһө да дорҕооннорунан араас буоллаллар холобур путуҥхуа фонетическай тоннардаах кантон тыла суруктара биир кытай суругар былыргыттан ыла кытай иероглифтара туттуллаллар онон кытай иероглифтара араас диалектарынан саҥарар дьоҥҥо өйдөнүөн сөп холобур путуҥхуалыы дорообо диэн ни хао кантоннуу нэй хоу кытай нэһилиэнньэтин улахан ахсаана атеистар таҥараны билиммэт дьон итэҕэйэр дьон быраһыана кытай үс сүрүн итэҕэллэрдээх конфуцианство даосизм уонна буддизм бу үс итэҕэли элбэх дьон уратыта суох курдук көрөллөр атын итэҕэллэртэн киэҥик тарҕаммыт ислам буолар билиҥҥи кэмҥэ кытайга мөл мусульман олорор олортон үгүс өттө аҕыйах ахсааннаах кытай омуктара уйгурдар татардар казахтар салардар кыргызтар уо д а маны таһынан кытай мусульманнара хуэй ураты омук курдук ааҕыллаллар исламтан ураты сорох сирдэргэ христианизм тарҕанан турар кытай нэһилиэнньэтин движение против нелегальной иммиграции дпни сиэрэ суох иммиграция утары хамсааын диэн нуучча националист хамсааына кыттар дьоно александр белов поткин россия для русских арассыыйа нууччаларга диэн лозуҥнаахтар единая россия партияҕа бааллар владимир путин өйөөһүнүнэн тахсыбыт тэрилтэ дпни сыала соруга нуучча омугун тааарыы уонна атын омуктар статустарын түэрии саха республикатын суверенитетын суох оҥорорго сепаратизм дииллэр татарстан башкортостан коми саха красноярский край хакасия тыва свердловскай область карелия ингушетия дагестан чечня чукча приморский край россияттан туспа арахсан барыахха диэн сыллаахха оон унсубуттэрэ оон ити ыйытыыны сыллаахха куруэппут диэбитэ билигин дпни куускэ сайдан эрэр онон сибээстээн саха республикатын суверинетета под угрозой киирэн эрэр дпни дьоннорун ахсаана дпни улахан чилиэннэрэ владимир путин жириновскай геннадий зюганов аркадий дворкович уонна элбэх биллэр ырыаыттар алла пугачева филипп киркоров герман греф москва арассыыйа нью йорк ахш токио дьоппуон таллинн эстония дьокуускай саха сирэ франкфурт ол эбэтэр франкфурт майн өрүскэ германия дойдутугар биир улахан куорат уонна гессен сирин саамай улахан куората билигин фракфуртка европа уонна аан дойдуга биллэр баанкалара корпорациялара представительстволара бааллар улахан промышленнай куорат аан дойду табаара оҥоһуллар нэилиэнньэтэ кии биир саамай улахан мода уонна шопинг центра аан дойду биир бастыҥ аэропорда баар манна элбэх саха олорор куорат элбэх аныгы үрдүк дьиэлэринэн биллэр сыл аайы араас конференциялар буолаллар франкфурт аан дойду альфа города ааҕыллар уонна коммерция культура үөрэх туризм уонна транспорт узела буолар манна эуропа киин баана германия федеральнай баана франкфурт дьаарханнара уонна франкфурт дьаарханнара бааллар франкфурт аэропорда нем ин аан дойдутааҕы аэропортартан биирдэстэрэ оттон киин вокзал нем иэгэйк уонна франкфурт автомобильнай сүөрүү нем континентальнай европа биир саамай улахан транспортнай магистрала франкфурт аан дойду двадцатка альфа городов мира диэн ааттаах германия куораттарыттан биирдэстэрэ франкфуртка америка армиятын штаб квартирата германияҕа баара оттон куорат иккис аан дойду сэриитин бүппүтүн кэннэ америка оккупациятын зонатыгар нем компания чинчийиитинэн франкфурт германия иккис куората уонна олох сыанатын таһымынан аан дойдуга иккис куората буолар германияҕа франкфурт диэн икки куорат баар франкфурт на майне земле гессен уонна франкфурт на одер бранденбург германияҕа күннээҕи тылларга франкфурт майаҕа диэн өйдөбүллэр франкфурт германия үп харчы киинэ столетия тухары баар уонна улахан бааннары уонна брокерскай конторы түмэр миэстэ буолар франкфур экэниэмикэтэ үс кытайга үп тырааныспар уонна дьаарбаҥка үлэлэригэр тирэҕирэр франкфурт германияҕа уонна аан дойду экономикатыгар саамай улахан биржа франкфурка эуропа киин баана нем эурозоннар дойдуларын үп харчы политикатын уонна германия федеральнай баана нем чэкэ национальнай уонна омук бааннара франкфурт бэрэстэбиитэлистибэлээхтэр немец бааннарын штаб квартираларын киллэрэн туран франкфурт сүҥкэн транспорт инфраструктуратын бас билэр оттон куорат аан дойдутааҕы аэропорда европа транспортнай хабааттарыттан биирдэстэрэ буолар дьобуруопа сүрэҕэ аэропорда уонна транспорт табыгастаах туруга салгын тимир суол уонна массыына аэропорда ордук кэрэхсэбиллээх франкфурга олоҕуран сыл аайы араас тематика бөдөҥ быыстапкалара ыытыллаллар автомобилизация уобалаһыгар аан дойду улахан быыстапката аан дойду улахан музыкальнай быыстапката ону тэҥэ сырдык таҥастааһын быыстапката буолар франкфурт гет университета киэн туттар культурнай уонна научнай киин элбэх музейдар уонна икки улахан ботаническай сад тропическай сад нем уонна ботаническай сад университета нем франкфурт европа сойууһун үс куоратыттан биирдэстэрэ буолар уон үс небоскребы кытта миэтэрэ үрдүктээх дьиэ сыл саҕаланыыта туругунан франкфурт париж кэнниттэн үһүс миэстэҕэ куорат таһыгар турар куорат таһыгар уонна лондонтан лыы миэтэрэ үрдүктээх франкфуртка германияҕа коммерцанк дьиэлэрэ франкфурт быыстапкалара нем кустурм уонна да атын элбэх аэропорт аэропорт нем куорат кииниттэн км ыраах сытар түөрт көтөр түһэр балаһалаах уонна нон стп режимҥэ хайысхалаах франкфурт аэропорда аан дойду уон бөдөҥ аэропорда киирэр уонна европаҕа таһаҕаһы тиэйии сүрүн пуунунан буолар аэропорт компанияҕа кондор нем кондор уонна немецкэй авиацияны былаахтыырга сүрүн хабааттыы люфтганз нем таһаҕаһы таһыыга таһаҕаһы таһыы кинини европа аэропорда лондон хитро кэнниттэн англ ир уонна париж шарля де голля фр сыллаахха аэропорт пассажир сүүрээнэ мөлүйүөн киһи этэ куораттан аэропорка диэри массыынаҕа автобуска электричекаҕа тиийиэххэ сөп аэропорт икки тимир суол станциялаах региональнай сибээс уонна дальнай восток суоллара региональнай иһитиннэриилэргэ куорат аттынааҕы электричка айанныырыгар с уонна с маршруттарга кылаабынай вокзал нем ин оффенбах остал нем отсев эбэтэр ханау нем куоракка диэри электричествоҕа мүнүүтэ сылдьар германияҕа баар аэропорт франкфурт хан ол эрээри хан уонна лутцхаузен куораттарын икки ардыларыгар км баар бу иннинэ аэропорт массыынаҕа эбэтэр автобуска эрэ тиийиэххэ сөп кылаабынай вокзалтан чаас аайы автобустар франкфурт хан суолга чаас мүнүүтэ айанныыллар сыллаахха рязань курдук бөдөҥ компанияларга базовай учуот буолар аэропорт өҥөтүнэн мөл кэриҥэ киһи туһаммыта аэропорт соҕуруулуу илин өттүгэр франкфурт эгельсбах куорат таһыгар нем аэропорт франкфурт эгельсбах нем чааһынай уонна спортивнай авиацияҕа сыһыаннаах суол куорат киинигэр сырыы үксүгэр массыына сырыыта олус уустугурар куорат иһигэр сорох территориялар ордук хайаҕа чугаһыыр сатыы дьон эрэ буолаллар массыынанан сырыы бобуллар франкфурт германия автобустарын систематын транспортнай хаба буолар улахан суол сүнньэ нем аопорт аттыгар турар кельн вюрцбург уонна а базель ганнер күннээҕи сүпсүлгэҥҥэ тыһ автомобиль сууккаҕа саамай улахан таһаҕас европейскай сүөрүү буолар а автобус ыйанан турар франкфурт нем ен арҕаа уонна фульдтан нем илин а автобус соҕуруу өттүгэр дармштадтан саҕаланар нем даркыат илин өртүттэн баар уонна бад хомбурга нем тимир суол иһитиннэриитэ сүрүн вокзал франкфурт нем иэгэйк германия улахан тимир суол станцията мюнхен уонна гамбург кылаабынай вокзалын кытта вокзал тыһ кэриҥэ пассажиры күн аайы көрөр уонна кинилэри кытта бастакы миэстэни үллэстэр вокзал куорат дьыалабыай киинин нем уонна франкфурт дьаарбаҥкатын ыытар миэстэтиттэн ырааҕа суох ыраах айанныыр уонна куорат таһынааҕы сырыы поезд поезд курдук көрөр вокзал нөҥүө куорат таһынааҕы электричестволар икки метро у бахн хас да трамвай уонна автобус сырыыта ааһар куорат кытыытынааҕы уонна куорат маршруттара оройуон майа феркербунд биир кэлим ситимигэр холбоммуттара нем ин к аан дойдуга транспорт ситимин иккис улахан кээмэйинэн буолар аэропорт дальнай востоктааҕы суол станцията нем иэгэйэр кельн франкфурт салааларынан сүрүн тимир суол магистралларын кытта ситимниир пригороднай сибээс станцията нем ин куорат таһынааҕы уулуссалар поездтарын көрөр үһүс улахан вокзал франкфурт нем заксенхаузен оройуонугар баар ванкувер диэн канада куората британия колумбиятын соҕуруулуу арҕаатыгар баар дьордь ванкувер диэн британ айанньытын аатынан ааттаммыта ванкувер олохтоохторун ахсаана ванкувер метро олохтоохторун ахсаана элбэх омук олорор чохороон диэн сахалар диаспората үлэлиир ванкувер турар сиригэр дьон аан бастаан с сс фрейзер өрүскэ кыыл көмүс булуллубутун кэннитэн кэлэн олохсуйбуттара канада чуумпу океаннааҕы тимир суола тутуллубутун кэннэ куорат улааппыта ванкувер порда с сс панама ханаала тутуллан бүппүтүгэр омуктар икки ардыларынааҕы суолталаммыта ванкувер экономикатын төрүкү сайдыбыт сектордарынан буолаллар мас сир хаыы балыктааын уонна агрикултуура онтон таынан сервис уонна туризм индустриялара сайдаллар ванкувер аан дойду ордук олохтоох куораттарыттан бастыҥ үс ахсааҥҥа киирсэр сылга кэтээн көрүүтүнэн аан дойду куораттарыттан олох таымынан төрдүс миэстэҕэ баар торонто диэн канада ордук улахан куората уонна онтарио улуус киинэ онтарио күөл хотугулуу арҕаа кытылыгар турар куоракка бэйэтигэр млн кии олорор улахан торонто сирин киинэ соҕуруу онтарио олохтоох регионыгар киирсэр онно млн кии олорор дойду олохтоохторун канада экономикатын киинэ буоларын быыытынан торонто глобал куорат буолар уонна аан дойду бастыҥ үп кииннэрин ахсааннарыгар киирсэр торонто экономикатын сайдыылаах сектордарынан буолаллар үп эргиэн сервистара телекоммуникациялар аэрокосмонаутика транспорт масс медиа дьоҕур киинэ телевидение оҥоуута бичик тааарыы софтуэр медицина чинчийиилэрэ үөрэҕирии туризм уонна спорт индустриялара канада сүрүн компанияларын салалталарын ыстааптара бааллар торонтоҕа араас элбэх омук олорор иммиграннар ахсааннара элбэх торонто элбэх омуктартан куорат биир интернационал куораттарыттан биирдэстэрэ торонто куоратка араас омук олорор араас тылынан саҥараллар бары омуктар канадиан инглиш тылынан чопчу үчүгэйдик саҥараллар куорат нэһилиэнньэтэ сыл ахсын тыыһынча киһинэн элбии турар билигин куоратка мөллүйүөн киһи олорор куорат олохтоохторуттан кэлии омуктар буолаллар торонто төрүт олохтоохторо торонто куоратка кэлии омуктар атыттар тыһ торонто куоратка сахалар курдуктар саха иммиграннара торонто куоратка биллэр суол хааллардылар уонна да атыттар өлүөхүмэ өрүс өлүөнэ өрүс уҥа салаата уһуна км тардыытын иэнэ тыһ км баһа чита уобалаһыгар мурой сискэ баар үөһээ сүүрээнигэр хайалар икки ардыларынан киэҥ хочолоох амуур уобалаһыгар хоту диэкки удокаан уонна становой сис хайаларын быыстарынан устар уута сүрүннээн хаар ууллуутуттан уу орто ороскуота сөкүүндэҕэ м алтынньыттан ыам ыйыгар диэри тоҥ сорох сиринэн олунньу уонна кулун тутар ыйдарга түгэҕэр диэри тоҥор тардыытыгар тыһ өрүс уонна үрэх баар уонна тыһ күөл баар сүрүн салаалара уҥа тунгир км ньүүкдьэ км хаҥас чаара км аал сырыыта өнүүкэ диэн сиргэ дылы төрдүттэн км якутская асср словарь справочник якутск г витим өрүс өлүөнэ өрүс уҥа салаата илин сибиир улахан өрүстэриттэн биирдэстэрэ уһуна км баһыгар витимкаан уонна чина үрэхтэр холбоһон витим үөскүүр икат сис эниэтиттэн саҕаланар витим хаптал хайатын эргийэ көтөр хотугу мууйа уонна соҕуруу мууйа систэри быһа охсор өрүс уһуна км витимкааны аахтаахха км бастаан бурятия баунтовскай оройуонунан онтон муйскай оройуон чита уобалаһын кытта кыраныыссатынан аллараа сүһүөҕэ иркутскай уобалаһынан бодойбо уонна маама чууйа оройуоннара устар бүтэһик км саха сиринэн устар уонна өлүөнэҕэ түһэр үөһээ өттүгэр элбэх таас харгылаах өрүскэ бодойбо куорат турар уҥа салаалара конда каренга калар бодайбо хаҥас салаалар ципа мууйа мамакаан мама былыр бу миэстэҕэ манахаттоу уонна канарси диэн индийскэй билиэмэлэр олоро сылдьыбыттар инвуд хилл уонна риверсайд бааркалар оройуоннарыгар ох саалары уонна да атын артефактар булуллубуттара бу дьон олоро сылдьыбыттарын туоһулуур дьобуруопа дьоно с кэлбиттэрэ биллэр с аангылыйа байыаннайдара куораты былдьаан бас билбиттэрэ уонна нью йорк диэҥҥэ уларыппыттар герцог йорский диэн бас билиини салайбыт киһи аатынан ол иннинэ саҥа амстердам диэн ааттаах эбит ү иммиграннар кэлэннэр куорат олохтоохторун ахсаана биллэ үрдүүр с нью йорк филадельфия куораты ситэн ахш га ордук улахан куорат буолар хх ү саҕаланыытыгар бырамыысыланнас атыы эригэн уонна сибээс киинэ буолар с интерборо рэпид трэнзит метрону оҥорор бастакы хампаанньа арыллар сс халлааҥҥа тиийэр дьиэлэр тутуллан барбыттара холбоуктаах штаттар хотугулуу илинигэр атлантическай океан кытылыгар турар биэс ирээттээх бронкс бруклин манэттэн куинс уонна стэтен айлэнд олохтоохторун ахсаана иэнэ км нью йорк метрополитен сирин олохтоохторун ахсаана уонна иэнэ км нью йорк аан дойду үрдүнэн киэҥник биллэр сирдэрдээх көҥүл статуята уолл стрит уо д а билайн также сыллахха дылы билайн вымпел коммуникации хампанньа торговай марката ол торговай марканан уонна стандарттарга мобильнай сибээһинэн хааччыйар ону тэҥэ проводунан уонна провода суох интернетынан билайн мобильнай ситимэ уонна стандарттарга үлэлиир билигин арассыыйа бары регионыгар үлэлиир лицензиялардаах ону тэҥэ снг киргиз сиригэр казахстаҥҥа украинаҕа таджикистаҥҥа узбекистаҥҥа арменияҕа грузияҕа камбоджаҕа уонна вьетнамҥа көҥүллээх вымпелком диэн хампаанньа сыллаахха олохтоммута уонна стандарттарга москваҕа үлэтин саҕалаабыта сыллаахха арассыыйа хампаанньаларыттан бастакынан нью йорк акцияларын биржатыгар атыыланар буолбута билигин хампаанньа арассыыйа олорор дьонун сотовай телефон өҥөтүн биэриэн сөп казахстан украина узбекистан таджикистан грузия уонна армения дойдуларыгар дьон билайн маркалаах вымпелком өҥөтүн атыылаһыан сөп саха сиригэр билайн сыллахха үлэтин саҕалаабыта хампаанньа саха сиригэр үлэтин тута стандартка саҕалаабыта оао мобильные телесистемы мтс арассыйатааҕы сибээс өҥөтүн оҥорор хампаанньа уонна стандарттарга сотовай сибээһинэн хааччыйар аррассыйаттан атын дойдуларга эмиэ үлэлиир снг дойдуларыгар уонна индияҕа мтс торговай маркатынан үлэлиир сыл балаҕан ыйыгар мөлүйүөнтэн тахса абоненнардаах этэ роумин соглашениятынан дойдуларга сибээс өҥөтүн ылыахха сөп хампааньа толору аата аһаҕас акционернай хампаанньа мобильные телесистемы хампааньа штаб кварирата москваҕа баар бастаан москуба лицензионнай зонатыгар сыллахха саҕалаан сыллахха атын уобаластарга лицензияны ылбыта уонна кэҥиирин саҕалаабыта хампааньа сыллаахха ыыппыт чинчийиитинэн мтс торговай марката араассыыйа брендтарыттан ордук ыарахан буолбут уонна торговай маркатын сыаната мөл рублей сылы кытта тэҥнээтэххэ сыаната улааппыт мтс мобильнай ситимэ уонна стандарттарга үлэлиир билигин арассыыйа регионуттан регионыгар үлэлиир лицензиялардаах ону тэҥэ арменияҕа украинаҕа белоруссияҕа узбекситаҥҥа уонна туркменистаҥҥа сирдэригэр үлэлиир көҥүллээх билигин орто уонна илин европаҕа мтс саамай улахан мобильнай ситим оператора саха сиригэр мтс сыллахха горизонт рт диэн хампаанньаны млрд солкуобайга республика правительствотыттан атыылаһан үлэтин саҕалаабыта билигин саха сиригэр олорор нэһилиэнньэни сибээһинэн хааччыйыан сөп саха сиригэр мобильнай сибээс оператордарыттан саамай элбэх абоненнаах операторынан буолар тутаах хампаанньа бас билээччитинэн система афк буолар сыл ортотугар бары акцияларыттан тутан олороро атын акциялара нью йорк фондовай биржатыгар атыыланар биржевой тикера биир адрга икки көннөрү акция баар лондон фондовай биржатыгар франкфурт биржатыгар берлин фондовай биржатыгар уонна мюнхен фондовай биржатыгар ону тэҥэ арассыыйа биржаларыгар ртс тикера уонна ммвб тикер акцияларын кэриҥиттэн нью йоркка онтон ммвбга атыыланара уашиҥтон колумбия эргин диэн ахш киин куората от ыйын тэриллибитэ потомак өрүс хаҥас кытылыгар турар вирдьиния уонна мэрилэнд иллэрдиин кирбиилээр эргин олохтоохторун ахсаана элбэх дьон тула эргинтэн куоракка үлэлии кэлэллэр ол иин үлэ күнүгэр дьон ахсаана биир мөлүйүөнтэн тахсар уашиҥтон метрополията млн олохтоохтордоох ахш конституциятын бастакы артыыкылынан уашиҥтон федерал эргин суолталаах уонна хайа да илгэ киирбэт ахш федерал дьаалтатын бары үс салааларын кииннэрэ манна бааллар ил суолталаах монуменнар уонна музейдар бааллар уашиҥтоҥҥа бааллар аан дойду баанын омуктар икки ардыларынааҕы манньыат фондатын америка иллэрин тэрилтэлэрин интер америка сайдыы баанын уонна бүтүн америка эт хаан тэрилтэтин салалталара уонна омук амбасаадата онтон ураты араас институттар салалталара эмиэ бааллар иммиграция атын дойдуга олохсуйа барыы ханнык эмит дойду дьонноро эбэтэр омуктара бэйэлэрин дойдуларыттан араас биричиинэттэн атын дойдуга олохсуйа барыахтарын сөп холобур ити уонна араас биричиинэттэн дьоннор атын дойдуга олохсуйа бараллар араас аан дойду омуктара сайдыыта суох дойдуттан арыый сайдыылаах уонна баай дойдуларга олохсуйа бараллар дьоннор арыый баай эбэтэр олох баай дойдуга олохсуйа бараллар үчүгэй олоҕу була ити дойдуларга сыл аайы миллион араас омуктар үксэ кытайдар ити дойдуларга олохсуйа бараллар уонна буолаллар бу сылын ахсын аайы ахш правительствотынан ыытыллар лотерея оонньуу сыл аайы дойду миллион иммиграннары олордо ылар этэринэн дьон олороругар табыгастаах дойдулар тэр олор бары арҕааҥҥы дойдуларга киирэллэр аустралиа аан дойду биир саамай динамично сайда турар дойдута айылҕата баайынан уонна араастарынан экономиката сайдыылааҕынан криминал суоҕунан дьон иитиитэ ордугунан биллэр дойду буолан аан дойду эдэр ыччата барыта онно тардыһар буолла таатта үрэх алдан өрүс хаҥас салаата уһуна км тардыытын иэнэ км баһа уонна сүүрээнэ өлүөнэ хаптал хайалаах сиргэ баар тардыытыгар күөл баар уу орто ороскуота сөкүүндэҕэ м алтынньыттан ыам ыйыгар диэри тоҥ сүрүн салаата уҥа өртүттэн хонду км хаҥас өртүттэн куталаах км уонна хотугу наммара км үрэх устун элбэх гидротехника тутуулара бааллар үрэх кытыытыгар уопсайа нэилиэк баара ааыллар таатта үрэх үс улууу таарыйан аа ба аммаа ортоку сунньэ чурапчыга алын сууругэ тааттаа нэилиэктэр улаххан анаардара тыа хааайыстыбанан дьарыктанан ан сиэн олороллор кыынын таатта уутун иэн туорууллар таатта урэх билинни туруга гост халыыптарыгар эппиэттиир эрээри кии суеу еттутунэн киртийии бэлиэтэнэр ону тааттатаы ытык куел маннайгы нуемэрдээх орто оскуолатын уерэнээччилэрэ чинчийэн быаарбыттара улуус дьаылталарыгар ону керер хонтуруоллуур кыргыыстар киргиистэр кырг кыргыздар хырҕысдар биир ахс кыргыз хырҕыс диэн түүр омуга сүрүннээн кыргыстааҥҥа олороллор ону таһынан узбекистаанҥҥа кытайга тадьикистаанҥҥа арассыыйаҕа казахстаанҥҥа туурсуйаҕа афганистаанҥҥа тарҕанан олороллор кыргыыс тылынан саҥараллар итэҕэллэрэ сунниттыы ислаам монголоид уонна европалыы раасалар икки ардыларынан сылдьар соҕуруу сибирдээҕи раасаҕа киирсэллэр кыргыыстар бэйэлэрин сибиир соҕуруу өттүгэр енисей өрүскэ уонна алтаайга олоро сылдьыбыт енисей кыргыыстарын сыдьааннарынан ааҕыналлар енисей кыргыстара б э үйэтигэр енисей өрүһү буланнар бары аҕа уустара холбоһон кыргыс хаҕанатаын тэрийбиттэр алтаайга тиийэн кыргыыстар биир салаалалара кинилэргэ уруулуу кимаактары уонна илиҥҥи кыпчаактары кытары холбоһон олороллор чуолаан бу кэми үйэлэри кыргыыс тыла үөскээбит кэминэн ааҕаллар алтаай кыргыыстара түүр омуктарыттан бастакынан чыҥыс хааҥҥа бас бэриммиттэрэ уонна монгол империятыгар холбоспуттара үйэлэргэ алтаай кыргыыстарын үксэ чаҕатай улууһун сиригэр тянь шань хайа диэки көспүттэрэ уонна онно тиийэн ислаам итэҕэлин ылынан олохтоох түүр кыпчаак карлук уо д а уонна монгол кара кытай найман уо д а биис уустарын кытта холбоһон барбыттар ол түмүгэр билиҥҥи кыргыыс омуга үөскээбит енисейгэ хаалбыт кыргыыстар хакаас омук үөскүүрүгэр олук уурсубуттара алтаайдааҕы кыргыыстар буруттар алтай омук икки монгол омук икки састааптарыгар киирсибиттэрэ бэйэлэрин кыргыз диэн ааттаналлар ити курдук омук аата түҥ былыргыттан уларыйбакка кэлбитэ сэдэх көстүү быһытынан сыаналанар саха тылыгар биир үксүн сэбиэскэй саҕана нуучча тылыттан киирбит киргиис диэн аат туттуллар саха үһүйээннэригэр былыр кыргыс диэн омук саха сирин киин өттүгэр олоро сылдьыбыта эмиэ кэпсэнэр арааб уонна персия суруктарыгар былыр хархыз хырхыр кытайдарга сяцзясы гекун диэн ааттанар омук баара биллэр кыргыыстар бэйэлэрэ ааттарын түүрдүү кырк түөрт уон диэнтэн үөскээбитэ буолуо диэн сабаҕалыыллар манаас былыр түөрт уон аҕа ууһун холбообута ахтыллар атын сабаҕалааһыннар да бааллар саха тылыгар кыргыс диэн тыл сэрииһит сэрии диэн суолталаах үйэлэргэ нууччалар казаахтары эмиэ киргииз диэн ааттыыллар этэ кыргыыстар саха сиригэр бэс куруук көҕөрөр мастар бөлөхтөрө манна ча көрүҥ киирэр олортон саха сиригэр үһэ баара биллэр ойуур бэһэ сибиир сыалааҕа болбукта бэс диэн тылынан саха тылыгар үксүн көннөрү эбэтэр атын аата ойуур бэһин ааттыыллар бэс саха сирин киин уонна арҕаа өттүгэр тарҕаммыт мас өлүөнэ бүлүү уонна өлүөнэ алдан өрүстэр ыккардыларыгар өлүөнэ алдан хочолоругар үүнэр саха сирин соҕуруу өттүнээҕи хайаларыгар м дылы үөһэ тахсар ареалын хотугу кыраныыссата бүлүү өрүс үөһээ тардыытынан кини салаата марха орто тардыытынан эдьигээн бөһүөлэгин хоту өттүнэн онтон өлүөнэ уҥа кытылыгар тахсан баран ону кыйа алдан уҥа кытылын кыйа хоту барар уонна хабааровскай кыраайга тиийэр бэс м үрдүктээх умнаһын диаметра см саха сиригэр м дылы үүнэр умнаһа толору мас полнодревесный аллараа өттө буровато сиэрэй хайыттаҕас халыҥ хатырыктаах үөһээ өттүгэр хатырыга кыһыллыҥы оранж өҥнөөх буолар уонна чараас суба пленка буолан арахса турар кураанах кумах кыра туой булкаастаах кумах уонна хайалаах сиргэ таастаах буордарга үүнэр буор кыра тууһун тулуйар сырдыгы сөбүлүүр сырдык паарка тииптээх бэс чагдалары үөскэтэр айылҕаҕа кыра кыыллар уонна көтөрдөр олохсуйалларыгар тоҕоостоох ойуурдары үөскэтэр манна кинилэр сайдалларыгар сөптөөх аһылыгы булаллар кыһын тымныы тыалтан хаххаланаллар бэс чагдаларга уонна бэстээх тыаларга тэллэйдэр сөбүлээн үүнэллэр ойуур бэһэ кумахтары уонна алдьаммыт сирдэри мастыырга облесение маһынан бөҕөргөтөргө мастартан саамай табыгастаах силиһэ үчүгэйдик сайдар буолан кумах сири хамнаппат уонна бэйэтэ да кумахтаах буор тыйыс усулуобуйатын үчүгэйдик тулуйар тукулааннарга холобур бэс эрэ үүнэр атын мас кыайан тулуйан үүнэр кыаҕа суох норуот хаһаайыстыбатыгар суолтата сүҥкэн бэс мас үүнэр сирдэрэ ускуобка иһигэр территория тыатын сабардамыттан бэс төһөтүн ылара көстөр саха сирэ канаада ахш швеция норвегия дания германия польша арассыыйа дьоппуон кытай башкортостан өрөспүүбүлүкэтэ диэн арассыыйа федерациятын республиката арассыыйа федерациятын субега волга федерал уокуругун састаабыгар киирэр киинэ уфа кирбиилээр татарстаанныын удмуртиялыын пермь кыраайыныын свердловскай уобалаыныын челябинскай уонна оренбург уобаластарыныын кулун тутар тэриллибитэ башкортостан соҕуруу уралга баар башкортостан екатеринбург кэм зонатыгар сытар уларыйыыта республикаҕа тахса өрүс баар элбэх өрүс балтик уонна хара байҕаллар порттарыныын уу транспорт ситимнээхтэр сүрүн өрүстэр өрөспүүбүлүкэҕэ күөл уонна резервуар баар сүрүн күөллэр уонна резервуардар өрөспүүбүлүкэ сиригэр соҕуруу урал сорох өттө сытар үрдүкү хайалар башкортостаан өрөспүүбүлүкэтэ минерал ресурстарынан арассыыйа федерациятын биир баай субега буолар башкортостан баай ниэп хааастардаах атын сир баайдара айылҕа гааа чох тимирдээх металлаах руда манган хромит тимир руда тимирэ суох металлаах уонна метала суох рудалар башкортостаан маынан баай ойуурдаах сирин иэнэ км элбэх минераал эмтээх уонна иэр уу дьүүктэлэрэ бааллар өррөспүүбүлүкэ олохтоохторун ахсаана ты к дьон чиҥэ к км куорат олохтоохторо бүтүннүүтэ башкортостааҥҥа тахса омук олорор өрөспүүбүлүкэҕэ индустриятын тутаах салаалара ниэп хостооуна индустрия оҥоугун башнефть уонна ниэп оҥоруута химия уонна ниэп химията салаватнефтеоргсинтез уфанефтехим уфимский нпз ново уфимский нпз уфаоргсинтез приютовский уонна туймазинский гпз электроэнергетика индустрия оҥоугун онтон ураты мас таҥастааынын уонна тутуу материалларын индустриялара бааллар индустрия бөдөҥ кииннэрэ уфа стерлитамак салават нефтекамск туймазы октябрьский белорецк массыына оҥоруута уонна металл чочуйуута сайдыылаахтар тыа хааайыстыбата бурдук үүнээйилэр уонна сүөһү иитиитэ сэлиэинэй оруос эбиэс нэчимиэн саахардаах сүбүөкүлэ хелиантус үүннэриитэ эттээх үүттээх сүөһү чооску хой көтөр сылгы уонна ыҥырыа иитиитэ андаатар кыыл саха сиригэр үйэ ортотугар хотугу америкаттан аҕалыллыбыт кыыл саха сиригэр бастаан сыллаахха кэлбит канаада климата саха сиригэр маарынныыр буолан элбэх ондатыр ыбылы олохсуйан барбыттар саха сирин сыл иинэн барытын ылаллар завоевание уонна саха сирин тас ттгэр тахсаллар сыл иигэр красноярскай кыраай хабаровскай кыраай уонна сибиир дальнай восток барыта киннэр сирдэрэ буолар сс сыл буолан баран россияны барытын ылаллар уонна сс европа уонна азия дойдуларын ылаллар билигин да куускэ иммиграциялара бара турар андаатар дьиктитэ андаатары атыннык уу куруолуга эбэтэр сыт таһаарар кырыыса диэн ааттыыллар андаатары күнүс дьиэ кэргэнин кытта устан иһэрин көрүөххэ сөп андаатар дьиэтэ уу быһыта буолар дьиэтигэр киирэр аана уу анныгар баар ол аана быһа холоон көрдөххо см буолар пилиппиннэр пилиппин дойдутун сурун омуга уопсай ахсааннара мөлүйүөн олортон мөлүйүөнэ пилиппииҥҥэ олороллор онтон ордубута ахш мөл канада мөл австралия мөл кытай тыһ дьоппуон тыһ британия тыһ германия тыһ швеция тыһ россия тыһ монголия тыһ нидерланды тыһ ирландия тыһ франция тыһ испания тыһ исландия тыһ саха сиригэр баара суоа пилиппиин омуга олорор висайя тагалы илоки моро кытайдар католики мусульмане остальные местных верований относятся к южномонголоидному типу с европеоидным компонентом языки относятся к австронезийской семье государственный язык филиппинской республики тагальский язык снх саха националистическай хамсааына якутская националистическая движение диэн буолар бу улахан организация сунтаар мэнэ ханалас уонна томпо сахалара тэрийбиттэрэ билинни кэмнэ снх дьокуускай куораты тутан олорор уонна арассыыйа улахан куораттарыгар баар билигин омук дойдуларыгар отделениялаах олор ахсааннарыгар ахш канада германия бельгия эстония уонна кытай дьонун ахсаана бастаан тэриллиитигэр тыс онтон билигин тыс дьон салалтата мэнэ ханалас улууа сыл аайы улуустар уларытан иэллэр эиил снх ны салайыахтаах нюрба саха омугун атын омуктартан көмүскүүр уонна саха студеннарын улахан вуз тарга киллэрии дискриминацияны тулутуу билигин уонна саха республикатын арассыыйаттан араара сатыыра саха элбэх народнай артыыстара уонна ырыаыттара снх тойоно элбэх олортон биир биллэр саха бастын националииэ уххан денали диэн хоту америкаҕа ордук үрдүк чыпчаал үрдүгэ миэтирэ аляска сис хайатын оротугар баар сыллаахтан сыл атырдьах ыйын күнүгэр дылы мак кинли ааҥыл диэн аттанара үйэ саҕаланыытыгыра россия империятын ордук улахан чыпчаала этэ уонна большая гора диэн ааттааҕа денали хайата аляска сис хайатын ортотугар баарю анкориджтан быһа холоон километр ыраах хоту арҕаа өттүгэр онтон фэрбэнкс куораттан километр соҕуруулуу арҕаа сытар атабаски индеецтар тылларыттан тылбаастаатахха денали диэн улуу хайа диэн нууччалар алясканы колонизация бара турарыгар судургутук улахан хайа диэн ааттыыллара сорох дьон ону индеестар тылларыттан тылбаас арааһа буолар диэн толкуйдууллар уильям диккей сыллаахха хоту америка ордук улахан чыпчаалын булан ол бириэмэҕэ талыллыбыт с ахш президенын фамилиятынан ааттаппыт ол аат сыллаахтан сыллаахха дылы туттуллубута россия айти хампаанньата россия иһигэр баар саамай улахан көрдүүр ситимин тутар интернекка көрдөөбүттэртэн дьоно яндексы туттубуттар уонна ону тэҥэ атын интернет сервистары сайдатар сыллаахха яндекс сир үрдүгэр ис саамай улахан интернекка көрдүүр ситиминэн биллэр яндексынан мөлүйүөнтэн тахса дьон туттар россияны тэҥэ атын ырыынактарга үлэлиир беларусьга казахстаҥҥа украинаҕа уонна турцияҕа ааҥылыйскайтан тылбаастаатахха өссө да атын индекс оҥороччу поисковик сыл балаҕан ыйын күнүгэр үлэтин саҕалаабыт ол сылга яндекс софтуул выставкаҕа кэпсэтиллэр бастаан интернет көрдүүр комптек хампаанньа сэмэлэнэр эбит сыллахха аркадий волож хампаанньалары холбообут яндекс барыһа рекламаттан кэлэр сыллахха конекстнай рекламаны көрдүүрүгэр көрдөрөр буолбут сыллаахха реклама ситимин яндекс директ аһыллыбыт сыллаахха реклаама атыыта мөл дуолларга дылы үүммүт үрүмчи уйгур кытай диэн кытай синдьээн уйгур аутоном регионун киин куората дойду хотугулуу арҕаатыгар баар икки тыыынча сыл анараа өттүгэр үрүмчи солко суолун хоту сырыытыгар турар суолталаах куорат этэ бүтүн эуразия эргиэн уонна култуура ситимнэрэ аааллара таҥ династия императора тайзоҥ салалтатын с сылыгар билиҥҥи үрүмчиттэн км соҕуруу лунтай диэн куорат тутуллубута лунтайга олохтоох дьаалта уонна солко суолун устун барар караваннартан түһээн хомуйар органнар бааллара сиҥ династия кэмигэр сянлоҥ император улааппыт куораты диуа диэн ааттаабыта гуаҥ ху император синдьээҥ провинцияны тэрийбитэ уонна диуа кини киин куората буолбута кытай дьон республикатын дьаалтата олохтоммутугар олунньу куорат үрүмчи диэн ааттаамыта бу аат монголлууттан кэрэ мэччирэҥ диэн тылбаастанар үрүмчи оройуоҥҥа уонна эргиҥҥэ үллэстэр үрүмчи кытай арҕаа өттүн ордук улахан куората гиннес рекордтар кинигэтигэр аан дойду океаныттан ордук ыраах куорат быыытынан киирэр ордук чугас байҕал кытыла км ыраахха баар куорат иэнэ км үрдэлэ м үрүмчи континентал дала климаттаах куйаас кураанах сайыннардаах от ыйын орто температурата уонна сииктээх тымныы кыыннардаах тохсунньу орто температурата сыллааҕы орто температура уонна сыллааҕы сөҥүү мм үрүмчи синдьээҥ бастыҥ индустрия киинэ үрүмчи карамайдыын уонна баянголлыын синдьээҥ бүтүн индустрия тааарыытыттан тааараллар үрүмчи регион ордук улахан атыылаыы киинэ ол курдук с туттуллар маллар бытархай атыылара млрд буолбута сыллааҕар элбэх тус био таыма экономика киинин быыытынан үрүмчи урбан сирэ с сс ыла кэҥээн иэр үрүмчигэ баар жоҥшан суола кытай уон ордук аатырар эргиэн уулуссаларын ахсааннарыгар киирсэр уонна синдьээҥҥэ көмпүүтэр мобил телефон уонна электроника ордук бөдөҥ бааара буолар үрүмчи дивопу диэн аэропорда кытай биэс сүрүн аэропордарыттан биирдэстэрэ бу аэропортан кытай иһинээҕи куораттартан ураты казахстан алматы астана россия новосибирскай москуба кыргызстан бишкек узбекистан ташкент азербайджан туркменистан иран уо д а дойду куораттарыгар дылы рейстар бааллар үрүмчи уонна суолларга турар уонна радио станциялара кытай уйгур казах монгол нуучча уонна кыргыз тылларынан биэриилэрин ыыталлар үрүмчигэ баар синдьээҥ уйгур аутоном регионын сүрүн тв биэрии станцията үрүмчи куорат олохтоох телевидение станцията бүрээтийэ өрөспүүбүлүкэтэ диэн арассыыйа федерациятын субега киин куората улан удэ бүрээтийэ соҕуруулуу илин сибииргэ баай күөл илин кытылыгар баар бүрээтийэ иркутскай кэм зонатыгар сытар уларыйыыта сүрүн өрүстэрэ республика сирин тахсата хайалаах сир кыһыл көмүс вольфрам сыыҥка ураниум уо д а дьонун ахсаана ты к дьон чиҥэ к км куорат олохтоохторо бүрээтийэҕэ куорат административнай оройуон бөһүөлэк уонна сэлиэнньэ баар нууччалар билиҥҥи бүрээтийэ сиригэр саҥатыгар кэлбиттэр бүрээт монгол автоном сэбиэт социалист республиката тэриллибитэ бүрээтийэ дьаалтатын баылыга президент кинини арассыыйа президена түөрт сылга аныыр республика парламенын аата дьон хурала диэн түөрт сылга талыллар бүрээтийэ конституцията олунньу ылыныллыбыта оҥоруулар сэлиэинэй оҕуруот аа хортуопуй мас тирии графит уонна текстиль балыктааын булт күндү түүлээх хой уонна сүөһү иитиитэ хостооун баай күөл туризм биир кэрэхсэбиллээх сирэ чуолаан сайынын индигир өрүс саха сирин хотугулуу илин диэки биир улахан өрүһэ буолар уһуна км тардыытын иэнэ км баһа ханкаан сис эниэтигэр хаастаах уонна тарыҥ үрэх холбоһууларыттан саҕаланар илин сибиирдээҕи байҕалга түһэр үөһээ сүүрээнэ өймөкөөн үрдэлинэн устар черскэй хайаларын кыараҕас хочонон быһа охсор бу сиргэ таас харгы дэлэй муома өрүс түһүөн иннинэ муома силээннээх намталга киирэр төрдүттэн км сиртэн км иэннээх дельтата саҕаланар уус ньараҕа уу орто ороскуота сөкүүндэҕэ м тэҥнэһэр ордук улаатар кэмигэр м тиийэр алтынньыттан ыам ыйыгар диэри аллараа сүүрээнигэр бэс ыйын саҥатыгар диэри тоҥ тардыытыгар өрүс уонна үрэх күөл бааллар сүрүн салааларынан буолаллар уҥа силээннээх уйаандьы хаҥас ньара муома бадьаариха аал сырыыта төрдүттэн км бириистэннэр чокуурдаах хонуу үрүҥ хайа якутская асср словарь справочник якутск г улан удэ бүрээттии улаан үдэ бүрээтийэ сувереннай республикатын киин уонна саамай улахан куората дьонун ахсаана тыс киһи сыллаахтан куоратынан ааыллар улан удэ куорат сирин иэнэ км куорат аа баһылыга айдаев геннадий архипович улан удэ бурээтийэ республикатын саамай сайдыылаах куората уонна арассыыйаа биир бастыннара манна илинни сибиир промышленнаһа баар элбэх авиационнай заводтар дьонун ахсаана тыс киһи олортон тыс бүрээт омуга онтон ордубута нуучча кытай тывалар татаардар ниэмэстэр сахалар монголлар азербайджанецтар грузиннар эрмээннэр кэриэйдэр уопсайа араас омук олорор куората ол кынан баран бүрээт уонна нуучча омуктара куорат олохтоохторуттан ылаллар галкин максим александрович россия биир биллэр артыыа уонна шоу ыытааччыта калашников исай калистратович ссср улуу суруйааччыта чингиз онорбута симпсоннар диэн америка анимация ситкома оҥорооччу мэтт грөниҥ уонна сериал симпсоннар диэн америка орто кылааын дьиэ кэргэнин туунан ыал аҕата хомер ийэлэрэ мардь уонна оҕолоро барт лиза уонна мэгги сериал айааччылара симпсоннар нөҥүө америка орто ыалын сатиралаан көрдөрөллөр шоу айыллыбыт сприҥфилд диэн куоракка буолар уонна америка араас култуура дьон сэргэ уонна телевидение көстүүлэрин пародиялыыр симпсоннары грөниҥ дьэймс эл брукстуун минисериал быыытынан оҥорбуттара айыллыбыт дьиэ кэргэн характердарын грөниҥ бэйэтин урууларын ааттарынан ааттаталаабыта минисериал ирээтин быыытынан муус устар көрдөрүллүбүтэ үс сезон кэнниттэн скетч туспа чаас аҥардаах прайм тайм шоу буолбута аан бастаан ахсынньы көстүөҕүттэн ыла шоу эпизодтаах уонна сүүрбэис сезона балаҕан ыйын саҕаламмыта диэн толору киинэ аан дойду киинэ театрдарыгар от ыйын уонна от ыйын тахсыбыта уонна аан дойду үрдүнэн млн өлөрбүтэ элбэх бириэмийэлэри сүүйбүтэ ол ахсааннарыгар уонна сурунаал ахсынньы с үйэ ордук бэрт телесериалын аатын иҥэрбитэ тохсунньу симпсоннар дьиэ кэргэннэрэ аллеяҕа сулустаммыттара америка ордук уун ситкома буолар хомер диэн үөхсүүтэ ааҥл тылын лексиконугар иҥмитэ алүминиум диэн химия элемена бэлиэтэ уонна атом нүөмэрэ алюминий лат периодтаах систиэмэ үһүс бөлөҕүн иккис периодын метала кэрискэ нүөмэрэ холбоһуктарыгар аһыйыы истиэпэнин көрдөрөр сир үрүт араҥатыгар тарҕаныыга кислород уонна кремний кэнниттэн үһүс миэстэни ылар ыраас алюминий үрүҥ көмүстүҥү сырдык өҥнөөх чэпчэки металл с ууллар итиини уонна электричествоны аһарымтыа ньыҕаллымтыа боробулуоха буола чэпчэкитик тардыллар илиис эбэтэр фольга буола тапталлар оксиднай бүрүөһүн түргэнник үөскүүр буолан таһыттан дьайыыны дьэбини тулуйар элэмиэн аата латынскай диэн тылтан үөскээбит квасц аан маҥнай алюминийы датскай физик ганс эрстед сыллаахха таһаарбыт кини бу элэмиэн хлоридын кытта калий амальгамы оргутан тимирин араарбыт кэлин эстер ньыматын фридрих велер тупсарбыт кини хлорид алюминий ыраас тимир калийга тиийиитин уонна алюминий химическэй суолтатын суруйбут аан маҥнайгы оҥорон таһаарыны сыллаахха сент клер девиль калий оннугар натрийы туттан велер ньыматын туттан таһаарар сыл кэннэ париж быыстапкатыгар сыллаахха кини уһаарыллыбыт алюминыйы көрдөрөр онтон сылга хлорид алюминий натрийы икки төгүл тууһун электролиһынан уулларан алюминийы таһаарар электролит ньыматынан алюминийы киэҥник оҥорон таһаарыы тарҕана илигинэ бу металл кыһыл көмүстэн сыаналаах этэ сыллаахха британиялар сыаналаагы бэлэхтээри нуучча химигэр д и менделеевкэ ыйааһын бэлэхтээбиттэр чааскытын иһиттэрэ кыһыл көмүстэн уонна алюминийтан оҥоһуллубут арассыыйага алюминийы ол кэмнэргэ үрүҥ көмүс туой дииллэрэ тоҕо диэтэххэ туой сүрүн састаабыгар глинозем киирэр электролиз көмөтүнэн тимири уулларан криолитка оҥорон таһаарыы сыллаахха ч холл уонна п эру тус туспа бэйэ бэйэлэриттэн тутулуга суох оҥорон таһаарбыттара алюминий холбоһуктара ол эбэтэр алюминий уонна калий икки төгүл туустара квасцы былыр былыргыттан киэҥник биллэр уонна туттуллар алюминий кислороду кытта кытаанах химическэй холбоһук үөскэтэр атын металлары кытта тэҥнээтэххэ алюминий металлга челлүтүүтэ уустук буолар ол кини урдук реакционнай кыахтаах уонна үрдүк температуранан уулларар атын бэйэтин рудаларын холобур окситтары корундылары көннөрү металлга чөлүгэр түһүү оксидтаах уотунан холобур металлургическай дьайыыларга металлга чөллүтүү кыаллыбат кислород алюминийы кытта майгыннаһар өрүттэрэ элбэх углеродка холоотоххо киэнник конструкционнай материал курдук туттуллар бу хаачастыбаҕа алюминий сүрүн үчүгэй өттө чэпчэки штамповкаҕа бэринимтиэтэ коррозионнай өр турумтуота салгыҥҥа алюминий түргэнник ао бөҕө бүрүөннэн бүрүллэр ол бүрүө кини инники аыйыытыгар мээй буолар үрдүк итиини аһарымтыалаах холбоһуута дьаата суох буолар быстахтык ыллахха ити свойстволар алюминийы кухоннай иһит алюминиевай фольга ас промышленноһыгар уонна суу оноруутугар киэнник биллэр гыммыттара маннайгы үс свойство алюминийы авиационнай уонна авиокосмическай промышленностька сүрүн сырье онорбуттара алюминий бэйэтигэр сөптөөх мэктиэтигэр сылдьан чараас уонна бөҕө бүрүөнэн бүрүллэр ол иһин классическай аһытааччылары кытары реакцияҕа киирбэт холобур о итиитэ суох концентрированнайы кытары ол эрээри уонна суураллыбыты кытары реакцияҕа чэпчэкитик киирэрэ биллэр ол көмөтүнэн алюминий коррозияҕа ылларбат онон билиҥҥи промышленность эйгэтигэр киэҥ биһирэбили ылан турар онтон оксиднай бүрүө алдьанан хаалар түгэнигэр холобур аммоний тууһун суурадаһын кытары итии солохтору кытары уонна ртуть металын кытта уһаарбатын кэнниттэн алюминий бэйэтэ көхтөөх металл чөллөөччү курдук көрдөрөр өскөтүн алюминий оксиднай пленкаланыан наадата суох эбит буоллаҕына кинини галлий индий эбэтэр олово эвтектикаларыгар таһын инчэтэн ылыахха сөп дьаам арассыыйаҕа үйэлэргэ почта станцията бу станцияларга аттары уларытарга анаан тутар этилэр ыал олороро дьаамнар сынньанар сирдээх уонна көньүүһүнэлээх буолаллара бастакы дьаамнар көмүс ордааҕа тэриллибиттэрэ ыраах сытар уһук сирдэри сибээстээри көмүс орда ыһыллыбытын кэнниттэн дьаам арассыйаҕа сайдыбыта эмиэ ыраах сытар куораттары уонна сирдэри сибээстээри дьаам станциялара бэйэ бэйэлэриттэн биэрэстэ ол аата км сытар этилэр москваны кытта дьаамынан холбообуттара архангельскай новгород псков смоленскай нижний новгород уонна хоту куораттар арыый хойут украина куораттара саха сиригэр үйэттэн үйэ саҥатыгар диэри өлүөнэ устун дьокуускайы иркутскайы кытта сибээстиир дьаам тракта баар этэ ону таһынан дьокуускайы лаамы байҕалга баар охотскай уонна айаан куораттары кытта холбуур этилэр дьаам бэбииннэһэ олохтоох нэһилиэнньэҕэ тарҕанар этэ олохтоохтор эбээһинэстэринэн буолар этэ атынан уонна сирдиттэринэн хааччыйыы сокуон өртүнэн дьаам дьыалата сыллааҕы дьаам пирикээһэ диэн уурааҕынан хааччыллар этэ энциклопедия якутии м г маак ричард карлович натуралист сибиири уонна уһук илини чинчийээччи педагог сыл балаҕан ыйын күнэ аренсбург билигин курессааре эстония сэтинньи аныгы истиилинэн сэтинньи күнэ петербург санкт петербург университетыгар үөрэммитэ учууталлаабыта иркутскай губернияҕа училищелар инспектордара буолбута хас да экспедицияны тэрийэн ыыппыта ол иһинэн саха сирин бүлүү уокуругар сыллардаахха аан маҥнай бүлүү чуона өлүөхүмэ тардыыларын айылҕатын геологиятын уонна олохтоохторун чинчийбитэ ону таһынан амур уонна уссури өрүстэр тардыыларын чинчийбитэ р маак с муус устарыгар нуучча географияҕа уопсастыбатын сибиирдээҕи салаатыгар үлэһит чилиэнинэн киирбит бу сыл бүлүүтээҕи экспедицияны баһылаабыт бу экспедиция география история этнография статистика уонна килиимэт өттүттэн үөрэтиэхтээх эбит этэрээккэ өссө байыаннай топограф а к зондгиген препаратор м фурман киирбиттэр саха сиригэр кинилэргэ а п павловскай диэн учуутал кыттыспыт с тохсунньутугар иркутскайтан тахсан дьокуускайынан муус устарга бүлүү өрүс төрдүгэр тиийбиттэр от ыйын саҥатыгар таас диэн сиргэ сылдьыбыттар бу ый суругар сунтаарынан иркуутскайга этногрфияҕа уонна айылҕаҕа сыһыаннаах коллекция ыытарга бэлэмин туһунан суруйар холобур суруйар в нюрбинской долине я занимался обзором геогностических пород собирал растения и этнографические предметы следуя отсюда обратно я долгом почел заехать к якуту ноговицыну известному по особой ревности к распространению хлебопашества он имеет большое хозяйство и труды его вполне замечательны онтон экспедиция икки аҥыы арахсыбыт павловскай марха өрүскэ барбыт оттон маак бөлөҕө өлөөн өрүскэ барбыт хуриҥда күөлгэ тиийэ сылдьан баран бүлүү өрүһүнэн түһэ сатаабыттар да тымныйан ол кыаллыбатах ыарахан биэрэстэлээх суолунан экспедиция с ахсынньы чона өрүс төрдүгэр тиийэр онтон с тохсунньутугар сунтаарга тиийэн павловскай бөлөҕүн кытта холбоһор бу тухары иркутскайга суруктары суруйар сунтаартан экспедиция өлүөхүмэҕэ көһөр уонна с олунньутугар иркутскайга төннөр маак урут биллибэтэх үүнээйилэри арыйбыт уонна үөрэппит сорох үүнээйилэр кини аатын сүгэллэр маак бүлүүтээҕи экспедицията сс энциклопедия якутии м г михайлова марта георгиевна филология билимнэрин кандидата сгу профессора саха сирин суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ мэҥэ хаҥаласка майаҕа с кулун тутар күнүгэр төрөөбүт орто оскуоланы дьокуускайга бүтэрбит с сгу гуманитарнай факультетын нуучча тылын уонна литературатын салаатын бүтэрбит үөрэнэ сылдьан уопсастыбаннай улэҕэ күргүөмнээхтик кыттыбыта хомсомуолга үлэлээбитэ суруналыыстыкаҕа холоммута устудьуон наукаҕа уопсастыбатыгар кыттыбыта сталин онтон ленин стипендиата этэ молодежь якутии өрөспүүбүлүкэ хаһыатыгар устудьуоннар салааларын ыыппыта саха сирин комсомолун обкомун бюротун чилиэнэ этэ үөрэҕин бүтэрэн баран нуучча уонна омук литератууратын кафедратыгар ассистенынан анаммыта биир сылынан с история русской литературы специальноска аспирантуураҕа киирбитэ онтун бүтэрэн баран с с кафедратыгар салгыы үлэлээбитэ с мгу нуучча историятын кафедратыгар стажировкаламмыта с кандидат диссертациятын поэзия сибирской ссылки х годов века тиэмэҕэ көмүскээбитэ кэргэнэ биллиилээх поэт алексей михайлов ирбэт тоҥ эбэтэр криолитозона сорҕото сайын ситэ ууллубат тоҥ буор сиргэ мөл км иэннээх сиргэ тарҕанар аляска канада азия эуропа хотугулуу өртүлэрэ хоту океан арыылара ирбэт тоҥ тарҕаныыта сир хаҕын үөһээ өртүн температурата өр кэмҥэ тыһыынча сыл үрдүк тахсыбат ирбэт тоҥҥо сир уута мууһуран турар ол халыҥа м тиийиэн сөп ирбэт тоҥ сир уопсай кураанах сир иэниттэн ылар аустралияҕа уонна африкаҕа эрэ суох улахан аҥара кэнники мууһуруу эпоха удьуора уонна билигин бытааннык ирэн эрэр ирбэт тоҥҥо айылҕа гааһа үөскүөн сөп ирбэт тоҥу маҥнай чинчийбиттэринэн буолаллар нуучча үйэтээҕи сибиири сэриилээн ылааччылар нуучча ыраахтааҕытыгар суруктарыгар сайын буор икки эрэ миэтир ирэр дииллэр этэ ирбэт тоҥу наука өртүнэн үөрэтиини сумгин м и сыллаахха саҕалаабыта арассыыйа сирин ирбэт тоҥ сибииргэ уонна уһук илин хоту өртүгэр киэҥник тарҕаммыт саха сирэ барыта ирбэт тоҥ зонатыгар сытар бүлүү өрүс баһын диэкки дьириҥэ м итини сыл олунньутугар быһаарбыттара саха сиригэр тутууга геологияҕа ирбэт тоҥу учуоттуур булгуччулаах төһө да проблеманы үөскэтэр буолан баран туһата эмиэ баар саха сирин олохтоохторо аһылыгы өр болдьоххо угаллар ирбэт тоҥҥо дьириҥ карьердары хаһыахха сөп холобур алмаас трубкалары кейптаун ааҥл африкаанс хоса диэн соҕуруу африка олохтоохторун ахсаанынан иккис улахан куората арҕаа кейп улуус киинэ дойду сокуон тааарар былааа ил парламент уонна элбэх дьаалта офистара бааллар кейптаун пордунан айылҕатынан биллэр биллиилээх остуол хайа уонна бааллар соҕуруу африка биир популяр туризм маршрута буолар кейптауну недерланд илин индия компанията илин африкаҕа индияҕа уонна ыраах илиҥҥэ устар недерланд аалларын хааччыйар станция быыытынан туппута ян ван рибек кэлэн муус устар соҕуруу африкаҕа бастакы олохтоох эуропа дьонун олорор сирдэрин тэрийбитэ кейптаун түргэнник бастакы эуропа региоҥҥа форпоста уонна кейп колония экономика уонна култуура киинэ буолбута йоханнесбург тутуллуон иннинэ соҕуруу африка ордук улахан куората этэ колониализм диэн биир ил суверенитета кини төрүт үөскээбит сириттэн таынан баар атын сиргэ тарҕаныыта атын сир баайдарын уонна олохтоохторун бас билиннэрии уонна үлэлэтии колонизациялыыр ил бас билиннэрбит сирин баайдарын үлэиттэрин уонна бааардарын хонтуруоллуур уонна олохтоох дьон култуураларын итэҕэллэрин уонна тылларын тутулларыгар дьайыыны оҥорун сөп колониализм сүрүн тутулунан буолар баыйар дойду баттаммыт дойдуга политика экономика уонна култуура баылааына колониализм тыл төрүкү империализм өйдөбүллүүн ситимнэнэрэ кэлин кэмҥэ колониализм диэн биир дойду атын тутулуга суох дойдуну сэрии уонна экономика өттүлэринэн баыйар сыыанын ааттыыллар колониализм этноцентризм итэҕэйиилэригэр олохтонор ол аата колонизатор омук майгылара уонна суолтата колонизацияланар омук гиэннэринээҕэр үрдүк диэн санаа сорох көрөөччүлэр этиилэринэн бу санаа уонна үйэлэрдээҕи үөрэх расизмыттан төрүттээх арҕаа дойдуларга социал дарвинизм быаарыытынан үрүҥ дьон харамайдар хоруоллуктарын баылыктара буолалларын быыытынан эуропаттан атын сирдэргэ олорор аборигеннары баыйыылара айылҕаттан бэриллибит арыгы сорохтор аргы дииллэр састаабыгар алкоголь этиил испиирэ ботуччу соҕус бырыһыана киирэр утахтар уопсай ааттара дьон бу бөлөххө уруккуттан тыыннаах испиири буокканы брендилары бальзамнары ликёрдары винограадтан оҥоһуллар кыһыл уонна үрүҥ арыгылары атын фрукталартан уонна отоннортон оҥоһуллар арыгылары настойкалары сороҕор пиибэни киллэрэр арыгы сүрүн уратыта киһи мэйиитин кылгас кэмҥэ туймаардар тулалыыр эйгэни атыннык көрөр билэр оҥорор холуочук уонна итирик диэн туруктарга киллэрэр куруук бу утахтары иһэр дьон бастаан мэйии өттүнэн психологическэй тутулукка киириэхтэрин сөп ол аата арыгыта суох буоллахтарына туохтара эрэ тиийбэт олох соччо үөрдүбэт буолар онтон улам эт хаан өттүнэн тутулуктаах буолуохтарын сөп ол аата сааныктарыгар этиил испиирэ олохсуйан наадалаах эттик буолар ол тиийбэт түгэнигэр арыгы испэтэхтэринэ арыгыһыт сааныктарын химическэй реакциялара уларыйан организм барыта эмсэҕэлиир онон арыгыһыттар ыалдьаллар баттаталлар маннык дьону бу дьаллыктан эмтиир күчүмэҕэй уонна элбэх үбү эрэйэр юньнань диэн араанны соуруу кытай өттүгэр баар улуус күрүөлэһэр хоту өттүттэн сычуань улууһун кытта уонна тибет оттон илин өттүгэр гуанси чжуан аутоном оройуона уонна гуйчжоу улууһун кытта оттон соуруу өттүгэр с лаостуун уонна вьетнамныын оттон араа уонна соурулуу араа мьянманы кытта сирин иэнэ тыс км дьонун ахсаана мөллүйүөн киһи юннань улууһун киин куората куньминь онтон улахан куораттара каүань цюйцзинь гэтцү дали ляньжань чжаотун уонна юйси юннань улууһа кытай атын улуустарыттан эмиэ киһитин ахсаанынан хаалсыбат манна элбэх араас омук олорор сирэ күөх айылха ыраас күн уонна халлаан бу барыта иммиграция тардар ол курдук кэлии дьоно баһыйар олохтоохторуттан манна элбэх таас улахан хайалар айлаошань уонна биир планета үрдүнэн биллэр гималай хайалара бааллар элбэх үрэхтэр куорат олохтооо онтон ордубута тыа сирин дьонноро кытай биир улахан промышленно сайдыбыт региона буолар холобура куньминь куорат билигин туох баар инфраструктурата барыта сайдыбыт куорат буолар бу улууска элбэх мас үүнэр буолан манна кытай маһы обработкалыыр улахан аэс тар бааллар гэс тэс грэс манна кытай биир улахан военнай техникаларын онорор заводтар электроника сайдыбыт сирэ куньминь куоратка уонна эргимтэтигэр улахан аэропортар бааллар кэнники кытай сайдан эрэр буолан тыа олохтооо түргэнник куораттарга олохсуйа барар буоллулар баара суоа сыл устатыгар бу улууска араас улахан промышленнай куораттар үөскээтилэр юннань улууһа элбэх хайалардааынан биллэр тыа мас от араастара сычуань улуустан сороор улахан паанда кэлэр элбэх кыыллар тыа ылар сүрүннээн тиит бамбук уонна талах улуус сүрүннээн юннань хайаларыгар сытар уопсайа араас кыра уонна улахан үрэхтэр бааллар арыый улахан үрээ янцзы уонна меконг улуус территориятыгар мөл киһи олорор сүрүннээн кытайдар уопсайа араас кэлии уонна олохтоох омуктар бааллар кытай омуга ылар гуйчжоу кытай соҕуруу өттүгэр сытар провинция киин уонна самай улахан куората гуйян олохтоохторун ахсаана мөл киһи провинциялартан с миэстэ с туругунан гуйчжоу уокурукка уокурук куорат уокуруга уонна автономиялаах уокурук арахсар иэнэ км с миэстэ хоту сычуань провинцияны уонна чунцин куораты кытта арҕаа юньнань провинциялыын соҕуруу гуанси чжуань автономиялаах оройуонун кытта илин хунань провинциялыын быысаһар сирин ньуура сүнньүнэн хайалаах ол гынан баран илин уонна соҕуруу өттө хапталлардаах байҕал таһымыттан орто үрдүгэ м клиимата сииктээх субтропическэй сыллааҕы орто температурата тохсунньуга от ыйыгар боливия диэн соҕуруу америка киинигэр баар дойду кинилиин кирбиилээллэр бразилия хоту уонна илин парагуай уонна аргентина соҕуруу чили уонна перу арҕаа эуропа колонизациятын иннинэ билиҥҥи боливия сирэ колумб иннинээҕи америка ордук улахан илин инка империятыгар киирэрэ испания империята бу регионы үйэҕэ баылаабыта испан колониал кэмин улахан өттүгэр бу сир үөһээ перу эбэтэр чаркас диэн этэ уонна перу вице хоруоллугун салалтатыгар киирэрэ тутулуга суох буолбута атырдьах ыйын симон боливар аатынан ааттаммыт республика тэриллибитэ боливия уун уустук бигэтэ суох буолуу диктатуралар уонна экономика эмсэҕэлээиннэрин кэмнэрин ааспыта боливия демократ республика департамеҥҥа арахсар дойду географията араас арҕаа анд хайалар бааллар илин амазон өрүс бассейнын намтал сирэ боливия сайдар дойду кии сайдыытын индекса орто уонна олохтоохтор дьадаҥылар сүрүн экономика кыаларынан буолаллар агрикултуура тыа кэрдии уонна балыктааын хостооун уонна мал текстиль таҥас ыраастаммыт металлар уонна нефть оҥоруу боливия олохтоохторун ахсаана млн бастыҥ тыл испан тыла ону тэҥэ аймара уонна кечуа тыллара балай эмэ тарҕаныылаахтар рио де жанейро португаллыы тохсунньу өрүһэ диэн бразилия уонна соҕуруу америка иккис улахан куората сан паулу кэнниттэн рио де жанейро штатын киин куората куорат дойду киин куората этэ уонна тутулуга суох ил этэ онтон таынан урукку португал империятын киин куората этэ кылгас аата рио рио де жанейро айылҕатынан карнавалынан самбатынан уонна биллиилээх пляжтарынан копакабана ипанема уо д а аатырар аан дойдуга биллэр кэрэхсэбиллээх сирдэринэн буолаллар корковаду хайа үрдүгэр турар христос улахан статуята христос өрөһүйээччи диэн биллэр саахар төбө хайа самбадром диэн карнавал ааар сирэ уонна маракана диэн аан дойду биир улахан футбол стадиона куоракка аан дойду икки ордук улахан урбан тыалар бааллар уонна паарка тыата омуктар икки ардыларынааҕы аэропорт рио де жанейроны бразилия атын куораттарыныын холбуур уонна сорох омуктар икки ардыларынааҕы сырыылары ыытар аан дойду биир кэрэ куората буолан баран рио ону тэҥэ аан дойду биир криминаллаах куората буолар ол өттүн туунан уонна диэн киинэлэр ойуулаан көрдөрөллөр криминал үксэ фавелалар диэн куораты тулалыыр самнархай эҥэрдэргэ буолар максимов христофор трофимович саха асср норуодунай артыыһа саха аатырбыт ырыаһыта ырыа айааччыта амма сулҕаччытыгар дьадаҥы бааһынай кэргэҥҥэ с муус устар төрөөбүт аҕата өрөпкүөмҥэ кыттыбытын иһин с ытыллыбыт с абаҕа оскуолатын кылааһын бүтэрбит самодеятельнай композитор максимов тэн тахса ырыа мелодиятын суруйбута онтон ырыата идэтийбит композитордар тупсарыыларын кэннэ хомуурунньуктарга тахсыбыттара үлэ таптал ырыалара песни труда и любви дьол иһин за мир и счастье суун сибэкки сиигинэн күнү олус таптыыбын өссө сүүс ырыа бэчээккэ бэлэмнэнэн норуот айымньытын дьиэтигэр туттарыллыбыттара улахан айымньылартан с дадаскинов күн тааһа сюитатыгар музыкатын ааттыахха сөп максимов драма спектакылларыгар музыка айбыта биллэр холобур күннүк уурастыырап за мир л попов беспокойный отдых и алексеев вилюйский узник и бочкарев на восходе пьесаларыгар саха норуодунай артыыстарын тиһигэ хонсү һоншу һондо дьоппуон дойдутугар баар арыы баар дьоппуон архипелагын ордук улахан арыыта буолар ол курдук дойду сирин ылар бу арыы дойду ортотугар сытар онон нэһилиэнньэтэ ордук дойдуга улахан буолар ол курдук сыллаахха арыыга млн киһи олохсуйан олорбут арыы устата км киэҥэ тан км дылы уларыйар уопсай иэнэ км япония иэниттэн кэриҥэтин ылар великобритания арыытыттын кыранан аччыгый хонсү рельепа хайалардаах ол иһигэр элбэх вулканнардаах ордук улахана фудзи хайата гора фудзи м хонсү арыытыгар ордук бөдөҥ дьоппуон куораттара бааллар токио иокогама осака киото хиросима уонна да атыттар үйэ бүтэһигин диэри айн норуот олоро сылдьыбыт ол гынан баран дьоппуоннар һоккайдо арыытыгар ыган таһаарбыттар арыы нэһилиэнньэтин ахсаана киһи сыл туругунан эрнесто че гевара толору аата эрнесто гевара бэс ыйын росарио аргентина алтынньы ла игера боливия аргентина марксист революционера политига суруйааччыта эмчитэ сэрии теорияыта уонна герилья басхана өлөн баран бүтүн аан дойдутааҕы контркултуура им бэлиэтэ буолбута эдэр медик студент буола сылдьан гевара латин америка устун айанныыр эбит уонна ол тухары көрбүт дьадайыыттан олус диэн сатарыйбыт бу айаннарын устата ылбыт билиилэриттэн көрүүлэриттэн кини маннык санааҕа кэлбит региоҥҥа олоҕурбут экономика тэҥэ суох буолуута капитализм неоколониализм уонна империализм монополияларын түмүктэрэ буолар ону аан дойдутааҕы революция эрэ суох оҥорор кыахтаах маннык санаалаах кини гуатемалаҕа барбыт онно президент хакобо арбенс гусман социал реформалары ыытыытыгар кыттыыны ылбыт гусманы көмөтүнэн суулларбыттарын кэнниттэн гевара радикал идеологиятыгар буукса охтубут кэлин мексикаҕа фидель кастроны кытта билсибит уонна от ыйын хамсааыныгар кыттыспыт ахсынньытыгар кини кастро салайыылаах революционердары кытары кубаҕа ахш өйүүр фулхенсио батиста диктаторы суулларар сыаллаах күүһүлээн киириигэ кыттыспыта гевара сотору өрө турааччылар ортолоругар биллибитэ команданте буолбута уонна икки сылынан герильялар батистаны ситииилээхтик суулларыыларыгар бастыҥ оруолу оонньообута куба революциятын кэнниттэн индустрия миниистиринэн уонна ил баан президенынан үлэлээбитэ онтон дипломат быыытынан аан дойдуну кэрийбитэ уонна элбэх дойдулар басханнарыныын көрсүспүтэ кини тааарыылаах суруйааччы этэ ол курдук герилья сэриитин теориятын уонна практикатын туунан салалта уонна соҕуруу америка устун мотоссыыкылынан айанын туунан мемуар суруйбута гевара кубаттан с революциялары тэрийэ барбыта бастаан конго киншасаҕа тэрийэ сатаабыта сатамматаҕа онтон боливияҕа тиийбитэ онно кинини көмөтүнэн туппуттара уонна өлөрбүттэрэ гевара уустук уонна суолталаах история фигурата буолар бэйэтин санаатын туугар өлүүтүн кылаас охсууутугар харса суох кыттыытын уонна санаатыгар ойуулааммыт үп харчы оннугар бастатан туран майгынан сигилинэн олорор саҥа киини үөскэтиэн баҕа санаатын иин гевара хаҥас идеологиялаах хамсааыннар бастыҥ сүгүрүйэр мөрсүөннэрэ буолар ону тэҥэ кини идеологиятыныын соумардык уонна утарсыылаахтык че дьүһүнэ глобал маркетиҥ уонна популяр култуура биир тарҕаныылаах бэлиэлэрэ буолар кини туунан элбэх үксэ иэйиилээх биографиялар мемуардар кинигэлэр эсселар ырыалар уонна киинэлэр тахсаллар сурунаал кинини үйэ ордук сабыдыаллаах дьонун ахсааныгар киллэрбитэ гевара диэн хаартыската фотограф альберто корда аан дойду ордук биллиилээх хаартыската дэнэр мира максимова ушканова англ с муус устар күнэ дьокуускай диэн аатынан эмиэ биллэр поэтесса тылбаасчыт авторскай ырыалары фортепиано уонна акустик кавердар доҕуһуолларынан толорооччу ус оолоох ыал улахан кыыа бырааттаах уонна балтылаах вегетарианскай олох майгытын тутуар мульткиинэ дьоруойдарын чебурашка уонна крокодил гена ырыаларын үс тылынан ааҥыл кытай саха тылбаастаан уонна видео роликтары ка уган биллибитэ во всемирной паутине популярность непредсказуема изо дня в день интернет рождает разного рода сомнительных героев плачущего в защиту бритни спирз мальчика возмущенного клиента требующего от провайдера кайфа без разрывов чихающего детеныша панды но кроме таких звезд однодневок бывают явления более значительные например якутянка живущая в китае мира максимова которая уже несколько лет ведет свою веб страничку в известном видеоблоге в своих самодельных клипах она знакомит весь мир со своей родиной с республикой саха она одна из наиболее читаемых русскоязычных ютьюберов киһи аймах бас билиитэ общественное достояние ааптар үп көрдүүр бырааба бүппүт эбэтэр олоччу суох айымньылар бөлөхтөрө сороҕор киһи аймах бас билиитинэн патеннарын болдьоҕо бүппүт айыылары изобретения ааттыыллар киһи аймах бас билиитигэр киирбит айымньылары ким баҕарар тарҕатар уонна көҥүл туһанар кыахтаах киһи аймах бас билиитигэр киирбит айымньылары ханнык баҕарар киһи ааптарга үп төлөөбөккө туһаныан сөп ол гынан баран ааптар бу айымньыны айбыта аата суола куөмчүлэниэ суохтаах ааптар үтүө аата харыстаныахтаах уонна көмүскэнэр бырааптаах киһи аймах бас билиитигэр көһүү болдьоҕо уонна бэрээдэгэ араас дойдуларга тус туспалар арассыыйаҕа киһи аймах бас билиитэ буолбут айымньы ахш ка өссө ааптар быраабынан толору көмүскэниэн сөп эбэтэр төттөрүтүн ахш ка киһи аймах бас билиитэ буолбут айымнь арассыыйаҕа өссо да оннук буола илик буолуон сөп европа үгүс дойдуларыгар киһи аймах бас билиитигэр ааптар өлбүтүн эбэтэр айымньы киэн эйгэҕэ тахсыбыта сыл ааспытын кэннэ көһөр дьулуур көҥүлэ эбэтэр киһи туохтан да кимтэн да тутулуга суох бэйэтэ быһаарыныы ылынар уонна тугу баҕарар көҥүл талар кыаҕа былыр былыргыттан дьон бэйэлэрин быаарыыларын уонна быыыларын хонтуруоллуур кыахтаахтар дуо диэн ыйытыы философия биир мөккүөрдээх ыйытыыта буолар бу мөккүөр сократ кэмиттэн баара биллэр икки утарыта турар санаалар бааллар метафизическэй либертарианизм детерминизм алҕаһыыр дьулуур көҥүлэ диэн баар эбэтэр баар буолуон сөп уонна кинину утары турар кытаанах детерминизм детерминизм сөптөөх онон дьулуур көҥүлэ суох дьулуур көҥүлүн бириинсибэ итэҕэлгэ этикаҕа уонна билимҥэ дьайар холобур итэҕэлгэ дьулуур көҥүлэ баарын бигэргэтэр буоллахха ол аата таҥараны кытта сэргэ киһи бэйэтин баҕатынан тугу эрэ уларытар кыахтаах диэн салгыы этиэххэ сөп этикаҕа дьулуур көҥүлэ баара киһи бэйэтин дьайыытын иһин толору эппиэттиир диэҥҥэ тиэрдэр билимҥэ дьулуур көҥүлүн үөрэтии киһи майгытын өтө көрүү ньымаларын билэргэ туһаныллыан сөп эргис гермогенов георгий иустинович саха фольклориһа лингвист этнограф философ филология билимин хандьыдаата саха асср билимин үтүөлээх диэйэтэлэ үлэһитэ г у эргис отутус сыллар ортолоруттан и д новгородов салалтатынан фольклорнай комиссия чилиэнинэн ананыаҕыттан фольклору хомуйууну уонна үөрэтиини кэрэхсээн барбыта аан бастаан с аатырбыт олоҥхоһут и и бурнашев тоҥ суорун сылгы уола дыырай бэргэн олоҥхотун суруйбута олоҥхо тиэкистэрин ийэ олоҥхоһуттартан анаан суруйууга маҥнайгы холонуулартан биирдэстэрэ фольклорист кэлин с тоҥ суорун ырыа тойук диэн бэртээхэй кинигэтин бэлэмнээн таһаарбыта бу кэмтэн ыла георгий устинович фольклорист буоларга идэтийэн дьарыктанан барбыта бастакынан георгий устинович институкка үлэлиэҕиттэн аан маҥнайгы күннэриттэн норуот айымньытын хомуйууга болҕомтотун туһаайбыта спутник якутского фольклориста памятка собирателям советского фольклора диэн норуот айымньытын хомуйааччыларга сүбэ пособие суруйбута улуустарынан институт корреспондентскай пууннарын тэрийтэлээбитэ онон с и боло а а саввин а с порядин сэргэ улуустарга с с бережнев е и говоров в н дмитриев д г жирков м г наумовскай п т степанов г е федоров и м николаев н т степанов курдук корреспонденнар норуот айымньытын хомуйууга көхтөөхтүк кыттыспыттара ол түмүгэр научнай киин фольклорнай архива улаханнык байбыта иккиһинэн норуот айымньытын бастыҥ айымньыларын академическай таһаарыыны икки тылынан бэчээттээн таһаарыыга үлэни туһаайбыта ол курдук г у эргис с к г оросин суруйбут дьулуруйар ньургун боотур олоҥхотун сахалыы нууччалыы бэчээттээн таһаарбыта дьоһуннаах научнай үлэ быһыытынан сыаналаммыта ол да иһин г у эргис бу үлэтин иһин саха фольклористикатыгар аан маҥнай учуонай степенин көмүскээбитэ национальнай эпоһы икки тылынан таһаарыыга бүтүн советскай союзка маҥнайгы үтүө холобуру көрдөрбүтэ кэлин эпос народов ссср диэн серия тахсарыгар биһиги учуонайбыт саҕалааһына үтүө холобур буолбута кэлин бу серияҕа и г теплоухов тимофеев куруубай хааннаах кулун куллустуур олоҥхотун г у эргис а а попов бэлэмнээн киллэрбиттэрин эпосовед и в пухов ситэрбитэ георгий устинович исторические предания и рассказы якутов икки чаастаах саха остуоруйалара икки томнаах кинигэлэрин таһаарыыларын бэчээттэппитэ саха народнай ырыаларын түөрт кинигэнэн тахсыытын торумун оҥорбутун үөрэнээччилэрэ н в емельянов с п ойунская п е ефремов ситэрбиттэрэ үсүһүнэн г у эргис саха фольклорун жанрдарын сиһилии научнайдык үөрэтиини сүрүн сорук быһыытынан туруорбута бэйэтэ очерки по якутскому фольклору диэн бэртээхэй үлэни суруйан хаалларбытын үөрэнээччилэрэ н в емельянов и е ефремов ситэрэн хоторон туспа кинигэнэн таһаарбыттара г у эргис үлэтин салҕааччыларынан үөрэнээччилэринэн филологическай наука доктордара н в емельянов в т петров филологическай наука кандидата с п ойунская фольклористар п е ефремов п н дмитриев буолаллар эргис оскуолатын утумнааччыларынан үһүс сүһүөх фольклористар в в илларионов с д мухоплева в м никифоров ю н дьяконова ааттарын анаан ааттыахха сөп минданао филиппин арыыларын соҕуруу өттүгэр сытар лусон кэнниттэн иккис улахан арыы филиппин сирэ иэнэ тыһ км үрдүк туочката апо вулкаан м филиппин саамай үрдүк туочката в рельефе чередуются горные вулканические массивы и низменности остров имеет сложную конфигурацию изобилует крупными заливами и узкими далеко выступающими в океан полуостровами сложен сланцами песчаниками известняками базальтами сейсмичен имеются действующие вулканы апо и др прибрежные низменности и крупные межгорные долины часто заболочены месторождения угля руд железа и цветных металлов климат субэкваториальный муссонный на юге экваториальный температура воздуха в течение года на равнинах колеблется от до с осадков от до мм в год основные реки минданао с притоком пуланги длина около км и агусан много озер крупнейшее ланао тропические вечнозеленые и листопадные муссонные леса из диптерокарповых панданусов пальмы нипа и др вдоль побережий местами мангровые леса плантации кокосовой пальмы возделывание риса манильской пеньки ананасов на минданао города давао замбоанга сурабайа индонезия куората ява арыыга кали мас өрүскэ брантас салаата турар илин ява провинция киинэ индонезия дьонун ахсаанынан иккис улахан куората джакарта кэнниттэн олохтоохторун ахсаана мөл киһи важный транспортный узел паромом связан с островом мадура металлообработка машиностроение в т ч судоверфь автосборка и др нефтехимическая промышленность традиционные художественные промыслы батик резьба по дереву и др пищевкусовая текстильная кожно обувная деревообрабатывающая стекольная и цементная промышленность университет музей время основания сурабаи неизвестно в в районе сурабаи махараджа матарама эрланга образовал независимое восточно яванское государство в сурабая попала под власть голландцев в период колониальной войны нидерландов пользовавшихся поддержкой великобритании против провозглашенной в индонезийской республики сурабая в ноябре была захвачена английскими войсками ведущим изданием компании является универсальная большая энциклопедия кирилла и мефодия бэкм ставшая общенациональной энциклопедией к выпущено изданий компания также специализируется на выпуске тематических и адресных энциклопедией среди которых наибольшей популярностью пользуются детская энциклопедия энциклопедия кино энциклопедия пк и интернета энциклопедия животных энциклопедия здоровья туристический атлас и др образовательные мультимедиа издания представлены преимущественно уроками кирилла и мефодия охватывающие все школьные предметы и все классы в в компании подготовлен новый продукт электронная образовательная среда км школа разработаная на базе новейших образовательных и информационных технологий для российских школ в этом же году была запущена серия образовательных изданий школа развития личности в этой серии к вышли учимся читать быстрее развиваем внимание улучшаем память учимся эффективно распоряжаться временем учимся понимать музыку учимся понимать архитектуру учимся понимать живопись к работе над проектами привлекаются ведущие российские ученые педагоги публицисты специалисты мультимедиа методисты эксперты кинг мартин лютер января атланта джорджия апреля мемфис теннесси америка уопсастыбаннай диэйэтэлэ негрдар гражданскай бырааптарын иһин охсуһууларын салайааччыта эйэ иһин охсуһуутун иһин сыллаах нобель бирииһин лауреата кыра эрдэҕиттэ негрдар бырааптарын иһин күһүлэҥэ суох охсуоһуохха наада дии саныыр этэ сыллаахха алабама штатыгар монтгомери куоракка таҥара дьиэтигэр пастор буолбут уонна аныгыскы сылка бостон университетыгар философия билимин докторын степенын көмүскээбитэ негрдар положенияларын тупсарыытын ассоциациятыгар салайаччытынан үлэлии сылдьан уопсастыбыннай транспорт бойкотун тэрийбитэ ол акцията ахш үрдүкү суутугар тиийэн сегрегацияны бобор дьаһалы ылбыта сыллахха соҕуруу христианнар лидердарын конференциятын тэрийбитэ уонна салалтатын ылбыта ол конференция туһаайыытынан дойду үрдүнэн негрдар бырааптарын иһин күһүлэҥэ суох охсуһуохха наада диэн темалаах лекциялары аахпыта кингка кини индияҕа сыллаахха айана улахан сабыдыалы оҥорбута махатма ганди үөрэҕин сабыдыалланан гражданскай быраап иһин охсуһуутун ньымаларын толкуйдаабыта атлантаҕа мартин лютер кинг төрөөбүт сирин суит оберн квартала национальнай мемориал буолбут бу негрдар общиналарын культурнай центра буолар манна кинг төрөөбүт дьиэтэ збензер баптиист таҥара дьиэтэ религия икки ардыгар эйэҕэ анаммыт чочуобуна уонна кинг мемориальнай музейа баар ахшга тохсуннньу күнэ мартин лютер кинг төрөөбүт күнэ национальнай бырааһынньык буолбута аан дойду иккис сэриитин бүтүүтүгэр диэн таҥас сууйар бороһуогу таһааран сыллаахха бэйэтин үлэлиир рыынагар бастакы хампаанньа буолбут бу бороһуок тайд диэн нууччалыы суруктаах сэбиэскэй сойууска эмиэ атыылана сылдьыбыта сыллаахха памперс бастакы баартыйатын таһаарбыттара бу подгузниктар кыра оҕону көрүүнү харайыыны биллэрдик чэпчэппиттэрэ сыллаахха хампаанньа дьахтар гигиенатыгар туттуллар проклаадкаларын диэн ааттаан таһаарбыттара үйэ бүтэһигэр аан дойду ырыынагар мыыла таҥас сууйар бороһуок тиис сууйар пааста дезодорант шампуун ырыынактарын биир күүстээх кыттааччыта буолбут оҥорор табаардарын дойдуга ааттаах брендтарынан атыылыыр хампаанньаҕа сир үрдүнэн тыыһ киһи үлэлиир эбит сыл түмүгүнэн хампаанньа сыаната млрд долл онтон барыһа млрд доллар эбит кливленд арыт кливлэнд диэн суруллар ахш хотугулуу илин өттүгэр огайо штаакка кайахога өрүс муораҕа түһүүтүгэр сытар куорат олохтоохторун ахсаана тыһ киһи пригородтарын кытта мөл тахса киһи улуу күөллэргэ саамай улахан порт выгрузка железной руды из канады и миннесоты для промышленного района питсбурга отправка каменного угля зерна древесины важный узел железнодорожных и шоссейных магистралей связывающих север атлантического побережья сша с детройтом и чикаго международный аэропорт хопкинс метрополитен крупный финансово торговый и индустриальный центр сша черная и цветная металлургия металлообработка машиностроение автомобили авиадвигатели станки озерные суда и баржи электротехника электроника нефтеперерабатывающие заводы фармацевтическая пищевая промышленность особенно мясная химическая полиграфическая промышленность важный научный и культурный центр страны высших учебных заведений в том числе один из старейших на среднем западе университет западного резерва основан в кливлендский институт искусства кливлендский институт музыки кливлендский университет католический университет джона кэрролла более медицинских и промышленных исследовательских центров в том числе научно исследовательский центр наса имени льюиса музеи театры в том числе один из старейших в сша плей хаус кливлендский симфонический оркестр крупные газеты телевизионных и радиостанций город основан в топографом м кливлендом и с небольшой орфографической поправкой носит его имя статус города с рост города в в связан с развитием судоходства по великим озерам и местонахождением у начала канала эри онтарио впоследствии благоприятное положение города на пути из района железорудных месторождений верхнего озера в питсбургский угольно металлургический район способствовало превращению кливленда в крупный центр металлургии а затем и машиностроения в в пенсильвании нашли нефть и кливленд в котором поселился дж д рокфеллер старший превратился в крупный транспортный узел в джон и его компаньоны основали здесь свой первый нефтеперерабатывающий завод центр города променад имеет форму буквы т и верхней частью буквы упирается в набережную озера на променаде расположены городская ратуша публичная библиотека федеральное здание река делит город на восточную и западную стороны жилые районы города от паблик сквер на восточную сторону проходит знаменитое авеню эвклида авеню носит имя эвклида как идеально геометрически спланированная улица среди достопримечательностей памятник солдатам и морякам на площади паблик сквер там же здание вокзальной башни этажа высота м небоскреб сосайети сентер этажей высота м университетский круг недалеко от университета западного резерва включает в себя более культурных и религиозных учреждений в том числе знаменитый кливлендский художественный музей исторический музей кливлендский музей природы кливлендский музей здоровья медицинская библиотека несколько парков в кливленде находится музей рок н ролла создан в в кливленде один из первых диск жокеев алан фрид в х годах популяризировал название нового музыкального направления рок н ролл включающий в себя зал славы рок н ролла колумбус ахш хотугулуу илин өттүгэр сайото өрүскэ турар куорат огайо штаат киинэ олохтоохторун ахсаана тыһю киһи пригородтарын кытта мөл киһи бөдөҥ промышленнай атыы эргиэн уонна культурнай киин важный узел железных и автомобильных дорог международный аэропорт авиакосмическая промышленность машиностроение радиоэлектроника электротехника оборудование для гэс и аэс производство холодильников текстильная стекольная пищевая в том числе мукомольная и мясоконсервная полиграфическая промышленность одна из ведущих отраслей пивоварение университета в том числе университет штата огайо различные колледжи теле и радиостанций музеи основан в назван в честь х колумба с столица штата среди достопримечательностей капитолий штата исторический музей огайо агатангел юхимович агафангел ефимович крымскай кырыым татаардарыттан төрүттээх украина историга филолог тылбаасчыт украина наукатын академиятын төрүттээччилэриттэн биирдэстэрэ литератураҕа псевдонима а хванько үс сааһыгар уол ааҕар буолбут биэс сааһыгар аҕата звенигородка реальнай училищатыгар биэрбит онтон острог диэн сиргэ протогимназияҕа иккис киевтааҕы гимназияҕа үөрэммит онтон үөрэҕин ол саҕана аатырбыт павел галаган коллегиятыгар салҕаабыт манна биллибит украина филолога павел житецкай диэн киһиэхэ үөрэнэр кини эдэр киһини украина тыыныгар ииппит норуот омук быһыытынан култуурунай барҕарыытыгар туруулаһыыга угуйбут доҕоругар борис гринченкоҕа сыллаахха от ыйын күнүгэр суруйуутугар агатангел маннык диэбит каждый свободный от официальных занятий час я посвящал украине сс москубаҕа илин тыллар институуттарыгар лазарев институута үөрэнэр санта фе ахш куората нью мексико штатын административнай киинэ нэһилиэнньэтин ахсаана тыһ киһи араас экономика сектордара сайдыбыт атыы киинэ тыа хаһаайстыбата сиртэн хостонор туһалаах баайдар туристтар кэлэр сирдэрэ урукку испаннар аата королевский город святой веры св франциска ассизского араас айылҕа кэрэхсэбиллээх сирдэр бааллар белые пески национальнай паарката сыллаахха төрүттэммитэ тыһ га кэриҥэ сири ылар карлсбадс пещералара гуадулупе хайаларын аттыгар баар карстовай хайа хаспахтара карлсбад куорат аттыгар бааллар м дириҥ км эрэ чинчийиллибит сыллаахха национальнай парк буолбута сан андреас уонна сакраменто хайа систиэмэлэрин икки ардыгар турар туларосскай дэхси сиригэр муус маҥас гиипсэ кумаҕа уонна хап хара вулкаан лааватыттан оҥоһуллубут ландшава ыйга майгынныыр сир баар атын кэрэхсэбиллээх сирдэртэн өссө сибиэтиэй франциск собуора губернатор дыбарыаһа баррио де аналко дьиэлэрэ опера театра бааллар ай би эм интернешнл бизнес машинс америка электроннай корпорацията көмпүүтэри уонна бырагырааммалары оҥорор аан дойду саамай бөдөҥ хампаанньаларыттан биирдэстэрэ аан дойду информационнай ситимнэрин провайдера штаб квартирата армонке куоракка баар нью йорк штаат тэрилтэ сыллаахха тэриллибит билиҥҥи аатын сылтан сүгэр с сыллар ортолоруттан көмпүүтэр эйгэтигэр бастакы балаһыанньаны ылбыта сыллаахха бастакы персонаал көмпүүтэрин айбыта с сыллар ортолоругар аан дойду электроннай ааҕар массыыналырн оҥорон таһаарар этэ үйэ бүтүүтүгэр ниэмэс иммиграна герман холлерит ахш биэрэпиһин бюротугар үлэлии сылдьан статиистика учуотун дьөлөҕөстөрдөөх каарточкаларын көмөтүнэн ыытарга этии киллэрбитэ кини айбыт электрическэй массыыната табыллан үлэлээбитэ онон сыллаахха холлерит диэн тэрилтэни арыйбыта сан диего город на юго западе сша штат калифорния порт на тихом океане в глубоководном заливе сан диего на границе с мексикой поблизости от мексиканского города тихуана население млн человек с пригородами около млн человек крупный морской порт вывоз сельскохозяйственной продукции из южной калифорнии международный аэропорт железнодорожный узел важная морская и сухопутная военная база сша авиаракетно космическая радиоэлектронная судостроительная и др отрасли машиностроения химическая пищевая в т ч плодоконсервная промышленность крупный туристический центр климатический курорт издается газета сан диего юнион трибюн работают теле и радиостанции симфонический оркестр опера балет театры в том числе театр копия шекспировского глобуса санта ана ахш соҕуруулуу арҕаа эҥэригэр калифорния штаакка баар куората лос анджелес самалык куората санта ана өрүс үрдүгэр турар олохтоохторун ахсаана тыһ киһи анахайм куораты уонна самалык куораттары кытта мөл киһи олорор эбит авиаракетнай радиоэлектроннай ас бырамыысыланнаһа бааллар машиностроение металлургия өстүөкүлэттэн уонна эрэһиинэттэн оҥоруу байҕал байыаннай баазалара бааллар климат курорда кэллиэс ч у вауэрс түмэлэ чуумпу далай кытылын устуоруйатын түмэлэ куораты сыллаахха уильям х спарджен олохтообут бастаан санта ана хочотугар тыа хаһаайыстыбатын киинин быһыытынан сайдыбыт сайдыы сазерн пасифик тимир суол тутуллубутун кэннэ күүскэ барбыт иккис аан дойду сэриитин кэннэ манна элбэх миграан кэлэн вьетнам лаос камбоджа латыын америката улаханнык бөдөҥөөбүт габышев иван пантелеймонович с т космонавтика эйгэтигэр үлэлээбит математик учуонай иккис аан дойду сэриитин кыттыылааҕа марха оскуолатын бүтэрэн баран бүлүү учуулуссатыгар үөрэммит онтон кылгастык маалыкайга үлэлээн баран марха сэттэ кылаастаах оскуолатыгар учууталлаабыт сыллаахха дьокуускайга авиашколаҕа үөрэммит онтон сыллаахха москуба аттыгар коломна куоракка учуутал үнүстүүтүгэр үөрэнэ киирбит аҕа дойдусэрии саҕаламмытыгар байыаннай муора авиациятын учуулуссатыгар көспүт фроҥҥа ыарахан турук үөскээбитигэр түргэтэтиллибит куурсу бүтэттэрэн баран сэриигэ ыыппыттар бастаан зенитнай ротаны хамаандалаабыт онтон автоматчиктар роталарын сталинграадка сэриилэспит иккитэ ыараханнык бааһырбыт госпиталтан тахсан баран москуба уобалаһынааҕы н к крупская аатынан пединституукка киирбит сыллаахха бүтэрбит бу үөрэнэр кэмигэр галина маслова диэн кыыһы кытта билсэн ойох ылбыт москуба аннынааҕы монино бөһүөлэккэ үрдүкү көтөр састаабы бэлэмниир военно воздушнай академияҕа преподаватель быһыытынан математика хаапыдыратыгар киирбит кэргэнэ галина петровна эмиэ ол академияҕа нуучча тылын преподавателинэн киирбит кэргэнниилэр акадьыамыйаҕа үөрэммит космонавтары барыларын үөрэппиттэр ону тэҥэ сүрүн үлэтэ ракета көтөр траекториятын суоттуур үлэлээх эбит хойукка диэри засекреченнай ученайдар ахсааннарыгар киирэр эбит төрөөбүт сириттэн киниэхэ ыалдьыттыы тиийбит дьон эрдэ кэпсэтии быһыытынан көрсүһүннэрэр эбиттэр дьиэтин иннигэр часовой караулу иҥин нөҥүөлээн киллэрэллэр эбит аҕа дойду сэриитин кы уонна с истиэпэннээх уордьаннара хорсунун иһин мэтээл сталинград көмүскэлин иһин мэтээл бабушкин бүрээтийэ өрөспүүбүлүэктин кабанскай оруйуонугар баар кыра куорат сыллаахха дэриэбинэ быһыытынан тутуллубута сылтан ыла куорат буолар куорат байкал күөл кытылыгар кэрэ көстүүлээх тумул арыыга турар улахан портовай куорат дьонун ахсаана ол да буоллар кыра баара суоҕа киһи бүрээтийэ былыргы куораттарыттан биирдэстэрэ куоракка мысовая диэн тимир суол ыстаансыйата транссибирскэй магистраль баар бүрээттэр нууччалар онтон ордубута монголлар эрмээннэр сахалар украиннар кытайдар уонна сэрии кэмигэр хаалан хаалбыт ниэмэстэр бааллар урукку аата мысовскай января сыл тохсунньу күнүгэр рсфср үрдүкү сэбиэтин бөрөсүүдьүмүн уурааҕынан хат куорат ыстаатыһын сүкпүт уонна бабушкин диэн ааттаммыт мысовая ыстаансыйаҕа сыллаахха ытан өлөрүллүбүт идэтийбит өрөбүлүссүйэниэр и в бабушкин аатын биэрбиттэр сэбиэскэй сойуус дьоруойа ссрс ка саамай үрдүк бочуоттаах аат бу ааты сэрии кэмигэр эбэтэр үлэҕэ хорсун хоодуот быһыыны оҥорбут эбэтэр уһулуччулаах көрдөрүүнү ситиспит дьоҥҥо иҥэрэллэрэ анал бэлиэ сыллаахха муус устар күнүгэр ссрс киин ситэриилээх кэмитиэтин уурааҕынан олохтоммута бу аат хотугу муустаах акыйааҥҥа хаайтарбыт челюскин диэн мууһу хайытан устар борохуот экипаһын уонна научнай үлэһиттэрин ситиһиилээхтик быыһаабыттарга анаммыта сэбиэскэй сойуус бастакы дьоруойдарынан летчиктар а ляпидевскай м слепнев в молоков н каманин м водопьянов и доронин буолбуттара дьоруой кыһыл көмүс сулуһа сэбиэскэй норуот уонна государство иннигэр ытык иэстэрин толорбут бастыҥ дьоҥҥо туттарыллар үрдүктэн үрдүк суолталаах наҕараада буолар сэбиэскэй сойуус дьоруойа диэн аат киһиэхэ ол иһигэр саха сириттэн буойуҥҥа уонна тас дойдулар бэрэстэбиитэллэригэр туттарыллыбыта чарльз спенсер чаплин муус устар ахсынньы ордук чарли чаплин диэн биллэр ааҥл комедия актёра уонна киинэ оҥорооччута икки төгүл кыайыылааҕа чаплин бастыҥ биллиилээх актёрдартан биирдэстэрэ буолар ахш киинэтин классик холлиууд кэмин уһулуччулаах киинэ оҥорооччута композитора уонна музыкана саҥата суох киинэ кэмигэр биллиини ылбыта киинэ студиятын тэрийсээччитэ камео ситэтэ суох камео камео кулун тутар камео анимация камео кулун тутар камео бэйэтэ сэтинньи камео бэйэтэ стар оҥоуллубатах хатанга өрүс красноярскай кыраайга баар өрүс котуй уонна хета өрүстэр холбоһон хатанга диэн ааттаах уһуна км тардыытын иэнэ тыһ км лаптевтар байҕалларын хатанга хомотугар түһэр хотугу сибиир намталынан киэҥ хочоннон устар өрүс алын тардыытыгар хочото км кэтиттээх уонна үөһэ элбэх арыыланар тардыытыгар тыһ км уопсай иэннээх тыһ күөл баар сүрүн салаалара үҥа нижняя блудная попигай хомо эстуарийыгар түһэр хаҥас новая малая балахня үксэ хаар уута алтынньыттан бэс ыйыгар диэри тоҥ уу орто ороскуота сөкүүндэҕэ м улааппыт кэмигэр сөкүүндэҕэ м промышленнай таһымнаах балыктааһын сыа балык уомул муҥур тууччах бил аал сырыыта хатангаҕа диэри энциклопедический словарь м г түүр омуктар атыннык түүр дьоно эбэтэр түүрдэр диэн эуразия хоту киин уонна арҕаа өттүлэригэр олорор түүр тылларынан саҥарар уруулуу омуктар түүр омуктар ахсааннарыгар киирсэллэр онтон таынан былыргы билигин суох хуннулар кыпчактар авардар булгардар хуннар уонна хазардар эмиэ түүр омуктар этилэр түүр омуктар олус киэҥ сиргэ тарҕанан олороллор илин эуропаттан уонна сир ортотунааҕы байҕалтан сибииргэ уонна арҕаа кытайга дылы ордук элбэх түүр дьоно олороллор арҕаа уонна орто азияҕа арассыыйаҕа кытайга хоту иракка уонна хоту ираҥҥа билигин кэмҥэ алта тутулуга суох түүр илэ баар азербайдьан казахстан кыргызстан түркийэ түркменистан уонна узбекистан ил суверенитеттаах түүр аутономиялара бааллар арассыыйа федерациятыгар башкортостан татарстан чувашия хакасия тыва саха сирэ алтай республиката кабардино балкария уонна карачай черкесия кытайга синдьээҥ уйгур аутоном региона молдоваҕа гагауз сирэ уонна украинаҕа кырыым аутоном республиката түүр дьоно олорор регионнардаах дойдуларынан буолаллар иран ирак грузия болгария македония греция тадьикистан афганистан уонна монголия арҕаа эуропа уонна америка дойдуларыгар уонна аустралияҕа түүрдэр иммигрант быыытынан тиийэн олороллор түүр тыллара алтай тылларын ыалыгар киирэр алтай тылларын ыалыгар тыл киирэр кинилэринэн млн кии саҥарар сүрүннээн орто уонна хотугулуу илин азияҕа түүр тылларын үксүн географияларынан бөлөхтүүллэр огуз соҕуруулуу арҕаа кыпчак хотугулуу арҕаа илин уйгур тыла хоту алтай уонна саха тыллара уонна туспа чуваш тыла атын классификациялар элбэхтэр түүр алпабыыттара үгүс түүр тылларыгар туттуллар бичиктэртэн руналар турар бэйэ бэйэлэриниин майгыннаар этилэр түүр алпабыыттарынан суруллубут бэлиэ суруктар илин монголияттан уонна илин түркистантан арҕаа балканнарга дылы булуллаллар булуллубут бэлиэ суруктар үксүлэрэ үйэлэрдээҕилэр түүр алпабыыттара түөрт бөлөххө арахсаллара олортон орхон бөлөҕө ордук биллиилээх кэлин түүр тыллара араб кирилл уонна латин алпабыыттарыгар көспүттэрэ кыһыл кинигэ диэн сэдэх сүтэн эрэр харамайдар үүнээйилэр уонна тэллэйдэр тиһиктэрэ кыһыл кинигэлэр араас дьаарыһы хабаллар аан дойдутааҕы биирдиилээн судаарыстыбалар киэннэрэ уонна регионнар кыһыл кинигэлэрэ сүтэн эрэр сэдэх көрүҥнэри харыстааһын бастакы соруга бу көрүҥнэри ааҕыы уонна чуолкайдааһын аан дойдутааҕы айылҕа харыстабылын сойууһа сыллаахха айылҕаны харыстааһыҥҥа араас судаарыстыбалар наука уонна уопсастыба тэрилтэлэрин үлэтин холбообута уонна баһылаабыта кини сэдэх көрүҥнэргэ хамыыһыйата бастакы кыһыл кинигэни сыллаахха таһаарбыта бу аҕыйах ахсаанынан тахсыбыт пилотнай кинигэ буолбута бу кинигэ икки туомугар кыыллар көрүҥнэрэ уонна подвидтара көтөрдөр көрүҥнэрэ киирбиттэрэ саха сирин кыһыл кинигэтэ сыллаахха тахсыбыта хамсыыр харамайдар уонна үүнээйилэр сэдэх көрүҥнэрин кыһыл кинигэ хаттыгаска араарар куруук олохтоох диэн тылбаастанар ханнык эрэ дойдуга анал көҥүлү ылан уһун кэмҥэ олорор гынан баран ол дойду гражданствотын подданствотын ылбатах киһи быраабыла курдук дойдуга көҥүл барыыга быраабы биэрэр докумуон уонна онно киирии болдьох устатыгар олох тохтоло суох олорорго көҥүл сылдьар докумуон буолар оттон сорох дойдуларга хапытааллар киирэр уонна көс визтэр гражданнарыгар мэлдьи олорор дьон ылар наадатыттан босхоломмот быстах кэмҥэ олорор дьиэ кэргэҥҥэ көһүү эбэтэр пмж быстах кэмҥэ олорор регидент статуһун ылыы ону тэҥэ пмж диэн ааттанар сылынан ес га киирэр үгүс дойдуларга үөскээн тахсар ол да буоллар сорох дойдуларга бельгия венгрия дойдуга быстах кэмҥэ олоруу үс сылынан чэпчэки буолар кыахтаах швейцарияҕа бастайааннай олохтооҕун статуһугар көһүү сыл кэнниттэн быстах кэмҥэ олорор б буолуон сөп арассыыйаҕа биир кэлим уонна быстах кэмҥэ олорор сири уоту араарыы суох россияҕа ханнык баҕарар көрүҥ болдьохтоох болдьохтоох буолар эрээри ону сыл аайы бигэргэтиэххэ наада маннык статус аустралия уонна канаада дойдутугар бэриллэр икки сыл эбэтэр сыл дойдуга олордоххо ханна да тахсыбакка оччоо эн автоматически гражданин буолаын ити канаадаа сыл уонна аустралияа сыл үрдүк квалификациялаах специалистарга уонна кини дьиэ кэргэттэригэр дьайыы болдьоҕун хааччахтаабат буолуутуттан ураты үрдүк квалификациялаах специалистарга бэриллибит үлэ болдьоҕор бэриллэр омук гражданина саҥа көрүҥү ылыар диэри биир сылтан итэҕэһэ суох быстах олорорго олоҕуран российскай федерацияҕа олорор эбээһинэстээх таҥкычахха дьайыы болдьоҕун уһатар туһунан этэ да барыллыбат омук гражданнарын сорох категорияларыгар норуоттар икки ардыларынааҕы дуогабарга белоруссия уонна казахстан гражданнара сөп түбэһиннэрэн быстах кэмҥэ олорорго көҥүл ыларга сайабылыанньаны ыларга сайабылыанньа түһэрсэргэ кыах олохтоммут российскай федерацияҕа баар көрүҥү биэрэр бырааптаах сайабылыанньалар тула балачча киэҥ рф иһигэр баар видеокиинэни ыл итиэннэ омук гражданнарын атын категориялара от ыйын күнүнээҕи с с гэр российскай федерацияҕа омук гражданнарын правовой балаһыанньатын туһунан фз россияҕа олорор видеокамераны көҥүллүүр докумуоннары оҥорбокко российскай федерация гражданнарын кытта социальнай бырааптары туһаныыга бизнеһи ыытыыга ону тэҥэ рф гражданнарын ылар бырааптаах үрдүк уонна орто үөрэх кыһаларын устудьуоннара америка холбоһуктаах штааттарын билсэллэригэр туһаайыллыбыт ахш атын дойдуларга аналлаах бырагырааммата бу бырагыраамма иһинэн устудьуоннар дойдуну көрөллөр уонна быстах кэмҥэ үлэлииллэр сайыҥҥы бырагырааммаҕа кыттарга устудьуон анал аккредитациялаах үөрэх кыһатыгар үөрэниэхтээх уонна ааҥыл тылын билиэхтээх арассыыйа уонна снг дойдуларыгар ордук элбэхтик туттуллар бырагыраамма бырагыраамма уопсай уһуна ый кэриҥэ онно киирэллэр формаҕа ыйыллыбыт кэм ыйга дылы ол устатыгар ахш территориятыгар үлэлиир көҥүллэнэр ону таһынан визалаахтарга национальнай безопасность департаменынан бэриллэр күннээх эбии кэм ол күн устатыгар программа кыттааччыта дойду устун күүлэйдиэн сөп уонна дойдуттан барарга бэлэмнэниэхтээх үлэлиирэ бобуллар үксүн кыттааччылар өҥө эйгэтигэр үлэлииллэр куруортарга отеллэргэ ресторааннарга пааркаларга ол эрээри кыттааччы атын да үлэҕэ үлэлиирэ көҥүллэнэр кыттааччы аахсар хамнаһа ахш гражданинын хамнаһыгар тэҥ буолуохтаах программа кыттааччылара наймыламмыт дьиэ хамначчыта горничнай служанка о д а быһыытынан үлэлииллэрэ көҥүллэммэт итини таһынан үлэлииргэр бэйэҥ харчыгын инвестируйдуур уонна пациены көрөөһүннээх үлэлэргэ эмиэ үлэлиирэ эмиэ көҥүллэммэт хотугу полюс эргимтэтэ сир каартатыгар көрдөрүллэр биэс сүрүн параллельлартан биирдэстэрэ экватортан хоту диэкки баар полюс эртимтэттэн хоту сытар сир арктика диэн ааттанар соҕуруу полушариеҕа маннык параллель соҕуруу полюс эргимтэтэ диэн ааттанар хотугу полюс эргимтэтэ полюс күнэ уонна полюс түүнэ буолар сири чэрчилиир бу эргимтэттэн хоту сытар ханнык баҕарар сиргэ күн сылга биирдэ эбэтэр онтон да элбэх күн горизонт анныгар чааһы быһа көстүбэт бу түбэлтэ сылга биирдэ буолар ахсынньыга эбэтэр күн горизонт анныгар киирбэт бэс ыйыгар срҕуруу полюс эргимтэтиттэн соҕуруу сытар сирдэргэ эмиэ оннук полюс эргимтэттэн хоту климат кытаанах буолан аҕыйах киһи олорор манна түөрт бөдөҥ куорат баар мурманскай киһи норильскай киһи воркута киһи барыта арассыыйа уонна тромсё киһи норвегия саха сиригэр анаабыр булуҥ усуйаана аллайыаха абый аллараа халыма орто халыма уонна эбээн бытантай улуустар полюс эргимтэттэн хоту сыталлар онтон өлөөн эдьигээн үөһээ дьааҥы муома уонна үөһээ халыма улуустар территориялара сорҕото хорхе франсиско исидоро луис борхес атырдьах ыйын бэс ыйын диэн аргентина суруйааччыта буэнос айреска төрөөбүтэ с дьонун кытта швейцарияҕа көспүт онно оскуоланы бүтэрбит уонна испанияҕа бара сылдьыбыт аргентинаҕа с төннөн баран борхес поэмаларын уонна эсселарын сюрреалист литература сурунаалларыгар тааарыытын саҕалаабыт онтон ураты кини библиотекар уонна лектор идэлэрдээх эбит борхес испан уонна ааҥл тылларын билэрэ перон режимын кэмигэр политика сойуолааыныгар түбээ сылдьыбыт удьуордуур туругунан борхес алта уонча сааыгар хараҕа суох буолбут кэ кини ил библиотека директора уонна буэнос айрес университетын литература профессора буолбут гэ диэн тааарааччылар омуктар икки ардыларынааҕы бастыҥ бириистэрин ылан аан дойдуга биллибит кини үлэлэрэ элбэхэ холбоуктаах штаттарга уонна эуропаҕа тылбаастаммыттара уонна тааарыллыбыттара борхес женеваҕа сыллаахха өлбүт достоевскай федор михайлович үйэ ортотугар олорбут нуучча мындыр киһитэ бөлөһүөк суруйааччы быһыытынан аан дойдуга киэҥник биллэр ордук биллэр романнара буруй уонна буруйдааын уонна карамазов ини биилэр литератураҕа үлэлэригэр үйэтээҕи арассыыйа киитин уйулҕата олоххо атын дьоҥҥо сыһыана көрдөрүллэр петрашевскай дьыалатыгар эриллэн сыл ахсынньы күнүгэр суутунан ытан өлөрүүгэ уураахтаммыта бу дьыалаҕа кыттыгастаах дьону өлөрөр курдук сыаҥка оҥорбуттара бүтэһиккэ эрэ өлөрүллүү хаатырҕаннан солбулларын биллэрбиттэрэ биир григорьев диэн сууттанааччы маны тулуйбакка иирэн хаалбыта достоевскай сыл омскай куоракка хаатырҕаҕа сылдьан баран көннөрү саллаатынан сибиир линейнэй полкатыгар ыытыллыбыта бу сылдьан семипалатинскайга сулууспалаабыта казаах чокан валихановтыын алтыһар этэ бу кэмҥэ кэргэннээх дьахтары таптыыр сыллаахха олунньу күнүгэр ыраахтааҕы николай өлөр достоевскай онно кутурҕанын биллэрэн хоһоон суруйар бу иһин унтер эппиһиэр сыбаанньатын биэрэллэр онтон прапорщик буолар с таптыыр дьахтарын оҕонньоро өлбүтүн кэннэ кинини ойох ылар с бэс ыйыгар тверь куоракка көһөр туһунан көҥүл билиэт ылар онтон с кэргэнин уонна иитэр уолун кытта петербуурга көһөн кэлэр хомер гректыы үйэ б э и диэн илиада уонна одиссея диэн грек эпостарын ааптардара былыргы бириэмэ литературатыттан харайыллыбыт лиетартураттан биирдэстэрэ былыргы баайдартан биирдэстэринэн ааҕыллар троя сэриитин туһунан кэпсииллэр ол сэрии биһиги эрабыт иннинэ сыллаахха ааспыта гомер айамньылара кэнники буолан баран суруллубутунан ааҕыллар бу период историятын уустуга диэн микеналар цивилизацията бу кэнниттэн хас да сүүс сыл эстии туругар сылдьыбыта ол иһин аҕыйах матырыйаал хаалбыт бу период греция хараҥа бириэмэтэ быһа холоотоххо биһиги эрабыт иннинэ сыллаахха тохтообут ол бириэмэттэн саҥа греция алпабыытынан суруллуйбут матырыйаллар харайыыллыбыттара бааллар ол иһин гомер бириэмэтигэр ол уструоруйалар дьонтон дьоҥҥо тылынан бэриллэрэ гомер туһунан информация эмиэ аҕыйах сорохтор олох даҕаны олорботох киһи диэн быһаараллар сорохтон дьахтар этэ диэн этэллэр гомер хас хоһоонноро барыта саҥарарга чэпчэки буоларын курдук суруллубуттар диэн быһаараллар гомер хаһан олоро сылдьыбыта биллибэт геродот этэринэн гомер кини иннинэ сыл олорбута ол аата биһиги эрабыт иннинэ сыл буолар троя сэриитэ биһиги эрабыт иннинэ сыллахха ааспыта билигин учуонайдар сөбүлэһиилэринэн гомер бириэмэтин олорбутунан буолбакка хаһан хоһооннор тарҕаммытынан ааҕыллар ол аата ордук эрдэлээбитэ биһиги эрабыт иннинэ сыллаахтан ордук чугаһа сыллаахха быһаарыллар добрынин прокопий иванович саха сириттэн төрүттээх бастакы идэтийбит скульптор дьокуускайга олунньу күнүгэр эргэнэн кулун тутар с төрөөбүт сыллаахха бүтүн арассыыйатааҕы художественнай техническэй институуту вхутеин москваҕа бүтэрбит онтон с художество академиятын ленинградтааҕы живопись скульптура уонна архтектура институутун бүтэрэр үөрэҕин бүтэрэн баран москваҕа үлэлии хаалар сэрии иннинээҕи айымньылара дойдуну көмүскээһин уонна күөн күрэс тиэмэлэригэр анаммыттара аатырбыт вднх га скульптууралары оҥорор с сэриигэ барар сэрии кэнниттэн сэрии кыттыылаахтарыгар аналлаах станковай портреттары онорор олортон биллибиттэрэ на привале сэбиэскэй сойуус дьоруойа ишутин портрета бартыһаан рахведчик ваня лунь портрета буолаллар сэрии кэнниттэн вднх га биллиилээх архитектор топуридзе ны кытта икки монументальнай мозаикалаах фонтан оҥорор бажов остуоруйаларын матыыбыгар каменный цветок сс уонна золотой колос бу үлэлэрин иһин художество академиятын кыра кыһыл көмүс мэтээлин ылар элбэх үлэтэ саха сирин кытта ситимнээх добрынин саха орнаменын дириҥник билэр киһинэн ааҕыллара хас да олоҥхо уонна саха остуоруйаларын сюжеттарыгар аналлаах үлэлээх улахан муостаҕа турар чорооннору оҥорбута фарфортан уонна фаянстан иһиттэри айбыта скульптор алтынньы күнүгэр с москваҕа өлбүтэ васко да гама эбэтэр португалия чинчийээччитэ индияҕа бастакы муораннан айаны оҥорбут европеец быһыытынан биллэр васко да гама сыллаахха атын барылынан с синеш куорат алкайдын уонна саньяго орденын магистрын эштеван да гама дьиэтин кэргэнигэр төрөөбүт ийэтэ изабела содре мануэл хоруол аан бастаан индияҕа васко да гама аҕатын ыытаары гыммыт онто өлөн хаалан сыллаахха васка да гама экспедицияны баһылаабыт уонна лиссабонтан туруммут эскадра үс сүрүн аалтан уонна биир көмөлөһөр аалтан турар эбит сан габриэл диэн флагман хараабылы васко да гама бэйэтэ салайбыт сыл от ыйын африканы соҕуруу өттүнэн эргийэн мыс доброй надежды ааспыт тохсунньу бүтүүтүгэр экспедиция замбези өрүскэ киирэн өрөмүөннэммит онтон африка илин кытылын устун устубут момбасаттан арааб лоцманын ахмад ибн маджид диэн киһини ылан баран индияҕа көнөтүк устубуттар чинчийээччи т а шумовскай этэринэн араабтар португааллары муора навигациятыгар да астрономияҕа да быдан куоһараллар эбит үс нэдиэлэ устуу кэнниттэн ыам ыйын эскадра индия соҕуруулуу арҕаа кытылын булбут уонна каликут кожикоде пуордугар киирбит манна табаар атыылаһан баран экспедиция төттөрү аттаммыт португалияҕа сыл балаҕан ыйыгар төннөн кэлбит улахан бочуотунан көрсүллүбүт бөдөҥ харчынан наҕараадаламмыт уонна индия байҕалын адмираала титул ылбыт өссө дон титулун уонна синеш уонна вила нова де милфонтешгода куораттары бас билиигэ ылбыт сыллаахха граф видигейра титулун ылбыт хойут өссө иккитэ индияҕа сылдьыбыт кочин коччи диэн индия куоратыгар сыл ахсынньы күнүгэр өлбүт бофорт байҕала хоту океан байҕала канада хотугулуу арҕаа территорияларын юкон территориятын уонна ахш аляска штатын хотугу кытылларыгар баар байҕал илин өртүнэн канада арктика архипелага сыстар бофорт байҕалын хотугулуу арҕаа чэрчитинэн барроу тумултан аляска принс патрик арыыга баар лендс энд тумулга тардыллыбыт линия ааҕыллар байҕал иэнэ км британия гидрографа сэр френсис бофорта аатынан ааттаммыт байҕалга макензи диэн улахан өрүс түһэр киттар уонна муора көтөрдөрө үөскүүр сирдэрэ билигин ахш уонна канада икки ардвнан мөккүөрдээх акватория баар өссө делимитация ыытылла илик шельфка сытар сүрүн баайынан буолар нефть маҥнайгы чинчийии сыллардаахха буолбута онтон маҥнайгы нефть платформата сыллаахха тутуллубута байҕал барыта сыл улахан аҥаарын муустаах рабиндранат тагор бенгали ыам ыйын атырдьах ыйын диэн бенгали полимата поэт ойуулааччы драматург суруйааччы үөрэҕирии үлэитэ социал реформатор омугумсук эргиэн салайааччы уонна композитор этэ кини үлэлэрэ бенгали литературатын уонна музыкатын үйэ бүтүүтүгэр уонна үйэ саҥатыгар сайыннарбыттара азия бастакы нобель лауреата буолар с нобель литература бирииин кыайыылааҕа тагор бастакы поэмаларын аҕыс саастааҕар суруйбута уон алта саастааҕар күн хахайа диэн псевдоним ылыммыта бастакы кэпсээннэрин уонна драмаларын с суруйбута кэлин олоҕор тагор британия салалтатын булгуччу утарбыта уонна индия тутулуга суох буолуу хамсааынын өйөөбүтэ тагор политика уонна тус олох темаларыгар романнары кэпсээннэри ырыалары үҥкүү драмаларын уонна эсселары суруйбута ордук биллиилээх үлэлэринэн буолаллар уонна кини хооонноро кэпсээннэрэ уонна романнара ритм лиризмнаахтар кэпсэтии тыллаахтар санааҕа ылларбыт натурализмнаахтар уонна философия сорунуулаахтар аан дойдутааҕы уруйдааыннаахтар тагор онтон ураты бенгали дьоҕурун классик индия быыыларыттан тэйитэн сайыннарбыт култуура реформатора буолар кини икки ырыата баҥладеш уонна индия ил өрөгөй ырыалара буолбуттара уонна уваровскай афанасий яковлевич саха уус уран литэрэтиирэтин бастакы хараҥаччыта мин билигин үөрэбин таптыыр сахам тылынан маҥнайгы суругу мин суруйбуппуттан а я уваровскай нуучча омук сайаҕас сайдам өйдөөх санаалаах чулуу бэрэстэбиитэллэрин кытары ыкса доҕордуу этэ олор истэригэр н и мягкий саха сиригэр сыылкаҕа ыытыллыбыт декабристар дьокуускайга олоро сылдьыбыт нуучча поэттара д давыдов уонна м александров д давыдов уваровскай сюжеттарын туһанан жиганская аграфена тунгус диэн хоһооннору суруйбута н и мягкийи кытта м м сперанскай с оҥорбут устав о положении инородцев сибири диэн улахан суолталаах докумуонун олоххо киллэрэр туһугар дьаныардаах үлэни ыыппыттара сахалар степной дума диэн бэйэни салайыныы органын тэрийэри ситиспиттэрэ бу орган салайааччытынан бороҕон улууһун кулубата иван мигалкин үлэлээбитэ а я уваровскай уонна н и мягков кинилиин ыкса сибээһи тутуспуттара күүс көмө буолбуттара афанасий яковлевич бетлиҥҥа суругар маннык суруйар руфов семен титович сэмэн руфов суруйааччы саха норуодунай бэйиэтэ тылбаасчыт ссрс суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ кыра сааһыттан кинигэ ааҕыытыгар ылларбыт ордук нуучча классиктарын пушкины лермонтовы сахалыы тылбаастарын сөбүлээн аахпыт атаһа профессор николай тобуроков кэпсииринэн оннооҕор оттуу сылдьан хотуурунунан отун охсоругар пушкин хоһоонун ааҕар эбит мой дядя самых честных правил когда не в шутку занемог оскуолаҕа михаил лермонтов выхожу один я на дорогу хоһоонун атын да нуучча поэттарын хоһооннорун курдук өйдөөн хаалбыт ол сыллартан сааһын тухары лермонтов төрөөбүт сиригэр тарханы сэлиэнньэҕэ бара сылдьыан поэт уҥуоҕун аттыгар олордуллубут дуб маһы көрүөн ыраламмыт эбит бу баҕа санаата сэмэн руфов сааһыгар туолбут дуб маһы буурҕа суулларан поэт уҥуоҕун таһыгар эрбэммит умнаһа эрэ өйдөбүл буолан ууруллубутун көрөн кэлбит айымньылара сылтан саҕалаан бэчээттэммиттэр бастакы хоһооннорун кинигэтэ кэл олор кэпсэтиэх күн сирин сыллаахха көрбүт оҕолорго анаан уонча кинигэни суруйбут биллиилээх тылбаасчыт төрөөбүт тылыгар атын омук биллиилээх поэттарын айымньыларын тылбаастаабыта тылбаастарын кинигэтэ сулустаах халлаан сыллаахха бэчээттэммит суорун омоллоон дмитрий кононович сивцев саха өрөспүүбүлүкэтин норуодунай суруйааччыта социалистическай үлэ геройа саха драматургиятыгар сүрүн үтүөтэ өҥөтө күкүр уус айаал сайсары күн күөрэйиэн иннинэ драмалара бу айымньыларга саха үгүс көлүөнэ артыыстара иитиллэн тахсыбыттара суорун омоллоон сахалыы опера балет сайдалларыгар олук уктээбитэ ол курдук кини саха бастакы ньургун боотур оператын уонна сир симэҕэ балетын либреттоларын ааптара итини таынан лоокуут уонна ньургуун кыыл ойуун умуллубат төлөн опералар хотойдор хоту көтөллөр күн куо дьол тааа балеттар либреттоларын суруйар кини драматург прозаик уонна поэт быһыытынан биллэр оҕо суруйааччытын быһыытынан чөөчө уонна чүөчээски курдук киэҥник биһирэммит кэпсээнинэн айымньылардаах саха остуоруйаларын фольклорун оҕолорго тиэрдээччи бэртээхэй учебниктары айан ыччаты иитиһээччи чөркөөхтөөҕү политсыылка түмэлин тэрийбитэ саха сирэ нуучча государствотыгар холбоспут кэмин көрдөрөр доҕордоһуу түмэлин уонна ытык күөлгэ хадаайытааҕы түмэли туттарда т драматическай айымньылар с т кэпсээннэр остуоруйалар ыстатыйалар очеркалар уонна хоһоонунан айымньылар с т драматическай айымньылар с т хоһоонунан айымньылар кэпсээннэр ыстатыйалар ахтыылар с т драмалар либреттолар с т хоһоонунан айымньылар кэпсээннэр опера балет либреттолара ыстатыйалар с тарасов савва иванович саха норуодунай поэта тылбаасчыт ссрс суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ савва тарасов айар үлэҕэ тардыһыытын олоҥхо эйгэтэ күөртээбитэ саха тылыгар е исаев суд памяти с островскай мама в шекспир макбет гамлет король лир уонна эврипид медея поэмаларын тылбаастаабыт кини хоһоонноругар элбэх ырыа тойук суруллубут бэйэтэ республика бастыҥ поэтын быһыытынан поэт михаил тимофеевтыын саха сирин өрөгөйүн ырыатын тылын суруйбута бу үлэтэ саха өрөспүүбүлүкэтин ил түмэнин махтал суругунан бэлиэтэммит п ойуунускай а кулаковскай өксөкүлээх өлөксөй уо д а үйэ саас тухары хаалалларын туһугар элбэх сырыыны сырылаабыт өҥөнү оҥорбут савва тарасов биллэр общественнай үлэһит үгүс сыллар тухары азия уонна африка дойдуларын суруйааччыларыгар сэбиэскэй кэмитиэт чилиэнэ этэ саха конгреһын солбуйааччыта олоҥхо ассоциация вице бэрэсидьиэнэ саха сирин кырдьаҕастарын сүбэлэрин чилиэнэ эбит россия суруйааччыларын холобоһугун х сийиэһигэр үрдүкү сүбэ чилиэнинэн талыллыбыта пантелеймон тулааһынап туласынов пантелеймон яковлевич саха бэйиэтэ ссрс суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ пантелеймон тулааһынап хоһоонноро үөлээннээхтэрин айымньыларыттан ураты истиҥ иэйиилээхтэр киһи тулалыыр эйгэтин ис санаатын арыйаллар поэт норуотун олоҕун хорсун сэбиэскэй ыччатын долгуйан туран уонна күүрээннээхтик хоһуйбута дойдутун олоҕор буолар уларыйыыларга хамсааһыннарга чуордук хоһоонун тылларынан хардарара үлэҕэ килбиэннээх хорсун быһыылаах норуотун хоһуйбута ордук сэрии кэминээҕи лирикатыгар сытыытык чахчылаахтык оччотооҕу кэм хоһуйуллубут фроҥҥа атаарыы ытаама ийэкээм ытаама фронтовик доҕорбор хоһоонноругар герой попов кэриэһигэр поэматыгар сэрии кэминээҕи олох чахчыта сэрии ыар кэмнэрэ көстөллөр тулааһынап хоһоонноро судургу намыын тутуулаах буоланнар кэбэҕэстик ырыа буолан ылламмыттар ол курдук поэт сэгэрим даайа кымыс ырыата арахсыы сулустар хоһоонноругар суруллубут ырыалары норуот сөбүлээн ыллыыр биир киэҥник тарҕаммыт дьон сэргэ уоһуттан түһэрбэт норуот ырыатыгар кубулуйбут хоһоонноруттан сулустар буолар бу ырыа матыыбын суруйбут владимир корякин индигирский ахтыытыттан музыкальнай училищеҕа үөрэнэ сылдьан доҕуһуолбун фортепианоҕа сөп түбэһиннэрэн көрөөччүгэ таһаарбыппын ылыммыттара сыыйа ырыам тарҕанан араас доҕуһуолунан бар дьоҥҥо ылланан барбытыттан сүрдээҕин долгуйбутум киэҥ сценаҕа сулустары нина чигирева аан бастаан толорбута нью йорка штаб квартиратыгар ыллаан турардаах онон ырыам аны опернай ырыаһыттар репертуардарыгар киирбитэ композитор валерий шадрин үллэстибитинэн омук специалистара истэн такую с божественной энергетикой песню мог написать только еврей диэн эппиттэр ол аата кинилэр үрдүк хайҕаллара итинник үһү пантелеймон тулааһынап саха лирикатын сайыннарыыга сыаната биллибэт өҥөлөөх саха поэзиятыгар элегия санаарҕабыллаах хоһоон сүүрээнин биир бастакы киллэрбит поэтынан биллэр анабыл илдьит формалаах хоһооннору хоһуйара поэтка доҕорбор өрүүнэҕэ ыанньыксыкка бырааска уо д а итини таһынан тулааһынап санааны иэйиини этинэр лирика поэманы сайыннарбыт үтүөлээх саха сирин туһунан поэма сайын уонна кыһын саҥа поэматтан уо д а кулачиков серафим романович эллэй амма нэһилиэгэ таатта улууһа саха уобалаһа саха норуодунай поэта аҕа дойдуну көмүскүүр улуу сэриигэ кыттыбыт ссрс суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ ссрс уонна рсфср суруйааччыларын сеһин делегаттарынан сскп обкомун чилиэнинэн талылла сылдьыбыт айар үлэтин с нуучча өрөбүлүссүйүөннэй ырыаларын тылбаастыыртан саҕалаабыт ырыа тылларын суруйар поэт нн сэргэ поэма суруйбут олортон гражданскай сэрии тиэмэтигэр арыйар буурҕа буулдьа дьылыгар поэмата ордук чорбойор биир кэмҥэ улаханнык туруна сырыттар даҕаны ол сыыһатын өйдөөн чурум чурумчуку курдук уһулуччу табыллыбыт остуоруйа поэманы суруйбут айымньылара нууччалыы сэбиэскэй норуоттар тылларынан элбэхтик бэчээттэммиттэр сорох айымньылара немецтии французтуу гректии китайдыы арабтыы тылбаастаммыттар эллэй саха поэзиятын союз аан дойду таһымыгар таһаарсыбыт т ырыапар хоһооннор с т поэмалар с т ырыалар хоһооннор с т поэмалар с нууччалыы күн дьирибинэ саввин степан афанасьевич болтоҥо нэһилиэгэ боотур уус улууһа саха уобалаһа саха биллиилээх бэйиэтэ үгэһитэ тылбаасчыта ссрс суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ эрилик эристиин маарыкчаан ыччаттара айымньытыгар сеня оноев прототибынан буолбут тылбаасчыт быһыытынан саха тылыгар м горькай мать к тренев любовь яровая п ершов конек горбунок п вершигора люди с чистой совестью в ажаев далеко от москвы г николаева жатва уо д а айымньылары тылбаастаабыт күн дьирибинэ тылын өһүн хомоҕойун сытыытын платон алексеевич ойуунускай үрдүктүк сыаналаабыта уонна кини туһунан маннык суруйбута норуот ырыата буолбут марк жирков муусукатыгар бинтиэпкэбэр диэн ырыалаах миигин умнуоҥ мэниктээмэ хааннаах сүрэххин биэрээхтээн хаалыаҥ быстыаҥ диэхтээмэ бэркэ таптыыр биэбэкэм биэстэ эстэр бинтиэпкэм өс диэн тыл ордук кыра көҥүл халыыба морфематтан атын морфема суолта ордук кыра биирдигэ өс биир эрэ морфематтан туруон сөп онуоха соҕотох морфема көҥүл халыып буолара сатаммат үксүн өс төрүттээх эбэтэр олохтоох уонна нуултан саҕалаан элбэх аффикстардаах өстөр холбоууларыттан этиилэр үөскүүллэр урун кун тахсар туэр дьыл кэмнэрин утумнара кэмиттэн кэмигэр уларыйа тураллар олох үөскуу үөдуйэ салҕана сайда турар ону барытын аар айыы тойон көрөн истэн дьаайар дьэ ол иин айыы аймаҕа киниэхэ сугуруйэр уонна уйэттэн уйэҕэ өбугэ саҕаттан иэр өс тыллары тутуар айыы итэҕэлин өс тыллара ус көруннээхтэр айыы өс диэн сир дойду айылҕа халлааннара айыллыыларын олохторун туунан айыы аймаҕын өйдөбуллэриттэн уонна итэҕэлтэн үөскээбит туомнар угэстэр алгыс тыллара өстөрө эн утүөҕэ тардыс айыы аймаҕын киитэ буол айыы итэҕэлин өс тылларыгар олоҕурар сиэри угэи кэимэ туктэрини онорон кэстэххинэ ол аньыы кии таннары таттаран аньыыны онорор буоллаҕына кини бэйэтигэр эрэ сэти оностор буолбатах кини аньыыны онорон олоххо сэти үөскэтэр ол тумугэр энин алдьархайдар алдьатыылар тахсаллар орто дойду киитэ таннары таттаран аньыыны онорон олоххо сэти үөскэтэрин бобор өс тыллар айыы итэҕэлин тинсирики өстөрө аньыыны онорору сэти үөскэтэри бобор онтон бобор буоллаҕына аар айыы тойон тоҕо олоххо энин алдьархайдары тааартарарый ону тоҕо тохтоппотуй кии таннары таттарбакка утүөҕэ тардыарын туугар урдук айыы омук омукка эгэлгэ итэ ҕэли утүө мөку өйдөбуллэри биэрбитин тэнэ сахаҕа эмиэ кут сур айыы аньыы өс туктэри сэт өйдөбуллэри биэрбитэ онтон ити өйдөбуллэр туох да диэбиппит иннигэр саха олоҕо олоҕун майгыта буолаллар эбээт ол аата аар айыы тойон кииэхэ хаан окко туүөҕут тэн ыла олоххо бары көнулу биэрэр кииэхэ төрүөҕуттэн ыла бары көнулу биэрэрин бы ыытынан урдук айыы кии аньыыны онорорун тохтоппот уонна кинини аньыыны оноро рун иин дьууллуу буруйдуу сатаабат эбит аар айыы тойон бииэхэ өстөру биэрэн аньыыны онорума сэти үөскэтимэ утүөну уксэт диэн этэр үөрэтэр эрэ саха киитэ тус бэйэтигэр аар айыы тойон кэмнээн биэрбит олоҕун өс туктэри өйдөбуллэринэн салайтаран өруутун хайдах баҕарбытын уонна бэйэтин эрэ кыаҕынан оностубатаҕын да иин төө кыалларынан оностон кэллэ уонна салгыы да оностуоҕа аат тыл диэн малы обегы бэлиэтиир саҥа ирээтэ уонна ким туох диэн ыйытыыларга хоруйдуур биһигини тулалыыр араас предмети тыынар тыыннааҕы айылҕа көстүүтүн хайааһын аатын бэлиэтиир уонна ким туох диэн ыйытыыга хоруйдуур тыл аат тыл дэнэр саха тылыгар киһини эрэ бэлиэтиир аат тылга ким диэн ыйытыы турар онтон атын аат тыл барыта туох диэн ыйытыыга хоруйдуур араас предмети суолтатынан бөлөхтөөн ааттыыр тыл уопсай аат дэнэр холобур киһи ынах өрүс күөл ити бөлөхтөн биир чопчу предмети ааттыыр тыл анал аат дэнэр холобур сережа маҥаачыйа сангаар индигиир муоһааны аат тыл этии ханнык баҕарар чилиэнэ буолуон сөп холобур үс ньыманан үөскүүр ханнык да омук тылыгар биир саҥа чааһа атын саҥа чааһын суолтатын ылара баар буолар холобур нуучча тылыгар итинник түбэлтэ элбэх столовая ложка прилагательное столовая открылас существительное приглашенные школьники причастие приглашенные собрались существительное саха тылыгар итинник эмиэ баар оҕо кытаанахтык утуйбут тус туохтуур утуйбут таҥаскын хомуй аат туохтуур утуйбут уу аһылыктаах аат тыл туохтуур диэн дьайыыны эбэтэр туругу бэлиэтиир өстөрү холбуур саҥа ирээтэ уонна тугу гынар диэн ыйытыыга хоруйдуур этиигэ кэпсиирэ эбэтэр туаан буолар барамай араас көстүүтүн тыаһын саҥатын дүьүһүнүн бодотун быһыытын таһаатын дьайыытын хайааһын хамсааһын турук гынан бэлиэтиир тыллары туохтуур дэнэр туохтуур тугу гынар хайыыр хайдах буолар диэн ыйытыыга хоруйдуур хайааһын хамсаһын кырамаатыкалыы суолтата олус киэҥ ис хоһоонноох тулалыыр эйгэҕэ тахсар араас дьайыыны уларыйыыны тэлэрийиини барытын көрдөрөр кыахтаах бу суолта уларыйар сайдар көстүү процесс курдук өйдөнөр онон туохтуур саҥа чааһын быһыытынан ан дойду олох сайдыытын диалектиктын көрдөрөр сүдү аналлаах биир күрүс уһуннук иһиллэр тыас туохтуура дьүһүннүүр туохтуур тыаһы үтүктэр туохтуур уһуннук иһиллэр тыас туохтуура хатыланар тыас туохтуура сахалыы футбол ассоциацияларын омуктар икки ардыларынааҕы федерациялара диэн футбол омуктар икки ардыларынааҕы салайар спорт тэрилтэтэ штаб квартирата цүрихха швейцария баар билиҥҥи президенэ зепп блаттер футбол сүрүн омуктар икки ардыларынааҕы турнирдарын тэрийэр уонна салайар олортон ордук бэлиэ буолар с ыла ыытыллар футбол аан дойдутааҕы кууба ҕа кыттааччы ассоциация киирэр футбол аан дойдутааҕы салайар тэрилтэтэ баар буоларын наадата үйэ саҥатыгар оонньуу аан дойду үрдүнэн киэҥник тарҕаныыта саҕаламмытын кэннэ үөскээбит парижка ыам ыйын тэриллибитэ бастакы президенынан робер герен буолбута бастакы омуктар икки ардыларынааҕы күрэхтэиитин с ыыппыта аныгыскы ордук ситииилээх турнирынан лондоннааҕы сайыҥҥы олимпия оонньуулара буолбуттара ҕа соҕуруу африка аргентина уонна чили канада уонна ахш футбол салайар тэрилтэлэрэ кыттыыларын кэнниттэн эуропа кэриҥиттэн тахсыбыта иккис аан дойду сэриитин кэнниттэн сайдыытын саҥа таыма саҕаланар бары континеннарга салайар футбол конфедерациялара тэриллибиттэрэ билигин глобал футбол түмсүүтэ буолар швейцария сиэрдэрин тутуар үрдүкү органынан буолар конгреа бу орган хас биирдии кыттааччы ассоциация көрдөрөөччүлэриттэн тэриллэр мунньах конгресс сылга биирдэ мунньахтыыр конгресс эрэ статуттарын уларытар кыахтаах конгресс президенын сүрүн сэкэрэтээрин уо д а ситэриилээх комитетын кыттааччыларын талар президент уонна сүрүн сэкэрэтээр тутаах сололоохторо буолаллар уонна тэрилтэ күннээҕи салалтатын толороллор сүрүн секретариатыгар кыттааччы баар ситэриилээх комитета конгресс интервалларыгар тэрилтэ тутаах уураах тааарар органа буолар аан дойдутааҕы тэрийэр структуратыгар өссө хас да атын органнар киирэллэр кинилэр ситэриилээх комитет салалтатыгар бааллар эбэтэр конгреынан тэриллэллэр олор ахсааннарыгар үп комитета дисциплинар комитет дьүүллээччи комитет уо д а хас биирдии континеҥҥа эбэтэр аан дойду регионугар статуттарынан үлэлиир конфедерациялар бааллар кинилэр хас биирдиилэрэ бэйэлэрин континеннарыгар эбэтэр регионнарыгар футболунан салайаллар ил ассоциациялар хамаандалара күрэхтэиилэригэр кытталларын иин уонна бэйэлэрин континеннааҕы эбэтэр регионнааҕы конфедерацияларын кыттааччылара буолуохтаахтар сорох дойдулар эуропа уонна азия чэрчилэригэр сытар буоланнар хайа конфедерацияҕа кытталларын быаарарга тиийбиттэрэ ол курдук арассыыйа түркийэ кипр эрмээн сирэ азербайдьан уонна грузия сорох өттүлэрэ азияҕа сытар буолбутун да иин кыттыылаахтара буолбуттара исраил сирэ бүтүннүүтэ азияҕа баар эрээри азия футбол конфедерациятын элбэх араб уонна мусулмаан дойдулара кини футбол хамаандатын уонунан сыллар устата бойкоттаабыттарыттан сылтаан ҕа кыттыспыта казахстан ттан ҕа с көспүтэ аустралия ттан ҕа тохсунньу с көспүтэ гайана уонна суринам соҕуруу америка дойдулара эрээрилэр бастакыттан кыттааччылара эр дьон турнирдара дьахтар турнирдара бу компаниялар спонсордара николаева мария евсеевна ырыаһыт саха өрөспүүбүлүкэтин норуодунай артыыһа художественнай музыкальнай училищены бүтэрбит ырыаһыт саха сыанатыгар отуттан тахса араас дьахтар уобарастарын көрдөрбүтэ микаэла кармен татьяна евгений онегин иоланта ярославна князь игорь лиза пиковая дама чио чио сан уо д а с сылларга айар үлэтигэр саҥа кирбиини ылбыта бу сылларга маргарита фауст леонора трубадур виолетта травиата саха композитордарын спектаакылларыгар эмиэ оонньообута степанов сээркээн сэһэн остуоруйаларыгар эмээхсин туйаарыма куо уонна нюргун боотур олоҥхо операҕа айыы умсуур сир симэҕэ опереттаҕа татыйык уо д а театр коллективын кытта москва новосибирскай башкирия красноярскай кыраай уонна хакасия амурскай уонна хабаровскай кыраайдарга чита уонна иркутскай уобаластарыгар гастроллаабыта с а е ильинаны кытта м е николаева красноярскай оператын театрыгар князь игорь спектаклга кыттарга ыҥырыллыбыта саха норуодунай артыыстарын тиһигэ эжен анри поль гоген бэс ыйын ыам ыйын французскай живописец скульптор керамист уонна график париж куоракка төрөөбүт сыллаахха атыыһыт хараабыл хамаандатыгар киирэн хас да уһун айаннарга сылдьыбыт сааһыгар парижка кылгас ол гынан баран байарга тиэрдибит урбаан үлэтин саҕалаабыт харчыта хаҥаан импрессионистар хартыыналарын коллекциялааһынынан дьарыктаммыт сыллаахха эргиэнтэн тэйэр уонна худуоһунньук буолар онтон сылтаан дьадайар уонна дьиэ кэргэниттэн арахсар сыллаахха гоген мартиника арыыга айанныыр ол сылдьан үлэтэ таһаарыылаах буоларын наадатыгар айылҕаҕа чугас дьонтон ойуччу сылдьара ордугун өйдүүр с кылгас кэмҥэ бретань диэн сиргэ сылдьар манна олорон суруйбут хартыыналарыгар импрессионистар чаҕылхай үлэлэриттэн атын бретань тыйыс айылҕатын кэрэтин бааһынайдар олохторун ойуулуур бу сылларга гоген синтетизм диэн ааттаммыт саҥа сүүрээн салайааччыта буолар бу сүүрээн батыһааччылара өҥү уонна дьүһүнү саҥатык туһаналлар ыарыы уонна дьадайыы күһэйэннэр с гоген парижка төннөр икки сылынан эмиэ гаитига кэлэр манна айбыт үлэтэ панно откуда мы кто мы куда мы идем бостон музей изящных искусств киһи олоҕун кэрдиистэрин аллегорията чайнатаун кытай куораттарыттан ураты сирдэргэ кытайдар түөлбэлээн олорор сирдэрэ чайна диэн кытайдары аҥылычаанныы ааттааһынатна уонна аҥылычаанныы куорат диэн тылтан төрүттэммит тиэрмин бу сирдэргэ кытайдар бэйэлэрин култуураларын тутан бэйэлэрин сиэрдэрин майгыларын тутуһан олороллор холобур арассыыйа дойдутугар чайнатаун квартаала баар диэн ааҕаллар арассыыйа куоратыгар олор ахсааннарыгар москва санкт петербург уонна новосибирскай курдук улахан куораттар киирэллэр ити куораттарга сорох сабаҕалааһынан тыһ кытай олорор кэнники кэмҥэ владивосток уонна хабаровскай куораттарга эмиэ кытай элбээн эрэр саха сиригэр кытай омуга элбээн эрэр чинчилээх ол курдук кытайдар үгүстэрэ нүөрүҥгүрү куоракка уонна туймаада хочотугар олохсуйаллар дьокуускай куоракка кытайдар ахсааннара саамай улахан кытай диаспората ахш ка баар мөл уонна өссө араас омук сирдэригэр оҥоһуу интеллект ои оҥоһуу өй диэн кии айан тааарбыт интеллега уонна ону айар информатика салаата маны билиҥҥи бириэмэҕэ көмпүүтэри туһанан оҥоруохха сөп диэн теория баар ои сүрүн ыйыылара бу эйгэни интеллектаах агеннары үөрэтии уонна айыы диэн быаараллар онно интеллектаах агент диэн тула эйгэтин иҥэринэр уонна ситииилээх буоларын туугар үлэлээр система буолар дьон маккарти бу термины с айааччы интеллектаах массыыналары оҥоруу үөрэҕэ уонна бырайыактааына диэн быаарыыны биэрэр бу эйгэ кии буолуу киин ураты майгытын өйүн үүт үкчүтүк массыыналарынан үтүгүннэрэр соруктаах төрүттэммитэ ону кытары өй айылҕатын уонна үөрэх чинчийиилэрин чэрчилэрин туунан ыйытыылар уус уран литератураҕа уонна философияҕа үөскүүллэр бүгүн ои технология индустриятын күттүөннээх ирээтэ буолар уонна информатика ордук уустук проблемаларын көтөҕөр ои киин проблемаларынан буолаллар куолулааын билии былааннааын үөрэнии билсии ылыныы уонна обектары хамсатыы уонна салайыы дьоҕура кыһыл көмүс миллиард аһары байбыт дойдулар дьонун сэргэтин уопсай аата ити кыһыл көмүс миллиард дьонноругар планета ыраас преснай уута аан дойду бензина ниэбэ тиксэр уонна аан дойду харчыта тиксэр киннэргэ сир шаарын комфорта тиксэр киннэргэ аан дойду аһылыга тиксэр киннэргэ аан дойду аутомобилэ баар киннэргэ интернет сибээс киннэргэ аан дойду гааһа тиксэр уопсай процентнай холонуунан киннэр кыһыл көмүс миллиард дьоно сир шаарын комфортун ылаллар уонна аан дойду продовольственнай табаара тиксэр кыһыл көмүс миллиард уосыстыбата маннык дойдулары ылар ити барыта баай тоттук олорор дойдулар киннэри дьоллоох дойдулага киллэрэллэр ити дойдулар барыта холбоон сир шаарын комфортун уонна баайын тутан олороллор олортон аҥардас ахш ылар онон ахш өссө сыл устата бэйэтин хааччынар кыахтаах ол иһин киниэхэ аан дойду дьоно бары олохсуйа бара сатыыллар сайдыбыт дойдулар развитые страны ааҥыл аан дойду экономикатыгар тутаах дойду группатын ааттыыллар бу дойдуларга аан дойду ахсааныттан олорор ол гынан баран аан дойду уопсай бородууктатыттан оҥороллор уонна аан дойду экономикатын сүрүнүн уонна наука техника потенциалын арыйаллар сайдыбыт дойдулар өссө индустриальнай дойдулар эбэтэр индустриально сайдыбыт дойдулар диэн ааттааччылар хнт систиэмэтигэр сайдыбыт уонна сайда турар дойдулары араарыы сөбүлэһии суох хнт га үгэс буолбутунан азияҕа дьоппуон хоту америкаҕа канаада уонна ахш океанияҕа австралия уонна саҥа зеландияны уонна европаны сайдыбыт дойдуларынан ааҕаллар аан дойду эргиэн статистикаыынан соҕуруу африка таможеннай сойууһа эмиэ киирэр уонна израиль сайдыбыт дойдуларга киирэр урукку югославия дойдулара сайда турар дойдулар ахсааннарыгар киирэр билэ арҕааҥҥы цивилизация культураларынан политиканан уонна итэҕэллэринэн сибээстээх дойдулар цивилизациялара билиҥҥи кэмҥэ онно киирэр дойдуларынан буолаллар ахш канаада арҕаа эуропа дойдулара уонна арҕааҕа киириллибэт дойдулар бааллар кынан баран киннэр эмиэ арҕааҥҥы цивилизация чаастара буолаллар онно киирэллэр баай тот азия уонна океания дойдулара дьоппуон аустралия тайвань саҥа зеландия сингапур уонна соҕуруу кэриэйэ сотору малайзия киириэн сөп дииллэр сороҕор кыратык израиль дойдутун киллэрэллэр арассыыйа манна киирбэт арҕааҥҥы цивилизация дойдулара баайдар сайдыылаахтар уонна элбэх сир ресурсатын сииллэр киннэргэ сир шаарын ресурсата тиксэр хотя киннэр бары холбоон миллиард эрэ буолаллар өссө миллиард таах ордон хаалар дьадаҥы дойдулар ол иһин киннэр бары холбоон кыһыл көмүс миллиард дьонноругар тиксэллэр саха сирэ арҕааҥҥы цивилизация биир кыракый чааһа буолуон сөп саха сирэ туспа дойду эбитэ буоллар кини аа дьуо арҕааҥҥы цивилизация чааһа буолуо этэ тоҕо диэтэххэ сахалар өйбүт санаабыт сиэрдээх толору арҕааҥҥы цивилизацияа эппиэттиир саха дьоно үлэһиттэр арҕааҥҥы цивилизация уонна илиҥҥи цивилизация алдьархай утарсаллар сэриинэн сороҕор түмүктэнэр сиһилии маны көрүҥ илиҥҥи цивилизация рнр англ препроцессор гипертекста аан бастаан тус вэб ыстраныыссаны онорор айар сэп диэн динамик вэб сирэйдэри оҥорорго анаан суруллубут скрипт тыла көҥүл софтуэр лицензията ол гынан баран лицензиялыын сөп түбэспэт киэҥник туттуллар бүтүн соруктаах скрипт тыла бастатан туран вэб программалааыҥҥа туттуллар уонна га туруоруллуон син мөлүйүөнтэн тахса уэбсайтка уонна мөлүйүөнтэн тахса уэбсерверга турар уэб сирэйэ бу тыл көмөтүнэн оҥоһуллубут бэс ыйын кунугэр сыллаахха диэн выпустаммыт рнр барыны сатыыр программированьыйа тыла дииллэр айааччылар бастакынан сервер өттугэр үлэлиир скриптары оҥорорго тутуллар ол иин кинини толкуйдаабыттар рнр ханнык баарар скриптар курдук сорудаы быьаарар кыахтаах ол иьигэр бэрэллибит даннайдары обработкалыыр формалары динамически генерируйдууп страницаллары и т п эрээри атын дьайар областарга тутуллуон сеп рнр барытын сурун ус керуннэ туттуллар рнр бастакы дьэйгэтэ сервер өттугэр туттулар скриптэри айыы рнр ордук киэнник туттуллуута итинник скриптардары керуннэрин айыы ити курдук улэлииргэ рнр парсер ол аата рнр скрипт обработчика уонна сервер скриптини обработкаллыр браузер скриптэрин тумугун көрөр өссө ханнык эрэ тестовой редактор бэйэтин кодун суруйарга парсер рнр с барагыраама көрунунэн эбэтэр сервернай модулюнан таранар компьюторга парсеры уонна серверы олордору биьиги кэнники көруөхпут бу курска бииги дьууллэиэхпит быраабыла быыытынан туулаан приложениелары айыыны холобурга рнр тылы туттуу иккиинэн команднай строкага толорор скриптары айыы ол аата рнр көмөтунэн сервертэн браузертэн тутулуга суох тустаах массыынаа сорудагы толорор скрептордары айыахха сеп ити улэни онорорго парсер эрэ наада буолар бу тубэлтэгэ кинини команднай строка интерпретаторынан ааттыылла бу улэ керунэ барар холобур планировщик садаачаларын скрипторга быыстала суох онороругар эбэтэр көннөру холку тексты обработкатын оҥорорго уонна бутэьик облаьа приложения графическай интерфейстары клиен дьаьайыыта суох оноруу дьининэ бу туттуллар көрунэ нааа соччута суох сана саҕалааччыларга соччута суох эрээри бу рнр тылын олус учугэйдик уерэпиит буоллаххытына бу тыл кыаҕа олус туулаах буолуо рнр бу обласка туттарга туспа онорор сэртэр наадалар рнр бу рнр расширенията буолар рнр дьайар айар кыаа олох улахан уонна киэн эсперанто диэн аан дойдуга ордук киэҥник тарҕаммыт оҥоуу тыл людвик лазар заменхоф айбыта эсперантоны билээччилэр ахсааннара млн кэриэтэ биир тыыынча кэриэтэ кииэхэ эсперанто төрөөбүт тыллара оҥоуу тыл буоларын быыытынан эсперанто хайа да омук тылыныын урууласпат фонологията грамматиката тылдьыта уонна семантиката арҕаа индо эуропа тылларыгар олохтонор фонематын тутула уонна семантикатын улахан өттө славян гиэнэ тылдьыта сүрүннээн роман тылларыттан уонна кыратык герман тылларыттан ылыллыбыт прагматикатыгар уонна тыл атын аспектарыгар нуучча поляк ниэмэс уонна француз тылларын дьайыылара баар типологиятынан эсперанто сылтахтаахтардаах уонна көҥүл прагматик өс быыылаах ол эбэтэр субект туохтуур обект курдук быыылаах даҕааһын ааттар көҥүл аат тыл иннинэ эбэтэр кэнниттэн туруохтарын сөп саҥа өстөр аффиксынан уонна суффиксынан үөскүүллэр эсперанто уларытыллыбыт латин алпабыытынан суруктанар алпабыыт буукубалаах эсперантоҕа бүтэй дорҕоон ааҕас дорҕоон уонна дифтоҥ баар саха тылын суруга ү дылы хас да көрүҥнээх этэ бастакы системаламмыт саха алпабыытын семен новгородов айбыта омуктар икки ардыларынааҕы фонетик алпабыыкка олохтоноро новгородов алпабыыта унификацияламмыт түүр алпабыытыгар уларытыллыбыт кирилл алпабыыта ылыныллыбыт норуот сэһэннэриттэн көстөрүнэн уонна тыл көрдөрөрүнэн сахалар нууччалар кэлиэхтэрин инниттэн сурук туһунан өйдөбүллээхтэр ол гынан баран оччотооҕу кэмтэн туох да сурук пааматынньыга хаалбыта көстубэт нууччалар кэлбиттэриттэн да кэнниттэн ыраахтааҕы былааьын национальнай политката сахаларга сурук үөскүүрүгэр кыах биэрбэт этэ сахалар ортолоругар христианствоны ситиьиилээхтик тарҕатар эрэ туһуттан таҥара дьиэтин үлэһиттэрэ с аан бастаан христианскай итэҕэл сүрүн кинигэтин катехизиһы кылгатан сахалыы тылбаастаан бэчээттэтэргэ күһэллибиттэрэ кинигэ иркутскайга тахсыбыта сахалыы тылбааьыгар оччотооҕу нуучча алфвитын туох да уларытыыта суох туһаммыттара бу кинигэни таҥара дьиэлэригэр аҕабыттар эрэ туһаналлара тылбааһа даҕаны бэрт мөлтөх этэ тылбаас уонна онно туттуллубут алфавит авторынан өлүөхүмэ аҕабыта георгий попов диэн ыйаллар советскай былаас бастакы сылларыгар үөрэҕэ суох саха киэҥ маассатын сурукка үөрэтэргэ нууччалыы алпабыыт табыгаһа суоҕа биллибитэ саха тылын доҕооннорун таба көрдөрунэн латынныы алпабыыт быдан ордук курдуга латынныы алпабыыт буукубаларын туһунан сахалыы алпабыыт сыллаахха тыл үөрэхтээҕэ саха киһитэ семён андреевич новгородов оҥоробута бу алпабыыт ааҕарга суруйарга уустуктардааҕа онон төһө да үтүө суолталааҕын иһин уһуннук туттуллубатаҕа онон сыллаахха нууччалыы алпабыыт буукубаларын туттарга тиийбиппит этель лилиан войнич төрөөбүтүнэн буль англия суруйааччыта овод күлүмэн диэн роман ааптара суруйааччы степняк ол саҕанааҕы тиранияны утарар сэриилэргэ барыларыгар кыттыбыт петребурга жандармнар тойоннорун мезенцевы быһаҕынан анньан өлөрбүт киһи эбит лилины булочка диэн ааттыыр эбит лили степняк табаарыһыгар михаил вильфрид войнич диэн поляк белорус төрдүлээх киһиэхэ кэргэн тахсыбыт с степняк алҕас поездка киирэн биэрэн өлөн хаалар бу кэмҥэ войнич оводун суруйа сылдьар роман с тахсар билигин бу кинигэ уопсай тирааһа мөл тахса экз буолбут элбэх тылынан тылбаастаммыт хаста да киинэ быһыыытынан уһуллубут роман италияҕа буолар дьайыылары көрдөрөр эрээри сүрүн дьоруойугар степняк уонна войнич ойууланаллара таайыллар михаил войнич англияҕа олорон антикварнай лааппы арыйар байар ол да буоллар өрөбөлүүссүйэннэн үлүһүйүүтүн бырахпат лааппытыгар дьон кистээн көрсөр сирин явка оҥорор харчынан көмөлөһөр англия спецсулууспалара арассыыйа дьыалатыгар соччо орооспоттор ол гынан баран бэйэлэрин киһилэрин ол куруукка киллэрэллэр бу киһиннэн войнич маҕаһыынын бирикээсчигэ эмиэ арассыыйаттан төрүттээх киһи зигмунд розенблюм буолар бу розенблюм кэлин сидней рейли аатынан биллибит спецсулууспалар агеннара джеймс бонд прототиибэ буолбут киһи михаил войнич устуоруйаҕа биллибит киһи кини аатын кытта өссө биир түгэн сибээстээх бу баччааҥҥа диэри ааҕылла илик мондрагон рукопиһа войнич манускриибэ бу дөкүмүөн илиинэн суруллубут бииргэ тигиллибит пергамен лиистэрэ таһа суох биллибэт тылынан биллибэт бэлиэлэринэн чэриниилэннэн көтөр куорсунунан суруллубут ымпыктаан чымпыктаан оҥоһуллубут уруһуйдардаах ойууларынан кинигэни алта салааҕа араараллар ботаника салаата үүнээйи ойуулардаах астрология салаата зодиак сулус бөлөхтөрө ойууламмыт биология салаата киһи уонна дьикти механизмнар ойуулара космология салаата биллибэт бэлиэлэр сабаҕалааһынан вселеннайга буолар дьайыылары ойуулуур фармацевтика салаата медицинэҕэ туттуллар иһиттэр ойууламмытар рецепт салаата кылгас суруктар баҕар эмтэр рецептара буолуон сөп барыллааһынынан рукопиһы уоона сыллар ыккардыларыгар суруйбуттар бу дөкүмүөн туһунан элбэх чинчийиилэр тахсыбыттара саамай баһыйар барылынан манускриип былыргы медицина учебнига атын экзотическай барыллар эмиэ бааллар холобур эндура быһаарар кинигэтэ орто үйэ катардарын баҕа өттүнэн аччыктаан өлүүлэрэ манускриибы войнич бэйэтэ онорбут буолуон сөп эбэтэр орто үйэҕэ ким эрэ оҥортобут буолуон сөп холобур ханнык эмит баай быраас пациеннарыгар көрдөрөөрү анна андреевна ахматова төрөөбүтүнэн горенко нуучча аатырбыт поэтессата ахматова айымньыларын тэҥэ ыарахан дьылҕатынан биллэр бэйэтэ репрессияламматаҕа эрээри үс чугас дьоно репрессияҕа түбэспиттэрэ бастакы кэргэнэ н с гумилёв с ытыллыбыта с сыллардааҕы табаарыһа н н пунин үстэ хаайылла сылдьыбыта с лааҕырга өлбүтэ оттон соҕотох уола л н гумилёв хаайыыга с уонна с сс тахса сыл олорбута норуот өстөөхтөрүн ойоҕун уонна ийэтин ыар дьылҕата ахматова биир саамай биллибит айымньыларыттан биирдэстэригэр реквием поэмаҕа көстөр дойду поэзиятын классигынан өссө с сылларга билиниллибит ахматова кэлин ахтыллыбата айымньылара цензураланаллара бэйэтэ атаҕастанара холобур сскп кк с уурааҕа элбэх айымньылара өлүөн иннинэ эрэ буолбакка өлбүтүн кэннэ сүүрбэ сылтан тахса бэчээккэ тахсыбатахтара ол да буоллар кини аатыгар өлүөр дылы поэзия сөбүлээччилэрэ сэбиэскэй да сойууска кыраныысса таһыгар да сүгүрүйэллэрэ ахматова сыллаахха бэс ыйын күнүгэр төрөөбүт попов дмитриан димитриан саха сиригэр үлэлээбит аҕабыыт тылбаасчыт учуутал дьонуттан хаалбыт уонна биэс уонча сыл бэйэтэ суруйбут саха тылын быһаарыылаах тылдьытын пекарскайга биэрбитэ бэс ыйын күнүгэр эргэ ааҕыыннан бэс ыйын күнүгэр сыллаахха аҕабыыттар дьиэ кэргэннэригэр төрөөбүт аҕата покровскай сыаркабын диакона эбит аҕата уол тоҕустааҕар өлбүтүн кэннэ дьокуускайдааҕы духуобунай училищеҕа үөрэммит дьонуттан илиинэн суруллубут саха тылын тылдьыта хаалбыт суруйа үөрэнэн баран димитриан ол тылдьыкка саҥа тыллары эбэн киирэн барбыт сыллаахха иркутскайдааҕы духуобунай сэминээрийэни бүтэрбит учуутал идэтин баһылаабыт сыллаахха училищелар иниспиэктэрдэринэн анаммыт ол эрэн сахалыы үчүгэйдик билэрин учуоттаан ытык күөлгэ аҕабыытынан анаммыт сибэтийэ преображение сыаркабыгар ытык күөлгэ сыл ый сулууспалаабыт улууска бастакы чааһынай оскуоланы арыйбыт онно бэйэтэ суруйбут сахалыы учуобунньуктарынан саха тылын үөрэтэр эбит кэлин ол оскуола сыаркап приходун оскуолата буолбут иннокентий вениаминов тэрийбит итэҕэл кинигэлэрин тылбаастыыр хамыыһыйатын чилиэнэ эдуард пекарскайы чинчийэр үлэнэн дьарыктанарга угуйбут буолуон сөп биэс уонча сыллаах үлэтин быһаарыылаах тылдьытын пекарскайга туттарбыта уонна сыл тухары тылдьыт оҥорууга көмөлөспүтэ биллэр димитриан аҕабыыт сыллаахха муус устар күнүгэр өлбүт дэйбиир саха былыргы сэбэ сэбиргэлэ үөнү көйүүрү үргүтэргэ куйааска сөрүүкүүргэ уонна итэҕэл сиэригэр туомугар туттуллар билигин дьон дэйбиири көргө нарга киэргэлгэ тутталлар оттон былыр сахалар бары дэйбиирдээх этилэр дэйбиир үс көрүҥнээх дьиэҕэ уокка күннэтэ туттуллар судургу күндүгэ мааныга көргө нарга ыһыахха туттуллар мааны сиэргэ туомҥа эмтээһиҥҥэ арчылааһыҥҥа алгыска туттуллар анал дэйбиир тутула уга кылын баайыыта уонна дэйбиир кыла угун уһуна былыр ыллар харыстан уһаабат оттон кылын тутар анал баайыыта тарбах үрдүктээх ону сукунанан тириинэн сарыынан эҥин оҥороллор араастаан киэргэтэллэр дэйбиир сапсынар кылын уһуна тутум буолар онтон уһаабат анаан оҥорор киһилэрэ төһө үрдүк уҥуохтааҕынан көрөн уһун кылгас гыналлар хас биирдии киһи анал дэйбиирдээх буолара кийиит күтүөт тойон хотун дэйбиирдэрэ тус туһунан ойуун удаҕан эмчит отоһут алгысчыт дэйбиирэ эмиэ атын хас дэйбиир аайы анал харысхал бэлиэ оҥостоллоро дэйбииргэ аналлаах сиэр туом анал алгыс тыл өс этиллэрэ билигин таһы быһа умнуллубут дэйбиири ымыы гынан илдьэ сылдьаллара үһүйээҥҥэ эрэ хаалбыт дэйбиир аҥаардас хааны оборооччулартан күүгэс күлүмэн бырдах кырдаайы ньаалаҕай куйаастан эҥин көмүскэнэр эрэ тэрил буолбатах уус дэйбииргэ иҥэрбит иччитэ хара дьайы халбарытар о а дэйбиир иччитэ иччитин хаһаайынын көмүскүүр маны сэргэ дэйбиир кылын иһигэр кистэлэҥ бүргэстээх оҥороллоро иһиллэр син биир көмүскэнэргэ анаан иккиһинэн иччилэммит дэйбиири далбыыр оннугар туттан таһымнаах алҕаан арчылыан сөп үсүһүнэн билигин дэйбиири илдьэ сылдьыы аар айыы үөрэхтээх итэҕэллээх саха буолар бэлиэ былыр ат эмиэ дэйбиирдээх буолара сылгыны кэннин көмүскэнэргэр кыллаах кутуруктаах оттон күөнүгэр суох ол иһин атыгар иччитэ улахан кутуругу икки аҥыы хайытан ыҥыыр иннигэр ыйыыра билигин дэйбиир төһөннөн улаханый уһунуй уонна модьунуй да ордук диэн санаа баар буолла маннык көрүү саха үгэһигэр сөп түбэспэт сиэргэ майгыга баппат диэн быһаарар дьон бааллар холобур миитэрэй баппаҕай маннык суруйар бастакытынан оннук баараҕай дэйбиир сапсынарга табыгаһа суох иккиһинэн киһи дьахтар дэйбиирин кылын сиринэн соһо сылдьара сүөргү көстүүлээх былыр дэйбиир төбөтүн хайаан да лэппийэн кэбиһэллэрэ дэйбиири сиргэ соһулла сылдьар гына хаһан да оҥорботторо аньыыргыыллар этэ савва тимофеев ону маннык суруйар күрүө дьөһөгөй айыы оҕотун сылгы барахсан маанылаах мала сиргэ буорга булкуллуо суохтаах диэн үөһэ салгыҥҥа күөрэччи тута сылдьыллыахтаах айылҕаҕа да көрдөххө бары кыыллар кутуруктара сиргэ соһулла сылдьара көстүбэт бэл уһун кутуруктаах саһыл да кутуруга сиргэ соһуллубат ханнык да бэйэлээх уһун кутуруктаах ынах сылгы сүөһү кутуруга дьэ соһуллар дуо ити айылҕа бэйэтин сокуона ону билэр буолан айылҕа ирдэбилигэр сөп түбэиннэрэн былыргы өбүгэлэрбит дэйбиири олус уһун гына оҥорботтор этэ билигин муода курдук дэйбиири олус уһун гынар буоллулар тута сырыттахха иилиннэхтэринэ даҕаны сиргэ соһулла сылдьар ити олох сыыһа сир кырсыгар араас кир хох ыарахан салгын хараҥа тыын сыыллар устар өрүкүйэр ону дэйбиирбитинэн харбаан ылан үрдүбүтүгэр бүрүнэрбит сапсынарбыт сатаммат сору муҥу ыарыыны дьаҥы дэйбиирбитинэн хомуйа сылдьарбыт сыыһа түктэри дэйбиир куһаҕаны хомуйар мал буолбатах дэйбиир диэн киһини сөрүүкэтэр ыраастыыр арчылыыр араҥаччылыыр аналлаах батас охсор анньар биилээх сэрии сэбэ биитин тимирэ см уһуннаах тууратын мас тутаахха угуллар тимирэ уһуна см мас тутааҕын уһуна м батас батыйаттан сүрүн уратылара дьиктитэ диэн баар батас батыйа котокоон курдук уһун мас уктаах сэрии сэптэрэ түүр монгуол омуктарга хайаларыгар да суох эбит ол оннугар эбээннэргэ дьоппуоннарга хотугу кытайдарга уонна маньчжурдарга манна маарынныыр сэрии сэптэрэ бааллар дьоппуоннарга баар нагината диэн сатыы сэрииһит сэбэ үкчү биһиги батаспыт курдук оҥоһуулаах уһунун кээмэйэ кытары биир батас батыйа үөскээбит тылын олохторо биир буолуон сөп бат былыргы түүр тыла умус дириҥээ бу тыл олоҕуттан өссө маннык өйдөбүллээх тыллар тахсаллар батары оҕус батары киир батыс батары ас батыйа диэн тылы батас кыччатыллыбыт өйдөбүлүн быһыытынан сыаналыахха сөп холобур күөс көһүйэ кытах кытыйа сабыы саппыйа о д а батас да батыйа да үөһэттэн курбуулуу оҕустахха булду өстөөҕү төһө кыалларынан улаханнык эмсэҕэлиир дириҥник киирэр оҥоһуулаахтар холобур саха быһаҕын үөһэ суох өттө токур буолар эбит буоллаҕына сэрии сэбин ити иэдэһэ көнө буолар маны таһынан үөстэрэ чэгиэн эккэ салгыны кири киллэрэн сүһүрдэр аналлаахтар батас батыйа мас уктарын төбөтүгэр киһи илиитэхалтарыйан мүччү туппатын курдук саллаҕардаах буолар мас угу үрдүнэн туоһунан эбэтэр тириинэн бобо баайаллар тимирдэрин туурата мас укка кыбыта анньыллан баран тэлии быанан хам бааллар батыйа охсор анньар биилээх сэрии уонна булт сэбэ биитин тимирэ см уһуннаах туурата см мас тутааҕын уһуна м кыайбат батыйаны сүгэ курдук маһы мастыырга мууһу алларарга оннооҕор оту охсорго кытта туһаныахха сөп эбит онон бу сэп бобуллубакка хойуккааҥҥа үйэ саҥатыгар диэри туттуллубут ол эбэтэр аҥаардас сэриигэ эрэ буолбакка хаһаайыстыбаҕа эмиэ туттуллар буолан бобуллубатах онон археологтар батыйаны саха сиригэр х үйэтээҕи хас биирдии былыргы киһи көмүүтүн аайы булаллар ол аата батыйа күннээҕи олоххо туттуллар тэрил сэрии сэбэ анал сиэр туом быһыытынан харайыллар уонна нуучча казактара саха бииһин уустарын кэрийэ сылдьан барытын хомуйан ылбыт буоланнар батас уонна кылыс бэрт сэдэхтик көстөллөр батас батыйа үөскээбит тылын олохторо биир буолуон сөп бат былыргы түүр тыла умус дириҥээ бу тыл олоҕуттан өссө маннык өйдөбүллээх тыллар тахсаллар батары оҕус батары киир батыс батары ас батыйа диэн тылы батас кыччатыллыбыт өйдөбүлүн быһыытынан сыаналыахха сөп холобур күөс көһүйэ кытах кытыйа сабыы саппыйа о д а саабылаан батыйа икки өттүнэн биилээх уһун батыйа болот сэрии сэбэ биир сүрүн өйдөбүлэ суох чинчийээччилэр арааһы бары этэллэр сорохтор быһааралларынан котокоон курдук эрээри уга кылгас сорохтор икки өттүнэн биилээх быһах сорохтор шпага курдук дииллэр болот бэйэтинэн ханна да көстө илик норуот тылынан уус уран айымньыларыгар эрэ ахтыллар арааһа болот перстэр булаат ыстаал диэн тыллара сылдьар хаһан эмэ саха сиригэр булаат тимирдээх батас дуу кылыс дуу көстөн соһутара буолуо саха сиригэр оннооҕор б э и үйэлэрдээҕи кытайдар боруонса мечтэрэ көстүтэлээбиттэрэ бу биһиги өбүгэлэрбит түҥ былыргыттан кытайы кытары эргинсэ сибээстэһэ олорбуттарын туоһулуур холобур с хаҥалас кытыл дьураатыгар букатын даҕаны былыргы римляннар боруонса мечтэрин булбуттара ол сэп хайдах биһиги дойдубутун булан хаалбыта биллибэт ким эрэ атыыласпыт дуу скифтэр аҕалбыттар дуу түмүктээн эттэххэ саха кыргыска туттар сэриитин сэптэрин ымпыктаан чымпыктаан наукаҕа олоҕуран үөрэтии ф ф васильев сыллаахха военное дело якутов үлэтин суруйан хаалларбытын кэннэ суоҕун кэриэтэ онон бу тиэмэ ситэри арыллыбакка норуот билиитигэр толору тахсыбакка турар болот диэн тыл эр киһи аатын быһыытынан эмиэ киэҥник туттуллар холобур биллиилээх суруйааччыбыт болот боотур интервьютугар итэҕэйдэххэ бөлөх аата урукку гарвард университетын профессор эппит тылларыттан быһыллыбыт кини үлэтин марска дылы сөкүүндэ диэн ааттаабыт онно технология сайдыыта киһи сайдыытыгар сыһыанын чинчийбит уонна марска дылы дьиҥэ сөкүүндэ хаалбыт диэн кэпсиир бөлөххө ол чугас дии санаабыттар уонна музыкаҕа тугу оҥорорбугар чугас альбом иккис сингла диэн ааттаах дьиҥ концертарга уонна олохтон уһуллубут кыра клиптартан быһыллан оҥоруллубут ол клипка томо милишевич группаҕа холбоммута көстөр иккис альбом кыраһыабай сымыйа сыл атырдьах ыйын күнүгэр тахсыбыта бастакы сингла бөлөххө сир үрдүнээҕи ситиһиини уонна билиниини аҕалбыта ол ырыаҕа клипа голливудка быраҕыллыбыт отельга уһуллубута альбомтан иккис сингл бастакы сингл ситиһиитин чиҥэппиттэр хит парадыгар аныгы рок ырыалар быыстарыгар нэдиэлэни быһа олохтоммут клипа сияние киинэҕэ майгынатыллыбыт ырыа премияларыгар араас номинацияларга кыайбыт альбом үһүс сингла ситиһиини салҕаабыт ырыа клиба последний император диэн итальянскай киинэҕэ майгынатыллан оҥоһуллубут ити клип кытайга уһуллубут бастакы америка рок группатын клиба буолбут аныгы рок ырыалар хит парадыгар бастакы нүөмэрин ылбыт уонна европаҕа боливияҕа уонна латвияҕа эмиэ бастаабыт ол сыл муус устар күнүгэр хампаанньаны кытта дуогабардыспыттарын туһунан уонна исканы быһаарбыттарын туһунан биллэрбиттэр ол биллибитин кэннэ сотору буолан баран ка саҥа альбому сыл алтынньы ыйга дылы таһааралларын туһунан эрэннэрбиттэр эриэн кус бөдөҥ кус сиринэн түргэнник сүүрэр атыыра да тыһыта да биир эриэн өҥнөөхтөр сүрүн өҥө үрүҥ төбөтө от күөхтүҥү халлаан куөхтүҥү килбэчийэр хара өҥнөөх тумса чаҕылхай кыһыл атыырын тумсугар үөһээ өттүнэн тирии кыһыл бөлтөҕөрдөөх түөһүн үөһээ өттүнэн ойоҕосторунан кынаттарын аннынан көхсүн инники өттүгэр силбэһэр кэтит соҕус хоҥор каштан өҥө курдаах кынатын илин өттө үрүҥ кэлин өттө хара от куөх сирдээх кутуруга үрүҥ кутуругун төбөтө хара атаҕа маҥанныҥы кыһыл оруосабай саха сиригэр сэдэхтик киин улуустарга көстөр биирдии эбэтэр аҕыйах кустаах бөлөхтөр өлүөнэ орто тардыытыгар дьокуускай таһыгар тамма уонна мэндэ үрэхтэр аллараа тардыыларыгар көстөллөр өлүөнэ амма ыккардыларын соҕуруу өттүгэр баар буолаллар саха сириттэн саамай чугас уйаланар сирэ селенга өрүс тардыыта даурия уонна монголия көҕөн бөдөҥ кус атыыра киилэттэн тахса ыйааһыннаах буолар саас атыырын төбөтө уонна моонньо хараҥа от күөх өҥнөөхтөр моонньугар үрүҥ моойторуктаах хабарҕата уонна түөһүн илин өттө хараҥа хоҥор өрөҕөтө сырдык бороҥ кыра туора барар сурааһыннардаах көхсүн илин өттө лаппаахыта уонна моонньун кэлин өттө буровато серый көхсүн кэлин өттө хараҥа черно бурая эмэһэтэ хара кыната чэриниилэ өҥнөөх үрүҥ сурааһыннарынан төгүрүтүллүбүт сирдээх зеркальце тумса от күөхтүҥү саһархай зеленовато оливковый сааһырдаҕын аайы саһарбыта күүһүрэр атаҕа кып кыһыл саха сиригэр ойуур зонатын соҕуруу өттүгэр үөскүүр саха сирин арҕаа өттүгэр ареаалын хотугу кыраныыссата хотугу эргимтэҕэ тиийэр илин өттүгэр верхоянскай кэтирээһинигэр тиийэр өрөспүүбулүкэ таһыгар киэҥник тарҕаммыт көтөр ареаала европа азия уонна хотугу америка хоту өттүлэрин хабар хотугу уонна киин индияҕа кытай муора таһынааҕы сирдэригэр япония арыыларыгар кыстыыр саха сирин киин өттүгэр атын кустардааҕар эрдэ кэлэр үксүн муус устар бүтэһигэр ыам ыйын саҕатыгар тыһыта ыам ыйын бастакы күннэриттэн сымыыттаан барар ол гынан баран маннык түбэлтэлэр саас эрдэ кэллэҕинэ эрэ буоллаллар үксүн ыам ыйын ортотуттан эбэтэр бүтэһигэр сымыыттыыр сороҕор өссө хойут да сымыыттыан сөп уйата сиргэ баар буолар талахха кыра мастарга окко саһыарар хоптолор сымыыттыыр сирдэригэр таптаан сымыыттыыр уйата хаппыт отунан сэбирдэҕинэн муоҕунан тэлгэтиллибит буолар түү валигынан төгүрүтүллэр ортотунан от күөхтүҥү өҥнөөх сымыыттаах бэс ыйын бүтүүтэ оҕолоро күөлгэ киирэллэр кынаттарыгар от ыйын иккис аҥаарыттан атырдьах ыйын саҥатыгар дылы тураллар күһүҥҥү көтүүтэ атырдьах ыйын ортотуттан саҕаланар балаҕан ыйын бүтүүтүгэр түмүктэнэр дьокуускай таһыгар сорох көтөрдөр алтынньы ортотугар дылы баар буолаллар аһылыгар үүнээйилэр уонна үөннэр көйүүрдэр тэҥ оруоллаахтар үүнээйи аһылыгы ордук саас эрдэ уонна уонна күһүн хойут элбэхтик сиир үүнээйилэртэн сугуну тиит туорааҕын сиир уу үүнээйилэрин сиэмэтин силистэрин сымнаҕас үнүгэстэрин кэбийэр үөнтэн көйүүртэн чиэрбэлэри моллюскалары уу хомурдуостарын уонна уу үөннэрин ыамалырын элбэхтик сиир мороду клоктун кыра кус атыыра саас чаҕылхай өҥнөөх буолар үйэ с сылларыгар дылы саха сиригэр тарҕаммыт кус этэ соҕурууттан саҥа сибиир арыыларыгар тиийэ көстөр с сыллар ортотуттан ахсаана лаппа кыччаабыт өскө сааһыгар орто өлүөнэҕэ ааһар кус ылар буоллаҕына сыллаахха эрэ ылар буолбут с сыллар ортолоругар өрөспүүбүлүкэ кустарын тахсыбат буолбут саха сирин таһыгар енисей өрүс тардыытын илин өттүгэр таймыыр соҕуруу илин өттүгэр анадырь өрүс тардыытыгар охотскай аннынан уонна байкаал хоту кытылыгар уйаланар кыстыыр сирэ орто кытай уонна япония саха сирин киин улуустарыгар саас ыам ыйын ортотугар кэлэр ый бүтэһигэр бэ ыйын саҥатыгар уйатын туттар уйата ууттан чугас сиргэ буолар от күөхтүҥү сиэрэй сымыыттаах оҕолоро күөлгэ бэс ыйын бүтүүтүгэр киирэллэр атырдьах ыйын иккис аҥаарыгар балаҕан ыйыгар көтөллөр мороду аһылыгар үөн көйүүр элбэх саас кумаар личинкатын сиир сайын уонна күһүн кыра моллюскалары ракообразнайдары чиэрбэлэри уонна личинкалары сөбүлээн сиир үүнээйиттэн уу отторун сиэмэтин сиир саха сирин кыһыл кинигэтигэр киирбит сэдэх харабылланар көрүҥ саха сиригэр барытыгар мородуну бултуур бобуллар рис диэн туорахтаах үүнээйилэр ыалларын биир өлүүлээх от үүнээйитэ рис туораҕа аан дойдутааҕы киһи аймах биир сүрүн аа бастатан туран тропик латин америка кариб илин соҕуруу уонна соҕуруулуу илин азия олохтоохторугар рис биир сыллаах үүнээйи курдук үүннэриллэр ол гынан баран тропик сирдэргэ элбэх сыллаах буолуон сөп уонна сыл устата үүнүү биэриэр кыахтаах рис ото м үрдүктээх ол кырыын арааыттан уонна иҥэмтэтиттэн тутулуктаах сэбирдэхтэрэ см ууннаахтар уонна см халыҥнаахтар туораҕа мм ууннаах уонна мм халыҥнаах рис культивацията үлэ күүһэ намыах сыаналаах уонна өлгөм сөҥүүлээх дойдуларга уонна регионнарга барсар тоҕо диэтэр рис үүннэрии олус сыралаах уонна элбэх ууну эрэйэр рис ханна баҕар үүнүөн сөп оннооҕор туруору томторго эбэтэр хайаҕа материализм диэн философия өйдөөһүнэ материя бастааҥҥы ис дьиҥ буолар диир идеализмҥа утары барыта араас эттиктэртэн турар эттиктэн оҥоһуллубатах буоллаҕына холобура толкуй эттик дьайыытын түмүгэ буолар атыннык эттэххэ эттик барытыгар бастакы буолар атыннык сороҕор физиализм диэччилэр ол курдук материалист таҥараларга уонна атын майгынныыр идеяларга ол курдук абааһыларга итэҕэйбэт материалист толкуйугар санаа сыаната суох эбэтэр билим дакаастабылын көрдүүр ол иһин бары материалистар атеист буоллар ол гынан баран атеисттар бары материалист буолбатахтар билиҥҥи материализм тутааччылара атын өйдөбүллэри холобур күүһү энергияны уонна атын билим дакаастаабыт маллары материализмҥа киллэрэллэр эттик уонна энергия өйдөбүллэрэ бэйэ бэйэлэрин солбуйаллар уонна онтон тахсааччы холобура гравитация эттиктэн тахсар ол гынан баран эттик тутулуга чопчу буолбатах философис атын тииптэрэ материализм сорох санааларын билинэллэр ол курдук редукционизм логическай позитивизм уонна эмпиризм элбэх итэҕэллэргэ уонна философияларга кут диэн кии баар буолуутун өй санаа эбэтэр имматериальнай материальнай буолбатах өттө үксүн өлбөт дэнэр теология быаарыытынан кут кии өлүүтүн кэнниттэн салҕыы олорор онтон сорох итэҕэллэр таҥара куту айар дииллэр анимизм итэҕэйиитинэн тыына суох маллар эмиэ куттаахтар кут сур кут диэн кииэхэ баар буолан баран кииттэн тутулуктаммат эттигэ суох төрүт кии үс куттаах буор кут ийэ кут уонна салгын кут кии кинилэр үүөн бииргэ баар буоллахтарына эрэ чөл тыыннаах бу орто дойдуга сылдьар кулаковскай суруйбутунан по понятиям многих якутов кут состоит из трех элементов ийэ кут буор кут и салгын кут при зачатии ребенка ийэ кут внедряется божествами через айыысыт или иэйэхсит в женщину мать ийэ кутун инэрэн биэрбит өксөкүлээх дьэ итинник этэр онон айыыыт дьахтарга ийэ куту инэрэр эбит онтон үөскүүр төрүөх ийэтиттэн тугу эмэ бэрииннэрэрэ эмиэ чахчы ол буор кут буолуон сөп аны эрдэтээҕи суруйууларга уонна түөлбэлэргэ ордон хаалбыт тобох өйдөбүллэргэ олоҕуран кут сүр өйдөбүлү оннун тойун буллара сатаан көрүөҕүн сорох тугэҥҥэ өйдөбүл хантан ылыллыбыта ыйыллыаҕа үөээ суруллубуттан көстөрүнэн ийэ кут хамсатааччы дьулуур диэн өйдөнөр салгын кут өй санаа буолар айыыыт төрүөхтээх оҕо ийэ кутун эр кии буор кутугар холбуур онон буор кут орун удьуордааын өйдөбүллэри кытта сөп түбээр сүр диэн тугуй бу майгы сигили сур кииэхэ төрүөҕүттэн бэриллибэт тулалыыр эйгэ уонна өстөр кии сүрүн иитиэхтииллэр кии сүрэ кини хайдах сүрүннээх кии буолуутугар сабыдыаллаах бу кут сур туунан сахаҕа баар хас да өйдөбүллэртэн биирдэстэрэ сурулунна куттар салгыы олохторун туунан л афанасьев тэрис маннык тойоннуур салгын кут тахсан бардаҕына кии бу баары билбэт көрбөт буолар утуйар өйүн сутэрэр салгын кут уратыта диэн ийэ кут кииттэн тахсан барыар диэри киирэ тахса сылдьарыгар буолар онтон ийэ кут тахсан бардаына кии тутатына өлбүтүнэн барар ол аата өлүү диэн кииттэн ийэ кута тахсан барыыта ааттанар эбит ийэ кут таҕыстаҕына салгын кут эмиэ букатыннаахтык тахсан барар өлөөччүгэ буор кут эрэ хаалар бу да кут сотору ыыллар буору кытта буор буолар серошевскайга маннык этии баар душа его жила раньше в надзвездном мире придя на средний мир будет вспоминат свое прежнее житье и вечно тосковать стр серошевскай ити саха киитин душатын саха өйдөбүлүнэн ийэ кут туунан этэр өскөтө сахаҕа оннук өйдөбүл баар эбит буоллаҕына дьэ ол орто дойду эрэй энээрдээх олоҕор олоро сатаан баран өлбүт кииттэн тахсан үөээ дойду үүс халлааныгар барар ийэ кут иккистээн эргилиннэхпинэ иэччэҕим хайыннын диэн баран барара буолуохтаах оччотугар ийэ кут иккиин орто дойдуга төннүбэтэ чахчы онон бииги ийэ куппут үүс халлааҥҥа өрүү дьоллоох олоххо олоруо диэн санаабытын бөҕөргөтүнэргэ эрэ тиийэбит үөээ дойду үүс халлаанын сорох омуктар рай диэн аатынан билэллэр индуизм диэн индия субконтиненыгар үөскээбит итэҕэл санскрит тылынан былыргы аата санатана дхарма мэҥэ сиэр диэн тылбаастанар индуизм аан дойду ордук былыргы итэҕэлэ буолар веда кэмиттэн төрүттээх индуизм историятыгар атын аан дойду итэҕэллэриттэн уратыта диэн хайа эрэ биир төрүттээччи суох индуизмҥа биир дьүһүннэммит итэҕэйиилэр системалара уонна бүтүн доктрина суох индуизм монотеизмҥа политеизмҥа панентеизмҥа пантеизмҥа монизмҥа уонна атеизмҥа олоҕурар араас итэҕэл үгэстэриттэн философия системаларыттан уонна итэҕэйиилэриттэн турар бу итэҕэл тутаах илгэлэрэ дхарма карма самсара мокша уонна йога индуизм ытык суруйуулара икки бөлөххө арахсаллар шрути уонна смрити суруйуулартан бастыҥ суолталаахтарынан уонна былыргыларынан буолаллар ведалар уонна упанишадтар атын суолталаах суруйуулар пураналар уонна маабхарата уонна рамайана эпостар индуизм итэҕэйээччилэрин ахсаанынан аан дойду үһүс итэҕэлэ христианизм уонна ислам кэннилэриттэн индуизмы млрд тахса кии тутуар олортон млн кэриҥэ индияҕа уонна непалга олороллор бу дойдуларга индуистар ахсааннара балай эмэ баҥладеш сри ланка пакистан индонезия малайзия сингапур мауритиус фидьи суринам гайана тринидад уонна тобаго холбоуктаах хоруоллук канада уонна ахш үйэ иккис аҥарыгар индуизм индия таыгар тарҕаммыта уонна аан дойду үрдүнэн элбэх тутуһааччыламмыта карма йога уонна вегетарианизм курдук санаалара киэҥник тарҕаммыттара уонна үөрүйэх буолбуттара турукаан очковая гага кылгас моойдоох улахан төбөлөөх орто кус атыырыгар харахтарын тула үрүҥ ачыкылаах төбөтүн түүтэ сырдык сүүһүгэр оройугар кэтэҕэр уонна иэдэстэригэр күөхтүҥү түүлэрдээх хабарҕата моонньо саннылара уонна кохсүн улахан аҥаара маҥаннар көхсүн кэлин өттө уонна өрөҕөтө кутуругун анна харалар тумса оранжевай атахтара буровато оливковай саха сиригэр турукаан байҕал таһынааҕы туундараҕа олохсуйар дьааҥы илин өттүнэн саха сирин кыраныыссатыгар дылы саҥа сибиир арыыларыгар уонна өлүөнэ дельтатыгар сороҕор көстөр саха сирин таһыгар чукоткаҕа аляска хотугулуу арҕаа өттүгэр уйаланар кыстыыр сирдэрэ беринг байҕалыгар муус соҕуруу кырыытыгар прибылов уонна алеут арыылара уйаланар сирдэригэр ыам ыйын бүтэһигэр бэс ыйын саҥатыгар кэлэллэр кыра күөллэр кытыыларыгар пааранан уйаланар сырдык өҥнөөх сымыыттаах буолар күһүн балаҕан ыйыгар кыстыгар көтөр аһылыга харамайдар уонна үүнээйилэр тууһа суох ууга үөннэри уонна кинилэр ыамалрын сиир уу отун сэбирдэҕин аһын сибэккилэрин сиир байҕалга моллюскаларынан уонна ракообразнайдарынан аһылыктанар дьаҕыл уйус орто кус атыыра саас төбөтө буровато серая кыра хараҥа эбириэннээх көхсө серовато бурая кутуругун анна хара хабарҕата уонна түөһүн үөһээ өттө харатыҥы сиэрэй хатырыктаах курдук ойуулаах ойоҕосторо сиэрэй кынаттарыгар кытархай уонна хара балаһалар көстөллөр маҥан зеркальцелаах тумса ыас хара атахтара араҕастар хараҥа сарыылаахтар саха сирин арҕаа өттүгэр бүлүү орто тардыытынан көстөр өрөспүүбүлүкэ соҕуруу өттүгэр көстөр эрээри отой сэдэх өрөспүүбүлүкэ таһыгар европаҕа син киэҥник тарҕаммыт азия уонна хотугу америка орто кэтирээһиннэригэр элбэхтик көстөр кыстыыр сирдэрэ хоту уонна средиземнэй муораларга егиипэккэ ирааҥҥа индияҕа соҕуруу кытайга уонна хотугу америка соҕуруу өттө саха сиригэр сэдэх көтөр онон өрөспүүбүлүкэ кыһыл кинигэтигэр киирэ сылдьар бултуур бобуллар сайа михалёва наталья владимировна төр бэйиэт прозаик уонна суруналыыс аха өрөспүүбүлүкэтин суруйааччыларын сойууһун уонна суруйааччылар норуоттар икки ардыларынааҕы сообществоларын чилиэнэ россия суруналыыстарын сойууһун чилиэнэ сунтаар түбэйигэр ыам ыйын күнүгэр сыллаахха төрөөбүт с хабаровскайдааҕы култуура институтун бүтэрбит сунтаар улууһун култуураҕа салаатыгар улуус телевидениетигэр үлэлээбитэ билигин саха нких эрэдээктэрэ уонна ыытааччыта хоһоонноро уонна кэпсээннэрэ сылтан бэчээттэнэллэр саха телевидениетигэр биэриилэр элбэх документальнай киинэлэр уочаркалар ааптардара тыллыы хоһооннор дьокуускай ситим с бүгүн түүн кэпсээннэр хоһооннор дьокуускай бичик с күөх ньургуһун сэһэн дьокуускай бичик с кистэлэҥ халлааным айыыта хоһооннор дьокуускай бичик с аата суох сибэкки хоһооннор ахтыылар кэпсээннэр аан тыл ааптара м ефимов дьокуускай бичик с эрэнэ сүрэхпин аһабын хоһооннор дьокуускай бичик с эрэн миэхэ хоһооннор дьокуускай мастер с попутные ветры стихи пер с якут евгения каминского якутск салама с бэйэтин айар үлэтин таһынан элбэх кыраайы төрүт култуураны үөрэтиигэ кинигэлэри биллэр көстөр уонна истиҥник саныыр дьонун туһунан ахтыылар хомуурунньуктарын бэрийэн көрөн истэн таһаарар олортон ордук суолталаахтара на рубеже двух эпох м н тимофеев терешкин айар чинчийэр үлэтигэр олоҕор аналлаах и в снег и в ветер а к акимов сааһыгар аналлаах түбэй нэһилиэгэ олоҥхо өрөгөйө саха саргыта алтан аарык тойуга куйаар далай түһүлгэ күөрэгэй ырыата кулууп уола болуодьа о д а олоҕун уонна айар үлэтин туһунан саха поэзиятын күөх ньургуһуна наталья михалева сайа поэзиятыгар бэлиэтээһиннэр ыстатыйалар хомуурунньуктара м к аммосов аатынан хотугулуу илиҥҥи федер ун т саха лит каф хомуйан оҥордулар в семенова м степанова дьокуускай бичик с саха поэзиятын алгыстаах айыы куота варвара окорокова наталья михалева сайа поэзиятын уонна олоҕун ырытыы монография дьокуускай м к аммосов аатынан хотугулуу илиҥҥи федер ун т изд дьиэтэ с периодика бэчээтигэр хомуурунньуктарга юрий чертов аатынан суруналыыстар бириэмийэлэрэ с сунтаар улууһун бочуоттаах олохтооҕо с түбэй нэһилиэгин бочуоттаах олохтооҕо с сө култууратын үтүөлээх үлэһитэ с амыдаев николай данилович худуоһунньук муосчут үөһээ бүлүү боотулуутугар с от ыйын күнүгэр төрөөбүт с дьокуускайдааҕы художественнай училище прикладной салаатын бүтэрбит муоһу уус ураннык кыһыы диэн идэни ылбыт с ссрс худуоһунньуктарын сойууһугар ылыллыбыт декортивнай композициялары оҥорорунан биллэр пекарский в гостях у якутов ыһыах маһынан остуол оонньууларын оҥорбута саха омугун оонньууларын холобура буолаллар дуобат сонор сө үөрэҕириитин туйгуна талааннаах уһуйааччы сс уус уран училищеҕа преподавателлээбитэ за трудовую доблесть мэтээлинэн наҕараадаламмыта кини айымньылара саха өрөспүүбүлүкэтин национальнай уус уран музейыгар саха сирин уонна арассыыйа музейдарыгар харалла сыталлар сорох үлэлэрин арассыыйа култууратын министиэристибэтэ арассыыйа худуоһунньуктарын сойууһа уонна биирдиилээн араас омук сириттэн дьон атыыласпыттара никола тесла диэн электротехника уонна радиотехника эйгэлэригэр үлэлээбит уһулуччулаах айааччы никола тесла омугунан серб с от ыйын күнүгэр смилян диэн сиргэ урут австро венгрия билигин хорватия төрдүс оҕоннон төрөөбүт аҕата аҕабыыт тесла буруобата суох сигналлары биэриигэ сс үлэлэрэ радиотехника сайдыытыгар улахан оруоллаахтар бу сылларга тесла бэйэтэ телеавтомат диэн ааттаабыт хас да ыраахтан салайыллар механизмнары айар ол иһигэр хараабыл моделын с кэнниттэн техника араас эйгэлэригэр элбэх патеннары ылар электрик ааҕааччы түргэни кээмэйдээччи радиоаппаратураны паар турбиналарын тупсарыылар уо д а с никола тесла сумбариналары радио көмөтүнэн булар тэрил оноһуутун көрдөрөр лоҥ айленд диэн сиргэ радиоантенна тутар тесла аатынан магнит сүүрүк чиҥин кээмэйэ ааттанар магнит индукция учуонай наҕараадалара э крессиан дь скотт т эдисон мэтээллэрэ тесла таайыллыбатах дьиктилэрин туһунан элбэх үһүйээннэр бааллар нью йорка тохсунньу с өлбүтэ өҥнөөх таастар нуучч самоцветы дьэҥкир өҥнөөх киэргэлгэ араас хомуһуннаах дьайыыларга уонна ону маны туһалааҕы оҥорорго туттуллар күндү таастар минерааллар саха сиригэр элбэх өҥнөөх таастар көстөллөр ол иһигэр киирэллэр хромдиопсид хризолит гранаат аметист хайа курустаала жаад чароит нефрит агаат сердолик мрамор доломит серпентинит уоннна да элбэх атын өҥнөөх таастар өҥнөөх таастары туһаларынан көрөн икки улахан бөлөххө араараллар ювелирнай уонна ювелирно поделочнай хайдах үөскээбиттэриттэн уонна туохтан туралларыттан көрөн таастар өссө элбэх бөлөхтөргө арахсаллар ол бөлөхтөр истэригэр араас ааттаах тус туспа аналлаах таастар баар буолаллар холобур кварцтар бөлөхтөрүгэр киирэр таастар манныктар курустаал өҥө суох дьэҥкир кварц аметист чэриниилэ өҥнөөх дьэҥкир таас араҕас буоллаҕына цитрин диэн ааттанар оттон хара кварц морион раухтопаз хоҥор дымчатай өҥнөөх бериллар тоҕус араас көрүҥҥэ арахсаллар берилл бэйэтэ изумруд аквамарин гелиодор воробьевит ростерит гранааттар сүүрбэттэн тахсалар арай топаазтар өҥнөрүттэн тутулуга суох бары топааз диэн ааттаналлар алексеев михаил андреевич илбэҥэ бүлүү улууһа дьокуускай педагог методист ссрс норуодунай учуутала саха сиригэр физмат оскуолалар хамсааһыннарын саҕалаабыт тэрийээччи саха омуга сайдыылаах үрдүк техническэй билиилээх буоларын туһугар бүтүн олоҕун анаабыт элбэх аан дойдуга тиийэ биллиилээх учуонайдары иитэн таһаарбыт научнай техническэй интеллигенцияны үөскэтиигэ өлбөт сүппэт үтүөлээх саха норуотун интеллектуальнай күүстэрэ уһуктуутугар быһаарыылаах оруолу оонньообут киһи аҕа дойду улуу сэриитин саҕаланыытын арҕаа кыраныыссаҕа диэн куоракка көрсүбүт сэттэ хонук сэриилэһии кэннэ чааһа чугуйбут куораты хаалларбыт онтон киев анныгар бүтүннүү кэриэтэ урусхалламмыт төгүрүйүүгэ түбэһэн элбэх саллаат билиэҥҥэ түбэспит олор истэригэр михаил алексеев ытыллаары туран владивостокка төрөөбүт дьоппуоммун диэн сымыйалаан тыыннаах хаалбыт хаста да күрүү сатаабыт да табыллыбатах кэлин босхолонон баран таҥнарыыга күтүрэммит уонна хаайыыга быраҕыллыбыт в контакте мин контаакка мин ситимҥэ арҕаатааҕы сервис аналога арассыыйа биир улахан интэриниэт социальнай ситимнэриттэн биирдэстэрэ буолар билигин күн туругунан мөлүйүөн тахса араас омук дойдуларыттан бэлиэтэммит дьоннордоох бастааҥҥы хардыытыгар бэйэтин студеннар эрэ кэпсэтэр сирин курдук көрөрө кэнники билигин туох баар социальнай саастаах араас тыллах группалары холбуур уонна ситимниир сервис буолбута билиҥҥи кэмҥэ мөллүйүөн киһилээх буолла ахсынньы күнүгэр сыллаахха саха тылынан тылбаастана турар алтынньы бүтүүтүгэр регистрацяны аһаҕас оҥорбуттар ону оҥорго сервер улахан өттүн саҥардыахха наада буолбут ол бириэмэҕэ саҥа пользователлары кыттарга рекламнай хампаанньа ыытыллыбыт ордук актыыбнай промоутердарга бириис бэриллибит ол курдук хампаанньа оҥоһуктара видео сыл устата рейтинг системата видеохостинг араас браузердарга тулбардар аудиозаписатар мобильнай телефоҥҥа үлэлиир компактнай версията үлэтин саҕалаабыттар олунньуга санаа уонна этии сервиһа үлэтин саҕалаабыт смс нөҥүө рейтинг куолаһын валидациялыыр үлэтин саҕалаабыт интерфейс украинскай тылга тыла тылбаастаммыт ол бириэмэҕэ в контакте россияҕа бастакы интернет ресурс буолбут украинаҕа уонна кэнниттэн үһүс кулун тутарга аан дойду ырыынагар тахсар диэн биллэрбит сайт версиятын уонна вкадре видеохостинг үлэтин саҕалаабыт муус устар күнүгэр ностальгическай интерфейс баар буолбут вконтакте иконкатын аттыгар сиэрпэ уонна молот баар буолбут онтон араас тыллара ссрс бириэмэтигэр туттуллар тылларга улатырыллыбыттар муус устарга араас приложениялар баар буолбуттар уонна приватность араас настройкалара баар буолбуттар от ыйыттан алтынньыга дылы араас приложенияны суруйарга конкурс ыытылыыбыт хас икки нэдиэлэ аайы араас бириис бэриллибит бэс ыйын күнүгэр хампааньаны кытта контрагы илии баттаабыттар ол хампаанньа баннернай рекламаны атыылыр буолбут сэтинньи күнүгэр мөлүйүөннээх кыттаччы регистрацияламмыт диэн биллэриллибит группа сонуннарыгар вики разметкалары киллэрбит биллэриилэр диэн саҥа разделы арыллар диэн биллэриллибит дааннайдарынан сыл атырдьах ыйын туругунан в контакте сүрүн акцонердара мирилашвили дьиэ кэргэнэ павел дуров лев левиев атын дааннайдарынан мирилашвили онтон левиев акциялардаах эбиттэр николай денисович неустроев саха литэрэтиирэтин төрүттээбит суруйааччылартан биирдэстэрэ драматург уонна прозаик бастакы нууччалыы кэпсээнэ дикая жизнь сыллаахха бэчээттэммитэ комедия жанрын төрүттээбитэ бастыҥ комедията кукаакы кулуба сыллаахха суруллубута саха драмтеатра кини суруйбут ҕн тыын драматынан үлэтин саҕалаабыта балыксыт кэпсээнэ саха классиктыга киирэр неустроев нуучча литературатын ааҕан суруйааччы буолбут нууччалыы кэпсээннэри суруйбутун тэҥэ өссө революция иннинэ платон ойуунускайдыын н в гоголь ревизорун сахалыы саҥардыспыта эдэр һыг сыл от ыйын күнүгэр ыалдьан өлбүтэ дьокуускайга көмүллүбүтэ кинини ойуунускайы курдук эмиэ баһааҕырдан буржуазнай националист диэн ааттыы сылдьыбыттара саха үс бастакы суруйааччыларын үтүө ааттарын төнүннэриигэ профессор г п башарин улахан өҥөлөөх ю и васильев суруйааччы прокажённые факир торжество смерти кэпсээннэрин доорбор уонна нууччалыы суруллубут хоооннорун дьонугар кэриэс суругун архыыптан ылан кун сирин аан бастаан кордорбутэ башарин георгий прокопьевич саха аатырбыт устуоруга уопсастыбаннай диэйэтэлэ рсфср уонна саха асср билимнэрин үтүөлээх диэйэтэлэ устуоруйа билимин дуоктара профессор кэргэнэ платонова кыдана ивановна тыл үөрэҕин билимин кандидата уола башарин карл георгиевич медицина билимин дуоктара профессор кийиитэ башарина зоя константиновна тыл билимин дуоктара профессор башарин бэчээттэммит үлэ ол иһигэр монография ааптара саха омугун үөрэтии олоҕун ырыппыта үлэлэрин сүрүн хайысхалара кини три якутских реалиста просветителя диэн кандидатскай диссертацията сыллаахха кинигэ буолан тахсыбыта бу үлэтэ саха чулуу дьонун үтүө ааттарын сөргүппүтэ уонна саха омугун бэйэтин ытыктаныытыгар сүүнэ кылаатынан буолбута башарин бу кинигэ тахсыаҕыттан буржуазнай национализмҥа буруйдаммыта ол гынан баран күүстээх санаатын ыһыктыбакка хорсун быһыы холобурунан буолбута саха судаарыстыбаннай университетыгар ыыппыт историятын куруһуогар билигин инники күөҥҥэ сылдьар учуонайдар сылдьыбыттара чурапчы улууун сылан нэилиэгин орто оскуолата г п башарин аатын сүгэр кыра лыглыйа эбэтэр алтан харах дыллык лыглыйаҕа майгынныыр кытархай тумустаах харахтарын тулатынан араҕас тиэрбэс курдуктаах кыра хаас улахан көтөр сүүһүгэр үрүҥ туоһахталаах онто оройугар тиийэ сыһар буолар этин сиинин уһуна см кынатын даллаҕа см улахан көтөр ыйааһына киилэттэн киилэҕэ диэри кыра лыглыйа евразия хотугу өттүэр туундара кирбиитигэр ойуурдаах туундараҕа уйаланар арассыыйаҕа кольскай тумул арыыттан анаадыр хомотугар тиийэ көстөр скандинавия тумул арыытыгар эмиэ баар хара уонна каспий байҕалларга венгрияҕа румынияҕа болгарияҕа грецияҕа балкаан тумул арыытыгар азербайджааҥҥа уонна кытайга уйаланар бөдөҥ өрүстэр хочолоругар күөллэргэ уонна үрүйэлэргэ көстөр хайалаах сир ордорор маны таһынан күөл арыыларыгар олохсуйар оҕотун хонууга уонна уу кытыытынааҕы сэппэрээккэ мэччитэр хара тойон эбэтэр хотой тыҥырахтаах көтөр улахан хотой атыырын кынатын уһуна мм ыйааһына г тыһытын кынатын уһуна мм ыйааһына г тас көстүүтүн уратыта көтөн истэҕинэ кынатын куорсуннара тарбахтар курдук сарайа сылдьаллар куобах дьабара таарбаҕан андаатар кус хаас аһылыктаах саха сиригэр ойуурдаах сирдэргэ барытыгар тарҕанан олорор хотугу кыраныыссата параллель сутэн эрэр сэдэх көрүҥнэргэ киирэр соҕуруу кыстыыр арыт арыт сорох хотойдор саха сиригэр кыстыыллар көтөн кэлэр кэмэ кулун тутар уонна муус устар ыйдара көтөн барар кэмэ балаҕан ыйын бүтүүтэ эбэтэр алтынньы саҕата соҕотоҕун сылдьар эбэтэр пааранан хотой мас лабааларыгар эбэтэр очуостарга уйа туттар уйаларын атыыра уонна тыһыта иккиэн көмөлөөн талаы мутугу оту уонна түүнү туттан оҥостоллор тыһы хотой муус устар бүтүүтэ ыам ыйын саҕана сымыытттыыр биир эбэтэр икки сымыыттаах буолар сымыыта х мм ыйааһына г икки көтөр иккиэн хардарса сылдьан күн устата баттыыллар хотой оҕолоро суукка буолбутун кэннэ уйаларыттан тахсан бараллар сымыыттан тахсыахтарыттан ыла суукка буолан баран эрэ дьэ үчүгэйдик көтөр буолаллар саха итэҕэлигэр хотойго сүгүрүйүү баар сахалар хотойу ытыктаан тойон кыыл эбэтэр тойон диэн ааттыыллара үһүйээннэр араас үһүйээннэр хотой туһунан кэпсииллэр ол курдук тойон дьоло үһүйээҥҥэ кэпсэнэринэн хотой биирдэ лэприэн диэн үөһээ бүлүү киһитигэр өҥөтүн иһин халлаантан таас быраҕан биэрэр ону лэприэн соһуйан дьонтон ыйыппытыгар бу тойон дьоллоох тааһа тойон дьоло диэн быһааран биэрэллэр ол иннинэ ол хотой лэприэн тыһаҕаһын тутан сиэбит эбит ону лэприэн кыыһыран хотойу өлөрөөрү эккирэтэр хотой куотар уонна лэприэн ситэн тиийбитигэр эргиллэ түһэн киниэхэ киһи курдук бокулуоннуур лэприэн ону көрөн тохтуур уонна хотойу киһи курдук көрдөһөр эбит үчүгэй кыыл эбит дии саныыр тыһаҕаһын этин хотойго анаан араҥас мас оҥорон ууран биэрэр ол кэннэ үс хонон баран хотойо төннөн кэлэн таас быраҕан биэрэр лэприэн кэлин байбыт уһун үйэлэммит ыччата элбээбит сахалар хотойу өлөрбөттөр түүтүн тэпсибэттэр эбит өлбүт хотойу буллахтарына араҥастаан уҥуох туталлар эбит хотойу өлөрбүт киһи ууһа ириэ ыарыыттан сордонон өлөр кини ууһа быстар эбит алҕас өлөрбүт буоллахтарына ойууну кыырдараллар эбит сорох ойуун хотойу кыыран кыайбата үһү хотой кыыл үһүйээҥҥэ биир хоро төрүттээх ойуун биир буулаабыт хотойу кыыран үүрэр ону дьон ол ойууну хоролор хотой төрүттээх буоланнар кыайда диэбиттэр айыы итэҕэлэ хомпоруун хотой айыы айыы итэҕэлигэр сүҥ хаан сүҥкэн эрили хомпоруун хотой айыы диэн таҥара баар кини көтөрдөрү араҥаччылыыр кулаковскай суруйарынан хотой кыыл аҕата хотойу өлөрбүт киһини бу таҥара кырыыр оччоҕуна ол сордоох сиб виттэ үҥкүүтэ ыарыыга майгынныыр ыарыыга ылларан ыараханнык эрэйдэнэн өлөр эллэй ыһыаҕын ыһарыгар айыы таҥаралын алгыырыгар бастаан үрүҥ аар тойоҥҥо онтон хомпоруун хотойго кымыс айах тутар ол кэннэ атын айыыларга онон айыы итэҕэлигэр хомпоруун хотойтон үрдүк үрүҥ аар тойон эрэ баар предания легенды и мифы саха якутов сост н а алексеев н в емельянов в т петров новосибирск наука сибирская издательская фирма ран памятники фольклора народов сибири и дальнего востока а е кулаковский сверхестественные существа илин кулаковский а е научные труды якутск праздники ысыах праздник посвященный солнцу циркумполярная цивилизация в музеях мира хотой уобураһа литератураҕа уонна искусствоҕа эмиэ тус миэстэни ылар семен данилов сыллардаахха хотой дьоло поэманы суруйбут моисей ефимов сыллаахха хотой үҥкүүтэ диэн хоһооннор уонна поэмалар хомуурунньуктарын таһаартарбыт чолбон бөлөх анатолий бурнашев хотой тематыгар биллэр ырыалардаахтар а павлов дабыл хомпоруун хотой уххан сирэ кондаков владимир алексеевич эмчит суруйааччы саха өрөспүүбүлүкэтин норуот эмчиттэрин ассоциациятын бочуоттаах бэрэсидьиэнэ саха өрөспүүбүлүкэтин суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ в а кондаков сыллаахха сэтинньи күнүгэр бүлүү улууһун дьөккөн нэһилиэгэр дьадаы дьиэ кэргээ төрөөбүтэ төрөөбүт нэһилиэгэр орто оскуоланы бүтэрэн сэттэ сыл устатыгар колхоз производствотыгар үлэлээбитэ тыа сирин хара үлэтин бары көрүэр баҕаран туран эрчиллибитэ онно ылбыт сатабыла кэлин олоҕор улахан өйөбүллээх буолбута с владимир алексеевич инники дьылҕатыгар улахан суолталаах көрсүһүү буолбута үөһээ бүлүү аатырбыт ойууна георгий герасимович герасимовтан көҥүл ылан бэркэ кистээн эмтээһин эйгэтинэн дьарыктанан барбыта юнеско иһинэн киев куоракка норуот медицинатын аан дойдутааҕы ассоциациятын норуоттар икки ардыларынааҕы киинигэр үөрэнэн норуот духовнай культуратын үөрэтээччи чинчийээччи үрдүк аатын ылбыта эдэрчи сааһыттан дьону эмтээһининэн дьарыктаммыт буолан барыта сыл усталаах туоратыгар уонунан тыһыынча ыараханнык ыалдьар дьону атаҕар туруорбута кэнники сылларга народнай медицина уонна духовность институтун тэрийэн саха норуотун итэҕэлин чөлүгэр түһэрэр дьоһуннаах үлэни ыыппыта в а кондаков саха республикатын медицинскэй наукатын иһинэн норуот медицинатын үрдүкү институтун тэрийээччи быһыытынан саха норуотун историятыгар аан бастаан айылҕаттан талааннаах эмчиттэри түмэн сыл ахсын семинардары тэрийэн үлэлэппитэ саха биллиилээх учуонайдарыгар суруйааччыларыгар лекциялары аахтарбыта норуот эмчиттэрэ былыргы эмтиир ньымаларын кистэлэнэрин утумнаахтык үөрэтэн дири билиини уонна профессиональнай бэлэмнэниини ылбыттара в а кондаков саха республикатын суруйааччыларын союһун чилиэнэ биллиилээх прозаик үс улахан роман алта сэһэн уонунан кэпсээннэр автордара этэ лирик поэт үтүөкэннээх музыкант сэдэх куоластаах ырыаһыт самодеятельнай композитор аат дала тугунан эрэр бэйэ бэйэлэригэр сыһыаннаах ааттар эбэтэр тиэрминнэр холбоһуктара булкуур тахсыбатын курдук биир аат далыгар элбэх суолталаах ааты иҥэрбэттэр холобур куорат уулуссалырын аатын далыгар хатыланар ааттаах хас да уулусса суох буолуохтаах аат далын суолтата улахан тоҕо диэтэххэ эттик бэйэтин аата ханнык далга киирэриттэн суолтата уларыйыан сөп уулусса туһунан холобуру салҕаатахха алҕас далы булкуйууттан тахсыбыт көрүдьүөһү ирония судьбы или с лёгким паром киинэҕэ көрөбүт дал кэҥиир түбэлтэтигэр ааттары кэҥэтэргэ эбэтэр уустугурдарга күһэллэбит холобурун киһи аатыгар көрүөххэ сөп ыал диэн далга киһи тус бэйэтин аата биир эрэ тылтан айхаан ньургун турар да буоллаҕына өйдөнөр оттон саха сирин дьоно далга соҕотох эрэ аатынан ким туһунан этиллэрэ сатаан өйдөммөт эбии араспаанньатын аадырыһын этиэххэ наада программирование тылларыгар аат дала чуолкай формааттаах буолар уонна ол тыл сиэрин булгуччу тутуһан туттуллар бэлиитикэ баартыйата диэн бэлиитикэ тэрилтэтэ талыы нөҥүө дьаалтаҕа былааы ылар уонна тутар соруктаах баартыйалар үксүн хайа эмэ идеологияны эбэтэр көрүүнү тутуаллар ол платформаларыгар суруллар уонна туох эмэ соруктардаах биир кэрэхсэбиллээх баартыйалар коалиция тэрийиэхтэрин сөп бэлиитикэ баартыйалара араас сиргэ тутулуга араас буолар ханнык эмит баартыйа күүһэ наһаа улахан буоллаҕына атын баартыйалары бобор кыахтаах буолар ол курдук германияҕа нацисткай баартыйа уонна сорох дойдуларга коммунистическай баартыйа оннук гыммыттара араас дойдуларга ол курдук кытайга хоту кэриэйэҕэ уонна кубаҕа соҕотох баартыйа күүһэ тарҕаммыт атын диктатураларга ол курдук саудовскай аравияҕа бэлиитикэ баартыйаларын үлэлэрэ бобуллубут уонна ханнык даҕаны парламент суох улахан демократия дойдуларыгар бэлиитикэ баартыйаларын суолталара олус улахан дойдуларга үксүгэр иккиттэн элбэхн баартыйа баар буолар ол курдук ахшга демократическай уонна республиканскай баартыйалар бааллар атын баартыйалар баалларын да иһин конгресска миэстэлэрэ суох германия бундестагыгар алта партиялар миэстэлээхтэр онтон великобританияҕа икки улахан биир орто кээмэйдээх уонна элбэх кыра баартыйалар бааллар фашизм италиялыы тутум сүгэһэр холбоһук диэн уһук уонна ауторитар националист политика идеологията уонна корпоратист экономика идеологията фашистар итэҕэйиилэринэн омуктар уонна расалар муҥура суох иирсээҥҥэ сылдьаллар онон ордук модьу тулуурдаах кыайыылаах буолуо ол эбэтэр күүстээх мөлтөҕү тэпсэр фашистар биир партиялаах системаны туруулаһан көмүскүүллэр фашист дьаалталара дьаалтаны уонна фашист хамсааыны критикалааыны уонна утарааыны боболлор уонна хам баттыыллар фашизм кылаастар иирсэннэрин индивидуализмы рационализмы либерализмы консерватизмы уонна коммунизмы утарар экономика эйгэтигэр элбэх фашист басханнара экономика политикатыгар үһүс суолу өйүүбүт диэн этэллэр ол аата капитализм тус көҥүлүттэн уонна коммунизм ил хонтуруолуттан атын диэн историктар уонна политика үөрэхтээхтэрэ фашизм туунан бүтүн кылгас быаарыы була иликтэр геоморфология диэн сир ньуурун үөрэтэр уонна ойуулур наука үксүн бу тиэрмининэн байҕаллартан атын сирдэри материктары арыылары континент иһинээҕи байҕал күөллэри күөллэри уонна байҕаллар далайдар акыйааннар кытылларын зонатын чинчийэр үөрэҕи ааттыыллар литосфера чаастарын ньуурун форматын бөлөҕүн рельеф диэн ааттыыллар рельеф тус туһунан элэмиэннэртэн элэмиэнтарнай формалартан турар кинилэр уларйыыларыттан уонна бэйэ бэйлэригэр сыһыанарыттан геоморфологическэй ландшафт үөскүүр ол ландшафка географическэй ландшафт олоҕурар биһиги харахпытыгар көстөр рельеф маннык характеристикалардаах ол гынан баран геоморфология наука буоларын быһыытынан тас эрэ көстүүнү ойуулааһынан түмүктэммэт сүрүн соруга атыҥҥа рельеф уонна кини элэмиэннэрэ хайдах сайдыбыттарын тоҕо маннык буолбуттарын үөрэтии ол иһин сир ньууру классификацията формальнай эрэ буолуо суохтаах айыллыбыт айылҕатын генетикатын эмиэ көрүөхтээх ол да буоллар тас бэлиэлэр геоморфологияҕа син биир олох буолаллар геоморфологияҕа маннык формалары араараллар судургу эбэтэр элементарнай уонна уустук бастакылар биир кэлим уонна тас омоонноро судургу буолаллар холобур булгунньах дюна воронка бүлүүһэ уо д а иккистэр таҥнарытын тас көрүҥнэрэ тус туһунан элэмиэннэр холбоспуттарыттан тахсаллар холобур хайа сиһэ күөллээх эбэтэр кураанах оҥхой уо д а судургу формалар геоморфология лнадшаабыгар организмҥ саанык оруолун оонньууллар хайдах элэмиэнтэн турар да рельеф тас көстүтэ онтон тутулуктана онон геоморфология анаалыһын бастакы соругунан уустук форманы судургу формаларга араарыы буолар бубякин николай васильевич ил уонна баартыйа диэйэтэлэ сылларга саха асср ун бэрэссэдээтэлэ уус андылааҕа диэналааска сыллааха балаҕаныйын күнүгэрдьадаҥы кэргэҥҥэ төрөөбүтэ таҥара дьиэтигэрцерковнай приходскойоскуолаҕа үөрэнэн кылааһыбүтэрбитэ дьадаҥы ыал оҕотобуолан салгыы кыайанүөрэммэтэҕэ сыллаахха билэр киһитин кытта бодойбоҕотиийэн бириискэ хонтуоратыгарсуруксуттаабыта онтонилин хаҥалас улууһун волревкомунсэкиритээринэн анаммыта с волревком продналогухомуйуу боппуруоһунан дьарыктаммыта с волисполком сэкиритээринэн онтонбэрэстээтэлинэнталыллан с диэри үлэлээбитэ бу сылахсынньы ыйга сэбиэттэрдьокуускай уокуругунааҕы сийиэстэригэркыттыбыта сийиэскэ кинини дьокуускай уокурукситэриилээх комитетын бэрэстээтэлинэн талбыттара с ыам ыйыгар сахаөрөспүүбүлүкэтин ситэриилээх кэмитиэтин яцик уонна совнаркомун снк бэрэстээтэлинэн анаабыттара с арҕаа хаҥаласка рикбэрэстээтэлинэн с скск ин тэрийэр салаатынсэбиэдиссэйинэн с дьокуускайкуорат сэбиэтин бэрэстээтэлинэн үлэлээбитэ сс саха автаномиятын сылын бэлиэтиир скскүбүлүөйхамыыһыйатын эппиэттээхсэкиритээринэн үлэлээбитэ с сэтинньи күнүгэр совнарком дьыалаларын дьаһайааччынан анананүлэлии сылдьан эрипириэссийэҕэтүбэһэн хаайыллыбыта түөрт сыл хаайыы эрэйин муҥункөрөн доруобуйата кыайан тулуйбакка сааһыгар с түрмэҕэ өлбүтэ с муус устар күнүгэр саха ассрүрдүкү суута бубякинн в реабилитациялыыртуһунан уураах таһаарбыта бубякин н в төһөда кыра үөрэхтээҕиниһин м к аммосов п а ойуунускай а г габышев х п шароборин курдук сахачулуу уолаттарын кыттатэҥҥэ дойдутун норуотунтуһугарүлэлии хамсыысылдьыбыта саха сирин национальнай архыыба ф з оп д ф оп д андреев ананий кононович сс саха асср ун бэрэссэдээтэлэ теруппуттэрэ уерээ суохтар этэ ананий дьиэ кэргэнин чугас доордоро соседтара всеволод ионов андреевтарга элбэхтэ ыалдьыттыыр эбит ионовтыын билсиһиититтэн уонна кэпсэтиититтэн уерэххэ интириэьэ киирбит ананий андреев эдэр сааьыттан под руководством мегежекского аржакова васильева стал активным борцом за советскую власть одним из проводников политики продразверстки в якутии а на заключительном этапе он в составе комиссии внес огромный вклад в мирную ликвидацию тунгусского повстанческого движения ананий кылгас олоун быьа билиини сырса уерэнэ сатаабыт сахалартан бастакынан инженер теплоэнергетика дипломун ылбыта всероссийская промышленная академия им и в сталина ол кэннэ дьокуускайдааҕы электростанция директора буолбута бастакы саха асср коммунальнай хаһаайыстыба а ыарахан сылларга улээбитэ время жестоких репрессий сыл кулун тутар кунугэр улэтиттэн уураппыттар ол кэнниттэн кун буолан баран дьиэ кэргэннэрэ керен турдахтарына хаайыыга илдьэ барбыттар его обвинили в членстве троцкистской и буржуазно националистической организации и приговорили к восьми годам заключения в исправительно трудовом лагере ол кэмҥэ кэргэнигэр дьокуускайтан оолорбутун кытта тургэнник куотун эрэ диэн этэн хаалбыт верхоянскай лааырын хайыытыгар сыл буолан баран өлбут кэргэнэ уонна оолоро ыарахан олоу ааспыттар этэ заклейменные отпрысками врага народа пионер да комсомол да буолбатахтар этэ ол гынан оскуола предметтарын бэккэ диэн чэпчэкийдик уерэтэллэр эбит ананий кыыьа альбина ягу физико математическай факультетын бутэрбит уола альберт горно геологическайы билигин сиэннэрэ нюрбаа мирнэйгэ дьокускайга санкт петербурга олороллор уонна улэлииллэр андреев а к сылын юбилейыгар кинигэ тахсыбыта ананий кононович андреев монастырев василий григорьевич үөһээ бүлүү оскуолатыгар үйэ саҕатыгар үлэлээбит исидор бараховы марфа потапованы уонна да атын өрөспүүбүлүкэҕэ улууска биллибит дьоннору үөрэппит учуутал мэҥэ хаҥалас мөгүрүөнүгэр сыл тохсунньу күнүгэр төрөөбүтэ сорох источниктарга алҕас кэлии нуучча курдук бэриллэр иркутскайдааҕы учуутал семинариятын бүтэрбит саха бастакы үөрэхтээх учууталларыттан биирдэстэрэ кортиктаах мундиры кэтэ сылдьар эбит түөртэ мэтээлинэн наҕараадаламмыт сылтан сылга өлүөр диэри учууталлаабыт устуорук е е алексеев суруйарынан монастырев урукку кэм сиэринэн кытаанах учуутал эбит муннукка туруорара тобуктатара сороҕор кулгаахтыыра эбиэтэ суох хаалларара кини иитэлээн таһаарбыт оҕолоро бары кэриэтэ үөрэхтэрин салҕаабыттар сорохторо бэйэлэрэ үөрэнэн кэнники нэһилиэк суруксуттара дьыаланы устааччыларынан эҥин үлэлииллэрэ ол аата түмүктүүр е е алексеев монастырев учуутал оҕолору чахчы үчүгэйдик кыһаллан үөрэппит туотаайы моонньоҕон саҕа улахан хонууга сатаан хаампат атахтаах кутуруга суох үөл кус хотугу полушариеҕа үөскүүр үксүн ойуур кэтирээһинигэр ол гынан баран сорох сиринэн холобур саха сиригэр хоту туундараҕа өтөн киирэр ареаллаах оттон соҕуруу кумах куйаарга тиийэ оччо көстүбэт биллибэт көтөр соҕотох уонна икки буолан сылдьар отой сэдэхтик уйаланар сиригэр тарҕаммыт холуонньаннан олохсуйар эбит кыра отунан үүммүт күөллэргэ уйаланар үксүн уу отун күлүгэр сылдьар үргүттэххэ от быыһыгар саһа сатыыр эбэтэр умсан баран ыраатар уһуур кэмэ чопчута суох ареалын соҕуруу өттүгэр муус устартан от ыйыгар диэри хотугу өттүгэр ыам ыйыттан атырдьах ыйыгар диэри уйатыгар үксүн маҥан сымыыттаах кыһын соҕуруу көтөр соҕуруу байҕаллар чычаас долгуна суох ууларыгар кыстыыр аҕыйах көтөр тоҥмот күөллэргэ кыстыыллар уйаланар сиригэр чугас ньырдьаайы баар буоллаҕына үксүгэр үөнүнэн аһылыктанар оттон ньырдьаайы суох буоллаҕына европаҕа уонна хотугу америкаҕа балык сиир күрэстэһээччитэ суох буолан балыгынан аһылыктанар эбит арассыыйаҕа сэдэх уйаланар көтөрдөр ахсааннарыгар киирэр онон бэдэрээссийэ хас да субуйуогар кыһыл кинигэлэрэригэр киирэ сылдьар саха сиригэр киин улуустарынан саас көтөн ааһар хоту улуустарга уйаланар курдук кус балык аһылыктаах буолан хотулар этин оччо ахсарбаттар онон бултаабаттар сүрдээх үчүгэйдик умсар кынатын тосту ыттахха аҕыйах ботуруоннаах киһи санаммат куһа дииллэр илиҥҥи көрүҥүн үөдүҥэ подвид уйаланар ареала сорҕото илин сибииргэ сорҕото хотугу америкаҕа баар арассыыйа иһигэр бүлүү витим алын тардыыларыгар байкаал кытыытыгар сахалииҥҥа хотугу курил арыыларыргар уйаланара биллэр ону таһынан дьоппуон хоккайдо арыытыгар уйаланар сирин хотугу өттө саха сирин уонна чукотка сэппэрээктээх туундаратынан кыраныыссаланар хоту дьааҥы өрүс тардыытыгар диэри индигир өрүскэ диэри халымаҕа анаадырга канчалан өрүс орто тардыытыгар оттон соҕуруу өттө арассыыйа сириттэн тахсар манчжурияҕа уонна кыргыстааҥҥа тиийэр америкаҕа туотаайы аляскаҕа канаада арҕаа уонна киин уобаластарыгар канааданы кытта кыраныыссалаһар ахш штааттарыгар миннесотаттан илин тыыраахы эбэтэр ачаах кутурук кыптыый кутурук өрүстэргэ күөллэргэ олохсуйар көтөр тыыраахылар уустарыгар киирэр өҥө үрүҥ хара баттахтаах кутуруга кыптыый курдук тумса сайын саас кыһыл сороҕор хара буолуон сөп атахтара кылгас буоланнар содьороҥноон хаамар европаҕа уһук хотуттан ураты сибииргэ орто азияҕа киин азия уонна монголия сорох сирдэригэр уонна хотугу африкаҕа хотугу америка илин өттүгэр тарҕаммыт көрүҥ холуонньаларынан таас очуостарга эбэтэр кумахха уйаланар атыырдаах тыһы олохторун тухары бииргэ сылдьаллар моногамия уу үрдүнэн көтө сылдьан кыра балыктары уонна уу үөннэрин умсан бултаһаллар киниэхэ чугас уонна тас көстүүтүнэн майгынныыр көрүҥ хотугу эбэтэр токок тыыраахы полярная крачка бу көтөр хотугу полярнай эргимтэ таһыгар уйаланар сорох ааптардар суруйалларынан ареалын соҕуруу кыраныыссата дьокуускайга тиийэр ыйааһына көннөрү тыыраахытааҕар кыра буолар ол оннугар кутуруга уһун юрскай парк научно фантастика киинэтэ сыллааҕыта бу киинэ аан бастакы тыаһы уонна технологиятын туттубут буолар киинэ сир шаарын үрдүнэн миллион поклонниктаах ол сылларга саамай улахан киинэ бырайыага буолбута саамай улахан харчыны эргиппит киинэ буолар проката саамай улахан стивен спилбэрг сюжетынан суруллубут киинэ буолар киинэ бастакы фантастическай динозаврдары көрдөрөр киинэ гавайи арыыларыгар буолар ахш уонна кыратык калифорния штаттарыгар уһуллар киинэҕэ аныгы спецтехника уонна спецэффектар бааллар биир аныгы туох киинэ киинэҕэ джон хэммонд ричард аттенборо атын дойдулартан учёнайдар группаларын ынырар паарканы көрдөрө ону биир киһи үлэһит хранилище зародышей диэн лабораторияттан динозавр сперма уорар уопсайынан киинэ улахан оруола онтон саҕаланар бу тэрилтэ киинэни спецэффектээх оҥорбута алыы хоптото лат нуучч сизая чайка хоптолор уустарыгар киирэр көтөр алыы хоптото үксүн муоралар кытылларыгар олохсуйар арыт эрэ континент иһинээҕи ууларга баар буолар евразияҕа уонна хотугу америкаҕа көстөр хотугу уонна киин европаҕа син тарҕаммыт көтөр сорох алыы хоптолоро средиземноморьеҕа уонна хотугу африкаҕа кыстыыллар бастатан туран балык аһылыктаах өссө араас үөнүнэн көйүүрүнэн үүнээйинэн аһылыктанар күөл хоптотунуу свалкаларга уонна ыһыллыбыт хонууларга аһыан сөп үс сааһыгар ууһуур кыахтанар ыам ыйыттан от ыйыгар дылы брачный период уу кытыытыгар холуонньаларынан олорор уйатын кураанах сыгынньах сиргэ отунан маһынан туттар онон улахан көтөрдөр уйаларын кэтииллэригэр табыгастаах уйалар ыккардылара тэн м дылы буолар уйаҕа үксэ сымыыттаах буолар сымыыты атыыр эмиэ баттаһар тэн с күнүгэр оҕолоро сымыыттан тахсаллар онтон нэдиэлэнэн көтөр буолаллар өрөспүүбүлүкэҕэ аан дойду музейдарыгар саха сирин норуоттарын материальнай уонна духуобунай култуурата үйэ саҕаланыыта диэн бырайыак баар бу бырайыак түмүгүнэн аан дойду араас түмэллэригэр дойдубутун көрдөрөр экспонаттар систиэмэлэммит каталогтарын оҥоруу буолуоҕа ол саха сирин материальнай уонна духуобунай култууратын обектарын бүттүүн хомуурунньугар киириэҕэ өлүөнэ кыраайын экспедициялар үөрэтиилэрэ саҕаланыаҕыттан үйэттэн дьиэҕэ уокка олоххо дьаһахха туттуллар үгүс мал сал булт сэрии сэбэ сэбиргэлэ уонна араас иһит хомуос таска таһаарыллыбыта бүгүҥҥү күҥҥэ нью йорктааҕы айылҕа устуоруйатын түмэлигэр лондоҥҥа британия национальнай түмэлэ лейпцигкэ этнография түмэлигэр ону тэҥэ парижка венаҕа берлиҥҥэ гамбург франкфурт на майне копенгаген куораттарга бөдөҥ коллекциялар харалла сыталлар саха сирин норуоттарын материальнай уонна духуобунай култуураларын балачча улахан коллекцията кэриҥэ экз арассыыйа этнографиятын түмэлигэр ону тэҥэ рна антропологияҕа уонна этнографияҕа судаарыстыбаннай музейыгар кунсткамера эрмитажка санкт петербург уо д а куораттар түмэллэригэр баар чинчийээччилэр өссө сэбиэскэй кэмҥэ омук сирдэригэр баар музейдарга хараллыбыт экспонаттар ураты сыаналаахтарын бэлиэтии көрбүттэрэ бу туһунан дьокуускайга с от ыйын күнүгэр юнеско чэрчитинэн циркумполярная цивилизация в музеях мира вчера сегодня завтра диэн норуоттар икки ардыларынааҕы научнай кэмпириэнсийэҕэ этиллибитэ аан дойдутааҕы экспонаттар каталогтарын туһунан ил түмэн хаһыат с от ыйын к нүөмэрэ саха тыйаатыра саха норуотун уус уран искусствотын тириэрдэр сүрүн тыйаатыра тыйаатыр бастакы дириэктэринэн бэйиэт уонна драматург саха уус уран литэрэтиирэтин төрүттээччилэриттэн биирдэстэрэ а и софронов буолбута режиссерынан д д большев буолбута кини бүлүүгэ самодеятельнай тыйаатыры тэрийээчи бастакы идэтийбит режиссерынан с а григорьев үлэлээбитэ кини сс режиссердаабыта тыйаатыр хас да арассыыйа уонна аан дойду таһымнаах бэстибээлгэ кыттан турар саха тыйаатыра кыһыл көмүс мааска театральнай бириэмийэ бэстибээл төгүллээх лауреата арассыыйа национальнай тыйаатырдарыттан аан бастакынан саха тыйаатырын илиир хоруола кыһыл көмүс мааскаҕа кыттарга номинацияланар бу испэктээк турбутунан режиссер андрей борисов сценограф геннадий сотников илиир хоруол оруолун толорбут ефим степанов уонна көрдөөх көкөт оруолун толорбут иннокентий луковцев арассыыйа судаарыстыбаннай бириэмийэтин лауреаттарын аатын ылаллар тыйаатыр кириитиктэрин анал бириистэрин тутан кыыс дэбилийэ олоҥхо кыһыл көмүс маасканан наҕараадаланар туруорааччы режиссер андрей борисов сыана худуоһунньуга геннадий сотников көстүүм худуоһунньуга лена гоголева туруорааччы режиссер сергей потапов сыана худуоһунньуга михаил егоров көстүүм худуоһунньуга сардана федотова чароит эбэтэр чарайыыт сугун күөҕэр майгынныыр эгэлгэ өҥнөөх утахтар бөлөҕөлөһө эриллибиттэрин курдук саастаах таас саха сиригэр эрэ дэҥҥэ көстөр химия формулата аата булуллубут сиринэн чаара өрүс аатыттан тахсар сүрүн састааба кремний өссө киирэллэр алюминий барий уонна стронций оксидтара чэриниилэ күөҕэ өҥө марганец буккааһынан быһаарыллар таас өҥө хоҥор сырдык сирень өҥүттэн олох хараҥа чэриниилэ өҥүгэр тиийэ буолар тааһы чочуйан килээриттэххэ чараас синньигэс утахтаах эҥин араас оһуордар көстөн кэлэллэр сороҕор оһуор утахтара биир сиртэн тула тахсаннар кэрэ ойууну үөскэтэллэр куоска хараҕар майгынныыр ойуулаах таастар эмиэ бааллар чароит айылҕаҕа көстөрө аҕыйах буолан наһаа сыаналанар таҥастамматах чароит биир киилэтин сыаната дуолларга турар чароиттан оҥоһуллубут оҕуруо сыаната биир граама дуолларга туруон сөп см үрдүктээх вааза аан дойду аукционнарыгар тыһыынча дуоллар сыаналаныан сөп чароиты көмүс эбэтэр үрүҥ көмүс оҥоһуктарга угары тоҕоостоох дииллэр чароит биһилэҕи уҥа илии аата суох тарбаҕар илдьэ сылдьар ордук дииллэр таас наһаа кытаанаҕа суох ол иһин киниттэн оҥоһуллубут маллары туохха да охсубат хампы түһэрбэт буола сатыахха наада чароит оҥоһуктары мыылалаах ууга сууйуохха сөп линус торвальдс аатырбыт линукс систиэмэ иччитин суруйбут киһи омуга финн билигин ахш ка олорор линус торвальдс сыллаахха ахсынньы күнүгэр финляндия киин куоратыгар хельсинкига төрөөбүт төрөппүттэрэ идэтийбит суруналыыстар хомуньуустар уолу линус пойлиҥ аатынан ааттаабыттар аатырбыт америка химига нобель бириэмийэтин лауреаата ядернай сэрии сэбин утары охсуспут киһи с битэмиин суолтатын арыйбыт учуонай кыра эрдэҕиттэн көрсүө уонна оҕолору кытта бодоруспат үгэстээх эбит точнай ноууканан уонна техниканан сэргиирин көрөн эһэтэ уол саастааҕар бэйэтин көмпүүтэрин кытта билиһиннэрбит эһэтэ ийэтин аҕата лео вальдемар тернквист ол саҕана хельсинки университетын статистикаҕа профессора эбит эһэтин салалтатынан тылы үөрэппит муҥурдаах ыарыыта нуучч аппендицит муҥур аппендикс ыарыыта муҥур диэн функцията соччо чуолкайдана илик биир эрэ өттүнэн суон очоҕоско аһыллар бүтэй орган кини киһи иһин уҥа өттүгэр баар буолар араас төрүөттэн сылтаан муҥур сытыйар онтон эмтээбэтэххэ тэстэн ис органнарын сүһүрдэн тарҕанар перитонит саҕаланар муҥур ыарыыта хирургия ыарыыларыгар биир саамай элбэхтик көстөр уонна эппэрээсийэ төрүөтүнэн буолар ыарыы былыр медицина улаханнык сайда илигинэ улахан кутталлаах ыарыы этэ ыалдьыбыт дьон өлөр бырыһыана үрдүк этэ билигин билии элбээн диагностика уонна хирургия технологията сайданнар дьон бу ыарыыттан өлөр бырыһыана букатын кыччаата реджинальд фитц диэн быраас бастаан аппендициты сыллаахха быһаарбыт ис ыарыылартан биир олус тарҕаммыт ыарыы буолар пестерев семен николаевич худуоһунньук муосчут саха асср культуратын үтүөлээх диэйэтэлэ рсфср репин аатынан ил бириэмийэтин лауреата с н пестерев саха сиригэр былыргы муосчуттар югэст рэ сайдарыгар бэйэтин сыратын биэрбитэ юксюн анималистикаа юлэлээбитэ эбии устуоруйа фольклор сюжетам сценам с изображением традиционного быта и исконных занятий жителей северного края для творческого почерка мастера характерны мягко проработанный обем уравновешенность и цельность композиционного решения обобщенность формы обработка поверхности широкими плоскостями декоративная условность монолитных масс косторез сохраняет красоту природного материала используя легкую шлифовку бивня стремясь эмоционально и лаконично передать созданные им образы на протяжении всей жизни с н пестерев проводил активную педагогическую деятельность работал методистом дома народного творчества школьным учителем руководил кружком юный косторез во дворце пионеров г якутска в гг преподавал резьбу по кости в якутском художественном училище об истории косторезного ремесла истоках происхождения народных орнаментов о практических методах по обработке и хранению бивня мамонта об опыте педагогической работы с детьми мастер рассказывает в брошюрах советы молодым косторезам и советы умельцам награжден медалями и почетными грамотами с г экспонент республиканских зональных российских всесоюзных международных художественных выставок произведения с н пестерева хранятся в национальном художественном музее республики саха якутия музеях республики саха якутия и россии за рубежом кварц биһиги планетабытыгар саамай тарҕаммыт таастартан биирдэстэрэ химия формулата кремний оксида ол аата дьэҥкир аҥаардаах кумах уонна бытыылка өстүөкүлэтэ эмиэ кварц диэн ааттаныан сөп кварц састаабар киирэр саамай тарҕаммыт булкаастарынан тимир уонна алюминий холбоһуктара буолаллар судургу састааптаах эрээри кварц тас форматынан уонна өҥүнэн эҥин араас эгэлгэ көрүҥнэрдээх буолар ювелир уустар кварц араас кристаалларын туһаналлар дьэҥкир кварц кристааллара хайа курустаала диэн ааттаналлар саһархай кристааллары цитрин диэн ааттыыллар үүт өҥнөөх розовай уонна сырдык халаан күөҕэ таастар эмиэ көстөллөр иһигэр буруолаах курдук көрүҥнэр эмиэ бааллар хара өҥнөөх кварц кристаалын морион дииллэр аметистыҥы кварц диэни минералогтар ойуччу тутан бэлиэтиллэр бу аата этэрин курдук фиолет өҥнөөх кварц дьиҥнээх аметистан уратыта курдат көстүбэт иккис уратыта үрүҥ төгүрүк сурааһыннардаах буолар аметист кварцы бразилияҕа мадагаскарга уонна африка соҕуруу өттүгэр хостууллар өссө биир хостуур сирдэрэ таджикистааҥҥа баар олохтоохтор бу тааһы тамерлан тааһа диэн ааттыллар бу тааһынан үксүн оҕуруо уонна иҥин араас фигуркалары оҥороллор санкт петербурга эрмитаажка аметист кварцтан оҥоһуллубут столешница харалла сытар күндү таастары классификациялааһын бөлөххө араарыы хаттыгастааһын гемммологияҕа минералогияҕа чопчу дьон барыта тутуһар таастар айылҕаттан бэриллибит физическэй химическэй уонна кристаллографическай свойстволарынан классификациялааһын суох баччааҥҥа дылы минералогия бэйэтин периодтаах тиһигин периодическэй систиэмэтин оҥоро илик хаһан эмит оҥоруо да диэн эрэбил суох ол да буоллар күндү таастары систематизациялааһыны элбэхтэ оҥорбуттара билиҥҥи геммологтар таастар геологическэй айдарыыларын састааптарын ордук элбэхтик көстөр элэмиэннэрин тимир алюминий алтан уо д а химическэй ситимнэрин көрүҥүн уонна кристаллография дааннайдарын көрөллөр ол гынан баран бу дааннайдар ювелиир уустарга таас сыанатын быһаарарга улахан элбэҕи биэрбэттэр бу характеристика сыана биллэн турар таас күндү буоларын эбэтэр буолбатын туоһулуурга улахан суолталаах ол иһин таастары классификациялааһын элбэҕэ бу критиэрийгэ олоҕурар бастакы бөлөххө араарыы ньымаларыттан биирдэстэринэн с ниэмэс минералога к клюге оҥорбута кини өҥнөөх таастары биэс кылааска араарбыта бастакы үс дьиҥнээх күндү таастартан турар икки бүтэһик стандартнай күндү таастартан бастакы кылааска клюге алмааһы корунду хризобериллы уонна шпинели киллэрбитэ иккискэ бериллы благороднай опаалы гранааты топааһы турмалиины уонна циркону бүтэһик бэһис кылааска гематит жадеит малахит нефрит серпентин уонна да атын манна майгынныыр таастар киирбиттэрэ манна майгынныыр классификациялааһыны с ниэмэс минералогия профессора г гюрих оҥорбута кини бары ювелирнай оҥоһуктары оҥорорго туттуллар дьэҥкир таастары бастакы ууска род киллэрбитэ күндү аҥаардаах полудрагоценные таастар туспа бөлөххө киирбиттэрэ өссө биир классификациялааһыны м бауэр с оҥорбута манна өҥнөөх таастар үс бөлөххө арахсаллар күндү таастар оҥоһук оҥорорго туттуллар поделочные таастар органоген таастар бүтэһик бөлөххө гагат чөмчүүк кораалл уонна янтарь киирэллэрэ хас биирдии бөлөх өссө үстүү бөлөххө арахсара бу ааттаммыт уонна да атын классификацилааһыннар биир итэҕэстэхтээхтэр ханнык эмит категорияҕа киирэр таас сыаната олох кыраттан наһаа үрдүккэ дылы хамсыан сөп ол иһин ювелир уустар түөрт с быраабылатын тутуһаллар бу таас хаачыстыбатын сыаналыыр түөрт тиэрмин бастакы буукубаларынан ааттаммыт быраабыла бастакы характеристиката өҥө уоппуттаах ювелир таас өҥүн сыаналыыр уонна ханнык эмит сыыппараны иҥэрэр кыахтаах иккис сүрүн критиэрий ырааһа таас иһигэр кып кыра да туора сыыс киирбит буоллаҕына таас сыаната уонунан төгүл кыччыан сөп таас өҥүн уонна ырааһын дробтаах чыыһыланан көрдөрөллөр холобур характеристикалаах бриллиант үчүгэй ахсааҥҥа киирсэр оттон буоллаҕына таас мөлтөх хаачыстыбалаах үһүс критиэрий кырыылааһына огранката үчүгэйдик ырыыламмыт таас сыаната үрдүк буолар уонна бүтэһик саамай сыанатыгар охсор критиэрий караатынан бэриллибит ыйааһына биир караат биир граам бэс гыммыт бииригэр тэҥ холобур карааттаах бриллиант кыра диэн ааҕыллар биир караакка дылы орто карааттан үрдүк буоллаҕына улахан александр викторович ополовников биллиилээх архитектор реставратор архитектура доктора арассыыйа архитектуратын академиятын бочуоттаах чилиэнэ а в ополовников салататынан ча нуучча архитектууратын мас пааматынньыктара сөргүтүллүбүттэрэ ол иһигэр нуучча мас зодчестватын киэн туттуута аатырбыт кижи уонна дьокуускай остуруогун башнята александр викторович ополовников с сэтинньи күнүгэр рязань губерниятын поднаволок диэн селотугар төрөөбүтэ кыыһа этэринэн кини с буолбакка с төрөөбүт курдук аҕата ополовников виктор петрович москуба дворянин присяжнай повереннай рязань губерниятыгар скопин куорат таһыгар баар таас чоҕу хостуур рудник юрисконсультанынан үлэлиир эбит ийэтэ төрөөбүтүнэн маркович мария богдановна москуба уоб малаховка ст нуучча украина суруйааччытын марко вовчок мария александровна маркович вилинская литературнай псевдонима уонна украина этнограф фольклорииһа афанасий васильевич маркович сиэннэрэ ополовниковтар дьиэ кэргэннэригэр оҕолоохтор эбит мария евгения григорий александр любовь петр саха сиригэр ополовников сыллаахха кэлэр бастаан индигиир өрүскэ турар зашиверскай шатровай храамын чинчийэр онтон сүүрбэттэн тахса сыл тухары саха сирин кэрийэ сылдьан былыргы мас тутуулары үөрэтэр ополовниковы саха сирин мас зодчествотын саҥаттан арыйбыт киһиннэн ааҕаллар былыр былыргыттан арассыыйаҕа тутуллар гынан баран билигин кини киин уобаластарыгар хаалбатах тутуу пааматынньыктара саха сиригэр хаалбыттарын ополовников науука өттүнэн чинчийэн былыргы мас тутуу култууратын үөрэтиигэ сүҥкэн кылааты киллэрбитэ ол тутуулар истэригэр ат миэлиҥсэлэрэ араас көрүҥнээх кириэппэс ампаар башнялар киһи уҥуохтара киирэллэр онно эбии с сыллар бүтүүлэригэр алаһыай уонна аллараа халыма остуруоктарын графическэй реконструкцияларын онорбута көмүс эбэтэр кыһыл көмүс араҕас өҥнөөх күндү тимир металл химия элэмиэнэ периодтаах таабылга бэлиэтэ нүөмэрэ с киһи көмүһү хас да тыһыынча сыл туттар ювелирнай оҥоһуктарга киэргэтэргэ уонна харчы быһыытынан кыһыл көмүс дэҥҥэ көстөр буолан тутаах матырыйаал этэ уонна атын тимирдэртэн туттуута судургу буолар киһи тииһин эмтииригэр уонна компьютердар чиптарыгар эмиэ туттуллар өҥүн кыһыл көмүс диэн ааттыыллар көмүс хостооһуна атын тимирдэри хостуур ньыматыттан уратыта суох кыһыл көмүс сыаната улахан буолан булуллуннаҕына сороҕор кыһыл көмүс лихорадката баар буолар химияҕа көмүс химическай элеменын нүөмэрэ с переходной тимирдэр группатыгар сытар атомнай массата моль символа латыын тылыттан диэн тылтан тахсар көмүс күндү металларга киирсэр тоҕо диэн химическай реакцияларга кыттыһыыта намыһах көмүс олус сымнаҕас металл буолар чараас лиис гына оҥоһуллуон сөп эбэтэр уһун сап курдук тардыллыан сөп харчы быһыытынан уонна киэргэ оҥоһуктарга атын тимирдэри кытта булкуллааччы чуолаан үрүҥ көмүһү кытта бөҕө буоларын курдук балаҕан ыйын саба түүүлэрэ атыннык балаҕан ыйын түбэлтэлэрэ эбэтэр диэн балаҕан ыйын күнүгэр ахш утары аль каида тэрийбит бэйэҕэ тиийиниилээх террор быылааннарын серията ол сарсыарда аль каида террориа дьону тиэйэр түөрт авиалайнеры күрэтэн илдьэ барбыттар күрэтээччилэр авиалайнердартан иккитин нью йоркка баар игирэ баҕахтарыгар туһулаан харсыыннарбыттар онуоха бортка баар пассажирдар бары уонна тутууларга баар элбэх дьон өлбүттэр тутуулар икки чаас иигэр сууллубуттар чугастыы баар элбэх дьиэ эмиэ алдьаммыт үһүс авиалайнеры күрэтээччилэр пентагон дьиэтигэр түһэрбиттэр төрдүс авиалайнер пенсильвания штатыгар шенксвилл куорат аттыгар баар хонууга хампы түспүт экипаа уонна сорох пассажирдара көтөр аалынан салайыыны террористардыын былдьаспыттарын кэннэ бу саба түһүүлэргэ бүтүннүүтэ кии өлбүт олортон террорист бу ахсааҥҥа тахса араас дойду олохтоохторо бааллар балаҕан ыйын түбэлтэлэрин кэнниттэн ахш аан дойдутааҕы терроризмныын сэриини саҕалаабыттар ол иигэр с афганистанҥа уонна с иракка кимэн киириилэр талибан уонна саддам хусейн режимнарын суулларар бастыҥ соруктардаах онтон ураты ахшга дойду ис олоҕугар улахан дьайыылаах диэн федеральнай сиэр ылыныллыбыт саба түһүүлэр кэннилэриттэн америка сорох үп биржалара кэлэр нэдиэлэ устата сабыллан турбуттар салгын тиэйии уонна кутталтан харыстааын индустриялара улаханнык ночоотурбуттар мохсоҕоллуҥулар аймахтара көтөрдөр аймахтара этэрээттэрэ мохсоҕоллуҥулар күүстэринэн уонна кэтит түөстэринэн уратылаахтар атахтарын уонна түөстэрин былчыҥнара күүскэ сайдыбыт төбөлөрө улахан төгүрүк моойдоро кылгас бөҕө харахтара уонна таныылара бөдөҥнөр бу этэрээт бэрэстэбиитэллэрэ кыраҕы харахтаахтарынан биллэллэр тумустара бөҕө оҥоһуулаах кылгас аллара диэки токуруйар олоҕо түүтэ суох тириинэн бүрүллубут атахтара кылгастар уһун тарбахтаахтар сытыы тыҥырахтардаахтар сорох көрүҥнэр атахтара түүллээх эдэр көтөрдөр улааталларыгар хаста да түүлэрин өҥүн уларыталлар саха сиригэр мохсоҕоллуҥулар аймахтарыгар кэргэн уус көрүҥ киирэр саха сирин мохсоҕоллуҥулара кытай корея япония сирдэригэр индокитай тумул арыытыгар соҕуруулуу илин азия муораларын арыыларыгар кыстыыллар быһыылаах диэн орнитологтар сабаҕалыыллар көтөрдөр сорҕолоро арааһа индияҕа уонна америкаҕа кыстыыллар быһыылаах агаат синньигэс утахтардаах халцедоннарга киирэр таас химия формулата уратыта араас өҥнөөх хаттыгастардаах дьаарыстар дьапталҕалар сулуойдар бу хаттыгастара төгүрүк эбэтэр көнө быһыылаах буолаллар бу ойуулара сир иһинээҕи кураанах сирдэри жеодтары хатылыыллар тоҕо диэтэххэ агааттар үксүн итинник сирдэргэ үөскээбиттэр тоҕо маннык ааттамыттара биир барылынан сицилияҕа баар ахатес өрүс аатынан диэн бу өрүскэ былыр агааттары хостууллар эбит иккис барыл гириэк тылыттан дьоллоох диэнтэн биһиги эрабыт иннинээҕи үйэҕэ бу ааты феофраст туттубута биллэр агаат өҥө үүт маҥантан араҕастан уонна от күөхтүҥүттэн ыас хараҕа дылы буолар араас өҥнөөх дьаарыстар биир туочука тула бэйэ бэйэлэрин солбуйар буоллахтарына харахтаах ачыкылаах таастар диэн ааттаналлар сороҕор бу таастары мэкчиргэ хараҕа диэн ааттыыллар эбит фантазиялаах дьон таас ойуутугар дьэрэкээн дойдулары кытта булаллар былыр илин дойдуларга муохтаах агааттары сыаналыыллар эбит ойуурдуҥу оһуордаах таастары билигин итинник таастары дендриттаахтар дииллэр туман быыһыттан көстөр курдук оһуордаах таастары кырыалаах агааттар дииллэр сорох таастар ойуулара муннуктаах буолар онтуктара былыргы каарталарга ойууламмыт кириэппэстэр былааннарын майгыннатарын иһин кириэппэс бастион эбэтэр фортификация агааттара дииллэр өссө ойуутуттан көрөн былыттаах кустуктаах уот төлөннөөх агааттар баар буолаллар диопсид пироксеннар бөлөхтөрүгэр киирэр таас химия формулата сао ылар онтон араас өҥнөөх буолуон сөп онто тимир марганец ванадий уонна хром булкаастааҕыттан тутулуктаах италияҕа пьемонт таһыгар фиолет уонна халлаан күөҕэ өҥнөөх таастары хостууллар маннык таастары виолан диэн ааттыыллар арассыыйаҕа алтаайга сайаан хайаларыгар уонна байкаал таһыгар булаллар изумруудтуу от күөх таастары хромдиопсид дииллэр кинилэри өссө сибиир изумруудтара диэн ааттыыллар слюдянка өрүс таһыгар көстөр от күөҕэ уонна халлаан күөхтүҥү таастары байкалит дииллэр сырдык роза өҥнөөх таастары антохроит дииллэр сырдык от күөхтэри лавровит кыһыллыҥы хоҥор таастар эмиэ көстөллөр индияҕа уонна бирмаҕа куоска харахтаах таастар көстөллөр хап хара диопсидтар эмиэ баар буолаллар кинилэри аналлаах сырдыкка сардаҥатыгар туттахха түөрт сардаҥалаах сулус көстөр ол астеризм диэн ааттанар бороҥ өҥнөөх эбэтэр олох өҥө суох дьэҥкир таастар эмиэ баар буолаллар витус ионассен беринг нууччалыы аата иван иванович муоранан устааччы арассыыйа флотун эппиһиэрэ капитан командор омугунан датчаан беринг аатынан арыы муора силбэһиитэ уонна чуумпу акыйаан хотугу өттүгэр баар байҕал ааттаммыттара кинини чиэстээн өссө командор арыылара ааттарын ылбыттара археологияҕа сибиир хотугулуу илин өттүн чукотканы уонна алясканы урут сиринэн холбоһо сыппыттара диэн ааҕыллар элбэхтик биир тиэрмининэн берингия дииллэр витус беринг с хорсенс диэн дания куоратыгар төрөөбүт амстердамҥа сыллаахха кадеттар корпустарын бүтэрбит ол сыл ост индияҕа сылдьан баран нуучча ыраахтааҕытыгар подпоручик чыыныгар сулууспаҕа киирбит уонна арассыыйа балтикатааҕы флотугар улуу хотугу сэрии кэмигэр сулууспалаабыт нуучча дьахтарын ойох ылан беринг дойдутугар бүтэһигин сыллаахха сылдьыбыт ол кэннэ төннүбэтэх кэлин командор арыылара диэн ааттаммыт арыылартан биирдэстэрин таһыгар хараабыла тимирэн экипаж онно кыстыырга күһэллибит ол кыстык кэмигэр беринг цингалаан өлбүт ол арыыны кэлин кини аатынан ааттабыттар терроризм диэн куттааыны террору мэлдьи туттуу билигин терроризм өйдөбүлэ омуктар икки ардыларынааҕы биир ылыныллыбыт быаарыыта суох мантан ураты терроризм диэн сокуону кээр күүһүлээһини уонна сэриини тэрийиини ааттыыллар араас террорист тэрилтэлэрэ эбэтэр соҕотох террористар тус туспа идеологиялаахтар уонна соруктаахтар сэтинньи холбоуктаах нациялар көмүскэл сүбэтэ терроризмы дьону куттуур эбэтэр дьаалтаны эбэтэр омуктар икки ардыларынааҕы тэрилтэни тугу эмэ гыннаттарар эбэтэр гыннаттарбат соруктаах олохтоохтору эбэтэр сэриилэспэттэри өлөрүү эбэтэр эчэтии хайа баҕар дьайыыта үгүс дойдуларга сокуон быыытынан терроризм дьайыылара криминал дьайыыларыттан араарыллаллар официаллык быаарыылара терроризм утары политиканы быаараллар уонна кинилэрдиин үлэлээр гына уларыйаллар үгүс дьаалта быаарыылара бу тутаах критерийдары бэлиэтииллэр сорук сылтах буруйдаах уонна дьайыы сокуоннаа майгытынан соруктарынан уонна төрүттэринэн бүлүүтээҕи гэс бүлүү өрүскэ тутуллубут гидроэлектростанция уу күүһүн туһанан электричествоны оҥорор агрегат билиҥни туругунан бүлүүтээҕи гэс ирбэт тоҥҥо тутуллубут аан дойдуга соҕотох гидроэлектростанция тутуута үс уочаратынан барар гэс сыллаахха гэс сыллаахха тутуллан олоххо киирбиттэрэ гэс бастакы агрегаата с үлэҕэ киирбитэ бу гэс тутуллан алмааһы хостооччулары энергияннан хааччыйбыта ону тэҥэ саха сирин арҕаа өттө уотунан хааччыллыбыта ол гынан баран бу тутуу иккис бөрүкүтэ суох өрүтэ эмиэ баар бу гэс ууну харайар муората айылҕаҕа дьайыыта бастакытынан былыргыттан олохтоох дьон олорбут өлгөм элбэх сирдэрэ ууга барбыттара туой хайа бөһүөлэк олохтоохторо күүс өттүнэн көһөрүллүбүттэрэ иккиһинэн уу анныгар элбэх мас тимирбитин түмүгэр ол сытыйыыта феноллар бүлүү өрүһү сүһүрдүбүтэ риджайна саскачеван сирин киин уонна биир улахан куората буолар нэһилиэнньэтэ тыс киһи улахан промышленно сайдыбыт куорат буолар дьон сэргэ олохсуйан олороругар биир саамай бассар куорат криминал суох улахан киэҥ тайҕаҕа сытар элбэх өрүстэр биир мультинациональнай куорат ол аата манна тыыһынчанан араас элбэх омук олорор биир саамай сайдыылаах сс канада правительствота уонна министерствота трлн долларов ахш бырахпыт куорат өссө байдын диэн аны туран транспортка эмиэ оччо же суумма быраҕыллыбыт бары өттүнэн сайдыылаах куорат аҥардас бюджетэ москва бюджетыттан төгүл улахан аан дойду омугун представителэ бары олороллор олортон саамай элбэх кытайдар буолаллар онтон сахалартан киһи олохсуйа ити куоратка араас визанан уонна причинанан барбыт сс сергей михайлович прокудин горскай нуучча фотохудожнига сырдатааччы владимир куоракка сыллаахха атырдьах ыйын күнүгэр төрөөбүт үөрэҕинэн химик эбит олоҕун барытын хаартыска оҥоруутугар фотография сайдыытыгар уурбут санкт петербург берлин уонна париж биллиилээх учуонайдарыгар үөрэммит чинчийэр үлэтин түмүгэр өҥнөөх диапозитивтары уонна өҥнөөх киинэлэри тыктарыыга проектирование патеннары ылбыт соруга оскуола оҕолоругар империя устуоруйатын култууратын уонна ситиһиилэрин көрдөрүү бу бырайыагы ыраахтааҕы николай өйөөбүт аналлаах тимир суолун вагонун оҥорторон биэрбит бу вагоҥҥа олорон прокудин горскай сылтан сылга дылы уонна сыллаахха арассыыйа империятын кэрийбит элбэх хаартыскалары онорбут лиэксийэлэри аахпыт с м прокудин горскай хаартыскалара ахш кэнгириэһин бибилитиэкэтин саайтыгар көҥүл көрүүгэ бааллар ол үрдүнэн онно нууччалыы көрдүөххэ сөп арассыыйа империятын оччотооҕу арахсыытынан наардаммыт хаартыскалар российская империя в цвете саайка бааллар давыдова вера дмитриевна саха дьахталларыттан биир бастакынан уус уран литератураҕа поэзия жанрыгар үлэлэспит киинэн буолар методист учуутал оҕонньорун көскө ыыппытарыгар баҕа өттүнэн барсан бодойбо куоракка олорбут куорат бочуоттаах гражданина ааты ылбыт кини сыллаахха балаҕан ыйын күнүгэр боотур уус улууугар билиҥҥитинэн таатта тыараһа нэһилиэгэр сэниэ ыалга төрөөбүт аҕата дмитрий васильевич давыдов бэйэтин кэмигэр үөрэхтээх интеллигентнэй дьоннор кэккэлэригэр киирсэрэ вера дмитриевна дьиэтээҕи учууталынан көскө кэлбит сыылынай людмила андрониковна ельцова буолбута кини көмөтүнэн дьокуускайдааҕы дьахталлар гимназияларыгар киирэн үөрэммитэ дьокуускайдааҕы учуутал техникумун үөрэнэн бүтэрэн таатта уонна дьокуускай куорат оскуолаларыгар сүүрбэччэ сыл учууталынан үлэлээбитэ вера дмитриевна сахалыы тылынан үөрэх саҥардыы тэнийэн эрэр кэмигэр саха оскуолаларыгар үөрэх кинигэлэрин оҥорсубут улахан үтүөлээх методист учууталынан буолар кини оҥорсубут саҥа суол диэн оҕо үөрэнэр кинигэтэ уонна сылларга үс кинигэнэн бэчээттэнэн тахсыбыта бэйэтэ ол кинигэлэригэр оҕолорго анаан хоһооннору кэпсээннэри суруйталаан бэчээттэппитэ ити учебниктарынан бэрт элбэх саха оҕолоро үөрэммиттэрэ с саха сиринээҕи кинигэ кыһата вера давыдова оҕолорго диэн хоооннорун кинигэтин тааарбыта вера дмитриевна үөрэнээччилэриттэн учууталлар быраастар инженердэр о д а иитиллэн тахсыбыттара саха народнай суруйааччыта вера дмитриевна биир чулуу үөрэнээччитэ амма аччыгыйа киниэхэ туаайан маннык суруйбута ити курдук кини үөрэнээччилэрэ махтал баһыыба истиҥ иһирэх тылларын этэллэрэ отутус сылларга саха сиригэр конфедералистар хамсааыннарынан сылтанан сс саха сиригэр сэбиэскэй былааһы утары өрө туруу кыттыылаахтарын араас провокациялары иэрийэ иэрийэ хабырдык сойуолааын саҕаламмыта сс советскай былааы утары өрө турууга кыттыбыт кэргэнин петр иванович оросины иркутскай уобаласка бодойбо куоратыгар көскө ыыппыттара вера дмитриевна кэргэнин кытары көскө барсан өр сылларга бодойбо куоратыгар оҕолор библиотекаларыгар сэбиэдиссэйдээбит бодойбо куорат бочуотунай гражданина буолбут онно олорон с сыллар саҥаларыгар ыалдьан өлбүт хаан өлбүт күнэ дьыла биллибэт виталий антонович вонгродский действительнай статскай советник святой станислав уонна степеннаах святой анна уонна степеннээх святой владимир степеннээх уордьаннар кавалердара саха уобаластааҕы медицинатын инспектора доруобуйа харыстабылын кэскилин көрөр талааннаах салайааччы быһыытынан бэйэтин көрдөрбүт кини саҕана о преобразовании врачебной части в округах губерний иркутской и енисейской и области якутской диэн с ылыныллыбыт сокуон олоххо киирбитэ бу сокуон балаһыанньалара оччотооҕу усулуобуйаны учуоттаатахха наһаа толору толоруллубуттара кини тэрийээһинэн туруорсуутунан уонна салалтатынан с дьокуускайдааҕы эр дьон үөрэнэр биэксэл оскуолата аһыллыбыта бу оскуолаҕа кини бастакы дириэктэр буолбута билиҥҥээҥҥэ дылы саха сирин доруобуйа харыстабылыгар сүҥкэн кылааты киллэрэр турар николаев в п о врачах заслуживших служебные практические отличия бюллетень сибирской медицины алмаасэргиэнбаан алмазэргиэнбанк саха сирин саамай бөдөҥ баана уонна даальнай восток улахан баана буолар уонна арассыыйа баана буолар харчыта элбэҕинэн америка холбоһуктаах штаттара сыллаахха саха сирин саамай улахан баанын алмазэргиэнбанк аа диэн категориятын туруорбуттара ол аата киһи бэйэтин харчытын баанкаҕа уурдарын итэҕэйиитэ уонна кредит биэрэрэ сүрдээх диэн алмаасэргиэнбаан россия бааннарын региональная бааннар ассоцияларын чилиэнэ ммвб биир атыы эргиэн чилиэнэ уонна диэн төлөөһүн систематын биир кыттыылааҕа билигин акциялартан саха сирэ бас билэр дьокуускай мериятыгар нижне ленскай алмаас хостуур хампаанньаҕа нижне ленское инвест хампаанньаҕа баан кэтээн көрөр салалтатын бэрэсэдээтэлинэн саха сирин малын уонна сир сыһыаннаһыытын министерын солбуйааччыта местников сергей васильевич тойонноон олорор сэбиэскэй социалистыы республикалар сойуустара сэбиэт социалист республикалар холбоһуктара ссрс кылгас аата сэбиэскэй сойуус советский союз эуразияҕа сылларга баар буола сылдьыбыт социализм илэ сэбиэт совет сүбэ диэн ссрс политика тэриллиитин олохтуур органа ссрс арассыыйа импиэрийэтэ сыллааҕы өрөбөлүүссүйэ буолуутуттан эстиитин уонна арассыыйа олохтоох сэриитин кэннилэриттэн үөскээбитэ ссрс с ыла сэбиэскэй республикалар холбоуктара буолара эрмээн сср азербайдьан сср беларус сср эстония сср грузия сср казах сср кыргыз сср латвия сср литва сср молдова сср арассыыйа сср тадьик сср украина сср уонна узбек сср дойду дьаалтата уонна тутаах политика тэрилтэтэ сэбиэскэй сойуус коммунист партията этэ ссрс с эстиитин кэнниттэн урут киниэхэ киирсэр республикалар сорохторо көҥүл иллэр сомоҕолоууларын тэрийбиттэрэ диэн кытай уонна аан дойду биир саамай улахан телевиденията буолар уопсай аудиторията миллиард мөллүйүөн киһи онно өссө эбии сылга балаҕан ыйын чыыһылатыгар саха сиригэр уонна арассыыйа снг дойдуларыгар эмиэ трансляциятын эмиэ биэриэхтээх оччоҕо аудиторията өссө эбии мөллүйүөн киһинэн эбиллиэ салалтата пекин уопсайа араас омук тылынан вещаниятын ыытар аан дойду континеннарыгар барытыгар уонна аудиторията миллиартан тахсар нууччалыы тылынан сыл балаҕан ыйын эбэтэр чыыһылатыгар платформатынан вещайдыа табыллар буоллаҕына боростуой радио эфирынан эмиэ вещайдыа элбэх кириитиктэр этэллэринэн кытай экспанцията электроннай уонна радио тугунан дьон өйүн санаатын булкуйар дииллэр наар кытай эрэ тугун пропангандалыыр наар кытай эрэ кухнятын уонна культуратын эрэ кэпсиэхтээх эбээннэр урукку ааттара илиҥҥи тоҥустар ламууттар арассыыйа хотугулуу илин өттүгэр тарҕанан олорор эбэҥкилэргэ чугас омуктар эбээн диэн тыл икки суолталаах буолуон сөп бастакыта хайаттан түһээччи иккиһэ маннааҕы олохтоох киһи диэн ольскай түөлбэ уонна камчааткаҕа баар быстринскай оройуон эбээннэр бэйэлэрин орочел дииллэр табалаах табаһыт орон таба ольскай оройуон икки сэлиэнньэтигэр армань уонна ола олохтоох эбээннэр бэйэлэрин мэнэ мэнэл дииллэр ол аата биир сиргэ олорооччу диэн аллараа халыма эбээннэрэ бэйэлэрин иилкан дииллэр дьиҥнээх оттон эвын диэн кинилэр хайаҕа уонна тайҕаҕа олорор эбээннэри ааттыыллар этнолингвистическэй классификацияннан эбээннэр тыллара тоҥус мондьуур бөлөх хотугу тоҥус салаатыгар киирэр бүтүн арассыыйатааҕы с биэрэпис түмүгүнэн саха өрөспүүбүлүкэтигэр эбээн олорор эбит магадаан уобалаһыгар камчааткаҕа чукотскай автономиялаах уокурукка хабаровскай кыраайга кэрээк автономиялаах уокуругар саха сиригэр эбээннэр бу улуустарга түөлбэлээн олороллор эбээн бытантай уус дьааҥы муома кэбээйи томпо булуҥ үөһээ дьааҥы аллараа халыма орто халыма үөһээ халыма алайыаха өймөкөөн абый магадаан уобалаһыгар маннык оройуоннарга ольскай хотугу эбээн орто канскай хабаровскай кыраайга маннык оройоуннарга охуоскай үөһээ бурея камчаатка быстринскай оройоунугар хакасия өрөспүүбүлүкэтэ арассыыйа сибиирдээҕи федеральнай уокуругун састаабыгар киирсэр дойду ыаллыы регионнара кемерово уобалаһа красноярскай кыраай тыва уонна алтаай өрөспүүбүлүкэлэрэ киин куората абакаан хакастыы аҕбан судаарыстыбаннай тыла хакаастыы нууччалыы хакасия баһылыга бырабыыталыстыба салайааччыта валентин олегович коновалов хакасияҕа бэрэсидьиэн дуоһунаһа суох хакасия парламена үрдүкү сэбиэт административнай арахсыыта куораттаах абаза абакан саяногорск сорск черногорск муниципальнай оройуоннаах алтай аскиз бейск боградс орджоникидзе таштып уус абакан шира оройуоннара киһитин ахсаана киһи с нууччалар хакаастар ниэмэстэр украинецтар белорустар атын омуктар куорат олохтооҕо тыа сирин олохтооҕо сирин иэнэ кв км илин сибиир соҕуруулуу арҕаа өттүгэр ени сей өрүс хаҥас кытылыгар сытар улахан өрүстэрэ енисей абакан томь белый июс чёрный июс сирин баайа чинчийиллибит саппааһа рф уопсай саппааһыттан нан таас чох тимир рудата молибден барита бентонит облицовкалыыр таас экономиката сүрүннээн гидроэлектроэнергияны уонна алюминийы оҥоруу хакасия энергетическэй тиһигэр саяно шушенскай гэс майнскай гэс уонна өссө кыра тэц киирэр алюминийы саяногорскай уонна хакаскай собуоттар оҥороллор тыа хаһаайыстыбатыгар намчы түүлээх барааны ынаҕы сылгыны иитэллэр сэлиэһинэй дьэһимиэн эбиэс просо о д а бурдук култууратын олордоллор регион сирин иэнин бырыһыана тыа хаһаайыстыбатын сирэ хакаастар арассыыйа хакасия өрөспүүбүлүкэтигэр олохтоох түүр тыллаах омук устуоруйаҕа киирбит енисей кыргызтарын хаан уруу аймахтара быһаччы удьуордара урукку өттүгэр киин азияҕа улуу или каганаты тэрийэ сылдьыбыт суругунан бичигинэн докумуоннарга элбэхтик киирбит ула хан омук ордон хаалбыттобоҕо сахалар былыргы төрүттэрэ кыргызтары кытта ыаллаһа олорон олус элбэхтик сэриилэспиттэрин биһиэхэ баар кыргыс кыргыһыы кыргыс дьоно диэн курдук тыллар кэрэһилииллэр быһата былыргы кыргыз дьоно сахалар төрүттэригэр кыргыһыы иирсээн диэни кытта биир өйдөбүллэнэ сылдьыбыттаахтар эбит холобур хакаастар төрүттэрэ арассыыйа састаабыгар сүүс сылы быһа сэриилэһэн бэрт улаханнык эмсэҕэлээн эрэ баран киирбиттэрэ сиһилии хакаастар арассыыйа састаабыгар киириилэрэ көр хакасия сирэ хамсыы сытар история бэрт элбэх былыргы пааматынньык баар сирэ ол курдук аҥаардас истиэп устун айанныырга бэрт элбэх былыргы кириэппэстэр тутуулар омооннорун булгунньахтары уу хаайар даамбалар тобохторун көрөҕүн кырдьык хакасия сиригэр былыр улуу судаарыстыбалар олохсуйан олорбуттара билигин хакас омук тыһ кэриҥэ ахсааннаах кинилэр хакасия нэһилиэнньэтин гыммыт биирин эрэ кэриҥэни ылаллар син биир шордар курдук төрөөбүт тылларын бэрт мөлтөхтүк билэллэр гар диэри саастаах ыччат төрөөбүт тылын билбэтин кэриэтэ дьиҥинэн тыллара саха тылыгар ыкса уруулуу тас дьүһүннэрэ эмиэ сахаларга олус майгынныыр манна сылдьан сорох дьону бу киһини ханна көрдүм этэй диэн бэйэҥ билэр сахан дьонугар булкуйан ылаҕын хакас дьоно сүнньүнэн саха сирин туһунан уопсай өйдөбүллээх буолаллар чугас аймахтарбыт диэн олус үөрэ көтө көрсөллөр ону маны ыйыталаһан бараллар өйдүүн санаалыын майгылыын сигилилиин сахаларга олус чугас дьон абакаҥҥа кызласов аатынан кыраайы үөрэтэр музей баар манна түҥ былыргы түүр монгол омук үрдүк култууратын суругун бичигин оһуорун мандарын үҥэр сүктэр таҥараларын аҕа баһылыктарын мэҥэ таастарын булгунньахтар таастарын сөҕө махтайа көрдүбүт бу музей култуура история киинэ чахчы дьон тоҕуоруһар сирэ эбит тун пайрам тунах биһирэм диэн тылбаастыахха сөп буолуо бэйэлэрэ бастакы үүт бырааһынньыга диэн ааттыыллар аскиз оройуонугар саҕайдар сыһыыларыгар сагайская долина сылын аайы ыытыллар эбит дойдубар сылдьан хакастар тун пайрам диэн бырааһынньыктарын с эрэ сылларга аан бастаан тэрийбиттэрэ онно сахалар ыһыахтарын холобур быһыытынан туһаммыттара үтүгүннэрбиттэрэ дииллэрин истибитим эрээри соччо биһигиттэн маны үтүгүннэрбиттэр эбит ээ диэн бэлиэтии көрбөтүм былыр былыргыттан түүр монголлар айылҕаҕа айыыларга сүгүрүйэр сиэрдэрэ туомнара майгыннаһар буолуохтаах тун пайрам арыллыытыгар аал уоту аһатыы сиэрэ туома ыытыллар эбит ол кэнниттэн ырыа тойук куреш тустуу ат сүүрдүүтэ хакаас ыалын көрдөрүү атыы тутуу оннооҕор салюттаах этнотека баар буолла тыва аатырбыт ятха рок бөлөҕө ыллаата туойда алтайдар төрүт бырааһынньыктарыгар эл ойыҥҥа тэҥнээтэххэ нууччалыыта баһыйар эбит кымыһы тымтыктаах да көрдөөн булбатыбыт арай быыппахха майгынныыр айрааннарын истибит төрүт национальнай таҥаһын кэтэ сылдьар киһи бэрт аҕыйах хата атын сиртэн кэлбит ыалдьыттар биһиги сахалыы таҥастаах сайбайа сылдьарбытын хакастарга бутуйдулар быһыылаах көрүү истии элбэх этэ уопсайынан тун пайрамҥа сылдьан хакас омугун ытык сиэрин туомун көрдөрөр бырааһынньыкка буолбакка ханнык эрэ көннөрү дьаарбаҥкаҕа күүлэйгэ сылдьар курдук сананаҕын аскиз хакаастар түөлбэлээн олорор биир улахан оройуоннара саҕайдар сыһыыларыгар баар санаттахха бэрт элбэх учуонай сахалар төрүттэрэ саҕай сыһыытыттан хоту көһөн барбыттара саха уонна саҕай биир төрүттээх тыллар диэччилэр онон аскизка сылдьан саха киһитэ былыр манна бэйэм хаан уруу төрүттэрим олорбуттара буо луо диэн долгуйа саныыр саҕай сыһыыта булгунньах дойдута хакасияҕа сыл ахсын саҥаттан саҥа тааһы булгунньах тобоҕун булал лар үһү сурукка барыта киирбэккэ турар диилллэр ону таһынан гэс тутуутугар түүр монгол улуу былыргытын кэрэһилиир угүс бэлиэни уу анныгар тимирдибиттэр олус элбэх археология булумньута атын дойдулар музейдарыгар чааһынай дьоҥҥо көһөрүллүбүт былыргы ытык булгунньах тары болҕойон көрдөххө бары үрдүлэринэн анныларынан тоҕута хаһыллыбыт халаммыт буолаллар быһата дьиикэй археологтар үлэлээбиттэр хакаастарга сахсаар хайата диэн ытык сир баар эбит биллэрин курдук саха номохторугар сайсары диэн тылы сахсары диэни кытта бэрт элбэхтик булкуйа тутталлар холобур дьокуускай куорат турар сирин саргылаах сахсары диир түгэннэрэ кытта баар быһата хакастарга да сахаларга да ытык суолталаах тыл эбит хакастар итэҕэллэрэ биһиги итэҕэлбитин кытта адьас биирин кэриэтэ ол курдук кинилэр син биир биһиги курдук салама хакастыы чалама ыйыыллар алгыыллар алхыс уоту аһаталлар сир дойду уу иччилэригэр сүгүрүйэллэр кут сүр диэн өйдөбүллэрэ ааттыын суоллуун син биир биһиэнин курдук хакаастар төрүттэрэ нуучча судаарыстыбатыгар киириилэрэ олус уһун кэм устата уонна бэрт ыарыылаахтык салҕанан барбыта үйэ саҕаланыытыгар нуучча казактара билиҥҥи томскай уобалаһын сириттэн хакастар төрүттэрэ олорор минусинскай хотооллоругар кииритэлээн барбыттара хакаастар оччолорго баһылыыр көһүлүүр биис уустарын аатынан кыргызтар диэн ааттаналлара дьэ ол кыргызтар биир баһылыктара номча диэн киһи саҥа кэлитэлээн эрэр нуучча казактарын үөрэ көтө көрсүбүтэ ол гынан баран бу номча кэргэнин кытта томскай куоракка ыалдьыттыы тиийэ сырыттаҕына ржевскай уонна бартенев диэн воеводалар кини ойоҕуттан олус мааны киис сонун ымсыыран былдьаан ылбыттар мантан улаханнык кыйахаммыт номча дойдутугар төннөн баран сэрииһит дьонноох эргиллэн кэлэн томскай буоласка киирэр нуучча бөһүөлэктэрин халаабыт кини кэнниттэн уола ишей мерген бу дьыаланы салгыы тэрийэн ыыппыт бу кэмҥэ кыргызтар уонна нууччалар икки ардыларыгар элбэх өйдөһүспэт быһыы майгы буолара холобур с томскай куоракка улахан дьаҥ турбута сыстыганнаах ыарыыга киһи бөҕө өлөн барбытыгар олохтоох былаастар кыргыз ойууннара араас хомуһун көм өтүнэн ыарыыны ыыталлар быһыылаах диэн чугас олохтоох кыргызтары татаардары дьарыйталаабыттара ити кэмтэн ыла сүүсчэкэ сылы быһа салҕанан барбыт нуучча кыргыз уһун унньуктаах сэриитэ төлө тардыллыбыта кыргызтары кытта хапсыһыы уһаан тэнийэн барбытыгар сыллаахха нуучча ыраахтааҕыта монголлары салайан олорор алтын хааны кытта дуогабар түһэрсибитэ монголияны барытын дьаһайан олорор алтын хаан арассыыйаны кытта сүбэлэрин холбоон аҕыйах ахсааннаах кыргызтары хам баттаан уоскуппуттара бу кэмҥэ соҕуруу нуучча сириттэн көһөн кэлбит нуучча бааһынайдара минусинскай хотоолго талбыт сирдэригэр олохсуйан тэнийэн барбыттара бэйэлэрин икки ардыларынааҕы сэриилэргэ кыттыбы та онон туһанан билиҥҥи хакасия өҥ дуол сиригэр нуучча бааһынайдара эмиэ киирэн бэркэ тэнийэн олох суйан барбыттара оттон нуучча былаастара олохтоох нэһилиэнньэттэн дьаһаах хомуйаллара джунгардар сэриилэрэ бүппүтүн кэннэ сылларга иренак бэйэтин уолаттарын күтүөттэрин кытта кыргыз сэриитин баһылаан томскайга красноярскайга улахан алдьатыылаах походтары тэрийбитэ кыргызтар аҕыйахтыы ахсааннаах иренак сэриитэ муҥутаан тыһ тиийэ сылдьыбыта сэриилэрэ нууччалар үчүгэйдик бөҕөргөтүммүт остуруоктарын кыайан сэриилээн ылар кыахтара суох этэ эрээри ыкса баар бөһүөлэктэри уоттаан халаан биирдиилээн олорор ыаллары урусхаллаан олус улахан ороскуоту таһаараллара дьону сэргэни аймыыллара уонна кыргыз омуктарын эйэлээх дуогабарыгар илии баттаабыт этэ ити с этэ бу курдук аҕыйах ахсааннаах кыргыз омуга иренак боотур көмөтүнэн улуу нуучча судаарыстыбатын кытта тэҥ бырааптаах эйэлээх дуогабары түһэрсибитэ саҥа күүһүрэн уоҕуран эрэр нуучча судаарыстыбата ыкса ыалларын барыларын холкутук кыайар хотор саҥа сирдэри баһылыыр кэмигэр ити олус улахан ситиһии этэ дуогабары түһэрсэн баран с иренак телесскэй күөл таһыгар буолбут джунгардар монголлары кытта кыргыһыыларыгар өлбүтэ дуогабар да кэнниттэн кыргызтар утарсаллара тохтооботоҕо ордук улахан кыырыктаах кыргыһыылар с буолуталаабыттара ол эрээри с джунгардар кыргызтар улахан аҥаардарын хакасия сириттэн көһөрөн илдьэ барбыттара ол тоҕотун билигин ким да быһаарар кыаҕа суох кыргызтар бэйэлэрэ нуучча судаарыстыбатын састаабыгар олорор кыахпыт суох диэн онно сөбүлэспиттэрэ дуу джунгардар күүс өттүнэн күһэйэн көһөрбүттэрэ дуу биллибэт кыргызтар саамай сэрииһит хорсун хоодуот аҕа уустара төрөөбүт дойдуларын хаалларан көһөн барбыттарын кэннэ босхоломмут минусинскай хотоолго кыргызтар хас эмэ сүүһүнэн тыһыынчанан олорбут төрүт сирдэригэр нуучча дьоно маассабайдык олохсуйан барбыттара көһөн барбыт кыргызтар сорохторо билиҥҥи кыргызстан нэһилиэнньэтэ буолан олороллор сорохторо калмыктары кытта булкуспуттар сорохторо кытай сиригэр уотугар киирэн баран суураллан сүтэн хаалбыттар оттон кыргыз судаарыстыбатын ордон хаалбыт тобохторо билигин хакаас диэн аатыран өбүгэлэрин дойдуларыгар олороллор түмүктээн эттэххэ сибииргэ күүстээх нуучча судаарыстыбатын утары кыргызтар курдук чэкэ сылы быһа ханнык да омук кыайан сэриилэспэтэҕэ шордар тыһыынча ахсааннаах соҕурууҥҥу сибиир түүр омуга хакасияҕа уонна алтайга тарҕанан олороллор бэйэлэрин мас кижи мондум чон аба кижи чыш кижи дэнэллэр кинилэр былыргы алтай түүрдэриттэн енисей кыргызтарыттан телеуттартан ууһаан тэнийбиттэр академик радлов этэринэн кинилэр хантылары кытта эмиэ ыкса уруулуу буолуохтарын сөп ол курдук музыкальнай инструменнара киһини көмүүлэрэ итэҕэллэрин элеменнэрэ ыкса маарыннаһар былыр кинилэр бэркэ дьаныһан булдунан дьарыктаналлара уонна үчүгэй тимир уустара этилэр бэйэлэрэ тимир рудатын булан уһаараллара тимиртэн уһаналлара кинилэр уһаарар үтүо тимирдэрин бастыҥ тимир уустарын былдьаһан кыргызтар уонна монголлар элбэхтик сэриилэһэр этилэр арассыыйа кемерово уобалаһыгар түөлбэлээн олороллор тыллара алтаайдары уонна хакаастары кытта ыкса уруулуу туох да иҥнигэһэ суох өйдөһөллөр кемерово шор омук түөлбэлээн олорор сирэ түүрдүү аата көмөр диэн биллэрин курдук манна таас чох халыҥ саппааһа баар инна тунекова кэпсээнинэн шордар ахсааннара баара суоҕа тыһыынча киһи бу дьон үксэ новокузнецкай семиреченскэй уонна таштагол диэн куораттарга олороллор дьон тыа сириттэн куоракка олус тэтимнээхтик көһөр ыччат төрөөбүт тылын билбэт шор тылын үөрэтэр национальнай оскуола таштаголга эрэ баар оҕолор онно бэһис кылаастан интэринээккэ олорон үөрэнэллэр эбит ол эрээри бу оскуолаҕа талаһыы тоҕо эрэ суох сүнньүнэн кыаммат түгэммэт ыал оҕолорун эрэ симэллэр быһыылаах бу сылдьан көрдөхпүнэ шор омук ыалга дьукаах олорор өтөрүнэн дьиэ булунар кыаҕа суох кэрэгэй дьылҕалаах ыалы санатар хакаастар курдук сэбиэскэй эрдэххэ автономияны ылбыппыт буоллар бэйэбит туспа өрөспүүбүлүкэлэнэн баспытын билинэн олоруо этибит билигин шордуу тылынан биир кинигэни таһаарар туһугар хас сүүс тойон аанын тоҥсуйуохха ааттаһыахха наада диэн муусука учуутала кыыс инна норуотун дьылҕатын харааста кэпсиир кини төрөөбүт тылын син билбэхтэһэр буолан баран оҕотун кытта нууччалыы кэпсэтэр кыра омук кыһалҕата кыйма курдук элбэх эбит эрэйдээх дьылҕалаах шор омук холобуругар көрдөххө туспа өрөспүүбүлүкэбит ол эбэтэр национальнай территориальнай бас билиибит тыыннаах хаалыыбыт мэктиэтэ эбит олорор дьиэлэрэ түөрт эркиннээх туос үрүттээх бэ рэбинэ балаҕан кыратык балыктыыллара ньэчимиэн уонна сэлиэһинэй бурдугу ыһаллара ынах сүөһүнү ииппэттэр этэ сылгы этин сөбүлүүллэрэ да сылгы баайдарга эрэ баара үйэлэргэ түүр уйгуур кыргыз каганаттарын састаабыгар олоро сылдьыбыттара нууччалар кинилэри уус дьоннор оттон олорор сирдэрин уустар сирдэрэ кузнецкая земля дииллэр этэ үйэ бүтүүтугэр тими ри уһаныы сүтэн уостан барбыта шордар үксүлэрэ булчут балыксыт буолбуттара шордар кемерово уобалаһыгар баар кузбасс промыш леннай оройуонугар олорор буолан кэлии дьону кытта ула ханнык булкуспуттара шор дьоно маассабайдык оробуо чай инженер геолог металлург идэтин талбыттара норуот былыргы угэстэрин умнан иһэр бэйэлэрин тылларын би лэр дьон эмиэ аҕыйыыллар маны тэҥэ атын улахан омук ка сууралла турар буолан кэнники сыл устата ахсаанна ра эбиллибэт төттөрүтүн аҕыйыыр оскуолаҕа шор тылы нан үөрэппэттэр шор тыллаах хаһыат тахсыбат хайалаах шория национальнай оройуона сылларга баар буола сылдьыбыта бастакы шор тылынан букубаар с бэчээттэммитэ тылларыгар монголлартан киирии тыллар бэрт элбэхтэр шор тылын култууратын үйэтитиигэ биллиилээх миссионер этнограф суруйааччы и м штыгашев үлэлээбитэ ф с чиспиянов с с торбоков уо д а суруйааччылар бил лэллэр с торбоков с шордар эпостарын хомуйан ки нигэ оҥорон таһаарбыта шордар фольклордара баай остуоруйалар булчут кэпсээннэрэ үһүйээннэрэ пурунчу чоок ербек ырыа лар өс хоһоонноро улгер сос кеп сос таабырыннар тап как телеуттартан геройдуу поэмалары ылбыттара кай ныбак ону комыс диэн икки кыллаах музыкальнай ин струмент доҕуһуолунан толороллор былыргыттан ульгень уонна эрлик таҥараларга хайалар өрүстэр иччилэригэр итэҕэйэллэр ойууннааһын элбэх этэ сылтан ольгу дек диэн өбүгэлэрин бырааһынньыга уонна сайыҥҥы пай рам бэлиэтэнэр буолбуттара юсуф баласагун юсуф хасс хаджиб баласагуни түүр улуу бөлүһүөгэ суруйааччыта үйэҕэ караханидтар судаарыстыбаларыгар кашгар уонна баласагун куораттарга олорбута юсуф саастааҕар өлбүт кашгар куоракка синцзян уйгур автономиялаах оройуонугар пайпап диэн сиргэ көмүллэ сытар юсуф баласагун кутадгу билик үтүө билии поэманы с саҕана кашгар куоракка суруйан бүтэрбитэ кини төрөөбүт сирэ баласагун куорат билиҥни кыргызстан токмок куоратын соҕуруу өттө билигин кутадгу билик рукопиһын үс экземпляра баара биллэр бастакы австрияҕа вена куоракка иккис египет каир куоратыгар үһүс саамай толору узбекистаҥҥа наманган куоракка с көстүбүтэ бу айымньыга юсуф баласагун дьон олоҕор саамай сүрүн күүс быһыытынан өй санаа сайдыытын билиини көрүүнү билинэр алаас ирбэт тоҥ ириитин түмүгэр үөскээбит сир ортотугар күөллээх эбэтэр көлүйэлээх ол тула хонуу мэччирэҥ эбэтэр оттонор буоллаҕына ходуһа эргиччи ойуур халдьаайы алаас хоту өттө былыр онно өлбүт дьоннорун көмөллөрө онон билигин да халдьаайыга тахсыбыт диэн өлбүт диэн суолтаҕа туттуллар куула алаас соҕуруу өттө куула тыа диэн ордук үрдүк мастаах сир буолар былыргы сахалар алаастарынан тарҕанан олорбуттар оннук бытанан олоруу туспа култуура үөскүүрүгэр тиэрдибит саха сирин ордук улахан алааа мүрү уус алдан улууугар баар манна улуус киинэ бороҕон баар саха сиригэр барытыгар хас эмэ сүүс миэтэрэ халыҥнаах буор муус ытырыылаах ирбэт тоҥ араҥата улам халыҥаан сорох сирдэринэн биир биэрэстэҕэ тиийэр бу ирбэт тоҥ боруодалар тэн с кэ тиийэ тымныйаллар тоҥ боруода быыһыгар баар сир ааннынааҕы кэлимсэ муус тыһынчанан сыллар усталарыгар барбыт тымныйыы муус үйэлэр кэмнэригэр үөскээбитэ сир күүскэ ирбитин түмүгэр син ньуура оҥкучах курдук дьөлө түһүүтэ наукаҕа термокарст диэн аатынан биллэр термокарст салгыы сайдыыта алаас үөскээһинигэр тиэрдэр сир аннынааҕы муус ууллуута ириитэ климат уларыйыытын ойуур баһаардарын сир ньуурун алдьаныытын уо д а айылҕа эбэтэр киһи дьайыыларын кытта ыкса сибэстээх алаас систиэмэтин үгүс кэмнээх сайдыыта сир аннынааҕы муустан эрэ буолбакка климат уларыйыытыттан эмиэ тутулуктаах гидрологтар уонна ирбэт тоҥу үөрэтээччилэр өр сыллаах кэтээн көрүүлэринэн алаас күөллэрэ сыл буола буола уолаллар онтон эмиэ ууланан бараллар эбит шнитников босиков ирбэт тоҥу үөрэтэр учуонайдар саха сиригэр алаастар сүрүннээн бүлүү өлүөнэ бүлүү өлүөнэ амма тардыытыгар орто үрдүктээх күөрдэм бэстээх төҥүлү абалаах уонна маҕан террасаларын ойуччу тутан арааран бэлиэтиир саамай дириҥ алаастар абалаах уонна төҥүлү террасаларыгар сыталлар бу алаастар туруору сыырдаахтар халдьаайыылара былларыттаҕас ньуурдаахтар куула өттүлэрэ ойуурдаахтар оттон бэстээх террасатын алаастыра ити этиллибит классическай алаастардааҕар чычаастар уонна налыылар манна сир аннынааҕы муус ууллуутун дьайыыта абалаах уонна төҥүлү алаастарыгар курдук чуолкайдык көстүбэт билигин алаас ньуурун араас көрүҥнэринэн араарарга биллилээх ирбэт тоҥу үөрэтээччилэр н а граве оҥрбут уонна п а соловьев эбии сайыннарбыт схемаларын киэҥник туаналлар бу схемаҕа алаас үөскээинин бары кэрдиистэрин биир кэлимник хабан көрдөрөр формалар наардаан киллэриллибиттэр манна туттуллар сахалыы ааттар билигин географическай тиэрмин быыытынан наукаҕа киэҥник туаныллар ыҥыыр аты мииннэн олорорго аналлаах тэрил бу тэрил уонна иҥэһэ үөскээһиннэрэ киһи аймах устуоруйатыгар улахан хамсааһыны оҥорбуттара аттаах ыҥыырдаах иҥэһэлээх омуктар атын омуктары баһыйар кыахтаммыттара кычым аты харыстаан бэрэмэдэйи уурарга анаан ууруллар халыҥ имитиллибит тирии сукунаннан оҕуруонан уонна тимиринэн көмүһүнэн алтанынан киэргэтиллиэн сөп иҥэһэ киһи атаҕынан үктэнэр тимирэ акка ыттарга айан кэмигэр атах сылайбатыгар уонна түргэнник айаннаатахха эбэтэр айаннан иһин тугу эрэ гынарга холобур саанан ытарга батаһынан туттарга тирэнэргэ аналлаах бото ыҥыыр анныгар угуллар халыҥ таҥас мөһөөччүк курдук тигэн баран иһигэр сиэл билигин сороҕор баата уган биэрэллэр саха ыҥыыра кылгас онон аты бааһырдыбатын диэн ботото халыҥ буолуон наада хоҥсуоччу ыҥыыр сирэйигэр олорор тордуок ат көнтөһүн тэһиинин баайар алтан тимир ат төбөтүн майгыннатан оҥороллор сирэй ыҥыыр иннэ хатыҥ мастан эбэтэр удьурҕайтан оҥороллор алтан тимир көмүс ылтаһынынан бөҕөргөтүллэр киэргэтиллэр ыҥыыр бэйэтэ лэпсэ ыҥыырга ууруллар сыттык таҥас эбэтэр тирии төргүү ыҥыыр кэннигэр ону маны булду утуйар таҥаһы иҥин баайар быалар ыҥыыр икки өттүгэр иккилии буолаллар чаппараах ат самыытыгар ууруллар аты кумаартан көмүскүүр таҥас киэргэл холун ыҥыыры туттарар кур холун тыла кур тыла ыҥыыр үс сиринэн курданар дьирим ыҥыырга холуну ыга тардар хаптаҕай кур курдук оҥоһуулаах тирии быа саха сиригэр бастакы революционнай куруһуок сыллаахха балаҕан ыйыгар тэриллибит куруһуогу н родионов диэн өлүөхүмэттэн сылдьар дьокуускайга реальнай училище с кылааһын үөрэнээччитэ тэрийбит кини сайын өлүөхүмэҕэ дьонугар сылдьан в бибергал уонна е первухин диэн социал демокрааттары кытта билсибит эбит куруһуок салайааччытынан и будилович диэн дьокуускайга көскө кэлбит устудьуон буолбут бу киһи сыл олунньутааҕы устудьуоннар хамсааһыннарыгар кыттан көскө ыытыллыбыт эбит и будилович ханнык паартияҕа чугаһын туһунан араас санаалар этиллэллэр ол иһин куруһуок хайысхата эмиэ хайдаҕа чуолкай биллибэт в е охлопков п у петровка сигэнэн кэпсииринэн и будилович бу кэмҥэ социал демократом этэ онтон олоҕун бүутүүтүгэр с өлбүт эсер буолбут диир маны утаран г н макаров этэринэн куруһуок салайааччыта эсер этэ ол гынан баран куруһуок бэйэтэ туспа хайысхата суох этэ диир куруһуок кыттыылаахтара сурунаал таһаараллар эбит онно социал демократическэй искра уонна южно русский рабочий хаһыаттартан бунд изданияларыттан уонна эсердар революционнай россияларыттан матырыйааллар туһуныллаллар эбит бу куруһуок кыттыылаахтара бастакы политика дьыалатыгар эмсэҕэлээбит олохтоох дьонунан буолбуттара суут быһаарыыны ылына да илигинэ н родионову реальнай училищаттан үүрбүттэр без права поступления в другое учебное заведение п чагин с правом поступления в учебные заведения других городов с бушуев кокнарский уонна а назаров наумов училищеҕа хаалларыллыбыттар с большим предупреждением суут буоллаҕына н родионову уонна п чагины полиция гласнай кэтэбилигэр уурбут онон родионов төрөппүттэрэ олорор сиригэр солянкаҕа ыытыллыбыт иккис уол дьоно дьокуускайга олорор буолан хаалларыллыбыт с бушуев суут уурааҕынан үөрэх салататыгар кэтэбилгэ бэриллибит онтон бүтэрбитин кэннэ төрөппүттэрэ олорор сирдэригэр икки сыл полиция кэтэбилигэр ууруллубут саха сирин епархиятын дьахталларга аналлаах училищета үйэ бүтүүтүгэр үйэ саҕаланыытыгар кэлин өрөспүүбүлүкэҕэ уонна арассыыйаҕа да биллибит элбэх дьахтар үөрэммит сирдэрэ епархия училищалара дьахтар гимназиятыгар тэҥнээтэххэ консервативнайдар эбит таҥараҕа сыһыаҥҥа сиэрдээх буолууга ордук болҕомтолорун уураллар эбит иитиллээччи кыргыттарга кытаанах эрэсиимнээхтэр эбит саха сирин епархиятын училищетыгар маннык бирэдимиэттэр булгуччулаахтар эбит закон божий нуучча тыла уонна словесноһа математика география история физика чистописание сыаркап ырыата уонна педагогика эбии омук тыла музыка уруһуй уонна рукоделие биэриллэллэр эбит үөрэтии уонна кэпсэтии нуучча эрэ тылынан барар эбит салалта иитиллээччилэр сахалыы кэпсэтэллэрин кытаанахтык бобор эбит буруйдаахтар сэмэҕэ тардыллаллар эбит аграфена макарова илин сурунаал кытай тыла эбэтэр сурук туһунан этиллэр буоллаҕына кытайдар саҥарар тыллара билиҥҥи саамай тарҕаммыт тыллартан биирдэстэрэ тыл кэргэнин курдук эмиэ көрүллэр кытай тибиэт син тибиэт кэргэнигэр киирэр бастаан кытай сүрүн этноһын хань тыла эбит кытай тыла хас да араас диалектардаах бу диалектар бэйэ бэйэлэриттэн туспа араас түрк эбэтэр славян тылларын курдук уратылаахтаар ол иһин араас кытай диалектарынан саҥарар дьон бэйэ бэйэлэрин өйдөһөллөрө уустук буолааччы кытай диалектарыттан саамай киэҥник тарҕаммыт кэлин хал буолбут диалект путуҥхуа кытайга олорор үгүс дьон бары бу тылы билэллэр путуҥхуа кытайга тайбааҥҥа гонкоҥҥа макаога уонна сингапурга официал тыл буолар кантон гуаҥдуҥ тыла өссө биир киэҥник тарҕаммыт кытай диалега буолар кытай диалектара төһө да дорҕооннорунан араас буоллаллар холобур путуҥхуа фонетическай тоннардаах кантон тыла суруктара биир кытай суругар былыргыттан ыла кытай иероглифтара туттуллаллар онон кытай иероглифтара араас диалектарынан саҥарар дьоҥҥо өйдөнүөн сөп холобур путуҥхуалыы дорообо диэн ни хао кантоннуу нэй хоу путуҥхуа кытайдыы уопсай тыл пиньинь диэн хал буолбут кытай тылын формата официальнай статуһа кытайга кытай дьон республиката хоҥ коҥ аомэн тайбааҥҥа уонна сингапурга официал статустаах ону тэҥэ путуҥхуа хнт алта официал тылларыттан биирдэстэрэ путуҥхуанан кэпсэтэр дьон ахсаана мөл аан дойдуга кытай тылынан бары диалектары холбоон млрд киһи саҥарар кытай тылын атын улахан диалектара путуҥхуа тоновай тыл ол эбэтэр хас биирдии тон араас суолталаах кытай тылыгар путуҥхуа толору уонна нейтральнай тон баар тон уларыйыытын кытта сүһүөх ол эбэтэр биир иероглиф суолтата эмиэ уларыйлар холобур бастакы тонунан ааҕыллыбыт ийэ диэн суолталаах иккис тонунан суолтата кунжут диэн үһүс тонунан ааҕыллыбыт ат диэн суолталаах төрдүс тонунан ааҕыллыбыт этиһии диэн суолталаах нейтральнай тон тыл бүтэһигэр эрэ турар грамматическай эрэ функциялаах тылларга частицалар баар буолааччы пиньиньҥа кытай тылын фонетикатын алпабыыта тон аһаҕас дорҕоон үрдүгэр анал бэлиэлэринэн бэриллэллэр сороҕор сыыпыраннан суруллааччы холобур дорообо эбэтэр диэн суруллуон сөп кытай тыла аан дойдуга баар саамай былыргы тыллартан биирдэстэрэ ону таһынан кытай тыла билиҥээҥҥэ дылы туһаныллар саамай былыргы суруктаах кытай суруга иероглифтар дьоппуон тылыгар туттуллар онно кандзи диэн ааттанар өтөрдөөҕүтэ кэриэй уонна вьетнам тылыгар эмиэ туттулла сылдьыбыта кытай суруга билиҥҥи кэмҥэ икки көрүҥнээх судургутуллубут эбэтэр чэпчэтиллибит упрощенные иероглифы уонна төрүкүлүү традиционные иероглифы с дылы төрүкүлүү иероглифтар туһаныллар этилэр ол кэннэ кытай олохтоохторун үөрэҕириилэрэ намыһах буолан сотору кэминэн улам улам кытай суруга чэпчэтиллэн барбыта билигин бүтүн кытайга уонна сингапурга чэпчэтиллибит сурук туһаныллар тайбааҥҥа уонна гонкоҥҥа билигин даҕаны төрүкүлүү сурук туттуллар төрүкүлүү уонна чэпчэтиллибит сурук арааһа иероглифтар сурааһыннарын ахсааннарынан араас буолар ол курдук төрүкүлүү иероглифтар сурааһыннарын ахсаана чэпчэтиллибит иероглифтааҕар элбэх буолар холобур дойду диэн иероглиф төрүкүлүү көрүҥэ сурааһыннаах оттон чэпчэтиллибитэ сурааһыннаах кытай иероглифтарын ахсаана чуолкайдык биллибэт тыһ саҕа үөрэхтээх киһи саҕа иероглифтары билиэхтээх хас биирдии иероглиф биир эрэ сүһүөҕүнэн ааҕыллар пиньинь өссө официальнайдык ханьюй пиньинь ол аата кытай суругун дорҕооннорун суруйуу латыын алпабыытын көмөтүнэн кытай тылын романизациялыыр ньыма кытайга кнр пиньинь официальнай стаатустаах пиньинь с ылынныллыбыт сылтан аан дойдуга кытай ааттарын транскрипциялыырга туттуллар кини ол иннинэ баар буола сылдьыбыт транскрипциялары солбуйбут уэйд джайлз уонна джуин буукубахайдах саҥарылларатыл тылбааһа баҕа псүүрэр мкуоска фсамолет дкарта геогр тбаттах нүүт лучуутал г автобус кыалдьыт дз канада скүүлэйдээ англ курдукхос ч тыл оройо үөһээҥҥи альвеолга аһыыр шкинигэ цовошь ас хуот сымнаҕас чхарчы англ нууч жкиһи дьон сымнаҕас щ эбэтэр сымнаҕас скыра цзвелосипед чж ч га майгынныыр кытай орто дойду асуолталаах уэппиэттиир онэһилиэстибэ айморе эйхоту аотүү оуджоу араспаанньа ануларыт эныйытыы аҥуһун эҥсатыыр оҥтыал инубай уатыл уохаҥас эбаҕа санаа англ курдукуол оҕо үкыратык иаан дойду ядьиэ дьиэ кэргэн яоүөрэт йиээдьиий йаҥорон йоҥтуһалаах наадалаах уайкуһаҕан уэй уу уаныҥырар унакаары уаҥайар уанлодка уэмузыка макаров степан кузьмич аатынан чурапчы гимназията чурапчыга баар улуус бүттүүнүттэн дьоҕурдаах оҕону сүүмэрдээн үэрэтэр оскуола гимназия директора посельскай юрий павлович арыллыан иннинэ чурапчы орто оскуолатыгар гимназическай кылаас быһыытынан олохтоммута сыллаахха дьоҕурдаах оҕолору биир сиргэ мунньан дириҥэтэн үөрэтэр табыгастаах диэн санаатын туруорсан гимназия бастакы директора иустинова альбина степановна математическай уонна гуманитарнай кылаастарын арыйбыта саха сирин президенын оскуолаларын ситимигэр киирэр гимназия директордарынан үлэлээбиттэрэ билигин гимназия математическай гуманитарнай уонна техническай направлениялардаах күн бүгүн гимназияҕа дойду биир бастыҥ учууталлара үлэлииллэр ол курдук оскуолаҕа хас сыл аайы бары билии күүс диэн үөрэнэччилэр конференциялара тэриллэр гимназия үөрэнэччилэрэ араас научно практическай конференцияларга ситиһиилээхтик кытталлар оскуола баазатыгар дьоҕур республиканскай обществотын филиала үлэлиир ону тэҥэ гимназияҕа олоҕуран чурапчы эдэр учууталларын бөлөҕө тэриллибитэ паллаадий транскрипцията кытай тылын нуучча тылыгар транскрипциялааһын ньымата биллиилээх кытайы үөрэтээччи н я бичурин сыллаахха айбыт палладий п и кафаров уонна п с попов таһааттарбыт толору кытай нуучча тылдьытттарыгар пекин туһаныллан олоххо киирбитэ онон билигин биллэр аатын ылбыта бу транскрипция сохранила свои позиции и с незначительными изменениями используется и поныне если при транскрипции двух соседних слогов одного слова последний заканчивается на н а следующий начинается на гласную то на стыке ставится разделительный например чанань пэню слоги заканчивающиеся в пиньине на в транскрипции палладия заканчиваются на н шанхай слоги заканчивающиеся в пиньине на в транскрипции палладия заканчиваются на нь шаолинь слог произносится как что отражено в написании кириллицей как хуэй напр хуэйцзу и заодно позволяет избежать неблагозвучия в русском языке в некоторых топонимах используется также вариант хой аньхой некоторые авторы ошибочно используют буквальную транслитерацию пиньиня что создает варианты транслитерации аньхой аньхуй хуэйцзу хуйцзу слогом хуэй могут быть записаны китайские фамилии и имена напр или их часть это также название народа тж хуэйцзу см дунгане и одного из китайских языков диалектов хой в научной и художественной литературе изданной на русском языке при транскрипции имен собственных и в терминологии часто встречается двоякое написание слогов мэн мын мэнь мынь фэн фын фэнь фынь пэн пын но начиная с х годов в предпочтение стало отдаваться написаниям с буквой э в целях сохранения преемственности написаний географических названий и из за большого обема накопленных картографических и справочных материалов изданных различными ведомствами или имеющихся в их распоряжении лоции различные карты справочники картотеки и т д в этой области собственных названий предлагается пока оставить традиционное написание четырех слогов через ы мын мынь фын фынь но приводить их в скобках после написаний с э например кайфэн кайфын сяомэнь сяомынь и др устоявшиеся исключения топонимы пекин нанкин харбин уэйд джайлз эбэтэр көннөрү уэйд сороҕор вейд жиль путунхуаны романизациалыырга сороҕор билигин да туттуллар пиньиньтэн кырдьаҕас систиэмэ толору аата арассыыйа уонна саха алмаастарын аыллыбыт аахсыйалардаах холбоуга кылгастык алроса штаб кыбартыыралара москуба куоракка уонна мииринэйгэ саха сирэ бааллар алмаас хостуур сала ссрска сыллаахтан ыла олохтоммута бастакы кимберлит эттиктээх зарница туруупканы аыллыы манна олук буолбута срн сайдыы кимберлиттээх мир туруупка снньнэн уонна бытархай таастаах сирдэр тула ыытыллыбыта бу кэмнэргэ срн рудниктар тэриллибиттэрэ бастакы баабырыкалара тутуллубуттара энэргиэтикэ салаата балысханнык сайдыбыта иккилии бырыыаны уонна инвестициялыыр фондалар ыллылар уопсайа алроса тын тмгэр миллиард солкуобай киирдэ миллиард ахш доллара алтынньы кнн туругунан хампаанньа аахсыйаларын бас билээччилэрэ устааптаах хаппытаал кээмэйэ с миллиард алта сс аыс уон икки млн терт сс аыс уон икки тыыынча аыс сс уон биэс солкуобай устааптаах хаппытаал сэттэ миллиард с сс терт уон алта млн тоус сс алта уон биэс тыыынча алта сс отут солкуобай нуу кэппиэйкэлээх боростуой анал ааттаах аахсыйаларга ллэриллибит хампаанньа бэрэсидьиэнинэн сыл от ыйын кнттэн ыла экэниэмикэ наукаларыгар кандидат федор борисович андреев лэлиир билигин алроса срнннр лэтэ саха сиригэр уонна архангельскай уобаласка тмллэр алроса барыта алмаас баайдаах сиргэ лэлиир производство чэрчитинэн олохтоох кимберлит эттиктээх бытархай алмаастардаах сирдэр киирэллэр олохтоох кимберлит эттиктээх сирдэр карьер уонна шахта ньыматынан хостоноллор саха сиригэр хайаны байытар кэмбинээт мииринэй айхал удачнай ньурба хбклара бааллар мииринэй хбктыгар икки туруупка интер уонна мир с бытархай алмаастаах сир дээх баабырыка уонна самалык тэрилтэлэр киирэллэр билигин алмаас хостооунугар мир уонна интер рудниктар лэлииллэр мир бырайыактаах кэ быа холуйан млн туонна урууда интер тыыынча туонна урууданы сир рдгэр тааарар кыахтаах ахбк сыллаахха сытыкан карьер уонна дээх баабырыка олуктарыгар сыыйа баайы юбилейнай биир модун кнэн буолуутугар тирэхтэнэн тэриллибитэ билигин ахбк производствотын базатыгар с кимберлит эттиктээх туруупка юбилейнай комсомольскай уонна айхал икки алмааы байытар баабырыка уонна технологическэй тыраанспар автобазата киирэллэр алмаас хостооуна юбилейнай уонна комсомольскай карьердарга ыытыллар бгн ахбк рднэн срн алмаас хостонор сирэ юбилейнай карьер сыл тмгнэн алмаас хостооуна млн карат буолла кэнники сылларга хбк удачнайтан биэрэстэ тэйиччи сытар зарница туруупка карьерыгар ол эбэтэр ссрска бастакынан аыллыбыт алмаастаах сиргэ урууда хостоото саамай срн карьер удачнай туруупката бу алмаастаах сир карьер ньыматынан хостонор алмааы байытар баабырыка ньурба сиригэр накыын уруудалаах сирэ саха сирэ ньурба хбкта сыл кулун тутар ыйыгар накыын уруудалаах сирин баылыыр аналлаах тэриллибитэ алмаас карьер уонна бытархай таастары хостооун ньыматынан тааарыллар ньурба хбктын сэргэ накыын уруудалаах сирин баылааынынан алроса ньурба тэрилтэ дьарыктанар самалык тэрилтэ анаабыр алмаастара сыллаахха тэриллибитэ бу холбоук саха сирин алта улууун сиригэр бытархай кнд таастаах сирдэргэ лэлиир уонна чинчийэр онно киирэллэр анаабыр мииринэй өлөөн өлүөхүмэ ленскэй соуруу саха сирэ дьокуускай сырье саппааа сыл алмаас хостуурга кэскил тосхотор кини м в ломоносов аатынан кнд таастаах сиргэ лэлиир бу сир саппааа аан дойдуга биир улаханынан биллэр манна кимберлиттээх туруупка ол эбэтэр млн караты гкз судаарыстыба кнд таастарга хамыыыйата бигэргэппитэ москуба куоракка бриллианты алроса диэн ааттаах срн производство самалык тэрилтэтэ лэлиир кини хампаанньа тус бэйэтин алмааы кырыылыыр тэрилтэтинэн буолар ырыынак уонна маркетинг салааларыгар утумнаахтык дьарыктанар маны сэргэ алроса ангола сиригэр киин африка устун саамай элбэх алмааын хостуур катока урууданы хостуур холбоук бырыыаннаах аахсыйатын бас билэр алмааы батарыы ньымата бриллианынан уонна кнд таастаах киэргэллэринэн эргинэр хампаанньалары кытары уун болдьохтоох атыыга тирэнэн ыытыллар маннык атыы тутуу алроса эргиэнин бырыыанын ылар маны таынан алроса алмаастаах сырьену конкурс ньыматынан аукционнар уонна тендердар ыытар маны сэргэ биир тмэх конкурса суох атыы тутуу ыытыллар алроса батарыынан дьарыктанар тэрилтэлэрэ аан дойду алмааын кииннэригэр ахшка бельгия хаэ кытай великобритания израиль судаарыстыбаларыгар бааллар манна лэ тустаах балаыанньа чэрчитинэн ыытыллар срн ирдэбил алмаастаах сырьены ылар сиэрдээх усулуобуйа бары атыылаааччыларга тиксиэхтээх атыыга тутууга биир ирдэбил ньыма бэрээдэк туттуллуохтаахтар бу усулуобуйатынан алроса аукционнарыгар бриллианты алроса преимиум кылаастаах улахан кээмэйдээх бирилийээннэрин уонна ювелирнай киэргэллэри атыылыыр кыахтанна атыыга туруоруллар кнд таастар америка геммологическай институтун сэртипикээтинэн бигэргэтиини барыахтара алроса кимберлийскэй хамсааын соруктарын уонна ирдэбиллэрин толорорго арассыыйа судаарыстыбаннай органнарын кытта тиигин быспакка лэлээр алмаас атыыта млн каратка тиийдэ сыл тмгнэн алмаас хостооуна млн карат атыыта млн карат млн карат саппаастарын батарыыны киллэрэн туран буолла мсфо чааынан барыыс сылга млрд солк буолара ктллэр мсфо нан сыл устата хампаанньа ыраас барыыа млрд солкуобайга тиийдэ ол эбэтэр инники сыл барыын чиэппэр курдугунан куоарда п киириитэ млрд солк буолла ол эбэтэр сылы кытары холоотоххо бырыыанынан рдк рбсунан хампаанньа дохуота сыл тмгнэн млрд солк буолла уонна инники сылтан улаатта онон барыыс бырыыан улаатан млрд солк буолла дивиденнэргэ анаан миллиард солкуобай туаайылынна кока кола арыгыта суох гаастаах утах компаниянан оҥоһуллар сыллаахха саамай сыаналаах брэнд кока кола сүрүн ингрединена маннык эбитэ үһү кока сэбирдэхтэрин үс чааһа кола диэн тропическай эриэхэ биир чааһа онтон ылыллыбыт утах араас ниэрбэ ыарыытыттан ыраастыыр диэн патеннанан атланта улахан аптекатыгар торговай автоматка атыыланарын саҕалаабыт ол бириэмэҕэ кокаин көҥүллэнэр вещество эбит куһаҕан дьайыытын билбэт эбиттэр ол иһин кокаин атыыланар эбит арыгы оннутугар туттуллар эбит бастакы сыл атыытын оборота доллар эрэ буолбут кока коланы оҥорууга доллар бараабыттар ол иһин бастакы сыл барыһа суох буолан тахсыбыт кыра кыралаан кока кола атыыта улааппыт барыһа эмиэ улааппыт эбит сыллаахха утах бастакы рекламата хаһыакка тахсыбыт сыллахха пембертон утах таһаарар прваны атыылаабыт онтон сыллаахха праваны атыыласпыт аса григгс кэндлер диэн хампааннньаны төрүттээбит ол компания билигин даҕаны кока коланы оҥоруутунан дьарыктанар ол кэнниттэн утах популярнай буолбут биэс уон сылынан кока кола ахш дьонноругар национальнай символ курдук буолбут кока кола таһынан компания атын да утахтары батарар фруктайм кружка и бочка квас добрый ясли сад уонна соктары таһаарар корея республикатын пусан куората координаталара с ш в д пусан диэн соҕуруу корея дойдутугар баар аныгы куорат биир ордук улахан буолар сеул кэнниттэн аан дойдуга улахан судно тохтуур сиригэр киирсэр корея республикатын муора аттынааҕы киин куората диэн ааттыыллар официальнай аата метрополия куората кор пусан кванёкси пусан соҕуруу илиҥ уьукка корейскай силбэһии кытылын мул арыытыгар сытар сыллаахха азия оонньуулара футбол оонньуу аан дойду чемпионата ыытыллыбыттара сылга атэс форумун столицата буолбута пусан азия аныгы куораттарыттан биирдэстэрэ буолар элбэх ахсааннаах урдук дьиэлэринэн араас архитектурнай кэрэхсэбиллээх сирдэринэн биллэр манна аан дойдуга саамай улахан синсеге сентум сити диэн ааттаах универсальнай маҕаһыын уонна корея республикатын улахан этээстээх диэн дьиэ бааллар климат пусан сииктээх салгыннаах субтропическай климтаттаах үрдүк эбэтэр намыьах температура биирдэ эмит буолар ыам ыйыттан от ыйыгар диэри саас хойутуу эбэтэр сайын эрдэ акыйаантан сылтаан ис өттүнээҕи тумул арыытынааҕар тымныы буолар атырдьах ыйыттан балаҕан ыйыгар диэри итии куйаас күн дьыл турар бу кэмҥэ элбэх алдьатыыны кээһэниини аҕалар холорук буурҕа туһэр алтынньы сэтинньи ыйдарга сөҥүүтэ суох сылаас саамай табыгастаах кэмнэр буолаллар кыһына тымныы күүстээх тыаллаах ортотунан ыллахха сыл иһигэр хаар алтата эрэ түһэр хайаҕа турар буолан бэл кыра хаар куораты сабыан сөп пусан административнай кыраныыссатыгар кварталлаах муниципальнай оройуоннаах уезтаах историяттан самгук саги историческай суруйуутунан куорат биьиги эрабыт саҕаланыытыгар кочхильсангук кочхильсангун тонногук чансангук эбэтэр нэсангук аатынан ааттаммыт онтон сылга кончхильсангун тоннэ диэн сана ааты ылбыт пусан диэн тоннэ соҕуруу турар куорат уокуругун пуортун уонна балыксыт дэриэбинэтин ааттарыттан тахсыбыт тыл үйэ саҕаланыытыттан сылга диэри пусанпхо пуорт дойду сүрүн эргиэн киинэ этэ бастатан туран дьоппуонньуйаны кытары эргинэрэ дьоппуон сэриитэ хам тоётоми хидэёси сыл былдьааһын кэннэ имдинскэй сэрии саҕаламмыта сылларга тас эргиэн сабыылаах этэ ол эрээри сылга диэри дьоппуон эрэ дойдутун кытары эргинэр этэ порт арыллыытын кэннэ дьоппуоннар бэйэлэрин кварталларын уонна уулуссаларын тутан таьаарбыттар сыл кэннэ дьоппуон протекторатын аннынан ааспыт ол кэннэ кварталлара тоннэ диэкиттэн туора баран биэрбит мантан ыла тутулуга суох көҥүл куорат буолбут тоннэ алыҥ статуһунан уезд буолар пусан улахан эргиэн промышленнай кииҥҥэ кубулуйар транспорт пусан пуорта корея иһигэр саамай улахан тыһ тонна уйуктаах м уһуннаах м дириҥнээх култуура тыйаатырдар филармония уонна д а фестиваль арааһа музей дьиэлэрэ библиотекалар буддийскай храмнар сиэркэптэр туризм куоракка сайдыылаах туристическай инфраструктура көрүллэр муора кытыытынааҕы сөтүөлүүр сир араас омугу уонна кэриэй омуктары тардар араас историческай миэстэ биллиилээх уулуссалар сөтүөлүүр сирдэр курортар паркалар муоста болуоссаттар хайалар бааллар шапошникова аита ефимовна суруналыыс тылбаасчыт литератураны ырытааччы балаҕан ыйын күнүгэр сыллаахха нам сэлиэнньэтигэр күн сирин көрбүтэ сыллаахха саха сирин биллиилээх суруйааччытын семен данилов модьуйуутунан а м горький аатынан литературнай үнүстүүккэ үөрэнэ киирбитэ үнүстүүккэ саха сириттэн үөрэххэ талыллыбыт оҕолору кытта бөлөҕүнэнсахалыыттан нууччалыыга тылбаастыырга үөрэммиттэрэ ол кэмҥэ тылтан тылга тылбаас уһулуччу суолталааҕа дьоҥҥо сэргэҕэ наадалааҕа хомойуох иһин аита шапошникова үөрэҕин бүтэрэригэр суруйааччылар союзтарын иһинэн тылбаасчыттар бөлөхтөрүн тэрийиэхтээх үлэлээһинин былааннаабыт семен данилов олохтон туораабыта ол иһин үлэ буларыгар ыарахаттары көрсүбүтэ бииргэ үөрэммит тылбаасчыттартан үлэ булуутугар аита ордук табыллыбыта хотугу сулус эрэдээксийэтигэр үлэлии киирбитэ сыл тухары эрэдээксийэҕэ үлэлээн далан николай габышев софрон данилов николай заболоцкай чысхаан иван федосеев уо д а айымньыларын тылбаастаабыта барыларыттан ордук бөдөҥ үлэтэ далан тыгын дархан айымньыта буолбута бу айымньыыны тылбаастырга аита элбэх ыарахаттары көрсүбүт эбит саха дьоно ис иһиттэн эрэ өйдүүр сомоҕо домохтору уонна да атын таба этиилэри сахалыыттан нууччалыыга тылбаастыырыгар өйдөбүлүн быһааран уонна далан уус уран истиилин тылын өһүн баайын сүтэрбэккэ тылбаастыахтаах этэ тыгын дархан историческай арамааныттан ураты хайысхалаах библияны саха тылыгар тылбастааһына буолар бастакы саха тылыттан тылбаастара полярная звезда сурунаалга бэчээттэммитэр бастакы тылбааһын кинигэтэ спасение лебедя и егоров сыллаахха күн сирин көрбүт а шапошникова хомоҕой тыллаах тылбаасчытынан биллэр тылбаастара республика араас хаһыаттарыгар уонна сурунаалларыгар холбоһук хомуурунньуктара литературная россия нэдиэлэ аайы тахсар хаһыакка о д а киин таһаарыыларга бэчээттэммиттэрэ саха билиҥҥи прозатын уонна поэзиятын ырытааччы саха суруйааччыларын литературнай мжтириэттэрин суруйбута моисей израилевич кершенгольц рсфср уонна саха асср оскуолаларын үтүөлээх учуутала дьокуускайга с ахсынньытыгар төннөн кэлэн баран нүөмэрдээх эр дьон орто оскуолаларын саабыһынан анаммыт сс онно дириэктэрдээбит онтон сс вшрм дириэктэрэ буола сылдьыбыт сс эмиэ оскуола дириэктэринэн үлэлээбит сс саабыс сс математика учуутала уопсайа м и кершенгольц педагогикаҕа стааһа сыл араас сылларга дьокуускайдааҕы гороно сүбэтин чилиэнэ этэ саха асср үөрэҕириитин министиэристибэтин коллегиятын чилиэнэ дьокуускайдааҕы сскп горкомугар талыллан үлэлии сылдьыбыта дьокуускайдааҕы горсовекка үсьтэ тваллылла сылдьыбыта рсфср педогогикаҕа уопсастыбатын саха сиринээҕи филиалын бэрэстээтэли солбуйааччыта куорат уонна саха асср үрдүкү сууттарын норуодунай сэтээтэлэ буола сылдьыбыта хаста да сасср үрдүкү сэбиэтин президиумун сасср уонна рсфср үөрэҕириигэ министиэристибэлэрин бочуоттаах грамоталарынан наҕараадаламмыта почетные звания сасср оскуолаларын үтүөлээх учуутала бочуоттаах сыбаанньа с иҥэриллибитэ рсфср оскуолаларын үтүөлээх учуутала с үлэ кыһыл знамята уордьаннаах үлэҕэ килбиэнин иһин трудовое отличие мэтээлэрдээх симо хэүхэ финныы ахсынньы муус устар диэн финн саллаата хос аата үрүҥ өлүү нууччалыы белая смерть финныы кыыҥҥы сэрии кэмигэр сэриилэспит аан дойду историятын бастыҥ бэргэн ытааччыта буолар хэүхэ раутйэрви муниципалитетыгар билиҥҥи финляндия уонна арассыыйа кыраньыыссатын чугаыгар төрөөбүт сэрииит сулууспатын саҕалаабыт армияҕа барыан иннинэ хэүхэ фермер уонна булчут эбит финляндия уонна ссрс икки ардыларынааҕы кыыҥҥы сэрии кэмигэр кини бэргэн ытааччы солото уонна кыыл армиялыын охсууута саҕаламмыт хэүхэ туттар чуор саата сэбиэскэй мосин наган диэн финныы вариана сэбиэскэйдэр кинини хаста да өлөрө сатаабыттар кини утары атын бэргэн ытааччылары уонна артиллерия саба охсууларын туттубуттар кулун тутар хэүхэ кыргыыы кэмигэр сыҥаахха буулдьанан таптаран улаханнык эчэйбит уонна сэрииттэн туораабыт сэрии бүппүтүн кэнниттэн сотору кэминэн маршал карл густаф эмил маннерхейм уурааҕынан хэүхэ капралтан иккис лейтенант буолбут хас да сыл устата хэүхэ эмтэммит буулдьа сыҥааҕын уҥуоҕун алдьаппыт уонна иэдэин эчэппит ол да буоллар кини букатынныы үтүөрбүт уонна иккис аан дойду сэриитин кэнниттэн тайах бултааччыта уонна ыт иитээччитэ буолбут симо хэүхэ олоҕун тиэх сылларыгар финляндия соҕуруулуу илинигэр баар руоколахти диэн ааттаах кыра дэриэбинэҕэ олорбут лев давидович троцкай идиш тылынан дьиҥнээх араспаанньата бронштейн аан дойду коммунистическай революционнай хамсааһынан диэйэтэлэ марксист марксизм биир салаатын саҕалааччыта троцкизм өктөөп өрөболүүссүйэтин тэрийээччилэртэн биирдэстэрэ кыһыл аармыйаны тэрийээччилэртэн биирдэстэрэ коминтерн олохтооччулартан уонна кини идеологтарыттан биирдэстэрэ бастакы сэбиэскэй бырабыыталыстыба тас дьыалаҕа наркома байыннай уонна муора дьыалаларын наркома рсфср онтон ссрс реввоенсоветын бэрэстээтэлэ сг партия иһинээҕи хаҥас оппозиция салайааччыта сс вкп б политбюротун чилиэнэ с туох баар постарыттан уһуллан көскө ыытыллыбыт с ссрс таһыгар таһаарыллыбыт с төрдүс интернационалы тэрийбит арассыыйаҕа өрөбөлүүссүйэ буолбутун туһунан үлэлэр ааптардара моя жизнь диэн кинигэ ааптара берлин мексикаҕа олордоҕуна нквд агена рамон меркадер сыл атырдьах ыйын күнүгэр өлөрбүт стафилококктар латыынныы бактериялар биистэрин ууһа бу биис ууһугар билигин көрүҥ баара биллэр онтон көрүҥэ эрэ киһиэхэ булуллубут ол көрүҥтэн үһэ киһини ыарытыннарар кыахтаах аата ол аата туораах уонна ол аата гроздь диэн гириэк тылларыттан тахсар микробиологияҕа диэн тиэрмин сыллаахха киллэриллибит микроскобунан көрдөххө стрептококтар кырдьык үүнэн турар виноград курдук мустубут буолаллар стафилококктар ыарыыны көбүтэр кыаҕа ханнык баҕарар бактерия гиэнин курдук патоген фактордартан тутулуктаах ол аата микроб бэйэтэ буолбакка кини иһигэр киирэр эбэтэр кини оҥорон таһаарар веществолара куһаҕаны онороллор стафилокок микрокапсулата тас бүрүөтэ фагоцииттар атаакаларыттан көмүскүүр уонна бактерия организм иһигэр киирэрин хааччыйар саанык истиэнкэтэ воспаление уонна аллергия реакцияларын үөскэтэр иммуноглобулиннар дьайыыларын тохтотор фагоциттары хамсаабат оҥорор элбэх ферменнара саанык структуураларын алдьаталлар антибиотиктары үлэлээбэт оҥороллор гемолизин диэн эттик хаан сааныктарын эритроцииттары лейкоцииттары уонна да атын сааныктары алдьатар гемолизин көрүҥнээх эбии стаафилокок иһигэр токсииннар дьааттар баар буолаллар балар уонтан тахса көрүҥнээхтэр бу араас патоген фактордардаах буолан стафилококктар хас да көрүҥнээх ыарыылары дьоҥҥо уонна кыылларга аҕалаыахтарын сөп холобур тирии ириҥэрэн бааһырыыта менингит тыҥа ыарыыта сиэпсис ис ыарыыта үс патогеннай стафилококк көрүҥнэрэ көмүстүҥү стафилококк латыын тылынан эбэтэр кылгатан эпидермис стафилокуога уонна сапрофит стафилококк сапрофит стафилококк саамай мөлтөхтөрө биирдэ эмэ оҕолору ыарытыннарар уонна дьахталлар хабахтарын арыт бүөрдэрин воспалениетын төрүөтэ буолар олохсуйар сирэ ахта тириитэ уонна иик тахсар ханаалын слизистайа эпидермис стафилокуага ханна баҕарар олохсуйуон сөп ханнык баҕарар слизистай бүрүөлэргэ тирии хайа баҕарар учаастагар ыарыыны саҕар кыаҕа кыра ханнык баҕарар чэгиэн киһи оннооҕор саҥа төрөөбүт оҕо организма кинини чэпчикитик уодьуганныыр тириигэ олорор эрээри хаһан да тирии бааһын төрүөтэ буолбат мөлтөөбүт эрэ дьону буулуур эпэрээсийэ кэнниттэн реанимацияҕа сытар дьону иҥин иһирдьэ киирдэҕинэ катетер баас нөҥүө сиэпсис эбэтэр эндокардит буолуон сөп оҥоһуу протезтарга сүрэх клаапаннарыгар тымырдарга сүһүөхтэргэ бу стафилокок үксүн көстөр саамай биллэр уонна күүстээх стафилококк көмүстүҥү бу эрэ стафилококк толору патоген фактордардаах сүүсчэкэ киһи ыарыытын төрүөтэ буолар натрий хлоридын суурадаһыныгар өлбөт ол аата киһи көлөһүннүттэн куттаммат липааза диэн фермена сыаны алдьатар онон баттах мөһөөччүгүн сыа бүрүөтүн нөҥүө ккирэн кэлтэһэ кутургуйа төрүөттэрэ буолар ол гынан баран сорох красителлэргэ хамаҕатык бэринэр холобур зеленкаҕа тэрийэр мунньах сыллаахха сэтинньи күнүгэр буолбут тэрийээччилэр ааттарыттан алампа тыл эппит ол кэнниттэн а в скрябин тэрийбит хуора ыллаабыт онтон саха сирин ревкомун аатыттан бэрэстээтэо былатыан ойуунускай эҕэрдэлээбит мунньахха чилиэҥҥэ суруттарыыны саҕалаабыттар киһи суруттарбыт салайааччылары талбыттар бырабылыанньаҕа в н леонтьев п а слепцов г ф корнилов п санников п г габышев уонна хандьыдааттарынан а и софронов н и гермогенов в д борисов киирбиттэр эрэбиисийэлиир хамыыһыйаҕа м к аммосов г ф андреев н г миткевич киирбиттэр хандьыдааттарынан м и шадрин уонна н е желобцов талыллыбыттар уопсастыба биэс салааттан турара тыйаатыр тылбаас лиэксийэ родиноведение үөрэх ааҕарга үөрэтии бу састаабынан уопсастыба сылы кыайбат үлэлээбитэ сыл олунньутугар уопсастыба сорох чилиэннэрэ норуоту утарбыт олунньутааҕы саагыбарга кытыннылар диэн олоҕо суох буруйданан уопсастыба үлэтэ тохтотулла сылдьыбыта онтон ол сыл ахсынньы күнүгэр ркп б көҕүлээһининэн манчаары култуура сырдатыы уопсастыбата диэн аатынан сөргүтүллүбүтэ бырабылыанньаҕа бэрэстээтэл а ф бояров чилиэннэр а и софронов п а винокуров к а сокольников уонна м а константинов киирбиттэрэ онтон сэбиэттэри утарбыт өрө туруу бүппүтүн кэннэ с балаҕан ыйын күнүгэр манчаары уопсастыба уопсай мунньаҕар саха омук диэн ааты төннөрбүттэрэ ону таһынан устааптан хомуньуус баартыйа үс соругун соппуттара сергей васильевич ястремскай саха сиригэр көскө кэлэ сылдьан саха тылын грамматикатын үөрэппит киһи харьков куоракка баан үлэһитэ дворянин базиль ястремскай дьиэ кэргэнигэр с балаҕан ыйын күнүгэр төрөөбүт харьковтааҕы гимназияны бүтэрэн баран харьков университетын медициан факультетыгар үөрэнэ киирбит манна сылдьан революцтоннай хамсааһыҥҥа кыттыбыт с хаайыллыбыт уонна с сылга хаатыргаҕа бириигэбэрдэммит с кулун тутар күнүгэр хаатыргаттан босхолонон саха сиригэр көскө ыытыллыбыт бу сыл атырдьах ыйыгар боотур уус улууһугар дьохсоҕон нэһилиэгэр олордубуттар манна саха этнографиятын чинчийээччитин в ф трощанскай диэн көскө сылдьар киһини кытта биир дьиэҕэ олорбутттар с кулун тутарыгар чурапчыга көһөрбүттэр с муус устарыгар мэҥэ улууһун тараҕай нэһилиэгэр көһөрүллүбүт онтон с бэс ыйыгар төттөрү чурапчыга ыытыллыбыт онно икки сыл олорбут саха сиринээҕи сс комплекснай экспедицияҕа кыттыбыт сахалар тылларын уонна фольклордарын үөрэппит арассыыйа киинигэр с атырдьах ыйыгар төннүбүт с алтынньытыгар одессаҕа көспүт онно бааннарга кассирынан үлэлээбит чуолкай өлбүт сыла биллибэт быһа барыллаан уонна сыллар ыккардыларыгар өлбүт буолуон сөп сүрүн үлэтэ грамматика якутского языка саха тылын үөрэтээччилэр бу үлэтэ о н бетлингк чинчийиитин салҕааһынынан ааҕыллар о н бетлингк саха тылын грамматикатын маҥнай чинчийбит киһинэн биллэр кини үс олоҥхону хомуйар таабырыны үгэни г у эргис сөпкө тылбаастаммыт диэн этэн турардаах покемон дьоппуон дойдута оҥорон таһаарбыт аан дойдуга биллэр мультига улахан бүджедтаах млрд доллар ахш уонна биир саамай айдааннаах буолар гылаабынай оруолларга пикачу уонна эш буолар ону таһынан брок уонна мисти өссө хас даҕаны элбэх покемоннар бааллар холобура эш киэнэ бульпасавыр уопсай копията мөллүйүөнтэн тахса дьоппуон дойдутугар бэйэтигэр уопсайа ити покемон мультига оҕо өлөрүгэр суудка дьыалалаах тыһ оҕо эпилепсия ыарыытыгар ылларан өйүн сүтэрбит уопсай суумма ыстарааба мөллүйүөн дьоппуон иенатынан ити дойдуларга оҕо олохтон туораабыт аһары мультигынан иирэннэр мөллүйүөн оҕо эпилэпсик буолбуттар саха сиригэр бастаан орт саха народнай канаалыгар маай ыйыгар сыллаахха тахсыбыта ити мультигы саха национальнай нвк саха канаалыгар эмиэ көрдөрбүттэрэ ону таһынан араас улуус региональнай тв эмиэ көрдөрбүттэрэ холобура сунтаар тв уонна ньурба тв оттон сыллаахха мэҥэ канаала боппута улуус тойонун өттүттэн ахш сахаларадиэн америка холбоһуктаах штаттарыгар олорор сахалар тас сахалар сорҕолоро былыр өрөбөлүүссүйэ иннинэ уонна үйэ саҕаланыытыгар көспүт сахалары бу бөлөххө саарбаҕа суох киллэриэххэ сөп буоллаҕына кинилэр сыдьааннарын сахаларынан ааҕар күчүмэҕэй буолуон сөп сэбиэскэй кэмҥэ биирдиилээн эрэ саха барар буоллаҕына ону да чуолкайдыахха наада перестройка кэнниттэн култуура уонна да атын ситимнэр хаҥааннар ахшга быстах кэмҥэ үксүн үөрэнэ эбэтэр үлэнэн баран олорор да букатыннаахтык өр кэмҥэ олохсуйар да дьон элбээтилэр диэххэ сөп чуолкай статистика суох эрээри араас сыананнан кэлин көспүт уонна уһун кэмҥэ онно олорор сахалар ахсааннара тыһ тиийэр буолуон сөп үйэҕэ арассыыйа хоту америкаҕа сирдэри ылбыта билиҥҥи калифорния штатын сиригэр росс диэн ааттаах нуучча форда баар этэ онно с суруллубут ведомость людей находящихся в селении и крепости росс диэн дөкүмүөҥҥэ киһиттэн саха креол уонна кадьяк эскимостара эбит бу с ахсынньытыгар нуучча америка компаниятын салалтата дьону үлэҕэ ылыы бэрээдэгин туһунан уураах ылыммыт бу уураах иһинэн дьону промышленник быһыытынан ол аата булчут мас ууа оҕуруот сэлиэһинэй үүннэриитигэр уонна сирдьит харабыл быһыытынан туһаныллаллара арааһа нуучча америкатыгар кэлбит бастакы саха логин захаров быһыылаах кини сс кэлбит курдук сахалар сүөһү көрүүтүгэр уу кыылын бултааһыҥҥа уонна мас ууһун быһыытынан аал тутуутугар эмиэ сылдьаллар эбит кяхта аал тутуутугар сылдьыбыт дьон тиһигэр ааттара баар кылаастаах мас уууттан иккитэ сахалар герасим попов уонна яков охлопков волга аалы тутууга к т хлебников росс кириэппэс салайааччытыгар суруйбут хамнас төлүүр туһунан тиһигэр бас мас ууа саха герасим попов хамнаһа солк уонна көннөрү мас уустара яков охлопков солк уонна петр попов солк сурулла сылдьаллар барыта сылтан сыллаахха дылы форт росска сахалартан эр киһи уонна дьахтар сылдьыбыттар ивановтар дьиэ кэргэннэрэ форт росска агафья диэн кыыстарын кытта сыл олорбуттар өссө прокофьевтар авив уонна доротея николаевтар логин уонна олимпиада пермяковтар диэн ыаллар бааллара биллэр маны таһынан икки саха индиан ыала бааллар эбит захаров георгий ойоҕо наталья индианка эбит архыыпка кини росска олорбут сыла кини иннокентий аҕабыыт кириэстээбит дьахтара быһыылаах георгий бэйэтэ форка с кэлбит симеон диэн уоллаахтар эбит с георгий захаров арассыыйаҕа төннүбүт арааһа дойдутугар саха сиригэр кэлбитэ буолуо дьиэ кэргэнин туһунан билии архыыпка хаалбатах баҕар дьахтар уолун кытта индианнар дэриэбинэлэригэр төннүбүтэ буолуо попов петр эмиэ калифорния индиан дьахтарын ойох ылбыт кириэстэммит аата катерина степанова с ситкаҕа төннүбүттэр икки кыыстаахтар эбит матрена уонна ирина архыып билиитинэн матрена саастааҕар ирина лет саастааҕар сыллаахха ситкаҕа ыытыллыбыттар бүөтүр оҕотоойоп оготоев петр васильевич саха олоҥхоһута тойуксута поэт прозаик фольклорист саха асср оскуолаларын үтүөлээх учуутала рсфср норуотун үөрэҕириитин туйгуна этнопедагог музеевед оготоев п в элэс боотур эпоһы харыстыыр үөрэтэр тарҕатар олоҥхо фонда дьокуускай с ил оготоев петр васильевич бүөтүр оҕотоойоп элэс боотур олоҥхо автора таатта улууһун төрүт нэһилиэгэр сыллаахха төрөөбүтэ сыллаахха дьокуускайдааҕы педагогическай институт нуучча тылн уонна литературатын факультетын бүтэрбитэ педагогическай үлэтин уус майа улууһугар сыллаахтан саҕалаабыта учууталынан үлэлээбит сылыттан сылын лөгөй оскуолатыгар оҕолору үөрэтэргэ иитэргэ анаабыта нуучча тылын үөрэтиигэ лицейскэй ньыманы туһаммыта аҕа быһыытынан оҕону иитиигэ үтүө холобур буолар кыыһа клавдия петровна үтүөлээх учуутал уолаттара петр петрович виртуоз хомусчут егор петрович үтүөлээх скульптор гранаат тас көрүҥүнэн хараҥа кыһыл кристааллара боруода иһигэр гранаат үүнээйи туораахтарын майгыннаталларын иһин ааттаммыт таас лат кыырпах туораах химия формулата манна плиний улахан гранааты умайа сытар чоххо майгынныырын иһин карбункул диир эбит лат чох с гранаат диэн тиэрмининэн минерааллар бөлөхтөрүн ааттыыллар онно киирэллэр альмандин гроссуляр демантоид пироп спессартин уваровит кыһыллыҥы хоҥор андраит ол гынан баран үксүн кыараҕас өйдөбүлгэ гранаат диэн альмандиины уонна пироптары ааттыыллар моос шкалаатыгар кытаанаҕа плотноһа г см пироп өҥө састаабыгар хром уонна тимир ионнара баалларыттан оттон альмандин өҥө тимир уонна марганец ионнара баалларыттан спессартин өҥө марганец ионнара баалларыттан тутулуктаах гранаат өҥө кыһыл эрэ буолбат лейкогранаат диэн дьэҥкир таастар баар буолаллар хараҥа таастары шорломит эбэтэр меланит дииллэр халлаан күөҕэ эрэ гранааттар суохтар үөскүүр сирдэрэ австралия австрия аргентина бразилия замбия индия мадагаскар мексика норвегия ахш шри ланка юар арассыыйаҕа гранааты саха сиригэр уонна чукоткаҕа булаллар от күөх гранааттары ураалга булаллар гранаат таптал тааһа таҕылы үөскэтэр уонна дууһаны үөрдэр дииллэр ол иһин гранааты былыргыттан эдэр кыргыттар уонна кэргэн тахса илик дьахталлар таастара дииллэр эбит кыһыл гранааттар таҕылы үөскэтэр хорсун быһыыны киллэрэр туохха эрэ дьулууру күүһүрдэр бэйэни улаханнык сананыыны бөҕөргөтөр былыргы риимҥэ хат дьахталларга туһалаах төрүүрү чэпчэтэр тааһынан биллэр эбит былыргы рыыцардар сэриигэ баралларыгар гранааттаах биһилэҕи бааһырыыттан уонна дьааттартан кэтэллэр эбит гранаат өссө бэриниилээх буолуу күүс күдэх бэлиэтэ буолаллар хара гранааты өлбүт дьону кытта кэпсэтиигэ инникини өтө көрүүгэ тутталлара биллэр абрамов николай алексеевич кынат биллиилээх олоҥхоһут ссрс суруйааччыларын холбоһуктарын чилиэнэ ону таһынан хас да остуоруйа таал таал эмээхсин бэйбэрикээн эмээхсин бүүкээнниир ыаһах репертуара дириҥ ис хоһоонноох уонна уус уран ойуулаах николай алексеевич абрамов кынат с мэҥэ хаҥалас урут илин хаҥалас уонна мэҥэ диэн икки тус туһунан улуустар этэ улууһугар с наахара нэһилиэгэр быстар дьадаҥы ыалга төрөөбүтэ аҕата алексей яковлевич абрамов ааттыын балыксыт бакыныар диэн дьадаҥы киһи инчэҕэй тирбэҕэ быстыбатынан дьиэ кэргэнин иитэн олорбут ийэтэ биэрэ мэҥэ улууһун алтаныттан төрүттээх макаровтар кыыстара ньоҕорулла уонна өлүөс диэн мэҥэ алтаныгар киэҥник биллибит ойууттар балтылара ийэлэрэ бэртээхэй ырыаһыт олоҥхоһут остуоруйаһыт уонна ааттаах күсчүт туойтан араас иһити оҥорор идэлээх буолан дьоҥҥо сэргэҕэ чугас ыалларыгар ытыктабылга сылдьар талба талааннаах эбит бакыныар алаадьы бүөтүр кынат ньукулай уонна бөллүргэй бүөтүр диэн үс уоллаах уонна хас даҕаны кыргыттардаах эбит түөлбэтин дьоно ахталларынан ийэлэрэ биэрэ оҕолорун олоҥхолуурга ыллыырга уһуйбут уолаттар чуор куоластаах уус тыллаах дьон буола улааппыттар абрамовтар төһө да кыамматтарын түгэммэттэрин иһин кыһыҥҥы тымныы киэһэлэргэ остуоруйа олоҥхо кинилэр аас туор олохторун саататара чахчы оҕолор маҥнай ийэлэриттэн таал таал эмээхсин биэс ынахтаах бэйбэрикээн эмээхсин мэник мэнигийээн чаачахаан чаачахаан саһыл уонна бөрө уо д а остуоруйалары истибиттэр кынат кэлин бу остуоруйаларын сурукка бичиккэ биир дойдулаахтара учууталлар п т степанов в р уломжинскай г наумовскай суруйан институт архыыбыгар туттарбыттара үгүстэрэ научнай хомуурунньуктарга киллэриллэн тураллар кынат олоҥхолуурга аан маҥнай ийэтиттэн уһуйуллубута чахчы олоҥхоһут анкетатыгар күүстээх уохтаах көҥүл буурай олоҥхонуаан бастаан ийэтиттэн уһуйуллан сааһыттан дьиэтээҕилэригэр онтон чугас эргин олоҥхолуура биллэр борбуйун кыаныытыгар чэ сааһыгар чугас нэһилиэктэргэ аата суола биллэр сураҕырар буолбут быраата алаадьы ойуун ахтарынан амма баайдарыгар хамнаска кэпсэтиһэн үлэлии киирэллэригэр оту маһы эймэнитэр гына ыллаан туойан ол бу ойуун тойугун туойан сөхтөрөллөр эбит м горькай ссрс суруйааччыларын маҥнайгы сьеһигэр норуот тылынан айымньытын хомуйарга ыҥырыы таһаарыаҕыттан саха фольклорун хомуйууга кэрэхсээһиҥҥэ болҕомто ууруллар норуот айымньытын үлэһитэ п н попов тааттанан намынан амманан мэҥэ хаҥалаһынан сылдьан советскай фольклор айымньыларын суруйан барар дьэ ол сылдьан мэҥэ хаҥалас наахаратыгар бүгэн олорор н а абрамов кынат ырыатын тойугун сурукка бичиккэ түһэрэр айар үлэҕэ көҕүлүүр кини үтүө көмөтүнэн төрөөбүт дойдум уот тыыннаах тыраактыр көлө хоһуйуулара күн сирин көрөллөр кырдьаҕас олоҥхоһут мантан баай репертуарын суруйтарарга анаан дьарыктанар кыыһынаан куоракка көһөн киирэн айымньылаах үлэҕэ оройунан түһэр суруйааччылар культура үлэһиттэрэ фольклорист хомуйааччылар кини баай репертуарын суруйтарарыгар көх нэм буолаллар кынат ордук олоҥхотун сурукка бичиккэ түһэриигэ болҕомтотун уурбут бэрт кылгас кэмҥэ биэс олоҥхотун суруйтарбытын киһи сөҕө саныыр ол курдук олоҥхоһут биир дойдулааҕа п т степанов ньургун бөҕө диэн рукописнай тексэ хоһоонунан строкалаах олоҥхону толору суруйбута и н васильев строкалаах көҥүл буурай олоҥхону сурукка бичиккэ тиспит кынат олоҥхолоруттан бастыҥнара кээмэйинэн да бөдөҥнөрө харалаан мохсоҕол буолар бу олоҥхону г е ефремов суруйбута тексин кээмэйэ лиистээх хоһоонун строката буолбут балачча улахан олоҥхо эбит бу ахтыллыбыт үс олоҥхо н а абрамов репертуарыгар бэрт бигэтик киирбиттэр кынат олоҥхоһут анкетатыгар даҕаны фольклористарга дьоҥҥо даҕаны мэлдьи бу олоҥхолору өрө тутан бэлиэтээн суруйтарар олоҥхо дьоро киэһэлэригэр толорор эбит олоҥхоһут устар ууну сомоҕолуур уран тыл ууһа буолан тута хоһуйан ыллыыр ураты дьоҕурдааҕа үксүн аныгы олоҕу советскай былаас ситиһиилэрин колхуос үлэтин хамнаһын уустаан ураннаан хоһуйбута н а абрамов кынат с атырдьах ыйын маҥнайгы күннэригэр орто туруу дойдутуттан букатыннаахтык барбыта ол да буоллар олоҥхоһут бэрт кылгас кэмҥэ үлүмнэтэн үлэлээн үс толору икки быстах олоҥхолорун уус уран өттүнэн сиппит хоппут ырыаларын тойуктарын норуокка киэҥник биллэр остуоруйаларын суруйтаран хаалларбыта норуот талба талааннааҕын быһыытынан аатын суолун үйэтиппитэ кэлэр көлүөнэ фольклористар кини баай репертуарын үөрэтэн чинчийэн киэҥ суолга наука эйгэтигэр таһаарыахтара анаан чинчийиэхтэрэ алексеев семен григорьевич уустарабыс олоҥхоһут алгысчыт улуу муҥхаһыт отоһут мас ууһа олоҥхоһуттар ортолоругар улааппыта ол гынан баран кырдьар сааһыгар олоҥхоһут буолбута кинорежиссер а романов орто дойду киинэтигэр консультаннаабыта кини икки үйэ алтыһыытыгар төрөөн үөскээн олоҥхолоон ааспыт үтүө дьоннортон биирдэстэринэн буолар с сыллартан алгысчыт олоҥхоһут быһыытынан нэһилиэгин дьонугар киэҥник биллибитэ оҕо сааһыттан нэһилиэк араас улахан да кыра да муҥхаларыгар сылдьан григорий михайлович тарасов тэкээнэй уола прокопий яковлевич тарасов боокко борокуоппай николай михайлович захаров холуодьус курдук улахан олоҥхоһуттар толорбут олоҥхолорун эт кулгааҕынан истэн чугастык ылынан дууһатыгар иҥэриммитэ устар ууну сомоҕолуур уһун түүнү кылгатар уран тыллаах олоҥхоһут буолбута уустарабыс ойуулуур дьүһүннүүр тыллары кыайа хото туттара олоҥхону толорор ньымата ураты уһулуччута олоҥхотун хастыы эмит чаас сиэрин силигин ситэрэн толороро бэлиэтэммитэ ытык кырдьаҕас сыллаахха дьокуускай куоракка ыытыллыбыт сибиир уһук илин фольклорун үөрэтэр бүтүн союзтааҕы научнай практическай конференция кыттыылааҕынан буолбута уустарабыс олоҥхону айан толорбутуттан күөх көҕөччөр аттаах бэрт оҕо дьэбириэлдьин бэргэн чөҥөчөк оҕонньор төҥүргэс эмээхсин олоҥхолоро магнитофоҥҥа уһуллан сурукка түһэриллэн бэчээттэнэн тахсыбыттар магнитофоҥҥа уонна видеоҕа уһуллубут суруйуулар янц архивыгар уонна култуура министерствотын архивыгар бааллар горнай улууһугар өрт сэлиэнньэҕэ уустарабыс аатынан уулусса ааттаммыт говоров дмитрий михайлович олоҥхоһут норуот ырыаһыта ссрс суруйааччыларын холбоһуктарын чилиэнэ олоҕун тухары үрдүк таһымнаах олоҥхоһутунан аатырбыта кини толорбут үс улахан олоҥхолоро эрбэхтэй бэргэн үөлэн хардааччы уонна бүдүрүйбэт мүлдьү бөҕө суруллубуттар литератураны уонна фольклору чинчийээччилэргэ бэрт сэдэх кинигэлэр дмитрий говоров элбэх араас сиргэ олорбут үлэлээбит кыһыл көмүс хостуур сиригэр үлэлии сылдьыбыта сороҕор таһаҕас тиэйиитигэр сылдьара мас мастааһынан эбэтэр балыктааһынынан дьарыгырара г д данилов этэринэн ханна баҕарар кэллэҕинэ кинини убаастаан көрсөллөрө сонурҕаан сэҥээрэн истэллэрэ сороҕор атын улуус олоҥхоһуттарын кытта күрэхтэһэр этилэр кыра кыралаан кинини билэр дьон элбээтэр элбээн испиттэрэ олоҥхо биллиилээх чинчийээччитэ василий васильевич илларионов д м говоров аар саарга аатырбыт улахан олоҥхоһут быһыытынан сыаналыыр олоҥхоһут миитэрэй сыллаахха өлтөх нэһилиэгигэр дьадаҥы дьиэ кэргэҥҥэ төрөөбүтэ кини сиэнэ говорова мария дмитриевна өйдүүрүнэн кыра эрдэҕиттэн кини саха омук уус уран айымньытын олус сэҥээрэр этэ дьон истэригэр истибэтигэр кыһаллыбакка хараҕын симэн баран олоҥхолуур туойар эбит олоҥхолуур кэмигэр кини биһиги сирдээҕи олохпутуттан тэйэн олох атын сиргэ тиийэн хаалар курдук эбит ол курдук дууһалыын өйдүүн санаалыын сүрэхтиин быардыын тардыһан туран олоҥхолуур эбит кини дорҕоонноох тойуксут уонна алгысчыт сээркээн сэһэнньит уонна алыптаах остуоруйаһыт чабырҕахсыт уонна үгэһит этэ итини тэҥэ түөлбэ күөл саҕа түһүлгэни төрүттүүр үҥкүүһүт хомуһуннаах ойуун буолар толору кыахтааҕа диэн биир кэминээҕи дьоно сыаналыыллар д м говоров үгүс элбэх олоҥхолоруттан сурукка киирбит олоҥхото үс эрбэхтэй бэргэн үөлэн хардааччы мүлдьү бөҕө аан маҥнай с кэлин саха асср үтүөлээх учуутала буолбут г д данилов эрбэхтэй бэргэн диэн олоҥхотун сурукка киллэрбитэ олоҥхо кээмэйэ тэттик кэпсээн курдук эрээри хомоҕой тыллаах хоһоонунан суруллубут д м говоров с саха сирин суруйааччыларын маҥнайгы конференциятыгар олоҥхоһут тоҥ суоруннуун кыттыыны ылбыттара бу кэмҥэ саха үөрэхтээҕэ салайааччы а ф бояров бүдүрүйбэт мүлдьү бөҕө диэн олоҥхотун суруйбута кини олоҥхону олоҥхоһут тылыттан туох да эбиитэ көҕүрэтиитэ тупсарыыта суох суруйарга дьулуспута иккис уратыта хоһоонунан суруйууну киллэрбитэ онон д м говоров олоҥхото хоһоонунан наарданан суруллута олоҥхо жанр быһыытынан поэтиканы да өйдүүргэ ураты суолталаах диэн в в илларионов бэлиэтиир саха асср тылы уонна культураны үөрэтэр чинчийэр института а ф бояров д м говоров тылыттан суруйбут бүдүрүйбэт мүлдьү бөҕө олоҥхотун бэчээттээн таһарарга быһаарбыта олоҥхо с москва куоракка латыын алпаабытынан бэчээккэ тахсыбыта бүдүрүйбэт мүлдьү бөҕө наука эйгэтигэр киэҥник биллэр эпосовед и в пухов бу олоҥхону ырытан диссертация монография суруйбута учуутал н м говоров олоҥхоут миитэрэй эрбэхтэй бэргэн диэн олоҥхотун иккиин толору суруйбута олоҥхону олоҥхолотон истэ истэ бэрт ууннук суруйбут онон г в данилов с суруйбутунааҕар толору тиэкис буолан тахсыбыт итини таһынан үөлэн хардааччы диэн тэттик олоҥхотун сыллаахха суруттарбыт олоҥхоһут тылыттан ким суруйбута биллибэт ону филологическай наука доктора н в емельянов сюжеты якутских олонхо диэн үлэтигэр киллэрбитэ биллиилээх олоҥхоут д м говоров олоҥхоут миитэрэй аатын үйэтитээри ыыахтыыр сиргэ кини албан аатыгар аналлаах тойон сэргэ туруоруллубута олохтоох музейга д м говоровка аналлаах муннук тэриллибитэ д м говоров киин улуустарынан бодойбонон аллараа ленанан кэрийэ сылдьан олоҥхоһут быһыытынан ыллаан туойан дьоҥҥо сэргэҕэ кэрэхсэппитэ олоҕун тиһэх сылларыгар баай репертуарын сурукка киллэртэрэн үйэтиппитэ кини мүлдьү бөҕө эрбэхтэй бэргэн диэн бөдөҥ олоҥхолорун а ф бояров г в данилов н м говоров суруйбуттара бүдүрүйбэт мүлдьү бөҕө олоҥхо туспа кинигэнэн тахсан киэҥ биһирэбили ылбыта олоҥхоһут аатын суолун үйэ саас тухары үйэтиппитэ странден николай павлович революционер дворянин пенза куоракка дворяннар институттарын бүтэрэн баран сыллаахха москва куоракка университетка киирэр н г чернышевскай уонна н а добролюбов үөрэхтэрин олоххо киллэрэргэ туруммут ишутинецтарга чугаһыыр н г чернышевскай хаайыыттан күрүүрүн бэлэмнээбитэ дьыала сатамматаҕа сыл муус устар күнүгэр александр ыраахтааҕыны өлөрө сатаабыттара аресттанан баран ытан өлөрөргө приговордаммыта ол гынан баран болдьоҕо суох каторгаҕа ыытыллыбыта хойут болдьоҕо сыл буолбут каторганы сылтан александровский завод хаайыыга саҕалаабыта манна кини ынах сүөһү иитиитинэн дьарыктаммыта н г чернышевскайдыын көрсүбүтэ кинини сыллаахха бу хаайыыга аҕалаллар сахалар көмөлөрүнэн мэлиэһэ тутар бу сылдьан оҕолору үөрэтэр олор истэригэр кэлин күлүмнүүр диэн ааттаммыт суруксут уола баһылай никифоров баар этэ андросова ионова мария николаевна олоҥхоһут ырыаһыт саха былыргы номохторун уонна олоҕун дьаһаҕын сэдэх билээччи мария николаевна күл күл бөҕө оҕонньор силирикээн эмээхсин икки диэн олоҥхо ааптара сс ити олоҥхо э к пекарскай кинигэтигэр бэчээттэммит э к пекарскай словарь якутского языка диэн кинигэтигэр улахан көмөнү оҥорбут наукалар академиятын саха ассө үөрэтэр хамыыһыйатын бүлүүтээҕи этэрээтигэр киирэн ньурба уонна бүлүү оройуоннарынан экспедицияҕа кыттыбыт в м ионовтуун түөрт оҕолуммуттарыттан иккитэ уол кыра саастарыгар өлбүттэр иккитэ кыыс улахан кыыһа людмила сталин репрессиятын сиэртибэтэ сыллаахха сэбиэскэй былаас утары бастаанньа бэлэмнээһиҥҥэ кыттыбыт диэн сымыйа балыырга түбэһэн суорума суолламмыта үтүө аата сыллаахха төннүбүтэ кыра кыыһа ионова ольга всеволодовна сахаҕа бастакы учуонай историк дьахтар м н андросова ионова кырдьар сааһыгар москва куоракка олорбут сыллаахха ташкент куоракка эвакуацияҕа өлбүт михайлов михаил прокопьевич мэкчиргэ уола бэһэлэйдээх мэхээлэ улуу олоҥхоһут норуот ахтар сунтаар улууһун ырыаһыттарыттан аҕалара хочо улууһун билигин сунтаар улууһа хадан нэһилиэгэр сыллаахха төрөөбүтэ эдэр сааһыгар дьадаҥы буолан өлүөхүмэ витим бодойбо бириискэлэринэн сырыппыта олохсуйан баран ынах сүөһү иитиитинэн дьарыктаммыта уонна эмиэ или сирдэринэн бородууксуйатын батара уонна эргинэ элбэхтих сылдьыбыта аатырбыт ырыаһыттар күрэхтэһиилэригэр кыттан элбэхик бастаабыттаах олоҥхоһут быһыытынан аата бүлүүгэ өлүөхүмэҕэ эрэ буолбакка саха сирин үрдүнэн аатырбыта а е кулаковскай фольклор хомуурунан дьарыктанар кэмигэр киниэхэ хаста да кэлэ сылдьыбыт аатырбыт өлүөхүмэ улууһун ырыаһытын быча уолун кыайбытын кэннэ айхаллаабыттара кини ыллаабыт ырыалара элбэх томнаах хомуурунньук буолуо эбит хомойуох иһин а е кулаковскай суруйбута сүппүт ол гынан баран зверев кыыл уола бэйэтин тымныы кыһын туһунан поэматын бэчээттииригэр былыр бэһэлэйдээх мэхээлэ ыллыыр этэ диэн бэлиэтээбит петров василий тимофеевич саха учуонай тыл үөрэҕин билимнэрин доктора фольклорист литературовед петров василий тимофеевич филологический наука доктора ньурба орой уо нун маалыкай сэлиэнньэтигэр учуутал кэргэнигэр сыллаахха атырдьах ыйын күнүгэр төрөөбүтэ маалыкай орто оскуолатын бүтэрэн саха го су дар ст вен най университетыгар үөрэнэ киирбитэ уонна университеты ситиһиилээхтик үөрэ нэн сыллаахха бүтэрбитэ сс өлүөхүмэ оройуонугар бастаан учууталынан кэлин оройуоннааҕы комсомол комитетын секретарынан үлэлээбитэ кини өссө университекка үөрэнэ сылдьан литература уонна фольклор сибээс тэ рин проблематынан дьарыктаммыта ол үлэтин салҕаары сыллаахха ссрс нау каларын академиятын сибиирдээҕи отделениетын дьокуускайдааҕы филиалын аспи рана буолбута сыллаахха дьокуускайдааҕы тыл литература институтугар бас таан лаборанынан ылыллыбыта кэлин младшай старший сылтан ведущий науч най сотруднигынан үлэлээбитэ василий тимофеевич научнай үлэлэрин сүрүн хайысхатынан саха бастакы суруйааччылара а кулаковскай н неустроев а софронов айымньылара фольк ло ру кытта сибээстэрин хардары таары дьайсыыларын фольклор саха литературата үөс күү рүгэр оруолун фольклор литература художественнай эстетическэй си бээс тэ рин фольклорга олоҕурбут проза поэзия драма айымньыларын национальнай сти лин үөскэтии саҥа үөскээн сайдан эрэр литературалар бэйэ бэйэлэригэр дьай сыыларын сибээстэрин туһунан буолаллар василий тимофеевич петров фольк лор литератураны кытта сибээһин дьайсыытын дириҥник үөрэппит учуонай василий тимофеевич монография автора буолар роль фольклора в за рож де нии якутской литературы дьокуускай сыл фольклорные традиции в якут ской советской литературе москва сыл традиция эпического по вест во вания в якутской прозе новосибирскай сыл взаимодействие традиций в младописьменных литературах новосибирскай сыл памятники фольклора народов сибири и дальнего востока диэн улахан хо муу рунньук саха сиригэр сыһыаннаах өттүн бэлэмнээһиҥҥэ улахан үлэни ыыппыта научнай үлэтин тас өттүгэр саха государственнай университетыгар фольктор курсугар лекция ааҕара студеннар сэҥээриилэрин ылара учуонай в т петров норуот көлүөнэттэн келүөнэҕэ салҕаан айбыт мунньуммуг айымньыта фольклор туһунан элбэҕи аахпыт дириҥник үөрэппит биир улахан специалист быһыытынан республикаҕа эрэ буолбакка атын да дойдуларга тиийэ биллэн испитэ кини научнай үлэлэрин иһин россия наукатын академиятын сибиирдээҕи отделениетын үтүөлээх ветерана буолбута в т петров наукаҕа ситэн хотон үлэлиир кэмигэр эрэ саастааҕар олохтон туораабыта бэрт элбэҕи оҥоруоҕа айыаҕа хааллаҕа диирбитигэр эрэ тиийэбит степанов николай иванович ноорой олоҥхоһут ырыаһыт ссрс суруйааччыларын холбоһуктарын чилиэнэ николай оҕо сааһыттан кыһыҥҥы уһун түүнү кылгатар улахан олоҥхоһуттары ырыаһыттары батыһа сылдьан кэрэхсээн истэрэ онтон сыыйа кинилэри үтүктэн олоҥхолуу ыллыы уран тылы наардаан кэпсии үөрэммитэ кини онуоха эбии айылҕаттан ураты куоластааҕа онон сыыйа дьоҥҥо сэргэҕэ биһирэтэр олоҥхоһут тойуксут буолан барбыта бэйэтэ да ахтарынан кинини кытта алтыһан үлэлээбит дьоннор бэлиэтииллэринэн ордук таптаан умсугуйан биир дойдулааҕа аатырбыт бөтүрүүскэ наһаарап олоҥхолуурун үгүстүк истибит олоҥхолуур идэҕэ уһуллубут учууталынан ааҕар эбит николай саастааҕар күн эрили түҥнэри холорук диэн олоҥхолору сайылык ыалларыгар олоҥхолоон бэркэ астыннарар буолбут николай иванович олоҥхоһут быһыытынан сылларга дойдутугар республикаҕа тиийэ аатырбыта сураҕарбыта ол курдук ала туйгун оо ньургун сабыйа баай тойон сабыйа хотун диэн олоҥхолорун колхоз кулууптарыгар туруортаабыта дьокуускайга драмтеатрга эмиэ туруора сылдьыбыттара маныаха бэйэтэ сүрүн оруолларга оонньуура уонна туруорааччы режиссер быһыытынан кыттара олоҥхону оҥорбут оҕо ньургун ала туйгун күн эрили бэриэт бэргэн улдьаа боотур түҥнэри холорук айталы куо одунча бөҕө сабыйа баай айыы салаҕай норуот ырыаһытын быһыытынан бэрт таһаарыылаахтык үлэлээбитэ уопсайа ча ырыаны тойугу айбыта николай иванович степанов аа дойду улуу сэриитин кыттыылааа этэ с бэс ыйын күнүгэр саастааҕар армияҕа ыҥырыллыбыта ийэ дойдутугар ытык иэһин чиэстээхтик толорбута хорсун саллаат хаста да ыараханнык бааһыран инбэлиит буолан хорсунун иһин мэтээллээх с бэс ыйыгар дойдутугар ытык иэһин чиэстээхтик толорбута томская дария андреевна олоҥхоһут эһэлээх эбэтигэр иитиллибит кыыс оҕо кыра эрдэҕиттэн үлэһит буола улаатар оҕо эрдэҕиттэн олоҥхолуур идэҕэ уһуллубут бэйэтин түөлбэтин талааннаах олоҥхоһуттарын толорууларын улаханнык умсугуйа истибит төрөөбүт таайа мартыын бурцев олоҥхолорун истэн олоҥхо кэрэ эйгэтигэр биһиктэнэн кэриэтэ улааппыта онон өссө оҕо сылдьан олоҥхо хомуһуннаах тылын күүһүгэр ылларбыт суурбэлээҕиттэн олонхо дьоро киэһэлэрин төрүттүүр биллэр көстөр олоҥхоһуттар репертуардарыттан сөбүлээбитин үтүктэн олоҥхолуур идэлэммит ол курдук е горохов ньургун боотур кулун куллустуур а н горохов саһыл улаан аттаах сандалы бэргэн и н потапов эрбэҕэр эрчимнээх элитэр бэргэн а и томская көмүс мөкүлүкээн оҕонньор элгээн иэйэхсит эмээхсин таайа м а бурцев хаан илбистээн бухатыыр ийэтэ е а бурцева омуннаайы бухатыыр уонна эллэй боотур диэн олоҥхолорун сөбүлээн бэйэтин репертуарыгар ылынан дьон сэргэ ортотугар олоҥхолуур буолбут д а томская толорууларын тли институтугар норуот айымньытын дьиэтигэр радио уонна телевидение компаниятыгар хас да төгүллээн кэрэхсээн истибиттэрэ кини толоруутун сиэрэ туома матыыбын арааһа олоҥхотун эгэлгэтэ дьиҥ олоҥхоһуттар үгэстэригэр чугас турар васильев сергей степанович борогонскай бэйиэт публицист уонна очеркист ссрс суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ ол да буоллар сымыйа буруйдааһыҥна сөптөөх харданы биэрбитэ кини ааһынар дьыалата партия киин кэмитиэтин хонтуруоллуур хамыыһыйатыгар иккитэ көрүллүбүтэ бастакытыгар урукку быһаарыыны оннунан хаалларбыттара иккиһигэр эрэ с муус устар күнүгэр кинини партия кэккэтигэр чөлүгэр түһэрбиттэрэ суруйааччы кыра эрдэҕинэ суоттуга элбэх олоҥхоһут уутуйан уөскээбит сирэ эбит поэт бэйэтэ этэринэн сүүрбэттэн тахса улахан олоҥхоһут тэҥҥэ үөскүү сылдьыбыт эбит олоҥхоһут тиэхэн васильев тихон иванович уонна наара суох охлопков петр аммосович ордук аатырбыттар кинилэри сэргэ күндээр львов михаил бүччүкүнэ татаринов николай яковлевич быыкаайык васильев василий гаврильевич тирээп васильев устин саввич о д а бааллара техникумҥа үөрэнэ сылдьан сата баһылайап борогонец диэн ааттарынан ырыалары уонна хоһооннору кыым хотугу ыччат эдэр бассабыык хаһыаттарга таһаартарар бастакы улахан айымньыта арамаан артыала поэма сылларга кыһыл ыллык сурунаалга уонна эдэр бассабыык хаһыакка бэчээттэммитэ ол кэнниттэн сэттэ туруйа диэн поэманы элбэх хоһооннору суруйталаабыта өрөспүүбүлүкэ хаһыаттарыгар кэлин мэҥэлэр хайа үрдүгэр диэн бастакы хомуурунньугар бэчээттэммиттэрэ ньурба куоракка памятник суотту орто оскуолата кини аатынан ааттаммыт умберто эко алессандрия турин италия суруйааччыта общественнай диэйэтэл публицист учуонай турин университетын бүтэрбит философия дуоктара европа саамай кырдьаҕас болоньятааҕы университетын семиотикаҕа профессора аан дойду университеттарын ол иһигэр сорбонна уонна оксфорд бочуоттаах профессора торонтоҕа йельга колумбия нью йорк гарвард турин уонна париж университеттарыгар уонна кембриджка сорбоннаҕа лекция аахпыта парижтааҕы аан дойду култууратын академиятын болонья науукатын академиятын дойдулар ыккардыларынааҕы искусство философиятын академиятын академига джеймс джойс ассоциациятын салайааччыта дойдулар ыккардыларынааҕы семиотика уонна өй чинчийиитин ассоциациятын генеральнай сэкиритээрэ вице президена уонна президена юнеско дойдулар ыккардыларынааҕы фуорумун чилиэнэ италия суруйааччыта аан дойдуга биллибит имя розы маятник фуко остров накануне романнар ааптардара стреги анжиари бириэмийэлэрин италия национальнай бириэмийэтин лауреата монте карло бочуоттаах гражданина франция литерауураҕа өҥөлөрүн иһин уордьанын юнеско маршал маклахан уордьанын почётнай легион уордьанын грек кыһыл көмүс сулуһун уордьанын италия өрөспүүбүлүкэтин улахан кириэһин кавалердара ядрихинскай прокопий прокопьевич бэдьээлэ ырыаһыт уонна олоҥхоһут саха асср култууратын үтүөлээх диэйэтэлэ ссрс суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ көбөкөөн нэһилиэгэ өҥ буордаах бурдук үчүгэйдик үүнэр сирдэрдээх буолан кураан сылларга өрүс уҥуортан иҥин элбэх киһи кэлэн барар эбит олор истэригэр уос номоҕун билэр уус тыллаахтар эмиэ бааллара холобура уонча саастааҕар өксөкүлээх кэлэн хас да хонон ааспытын ахтара онон уол кыра эрдэҕиттэн олоҥхону истэн улааппыта аҕата бэйэтин кыанар үчүгэй охсооччу эбитэ үһү да хараҕа суох буолан хаалан ыарытыйан эрдэ өлбүтэ уол ийэтинээн бүөтүр потапов хараарбах диэн ырааҕынан аймахтарын илиитигэр киирбитэ ол хараарбах уос номоҕун үрдүктүк тутара куруук тойуксуттары остуоруйаһыттары олоҥхоһуттары мунньар буолара ол кэмҥэ уол бастакы баай тойон олоҥхотун долоҕойугар хатаан кэбиһэр уон алта сааһыттан олоҥхолуур буолбут кини олоҥхолоро сылтан бэчээттэнэр этилэр адыгея өрөспүүбүлүкэтэ диэн арассыыйа федерациятын өрөспүүбүлүкэтэ киинэ майкоп краснодар кыраайыныын кирбиилээр от ыйын тэриллибитэ адыгея хапхаас хайаларын хоту тэллэхтэригэр сытар хотутугар хонуулар соҕуруутугар хайалар тыалар сирин ылаллар адыгея москва кэм зонатыгар баар уларыйыыта республикаҕа улахан күөллэр суохтар уу хаайар сирдэр республика ниэбинэн уонна айылҕа гааынан баай атын сир баайдара кыыл көмүс үрүҥ көмүс вольфрам уонна тимир адыыгтар хотугулуу арҕаа хапхаас төрүт олохтоохторо буолаллар үйэттэн ыла черкестар диэн биллэллэр асфср састаабыгар киирэр адыыг автоном уобалаа от ыйын тэриллибитэ олохтоохторун ахсаана ты кии куорат олохтоохторо дьон чиҥэ кии км өрөспүүбүлүкэҕэ тан тахса омук олорор сыллааҕы арассыыйа олохтоохторун сурутуутунан өрөспүүбүлүкэ омуктара куораттар муниципальнай оройуоннар адыгея сайдыылаах индустриялаах уонна тыа хааайыстыбалаах республика сайдыылаах индустрия салаалара ас тыа мас таҥастааына уонна кумааҕы массыына оҥоруута уонна металл чочуйуута туалаах сирдэрин бүтүн иэнэ ты гектар онтон гектары хорутуллар сирдэр ылаллар олохтоох тыа хааайыстыбатын салаалара үүнээйи үүннэриитэ чооску хой көтөр уонна сылгы иитиитэ республика сиригэр олохтоох авиалиниялар массыына уонна тимир суол транспорта сайдыылаах кубань өрүс аал сырыылаах адыгея икки сүрүн үрдүк үөрэҕирии кииннэрэ адыгея ил университета уонна майкоп ил технология университета республика сүрүн сокуона адыгея республикатын конституцията алтаай өрөспүүбүлүкэтэ нууччалыы республика алтай алтаайдыы алтай республика диэн арассыыйа федерациятын састаабыгар киирэр республика арассыыйа федерациятын субега сибиир федерал уокуругун састаабыгар киирэр киин куората горно алтайскай кирбиилээр тыва уонна хакасия республикалардыын алтай кыраайыныын уонна кемерово уобалаыныын кытайдыын монголиялыын уонна казахстанныын бэс ыйын тэриллибитэ континентал климаттаах кылгас куйаас сайыннаах уонна уун тымныы кыыннаах өрөспүүбүлүкэ ньууругар үрдүк хайа чыпчааллара бааллар ордук үрдүк хайа белуха кадын бажы м сибиир ордук үрдүк чыпчаала алтаай өрөспүүбүлүкэтэ омск кэмин зонатыгар баар уларыйыыта алтаай омук национальнай автономията бэс ыйын тэриллибит бу автономия ойрот автоном уобалаа ойротская автономная область диэн алтай кыраайын ирээтэ буолбут тохсунньу аата горно алтай автоном уобалаа горно алтайская автономная область диэҥҥэ уларыйбыт хайалаах алтаай автономиялаах сэбиэт социалистыы өрөспүүбүлүкэтэ буолбут ыла алтаай өрөспүүбүлүкэтэ тохсунньу туругунан алтай өрөспүүбүлүкэтин олохтоохторун ахсаана кии дьон чиҥэ кии км куорат олохтоохторо экономикатын олоҕо тыа хааайыстыбата сүөһү иитиитэ уонна сад үүннэриитэ онтон ураты өссө туризм өрөспүүбүлүкэ сиринэн м суол чуя суола ааар өрөспүүбүлүкэ биллиилээх туризм уонна сынньалаҥ сирдэринэн буолаллар белокуриха минеральнай уу курорта телецкое күөл белуха хайа уонна чемал оройуона дагестаан өрөспүүбүлүкэтэ нууччалыы республика дагестан диэн арассыыйа федерациятын субега киин куората махачкала республика хоту хапхаас хайаларыгар сытар дагестан москва кэм зонатыгар сытар уларыйыыта республикаҕа тахса өрүс баар сүрүн өрүстэрэ дагестан каспий байҕалга кытылын линиятын ууна км республика улахан өттө хайалаах сир соҕуруу хапхаас хайалара бааллар үрдүкү чыпчаала базардүзү хайа м дагестан сирин баайдара ниэп айылҕа гааа чох дьонун ахсаана ты кии тыа сирин олохтоохторо куорат олохтоохторо дьон чиҥэ чел км республика дьаалтата билиитинэн кини таыгар ты дагестаннар олороллор дагестан омуктара тылларынан түөрт араас бөлөххө киирэллэр итэҕэллэринэн мусулмааннар христианнар дагестан састаабыгар оройуон киирэр оҥоруу сүрүн салаалара тыа хааайыстыбата арыгы оҥоруу балыктааын төрүт идэлэр көбүөр өрүү ниэп хостооун чэпчэки уонна химия индустриялара электроэнергия тааарыыта республика сүрүн сиэрэ дагестан республикатын конституцията дагестан парламена дагестан республикатын дьон мунньаҕа депутаттаах кинилэр сылга талыллаллар карачай черкес өрөспүүбүлүкэтэ нууччалыы карачаево черкесская республика кабарда черкестыы кэрэшей шэрджэс республикэ карачай балкардыы карачай черкес республика диэн арассыыйа федерациятын субега киин куората черкесск тохсунньу тэриллибитэ республика сиригэр өрүс баар сүрүн өрүстэрэ республикаҕа кэриҥэ күөл баар республика сирин улахан өттө хайалаах сирин эуропа ордук үрдүк хайата эльбрус кабардино балкария кыраньыыссатыгар баар карачай черкесия сирин баайдара кыһыл көмүс чох туой уо д а карачай черкесия элбэх омуктардаах республика кини сиригэр тахса омук олорор дьонун бүтүн ахсаана ты к дьон чиҥэ к км куорат олохтоохторо республика муниципальнай оройуоҥҥа арахсар олорго олохтоох пуун баар олортон куорат черкесск карачаевск усть джегута уонна теберда индустрия күүстэрэ үксэ республика киин куоратыгар черкесскайга бааллар сайдыылаах салаалара химия мас уонна ас оҥоруулара карелия өрөспүүбүлүкэтэ нууччалыы республика карелия кареллыы финныы вепстыы диэн арассыыйа федерациятын субега киин куората петрозаводскай өрөспүүбүлүкэ арассыыйа федерациятын хотугулуу арҕаатыгар үрүҥ уонна балтик байҕаллар икки ардыларынааҕы сирдэригэр баар үрүҥ байҕал кытылын линията км карелияҕа кэриҥэ өрүс баар сүрүн өрүстэрэ карелияҕа кэриҥэ күөл баар ладога финныы уонна онега эуропа ордук улахан күөллэрэ атын күөллэрэ өрөспүүбүлүкэ сирин улахан өттө км эбэтэр тыа сирин баайа тимир урудаата алмаас ванадиум молибден уо д а карелия өрөспүүбүлүкэтэ атлантик континентал климат зонатыгар баар тохсунньу орто температурата от ыйын гиэнэ сыллааҕы сөҥүү орто таыма мм олохтоох айылҕа баайдарын туттар индустрия салаалара мас маы таҥастыыр кумааҕы хара металлургия уонна тутуу материалларын индустриялара кэлии ресурстары туттар салаалар массыына оҥоруута өҥнөөх металлургия аан дойдутааҕы биллиилээх калевала диэн карел финн эпоа сугун абаҕата маарга мыраан сииктээх тэллэҕэр намыһах сиргэ үүнэр үүнээйи сугуну кытта кэккэлэһэ үүнэрин иһин маннык ааттаабыттар бу үүнээйи ураты сыттаах буолар кыһыннары сайыннары хараҥа от күөҕэ өҥнөөх буолар уһун синньигэс сэбирдэхтэрэ мастыйбыт умнаһын төгүрүччү үүнэллэр умнаһын төбөтүгэр үрүҥ эбэтэр тэтэркэй сибэккилэрдээх бэс от ыйыгар сибэккилэнэр сугун абаҕатын үксүн сөтөлгө бронхикка улахан дьон бронхиальнай астматыгар тутталлар ыарахан дьахталлар кыра саастаах оҕолор бу үүнээйинэн эмтэнэллэрэ бобуллар сугун абаҕатын иэрийэн сөтөллүүгэ солотуохаҕа ревматизмҥа былыр былыргыттан тутталлар кулахыны сахсырҕаны былахыны суох оҥорорго бу үүнээйи сэбирдэҕин мэлийэн түптэлииллэр таҥаһы түүлээҕи үөнтэн көйүүртэн көмүскээн сугун абаҕатын хопполорго долбуурдарга уураллар сүһүөх тоноҕос дьарҕатыгар ынах арыытыгар эбэтэр ис сыатыгар оту булкуйан ыга хаппахтаан чаас устата сылаас сиргэ күҥкүтэн баран сиидэлээн соттон эмтэниллэр бөрө сиир ото баттах от таас ото утарыта олорор сарбынньах курдук аллараа өттүнэн синньээн түһэр хараҥа от күөҕэ дьүһүннээх намыһах сэбирдэхтээх үчүгэй сыттаах үүнээйи алдан өрүс нөҥүө үөһээ дьааҥы хайаларын эниэтинэн өлөөн өрүс тардыытынан үүнэр кырылас таас быыһыттан чөмөх чөмөх бөлкөйдүү үүммүт буолар биир саамай тымныыны тулуйар үүнээйи сэбирдэхтэрэ кытаанах синньигэс өрө көрөн тураллар сэбирдэҕин пластинкалара харана от куох онноохтор сайын уунэр кэмигэр саҥа сэбирдэхтэр тахсалларыгар эргэ үс сыл үүммүт сэбирдэхтэр өлөллөр ол гынан баран сиргэ туспэттэр аргыый аллараа түһэллэр кыһын ол түспүт сэбирдэхтэр хаартан хаххалыыллар бу от эмчит н в герасимов ньыыкан ойуун үгүс ыарыылары эмтииргэ туттубута биллэр куртах оһоҕос үлэтэ мөлтөөһүнугэр аанньа утуйбат буолууга төбө ыарыытыгар сүрэххэ сүһүөх дьарҕатыгар туттуллар маны таһынан ньыыкан кырдьаҕас төрөөбөт дьахталларга куттанан ыалдьыбыттарга оҕо түүн иигин туппат буолуутугар сүһүрэн ыалдьыыга уо д а туттубута биллэр силистэригэр фенольнай соединениялар антибактериальнай вирусостатистическай свойствалаах сэбирдэхтэригэр эфирнай арыылар бааллар ветеринарияга настойкатын антибактериальнай эмтэри кытта диспепсия ыарыыга туттуллар хаппыт сэбирдэхтэрин чэйга духууга туттуохха соп куустээх өр сылдьар сыттаахын иһин дубай дубаи хаэ саамай улахан куората буолар биир улахан мегапроекка киирбит куорат буолар нэһилиэнньэтэ ынырык түргэнник улаата турар билиҥҥи кэмҥэ мөллүйүөн киһи олохтоох аан дойду биир улахан бастыҥ куораттарыгар шопинг күүлэй уонна туризм сирэ биир улахан мода киинэ буолар париж токио лондон лос анджелес нью йорк сеул сидней тэҥэ дубай ынырык күүскэ сайдыбыт куорат хас олохтоох миллионер онтон хас олохтооҕо миллиардер куоратка ынырык элбэх һобуоттар бааллар уопсайа куоратка тахса тыһыынча тэрилтэ тахса корпорация филиала үлэлиир тыһыынча тутуунан дьарыгырар корпорациялар үлэлииллэр куоратка ынырык элбэх тутуу бөҕөтө бара турар хас күн аайы сэттэлии куартал тутуллан бүтэр өссө ый аайы биирдии небоскрёб тутуллан бүтэр орёл уобалаһа нууччалыы орловская область российскай федерация субега киин куората орёл орёл уобалаһа европатааҕы россия ортотугар сытар тимир рудата курскай магниттаах аномалията бороҥ чох испиэскэ тааһа туой кумах өссө с үйэ летописьтарыгар мценскай новосильскай уонна кромы куораттар ахтыллыбыттар оччолорго билиҥҥи уобалас сирэ чернигов княжествотыгар киирэ сылдьыбыт үйэлэргэ улуу литва княжестватын иһигэр уобалас тэриллибитэ балаҕан ыйын күнүгэр сылга уобалас олохтоохторун ахсаана россия госкомстатын көрдөрүүтүнэн киһи нэһилиэнньэ хойуута киһи км куорат олохтоохторо киһи орёл уобалаһа депопулирующай регион ол аата нэһилиэнньэтин ахсаана сыл сылтан аччаан иһэр барыта уонна куорат олохтоохторо кинилэрөлүүлэрэ биэрэпистэр түмүктэринэн кемерово уобалаһа нууччалыы кемеровская область российскай федерация субега киин куората кемерово хоту өттө дэхси сир онтон соҕурууҥҥута хайалаах дойду алтаай уонна сайаан хайа системаларын кытыыларыгар сытар уобалас иһигэр кузнецкай хайалара салаир хайалара уонна шория хайалара бааллар уобалас кэтитэ хотуттан соҕурууга км арҕааттан илиҥҥэ км клиимата континентаальнай уһун тымныы кыһын уонна кылгас сылаас сайын орто температууралар тохсунньуга от ыйыгар халлаан уутун түһуүүтэ сылга дэхси сиргэ мм хайаларга сороҕор үрдүк мм таас уонна буурай чохтор хостоноллор аатырбыт кузбасс тимир уонна полиметаал уруудалар кыһыл көмүс фосфориттар уонна араас тутуу материаллара уруук сүрүн нэһилиэнньэтэ шор уонна телеут омуктар эбиттэр сылтан нууччалар олохсуйан саҕалаабыттара уобалас бэйэто үс сылга тэриллибитэ ссрс үрдүк сэбиэтин президиумун уурааҕынан уобаласка улаханнык сайдыыллыбыт таас чох хостуур промышленнастаах сылга мөл туонна таас чох сиртэн хостонор тимиир ууллары өҥнөөх уонна хара машиностроение химия алта саамай элбэх ахсааннаах омуктар сыллах биэрэпис көрдөрүүтүнэн тамбов уобалаһа нууччалыы тамбовская область российскай федерация субега киин куората тамбов тамбов уобалаһа илин европа дэхси сирин соҕуруутугар сытар ока дон дэхси сирин ортотугар саамай үрдүк точката м кирбиилэһэр рязань пенза саратов воронеж уонна липецкай уобаластарын кытта уобалас сиригэр өрүстэр уонна үрэхтэр сүүрүгүрэллэр саамай обургу өрүстэр цна ворона битюг воронеж уонна савала көлүйэ уонна водохранилища уопсай киэлитинэн мөл м уобалас лесостепь зонатыгар сытар сүрүн кырыһа чернозём тыаларга сүрүн үүнэр мастар бэс дууб клён липа ясень хатыҥ тэтиҥ кыыллар куобах саһыл хорёк кэрбээччилэр былыргы нэһилиэнньэтэ мокша мордва омук эбит онтон нуччалар үйэттэн олохсуйбуттара уобалас дьонун ахсаана киһи олортон куораттарга киһи олорор үөрэ ото эбэтэр кыа уга лат түүлээх кубаҕай сарадахтыҥы сэбирдэхтээх кыһыллыҥы сибэккилээх кураайы сиргэ үксүн бааһына кытыытыгар өтөххө үүнэр эрбэһиннини от үүнээйи былыр былыргыттан билиҥҥээҥҥэ диэри үөрэ ото саха дьонун ас оҥостон аһыыр олус сөбүлүүр отторунан буолар ол курдук улаханнык ыалдьан мөлтөөбүт дьон бу отунан уһуннук эмтэннэҕинэ үөрэни ас оҥостон иһэ сырыттаҕына үтүөрүөн сөп ордук киһи утуйарыгар уоскуйарыгар аһы буһарар уорган үлэтэ тупсарыгар сэниэ киллэринэргэ чэбдигирэргэ туһалаах үөрэ отун үгүс норуот эмчитэ ньиэрбэ ыарыытыгар тартарарга аменореяҕа дисменореяҕа төрүүр дьахтар талыытын күүһүрдэргэ туттар уонна ыалдьар миэстэҕэ түөн уурар ону тэҥэ дьиэни ыраастыырга туһанар дьарҕаҕа куртах оһоҕос ыарыытыгар сахарнай диабекка бронхиальнай астмаҕа хойуу хаайтарыытыгар биир улахан ньуоска оту биир ыстакаан оргуйбут ууга көөнньөрөн сиидэлээн чэй курдук иһиллэр с р попов а с попова суруйалларынан үөрэ отун атахха баанан сылааны таһаарыналлар эбит ыалдьар сүһүөххэ үөрэ отун суоракка булкуйан лэппиэскэ оҥорон уурунан хоноллор оттон тирии ыарыыларын псориаз нейродермит эмтииргэ улахан иһиккэ көөнньөрөн ванна уутугар кутан сытаҕын туран баран баастаах миэстэни соттубаккын хаста да хатылаатахха тирии ырааһырар кыһыйара ааһар арыгы дьаатыттан айгыраабыт дьон туруга тупсарыгар дьүһүнэ кыаҕа чөллөнөрүгэр көмө буолар от үөрэ ото бу отунан аһылык оҥостон аһаатахха итиэннэ кыра ньуоска бытарытыллыбыт оту оргуйбут ууга көөнньөрөн сиидэлээн аһыах иннинэ истэххэ сүрэх ыалдьара күүскэ тэбэрэ утуйбат буолуу аныы куртах оһоҕос ыалдьара ааһар сэбирдэҕэ кыа оҥосторго туттуллар эбит бохсурҕан лат аан дойдуга киэҥник тарҕаммыт бохсурҕаннар кэргэннэригэр киирэр семейство подорожниковые биир эбэтэр элбэх сыллаах оттор уустара көрүҥү ааҕаллар бохсурҕан бэрэстэбиитэллэрэ европа азия африка уонна америка сымнаһыар уонна субтропик курданыыларыгар үүнэллэр урукку ссрс ка ча көрүҥү араараллар этэ ордук биллибиттэрэ орто бохсурҕан бөдөҥ бохсурҕан уонна ланцеттыҥы бохсурҕан элбэх сыллаах оттор закавказьеҕа уонна орто азияҕа кумах бохсурҕана үүнэр лабаалардаах см үрдүккэ тиийэ улаатар оттуҥу үүнээйи бохсурҕаннар суол кытыытыгар кураанах сирдэргэ истиэпкэ хонууга кумахха үүнэллэр суол кытыытыгар үүнэр төрүөтэ дьон атахтарын таҥаһынан сиэмэтин тарҕатыыларыттан америкаҕа оннук тарҕаммыта олохтоох омуктар ол иһин үрүҥ киһи суола диэн ааттаабыттар итии ууга көөнньөрөн сөтөлгө сили хоҥуннарыыга күөмэй ыарыйдаҕына туттабыт итини таһынан куртах оһоҕос ыарыытыгар гастрит колиэнтерит энтероколит куртах бааһырыытыгар сэлликкэ сэбирдэҕин оргутан туттуохха сөп сэбирдэҕин бэйэтинэн сии сырыттахха чэй да курдук оҥостон истэххэ куртах ыалдьара ааһар ол гынан баран куртах аһыыта үрдүк буоллаҕына бохсурҕаны туттубат ордук сахарнай диабекка куртах бааһыгар хойуу хаайтарыытыгар сиэмэтин туттуллар биилээххэ быһыннахха хаан барыытыгар бохсурҕан бороһуогун кутан ыга баайыллар вологда уобалаһа арассыыйа федерациятын субега киин куората вологда тэриллибитэ балаҕан ыйа үс күнүгэр ис сылга кирбиилэһэр архангельскай киров кострома ярославскай тверь новгород ленинград уобаластарын уонна карелияны кытта уобалас илин европа дэхси сирин хотугулуу илин өттүгэр сытар сирин рельефа томтордоох климата умеренно континентаальнай тымныы кыһыннаах тохсунньу орто темп уонна сылаас сайыннаах от ыйын орто темп халлаан уута сылга мм түһэр сиртэн хостонор баайынан уобалас мөлтөх торф тутуу материаллара туус уонна минеральнай уулар бааллар уобалас омуктарын ахсааннара уобаласка хара метталургия улаханнык сайдыылаах үс сылга вологда уобалаһа россияны барытын диэн аахтахха оҥорбута тимир прокат ыстаал минераальнай уоҕурдуу подшипник деловой мас лён таҥастар тибиэт тыла транслитерация вайли саҥарыллыыта лхаса түөлбэ тылынан бөө ке тибиэт омук тыла кнр тибиэт автономиялаах оройуонугар сорох атын оройуоннарыгар индияҕа непалга уонна бутааҥҥа тарҕаммыт тыл тибиэт тылынан мөл кэриҥэ киһи саҥарар тыллар сиин тибиэт кэргэннэрин тибиэт биирма тылларыгар киирэр возникновение литературного тибетского языка связывается с появлением письменности древнейший памятник надпись в монастыре самье век и проникновением в тибет буддизма литературный язык формировался при переводах канонической литературы с санскрита перевод трипитаки век в дальнейшем получил развитие в богатой литературе исторической сочинения бутона век религиозной дзонхава века художественной стихи миларепы века далай ламы век современный литературный тибетский язык сохранил с древнейших времен традиционную орфографию мало изменилась грамматика инновации касаются главным образом лексики язык использует тибетское письмо генетически восходящее к письму брахми для классического письменного тибетского характерны девять падежей тибетский относится к языкам с эргативным строем для фраз характерна структура тэндьиин кытай илин өттүгэр баар улахан мегаполис куорат нэһилиэнньэтэ мөллүйүөн эргинниин мөллүйүөн киһи буолар пекин куораты эппэккэ аата онтон агломерациялыын уонна конурбациялыын аахтахха аан дойду биир плотнозаселённай региона буолар уопсайа мөллүйүөн киһи олохсуйан олорор дойду биир түөрт федеральнай значениялаах куората буолар тэндьиин ынырыктаахай улахан индустрия киинэ буолар манна улахан бытовой техниканы байыаннай һобуоттар эрэ буолбакка өссө улахан массыына оҥорон таһаарар һобуоттар бааллар улахан киинэ фантастика футуризм музыка киинэ буолар кытай биир улахан промышленнай киинэ биир супер күүскэ промышленно сайдыбыт куорат буолар тэндьиин улахан интернациональнай куорат уопсайа араас омук олохсуйан олорор манна элбэх сахалар бааллар тэндьиин ынырык күүскэ сайдыбыт транспортнай инфраструктурнай системалаах куорат ойуу ойуу ойуу ойуу ойуу ойуу ойуу свердловскай уобалас нууччалыы свердловская область арассыыйа федерациятын субега киин куората екатеринбург тэриллиитэ тохсунньу гэр сыллаахха кирбиилэһэр пермь кыраайын коми башкортостан республикалары тюмень уобалаһын курган уобалаһын челябинскай уобалаһын уонна хмау ны кытта свердловскай уобалас ураал саамай улахан региона уобалас ортоку уонна хотугу ураал хайаларга уонна аргаа сибиир дэхси сирин арҕаатыгар сытар саамай үрдүк үрдэлэ конжаковскай таас хайа м климата континентаальнай тохсунньу орто температуурата от ыйын киэнэ халлаан уутун түһэрэ сылга мм сиртэн хостонор баайдарынан уобалас баай кыһыл көмүс платина асбест бокситтар тимир никель хром марганец уонна алтан рудаалара хара уонна өҥнөөх металлургия баһылыыллар уонна уобалас уопсай промышленнай оҥорон таһаарыытыттан ураан уонна тимир руудаларын уоҕурдааһын байытааһын сэрии сэбтэрин ытар тэриллэри тааҥкалары уралвагонзавод оҥороллор даҕааһын аат саҥа чааһа бирэдьимиэт көстүү бэлиэтин көрдөрөр уонна ханнык хайа хайдах ханнааҕы хаһааҥҥы туохтаах диэн ыйытыыга хоруйдуур саҥа чааһа даҕааһын аат дэнэр бирэдьимиэт бэлиэтэ диэн даҕааһын аат уларыйбат этиигэ быһаарыы буолар холобур күүстээх киһи күүстээх киһиттэн күүстээх дьон этиигэ кэпсиирэ буоллаҕына кэпсиирэ сыһыарыытын ылынар холобур эн күүстээххин биһиги эмиэ күүстээхпит даҕааһын аат бэйэтэ быһаарар тыллаах буолуон сөп олус кэрэ айылҕа наһаа суон тиит ураты интэриэһинэй кинигэ ааттыйбыт даҕааһын элбэх ахсаан уонна тардыы сыһыарыытын ылар падьыаһынан уларыйар кыахтаах этиигэ туһаан кэпсиирэ толоруу буолуон сөп холобур күүстээхтэр кыайыахтара ким күүстээхтэр күүстээххин дьэ биллибит тугу биллибит күүстээххин күүстээҕи күүстээх баһыйар кими баһыйар күүстээҕи уол чахчы күүстээх эбит хайдах эбитий күүстээх эбит сорох даҕааһын аат тылга толору көспүт кырдьаҕас старик ыраахтааҕы царь өстөөх враг муҥурдаах аппендицит бэлиэлээх кырынаас о д а даҕааһын аат атын саҥа чааһыттан уонна даҕааһынтан араас ньыманан үөскүүр даҕааһын аат кэпсэтии да тылыгар уус уран айымньыга да бэрт киэҥник туттуллар бирэдьимиэт бэлиэтин көрдөрөр буолан тылы өһү олус байытар киэргэтэр саха тылыгар араас бэйэлээх синоним антоним суолталаах даҕааһын олус элбэх ол ордук олоҥхо баай талым тылыгар толору көстөр даҕааһыны көспүт суолтаҕа туттар түбэлтэ эмиэ элбэх буолар тимир күрдьэх тимир сүрэх кыһыл тылынан кынаттанар кэнники кэмҥэ нуучча тылын сабыдыалынан даҕааһын ааты аат туохтуур үтүрүйэн эрэр сабыылаах түннүк сабыллыбыт түннүк онтон сылтаан тыл биир халыыпка киирэн иинэр хатар этигэн күүһэ мөлтүүр мустафа кемал ататүрк ыам ыйын сэтинньи диэн түркийэ республикатын төрүттээччитэ уонна бастакы президенэ идэтинэн сэрииит аармыйаҕа коррупцияны утары хас да кистэлэҥ уопсастыбалары тэрийбитэ онтон с өрөбөлүүссүйэ кэмигэр энвер бейдыын сатаспакка политкаттан туораабыта италияны кытта сыллардааҕы сэриигэ уонна иккис балкаан сэриитигэр с кыттыбыта бастакы аан дойду сэриитигэр дьоҕурдаах армия офицера быыытынан биллибитэ дарданелланы антанта күүстэриттэн көмүскүүр сэриилэри салайбыта аан бастаан түрк омугун салайааччытын быһыытынан с германия түркийэ ис дьыалатыгар орооһоору гыммытын утаран бэйэтин биллэрбитэ осман империята сэриигэ хотторон эстиитин кэнниттэн саҕаламмыт тутулуга суох буолуу сэриитигэр ататүрк түрк дьонун басхана с гириэк сэриилэрэ измир куоракка киирбиттэрин кэннэ мустафа кемал анатолияҕа утарсыыны тэрийбитэ быстах кэмнээх дьаалтаны анкараҕа тэрийбитэ анатолия бу кэмҥэ стамбууллааҕы султаан бырабыыталыстыбатын кытта сыһыаны быспыта с анкарааҕа кинини омук улуу мунньаҕын түмэнин бэрэстээтэлинэн талбыттара гириэктэри кыра аазияттан үүрбүтэ антанта судаарыстыбаларын түркийэҕэ арыый табыгастаах дуогабарга илии баттыылларыгар күһэйбитэ дойдуну босхолообута урукку султанааты уонна халифааты суох гыммыта уонна түркийэ өрөспүүбүлүкэтин тэрийбитэ с бастакы президент буолбута онтон уонна сс хос талыллан үлэлээбитэ ататүрк президеннааынын кэмигэр политика экономика уонна култуура эйгэлэригэр элбэх уларыта тутууну ыыппыта ол курдук түркийэ аныгылыы демократ уонна таҥара дьиэтиттэн тутулуга суох тэриллиилээх ил буолбут түркийэ тас политиката дойду толору тутулуга суох буолуутугар туһаайыллыбыта түркийэ нациялар лиигаларыгар киирбитэ уонна ыалыы судаарыстыбалары кытта бастатан туран грецияны уонна сэбиэскэй сойууһу кытта доҕордуу сыһыаннары олохтообута ататүрк реформаларын бириинсиптэрэ кемализм дэнэллэр морис перно диэн француз суруналыыһыгар м кемал былааска чиҥник олорон баран эппит ататүрк аҕа түрк диэн ааты түркийэ улуу национальнай мунньаҕа түмэнэ с иҥэрбитэ ататүрк стамбуулга сыллаахха сэтинньи күнүгэр саастааҕар ыалдьан өлбүтэ псков уобалаһа нууччалыы псковская область российскай федерация субега киин куората псков тэриллибитэ атырьах ыйын кэ үс сылга кирбиилэһэр лениград новгород тверь смоленскай уобаластары уонна үс омук госудаарствалары кытта эстония латвия уонна белорусия уобаласка үс тыһыынчаттан тахса күөл баар европаҕа кэриҥинэн үһүс улахан чудской күөл псков уобалаһа саамай депопупяцияланар регион эдэр ыччат атын дойдуларга көһөрө оҕолор төрөөһүннэрэ аччааһын нэһилиэнньэ кырдьыыта улуу аҕа сэрии содуллара ити фактордар бары дьайыыллар холобура сыл биэрэпиһинэн билиҥҥи уобалас сиригэр мөл тыһ киһи олорбут ус сылга номнуо тыһ билигин сылга уобаласка эрэ тыһыынча киһи баар тоҕуһуонус сыллардаахха уобаласка учуонайдар россия депопуляциятын киинэ диэн хос аат биэрбиттэр варанаси индия дойдутугар баар уттар прадеш штатыгар улахан куорат иудаизм итэҕэллээхтэргэ улахан болҕомтону уурар куорат аан дойду итэҕэлин киинэ буолар ватикан тэҥэ нэһилиэнньэтэ мөллүйүөн эргинниин мөллүйүөн курдук улахан транспортнай узел элбэх университеттар манна күн аайы киһи курат бэйэтин олохтооҕо бэйэтигэр тиийинэр сыл аайы мөллүйүөн киһи уотка умайар оччо же киһи улуу ганга өрүскэ ууга быраҕыллан өлөр бу барыта сокуоннай уонна итэҕэл тутуһуутунан барар варанаси үөрэх төрүтэ буолар куораттан элбэх улуу учуонайдар тахсыбыттара манна бастакы киһи өлүүтүн үөрэтэр институт баар буолбута манна бастакы санскрит суруйбуттара арассыыйа федеральнай уокуруктара сыллаахха ыам ыйын күнүгэр президент владимир путин федеральнай уокурукка арассыыйа президенын боломуочуйалаах бэрэстэбиитэлин туһунан диэн уурааҕынан нүөмэрэ тэриллибиттэрэ федеральнай уокуруктар российскай федерация субектарынан эбэтэр административнай сиринэн араарыы атын конституционнай чаастара буолбатахтар сэрии уокуруктарын уонна экономическай оройуоннар төрүттэригэр оҥоһуллубуттар ол эрэн ахсаанынан уонна састаабынан атыннардаах президент д а медведев сыллаах тохсунньу күнүнээҕи ыйааҕар олоҕуран уокуруктар ахсааннара уларыйбыт буолбут соҕуруу федеральнай уокурук састаабыттан соҕуруу кавказтааҕы федеральнай уокурук туспа араарыллыбыт уокуруктар киин куораттарыгар салайар сүрүннүүр органнара президент боломуочуйалаах представителэ кини аппарата уонна салалтата олохтоноллор хотугу кавказтааҕы федеральнай уокурук киин куората пятигорск административнай киин эбэтэр субегын улахан куоратын ахсааннарыгар киирбэт российскай федерация президенын боломуочунай представителэ президент администрациятын представителинэн уонна үлэһитинэн ааҕыллар сүрүн ыстытыйа киин федеральнай уокурук сүрүн ыстатыйа соҕурууҥҥу федеральнай уокурук сүрүн ыстатыйа хотугулуу арҕааҥҥы федеральнай уокурук сүрүн ыстатыйа уһук илиҥҥи федеральнай уокурук сүрүн ыстатыйа сибиирдээҕи федеральнай уокурук сүрүн ыстатыйа ураллааҕы федеральнай уокурук сүрүн ыстатыйа волгатааҕы федеральнай уокурук сүрүн ыстатыйа хотугу кавказтааҕы федеральнай уокурук уокуруктар официальнай саайтара от күөх каарта ахш дойдутугар бэриллэр докумуон киһини идентификациалыыр үксүн ахш дойдутугар гражданствота суох ол кынан баран ахш ка наар олорор дьоҥҥо бэриллэр кэнники кэмҥэ ны ылыан баҕалаах ынырык элбээтэ сыл аайы ахш дойдута мөллүйүөн киһиэхэ квота биэрэр олортон сыл аайы мөллүйүөнүнэн элбэх тиксэр ол аата сыл аайы ахш ка курдук заявление кэлэр үксэ кытайдартан билигин ахш баайа тоттук олороллоро аан дойдуга киэҥник билиннэ ол иһин ахш ка барааччылар ахсааннара эмиэ элбээтэ онтон баҕалаах дьоннор эмиэ элбэхтэр ахш баайыгар ымсыыран ислам дойдулара наар теракт ахш территориятыгар оҥоруон баҕалаах террористар ынырык элбээтэ примерно мөллүйүөн террористар ахш территориятыгар биллибэккэ саһан олороллор обычнай күннээҕи гражданиннар курдук дальстрой с с сыллардаахха тэриллэ сылдьыбат ссрс ис дьыалаларын наркоматын иһинээҕи уһук хоту сиргэ тутуу сүрүн салалтатын ил треста нууччалыы государственный трест главного управления строительства дальнего севера наркомвнудела ссср бастакы салайааччытынан өктөөп өрөбөлүүссүйэтин уонна гражданскай сэрии кыттыылааҕа берзин э п этэ дальстрой саха сирин уонна магадаан уобалас территорияларыгар хайа промышленноһын тэрилтэлэрдээх этэ үлэһиттэрэ сүрүннээн хаайыылаахтэр этилэр с сыллардаахха элбэх хаайыылаах манна тиийбитэ сэрии кэмигэр кэлээччи ахсаана намтыы сылдьыбыта ол гынан баран с сыллардаахха эмиэ элбээбитэ эһэ хайа көмүс үөскээбит сиригэр көмүс хостообуттара ону таһынан көстөр уонна илин таас приискэлэргэ эмиэ хостообуттара онтон сылтан депутатскай приискэтэ үлэтин саҕалаабыта магадаан уус ньара айан суол халыма трассата тутуллубута дальстрой үлэтэ муома уонна томпо оройуоннарыгар тарҕаммыта халыма индигир холбоһуктаах пароходство тэриллибитэ онон дальстрой үлэтэ саха сирин хотугулуу илин өттүгэр барытыгар тарҕаммыта ити территория факт быһыытынан саха сиритэн таһаарыллыбыта оллонов дмитрий данилович түүлээх нэһилиэгэ уус алдан улууһа дьокуускай гвардия майора аҕа дойду улуу сэриитин кыттыылааҕа курскай тоҕой кыргыһыытын кыттыылааҕа с гвардейскай танковай полк танка ротатын хамандыыра сэриини мукден куоракка билиҥҥитэ шэньян кытай бүтэрбит бу куорат байыаннай комендана буола сылдьыбыт д д оллонов сыллаахха ыам ыйын күнүгэр дьокуускайга хатыҥ үрэххэ хомолтолоохтук өлбүт дойдутугар түүлээх нэһилиэгэр кыыллаайы с көмүллүбүт гитлеровскай германия советскай союзка сэриинэн саба тууутун оллоглв батальона араа фронна белоруссия сиригэр барсуковка дэриэбинэтин көмускээн көрсөр тэнэ суох кыргыыыга батальон командира атаар баас ылар ол да буоллар оллонов охсууу хонуутуттан туораабат киниэхэ аны сож өрус уна биэрэгэр суоллар быа охсуар сурун сирдэрин көмускуур сорудах биэрэллэр дмитрий оллонов механизированнай батальона элбэх киитин техникатын стэрэн туран өтөөх кимэн киириитин харгыстыыр онтон атаар бааырбыт танкист сож өруу сарсыардаанны туманынан туанан харбаан туораан өлөр өлуттэн муччу көтөр дмитрий данилович госпитальга сытан эмтэнэн утуөрэн тахсарын кытта и в сталин аатынан кыыл армия байыаннай академиятыгар уөрэххэ ыыталлар академиятын бөтэрээт капитан званиеламмыт оллонов кв диэн тонналаах мм халын куйахтаах чааска км айанныыр уонтан тахса танкалаах киилээх гвардейскай рота командирынан ананар сотору кини танковай ротата сталинград кыргыыытыгар ыйы быа сэриилээр фельдмаршал паулюс армиятын төгуруйуугэ уонна унтуруйууэ кыттыыны ылар онтон кини полката украинскай фронт дьаалыгар бэриллэр сыл ыам ыйын кунугэр прага куоракка д д оллонов танковай полката бастакынан тоу көтөн киирэн улуу кыайыыны онно көрсөр кэскил юность севера оҕолорго аналлаах хаһыат бастакы редакторынан поэт архип георгиевич кудрин абаҕыыныскай анаммыта киниэхэ көмөлөһөөччүннэн георгий багынанов үлэлээбитэ бастакы нүөмэргэ тойбохой эдэр натуралисттар суруктара бэчээттэммитэ бу суругу баһаатайдара бессонов г е ыыппыта ити кэнниттэн владимир михайлович новиков күннүк уурастыырап гаврил павлович тихонов редактордаабыттара оттон сэрии иннинээҕи редакторынан никифор кирикович седалищев дьүөгэ ааныстыырап этэ сыллаахха бэс ыйын күнүгэр бэлэм буол кэскил бүтэһик с нүөмэрин таһаарбыта манан хаһыат үлэтэ тохтообута никифор кирикович ити кэнниттэн сэриигэ барбыта кыргыһыы хонуутугар сыллаахха өлбүтэ партийнай комсомольскай органнар уураахтарынан бэлэм буол хаһыат сыл тохсунньу күнүттэн иккистээн тахсар буолбута хаһыат нүөмэринэн сэрии иннинээҕини салгыыр курдук бэчээттэммитэ сскп обкома редакторынан секлетея алексеевна курчатованы анаабыта кини кэнниттэн сыл устата нина инноконтьевна протопопова редактордаабыта эппиэттээх сэкрэтээринэн фронтовик поэт иннокентий эртюков литэрэтиирэ салаатын николай мординов амма аччыгыйа салайан үлэлээбиттэрэ аудиовизуальнай наследие күнэ юнеско быһаарыытынан бэлиэтэнэр күн бу үйэлэргэ буолбут түбэлтэлэр тустарынан киинэлэр араадьыйа уонна теле бырагырааммалар аудио уонна видео суруйуулар инники көлүөнэлэргэ чөл туруктаах хаалалларыгар болҕомто уурар күн бу матырыйааллар тыл уонна култуура атынын нөҥүөлээн харахха уонна кулгаахха быһа киирэн сатаан ааҕар аахпат дьоҥҥо барыларыгар өйдөнөр буолан уопсастыбаны уларыппыттара сурукка бичиккэ сүҥкэн көмө самалык буолбуттара ол да буоллар бу матырыйааллар наһаа улгумнук буортуйар суох буолар кыахтаахтар аудиовизуальнай суруллуулары сылынан сыыппараҕа көһөрбөтөххө сүтэн симэлийэн бараллар элбэх маннык матырыйаал бэлиэр суох буолла ол бар дьон култууратын дьадаппыта саарбаҕа суох өскө аан дойду барыта турунан туран биир дьаһаныыны ылымматаҕына бу сүтүү дьадайыы салҕанан бара туруо ол иһин юнеско с генеральнай конференцията сыллаахха бу күнү анаан минээн бэлиэтииргэ уурбута аан бастаан сыллаахха бэлиэтэммитэ шергин шахтата дьокуускайга ярославскай уонна кулаковскай уулуссалар муннуктарыгар урукку оскуола мас дьиэтин олбуорун иһигэр баар аан дойдуга маҥнай манна ирбэт тоҥ температурата кээмэйдэммитэ федор шергин арассыыйа америка хампаанньатын управляющайа уунан хааччынаары кудук хаһаары гыммыт шергин дьокуускайга кэлиэн иннинэ өлүөнэ баһыгар баар качуг диэн сэлиэнньэҕэ олоро сылдьыбыт онно кини ирбэт тоҥу курдары хаһан ууга тиийбит онно кудугун дьириҥэ м эбит дьокуускайга ити уопуту туһанан дьиэтин таһыгар эмиэ кудук хаһарга быһаарыммыт билигин кудугу наука чинчийии сыалтан уонна ирбэт тоҥ дьокуускайга төһө халыҥын быһаараары төһө кыалларынан дьириҥэтиэххэ диэн буолбут шергин сыллаахха наукаҕа үтүөтүн иһин кыһыл көмүс мэдээл уонна бриллианнаах биһилэҕинэн наҕараадаламмыта улуу кэхтии диэн иккис аан дойду сэриитин иннинээҕи уон сылга буолбут улахан экономика кризиа улуу кэхтии буолбут кэмэ араас дойдуларга араас араас ол гынан баран үгүс дойдуларга кини с саҕаламмыта уонна с сс бүтүүлэригэр бүппүтэ үйэ ордук уун киэҥ тарҕаныылаах уонна дириҥ кэхтиитэ буолар алтынньы ахш ка акция бааарын эстиититтэн саҕаланар бу түбэлтэ хара чэппиэр диэн ааттаммыта атын дойдуларга түргэн үлүгэрдик тарҕаммыта улуу кэхтии баай да дьадаҥы да дойдулары улаханнык охсубута тус барыс түһээн киириилэрэ барыстар уонна сыаналар түспүттэр омуктар икки ардыларынааҕы эргиэн аччаабыт үлэтэ суох буолуу ахшга үүммүт сорох дойдуларга дылы үүммүт улуу кэхтии аан дойду элбэх куораттарын күүскэ охсубут бастатан туран ыарахан индустрияттан тутулуктаахтары элбэх дойдуларга тутуу тохтообут үүнүү сыаналара кэриэтэ түэннэр тыа хааайыстыбата уонна тыа сирдэрэ ночоотурбуттар уопсайынан кэхтииттэн сылтаан экономика бастакы сектора улаханнык эмсэҕэлээбитэ улуу кэхтии саҕаланыан иннинэ уолл стрит биржатыгар с алтынньы күннэригэр акциялар сыаналара күр гыммыттара экономистар улуу кэхтии төрүөттэрин тустарынан биир санаалара билигин да суох бу экономика кризиын үөскээинин туунан хас да теория баар ол иигэр хас да фактор холбоуута да буолуон сөп диэн санаа эмиэ баар америка хотугу штааттарын экономиката аһара итийбитин төрүөтэ өссө биир быһаарыылаах аан дойду бастакы сэриитин кэнниттэн ахш экономиката хаһан да буолбатах өрө күүрүүнү билбитэ америка сыаннай кумааҕыларын рыынаага аан дойдуга саамай тургэнник үүнэр буолбута тоҕо диэтэххэ сэриигэ эмсэҕэлээбит европа ордук сэриигэ хотторбут германия олох мөлтөхтөр этэ холобур сыл саҥатыгар биир дуолларга маарканы биэрэр буоллахтарына алтынньы ортотугар триллион сыллаахха германияҕа сыана хас чаас аайы икки төгүл үрдүүр этэ бу кэмҥэ сэриигэ эмсэҕэлээбэтэх көмүһүнэн хааччыллар валюталаах уонна бассабыыктартан байҕалынан арахсан турар ахш инвестордар харахтарыгар дьиҥнээх ырай курдук көстөллөр этэ улуу кэхтии туунан биир аатырбыт литература үлэтинэн буолар уордайыы сүүмэхтэрэ диэн дьон стайнбек романа афанасий ильич тобонов саха сирин улуустарыгар ракеталар стуупеннарын түһэрии утары охсуспут саха киһитэ уопсастыбаннай диэйэтэл бэтэринээр олорор сиригэр байконуртан көппүт ракеталар ступеннара түһэрин кэтээн көрөрө ол сылдьан бу ступеннар туга да суох атмосфераҕа умайан хаалбаттарын уматыга сүлүһүннээх несимметричнай демитил гидразин гептил айылҕаҕа уонна дьоҥҥо буорту аҕаларын дакаастаабыта химияҕа уонна биологияҕа билиилээх буолан убаҕас уматык гептил сөҥөр кэмигэр араас элэмиэннэри кытта көрсөн сүлүһүннээх эттиктэри холобур синильнай кислотааны таһаарарын үөрэппитэ сүөһү уонна айылҕа кыыллара элбэхтик өлүүлэрин атын бэтэринээрдэр кыһалҕаттан сыстыганнаах сүөһү ыарыыттыттан өлбүттэр дииллэрэ сыыһатын дакаастаабыта кыыллар уонна көтөрдөр космическай ракеталар көтөн тахсар трассаларыгар өлөллөрүн көрдөрбүтэ өлбүт сүөһүнү уонна тыа кыылларын уматаллара ол уматыыга кыттыбыт дьон эрдэ өлөллөрө бу туһунан тобонов өрөспүүбүлүкэ хаһыаттарыгар харса суох суруйара сахаада туймаада уонна да атыттарга алдьархай аартыгын аргыара кинигэтигэр кэпсээбитэ кэлин сыллаахха арассыыйа оборонатын министиэристибэтэ ракеталар көтөр трассаларын уларыппыта иван бурцев геолог биофизик эколог член союза журналистов рф член международного союза радиоэкологов алексей михайлов старший научный сотрудник института космофизических исследований и аэрономии камчаатка кыраайа арассыыйа улахан сирдэриттэн биирдэстэрэ дойду уһук илин өттүгэр камчаатка тумул арыытыгар тайаан сытар киин куората петропавловск камчатскай куорат камчаатка магадан уобалаһын и чукотканы кытта харбыылаһар улахан өрүстэрэ камчатка уһуна км пенжина км таловка км вывенка км пахача км апука км укэлайат км күөллэрэ таловское км паланское км сис хайалара ортоку протяженность около км илиҥҥи ветвейский пенжинский пахачинский олүторский и др үрдүгэ х хувхойтун м г ледяная м г острая м г шишель м сопка тылеле м элбэх вулкаан хайалардаах сир хамсыыр сиригэр сытар ордук күүстээх сир хамсааһыыннара тыата ылар элбэх үчүгэй айылҕалаах сир кыһынын буолар сайынын буолар сыллааҕы уу төбүгэ тэн кэ дылы мм түһэр харабылланар сирдэр корякский заповедник ол онно говена уонна парапольский дол тыс га киирэр айылҕа пааматнига гэйзер хочото камчаатка сиригэр чел олорор биир километрга киһи км тиксэр нациайанан арахсааһын камчаатка сиригэр куорат бөһүөлэк дэриэбинэ баар экономикатыгар балыктааһын сир баайдарын хостооһун улахан миэстэни ылаллар туризм сайдан эрэр тиэкис графическай уруһуйдара графическай уруһуйга киирсэр биир үөрэх атына диэнэ специальнай программаны туттубакка аата оҥорооһун маны киһи барыта сатыыр кыахтаах васильев степан васильевич политика уопсастыба уонна ил диэйэтэлэ саха биллиилээх революционера саха өрөспүүбүлүкэтин автономиятын төрүттэспит дьонтон биирдэстэрэ васильев степан васильевич саха бастакы революционердарыттан биирдэстэрэ саха сиригэр иркутскайга советскай былааһы олохтооһуҥҥа бөҕөргөтүүгэ элбэх сыратын биэрбит государственнай общественно политическай профсоюзнай диэйэтэл степан васильев куоракка кэлиэҕиттэн билиигэ көрүүгэ дьулуһуута күүрэн политическай өйө санаата улам уһуктан испитэ ити кэмҥэ политссыльнай емельян ярославскай тэрийбит эдэр социал демократ диэн куруһуогар доҕотторун максим аммосовы степан аржаковы исидор иванову платон слепцовы михаил ксенофонтовы о д а кытта бастакы революционнай буһуу хатыы оскуолатын ааспыта сыл кулун тутар күнүгэр степан васильев м аммосов с аржаков д жиркова н бубякин буоланнар е м ярославскай г и петровскай н и кирсанова м м виленская в и шамшин о д а баалларына рсдрп дьокуускай куораттааҕы тэрилтэтин чилиэнинэн буолбуттара ити бириэмэҕэ саха сиригэр быһыы майгы улам уустугуран испитэ сыл ыам ыйын бэс ыйын күнүгэр ссыльнай большевиктар дьокуускайтан борохуотунан барбыттарынан былаас иһин охсуһуу өссө сытыырхайбыта советскай былааһы утарар уобаластааҕы совет сыл кулун тутар күнүгэр талыллыбыт дьокуускай куораттааҕы совет советскай былааһы көмүскэһэр өйүүр депутаттарын тутан ылан хаайталаабыта ити бириэмэҕэ иркутскайга центросибирь дьаһалынан дьокуускайга үөскээбит балаһыанньаны учуоттаан советскай былааһы утарар уобаластааҕы советы суулларар советскай былааһы олохтуур соруктаах польскай революционер апполинарий рыдзинскай баһылыктаах экспедиционнай этэрээт тэриллибитэ этэрээт иркутскайтан сыл ыам ыйын күнүгэр аттаммыта уонна бэс ыйын күнүгэр дьокуускайтан чугас табаҕаҕа тийэн кэлбитэ киниэхэ советскай былааһы олохтуур кистэлэҥ тэрилтэ көмөтө наада буолбута сэбилэниилээх бастаанньа былаанын дьокуускай куорат картатын кимэн киирии дьүөрэлэһиитин туһунан олус наадалаах информацияны а с рыдзинскайга тиэрдии уһулуччу суолталаах сорудах степан васильевка сүктэриллибитэ кини ити бойобуой сорудаҕы чиэстээхтик толорбута ол түмүгэр а рыдзинскай этэрээтэ сыл бэс ыйын күнүн түүнүгэр дьокуускайга кистэлэҥинэн тэриллибит боевой дружиналары кытта бииргэ эмискэ кимэн киирэн от ыйын күнүгэр улахан хаан тохтуута суох саха сиригэр аан бастаан советскай былааһы олохтообута уонна ити бириэмэҕэ дьокуускай түрмэтигэр хаайылла сыппыт уобаластааҕы сэбиэт сорох депутаттара ол иһигэр м к аммосов босхолонон советскай былаас бастакы дьаһалларын олохтоһон барбыттара дьыала итинник ситиһиилээхтик сайдан барыытыгар уонна бойобуой доҕотторо ол иһигэр максим аммосов этэҥҥэ түрмэттэн босхолонууларыгар степан васильев сүүнэ оруолламмыта кини саҥа тэриллибит дьокуускай куорат рабочай крестьянскай советын президиумун секретарынан талыллан доҕотторо м к аммосовы и н ивановы бараховы п а слепцовы ойуунускайы о д а кытта саха сиригэр советскай былаас бастакы дьаһалларын күүскэ олохтоон барбыттара биллэрин курдук саха сиригэр советскай былаас бэрт кылгас бириэмэҕэ тулуктаһан турбута сибииргэ үрүҥ былааһа олохсуйбута сыл от ыйын күнүгэр иркутскай чехословактар илиилэригэр киирбитэ ити кэнниттэн белогвардеецтар усть куту киренскэйи ылбыттара саха сиригэр революционнай хамсааһын кыттыылаахтара бары кэриэтэ ол иһигэр степан васильев тутуллубуттара уонна дойдуларыттан иркутскайга көскө ыытыллыбыттара степан васильев исидор иванов барахов д браташ үрүҥнэр контрразведкаларын кэтээн көрүүтүгэр киирбиттэрэ онтон чаҕыйбакка кинилэр олохтоох кистэлэҥ большевистскай партийнай тэрилтэни кытта сибээһи олохтоон революционнай үлэҕэ активнайдык кыттан барбыттара сотору буолаат степан васильев сыл ахсынньыга хаайыллыбыта уонна иркутскай түрмэтигэр биир төгүрүк сыл эрэйи муҥу көрбүтэ сыл ахсынньы ый саҥатыгар түрмэттэн тахсаат иркутскайдааҕы кистэлэҥ партийнай тэрилтэнэн слюдянкаҕа прибайкальеҕа ыытыллыбыта онно вуйловы патлыгы кузьяны ржановы о д а кытта улаханнык турунан үлэлээннэр балачча күүстээх партийнай тэрилтэни үөскэппиттэрэ слюдянка станцияҕа семенов генерал этэрээтин бэриннэрэн сааларын саадахтарын былдьаабыттара саха сиригэр советскай былааһы олохтуурга сибревком боломуочунайынан анаммыт м к аммосов саха сириттэн көскө ыытыллыбыт дьону түмэн сыл бэс ыйын күнүгэр с васильевы ис иванову бараховы о д а кытта дьокуускайга кэлбитэ дойдутугар төннөн кэлээт с васильев рк б п дьокуускайдааҕы райбюротун сорудаҕынан ыччат коммунистическай тэрилтэтин тэрийиигэ дьаныардаах үлэни саҕалаабыта сыл от ыйын күнүгэр куорат ыччатын бастакы уопсай мунньаҕын тэрийэн ыыппыта ыччат союһун тэрийэр бюроҕа с в васильев партийнай тэрилтэ бастайааннай бэрэстэбиитэлинэн талыллан үлэлээбитэ партия онус сеһин кэнниттэн сыл муус устар күннэригэр чурапчыга улуустар уонна волостар дьадаҥыларын бэрэстэбиитэллэрин конференцияларын губревком чилиэнэ степан васильев салайан ыыппыта конференцияҕа барыта делегат улуустартан волостартан нэһилиэктэртэн мустубуттара кинилэр конференция аатыттан норуот комиссардарын председателигэр в и лениҥҥэ эҕэрдэ телеграмма ыытарга этии киллэрбиттэрэ ону толорон телеграмма проегын с васильев суруйан мунньахха ааҕан биэрэн бигэргэттэрбитэ телеграмма муус устар күнүгэр ыытыллыбыта онуоха муус устар күнүгэр оччотооҕуга кремльгэ үлэлиир вцик чилиэнэ м к аммосов в и ленин аатыттан маннык ис хоһоонноох телеграммата кэлбитэ партията суохтар конференцияларын президиумугар табаарыс ленин бэйэтин аатыттан эһиги конференцияҕытыгар эҕэрдэ ыытарга миигин сорудахтаата кини бэйэтин эрэлин биллэрэр ыраахтааҕы батталыттан төлөрүйбүт тойоттор хабалаларыттан босхолонон эрэр саха үлэһит маассата уһуктуохтара уонна нуучча рабочайдарын уонна бааһынайдарын көмөтүнэн үлэлээн иитиллээччилэр былаастарын толору бөҕөргөтүү суолугар киллэриэхтэрэ степан васильевич васильев владимир ильич ленин туруорбут соруктарын толорууга саҥа олох айыллыытыгар олох формата уларыйар былдьаһыктаах кэмигэр табаарыстара максим аммосов исидор иванов барахов платон слепцов ойуунскай степан аржаков михаил ксенофонтов мегежекскэй курдук эттиин хаанныын бэринэн туран үлэлэспитэ м к аммосов этии киллэриитинэн партия обкомун бюротун уурааҕынан сыл муус устарга степан васильев союзнай суолталаах якутзолото треһи тэрийиигэ саха сириттэн бэрэстэбиитэл буолан сыл аҥаара сыралаахтык туруулаһан үлэлээн республика интэриэһин сөпкө көмүскээн салгыы москва куоракка командировкаланан боппуруос сөптөөхтүк быһаарылларын ситиһэн дьокуускайга сыл балаҕан ый бүтүүтүгэр эргиллибитэ кини кэлбит борохуотунан ити бириэмэҕэ саха асср совнаркомун председателинэн үлэлии олорбут м к аммосов уһун болдьоххо эмтэнэ москвалаабыта оттон с в васильевы бск б п ын обкомун бюрота саха асср совнаркомун председателин эбээһинэһин толорооччунан анаабыта кини бу дуоһунаска сыл балаҕан ыйыттан сыл кулун тутарга дылы үлэлээбитэ с в васильев ссрс иккис ыҥырыылаах киин ситэриилээх комитетын чилиэнинэн талылла сылдьыбыта бск б п ын сезтэригэр субуруччу партия киин хонтуруолунай комиссиятын чилиэнинэн талыллан ситиһиилээхтик үлэлээбитэ сыллаахха пбскс вцспс ын пленумун уонна президиумун чилиэнинэн талыллыбыта хомойуох иһин репрессия сылларыгар партия советскай былаас дьыалаларыгар толору бэриниилээх ленинец с в васильев коми республикатыгар канин нос диэн бөһүөлэккэ лааҕырга сору муҥу көрсө сылдьан сыл алтынньы күнүгэр сырдык тыына быстыбыта кэнники кинини буруйдаабыт байыаннай коллегия сыл от ыйын күнүнээҕи уурааҕа с в васильев туох да буруйа суоҕа дакаастанан ссрс үрдүкү суутун байыаннай коллегиятын сыл атырдьах ыйын күнүнээҕи уурааҕынан көтүрүллэн реабилитацияламмыта булгуруйбат модун санаалааҕа степан васильевич васильев төрөөбүтэ сыла туолуутугар саха бастакы революционердарыттан биирдэстэрэ биллиилээх государственнай политическай деятельстепан васильевич васильев сыл ахсынньы күнүгэр саха республикатын уһулуччулаах госу дар ствен най уонна политическай деятеллэриттэн биирдэстэрэ ньурба улууһун киһитэ с в ва сильев төрөөбүтэ сыла туолар сылга репрессияламмыт с в ва силь ев сыла туолуутун туһунан саха республикатын президенэ м е ни ко ла ев сыл кулун тутар күнүнээҕи дьаһалынан юбилейы ыытыыга пра ви тель ственнай комиссия тэриллибитэ васильев степан васильевич бүлүү уокуругун марха улууһун бордон нэһи лиэ гэр тойон уйаҕа сүөһү тутан айаҕын ииттинэр васильев василий васильевич дьаҕаһыынап дьадаҥы дьиэ кэргэнигэр төрөөбүтэ маалыкай сэлиэнньэтигэр мэгэдьэк начаалынай церковнай приходской ос куо ла тын уонна ньүрбатааҕы икки кылаастаах училищены бүтэрэн баран степан ва силь ев сылга дьокуускайдааҕы учуутал семинариятыгар киирбитэ кинини кыт та бииргэ семинарияҕа максим аммосов исидор барахов плагон слепцов ой уу нускай степан аржаков уонна оччотооҕу ыччататын даҕаны бастыҥ бэрэс тэ биитэллэрэ үөрэммитгэрэ кинилэр политсыылынайдар баһылаан көһүлээн ыытар революционнай хамсааһыннарыгар тардыллан барбыттара аммосов барахов васильев ойуунускай аржаков уо д а саха сиригэр со вет скай былааһы олохтооһуну тэрийээччилэринэн этилэр кинилэр үлэлиир ыч чат тан рабочайдартан уонна сулууспалаан бүппүт фронтовиктарган кистэлэн бойу буой дружиналары тэрийиигэ активнайдык кыттыбыттара с ва сильев пропаган дис таабыта кистэлэн бойобуой дружина чилиэнинэн буолбута сыл бэс ыйын күнэ буолар түүнүгэр урукку стилинэн дьокуускайга аан бастаан улахан хаан тох тууга суох советскай былаас олохтоммута ол эрээри саҥа былаас баара суоҕа күн туруктаспыта ону сибиир советскай былааһы утарааччылара уонна ис контр революция суулларбыттара степан васильев максим аммосовы исидор ба ра ховы платон слепцову уонна советскай былааһы олохтооһун атын даҕаны кыт тыы лаах тарын кытта тутуллан саха уобалаһын тас өттүгэр сыылкаҕа ыытыл лы быт тара с васильев иркутскай хаайыытыгар угуллубута хаайыыттан босхоломмутун кэнниттэн кинини иркутскайдааҕы подпольнай тэрилтэ слюдянкаҕа прибайкалье кистэлэн үлэҕэ ыыппыта онно семенов штабын этэрээттэриттэн биирдэстэрин саатын саадаҕын тутан ылыыга кыттыыны ылбыта сыл тохсунньу бүтүүгүгэр ир кутскайга эргиллэн кэлбитэ уонна наум ленцери сергей мосины кытта бастакы ир кутскайдааҕы комсомолу тэрийбиттэрэ ыччат россиятааҕы коммунистическай союһун иркутскай күбүөрүнэтээҕи тэрилтэтин бюротун чилиэнинэн талыллыбыта саха сиригэр советскай былааһы тэрийиигэ сибревком боломуочунайа м к ам мосовы уонна саха сирин атын даҕаны дьонун кытта с васильев с бэс ыйын күнүгэр төрөөбүт саха сиригэр эргиллибитэ дойдутугар кэлээт рк б п дьокуускайдааҕы райбюротун сорудаҕынан с васильев олохтоох ком со моль скай тэрилтэни тэрийиигэ сыралаахтык үлэлэспитэ уонна с от ыйын кү нү гэр дьокуускай куорат ыччатын бастакы уопсай куораттааҕы мунньаҕын ыып пы та сс кини ыркс саха күбүөрүнэтээҕи тэрилтэтин бюротун пред се да телинэн үлэлээбитэ кини итини тэҥэ рк б п губбюротун уонна губревком чи лиэн нэринэн этэ с олунньуга атырдьах ыйыгар рк б п обкомун аги та ци я ҕа уон на пропагандаҕа отделын сэбиэдиссэйинэн үлэлээбитэ ити кэмнэ рк б п кү бүө рүнэтээҕи бюротун сорудаҕынан васильев саха уокуругун дьадаҥыларын уон на ба тараактарын партията суох конференцияларын бастакы тэрийээччинэн уон на са лай ааччынан буолбута кинини саха асср совнаркомун председателин эбээһинэһин быстах кэмҥэ то лорооччунан аныыллар бу дуоһунаска с кулун тутарга диэри үлэлээбитэ с олунньуга кулун тутарга дьокуускайга бск б п саха уобаластааҕы ко ми те тын бюротун үлэтин бэрэбиэркэлээһиҥҥэ полуян асаткин пузицкай сас таап таах комиссия үлэлээбитэ комиссия үлэтин түмүктэрэ с кулун тутар кү нү гэр обком пленумугар дьүүллэһиллибиттэрэ с в васильев дьокуускайга ко мис сия сылдьар бириэмэтигэр бск б п саха уобаластааҕы комитетын по ли ти чес кай ли ниятын сыаналааһын туһунан кэпсэтии барар кэмигэр обком линиятын уҥа оп пор тунистический курдук көрдөрбүт полуян комиссиятын резолюциятын ба ры лын ута ры куоластаабыта васильев обком линията бск б п сеһин уонна бск б п кк иһинэн национальнай сүбэ мунньах быһаарыыларыгар сөп тү бэ һэ рин дакаас тыы сатаабыта ону ааһан сыл бэс ыйыгар комиссия дакылаатын сүн ньүнэн альтернатавнай хос дакылааты бск б п кк оргбюротун мунньаҕар оҥор бута с в васильев бэйэтин эдэр республика уһулуччулаах салайааччыларыттан биирдэстэрин сталин государственнай переворотун утары охсуспут бигэ итэҕэл лээх уонна бэриниилээх государственнай итиэннэ политическай деятель быһыыты нан көрдөрбүтэ ол иһин я полуян комиссията маассаҕа сабыдыаллааһыннарыттан сэ рэхэдийэн м аммосовы ис бараховы с васильевы москваҕа теттөрү ыныр та ран ылар наадалаах диэн аахпыта москваҕа төттөрү ыҥырыллан кэлэн баран бск б п кхк чилиэнинэн буола сыл дьан кини бск б п саха уобатастааҕы комитетын линиятын дьаныардаахтык уон на принципиальнайдык салгыы көмүскээбитэ ссрс идьнк лефортовскай хаай ыытын олус кытаанах усулуобуйатыгар эрэйи муҥу көрө сытан сыл ах сын ньы күнүнээҕи бэйэтин көрдөрүүтүгэр с васильев суруйбута мин ярос лав скайга сылдьыбытым киниэхэ бск б п кк политбюротун комиссиятын үлэтин туһу нан сиһилии иһитиннэрбитим кырдьаҕас кадрдары үтүрүйүү сыыһа пар тий найа суох ньыматын талан ылбыт бск б п кк чилиэнэ асаткины үҥсүбүтүм урук ку салалтаны уҥа оппортунизмҥа буруйдуур бск б п саха уобаластааҕы ко ми тетын пленумун быһаарыыта ылыныллар кыаҕа суоҕун дакаастаабытым ярос лав скай ол кэмҥэ дьокуускайга аммосовы бараховы уонна васильевы үлэлэригэр хаалларарга көрдөһөн бск б п кк оргкомитетын чилиэннэригэр сурук суруйбута сыл олунньу күнүнээҕи силиэстийэ дьыалатыгар бэйэтин көрдөрүүтүгэр с васильев эппитэ биһиги бск б п кк тын сэрэтиэх тустаах этибит саха сиригэр салайар партийнай уонна советскай үлэттэн босхолообуттарын кэн ниттэн с в васильев серго орджоникидзе өйөөһүнүнэн с балаҕан ыйы гар с от ыйыгар бск б п киин хонтуруоллуур комиссиятын партийнай кол ле ги я тын чилиэнинэн үлэлээбитэ бу үрдүк дуоһунаска сылдьан кини саха боп пу руо һун хаста даҕаны ярославскайга орджоникидзеҕа калиниҥҥа кагано вич ка ту руорсубута васильев көрдөрүүлэриттэн көстөрүнэн аммосов барахов ва силь ев бө лөхтөрө республикар байыаннай коммунизмы чөлүгэр түһэрии поли ти ка тын ута ры тиһэҕэр тиийэ охсуспута партия уонна государство улахан соло лоох то ро с республика балаһыанньата хайдаҕын толору истэ билэ сыл дьал ла ра ол эрээ ри барыта сталиҥҥа тиийэн иҥнэр этэ ити кэмҥэ сталин саҥа эко но ми чес кай по литиканы суох оҥоруу курсун күүскэ тутуспута ол тус бэйэтин дик та ту ра тын олох тооһунҥа тартарыылаах ис режими кытаатыннарыынан доҕуһуоллам мы та с в васильев сыл бүтүүтүгэр репрессияламмыта кини москваҕа уонна киин атын куораттарга олорор саха сирин дьонуттан биир саамай кэнникинэн ту тул лубута кинини өктөөп бырааһынньыга буолаары аҕай турдаҕына сэтинньи кү нүгэр туппуттара васильевка саха республикатын сиригэр уотугар дьайбыт советскай былааһы утары үлэни ыыппыт буржуазнай националистическай тэрилтэ салайааччыларыттан биирдэстэринэн буолаҕын диэн буруйдааһын оҥоһуллубута сылга советскай былааһы утары туһуламмыт үлэни ыытар тэрилтэ кыт тыы лаа ҕын быһыытынан рби хк наркомунан уонна саха асср снк председателин эбээ һинэһин быстах кэмҥэ толорооччуннан буола сылдьан өрө туруу кадрдарын тэ рийиигэ активнайдык кыттыбыта советскай былааһы утары үрүҥ бандьыыттар этэ рээттэрин сэбилэниилээх турунууларыгар көмөлөспүтэ үрүҥ гвардеецтар бас таан ньаларын кыттыылаахтарын көмүскэспитэ саха сиригэр партияҕа уҥа троц кистскай уонна националистическай тэрилтэни чөлүгэр түһэриигэ бск б п кхк уон на кэлин бск б п кк иһинэн пхк чилиэнин сулууспалыыр балаһыанньатын ту һаммыта диэн букатын онно суох буруйдааһыны оҥорбуттара с в васильев биир сыл сэттэ ый сүүрбэ күн устата бастаан утаа бутырскай кэлин лефортовскай хаайыыларга түүннэри күнүстэри салҕанан ыытыллыбыт идьнк органнарын элбэх ахсааннаах доппуруостарыгар олус тулуурдааҕын көр дөр бүтэ кими даҕаны этэн биэрбэтэҕэ уонна киниэхэ буруйдааһын оноһуллар өстеөхтүү үспүйүөннүүр советскай былааһы утары туһуламмыт дьайыыларын би лиммэтэҕэ аммосовы бараховы ойуунускайы попову захаренконы уонна ба ры атын репрессияламмыт дьону партия уонна норуот иннилэригэр буруйа суох та ры нан аахпыта коми асср канин нос бөһүөлэгэр лааҕырга хаайыллан сытан сталинҥа берияҕа ярославскайга землячкаҕа ыыппыт суруктарыгар аммосовы ба раховы ойуунускайы бэйэтин уонна да атыттары политическай реабилитация лаа һын туһунан боппуруоһу хаста даҕаны туруорбута с в васильев личноска сүгүрүйүү кэмигэр ньүдьү балай быһыы уонна репрессия сиэртибэтинэн буолбута канин нос хаайыытыгар сытан с алтынньы күнүгэр өлбүтэ коми асср кожвинскай оройуонун п дь саха норуотун уһулуччулаах уола с в васильев элбэх өрүттээх үлэтэ прин ци пиальнайа булгуруйбат модун санаалааҕа уонна чиэһинэйэ бэйэтин норуотугар бэ ри ниилээҕэ билигин тыыннаах дьонҥо барыбытыгар уонна кэлэр көлүөнэлэргэ ча ҕылхай холобурунан буолар е а борисов саха республикатын правительствотын председателин солбунааччы с васильев сааһын бэлиэтиир правительственнан комиссия председателэ билигин саха республикатын правительствотын председателэ саха сирэ ахсынньы к түһүү англия биир улахан абааһылаах киинэтэ улахан сатурн куонкурска кыайбыта номинациятын аата саамай үчүгэй абааһылаах киинэ диэн киинэ сир шаарын муннугар барытыгар көстөр уопсайа араас омук тылларынан бөрөбүөттэнэр киинэ ахш дойдутугар уһуллар аппалачи хайаларыгар арай биирдэ ол хайаҕа эдэр чүөчэлэр экстрималлыы сырыттахтарына биир кыыска идиэйэ тиийэн кэлэр идиэйэтэ диэн ким да сылдьыбатах пещератыгар киирэн ол пещераны үөрэтэн бэйэлэрин ааттарынан ааттыах буоллаллар ону кыыс эппэт подругаларыгар сымыйалаан бөрн пещерата диэн сымыйалыыр онтон бөрн пещера ахш дойдутугар киэҥник биллибит туризм сирэ ону ол пещераҕа илдьибэккэ ол биллибэп көстүбэт пещераҕа илдьэр киинэ сүрүн сүжэта онтон ыла саҕаланар онтон бары бараллар ким да сылдьыбатах пещератыгар тиийэллэр онно биирдэ билэллэр бөрн пещерата буотах эбит диэн бары паникалыыллар кыратык бэйэ бэйэлэрин кытта охсуһаллар оннук сырыттахтарына биир кыыстара киһи курдук абааһыны көрөр онно улаханнык аахайбаттар галлюциянация дииллэр ол иннинэ ол кыыс оҕото уонна эрэ аварияҕа өлөллөр абааһылары кытта охсуһаллар бары өлөллөр биир кыыстан ураты ол кыыс эмиэ ол абааһылар курдук абааһы пещера олохтооҕо буолан хаалар политичэскэй куотааһын ахш дойдутугар дьоннор бэйэлэрин дойдуларыгар президени игин кириитикэлээбиттэрин иһин репрессия буолаары гыммытын иһин атын дойдуларга куотуу ол президен эрэ буотах уопсайа мөллүйүөн араас биричиинэ баар олортор саамай сүрүннэрэ ол кынан баран исключения эмиэ баар аустралия политичэскэй куотуу дьоннору ыларынан биир бастыҥ дойду буолар сыл аайы тыһыынча политичэскэй куотуу дьоннор аустралияҕа олохсуйа кэлэллэр үксүлэрэ кытайтан индияттан таиландтан кэнники кэмҥэ путин былааска кэлбитигэр элбэх арассыыйа олохтоохторо эмиэ аустралияҕа көмө көрдөөн куоталлар сахалар эмиэ бааллар аустралия маннык куотуу дьоннору ылар итиннэ сөп түбэһэр буоллаҕына аустралия эйиэхэ виза биэрэр сыллаах ол улахан значенията суох тоҕо диэтэххэ сыл кэнниттэн аустралияҕа ханнык баҕарар киһи гражданин статуһун ылар иван николаевич кульбертинов тээнэ өлүөхүмэ улууһа саха уобалаһа аҕа дойду улуу сэриитин кыттыылааҕа аан дойдуга аатырбыт бэргэн ытааччыта хайыһар с туспа суолун бригадатын с гвардейскай воздушно десантскай стрелковай полка й гвардейскай воздушно десантскай проскуровскай дивизиита бу сэрии саамай бэргэн снайпердартан бирдэстэрэ өстөөҕү өлөрбүт бэргэн ытааччы быһыытынан бойобуой ахсаанын сыллаахха олунньу күнүгэр старай русса анныгыр кыргыһыыга арыйбыт москва анныгар кыргыһыыларга кыттыбыт орёл курск киев винница куораттары босхолоспут новгородскай курскай уобаластар украина польша германия уонна чехословакия сирдэригэр сэриилэспит сэрии устата бэргэн ытааччы сатабылыгар эдэр байыаһы үөрэппит кинилэргэ маннык диэн сүбэлиирэ барытын үтүктэн иһимэн бэйэҕит саҥаны арынын саҥаттан саҥа сирдэри уонна кистиир таҥаскытын көрдөнүн өстөөххө чугаһыыргытын отой куттаныман өйдөөн кэбиһин сүгэннэн тутта сатааман иҥнэннэн кыайыахха сөп буоллаҕына аҕа дойду улуу сэриитин кыргыһыыларыгар барыта өстөөх саллаатын уонна офицерын кыдыйбыт икки төгул аҕа дойду улуу сэриитин герой званиятыгар тардыллыбыта ол да буоллар биэрбэтэхтэрэ аармыйаттан сыллаахха дойдутугар төннүбүт сылларга дмитровскай совхоз тээнэ салаатыгар булчутунан үлэлээбит ол кэннэ биэнсийэҕэ тахсыар дылы табаһыттаабыт убайа николай кульбертинов сельсовет бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбит сэрии саҕаламмытыгар баҕа өттүнэн аармыйаҕа барбыт ленинград анныгар кыргыһыыга өлбүт америка холбоһуктаах штаттарыгар политичэскэй куотааһын ахш кэнники сылларга урут даҕаны иммиграцияттан үөскээбит дойду буолар ол туга билигин да бара турар тохтообот сыл аайы америка мөллүйүөн курдук араас омуга араас атын омук дойдулартан ылар бэйэтигэр иитэ ылар олохсуйа кэлээччилэр араас биричиинэнэн кэлэллэр олортон биир аныгы үйэҕэ актуальнай буолан эрэр арассыыйа уонна атын дьадаҥы дойдуларга эрэ политичэскэй куотааһын америка бастакы политическэй миграннары иккис аан дойду сэриитин саҕана ылбыта мөллүйүөн курдук онтон бэтнээм сэриитин саҕана кэнники тымныы сэрии саҕана олохсуйа кэлбиттэрэ билигин арассыыйаҕа путин диктатура оҥорон иһэрин билэн гражданнар ахш диэки куотар буолан эрэллэр арассыыйа аан дойдуга үһүс миэстэни ылла ирак уонна сомали кэнниттэн бэйэтин дойдутуттан атын барыан баҕалаахтартан сыл аайы арассыыйаттан тыһ олохтооҕо атын омук дойдуларыгар куоталлар ол өссө мөллүйүөн курдук таах араас биричиинэттэн өлөллөрүн аахпакка аата билигин ахш дойдутугар кытайдар бастакы миэстэни ылаллар олохсуйа кэлэллэринэн сылын аайы тыһ курдук оквил канаада дойдутугар баар куорат һалтон регионугар баар кыракый куорат ахш кырбыылаһар сиригэр баар куорат онтарио сиригэр баар нэһилиэнньэтэ тыһ курдук оквил куорат торонто эргинигэр киирэр биир агломерация буолаллар төрөөһүн өлөрдөөҕөр баһыйар онон куорат нэһилиэнньэтэ элбии турар ону таһынан куоратка элбэх иммиграция түмүгүнэн атын омук сириттэн олохсуйа кэлээччи элбэх куорат үрүҥнэр онтон харалар ордубут араҥастар ол эбэтэр азиаттар ол онно элбэх кытайдар киирэллэр манна син аҕыйах да буоллар сахалар бааллар бастакы сахалар бу куорат сиригэр өссө үйэҕэ үктэммиттэрэ кыраныысса таһыгар баар куорат буолан атыы уонна эргиэн күүскэ сайдыбыт сирэ куорат традиционна ахш тан ураты саха сирин кытта сибээһэ эмиэ күүскэ сайдыбыт марина десяткина диэн саха сириттэн канаадаҕа олохсуйан официаллык посол буолан үлэлиир аан дойду глобальнай проблемалара аан дойду улахан кутурҕаннаах ыарахан хара проблемалара сылтан ыла глобальнай статуска киирбитэ ол аата сир үрдүгэр баар харамайдар үүнээйилэр дьоннор мастар тыалар уонна дойдулар бары куһаҕан өттүнэн барар суолга турдулар ол онно киллэриэххэ сөп биосфера гидросфера аан дойду глобальнай проблемалара күнтэн күн эбиллэн иһэллэр аан дойду глобальнай проблемаларын быһаарарга улахан күүс наада ол эбэтэр судаарыстыбалар бары тэҥҥэ үлэлиэхтээхтэр ону быһаарбатахха сылга сиргэ улахан глобальнай масштабтаах катастрофа буолара күүтүллэр аан дойду глобальнай проблемалара аан дойду глобальнай проблемалара ахш уонна кытай күүскэ айылҕаны алдьатыылара киттитиилэрэ кытай уонна атын дойдулар нэһилиэнньэлэрэ элбиирэ аччыктааһынна тиэрдиэн сөп дьоппуон уонна германия күүскэ технологически сайдыылара киһи инники кэскилин саба баттыан сөп арассыыйа күүскэ айылҕа баайын хостуура аан дойду глобальнай айылҕа дисбалансатыгар охсоро арассыыйа күүскэ байыаннай тэриллэрин сайыннарыыта улахан термоядернай сэриигэ аҕалыан сөп аан дойду сылыйыыта глобальнай сылыйыы сир уонна сир байҕалын уутун сыллааҕы орто температууралара сылыйыылара хнт экспердэрэ этиилэринэн сир орто температуурата киһи аймах балысханнык сайдыбытын кэннэ үйэ иккис аҥаарыттан ыла тахсыбыт үһү онтон улахан аҥаара бүтэһик сылга буолбут диэн бэлиэтииллэр бу төрүөтүнэн киһи айылҕаҕа эппиэтинэһэ суохтук сыһыаннаһан бастатан туран бырамыысыланнас таһаарар гаастарын углекислай гаас метан дьайыытынан быһаараллар бу экспердар сыаналарынан үйэҕэ сир орто температуурата кыраадыстан дылы үрдүөн сөп ону тэҥэ сорох сирдэргэ температуура намтыан сөп сир байҕалын уутун таһыма тыһыынчанан сылларга үрдүу туруо диэн сабаҕалыыллар ол байҕал уута улахан теплоемкостааҕынан быһаарыллар байҕал уутун таһыма үрдүүрүттэн ураты өссө сөҥүү түһүүтэ уларыйыан сөп онтон сылтаан айылҕа быһылааннара халаанннааһын курааннааһын силлиэлэр уо д а элбиэхтэрин сөп тыа хаһаайыстыбатын үүнүүтэ кыччыан сөп сорох биология көрүҥнэрэ суох буолуохтарын сөп ол гынан баран сорох чинчийээччилэр аан дойду итийиитин сымыйа дииллэр сорохтор сылыйыы баар гынан баран киһи сабыдыала манна кыра дииллэр кузьмин макар иванович макар хара уолба нэһилиэгэ байаҕантай улууһа саха уобалаһа бэйиэт тылбаасчыт аҕа дойду улуу сэриитин саҕана лейтенант зенитнай рота хамандыырын солбуйааччыта кыһыл сулус уордьан кавалера хоһоонноро сылтан бэчээттэммиттэр с сүүрээн диэн кинигэтэ тахсыбыт в маяковскай а твардовскай самед вургун с михалков мирзо турсунзаде г тукай уо д а ааптардары сахалыы тылбаастаабыт сэрииттэн кэлээт айар үлэҕэ үлэлээбитинэн барбыт биһиги россия дьонобут балыксыт отуутугар күнү көрсө сааскылыы сайаҕас ырыалаах өлбүтүн кэннэ с мин саастыы көлүөнэм диэн хоһооннорун хомуурунньуктара бэчээттэммиттэр сэрии саҕаламмытыгар макар кузьмин кыһыл аармыйаҕа политүлэһитинэн сыл атырдьах ыйыгар дылы с зенитно артиллерийскай дивизияҕа сулууспалаабыт взвод командирынан рота командирын солбуйааччытынан сылдьыбыт белоруссияны прибалтиканы уонна польшаны босхолооһуҥҥа кыттыбыт ыараханнык бааһыран контузия ылбыта хас да бойобуой наҕараадалардаах фроҥҥа макар хара саанан саадаҕынан өстөөхтөрү сууһарарын таһынан өссө уус уран тыл күүһүнэн эмиэ охсуспут сынньалаҥ кэмигэр хоһоон хоһуйан кыым хаһыакка ыытара саха дьонун фроҥҥа көрүстэҕинэ суруктарын тэрийэн эмиэ хаһыакка ыытар эбит ол курдук саргылаана хоһооннорун хомуурунньуга сыллаахха тахсыбыт тиийдилэр эн ырыаҥ тыллара диэн күннүк уурастыырапка анаабыт хоһоонун с ыам ыйын күнүгэр ыыппыт сыллаахха ахсынньыга демобилизацияламмыт поэт сэрии буорах сыттаах хоһоонноро кыым хаһыакка тиһигин быспакка кэриэтэ бэчээттэнэллэрэ уонна оччотооҕуга тута кэриэтэ ырыа буолан радионан толоруллан киэҥ саха сирин тилийэ көтөллөрө тас сахалар бу тиэрмин икки сүрүн суолталаах бастакыта билиҥҥи саха сирин тула өттүгэр былыр былыргыттан түөлбэлээн олорор саха тыллаах дьон иккис өйдөбүлэ бастакы бөлөҕү киллэрэн туран өссө арассыыйа атын сирдэригэр уонна кыраныысса таһыгар олорор үөрэнэр үлэлиир сахалар ол аата саха сирин тас өттүгэр олохсуйбут төрөөбүт эбэтэр быстах кэмҥэ гынан баран балачча өр холобура үөрэх уһун командировка кэмигэр олорор сахалар барыта саха өрөспүүбүлүкэтин тулалыыр регионнарга баар саха дьонун ахсаанын чопчу этэр кыах суох онно хас да төрүөт баар ол аата устудьуоннары иҥин аахпатахха быһа барыллаан тыһыынча саха киһитэ өрөспүүбүлүкэ тулатыгар олорор бу дьоҥҥо красноярскай кыраай хоту өттүгэр сүнньүнэнтаймыырга олорор дулгаан саха тыллаах долгааннары киллэриэххэ сөп кинилэр ахсааннара сыллааҕы биэрэпис түмүгүнэн кыраайга киһи бу бөлөххө саха сириттэн ыраах тэлэһийэн барбыт уонна онно олохсуйа хаалбыт саха дьонун киллэрэбит үксүн киин куораттарга москуба санкт петербург наука кииннэригэр новосибирскэй томскай силис тардыбыттар бу дьонтон чулууларын туһунан саха суруналыыһа иннокентий неустроев икки кинигэлээх аҥардас аармыйа ис дьыала буолбакка полковнигын сыбаанньатыгар тиийэ үүммүт дьон бу дьон үксүн атын сирдэргэ сулууспалыыллар уонна отставкаҕа тахсан баран олохсуйа хаалаллар ахсаана тан таҕыста диир кэнники сылларга көһүү программаларынан белгород краснодар уонна калининград уобаластарыгар көһөн барбыт орто саастаах уонна биэнсийэ сааастаах дьон элбээтэ дииллэр эдэр саастарыгар үөрэнэ барбыт уонна устунан онно хаалбыт сахалартан сорохторо саха кэргэннээхтэр ол эрэн элбэх киһи атын омугу кэргэн ылар бу аата этэринии арассыыйаттан көһөн барбыт дьон бу дьон эдэрдэригэр барбыт буоллахтарына үксүн кэргэннэрэ атын омук буолар араас дойдуларынан бытанан олорор буоланнар статистикаҕа аанньа киирбэттэр арай украина сыллааҕы биэрэпиһигэр киирбит түгэннэрэ баар сахабын дэммит киһи баар эбит онтон та сахалыы билэбин диэбит уонна казахстааҥҥа сыллаахха ыытыллыбыт биэрэпискэ киһи сахабын диэбит сахаопенворлд диэн ситим сиргэ мусталлар саха диаспора диэн ахш ка олорор соловьева вера салайааччылаах уопсастыбаннай тэрилтэ түмэр дьэһиэй сахалара бу красноярскай кыраай эбэҥки национальнай оройуонугар олорор сахалар үксүлэрэ дьэһиэй күөл кытылыгар сорохторо туру нууччалыы тура диэн оройуон киинигэр олороллор былыр бүлүү уокуругар киирэллэрэ сүрүн дьарыктара кыыл табаны бултааһын балыктааһын саха литературнай тылыттан арыый атыннык саҥараллар сэбиэскэй саҕана распределениенан саха учууталлара быраастара баран үлэлииллэр этэ атын тас сахаларга тэҥнээтэххэ төрүт тылларын ордук чөл тутан олорор бөлөх уларыта тутуу кэмигэр магадаан сахалара эмиэ дьэһиэй сахаларабыт ессейские якуты дэммиттэрэ оннук аатынан уобалас аҕыйах ахсааннаах омуктарын реестрыгар киирбиттэрэ бу бэйэлэрин саха сирин сахаларыттан туспа ойдон олороллорун көрдөрөр ньыма этэ үт сахалара хабааровскай кыраай үт үрэх нууччалыы уда сүнньүнэн олорор сахалар туспа түөлбэ тыллаахтар чумукаан удское диэн сирдэргэ бааллар кырдьаҕастара сорохторо хабаровскайга комсомольск на амуре куораттарга көспүттэр николай иванов утучур диэн суруйааччылаахтар этэ соторутааҕыта өлбүтэ охуоскай лаамы сахалара бу былыргы лаамы кытылыгар охуоскайга айааҥҥа барар дьаам суолун сүнньүнэн олохсуйбут кэлин булдунан балыгынан таба иитиитинэн дьарыктаммыт сахалар бу дьон сорохторо үйэлэргэ охуоскай муора кытылын батыһа билиҥҥи магадаан сиринэн тэнийбиттэрэ сүнньүнэн хабааровскай кыраай хоту өттүгэр баар охота үрэх үрдүгэр турар аарка бөһүөлэккэ бааллар магадаан сахалара икки төрүт субстрааттан турар сахалар бастакыта охуоскайтан кэлбит дьон үйэҕэ охуоскай уонна билиҥҥи магадаан кытыл сирдэрэ биир уобалас этэ иккис өймөкөөн өттүттэн кэлбиттэр магадаан уобалаһын хотугулуу арҕаа өттө урут байаҕантай улууһугар киирэр этэ бу дьон хойукка дылы сүөһүлэрин сылгыларын тутан олорбуттара с сылларга саха оскуолалара баалларын архыып докумуоннара туоһулууллар с сылларга сир дойду баайын хаһаары былаас бу дьону толору хааччыллыылаах бөһүөлэктэргэ уонна магадааҥҥа көһөрбүтэ онтон сылтаан олохторун отуора тосту уларыйбыта сүөһүлэрин эһэргэ күһэллибиттэрэ амыр амуур сахалара бу дьон үт сахаларын кытта биир төрүттээхтэр ол гынан баран балартан туһунан саха сириттэн былыр арахпыт өрүс уҥуор кытайга көспүт сахалар баар буолуохтарын сөп диэн сабаҕалааһын баар биллэрин курдук кытай бырабыыталыстыбата хас да аҕыйах ахсааннаах омугу үйэ с сылларыгар норуот көрдөһүүтүн ылынан эбэҥкиннэн суруттарбыта ол дьон билиҥҥэ дылы сылгы иитэллэрэ иһиллэр иркутскай сахалара бу өлүөнэ өрүс тардыытыгар бодойбо оройуонугар олорор сахалар сыллааҕы биэрэпис көрдөрбүтүнэн бодойбо оройуонугар саха олорор эбит бодойбо куоракка киһи бөһүөлэктэргэ онтон эр киһи дьахтар улахан баатам большой патом перевоз диэн сэлиэнньэлэргэ былыргыттан эбэҥкилэри кытта сэргэ олорбуттар билигин ити сэлиэнньэлэри суох гыныы бэлиитикэтэ бара турар буолан олохтоохтор үксүлэрэ өлүөхүмэ улууһун чапаево уонна маача сэлиэнньэригэр дьокуускай куоракка көспүттэр үксүлэрэ дойдуларыгар сайылыыллар эрэ улахан баатамҥа саха эбэҥки булкааспын дэнэр дьон олороллор оҕолоро чапаевоҕа үөрэнэллэр маны таһынан урут барбыт саха дьонун сыдьааннара сахалиин арыыга бу туһунан холобур онно сылдьыбыт эбэҥки учуонайа а н мыреева кэпсиирэ забайкальскай кыраайга камчааткаҕа сурах хоту тумул арыы ортотугар баар эссо бөһүөлэккэ бааллара иһиллэр архыып дөкүмүөннэрэ көрдөрөрүнэн арассыыйа америкаҕа сирдээх эрдэҕинэ саха ыаллара калифорнияҕа форт росс эргин уонна аляскаҕа олохсуйбут курдуктар бу дьон сыдьааннарын сорохторо алеут арыыларыгар да хаалбыт буолуохтарын сөп абхазия диэн хара байҕал илин кытылыгар уонна хапхаас соҕуруулуу арҕаа өттүгэр баар мөккүөрдээх статустаах регион абхазия бэйэтэ абхазия республиката арассыыйа никарагуа венесуэла уонна маарынныыр статустаах соҕуруу осетия уонна приднестровье тутулуга суох ил быыытынан билинэллэр грузия абхазияны бэйэтин бас билэр сиринэн билинэр сир аата абхазия автоном республиката абхазтыы кини дьаалтата тбилисига үүрүүгэ сылдьар с атырдьах ыйын к грузия парламена абхазия статуун арассыыйа былдьаан ылбыт сирэ диэн быаарар уурааҕы ылыммыта абхазия статуа грузин абхаз иирсээнин сүрүн төрүөтэ буолар абхазия диэри сэбиэт холбоугар киирэр грузия ссрын чааа этэ стар бүтүүлэригэр сэбиэт холбоуга эстиитэ саҕаламмытын уонна грузия тутулуга суох буолуу суолугар туруммутун кэннэ абхазтар уонна грузиннар утарсыылара күүһүрэр сс абхазия сэриитэ буолар онно грузия сэбилэниилээх күүстэрэ хоттороллор ол түмүгүнэн абхазия де факто тутулуга суох буолар олохтоох грузиннары өлөрөллөр уонна кыйдыыллар хотугу сулус аччыгый араҥас та сулус бөдөҥнөөх сулус сир хотугу полюһун зенитыгар баар сулус сиртэн уот сыл ыраах билиҥҥи эпохаҕа хотугу полюс зенитыттан кыра ол иһин сир күннээҕи эргийиитигэр хамсаабат ориентацияҕа сөптөөх сулус хайысхата хоту ыйар сир иитэ прецессиялаах буолан хоту полюс сылга градус уларыйар ол иһин араас кэмнэргэ хотугу сулуһунан атын сулустар буолаллар ол гынан баран хотугу сулус диэн аат аччыгый араҥас тыгар мэлдьи сыстыбыт аат биһиги үйэбит нөҥүө тыһ сыл вега лира та биһиги үйэбит нөҥүө тыһ сыл геркулес тэ эбэтэр та биһиги үйэбит нөҥүө тыһ сыл геркулес та биһиги үйэбит нөҥүө сыллар дракон та биһиги үйэбит нөҥүө сыллар тубан дракон та биһиги үйэбит нөҥүө г сыл кохаб аччыгый араҥас та иван иванович крафт якутскай уобалас уонна енисей губерниятын губернатора саха сиригэр крафт тыа хаһаайыстыбаны сүөһү иитиини ветеринарияны түүлээҕи бултааһыны сайыннарар и и крафт көҕүл прессаны өйүүр этэ көскө уонна хаайыыга олорор дьоннор усулуобуйулурын тупсарбыта ол иһин иркутскай генерал губернаторын кытта сыһыана кытааппыта ол иһин крафты отставкаҕа ыытан енисей губерниятыгар көһөрөллөр иван иванович ыараханнык ыалдьан петербургка барар уонна сыл сэтинньи күнүгэр өлбүтэ в возврасте лет от воспаления почек похоронен ноября г на кладбище села никандрова боровичского уезда новгородской губернии сечас любытинский р н новгородский обл рф где у него был участок земли по инициативе советника представительства рс я в санкт петербурге николая габышева на средства администрации новгородской области и правительства рс я был поставлен памятник степанов и памятник крафту в новгородской области аргументы и факты на севере якутск с алексеев с памятник якутскому губернатору и крафту на новгородской земле якутия якутск сентября с в связи со летием со дня рождения и и крафта в якутске планируется в апреле г провести торжественные мероприятия труды положение об управлении в степных областях сост по изд г и продолж и гг с разяснениями правительствующего сената и министерств составил старший советник тургайского областного правления и и крафт оренбург судебная часть в туркестанском крае и степных областях составил старший советник тургайск обл и и крафт оренбург сборник узаконений о киргизах степных областей составил старший советник тургайского областного правления и и крафт оренбург и и крафт из киргизской старины отдельный оттиск из тургайских областных ведомостей за и г и тургайской газеты за и г оренбург и и крафт тургайский областной архив описание архивных документов с г по г относящихся к управлению киргизами с петербург отчет якутского губернатора крафта за время управления областью гг с петербург сборник узаконений правил и разяснений об инородцах якутской области составил якутский губернатор и и крафт якутск законы и правила о ссыльно поселенцах и их семействах составил якутский губернатор и и крафт якутск сборник узаконений и распоряжений правительства об административ и обществ устройстве и управлении якутской области составил якутский губернатор и и крафт якутск законы и правила о крестьянах и переселенцах якутской области составил якутский губернатор и и крафт литаратура пекарский э к дутые сведения и грандиозные проекты сибирские вопросы с яковлевич лукавые мудрствования сибирские вопросы с зензинов в м с далекого севера русские ведомости потанин г н памяти и и крафта сибирская жизнь декабря андрианов памяти крафта сибирская жизнь января олейников н е из воспоминаний о и и крафте ленские волны якутск с атласов к к памяти крафта сибирский архив с виленский сибиряков в д якутская ссылка гг лет якутской ссылке москва с история якутской асср москва т с письмо а е кулаковского э к пекарскому кулаковский сборник докладов к летию со дня рождения а е кулаковского якутск с афанасьев в ф школа и развитие педагогической мысли в якутии якутск с драверт п л незакатное вижу солнце новосибирск с ярославский е о якутии москва с петров п п города якутии гг социально экономический очерк истории якутск с калашников а а я против своей биографии при жизни пусть история меня оценит советы якутии якутск бурнашева н и городское ремесло в дореволюционной якутии якутия и россия история и перспективы содружества народов якутск с сафронов ф г дореволюционные начальники якутского края якутск с макаров и г из истории общественно политической мысли на северо востоке россии е годы в г якутск с малькова а в в никифоров события судьбы воспоминания якутск захаров в п пушной промысел и торговля в якутии конец начало вв новосибирск с захаров в п появление торгового капитала в якутии международная жизнь ковлеков с и в в никифоров и сезд якутов г якутск с якимов о на волне революции года илин якутск с боякова с и колымские рейсы начала в исторические исследования якутск с клиорина и с история без флера якутск с казарян п л якутская политическая ссылка якутск с докторов п и ремесло и кустарное производство якутов история и современность якутск с национальная интеллигенция и переселенческий вопрос в якутии в начале в илин якутск с калашников а а новое о и и крафте якутский архив якутск с гоголев а и история якутии обзор исторический событий до начала в якутск с кривогорницына а в старый город в годы правления крафта эхо столицы якутск апреля акиева м почетному гражданину и великому человеку якутия якутск октября с якимов о д печать национальных регионов сибири и дальнего востока новосибирск с бочкарева м в сетях губернатора распутника бочкарева м яшка моя жизнь крестьянки офицера и изгнанницы москва с федоров в м губернатор и и крафт об изменении границы якутской области якутский архив якутск с федоров в и якутия в эпоху войн и революций в россии гг ч москва с павлов а крафт и провокатор полярная звезда якутск с хлебопашество в якутии дневниковые записи якут окруж исправника ходалевича о пионерах хлебопашества виктория пресс якутск августа с яковлев э он служил и горел душой забота арчы якутск сентября с бриг л губернатор из го а якутск вечерний якутск сентября с бриг л скандал недели быть ли саду крафта у загса якутск вечерний якутск сентября с кайгородова а да будет бюст эхо столицы якутск октября с боякова с и освоение арктики и народы северо востока азии новосибирск с павлов а а губернатор и и крафт наука и техника в якутии якутск с сутаков з г и и крафт о подборе чиновников для службы в якутской области публикация документа якутский архив якутск якутск с бубякин д губернатор крафт талантливый организатор и ученый эхо столицы якутск июня с сбылась вековая мечта ивана ивановича крафта дальневосточный федеральный округ с петров п историческая мозаика якутска за любимый город якутск апреля алексеев е е өксөкүлээх өлөксөй якутск с бердников л мешалкин п служил и горел енисей с павлов а а губернатор и и крафт опыт управления якутской областью диссертация канд ист наук якутск павлов а а губернатор и и крафт опыт управления якутской областью автореферат дис кандидата исторических наук ин т гуманитар исслед акад наук респ саха якутия якутск анисимов в и крафт его благословил якутия якутск февраля с барковский а яшка любовница якутского губернатора крафта эхо столицы сентября с павлов а русская жанна д арк жила в якутии якутск вечерний якутск октября с пестерев в и губернатор крафт и героиня его романа якутия якутск сентября с кому помешал крафт вандализм над памятником губернатора якутии и крафта комсомольская правда якутский выпуск июня с пестерев в и губернатор крафт пестерев в и исторические миниатюры о якутии якутск с павлов а а огородничество на колыме начало якутский архив якутск с павлов а а ф г сафронов о дореволюционных начальниках ленского края якутский архив якутск с побольше бы таких губернаторов красноярский рабочий красноярск декабря павлов а его прозвали гарун аль рашид якутия якутск октября с ядрихинская о за крафта обидно неделя якутии якутск февраля с павлов а а губернатор и и крафт якутск с оглезнева т н этнические немцы в якутии ученые германии о якутии якутск с павлов а а немцы первые лица якутского края гг ученые германии в якутии якутск с габышев н н губернатор земли олонхо новые факты из жизни губернатора ивана крафта якутия якутск августа с назаров н о крафте в подробностях якутия якутск марта с павлов а а крафтовские камельки якутский архив якутск павлов а а донос жандармского агента на и и крафта якутский архив якутск с павлов а а никифоров кюлюмнюр и губернатор крафт якутский архив якутск с павлов а а и и крафт попытки введения новой формы управления для чукчей культура и искусство оленеводческих народов с боякова с и народы северо востока азии в политико правовом пространстве российской империи начало века законодательная представительная власть история и современность с габышев н губернатор земли якутской якутия якутск апреля с якимов о на волне революции года илин якутск с история якутии в отчетах якутских губернаторов якутск с петров п п от первого локомобиля до электростанции якутский архив якутск с евстафьев а область на правах губернии якутия августа с копылов е тюремный кризис или проект царского гулага якутская тюрьма гг неделя якутии якутия августа с это случилось лет назад ленский водник якутск сентября с алексеев и приказчики воеводы губернаторы неделя якутии якутск сентября с баркоскі а якуцкі губернатар літаратура і мастацтва мінск снежня с якутскому губернатору крафту возведут памятник в новгороде якутск вечерний якутск февраля с саввинов и грязные жители якутска якутянин на процентов состоит из мутной некачественной воды о питьевой воде потребляемой жителями якутска якутия мая с яковлев э от паровой водокачки до современной системы водозабора якутия якутск мая с альбом крафта якутск вечерний октября с степанов и памятник крафту в новгородской области аргументы и факты на севере якутск с татаринова р евтюхина о роковая мария молодежь якутии якутск октября с татаринова р евтюхина о отдадим якутское золото чите или мечты легендарного крафта молодежь якутии якутск ноября с конкин п к он служил и горел душой современники о губернаторе и и крафте якутский архив якутск с копылов е благоустройство якутска или как крафт и юшманов сделали то на что тратили десятилетия эхо столицы якутск апреля с заболев ю первый почетный горожанин эхо столицы сентября с павлов а а губернатор и и крафт проблемы в области народного образования наука и образование с габышев н н жизнь и судьба и и крафта якутский архив якутск с адамов д альбом крафта якутск вечерний якутск июня с кротова т русская жанна д арк якутск вечерний якутск мая с амуур сахалара амуур өрүһү бата былыргыттан олорор сахалар бөлөхтөрө амма улууһун кыраайы үөрэтээччитэ михаил алексеев суруйарынан сахалар былыр былыргыттан учурунан өрө тахсан силимдьи баһыттан таҥнары түһэн зеяҕа киирэн амууру булаллар эбит холобур ол суолунан лөглү бөҕө диэн киһи нуучча кэлиэн иннинэ аймахтарын бился амуур өрүһүгэр бара сылдьыбытын туһунан сэһэн баар ол айаныгар барыылыы кэлиилиин үс сыл сылдьыбыта үһү онтон кэлин үйэ бүтүүтэ бордуолаах тойон баһылыктаах барыта тыһыынча киһилээх боотулуу аҕатын ууһа амматтан кытайга күрээбитэ кинилэр эмиэ ити суолунан айаннаабыт буолуохтарын сөп билигин амуур бэтэрээ өттүгэр сахалар ивановскай норуокка биллэр аата ульген диэн сиргэ түөлбэлээн олороллор манна ча киһи олороруттан аҥаара эбэҥки аҥаара саха уонна бэрт аҕыйах күтүөт кийиит нууччалар бааллар эбит бөһүөлэк олохтоохторо үйэ с сылларыгар бөдөҥсүтүү буолуон иннинэ саха остуойбата диэн силимдьи орто сүүрүгүн диэки сытар сиргэ уонна ульгеҥҥа тэнийэн олорбуттар эбит саха остуойбатыгар сырдык диэн колхуос баар буола сылдьыбыт ивановскай бөһүөлэк олохтоохторо оттоон аҕыйах сүөһү туталлар дэлэйдик оҕуруот аһын үүннэрэллэр коллективнай тэрилтэҕэ кэ табалаахтар бултууллар бөһүөлэк баһылыга соловьев сергей михайлович диэн саха киһитэ халлаан сиигэ галаактика былыргы гириэктии көннөрү галактика диэн ааттаах сүүнэ кээмээйдээх сулустар систиэмэлэрэ бу систиэмэҕэ биһиги күммүт систиэмэтэ киирэр бары көстөр сулустар уонна элбэх көстүбэт сулустар биир улахан былыт курдук көстөллөр спираль халыыптаах уонна тииптээх хаббл классификацията галаактика диэн аат гириэктии бу тыл үүт диэн тылтан тахсар былыргы гириэктэр номохторунан зевс бэйэтин уолун гераклы өлбөт оҥороору гера таҥара үүтүн эмтэрбит гера уһуктан баран соһуйан гераклы эмиийиттэн киэр аспыт онно үүтэ тохтон халлаан сиигэ буолбут диаметра тыһыынча парсек ол аата сырдык сыла кэтитэ сырдык сыла галактикаҕа миллиард кэриҥэ сулус баар тохсунньу туругунан галактика массата күн массата эбэтэр кг ортотугар балдж кэтирээһин диэн тыһ парсек кэтиттээх кэтирээһиннээх галактика киинигэр хара иин баар буолуон сөп киинэ охчут бөлөххө проекцияланар соҕуруу кириэс соҕуруу халлаан сулустарын бөлөҕө түөрт чаҕылхай сулустара кириэс курдук көстөллөр бу сулустар навигацияҕа туһаныллаллар уонна сулустары холбуур линияны төгүл салҕаатахха аан дойду соҕуруу полюһун октант та булуохха сөп ити суолтата улахан тоҕо диэтэххэ соҕуруу полюс зенитыгар чаҕылхай сулус суох бөлөххө чохтоох мөһөөччүк диэн былыт көстөр халлаан сиигэр хараҥа обект саҥа бөлөх кириэскэ маарыҥныыр астеризм былыргыттан биллэр ром астрономнара ыраахтааҕы трона диэн август чиэһигэр ааттыыр этилэр арааб астрономнара эмиэ билэр этилэр ол туһунан данте үйэҕэ суруйбута саҥа кэм европаттан төрүттэх бу бөлөҕү ырыппыт киһинэн буолар америго веспуччи кини миндаль диэн ааттаабыт петер планциус сыллаахха туспа бөлөх курдук киллэрбит классик номохтор суохтар ол гынан баран аустралия олохтоох норуоттара икки какадуну көрөллөр эбэтэр хараҥа тыынтар куотан маскэ тахсыбыт опоссум биэс чаҕылхай сулустара уонна аустралия бразилия саҥа зеландия онтон сулуһа суох папуа саҥа гуинея самоа былаахтарыгар баар үп диэн харчы туттуллуутун үөрэтэр үөрэх харчынан хааччыйыы үбүлээин дэнэр үп диэн тылынан үксүн харчыны ааттыыллар синоним курдук эбэтэр холбуу үп харчы үп маннык көрүҥнэргэ үллэстэр тэрилтэ үбэ тус үп уонна аһаҕас үп тус үп ыйытыылара тус үптэрин дьон хайдах тутталлар үксүн маннык үөрэҕирии төлөбүрэ өр үйэлээх маллары ылыы холобур хамсаабат баай уонна массыына харыстаныыны үбүлээин холобур доруобуйаны эбэтэр бас билиини харыстаныы уурайыыга пенсияҕа тахсыыга анаан харчы угуу тэрилтэ корпорация үбэ диэн тэрилтэ үлэтин үбүлээинин хааччыйар сорудах уун болдьохтоох үбүлээин бас билиигэ кыттыынан акция уонна уун болдьохтоох кредитынан бэриллэр үксүн облигация курдук үп атын бизнес быаарыыта инвестиция ол эбэтэр активтарынан салайыы инвестиция диэн активтары ылыы инвестициялааччы ылар активтарын сыаналара оннунан хаалыа эбэтэр үүнүө диэн эрэнэр инвестициялааыҥҥа бартыбыал талыытыгар туох төһө уонна хаһан диэн ыйытыылар быаарыллыахтаахтар капитал диэн харчы капитал бизнеска малы оҥорорго эбэтэр хааччыйыыны тэрийиигэ анаан атын малы ылар кыаҕы биэрэр бүддьүөт диэн тэрилтэ бизнес былаанын бигэргэтэр докумуон ил регион куорат эбэтэр муниципалитет үбэ аһаҕас үп дэнэр үп экономиката диэн үп уларыйар кэриҥнэрин сыана өлүү сыаналааына уонна акция ситимнэиилэрин үөрэтэр экономика салаата үп экономиката үөрэтэр темалара үп эконометриката диэн үп экономикатын салаата кини экономика ньымаларын сыыаннары чинчийиигэ туттар үп математиката диэн туттуллар математика салаата математика ньымаларынан сүрүннээн статистиканан үп бааардарын сыыаннарын үөрэтэр индустрия диэн маллары уонна хааччыйыылары мануфактура ньыматынан оҥоруу ол эбэтэр массыыналар уонна уустук тэриллэр көмөлөрүнэн индустрия оҥоруутунан анал тэрилтэлэр фабрикалар шахталар электростанциялар дьарыктаналлар түөрт тутаах индустрия экономика сектора баар экономика өссө аһаҕас уонна чааһынай сектордарга арахсар индустрия өрөбөлүүссүйэтиттэн сылтаан эуропа уонна хоту америка дойдуларыгар индустрия оҥоруу уонна үлэ тутаах сектордара буолбута индустрия өрөбөлүүссүйэтин кэминээҕи технология бааам сайдыыта холобур ыстаал уонна чох оҥоруута урукку экономика тутулларын меркантилизм уонна феодализм суох гыммыта билигин да технология салгыы сайдыыта индустрия саҥа типтарын уонна салааларын үөскэтэ турар индустриялаах дойдулар капиталист экономика политикатын ылыммыттара тимир суол уонна паардаах ааллар аан дойду бааардарын ситимнээбиттэрэ чааынай компаниялар сөҕүмэрдик байбыттара элбэх сайдыылаах дойдулар холобур холбоуктаах хоруоллук ахш уонна канаада уонна элбэх сайдар дойдулар кытай индия индустрияттан улаханнык тутулуктаахтар улахан ыт соҕуруу халлаан сулустарын бөлөҕө ордук чаҕылхай сулуһа сириус улахана арассыыйа территориятыттан ахсынньыга ордук уонна толору көстөр сороҕо халлаан сиигэр сытар былыргы бөлөх сулустар кэккэлэһиилэрэ ыт халыыбыгар маарыҥныыллар гириэк номохторунан орион эбэтэр икарий ыт прототиптара буолаллар клавдий птолемей альмагест каталогар ыт диэн ааттаах киирбитэ халаан ордук улахан сулуһа улахан ыт та улахана аата гириэктии чаҕылхайдык умайар диэн биһигиттэн сырдык сыла ыраах св былыргы египетка нил сулуһа диэн ааттыыллыра бу сулус маҥнайгы сарсыардааҥҥы тахсыыта нил өрүскэ халаан уута кэлэрин туоһулуур ону таһынан былыргыттан бу сулуһу күн ыта диэн ааттыыллара былыргы ромнар ыт оҕото мантан сайыҥҥы сынньалаҥ кэмэ каникул адольф хитлер муус устар браунау ам инн аустрия мадьаар муус устар берлин германия диэн германия политига нацист партиятын басхана хитлер бастакы аан дойду сэриитин кыттыылааҕа бастаан саллаат онтон ефрейтор с нацист партиятыгар кыттыспыта с партия басхана буолбута с баварияҕа буолбут сатамматах пиибэ путчун тэрийбитэ ол иин хаайыыга угуллубута германия канцлера буолар сотору кэминэн ваймар республикатын оннугар үһүс райх тэриллэр хитлер бүтүн эуропаны нацист германиятыгар бас билиннэрэр санааланар ол иин тас политикаҕа кини аар дьоҥҥо аналлаах олох куйаарын баылыыр суолга турунар ол соругун ситиэргэ дойду бары күүстэрин уонна кыахтарын кэлэр улахан сэриигэ анаан мунньар с нацист армията польшаҕа саба түһэр холбоуктаах хоруоллук уонна франция германияҕа сэриини биллэрэллэр ол курдук иккис аан дойду сэриитэ саҕаланар кэлэр үс сыл устата германия уонна кини кыттыгастара эуропа хоту африка илин соҕуруулуу илин азия уонна чуумпу океан улахан өттүлэрин баылыыллар с германия сэбиэт холбоугар саба түһэр сэрии бүтүн түмүгүнэн германия уонна кини кыттыгастара хоттороллор нацистар сэрии тухары кимэн киирбит дойдуларын олохтоохторун утары элбэх буруйдары оҥорбуттара млн кэриҥэ киини өлөрбүттэрэ олортон млн дьэбэриэйдэр холокост орион экватор сулустарын бөлөҕө ордук чаҕылхай сулустар ригель бетельгейзе уонна беллатрикс кыһыл супергигант бетельгейзе орион та араабтыы хоноҥсо уларыйа турар сулус улахана ыккардынан ортотунан сырдык сыла ыраах ордук улахан сулустартан биирдэстэрэ күммүт оннугар турдаҕына марс орбитатыгар диэри толоруо этэ күөх супергигант ригель орион та араабтыы атах улахана сырдык сыла ыраах температурата к диаметра күннээҕэр төгүл улахан былыргы египекка сулустар ыраахтааҕылара дииллэр этэ уонна осирис таҥараны кытта сибээстиилэр этэ арассыыйа территориятыттан сайын ордук көстөр сулустар киһи халыыбыгар маарыҥныыллар былыргы египекка орион бөлөҕү сулустар ыраахтааҕыта дииллэрэ вавилоҥҥа халлаан маныыһыта иудеяҕа уонна библияҕа орион бөлөххө кесиль дьэбириэйдии акаары диэн бөлөх сөп түбэһэрэ гириэктэр орион булчуту көрөллөр этэ артемида оҕо өлөрбүтүн кэннэ халлааҥҥа тиийбитэ клавдий птолемей альмагест каталогар баар оҕус зодиак сулустарын бөлөҕө игирэлэр уонна хой бөлөхтөр ыккардыларынан баар оҕуска икки сулустар мустуулара баар гиад уонна үргэл гиад мустууттан чугас альдебаран оҕус та диэн сулус араабтыы эбэтэр батыһан иһээччи урут оҕус хараҕа диэн ааттыыллара улахана ыккардынан баар сырдык сыла ыраах астрофизика обекта краб туманность м сыллаахха буолбут дьэлби тэбии тобоҕо м халлаан сиигэр баар сырдык сыла ыраах диаметра сырдык сыла уонна күн аайы мөл км улаатар былыргы бөлөх клавдий птолемей альмагест каталогар киирбитэ күн бу бөлөххө ыам ыйын күнүгэр киирэр арассыыйа территориятыттан кыһын ордук көстөр абааһы үрэйэр алдьатар күүһү киһититэн сахалар абааһы дииллэр абааы кэбилэнэн өлбүт киһи кута сүрэ абааы кырыыс суоллаах абааыны өлүү сибиэнэ дииллэр ахсааннара үөтүүлээх соҕуруу илин арҕаа халлааннарга олорор өлүү төрүттэрэ абааылар кии дьайга туттардаҕына эмиэ абааы буолар хараҥата абааы наар хараҥанан сирэйдэнэн сылдьар сырдыктан куттанар абааы кии кутун сүрүн сиир миэстэтэ соҕурууҥу үөтүүлээх халлаан көлдьун былытыгар көтөҕуллэн турар дииллэр ити былыт төө тэнийиилээҕин ким да билбэт суолтата сахалар саныылларынан үөээи дьайдар кии уөээ өттүн ол аата өйүн санаатын сииллэр абааы абааы ейдебулу серошевскай якуты стр икки белеххе араарбыта онтон ексекулээх научные труды стр абааылары туерт белеххе араарбыта тылга еске туелбэлэргэ баар абааы туунан номохтортон кердеххе маннык итээл ейдебулэ баара олонхолорго номохторго аллараа дойду баылыга энин энинник ааттанар оттон аан бастакы суруллубут уваровскай олонхотугар стр суруллар маны бутэрэн баран теттеру араа диэки эргийэн алгыыр хара харгыы кини куааны санаамна суеуну елерге тириэрбэтин диэн бу суруллубуттан кердеххе аллараа дойду баылыгын хара харгыс диэн ааттаныахтаах хара харгыс тун былыр аар айыы тойон сири дойдуну айбытын кэннэ уескээбитэ аар айыы тойон тус бас дьонунаан бу орто дойдуга кии суеу аары нааа уксээтэи нэ батыспат улугэрдэрэ буолууук диэн хара харгыс уескуурун кенуллээбиттэрэ уеээ ааттаммыт белехтер хантан удьуордаахтарын керуенун аллараа дойду абааыта диэн белеххе авеста дайва демона сеп тубээр кэлин дайва аата уларыйан дэви диэн ааттанар буолбута дэви демонна кэлин элбэх омук сорохторо саха олонхо абааыта уонна олох дьаах абааыта диэн классификациятыгар киириэн сеп демоннара киирбиттэрэ биллэн турар ханнык эрэ олохтоох демоннары божество лары дааны ассимилизациялаабыттара чахчы миф тылдьытыгар гюль ябани диэн баар человекоподобен являясь к людям разгова ривает предлагает бороться у азербайджан ездить верхом на лошади запутывает ей гриву абааы тараабыт ити олонхо абааыта ейдебулгэ сеп тубээр сахаа бэйэтигэр олонхо абааыта олоххо кестерунэн олох дьаах абааыта диэн ейдебулгэ халбанныыр кеер тугэнэ угус ити биллэн турар олонхону номоу истибит былыргы кии фантазията оонньууруттан буолуохтаах буор иччитин сороҕор сир иччитэ кэс тортугэн диэн ааттыыллар кинини киһини сүөһүнү да маарыннаабат буор онноох улуу кутур курдук бодолууллар сороҕор кини оҕонньор буолан костор сороҕор оҕус буолар буор иччитэ бу дойдуну онорбут куус кини одунтан торуттээх буор уоскуур куустээх буорга ийэ кут туьуон эрэ кэрэх буор тиллэр киьи эмиэ кини дьоҕурун ылан уоскуур ууьуур дьоҕурданар буор иччитэ киьиэхэ буор кут буолан киирэр уонна бу дойдуга тыыннаах сылдьарга дьулуьууну уоскэтэр киниэхэ анаан алгыс от ыйыгар оноьуллар ити алгыс от масс толоруйарыгар сиртэн ону ыларыгар аналлаах буор ыарахан буолар ким да котохпото хоппото диэн буору ааттыыллар буор киьини бэйэтигэр тардар куустээх тардар буор ийэ буор дэнэр ити буор киьи буор кутун кытта ыкса сибээстээх иэйэхсит үһүс халлаанна олорор онон айыыьыттааҕар урдук олохтоох бу дойду эмиэ сырдыгынан кулумнээбит мэлдьи куох мэльди сылаас иэйэхсит уунэр айылҕа айыыта оттор мастар кыыллар котордор бары кини быйана буолаллар иэйэхсит куол эттээх сииннээх кэрэ дьахтар дьуьуннээх буолар салгын кутугар иэйэхсит туспут киьитэ олус утуо санаалаах буолар итинник киьи утуо санаатынан дьону эмтиир утуону урдэтэр оту маьы тупсарар буор кукка тустэҕинэ ол киьи этэ сиинэ ураты утуо сабыдыалы биэрэр дьоҕурданар итинник куустээх дьон ытыстарынан тутуан харахтарынан корон силлээн эмтиир дьоҕурданаллар иэйэхсит ыам ыйыгар туьэр кини сабыдыалынан от масс коҕорор дьоннор майгылара тупсар иовлева маша сао тэрис айыы уорэҕэ с уонна аан алахчын аан алахчын хотун айыылартан биирдэстэрэ кини аата элбэх сороҕор күөгэл хотун иһэгэй хотун эҥин дииллэр аан алахчын үксүн хатыҥ маска олорор атын мастарга кэрэ томторго тумулга эмиэ олоруон сөп кини нүөл эттээх сииннээх дьахтар буолан көстөр сороҕор сир дойду алдьаннаҕына кээһэннэҕинэ аас баттахтаах эмээхсин буолан түүлгэ көстөр ытыыр соҥуур аан алахчын иэйэхсит сирдээҕи күлүгэ буолар онон кини үүнээйилэри кыыллары көтөрдөрү араҥаччылыыр кини иэйэхсит күүһүн айылҕаҕа биэрэр алахчын олорор сирэ ытык сир буолар кини оҕолордоох эрэкэ дьэрэкэ оҕолор дииллэр аан алахчын киһиэхэ киирэн киһини оту маһы кыылы көтөру үөнү көйүүрү кытта сибээстиир төһөнөн киһи ийэ кута киэҥ сибээстээх да киһи кута сурэ соччонон бөҕө аан алахчыҥҥа анаан ыам ыйыгар бэс ыйын саҕаланыытыгар салама ыйааһынын туома ыытыллар бэс ыйын бастакы аҥарыгар эрэкэ дьэрэкэ оҕолорго анаан туҥуй кымыс ыһыаҕа буолар ыһыах эмиэ аан алахчыҥҥа ананар айыы хотуна аан алахчын һаха мифологиятын үрдүк айыыларыттан биирдэстэринэн хаар курдук астаах хабыйахаан курдук эттээх икки көҕүөр симиир саҕа эмиийдээх айыы хотуна аан алахчын буолар кини аар кудук мас төҥүргэс буолбут төрдүттэн куругар дылы быган тахсан олорон сүбэлиир амалыыр сай ортото айыы хотуна аан алахчын эрэкэ дьэрэкэ оҕолорунаан эрийэ тыал оҕото буолан сирин дойдутун көрөр истэр идэлээх диэн номохторго этиллэр айыы хотуна аан алахчын ахемениидтэр саҕанааҕы иран ардвисура анахита харахвати богиняттан төрүттээх удьуордаах ол туохтан көстөрүй ахемениидтэр саҕанааҕы иран итэҕэлин геродот суруйуутунан өйдүүбүт кини перстэр аһаҕас халлаан анныгар үҥэллэр сүктэллэр кинилэргэ хараан статуя диэн отой суох оннооҕор алтаар даҕаны сиэрэ туома сайдыбатах диэн өйдөбүлү биэрэр оттон бүтэһик ахемениидтэр кэмнэригэр туох ханнык уларыйыы барбытын туһунан м бойс стр субу курдук суруйар беросс вавилонский жрец живший в начале в до х э сообщает что артаксеркс гг до х э первый перс который ввел поклонение изображениям установив статуи афродите анаитиде в главных городах империи и приказал народу их почитать ити да иннинэ геродот афродита урания курдук богиня сирияҕа персияҕа баар сакиларга артимпаса диэн ааттанар диэн суруйбута салгыы ааҕабыт очевидно зороастрийцам было предписано поклоняться этим статуям как изображающим арэдви суру анахиту билиҥҥи кэмҥэ ити улуу богиня дьиҥ бастааҥы төрүт аата харахвати диэн расшифровкаланар ааҕыллар дьэ ити өрүс сир дойду богинятын төрүт харахвати диэн аата артаксеркс афродита анаитида статуяларын импиэрийэ сиригэр уотугар туруортаабыт кэмиттэн саҕалаан сурукка тиһиллибэт буолан хаалбыта аны туран ол статуялар арэдви сура анахита диэн ааттаммыттара өссө манна таарыйа эттэххэ ити богиня айыы диэн ааттанара ардвисура анахита является маинйу мифической мировой реки м бойс стр аны миф тылдьыта тугу суруйарын көрүөҕүҥ ардвисура анахита авест в иранской мифологии богиня воды и плодородия её просят принося жертву о даровании силы и могущества знаменитые как иранские так и туранские богатыри но она удовлетворяет просьбы только первых в форме анахит анаит это имя вошло в армянскую мифологию уваровскай бичигилээн суруйбут олонно диэн сказкатыгар этиллэр эрэйдээх буруйдаах эр соҕотох хас да түүнү быа утуйбакка эрэйдэнэн айыы хотуна аан алахчыҥҥа сүбэлэтэ амалата алҕыс ыла уһуга суох бүппэт далатын ортотугар үүнэн турар аар кудук маһыгар кэлэр дьэ ол айыы хотунун былыргы ирээн импиэрийэтэ буола сылдьыбыт сирдэргэ магометанство киириитин саҕана холбуон албасты диэн ааттаах маҥан уун астаах баттахтаах уонна өҕүмэр эмиийдээх сорох сорох номохторго этиллэринэн онтукатын өссө санныгар быраҕан кэбиэн баран эр дьону сырсар идэлээх абааһыга демоҥҥа кубулутан кээһэн тураллар ити дьүүннээһин хаар курдук астаах хабыйахаан курдук эттээх икки көҕүөр симиир саҕа эмиийдээх диэн эпитеттаах аан алахчыны санатар буолбаат дьэ көрүөҕүҥ вавилоҥҥа генеалогическое древо божеств диэн суолталаах уонна оннук даҕаны ойууланар мардук диэн өйдөбүл баара арэдви сура анахита төрүт дьиҥ аата харахвати диэн этэ сахаҕа айыы хотуна аан алахчын аар кудук мастан курданарыгар дылы быган олорор аан алахчын уонна албасты маҥан уһун астаахтар уонна өҕүмэр эмиийдээхтэр киин ааһыйа туур тыллаах омуктарыгар албасты демоннара марту мартуу мартув мартук диэн ааттаналлар айыы хотуна диэн ааттаах хотуттар билигин даҕаны син эҥин омукка баар таарыйа эттэххэ турцияҕа баар софия хараана аан бастааҥы аата айыы хотуна софия диэн эбитэ ситим баара илэ бааччы көстөр убаарыскай олонно сказкатыгар айыы хотуна аан алахчын алҕыыр уонна бэйэтэ кыыкынаан кыыкынаан үрдүөн үрдүөн баран урукку төлүнэн аар мас буолан хааллаҕа диэн суруйбут аар мас буолан хаалара өйдөнөр онно олорор буоллаҕа дии онтон үрдүөн үрдүөн диэн этээин манныктан үөскээбит буолуон сөб вавилон сүрүн башнятыгар үрдүк айыылар тугу этэллэрин истэн билэн дьоҥҥо иһитиннэрэр соруктаах жрица талыллан олороро ол өйдөбүлэ кыбыллан хаалан хаалбыт быһыылаах артаксеркс олорбут кэмнэригэр ардвисура анахитаны таһынан атурошан тиштрйа пери уо д а итэҕэл өйдөбүллэрэ балайда киэҥник сурукка тиһиллибиттэр быһаарыылар геродот х э и сс эбэтэр с олорбута м бойс зороастрийцы верования и обычаи центр петербургское востоковедение санкт петербург харахвати иран мифологиятыгар итэҕэлигэр эмиэ буоллаҕа өрүс сир дойду богинята этэ онтон артаксеркс афродита анаитида статуяларын туруортуурун саҕана ити аат сүтэн хаалбыта ол статуялар арэдви сура анахита диэн ааттаммыттара һаха айыы хотуна аан алахчын ити богиняттан туруору удьуордаах маинйу авест дух душа гений һаха айыы диэн өйдөбүлэ итинтэн удьуордаах ангра маинйу авест злой дух һаха аньыы диэн өйдөбүлэ итинтэн удьуордаах бичигилии бичик уваровскай вчинять вмещать включать по чину по порядку диэнтэн үөскэтэн таһаарбыт тыла олоҥхо уваровскай ахтыы суруйуутугар киллэрбит сказкатын бас аатын олонно биир н наах уонна үрдүгэр двоеточие бэлиэлээх диэн суруйбута олондас олонно очень давно встарь древле диэнтэн туох да диэбит иһин номох наме диэн тылы өйдөбүлү олоҥхо диэн тылынан кубулутуу итинтэн саҕаламмыта һаха номохсута былыргы олоххо номохторго кэбсэнэринэн диэн тылларынан уһун номоҕун сэһэнин саҕалыыра буруйдаах бурыхтать силой окунать в воду диэн тыл өйдөбүл сахатыйбыта бүппэт далатын ортотугар казахстан бетпак дала диэнтэн бастааҥы былыргы өбүгэ сахтар саҕанааҕы илин бас диэн өйдөбүллэрдээх тыл байанай итинник ааттааҕа эпитеттааҕа буолуохтаах аар кудук мас аар мас һахаҕа бүтбэт дала ортотугар үүнэн турар аахсыыта суох үйэлээх тоҕус салаалаах тоҕус силистээх аар кудук мас диэн өйдөбүл баар аны вавилон өйдөбүллэрин көрүөҕүҥ вавилоҥҥа мардук диэн өйдөбүл баара кини генеалогическое древо божеств диэн суолталааҕа уонна оннук даҕаны ойууланара кэлиҥҥи ассирия саҕанааҕы сурукка мардук сиһин тоноҕоһо кедр мас диэн этиллэр туох да диэбит иһин артаксеркс саҕана вавилон мардук өйдөбүлэ сакиларга киирэн аар кудук мас диэн өйдөммүтэ саарбахтаммат айыы хотуна бэйэтин кэмигэр балачча киэҥ сирдэринэн тайаан тарҕаммыт айыы хотуна ардвисура анахита богиня удьуордара билигин абына табына да буоллаллар син эҥин омукка иҥэн сылдьаллар кинилэр бары айыы хотуна аан алахчын курдук үрдүк кэрдиискэ тураллар санаан көрдөххө былыргы олоххо номохторго кэбсэнэринэн айыы хотуна аан алахчын аар кудук мас төҥүргэс буолбут төрдүттэн куругар диэри быган олорон сүбэлиир амалыыр онон эбитэ дуу айыы хотуна аан алахчыны аар мас иччитэ аан дойду иччитэ диир буоллулар ис дьиҥэр кини айыы хотуна диэн ааттанан суолланан айыллыбыта аны туран сахаҕа айыы хотуна уонна иччи тус туһунан өйдөбүллэр эбээт иччи диэн тугуй көстөр көстүбэт эйгэни киһи олоҕун кытта алтыһыннарар ситимниир орооннорго аарыыр абырыыр да алдьатар да кыахтаах айыы да абааһы да икки ардынан айылгы иччи диэн ааттанара онон айыы хотуна аан алахчын иччи диэн ааттанара түктэри түктэри авеста друг ложь зло беспорядок противоположен к истине аша диэнтэн айыылар биһиэхэ өһүлээбит өстөрүнэн салайыммат буолуу түктэри түктэри өстөөх түктэри кэмэлдьилээх түөрэ түөкүн түөкэй түөрэккэй суолга үктэммит түктэритин оҥорор дэнэр холбуон эттэххэ түктэри диэн өс утары өйдөбүлэ буолара көстө сылдьар уот иччитэ сахаҕа иччи диэн тыл өйдөбүл этэргэ дылы хас хардыы аайы баар бииги ол өйдөбүллэри хозяин дух уонна злой дух диэн бөлөхтөргө араарыаҕыҥ салгыы ити бөлөхтөртөн хайаларыгар эрэ сөб түбээр өйдөбүлү көрдүүбүт холобура дух бөлөххө аккад мифологиятыгар ишум диэн баар эбит брат солнечного бога шамаша уту советчик и посол подземного бога нергала старается смягчить ярость эрры ыарыы охраняет людей особенно больных в ночи ишум көстөн туран дух огня диэн суолталаах сахаҕа уот иччитэ эттэ диэн өйдөбүл билигин да баар ити сүбэлээччи амалааччы диэн өйдөбүлтэн үөскүүр итини таһынан былыр уот иччитэ һаха киһитин көмүскэээччитэ харыстаһааччыта этэ эбээт онон саха бары иччи өйдөбүллэриттэн уот иччитэ аан бастакы дьиҥнээх өйдөбүл эбит уоннааҕы иччи өйдөбүллэр уот иччитэ өйдөбүлгэ маарыннатан хойутуу үөскээбиттэрэ иччи һаха хамныыр хара көстөр көстүбэт эйгэ барыта тус бэйэ сылдьар ыырдаах диэн өйдөбүллээҕэ дьэ ол ыырдар эйгэлэр киһи олоҕун эйгэтин кытта алтыһыннарар ситимниир сирдэрин ороон орук орой диэн ааттыыллара уонна ол орооннорго ол эйгэлэр олохтоохторун иччилэри олохтообут буолуохтаахтар араҥалаатахха көстөр көстүбэт эйгэни киһи олоҕун кытта алтыһыннарар ситимниир орооннорго аарыыр абырыыр да алдьатар да кыахтаах айыы да абааһы да икки ардынан айылгы иччи диэн ааттанар былыргы киһи атын эйгэ олохтооҕо быгыахтаата дии санаатаҕына уонна быгыахтаабатын туһугар аартыктарга орооннорго бэлэх уурара буолуохтаах ол өйдөбүлтэн сыыйа баайа эгэлгэ туомнар үгэстэр үөскээтэхтэрэ атурошан именно в армянском языке сохранилось однако обозначение храма огня атурошан по армянски атрушан означающее место горящего огня м бойс стр һаха уот ураһа диэн тыллара өйдөбүллэрэ бэйэлэринэн сылдьаллар үөр пери пэри паирика в иранской мифологии злокозненные существа женского пола диэнтэн удьуордаах мор утопия өссө мор утопия диэн аат көстөөччү арҕаатааҕы аата сахалыы тылбаас биир ньымата сор санаалар экшн быһылаан оруоллаах жанрдардаах көмпүүтэр оонньуута ак эксклюзив компаниянан оҥоһуллубута уонна бука тааарааччынан атыыга бэс ыйын сылга тахсыбыта арассыыйаҕа кри оонньуу оҥорооччулар конференциятыгар самаай утарсыылаах оонньуу наҕарааданы ылбыта оонньуу түбэлтэтэ кыра истиэп куоратыгар буолар онно олохтоохторо билигин даҕаны араас былыргы үһүйээннэргэ итэҕэйэллэр уонна өбүгэлэрин үгэстэрин күүскэ тутуһаллар биир күн биллибэккэ да эрээри эмискэ ол сэлиэнньэҕэ дьикти ыарыы кэлэр куорат тойон дьиэ кэргэнэрэ каиннар ольгимскайдар уонна сабуровтар хас биирдиилэрэ бэйэлэрин фавориттарын ыҥыран уонна кинилэри туһанан куораты кумах бааһыттан песчаная язва песчанка быаһыы сатыыллар хас күн аайы уоннуннан дьон өлөр ыарыы уобалаһа миэстэтиттэн көһөр онтон былааһы тутан олорор чугастыылар приближённые бэйэлэрин кытта тапсыспакка куорат олоҕун ыһан кэбиһэллэр сүрүн оруоллары толорооччулар медицина наукатын бакалавра даниил данковскай гаруспик тыынар тыыннах ис органнарын көрөн кэлэр кэми билэр киһи артемий бурах уонна клара диэн ааттаах эдэр кыыс куоракка тус бэйэлэрин биричиинэлэринэн биир кэмҥэ кэлэллэр далай аан дойду туустаах уута уонна гидросфера бастыҥ компонена аан дойду далайа аан далай сир ньуурун ылар далай атмосфераны уонна сир тас ньуурун литосфераны кытта быстыспат ситимнээх саха тылыгар далай диэн муҥура биллибэт киэҥ дириҥ ууну өрүс күөл байҕал ааттыыллар далайы үөрэтэр билими океанология дииллэр далай фаунатын уонна флоратын далай биологията диэн бмология салаата үөрэтэр аан далайы түөрт эбэтэр биэс чааска араараллар сылтан сыллаахха диэри биэс далайы араараллара чуумпу атлантика ииндийэ далайа хотугу муустаах уонна соҕуруу эбэтэр соҕуруу муустаах далайдарга соҕуруу далай диэн тиэрмин өссө үйэттэн туттуллар ол саҕана кини эргинин тиһиктээхтик чинчийиини саҕалаабыттара аан дойду гидрографиятын тэрилтэтэ бэйэтин бэчээккэ тахсыбыт докумуоннарыгар соҕуруу далайы атлантикаттан ииндийэ далайыттан уонна чуумпу далайтан сыллаахха арааран туспа далай быһыытынан билиммитэ төрүөтэ үс далай соҕуруу өттүгэр кирбиилэрэ чопчу олоҕо суох ону тэҥэ антарктиданы кытта чугас уулар бэйэлэрэ туһунан уратылаахтар ону таһынан антарктика циркумполяр сүүрээнэ кинилэри ситимниир ол эрээри кэлин соҕуруу далайы араарартан батыммыттара сыллахха аан дойду гидрографиятын тэрилтэтэ биэс далайга араарыыны ылыммыта эрээри бу быһаарыы ратификацияны ааһа илик онон билиҥҥи туругунан далай баар диэн ааҕыллар дьыл сыл дьыл күн бириэмэ кэм холобур дьыл кэмэ сыл кыһынҥы сайыҥҥы күһүҥҥү сааскы кэмнэрэ сылы икки дьылга кыһыҥҥа уонна сайыҥҥа араараллар сайын өттө муус устар күнүттэн алтынньы күнүгэр дылы барар кыһын өттө алтынньы күнүттэн муус устар күнүгэр диэри салҕанар эбэтэр сылы түөрт дьылга араарыы эмиэ баар саас сайын күһүн уонна кыһын саас кулун тутар күнүттэн ыам ыйын күнүгэр дылы сайын ыам ыйын күнүттэн атырдьах ыйын күнүгэр диэри күһүн атырдьах ыйын күнүттэн алтынньы күнүгэр диэри кыһын алтынньы күнүттэн кулун тутар күнүгэр диэри куйаас сайын салгын олус күүскэ итийиитэ медицина эйгэтин үлэһиттэрэ куйаастан ордук сүрэх тымыр ыарыһахтары соҕуолаах дьону оҕо күүтэр ийэлэри кыра оҕолоохтору саастаах дьону сэрэхтээх буолалларыгар сүбэлииллэр күн саамай үгэннээн көрөр кэмигэр ордук чаастан чааска диэри куйааска уулуссаҕа тахса сатаабат ордук диэн сэрэтэллэр бу кэмҥэ таҕыстаххытына күлүктээх сирдэринэн сылдьа сатааҥ диэн сүбэлииллэр төбөҕүтүгэр сирэйгитин күн уотуттан суоһуттан хаххалыыр сэлээппэтэ чараас киэпкэтэ кэтиҥ хаххаланар гына зонтикта тутуҥ таһырдьа өр сылдьар буоллаххытына илиигитин моойгутун хаххалыыр таҥаста кэтиҥ уопсайынан сайыҥҥы куйааска салгыны киллэрэр чараас киэҥ таҥаһы таҥна сатааҥ диэн этэллэр куйааска күнү супту олорон эрэ үлэлээтэххэ хаан баттааһына үрдүүрүн сүрэх тымыр ыарыыта көбөрүн бэлиэтииллэр ол иһин сарсыарда эрдэ эбэтэр киэһэ салгын сөрүүдүйбүтүн кэннэ бэйэни билинэн хамсанар ордугун бэлиэтииллэр тымныы ууга тута хаһан да кииримэҥ күлүккэ сөрүүкээҥ уоскуйуҥ ол кэнниттэн илиигитин атаххытын сирэйгитин моойгутун онтон көхсүгүтүн илитэн эккитин хааҥҥытын бастаан үөрэтиҥ сөрүүн уонна арыый сылаас соҕус ууну үрдүгүтүгэр хардарыта куттуҥ душтаныҥ сирэйгитин моойгутун илиигитин атаххытын сөрүүн уунан сөп сөп сууна сөрүүкэтинэ сылдьыҥ кыра соттору эбэтэр платогу сөрүүн уунан тымныынан буолбатах илитэн баран сүнньүгүтүгэр уурунуҥ төһө да куйаастан ыксаабыккыт иһин кондиционертан сэрэниҥ кондиционер тымныынан үрэ турар кэмигэр утары чугас турумаҥ үрдэрэн түргэнник сыыстарыаххытын ыалдьыаххытын сөп утаттыбыт диэн тыбыс тымныы уу мороженай үрдүгэр түһүмэҥ ол оннугар сөрүүн ууну компоту иһэ сылдьыҥ ханна эмэ бардаххытына кыра иһиттээх ууну кыбына сылдьыҥ бэйэҕит оҕуруоккутуттан оҕурсуну салааттары тото хана сиэҥ күлүккэ күөх окко атах сыгынньах хаамыҥ сиртэн күүс сэниэ ылыаххыт дьиэҕит түннүктэрин күн көрөр кэмигэр аһымаҥ сылааһы киллэриэххит халыҥ сабыынан жалюзинан сабыҥ фольгата сыһыарыҥ бэйэҕитигэр чугас дьоҥҥутугар болҕомтоҕутун уура сылдьыҥ география якутии учеб для го кл сред шк и и жирков и др якутск бичик с ил карты см хотон сүөһү кыһын баайыллан турарыгар кыстыырыгар анаан оҥоһуллар тутуу былыргы сахалар балаҕаны кытта бииргэ туталлар эбит тэҥнии көр хотон монг хас да хаһаайыстыба сүөһүлэрин кыттыһан маныырга анаан холбоһуулара кутан гутан азерб аҕыйах ыаллаах дьон ойдом туспа олоҕо хутор кутон узб сүөһү дьиэтэ кат индоевр фин угор түүр монг олорорго аналлаах тутуу дьиэ бөһүөлэк куорат кириэппэс сүөһү дьиэтэ сарай атын көрүҥнэрэ ката былыргы иран онкучах хаарбах дьиэ хата укр слав олорор сир дьиэ котта санскр куорат котан айн сэлиэнньэ дьон баар олорор сирэ география якутии учеб для го кл сред шк и и жирков и др якутск бичик с ил карты см местников василий васильевич ссрс норуодунай артыыһа саха тыйаатырын тэрийээччилэртэн биирдэстэрэ режиссер олоҥхону тыйаатырга сыһыарбыт киһи аҕата иккистээн кэргэннэнэр сүтүөр ийэтэ бүгүрү көрсүө уолу сөбүлээн төрөппүт оҕотун курдук сыһыаннаһар аҕыйах сыл буолаат сэллик ыарыыттан өлөр киниттэн хаалбыт паша диэн кырачаан балтын оҕолоон улаатыннарар сыллаахха аҕата сэлликтэн өлөр саастааҕар уол бэйэтэ сэлликтиир покровскайга тубсанаторийга эмтэнэр онон сыллаахха москва куоракка а в луначарскай аатынан ил театрын билигин гитис искусствотынн институтугар режиссер факультетыгар киирэр ити сыл институт иһинэн хотугу осетия тыйаатырын мастарыскыайа аһыллар онно осетин үөрэнэ киирэр онтон көҕүйэн василий васильевич арассыыйа наркомпроһугар уонна саха бырабыыталыстыбатыгар саха студиятын арыйары туруорсар ол түмүгэр бырабыыталыстыба киһини үөрэххэ ыытарга быһаарар маҥнайгы кууруһу бүтэрэн баран бииргэ үөрэнэр уолун с с григорьевы кытта дьокуускайга самодеятельнай коллективтары тэрийиигэ уонна саҥа студияҕа оҕолору сүүмэрдииргэ үлэлииллэр улахан өйдөтөр сырдатар тэрийэр үлэни оҥороннор улуустартан киһи сайабылыанньа биэрэр онтон эксээмэннээн киһини талаллар күһүн ол оҕолор аҥардарын илдьэ москубалыыр уунан сатыы сыарҕалаах ат атыылаһан таһаҕастарын сороҕун онно тиэйэн пуойаһынан уопсайа хонук айаннаан москубаларын булаллар онон сыллаахха институт иһинэн саха актер студиятын тэрийэр студия неустроев н д куһаҕан тыын комедиятын туруорар режиссер быһыытынан пьесаны туруорбута абыраам дьэбэриэй тыла аврааам халдей ур диэн сиригэр бииги эрабыт саҕаланыа сыл кэриҥэ аннараа ттгэр трбт биибилийэҕэ кэпсэнэринэн кини бастаан аврааам диэн ааттаах эбит онтон кэлин аврахаам абырахаам диэн ааттаммыт кини ойоҕо саара кэлин саарра диэн буолбут абыраам ной үс уолаттардааҕыттан шем хам йафет шемтэн тахсыбыт уус тохсус клнэтэ эбит кини аҕата тараах лҕттэн сиэн быраатын лоту кытта ханаан сиригэр кспттэр лот иордан хочотугар олохсуйбут оттон абыраам айана салҕаммыт кини сихемҥэ бэт элгэ хевроҥҥа уонна бер шеваҕа вирсавияҕа кэрэхтэри туруортаабыт ханааҥҥа сут дьыллар ммттэригэр абыраам эгиипэккэ онтон пилистиимнэр дойдуларыгар к сылдьан баран ханааҥҥа тннбт лот билиэҥҥэ тбэспитигэр абыраам сэбилэниилээх чаҕардарын кытта тиийэн лоту уонна кинини кытта билиэн барбыттары босхолообут түрт ыраахтааҕы тмстн самнарбыт абыраам биибилийэҕэ кэпсэнэр содуом уонна хомуора урусхалларын кэмигэр эмиэ баар эбит кини сааыгар лбт кинини хеврон чугаынааҕы махпела хаспаҕар кистээбиттэр кини аҕыс уоллаах эбит бэргээлэммэтэх кэргэн дьахтара хагаар киниттэн йишмаэли трппт оттон саара сүүс сааыгар тиийэн баран йицхаагы трппт кэнники ойоҕо хеттура сс алта уолламмыт абырахаам таҥараҕа бэриниилээҕин итэҕэппит айыы тойонтон алгыстаах кии эбит ол иин этэллэр айыы тойон туунан ахталларыгар дьэбэриэйдэр ытыктаан уонна сүгүрүйэн туран абырахаам таҥарата йицхаак таҥарата йааков таҥарата дииллэр голд коаст диэн аустралия илин өттүгэр квинсленд штатыгар баар биир улахан куорат квинсленд штатка иккис миэстэ улаханынан уонна дойдуга иккис миэстэ буолар дьонун ахсаана ты бу аан дойдуга биир улахан күүлэй уонна сынньалаҥ сирэ буолар аустралия саамай биллэр популярнай курортнай сирэ буолар манна сыллаахха бастакы джеймс кук кэлбитэ урукута голд кост сирэ барыта бадараан эбит голд кост аустралия биир улахан үп уонна туризм сирэ буолар бу куорат экономически сайдыбыт куораттарга киирэр кэнники кэмҥэ промышленно сайдыбыт куораттарга эмиэ киирэр буолла куорат сүрүннээн туризм эйгэтигэр олохтоммут сир буолар бу куорат кытыла океанҥа сытар онон пляж уонна үрдүк долгуннар баар буоланнар манна элбэх сөрфиҥгист дьоннору тардар сыл аайы манна элбэх күрэхтэр буолаллар ол курдук холобур бурнашев роберт андреевич экономист политика уонна ил диэйэтэлэ по образованию физик математик экономист с работал старшим экономистом статистического управления якутской асср с зампред госкомитета яасср по ценам с первый зампред председатель госкомитета якутии по экономике и прогнозированию вице премьер в январе назначен зампредом правительства якутии директором департамента пенсионной службы в переименован в отделение пенсионного фонда россии в избран в парламент якутии был председателем комиссии по бюджету финансам и социальной политике палаты республики с января года представитель в совете федерации федерального собрания российской федерации от государственного собрания ил тумэн республики саха якутия срок окончания полномочий декабрь года член комитета совета федерации по делам севера и малочисленных народов заслуженный работник народного хозяйства республики саха якутия һатико саамай бэриниилээх доҕор ааҥылыйа тылыгар кырдьыктыы олоро сылдьыбыт ыт туһунан сыл драма киинэтэ сыл диэн киинэ римейката буолар режиссерынан лассе халлстром онтон сценарийын стивен линдси буолбуттар киинэҕэ ричард гир джоан аллен уонна сара ремер уһуллубуттара бастакы премьерата сыл атырдьах ыйын күнүгэр дьоппуоҥҥа буолбута паркер уилсон диэн ааттаах университет профессора японияттан америкаҕа ыытыллыбыт вокзалга ыт оҕотун булар кинини ким да көрдүү кэлбэт ол иһин ыты бэйэтигэр хаалларар ыт профессор дьиэтигэр олорор бириэмэтигэр олус доҕордоһоллор саҥа табаарыһыгар олус күүскэ сыһыан үөскүүр хас күн аайы үлэтигэр барарыгар хатико кинини вокзалга дылы атаарар уонна киэһэ кэлэн көрсөр биир күҥҥэ профессор университетка сырыттаҕына сүрэҕэ мөлтөөн өлөн хаалар хаһаайынын кэтэспэккэ хатико хас күн аайы вокзалга көрсө кэлэр ыты профессор аймахтара ыла сатаабыттарын да буоллар кини син биир станцияҕа төттөрү кэлэр станцияҕа үлэлиир дьон хатикоҕа ас биэрэллэр эбит сотору буолан баран журналисттар ол историяны билэн хатико пресса геройа буолар ол да буоллар өлүөн диэри хатико хас күн аайы станцияҕа кэлэр уонна киэһэ бүтүөр дылы хаһаайына бу поездтан тахсыа диэн кэтэһэр ол же станцияҕа бэйэтин олоҕун бүтэрэр саха сирин бастакы мусулмааннарынан өрөбөлүүссүйэ иннинэ кэлэн олохсуйбут татаардар уонна башкорттар буолаллар дьокуускайга уонна өлүөхүмэҕэ икки мусулмаан үҥэр дьиэтэ уонна икки нуучча татаар оскуолата үлэлииллэр эбит перестройка кэннинээҕи кэмҥэ ол эбэтэр бастакы мусулмаан итэҕэл тэрилтэлэрэ дьокуускай уонна нүөрүҥгүрү куораттарга тэриллибиттэр нүөрүҥгүрү мусулмааннара ислам в якутии диэн кыра тираастаах хаыаты тааараллар саха дьоно ислам итэҕэлин с бүтүүлэриттэн саҕалаан ылынар буолбуттар саха мусулмааннарын ахсааннара чопчу биллибэт кии диэн сыыппара этиллэр саха мусулмааннара исламҥа шафиитскай уонна ханафитскай мазхаабтары батыһаллар суфизм накшбандыыйа оскуолатыттан сухбаат сохбет диэн үгэс олохтоохтук киирбит с сахалыы тылынан билсиҥ ислам диэн кыра кээмэйдээх ислам итэҕэлин төрүөттэрин таарыйар кинигэ тахсыбыта билигин саха мусулмааннарын түмэр тэрилтэ суох ротшилд династията эбэтэр ротшилдар банкирдар уонна политиктар дьиэ кэргэннэрэ араспаанньалара анхель мозес бауэр майер амшель ротшильд аҕата диэн ювелир мастерскойун эмблематын тас көрүҥүттэн тахсар ол эмблема тас көстүүтүгэр кыһыл куйахха кыһыл көмүс рим хотойо уруһуйдаммыт эбит сотору кэминэн ювелир мастерскойун кыһыл куйах диэн ааттыыр буолбуттар кэлин уола мастерской аатын араспаанньа оҥостубут кыһыл куйах эбэтэр династия төрүттээччитэ майер амшель ротшильд буолар франкфурт на майне куоракка банк төрүттэбит кини үлэтин уолаттара салҕаабыттара амшель майер соломон майер натан майер карл кальман майер якоб джеймс майер ини биилэр араас куоракка франкфурт на майне вена лондон неаполь париж биэс бааны хонтуруоллаабыттар билиҥҥи кэмҥэ ротшильд икки эрэ салаата хаалбыт англияттан натан удьуордара уонна францияттан якоб джеймс салаата атын салаалар өлөн быстыбыттар амшель майер оҕото суох өлбүт неапольлааҕы салаа с эр өттүнэн быстыбыт дьахтар өттүнэн с австриятааҕы салаа эр киһи өттүнэн с быстыбыт дьахтар өттүнэн билигин да баар хаартынан билгэлээһин билгэлээһин тарҕаммыт көрүҥэ киһи бэйэтэ бэйэтигэр да атын да киһи көмөтүнэн билгэлэтиэн сөп хаартынан билгэлиир араас ньыма баар холобур саамай судургута маннык киһи соҕотох олорон хаартыга баҕа санаатын этиэхтээх онто туоларын дуу туолбатын дуу билиэн эбэтэр сарсын өйүүн уопсайынан бу сылга туох күүтэрин быһа холоон сэрэбиэйдиэн сөп чиэрбэ кыһыл сүрэх сүрүн суолтата бэриниилээх буолууну доҕордоһууну тапталы кырдьыгы үтүөнү түстүүр буугунай сыттык баайы дуолу санаа туолуутун кэрэһилиир туора кириэс дьолу эргиэҥҥэ урбааҥҥа ситиһиини уопсастыба олоҕор өрө тахсыыны бэлиэтиир эбиэн хара сүрэх сүрүннээн куһаҕаны хараҥаны сүтүгү айдааны соҕотохсуйууну ыарыыны албыны кэпсиир туус тапталлааххыттан сонуну суругу күүт смс да буолуон сөп тойон эйиэхэ туох эрэ иэйиилээх үчүгэй киһи хотун кийиит кулут үчүгэй ыалдьыт уоннаах тапталлааххыттан сонуну истиэҥ интэриэс тоҕустаах тапталга билинии аҕыстаах баҕа санаа туолуута сэттэлээх үөрүү көтүү алталаах көр нар аргыстаах суол туус сурук тойон эдэр киһи түһэ сатамньыта суох көссүү хотун эдэр кыыс сэлээр чэх майгылаах кулут харчы туһугар сүүрүү көтүү холтуура уоннаах бэлэх тоҕустаах моһол мэһэй аҕыстаах абааһы көрүү сэттэлээх албын алталаах бэһиэлэй айан туус сымыйа сурах тойон кэргэннээх киһи эрэллээх доҕор хотун кэргэннээх дьах тар истиҥ дьүөгэ кулут үлэҕз табыллыы уоннаах улахан харчы нэһилиэстибэ бэлэх тоҕустаах кыра харчы кэ лиитэ аҕыстаах эрэнэ сылдьы быт киһиҥ таҥнарыыта сэттэлээх билэр элбэх киһи тоҕуоруһар сириттэн сонуну истиэҥ дьиэ оскуола тэрилтэ маҕаһыын хаайыы балыыһа алталаах туһата суох айан туус хомолтолоох сурук хомолтолоох сурах тойон өстөөх хотун эйиэхэ куһаҕаны саныыр бэрт былдьаһар дьахтар хобуоччу хобу тарҕатааччы кулут бөрүкүтэ суох сурах тарҕаныыта сылаалаах үлз арыгы уоннаах ыарыы тоҕустаах доҕоргун сүтэрии аҕыстаах таҥнарыы ха рах уута сэттэлээх этиһии бурайсыы алталаах уһун сылаалаах айан миигин туох күүтэрий бу олус судургу билгэлээһин хаартыны мэтэйдээн баран хаҥас илиигинэн бэйэҥ диэки быһаҕын быспыт хаартыгын хайаан да бэйэҥ сабаҕын хаартынан атын киһиэхэ билгэлэтэр буоллаххына хаартыгын эмиэ бэйэҥ сабыахтааххын өскөтүн билгэлээччи атын киһи эн быспыт хаартыгын сабар буоллаҕына дьолгун уорар дииллэр билгэлиир хаартыҥ ыраас хаарты буолуохтаах ол аата саҥа оонньоммут хаарты буоллаҕына саастаах кыыс оҕо хаарты үрдүгэр биир мүнүүтэ кэриҥэ олоро түһүөхтээх хаартыны икки эрээтинэн биири үөһэ биири аллара ууруллар ол аата бастакы үһүс бэһис хаарты биир эрээккэ сытар буолуохтаахтар хаарты үөһээ уонна аллараа эрээккэ биир мааһынан түстэҕинэ ону билгэттэн туоратан иһиллэр хаартыны ууран бүтүөххэр диэри хаалбыт харахтар эн ыйытыыгар эппиэттииллэр хаартылааһын саввинов николай николаевич өрөспүүбүлүкэ төгүллээх чөмпүйүөнэ эр дьоҥҥо ссрс финалыгар бастакынан суолу тэлбит европа бэтэрээннэригэр боруонса мэтээллээх аан дойдутааҕы маастар биир саастааҕар холкуостаах аҕата өлбүт онон балтын кытта аҥаардас ийэлэрин тула көппүттэр хата букатын быстыах дьон куочай араҥастаах детдомнара баар буолан сүһүөхтэригэр турбуттар детдом олоҕо үүт тураан буолбатах иитээччи көрбөтүгэр истибэтигэр туспа тыйыс сокуон баара чахчы с кылаастан дьокуускайга көһөн кэлэн с дээх оскуолаҕа үөрэммитэ манна интэринээккэ олорбута ким да атаҕастаабат санныгар таҥнар таҥастаах додо курдук аһыыр астаах иллэҥ кэмигэр пионер дыбарыаһыгар тиийэн саахымат куруһуогар дьарыктанар математикаҕа дьоҕурдаах уол саахымат оонньуутугар түргэнник сыстар разряд нуорматын толорор ол саҕана разрядтар эмиэ баалларын ааҕыстахха олус үчүгэй көрдөрүү сайыныгар юннаттар куорат таһынааҕы ыстаансыйаларыгар сылдьан иитиллэр бу сылларын николай николаевич оҕо сааспар саамай дьоллоох кэмнэрим этэ диэн долгуйа ахтар норуот хаһаайыстыбатын бары салаатыгар мэдьиссиинэҕэ наукаҕа сибээскэ эргиэҥҥэ ыстатыыстыкаҕа ааҕар суоттуур үлэни николай николаевич оҥорор кини салалтатынан үлэлээбит дьон өрөспүүбүлүкэҕэ саҥа технология сайдарыгар баһылыыр көһүлүүр оруолу ылбыттара госкомстатбэрэстээтэлинсолбуйааччы биэнсийэ өрөспүүбүлүкэтээҕидепартаменыгар дириэктэри солбуйааччы дуоһунастарыгар айымньылаахтык үлэлээбитэ н н саввинов с ыстатыыстыка үлэһиттэрин эмиэрикэҕэ ыытан үөрэттэрэн ким хайа иннинэ сонун ньыманы киллэрбитинэн барбыттарын киин бэчээккэ суруйбуттара биэнсийэ сулууспатыгар үлэлии сылдьан дьокуускайга челябинскайдааҕы юридическай техникум филиалын астарбыта биэнсийэ реформатыгар сүҥкэн үлэни толорбута киһи барыта учуокка ылыллан биэнсийэни страховкалыыр сибидиэтэлистибэни ылбыта николай николаевич сө норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ тэрийбитэ үгэскэ кубулуйда онтон бэттэх маастар да элбээтэ гроссмейстер да толору буолла дуобат федерациятын бүрүсүдьүүмүн эппиэттээх үлэһитэ кэргэнэ маргарита семеновна бэтэринээринэй наука доктора профессор стхга гар кафедра сэбиэдиссэйэ кыыһа айталина николаевна экэнэмиис бэрэсидьиэн бырабыыталыстыба дьаһалтатын ыстаарсай референэ көтөр аал нууч самолёт аэроплан ойуунускай тылбааһынынан салгын көлө аэродинамика күүһүнэн салгын куйаарын устунан двигатель уонна хамсаабат кынат көмөтүнэн көтөр аппарат салгын өрө көтөҕөн таһаарар күүһүнэн сөмөлүөт түргэн үлүгэрдик ыраах сытар сиргэ көтөн тиийэр сөмөлүөт махолеттан уратыта кыната хамсаабат оттон планертан уратыта мотуордаах үөһэ суруллубут быһаарыы классическай аатырар уонна былыргы ааспыт үйэ саҕаланыытыгар тарҕаммыт сөмөлүөттэргэ ананар аныгы быһаарыынан сөмөлүөт салгынтан ыарахан атмосфера устунан көтөргө аналлаах планер аэродинамиката өрө көтөҕөн таһаарар күүһүнэн бэйэтин салгыҥҥа уйунар уонна двигатель күүһүнэн салгыҥҥа маневрдыыр уонна утары күүһү толуур компенсируйдуур көтөр аппарат нууччалыы толору быһаарыыта самолёт летательный аппарат плотнее воздуха для полётов в атмосфере и космическом пространстве напр орбитальный самолёт использующий аэродинамическую подёмную силу планера для удержания себя в воздухе при полёте в пределах атмосферы и тягу силовой двигательной установки для маневрирования и компенсации потерь полной механической энергии на лобовое сопротивление сөмөлүөт көрүҥэ араас тас билэнэн хайытыахха сөп ханна туһанарыттан оҥоһуутуттан двигатель көрүҥүттэн көтөр характеристикатыттан уо д а тууччах минньигэс эттээх хаптаҕайдыҥы быһыылаах бөдөҥ өрүс балыга саха сиригэр уһуна см ыйааһына киилэҕэ тиийэр орто кээмэйэ см ыйааһына кг лаптевтар уонна илин сибиир байҕалларыгар түһэр өрүстэргэ барыларыгар уонна тууһа суох байҕал кытылын ууларыгар үөскүүр үксүн аллараа өттүгэр баар эрээри үөһэ тахсар холобур анаабыр өрүскэ дьаакып үрэҕэр диэри өлөөҥҥө бур үрэххэ дылы дьааҥыга ортотугар тиийэр өлүөнэҕэ сүрүннээн аллараа орто сүүрээнигэр үөскүүр ол эрээри битиимҥэ дылы тиийэ көстөр майаҕастартан соҕотох аҥардастыы сиэмэх балык анды балык пресноводные рыбы земноводные и пресмыкающиеся якутии справочник опеределитель б и сидоров м м тяптиргянов якутск бичик с ил таксон элб ахс таксономия элэмиэнэ классификация бөлөҕө үксүн биология систематикатыгар туттуллар манна таксон диэн ханнык баҕарар рангалаах бөлөҕү ааттыыллар билиҥҥи биология классификациятыгар таксоннар иерархиялаахтар ол аата таксо иһигэр хас да таксон аннынааҕы таксон киирэр оттон таксон бэйэтэ атын үрдүкү таксоҥҥа элэмиэн быһыытынан киирэр холобур ууска хас да көрүҥ киирэр оттон уус бэйэтэ атын уустары кытта ханнык эрэ кэргэҥҥэ киирэр үйэ саҕаланыытыгар сүрүн таксономическэй хаттыгас баар буолбута ханнык баҕарар үүнээйи эбэтэр харамай бу сэттэ хаттыгаска киириэхтээх маны таһынан өссө биир элбэхтик туттуллар хаттыгас баар этэрээт кэргэн үрдүнэн холобур саха сиригэр баар үүтүнэн иитиллээччилэр маннык этэрээттэргэ арахсаллар үөннэри сиэччилэр илии кынаттар сиэмэх кыыллар лаапчаан атахтаахтар кииттиҥилэр паара туйахтаахтар кэрбээччилэр куобахтыҥылар эбии көрүҥ үөдүҥэ подвид көрүҥ эгэлгэтэ разновидность уонна да атын эбии сыһыарыылаах хаттыгастары туһаналлар холобур мэҥэ диэн тылы туһанан ханнык баҕарар таксон үрдүнэн турар эбии таксон оҥоруохха сөп мэҥэ аймах надсемейство русско якутский словарь биологических терминов угаров г с дьокуускай сибиир ситимэ мастыҥы үүнээйи лиана сибиир таһыгар арассыыйа европатааҕы чааһыгар орто азияҕа уонна монголияҕа көстөр саха сиригэр ойуур зуонатыгар барытыгар кэриэтэ баар хоту туундара ойуурдарыгар кытта көстөр умнастара синньигэстэр имигэстэр бастаан сыталлар онтон мастар умнастарынан эриллэн үөһэ тахсаллар биир силистэн умнас тахсар онтуктара м уһуннаах буолаллар үчүгэй учулуобуйаҕа м үрдүккэ дылы харыйаны эрийэ үүнэн тахсыан сөп күлүккэ үүнэрин сөбүлүүр ол иһин хараҥа харыйа ойуурдарга элбэхтик үүнэр тымныыны тулуйумтуо сороҕор тиит уонна хатыҥ мастаах сырдык ойуурдарга эмиэ үүнэр ол эрээри онно оччо хойуу буолбат элбэхтик үүннэҕинэ умнас эпифиттарыгар уонна үөннэргэ туһалаах эйгэни үөскэтэр көстүүтэ үчүгэй буолан киэргэл быһыытынан туттуллуон сөп охуоскай ситимэ тимофеев анисим саха норуотун дьоруойа манчаары баһылай нерчинскэй хаатыргатыттан бииргэ күрээбит киһитэ күрээн баран өлүөхүмэҕэ тиийэн арахсаллар тимофеев дойдйтугар сунтаарга барар олоҕу дьаһаҕы чүҥнуох барыта үчүгэй буоллаҕына биллэриэх буолар ол гынан баран манчаарыны ыҥырбат бу төрүөтүнэн сунтаар бас кос дьоно манчаарыны аҕалыма диэн боппуттара буолуо диэн сабаҕлааһын баар бу киһи түрмэҕэ аан бастаан быраҕыллыбыт биричиинэтэ диэн маннык эбит кини төрөөбүт нэһилиэгэр батыгыр баһылай диэн киһи кэргэнин кытта көссүүлэһэр баһылай ону билэн аахсыбытыгар анисим кинини өлөрөн кэбиһэр онон нерчинскэйгэ утаарыллар күрээн сунтаарга кэлэн баран эмиэ атын дьыаланы оҥорон сыл балаҕан ыйыттан сыл ыам ыйыгар диэри дьокуускай түрмэтигэр сытар ити кэмҥэ кинини нерчинскэй хаатыргатыгар хаттаан ыытар туһунан суут уурааҕа тахсар ол эрээри хаатыргаҕа ыытыахтарын аҕыс күн иннинэ түрмэ балыыһатыгар сытан өлөр социалистыы үлэ дьоруойа сэбиэскэй сойууска сылтан сылга дылы баар буола сылдьыбыт ытык бэлиэтэ үлэ иһин бэлиэтээһин саамай үрдүк көрүҥэ атын дойду граажданнарыгар иҥэриллибэт этэ социалистыы үлэ дьоруойа аат ссрс үрдүкү сэбиэтэтин президиумун уурааҕынан сыллаахха ахсынньы күнүгэр олохтоммута бу инннинэ үлэ дьоруойа диэн сыбаанньа баар этэ балаһыанньа маннык тыллардаах эбит звание героя социалистического труда присваивается лицам которые своей особо выдающейся новаторской деятельностью в области промышленности сельского хозяйства транспорта торговли научных открытий и технических изобретений проявили исключительные заслуги перед советским государством содействовали подёму народного хозяйства науки культуры росту могуществ и славы ссср балаһыанньа быһыытынан социалистыы үлэ дьоруойугар ленин уордьана уонна ссрс үрдүкү сэбиэтин президиумун грааматата туттарыллаллар этэ собо эбэтэр саха собото орто кээмэйдээх балык бу көрүҥ үөдүҥэ подвид туспа араарыллыан иннинэ саха сиригэр ханнык собо көрүҥэ үөскүүрэ быһаарыллыбакка сылдьыбыта сорох ааптарадар саха сиригэр икки көрүҥ көмүс уонна үрүҥ көмүс соболор бааллар дииллэрэ сорох ааптардар биир эрэ көрүҥ көмүс эбэтэр үрүҥ көмүс үһүстэр кыһыл уонна үрүҥ көмүс соболор ыккардыларынан көрүҥ баар дииллэрэ саха омугар олоҕор былыр былыргыттан суолталаах буолан аата хара баһаан ол сахаҕа тарҕаммыт харыс тыл да түөлбэ түөлбэ бэйэтин барыллара да буолаллар сороҕор собо араас туругун көрдөрөр буолуон сөп холобур собо оҕотун сорох сирдэргэ дыыгынай дииллэр тэрэкэнэ кыра собо быллыкы быычаак собо оҕото бырыкы собо кырата собо оҕото быччыкы кыра бытархай собо быччыык орто собо быыччыт собо быйылгы ыамата саха сиригэр балыктар лаптевтар уонна илин сибиирдээҕи байҕалларга уонна ис ууларга тыһыынчаттан тахса өрүс үрэх тыһыынча биир гааттан улахан иэннээх күөл бүлүү уу харайар сирэ байҕаллааҕы промысловай балыктааһын билигин суох олохтоох суолталаах балыктааһын араас ууларга ыытыллар билигин саха сирин балыктара көрүҥтэн уонна көрүҥ үөдүҥүттэн тураллар олортон тууһа суох ууга сылдьааччылара ааһар балыктары кытта аахтахха кылааска этэрээккэ кэргэҥҥэ ууска киирэр көрүҥ олортон көрүҥ үөдүҥүнэн буолар өлүөнэ ууларыгар дьааҥы халыма индигир анаабыр алаһыай көрүҥ уонна көрүҥ үөдүҥэ үөскүүр байҕал балыктарыттан саха сиригэр көрүҥ уонна көрүҥ үөдүҥэ бааллара биллэр бу балыктар саха сиринээҕи биологиялара уонна экологиялара өссө да ситэри үөрэтиллэ илик муҥур майаҕастыҥылар аймахтарыгар киирэр сырдык хатырыктаах бөдөҥ үрүҥ балык саха сиригэр байҕалларга түһэр өрүстэргэ орто уонна алын тардыыларыгар уонна туундара күөллэригэр үөскүүр илин өрүстэргэ ордук элбэхтик көстөр сыаналаах бултанар балык төбөтө кыра сүүһүн кэннинэн көхсө бөлтөгөрдөөх айаҕа аллара хараҕа кыра этэ сиинэ үрдүк ойоҕосторуттан суптугур үөһээ сыҥааҕа иннигэр тахса сылдьар тииһэ суох хатырыга бөдөҥ ойоҕос сурааһынан устуука сыа лаапчааннаах тыһыта атыыра тас көрүҥүнэн уратылара суох күөл муҥура өрүс киэнинээҕэр эмис уонна этэ сиинэ арыый үрдүк буолар саха сиригэр см киилэҕэ тиийэр халымаҕа киилэлээх муҥурдары туттараллара биллэр куруук көстөр балык кээмэйэ см ыйааһыннара кг бентос харамайдарынан аһылыктанар саха сирин балыктара күөнэх кыра балык мундуга майгынныыр ол эрээри кыра уонна сырдык дьүһүннээх сүрүннээн үрэх балыга мундуттан уратыта лаапчаана хара хараҕа эмиэ көҕөрүмтүйэн көстөр саха сиригэр хотугу байҕалларга түһэр өрүстэргэ барыларыгар үөһээ уонна орто сүүрүктэригэр үөскүүр сс ахсаана биллэрдик аҕыйаабыт сорохтор ону курааны кытта ситимнииллэр сорохтор экология туруга уларыйбытынан быһаараллар хаар ситэ уулла илигинэ толоон налыы уутугар баҕаны кытта биир кэмҥэ ыыр кыратын быһыытынан искэҕэ да аҕыйах баара суоҕа ыан баран маары толоону бата сылдьан аһаан уойар тотор төннүү күөнэҕэ ыан баран от ыйыгар күөлүгэр эбэтэр үрэҕэр төттөрү устан киирэн иһэр күөнэх тууга ыы быччары киирэр буолар сааскы күөнэх сүрүн аһылыга собо уонна мунду искэҕэ туулууллар ыкса күһүн муус тоҥорун саҕана үрэх элгээнигэр мууһу тоҥорбокко үөр күөнэх көбөн күөс оргуйарын курдук өрө кыынньа турар буолар ону оргууй үөмэн киирэн куйуурунан баһан ылаллара үһү мууска эбэтэр тыаҕа холболоон кутан кыһыҥҥыга хаһааналлара кыһын син эмиэ мунду лыыбатын курдук үөрэҕэ булкуйан сииллэрэ таас бас баҕа балык лааха эбэтэр быдьар балык улахан төбөлөөх суптугур кылгас эттээх хатырыга суох түөһүгэр улахан сарбайбыт лапчааннардаах кыра сиэмэх балык лаапчааннарынан уу түгэҕиттэн тутуһар хаамар уонна былыыкка көмүллэр сороҕор хаахынайы кытта буккуйаллар өлүөнэ тардыытыгар сыл олорор диэн суруйаллар ангарааҕа сыл саха сиригэр элбэх өрүстэргэ уонна үрэхтэргэ үөскүүр киэҥник ыллахха хотугу муустаах байҕалга түһэр өрүстэргэ обь иртыш енисей ангара салаалара өлүөнэ дьааҥы дьааҥыттан илин көстүбэт саамай улааппыта өлүөнэ өрүскэ көстүбүт уһуна мм ыйааһына г үксүн см ууһуннаах г ыйааыннаах биэстээх балыктар көстөллөр эбит гундризер уо а богданов ортотунан кыра кээмэйдээх устата см саха сиригэр см уонна киилэҕэ дылы улаатара биллэр диэн арааһа алҕас суруллар быһыылаах көннөрү таас бастан сибиир таас баһа маннык уратылардаах өрөҕөтүн лаапчааннара эмэһэтин үүтүгэр тиийэллэр ол лаапчааныгар туора хараҥа сурааһыннара суох этэ сиинэ уһун төбөтүн көхсүн ойоҕоһун тириитэ хойуу уҥуох инньэлэрдээх өҥө бороҥ кыра хараҥа эбирдэрдээх лаапчааннара туора хараҥа сурааһыннардаахтар төбөтө саллаҕар төбөтүн кэтитэ үрдүгүнээҕэр арыый кыра айаҕа улахан тиистэрэ бытархайдар хараҕа кыра бэйэ бэйэтиттэн тэйиччилэр көхсүн лаапчааннара силлиһэ сылдьаллар таастаах сирдэри сөбүлүүр саас ыыр сиригэр чычаас аһылыктаах сиргэ күһүн кыстыыр сиригэр дириҥҥэ көһөр веснянка поденка уонна ручейник личинкалара гаммарида улааппыт балык атын балык ыаматын сиир бултуур ньымата саһа сытан таас быыһыгар сытан уу былыыгын дэлби көбүтэр онто көхсүн үрдүгэр сөҥөн былыыгынан бүрүллэр уонна дьэ булдун кэтэһэн өр хамсаабакка сытар үрдүнэн кыра балык үөрэ устан аастаҕына баҕа балык эмискэ ыстанан биир балыгы тутан ылан ыйыстан кэбиһэр уонна эмиэ саһан сытар өлүөнэҕэ с сааһыгар ситэр ангарааҕа сааһыгар искэҕэ туорахайдаах ыыр кэмэ сааскы халааны уонна муус барыытын кытта сөп түбэһэр искэҕин таас алын өттүгэр ыыр атыыра искэхтэрин харабыллыыр эбит бултаныллыбат көрүҥ алыһар уонна бил аһылыгар улахан суолталаах богданов саха тылын быһаарыылаах тылдьытыгар амтана хатыыска маарынныыр гынан баран куһаҕан көрүҥнээх диэбиттэр саха сирин балыктара алексей николаевич торговкин саха бастакы байыаннай лүөччүгэ лүөччүк испытатель ол сыл иркутскайга политехникумҥа үөрэнэ киирбит үөрэҕин кэмигэр устудьуон артыалыгар вокзалга куруусчуттаабыт украинаҕа сулууспалаабыт харьков анныгар саҥа сөмүлүөтү боруобалыы сылдьан сыллаахха бэс ыйын күнүгэр саахалга түбэһэн өлбүт ол туһунан телеграмма кэлбит красвоенлёт торговкин погиб го июня похоронен го июня чугуев куоракка көмүллүбүт потапов суруйуутуттан пусть же трудящиеся якутии сохранят память о красвоенлёте торговкине отправка самых лучших представителей якутской трудящейся молодёжи в военные школы красного воздушного флота вот венок на могилу безвременно погибшего красвоенлёта тов торговкина издана под эгидой гу национальный архив республики саха якутии в городе якутске в году иннокентий егорович алексеев киэҥник биллэр аата кеша алексеев гражданскай сэрии дьоруойа кеша алексеев сыллаахха чурапчы амма никольскай төхтүр покровскай сэриилэригэр аатыран кыһыл знамя уордьанынан наҕараадаламмыта кэлин г в плеханов аатынан москубатааҕы норуот хаһаайыстыбатын институтун бүтэрэн кэлэн баран республикаҕа салайар үлэлэргэ эппиэттээх дуоһунастарга үлэлии сылдьан эмискэ ыаддьан сыл атырдьах ыйын күнүгэр баара суоҕа сааһыгар өлөн олохтон туораабыта уола леонард сыллаахха дьокуускай куоракка төрөөбүтэ кэргэнэ лариса филологовна уолун леонарды илдьэ сыллаахха москваҕа көспүтэ кини идэтинэн артыыс этэ билигин леонард алексеев москубаҕа олорор кини кэпсээниттэн мин аҕам өлөрүгэр ыйдаах эбиппин онон кинини өйдөөбөппүн ийэм кэпсээнинэн хаартыскаларынан доку муоннарынан билэбин сыллаахтан москваҕа олоро бун аҕа дойду улуу сэриитин сылларыгар ийэм ленинградка с м киров аатынан опера уонна балет театрыгар онтон кэ лин москваҕа улахан театрга үлэлээбитэ сэрии кэмигэр хаста да фроҥҥа баран театр уонна советскай армия си бээстэрин бөҕөргөтүү үлэтигэр кыттыыны ылбыта киниэ хэ сыллаахха белорусскай сср народнай артыыһын үрдүк аата иҥэриллибитэ лариса филологовна лаппа саа һыран баран сыл олунньу күнүгэр сааһыгар сыддьан ыалдьан өлбүтэ хапсагай саха тустуута существует несколько версий происхождения названия борьбы по мнению н с григорьева автора фразеологического словаря якутского языка слово образовано из основы хапса ловить хватать схватить и старомонгольской приставки ҕай означающей какое либо действие то есть возможный вариант перевода может быть схвати и действуй толковый словарь якутского языка также определяет хапсаҕай как сочетание двух слов хап ловкость быстрота сила выносливость и саҕай бросай кидай т и петрова в кратком якутско русском словаре переводит слово как проворный ловкий быстрый и определяет слово как неделимое э к пекарский в словаре якутского языка выдвигает версию происхождения слова хапсаҕай хабыс аҕай от тюркского капчаҕай капшаҕай быстрый проворный сравнимо с бурятским габшагай ловкий хваткий подхватывать увертка по мнению кандидата культурологии н с попова хапсаҕай это исконно якутское слово нераздельное подвид слов хапсыҕыы хапсыҕар столкновение сталкиваться хапсагай имеет древнюю историю и установить когда установились правила борьбы вряд ли представляется возможным уже в известном героическом эпосе олонхо дано описание победы богатыря среднего мира над представителями тёмной силы при помощи приёмов борьбы хапсагай по преданиям ещё в древности у якутов существовала система воспитания и подготовки воинов которые составляли отдельную касту одним из составляющей такой подготовки являлось умение вести борьбу без оружия ребёнка отобранного в касту воинов нареченного стать боотуром обучали различным воинским умениям и развивали соответствующие физические навыки в том числе премудростям национальной борьбы секреты мастерства и способы подготовки к состязаниям каждая семья держала в тайне первое упоминание о хапсагае на русском языке имеется в трудах этнографа г ф миллера который дал подробное описание проведённого мая года в верстах от якутска и в ходе которого прошли состязания по борьбе хапсагай затем упоминания о соревнованиях по этой борьбе встречались в трудах второй камчатской экспедиции и г гмелина в работах академика а д мидлендорфа у писателя декабриста а а бестужева марлинского в старину соревнования по хапсагаю устраивались во время праздников главным из которых являлся ысыах на свадьбах уруу знатных родов во время осенней подлёдной ловли рыбы мунха во время скачек лошадей борцы даадары по традиции покрытые бычьей кожей с тем чтобы соперники не видели друг друга выходили из берестяных чумов на поляну в круг сидящих зрителей арбитр избираемый из почётных гостей выводил борцов на середину круга сбрасывал с них покрывало и начиналась схватка один из очевидцев наблюдавший хапсагай во второй половине века писал раздевшись донага только оставив на себе одни штаны и с разбега соединясь друг с другом и ударя одним другого по бокам а потом ухватясь за свои штаны и ногами сплетясь бросают о землю ограничений по времени схватки не существовало она могла длиться по нескольку часов а иногда когда спор бывал особенно принципиален случалось продолжался в течение целого дня и даже продолжалась на следующий день призом победителю соревнований традиционно служила мюсэ варёная бедренная кость жеребца с мясом в верхней части впрочем существовали и другие варианты наград так и а худяков отбывавший ссылку в верхоянске с по годы описывал что побеждённому показывали оскорбительный кукиш запачканный землёй а победителю наливали чарку кумыса или водки исполняли песню в его честь в конце века и начале века наблюдалось активизация увлечения хапсагаем на всей территории нынешней якутии появились известные мастера хапсагая в году состоялись первые официальные соревнования по хапсагаю которые были приурочены к десятилетнему юбилею образования автономной республики и после этого соревнования проводились систематически как на праздниках так и в ходе всеякутских спартакиад к участию в соревнованиях были допущены и женщины так в году соревнование женщин было включено в программу летней республиканской спартакиады якутской асср во времена ссср соревнования по борьбе хапсагай среди мужчин регулярно проводились сельским дсо урожай в четырёх возрастных группах лет лет лет и свыше лет в году была образована ассоциация сахаада спорт обединяющая восемь федераций по национальным видам спорта включая хапсагай а соревнования по этой борьбе проводятся под эгидой федерации спортивной борьбы республики саха якутии по борьбе хапсагай октября года хапсагай был признан международной федерацией обединённых стилей борьбы в результате чего был подписан договор между и ассоциацией национальных видов спорта и игр народов якутии сахаада спорт в соответствии с которым борьба хапсагай вошла в на правах официально признанного вида борьбы и может распространяться по всему миру в году хапсагай вызвал большой интерес федерации борьбы бенина и письмом президента этой федерации хапсагай был признан и была выражена готовность стать базовым центром культивирования борьбы в африке с по декабря года должен был пройти первый чемпионат африки по хапсагаю после года ежегодно проводятся около двадцати соревнований республиканского уровня с мастерским нормативом борцы обнажены до пояса ниже пояса одеты в трусы или трико как правило обуты в борцовки ранее независимо от времени года борцы боролись разутыми и одетыми только в шорты из ровдуги мягкой кожи лося без шерсти схватки могут проводиться и на поляне поросшей травой но в настоящее время официальные схватки проводятся на борцовском ковре диаметром метров любое касание борцом земли ковра какой либо частью тела кроме ступней влечёт поражение исключение в современных правилах составляет касание земли ковра одной рукой за что засчитывается штраф в балл касание двумя руками уже влечёт поражение при проведении приёма атакующий борец должен остаться на ногах борьбы в партере в хапсагае не имеется в борьбе разрешены любые захваты за любую часть тела исключая пальцы рук и ног захваты борцов как правило неглубокие в ходе схватки большое значение имеет активная работа ног в арсенале борцов имеются подсечки подножки обвивы зацепы выхваты отхваты подсады и иные различные броски так распространёнными приёмами являются сваливание соперника захватом головы и ноги тюргэн и передняя подсечка халбарыйан тэбии многие приёмы соединены в многоступенчатые комбинации в технике хапсагая следует выделить оригинальное исполнение проходов в ноги и бросков через грудь халбарыйыы проходы в ноги выполняются исключительно с наклоном и нырками исполнение прохода в полёте или в падении влечёт проигрыш в схватке поскольку атакующий так или иначе коснётся поверхности тем же самым обусловлено выполнение бросков через грудь которые в греко римской и вольной борьбе броски прогибом дзюдо и самбо выполняются в падении с большой амплитудой а в хапсагае это невозможно поэтому выработана оригинальная техника таких бросков позволяющая атакующему остаться на ногах продолжительность схватки ограничена минутами для взрослых это обычно минут минуты в случае если победитель не выявлен в основное время для старших юношей минут для младших юношей минуты исход схватки это победа одного из борцов или обявление обоих борцов проигравшими ввиду пассивного ведения борьбы до года в хапсагае не было разделения на весовые категории с года взрослые борются в категориях до килограммов и свыше килограммов у юношей и ветеранов разделение на категории другое кроме описанного хапсагая как спортивной борьбы существуют другие варианты хапсагая так в последнее время развивается известное с древности групповое направление борьбы или хомуур хапсагай в команде должно быть не менее пяти борцов в различных весовых категориях например двое до килограммов и трое свыше килограммов соревнование начинают по одному борцу от каждой команды по жребию затем борются по борца от каждой весовой категории следующим этапом борются по борца от каждой команды и наконец в финальной схватке выходят все борцы противоборствующих команд стенка на стенку ещё одним видом хапсагая является разработанный недавно хабыр хапсагай правила здесь не отличаются от ушу саньда многие известные якутские борцы вольного стиля с детства занимались хапсагаем что наложило отпечаток на их стиль борьбы так роман дмитриев чемпион и призёр олимпийских игр и павел пинигин чемпион олимпийских игр обучались хапсагаю роман дмитриев в основу своего атакующего стиля положил чисто национальные приёмы и своей первой победе над иранским борцом джавади на престижном международном турнире в тбилиси он был обязан приёмам хапсагая үрүҥ тэллэй үрдүкү тэллэйдэргэ киирэр сиэнэр тэллэй саха сирин элбэх улуустарыгар үүнэр булкаас сэбирдэхтээх уонна бэс ойуурдарга көстөр сэлээппэтэ томтоҕор кылааккай саҥардыы быгарын саҕана кубархай араҕас буолар онтон улааттаҕына ордук бэстээх сиргэ үүннэҕинэ кыһыллаҥы бороҥ өҥнөнөр сэлээппэтин алын өттө капроновай губка курдук тэллэй кыра эрдэҕинэ үп үрүҥ сиппитин кэннэ көҕөрүмтүйэн көстөр араҕас өҥнөнөр хайа туттахха иһэ маҥан өҥө уларыйбат олус үчүгэй тэллэй сыта сыттаах атаҕа суон төкүнүк үрүҥ өҥнөөх сэлээппэтиттэн дөбөҥнүк туллар үрүҥ бөлтөйө сылдьар сетка ойуулаах споратын өҥө күрэҥ эбэтэр араҕастыҥы күрэҥ от ыйыттан хаһыҥ түһүөр диэри баар буолар ардах кэнниттэн итии бэриэмэҕэ үчүгэйдик үүнэр мутукчалаах ойуур булкаастаах бэс мас тыата тэтиҥ харыйа хатыҥ төрдүгэр тыа саҕатыгар киһи үгүстүк сылдьыбат буолбут суолун кытыытынан үүнэр күөх муохтаах сэппэрээктээх уулах отон уктаах сииктээх сири сөбүлүүр аҥардас тиит ойуурга үүммэт саха сиригэр арктикаҕа тиийэ баар ол гынан баран сүнньүнэн хойуутук ленскэй өлүөхүмэ алдан оройуоннарыгар үүнэр якусткай орджоникидзевскай мэҥэ хаҥалас уо д а саха сирин киин оруйуоннарыгар бүлүүгэ даҕаны арыый сэдэх саха сирин киин оруйуоннарыгар үүнэр үрүҥ тэллэй сиэнэр чааһыга белоктаах арыылаах минеральнай веществолардаах бу тэллэйи амтана үчүгэйинэн атын бары тэллэйдэртэн ордороллор ханнык баҕарар бүлүүдэни бэлэмнииргэ барар миин оҥоруохха соркуойдуохха тууһуохха хатарыахха маринуйдуохха сөп соҕутуопкаҕа сибиэһэйдии эбэтэр хатаран баран туттараллар атын маарыннаһар дьааттаах тэллэйэ суох дэҥҥэ сиэммэт үөстээх тэллэйи кытта бутуйаллар үөстээх тэллэй үрүҥ тэллэйтэн уратыта хайа туттахха иһэ тэтэркэй өҥнөөх буолар араҕас тэтиҥээйи үрдүкү тэллэйдэргэ киирэр сиэнэр тэллэй сэлээппэтэ араҕас күрэҥ араҕас тэтэркэй араҕас томтоҕор атаҕа холбоһор өттө оҥкуллаҕас сороҕор кытыытынан сэлээппэтин хаҕа намылыйа сылдьар буолар ситтэҕинэ кэтитэ см тиийэр сэлээппэтин алын өттө туруупката капроновай губкаҕа маарынныыр хайаҕастара иннинэн тэһитэ кэйбит курдук кып кыралар өҥө бастаан үрүҥ ситтэҕинэ кирдээх үрүҥ хайа туттахха этэ кытаанах үрүҥ салгыҥҥа сотору буолан баран тэтэрэр ол кэнниттэн көҕөрөн онтон харааран хаалар сыта да амтана да суох атаҕа суон үрдүк алларанан соҥуур иһэ бүтэй үрүҥ ол гынан баран хара дьураалаах тэллэй сэлээппэтинээҕэр атаҕа түргэнник үүнэр иккис күнүгэр см кэриҥэ сиртэн өндөйөр ити кэмҥэ сэлээппэтэ атаҕар хаппах курдук сыста сылдьар споратын өҥө бороҥҥуҥу бэс ыйыттан күһүн хойукка диэри баар буолар булкаастаах тиит бэс харыйа ойуур тэтиҥэ да суох сиргэ үүнүөн сөп кураанах соҕус сири сөбүлүүр саха сирин бары оруйуоннарыгар үүнэр бэрт үчүгэй амтаннаах иккис категорияҕа киирэр тэллэй сибиэһэйдии даҕаны буһаран ыһаарылаан миин оҥорон хатаран маринуйдаан да баран сиэниллэр хатарар маринуйдуур кыах суох буоллаҕына сороҕор тууһууллар астыырга өҥө уларыйар атын маарыннаһар сүлүһүннээх даҕаны сиэммэт даҕаны тэллэйэ суох сэлээппэтэ см тиийэр көппөҕөр көнө ньуурдаах өҥө араҕас кытархайдыҥы араҕас туруупкалаах араҥата үрүҥ этэ үрүҥ кытаанах алдьаттахха хараарар атаҕа модьу таҕа көҥдөй үрүҥ өҥнөөх хара сурааһыннардаах саха атаһа саха өрөспүүбүлүкэтин атыыһыта кини монгол атын уонна аттарын кытары тэҥнээтэххэ улуу кини саха сирин экстремальнай тымныы климатыгар бэйэтин адаптациятынан ол иһигэр дириҥ хаары аннынан сытар үүнээйилэргэ бостууктары булар уонна олорго тиийэр кыахтаах сылгылар арааһа сахалартан бу оройуоҥҥа с үйэттэн саҕалаан чыҥыс хаан ыйааҕынан тахсыбыттарыгар биллэрин курдук бу оройуон нэьилиэгэр олохсуйан олорбут кыыллар удьуора буолбатахтар быһыылаах бу боруода ортотунан см илиилээх атыыр оҕустартан см см уонна атын хотугу боруодалартан уратылаах шетландскай сылгы уонна исландия сылгылаах хойуу сиэллээх ыарахан сиэллээх саха сылгытын хас да тииптээх баар хотугу тиип ыраас саха сороҕор орто халыма эбэтэр верхоянскай ат диэн ааттыыллар үксүгэр атах ойуулаах хараҥа балаһаны уонна хараҥа өҥнөөх балаһалары киллэрэн баран тус туспа хараҥа эбэтэр сырдык өҥнөөх кытархай өҥнөөх атыыра см ч холкуоска ортотунан см см кээмэйдииллэр бу суорт саамай сыаналаах дииллэр иккис көрүҥэ соҕурууҥҥу кыракый тиип ону тэҥэ ыраас боруоданан ааҕыллар орто үрдүгэ см ч атыыра см ч биэ аттыгар баар үһүс суорт соҕурууҥҥу тиип атын боруодалары кытта бопсуу түмүгэ уонна киин саха сиригэр киэҥник тарҕаммыт бу тиип см ч атыыра уонна см см биэ аттыгар мээрэйдиир перт арҕаа австралия портовай куората дойду биир бөдөҥ куората буолар киһитин ахсаанынан үс миэстэҕэ турар уонна арҕаа австралия штат киинэ дьон ахсаана кии олортон миллионтан тахса кытайдар кэриэйдэр дьоппуон дойдутуттан онон кыараҕас харахтаах омуктар баыйаллар уонна куорат дьонун ахсааныттан ылаллар кэлин ахсааннара күүскэ үрдүү турар ону таынан элбэх саха нуучча африка омуктара бааллар кэнники бириэмээ ньиэмэстэр уонна таджиктар ахсааннара үрдүүр перт куорат бэс ыйын күнүгэр с капитан джеймс стирлинг диэн киһи колония свон ривер көҥүл олохсуйар киин курдук төрүттээбит эбит күн билиҥҥэ дылы арҕаа австралия штат салайар резиденцията баар тарас григорьевич шевченко украина аатырбыт поэта уруһуйдьут дьоно эрдэ өлөннөр эрэйи муҥу көрбүт саастааҕар хаһаайынын помещик энгельгардт дьиэтигэр хамначчыт буолбут уол уруһуйга дьоҕурдааҕын көрөн энгельгард петербурга үөрэтэ ыыппыт онно аатырбыт нуучча худуоһунньуктара кинини сөбүлээннэр помещигын кытта уһун кэпсэтии кэнниттэн көҥүлүн атыылаһан ылаллар өр кэмҥэ дойдутуттан ыраах казарма олоҕор дьаһаҕар олорор с художестволар академияларын вице президена граф ф п толстой уонна кини кэргэнэ а и толстая көрдөһүүлэринэн босхолонор көскө сылдьыы арыгылааһын ыар содула суруйааччыны түргэнник айгыраппыттара ойох ыла сылдьыбыта туһалаабатаҕа актриса риунова бааһынайдар харита уонна лукерья с шевченко дойдутугар сылдьыбыта днепр үрдүгэр уһаайба ылар санааламмыта ол да буоллар манна олороро табыллыбатаҕа бу сылларга суруйарын да уруһуйдуурун да быраҕан оччо күттүөннээҕи оҥорботоҕо өлүөн аҕай иннинэ украиннныы учебниктары оҥорууннан дьарыктанан испитэ сыллаахха олунньу күнүгэр өлбүтэ үгүс айымньыларын критиктар оччо күүстээҕинэн аахпаттар эбит чыпчаалынан кобзарь диэн бастакы кинигэтин билинэллэр тас көстүүтүнэн дьоҕуһун иһин кобзарь ис тутулунан уустук уонна баай дииллэр биир өттүнэн украина бөлөһүөгэ сковорода уонна норуот кобзаардарын дьайыыта биллэр иккис өттүнэн мицкевич жуковскай пушкин уонна лермонтов поэзияларын дьайыыта көстөр сапожников владимир васильевич сэбиэскэй сойуус дьоруойа летчик аармыйаҕа сылтан сулууспалаабыт энгельстааҕы байыаннай оскуоланы бүтэрбит арҕаа белоруссия уонна арҕаа украинаҕа буолбут кыргыһыыларга финляндияны кытта сыллардааҕы сэриигэ кыттыбыт подполковник с авиация аармыйатыгар сулууспалаабыт аҕа дойду улуу сэриитин сылтан кыттыылааҕа курскай тоҕойугар сэриигэ кыттыбыт с дылы бойобуой көтүүнү оҥорбут ссрс үрдүкү сүбэтин президиумун сыл атырдьах ыйын күнүнээҕи ыйааҕынан байыаннай сорудахтары көрдөрүүлээхтик толоруутун уонна өстөөхтөрү кытта кыргыһыыларга хорсун геройдуу быһыытын иһин майор сапожников владимир васильевичка сэбиэскэй сойуус геройун аата иҥэриллибитэ сэрии кэнниттэн в в сапожников салгыы ввс ка сулууспалаабыт сылтан подполковник сапожников саппааска барбыт куйбышев куоракка сылтан самаара олорбут сыллаахха кулун тутар күнүгэр өлбүт самаараҕа рубежное кылабыыһаҕа көмүллүбүт дьоруой аатынан дьокуускай куорат новопортовской микрорайон переулога ааттаммыта клиорина ираида самоновна суруйааччы драматуур суруналыыс сө култууратын үтүөлээх диэйэтэлэ уус алдан улууһун ытык гражданина ийэтэ тыа учуутала клиорина төрүөҕүнэн малькова антонина авксентьевна аҕата көһүн болдьоҕо түмүктэниэр дылы ийэтин кытта уус алдаҥҥа олорбуттар с дьиэ кэргэн благовещенскай куоракка көспүттэр онтон с харбииҥҥа онно нелегальнай ыччат тэрилтэлэрин үлэтигэр кыттар с пионерскай с хомсомуол бу кэнниттэн көхтөөх суруналыыс суруйааччы чинчийээччи уонна быраабы көмүскээччи үлэтэ саҕаламмыт более чем летний творческий путь и с клиориной был тесно связан с якутией автор первых работ посвященных восстановлению имен представителей первой волны национальной интеллигенции незаслуженно забытых оклеветанных на долгие годы попавших в политическое и духовное небытие в полное забвение сама прошедшая через камеры лубянки и бутырки этапы лагеря гулага ссылку считала это своим главным делом жизни сейчас эти имена известны педагог революционер народник н г неустроев урсик врач п н сокольников агроном м ф слепцов общественно политический деятель писатель в в никифоров реабилитации которого были посвящены лет ее жизни среди реабилитированных по ее ходатайствам были ее друзья харбинцы другие герои ее очерков статей из разных уголков ссср в последние годы жизни и с клиориной были подготовлены к изданию очерки посвященные польской тематике мемуары куррикум витэ опыт автобиографии краткие сведения в трех частях документальный очерк история без флёра тайна кода моряки чекистской союзной операции по ликвидации первых якутских большевиков гг издательским планам не суждено было сбыться рукописи и с клиориной считались утерянными но по счастливой случайности они оказались в ее личном фонде хранящемся в национальном архиве рс я чуолкайдана илик сибидиэнньэнэн сыллаахха ахсынньыга москубаҕа өлбүт ханна көмүллүбүтэ биллибэт киев кыйив украина киин уонна ордук улахан куората дойду хотугулуу киин өттүгэр баар днепр өрүскэ турар олохтоохторун ахсаана журналистар ааҕыларынан өссө улахан инньэ гынан киев европа улахан куораттарыттан с миэстэни тутар аан дойдуга украин тылынан саҥарар куораттарыттан ордук улахан куорат буолар киев илин европа биир улахан промышленность билим үөрэх культуура киинэ буолар бу куоракка үрдүк технологиялаах хампаанньалар үрдүк үөрэх институттара бааллар куорат транспортнай инфраструктурата олус киэҥ ол курдук киев метрота үлэлиир куорат аата кый диэн киев биир олохтооччуттураыттан биирдэстэрин аатынан ааттаммыт киев европа биир эргэ куораттарын историята хас даҕаны кэм кэрдиитигэр арахсыан сөп с үйэ бириэмэтигэр атыы эргиэн киинэ буола сылдьыбытын туһунан толкуй баар славяннар тохтуур сирдэригэр скандинавияттан константинопольга дылы барар суолга баара үйэҕэ викингтар кыайан ылыахтарыгар дылы хазардарга бас билинэрэ варганнар бас билэр бириэмэлэригэр киев руь киин куората буолбута сылга монголлар сэриинэн киириилэрин кэнниттэн толору кэһэтиллибитэ ол иһин өр сылларга сабыдыалын сүтэрбитэ тыа сирин курдук кыракый сибээстээх куорат буолан хаалбыта тоҕо диэн аттыгар улахан литва уонна польша уонна россия курдук улахан арыаллаах сэргэстэһэ олороро үйэ бүтэһигэр арассыыйа империятын индустриальнай революциятын бириэмэтигэр үрдээн тахсыбыт украина национальнай республикатын сыллаахха тутулуга суох буолуутун биллэрбитин кэнниттэн киев киин куоратынан биллэриллибит ол кэнниттэн украина советскай социалистическай республикатын тутаах оруолун оонньообута онтон сыллаахха киин куоратынан биллэрбитэ аҕа дойду улуу сэриитигэр киев алдьаммыта ол гынан баран сэрии кэнниттэн түргэнник чөлүгэр түспүтэ уонна ссрс үһүс улахан куората буолбута ссрс арахсыбытын кэнниттэн украина тутулуга суох историята саҕаламмыта киев украина киин куоратынан хаалыба уонна украина регионнарыттан элбэх дьон киевка көһөн кэлбиттэрэ ырыынак экономикатыгар уонна демократияҕа көһөр бириэмэтигэр киев украина ордук улахан уонна баай куоратынан хаалбыта география өттүттэн көрдөххө киев полесье диэн экология зонатыгар сытар ол гынан баран куорат дэҥҥэ көстөр ландшаава аттыгар турар регионнартан атыннык турар киев днепр өрүс икки өттүгэр турар днепр соҕуруу устар уонна хара муораҕа түһэр эргэ арҕаа өттүгэр турар биэрэгэр мастардаах томтордоох кыракый өрүстэрдээх уонна аппалардаах улахан днепр үрдэ арҕаа биэргин чааһа буолар киев аллараа баар хаҥас биэрэгин илин өттө үйэҕэ эрэ олохтонуллубута днепр хаҥас биэрэгэ дамбаларыган уонна кумаҕынан бөҕөргөтүллүбүтэ днепр араас силистэрдээх буолбута араас арыылардаах уонна хочолордоох эбит куорат десна өрүс кытыытыгар тиийэр онтон хоту өттүттэн киев уу тутар сири кытта уонна соҕуруу өттүттэн канив уу тутар сирин кытары канив уу тутар сирэ уонна десна үрдүнэн хараабыллар сылдьаллар уопсайа киев куорат аттыгар уонна иһигэр уу источниктара бааллар ол иһигэр днепр кыракый өрүстэр уонна күөллэр уонна да атын киев климата влажно континентальнай буолар ордук сылаас ыйдарынан бэс ыйа от ыйа уонна атырдьах ыйа буолаллар ол биримэҕэ орто температура буолар ордук тымныы ыйдарынан ахсынньы тохсунньу уонна олунньу буолар орто температура киевы биир дьүһүннээн көрдөрөр уратынан куорат иһигэр элбэх мас баара буолар америка худуоһунньуга рокуэлл кент маннык диэн суруйбута куорат өссө биир символынан каштаан сэбирдэҕэ буолар уонна үйэ ыпсыытыгар баар буолбута бастаак эксперимент быһыытынан бульварнай шоссены билигин тарас шевченко аатынан бульвар олордубуттара ол кэнниттэн куоракка барытыгар тарҕаммыта куорат хас даҕаны оройуоннарга арахсар хас оройуон бэйэтин мунициальнай былаастаах билигин оройуон баар муниципальнай оройуоннар днепр өрүс киевы икки гына уҥа уонна хаҥас өттүгэр араарар бастаан наар уҥа өттүгэр баар этэ онтон үйэҕэ хаҥас өттүгэр олоруу саҕаламмыта билигин хаҥас өттүгэр сүнньүнэн олорор оройуоннар бааллар официальнай регистрация статистикатыгар итэҕэйдэххэ сыл от ыйыгар куорат иһигэр киһи олорор этэ куоракка украин тыла уонна нучча тыла киэҥник туттуллар биэрэпискэ быһа холоон украин тыла ийэ тылынан аахпыттар онтон нуучча тылын суруйбуттар киев тылын историята уустук уонна боппуруостардаах уһун уонна уустук историянан уонна тыл политикатын уларытыыларынан сабыдыалламмыта көстөр демоскоп сурунаал сыллааҕы биэрэпиһи кэнниттэн киевы украин тылынан саҥарарыгар майгынныыр диэн быһаарбыта сыллааҕы биэрэпискэ киев олохтоохторуттан украин тылын төрөөбүт тылынан ыйбыттара онтон нуучча тылын бу сыыппара сэбиэскэй сойуус сыллааха ыытыллыбыт тиһэх биэрэпиһин кытта тэҥнээтэххэ олус күүскэ уларыйбыт ол бириэмэҕэ украин тылынан олохтоохторо наар эбэтэр үксүгэр саҥарабын диэн эппиэттээбиттэрэ ол бириэмэҕэ нуучча украин тылынан иккиэннэринэн саҥарыы олус киэҥник тарҕаммыт үс гыммыттан биирэ икки тылынан тэҥҥэ саҥарабын диэн эппиэттээбит икки олус майгынныыр тыллар булкаастара суржик диэн тыл үөскэппит диэн үйэ бүтүүтүгэр суруйбуттар киев биир бөдөҥ транспорт киинэ буолар манна тимир суол уонна шоссе өрүс пуорда уонна аэропорт элбэхтэр сыллаахтан метро үлэлиир куоракка сайдыылаах автобус троллейбус трамвай системалара ону тэҥэ фуникулер бааллар киевка үс аэропорт баар ону тэҥэ куорат иһигэр святошин аэропорда баар байыаннай аэропорттар васильков узин белая церковь куораттарга бааллар хаста даҕаны васильков уонна белая церковь аэропорттарын пассажирдары таһар аэропортка кубулутар санаалар бааллара киев биир улахан тимир суолун киинэ буолар киевка соҕуруулуу арҕаа тимир суолун төбө офиһа баар киин тимир суолун станцията киев пассажирский диэн ааттаах киевка биэс фастов коростень нежин гребёнка мироновка өттүгэр барар линиялар холбоһоллор ону тэҥэ киевка хоту төгүрүмтэ ааһар бары суоллар электричестволаммыттар д тимир суолун вокзаллара ржд уонна уз былааннарынан год сыллаахха түргэн тимир суол москва киев икки ардыгар сылдьар ситим арыллыахтаах максимальнай түргэнэ чааска километр буолуохтаах уонна суолга чааһынан тиийиэхтээх киев өрүһүн пуорта сыл от ыйыгар тутутллубута порт причаллара гаваньтан днепр метро станциятыгар дылы субуллар укрречфлот днепр өрүскэ малы салы таһар сэбиэскэй сойуус бириэмэтигэр рентабельнайа суох этэ гынан баран дотацияланар этэ ссрс арахсыытын кэнниттэн таһыы кээмэйэ кыччаан барбыта ол кэнниттэн хараабыллар тас дойдуларга атыыламмыттара уонна металлоломҥа туттуллубуттара билигин пассажирдарга киевка экскурсиялары оҥорор хараабыллар эрэ баалар сыллаахха киевка өрүс трамвайа киев хаҥас уонна уҥа өттүлэрин холбуур ситим арыллыбыта сылаас эрэ бириэмэҕэ үлэлиир ону тэҥэ днепрынан улахан кээмэйдээх маллары таһарга тутталлар киевка метро тутуута сыллаахха саҕаламмыта бастакы учаастак сэтинньитигэр арыллыбыта билигин үс линия үлэлиир святошин бровары линията куренёв красноармейскай линия сырец печеры линията уопсай уһуна км станциялар ахсааннара буолар күн аайы метро быһа холоон млн киһини таһар сыл бастакы уочаратынан тутуллубут метро станциялара архитектуура пааматынньыктара буолаллар сыллаахха золотые ворота метро станцията европа ордук кыраһыабай станцияларын испиэһэгэр киирбитэ хаһыат ааҕыытынан метро тутуута көхтөөхтүк баран иһэр днепр өрүс нөҥүө барар төрдүс линия муостата тутулла турар уонна бэһис линия бырайыак стадиятыгар сылдьар сыл икки ардытыгар алта саҥа станциялар арыллыбыттара киевка арассыыйа империятын куораттарыттан трамвай бастакы үлэлээбит куората буолар сыллаахха км уһуннаах линия александровскай спускаҕа арыллыбыта онтон сыллаахха ссрска баскатакы түргэн трамвай линиятын арыйбыттара кыайыы болуоссатыттан борщаговкаҕа дылы винсент виллем ван гог кулун тутар от ыйын недерланд урууйдьута постимпрессионист ван гог үлэлэрэ үйэ дьоҕуругар бааам сабыдыаллаахтар кини өйүнэн ыалдьар эбит сааыгар пистэлиэтинэн төбөҕө ытынан өлбүтэ ван гог олоҕун тухары соччо биллибэт эбит өлбүтүн эрэ кэнниттэн биллиитэ дьэ улаатан барбыт бүгүн күн ван гогу история биир улуу урууйдьутунан билинэллэр аныгы дьоҕурга кини сабыдыала улахан бастатан туран модернизм хайысхатыгар ван гог тахса уус уран айымньылаах олортон кэриҥэ хартыыналар урууйдар уонна барыллар билигин кини сорох үлэлэрэ бэйэ мэтириэттэрэ пейзажтара мэтириэттэрэ уонна күн чэчиктэрэ аан дойду ордук биллиилээх уонна күндү дьоҕур айымньыларын ахсааннарыгар киирсэллэр балбаах тэллэйэ үрдүкү тэллэйдэргэ киирэр сиэнэр таҥалайдаах тэллэй үүнэр сирдэрэ киһи олорор сирдэригэр элбэхтик көстөр балбаахха үүнэр сэлээппэтэ эдэр тэллэй сымыыкка майгынныыр онтон чуораан курдук буолар кырыыта хайыта барар хатырыктардаах ситтэҕинэ килэрийэр диаметра см күр өҥнөөх ортотугар арыый хараҥа таҥалайдаах араҥата бастаан үрүҥ өҥнөөх онтон хараҥа бороҥ онтон хараарар этэ үрүҥ алдьаттахха хараарар кыра түүнүк сыттаах атаҕа көҥдөй тиэрбэһэ түргэнник сүтэр эдэр эрэ тэллэйдэри тута сиэнэр уонна маринуйданар минньигэс ол гынан баран арыгыны кытта сиэтэххэ оннооҕор күн сүһүрүөххэ сөп сороҕор чэриниилэ тэллэйэ диэн ааттыллар тоҕо диэтэххэ урут сэлээппэтиттэн улахан суолталаах дөкүмүоннэргэ илии баттыырга чэриниилэ оҥороллор эбит үөһээ бүлүү улууһун кыһыл дружината үйэ с сылларыгар сэбиэскэй былаас иһин саа саадах тутан охсуспут дьон тэрилтэлэрэ үйэ саҥатыгар бүлүү уокуругар уопсастыбаннай бэлитиичэскэй хамсааһыннар тэнийэн барбыттара с уобалас сэбиэтин рыдзинскай этэрээтин көмөтүнэн былаастан туораппыттара уонна сыл бэс ыйын күнүгэр от ыйын күнүгэр оробуочайдар дьокутааттарын саха сиринээҕи сэбиэтэ бэйэтин үлэтин саҕалаабыта мантан ыла саха сиригэр саалаах саадахтаах утарыта туруу саҕаламмыта кыһыллар уонна үрүҥнэр саҥа былаас иһин уонна эргэ былаас иһин охсуһааччылар лааҕырдара баар буолбуттара бүлүү уокуругар сэбиэскэй былааһы олохтооһуҥҥа улахан үлэни уезтааҕы хамыһаар аржаков степан максимович ыыппыта бастаан улууска буолас хамыһаарынан волостной комиссар волком монастырев матвей васильевич анаммыта онтон с от ыйын күнүгэр жирков с н бэрэстээтэллээх оробуочайдар дьокутааттарын сэбиэтэ тэриллибитэ сэбиэт аҕыс киһилээх кыһыл гвардияны тэриммитэ үөһээ бүлүү волревкомун бэрэстээтэлинэн павлов андрей петрович улуус судьуйатынан дягилев андрей алексеевич улуус милиисийэтин начаалынньыгынан овчинников яков захарович анаммыттара оттон үөһээ бүлүүгэ дружинаны тэрийэр туһунан боппуруос кулун тутар бастакы аҥаарыгар турбута дружинаны бүлүү куоратыттан окрисполком чилиэнэ михалев петр иванович кэлэн кардашевскай руф ивановичтыын павлов андрей петровичтыын дягилев андрей алексеевичтыын овчинников яков захаровичтыын тэрийбитэ хамандыырынан народнай судьуйа дягилев а а хамандыыр көмөлөһөөччүтүнэн волревком бэрэстээтэлэ павлов а п анаммыттара дружина чилиэнин ахсаана киһиэхэ тиийбитэ александр сылтан сылга дылы арассыыйа императора кини баһылаан олорбут кэмигэр арассыыйа урукку ыраахтааҕы уларыта тутуутун кэнниттэн историческай пауза ылбыта диэн сыаналанар сорохтор ону ааһан реакция кэмэ диэн сыаналыыллар бу кэми контрреформалар эпохалара диэн ааттаабыттара ыраахтааҕыны өлөрүүнү уопсастыбаннас ыраахтааҕы бэйэтэ наһаа либерааллаан хараҥа күүстэри босхо ыыппытыттан тахсыбыт курдук санаабыта онон саҥа ыраахтааҕыттан бэрээдэги олохтооһуну күүппүтэ контрреформа саамай сүрүн дьайыытынан олохтоох салайыныыны утарбыта буолар земство тойонунан дворянин эрэ буолар кыахтаммыта земство судаарыстыбаттан тутулуктаах буолбута куорат бэйэни салайыныыта судаарыстыба сулууспатыгар кубулуйбута политикаҕа сыһыаннаах дьыалалары суут сабыылаах режимҥэ көрөр буолбута устудьуоннар көҥүл санаа биир сүрүн источнига буолалларын быһыытынан сыллааҕы устаабынан университеттар автономиялара көтүллүбүтэ преподавателлэри үөрэх миниистирэ эрэ бигэргэтэр бырааптаммыта үөрэх министиэристэбэтэ анаабыт киһитэ попечитель декааннары аныыр кыахтаммыта үөрэҕи уонна устудьоннары преподавателлэри кэтиир кыахтаммыта дьиҥэр убайа цесаревич николай ыалдьан өлүөр диэри ол аата сүүрбэ сааһыгар диэри байыаннай сулууспаҕа бэлэмнэммит убайа сэлликтэн өлбүтүн кэннэ аҕата киниэхэ цесаревич аатын иҥэрэр балтараа сыл буолан баран сыллаахха убайыгар анаммыт кыыһы дания принцессатын дагмараны ойох ылбыта дагмара православиеҕа көһөн мария федоровна диэн ааттаммыта бастакы уоллара николай диэн аатынан арассыыйа импиэрийэтин салайбыта тиһэх импэрээтэрэ буолбута карикатура айдаана уонна сыллардаахха улахан аан дойдутааҕы айдаан мусулмааннар уонна христианнар утары туруулара ити айдаан данияттан төрүттэммитэ кэлин тиһэҕэр эуропа дойдуларын уонна мусулмаан дойдуларын арассыыйа республикаларын олор ахсааннарыгар саха сирэ латыын американы хоту америка дойдуларын барытын холбуур улахан планетарнай скандал буолар ити скандал билигин да бүтэ илик араас кыра кыра стычкалар буола тураллар ити айдаан муһаммеды үөҕэрдик даниялар хаһыаттарыгар таһаарбыттара онтон мусулмаан дойдулара данияҕа бойкот оҥороллор онтон дания диэки норвегия буолар онтон эуропа дойдулара барыта эуропа диэки өссө саха сирэ сыллаахха буолар ол түмүгэр хас да зачинчиктар ууратыллаллар татарстан саха сирин кытта сибээһин быһа сыһар айдаан кэнники сыдаарыстыбаны барытын хабар ол түмүгүнэн иккис аан дойду сэриитин ситэр элбэх дойдуну хабарынан кэнники ол айдаан германияны францияны улаханнык ылар айдаан бүтэһигэр хас да киһи өлүүлээх буолар омук дойдуларыгар уонна тыыһынча рааньынайдаах буолар олох бүтэһигэр владимир путин зачинчик диэн александр литвиненко этэр ол кэнниттэн кинини өлөрөллөр маисов семен семенович сыллаахха бүлүү улууһун күүлэтигэр төрөөбүтэ сылга үгүлээт орто оскуолатын сылга м к аммосов аатынан саха государственнай университетын саха филологиятын уонна төрүт культуратын факультетын саха салаатын кэтэхтэн үөрэнэн бүтэрбитэ аан бастакы бэчээттэммит айымньыта кэскил хаһыакка тахсыбыт хайа да саас оҕо саас арамаан ис хоһоонугар тутулугар үрдүк үөрэх кыһатыгар саха салаатыгар дипломнай үлэлэр сурулланнар туйгуннук көмүскэннилэр уонча сыллаах сыралаах үлэм түмүгэ ийэм кэпсиир арамаан аныгы ирдэбилгэ сөп түбэһэр үөрэх кинигэтигэр фгос оскуола учебнигар хрестоматияҕа киирэн бүтүн республика үрдүнэн үөрэтиллэр буолбута биир улахан ситиһиим билигин бүлүү улууһугар үгүлээт орто оскуолатыгар педагог библиотекарынан уонна айар үлэнэн үлүһүйэн үлэлиир бу тиһик саха өрөспүүбүлүкэтин национальнай уус уран музея диэн кинигэттэн ылылылнна аркуша иоаким дмитриевич александров семен лаврентьевич васильев артур дмитриевич төр васильев эдуард иосифович төр габышев лев михайлович гаврильев кирилл петрович төр жегусов федор степанович төр засимов наум матвеевич избеков иннокентий георгиевич иннокентьев николай николаевич төр иннокентьева александра самсоновна төр капитонов исай ефимович төр ким леонид александрович лукин михаил васильевич лукина марианна михайловна род корякин иннокентий дмитриевич крылов евграф михайлович курчатова зинаида капитоновна ласс петр альбертович төр магатырова мария николаевна николаева наталья васильевна төр носов михаил михайлович окоемова галина егоровна төр осипов афанасий николаевич төр павлов николай афанасьевич төр петров виктор григорьевич төр попов иван васильевич попова лилия леонидовна төр романов петр петрович романова евдокия петровна с төр слепцова людмила даниловна с төр собакин афанасий петрович спиридонов юрий васильевич с төр старостин михаил гаврильевич с төр степанов тимофей андреевич чикачев андрей васильевич с төр бу тиһик саха өрөспүүбүлүкэтин национальнай уус уран музея диэн кинигэттэн ылылылынна мас туос аммосова осипова прасковья васильевна николаева анна гаврильевна төр көмүс тимир бубякина лариса петровна төр вензель петров роберт никифорович төр муосчуттар алексеев егор николаевич аммосов терентий васильевич амыдаев николай данилович төр ильин дмитрий иванович крылов константин константинович төр мамонтов константин меркурьевич төр марков федор иванович төр неустроев ксенофонт иннокентьевич павлов максим максимович төр пестерев семен николаевич петров роберт никифорович төр петров степан никифорович пинигин роман михайлович төр попов василий петрович попов иван иванович төр попов леонтий кузьмич үйэ иккис аҥаара үйэ бастакы аҥаара саввин егор петрович род федоров алексей васильевич тигии вышивка өрүү ткачество аммосова елена еремеевна аржакова елена ивановна зверева анна николаевна төр иванова сардаана владимировна николаева анна гаврильевна пинигина евдокия семеновна сивцева анастасия егоровна федулова надежда егоровиа хабаровская анна ивановна дьоппуон тыла дьоппуоннуу ниһоҥго дьоппуоннар тыллара дьоппуон дойдутун тыла саҥарар дьон ахсаана мөл мөл дьоҥҥо төрөөбүт тыллара бу тылга уруу тыллар аан дойдуга суохтар суругар идеография кандьи ол эбэтэр кытай иероглифтара уонна сүһүөҕүнэн алфавит кана киирэллэр дьоппуон суруга үс сүрүн чаастартан туруктаах кандьи кытай суругуттан киирбит иероглифтар уонна икки сүһүөҕүнэн алфавитлар катакана уонна һирагана бу хас биирдии көрүҥ сурукка тэҥҥэ туттуллар кандьи тыл үгүс ахсаана иероглифтарынан суруллар аат тыл туохтуур ахсаан аат даҕааһын кытай суругар курдук дьоппуон суругар хас биирдии иероглиф биир сүһүөҕүүнэн ааҕыллыбат холобур кытай тылыгар биир сүһүөҕүнэн ааҕыллар дьоппуон тылыгар икки сүһүөҕүнэн ааҕыллар кытай иероглифтарын уопсай ахсаана тыһ тахса олортон дьоппуон тылыгар тыһ саҕа иероглиф туттуллар һирагана үксүн тыл көмө чаастарын суруйарга эбэтэр көннөрү кэпсэтиигэ туттуллуон сөп һирагананан иероглифтар хайдах ааҕыллалларын суруйуохха сөп һирагана бэлиэлэрин уопсай ахсаана катакана атын тыллартан кытай тылыттан ураты киирбит тыллар уонна омук ааттары суруйууга туһаныллар онон хас биирди омук аата омук сирин аата куораттар ааттара катакананнан суруллар омуктан киирбит тыл катакананнан сурулларыгар маҥнай дьоппуоннуу транслитерацияны ааһыахтаах холобур яку тсуку дьокуускай мосукува москва омуктуу дьон аатын саҥарыыта эмиэ уларыйар холобур андорей андрей макусиму максим дьоппуон тылыгар л буукуба суох ол иһин ольга диэн аат оруга диэҥҥэ уларыйыан сөп маннык түгэн буолуута дьоппуон тылыгар бүтэй дорҕоонтон тутуллубут сүһүөхтэр икки ардыларыгар хайаан даҕаны аһаҕас дорҕоон баар буолуохтаах быраабылатын кытта сибээстээх бу дьоппуон тылын эрэ фонетикатыгар буолбакка атын араас тылларга эмиэ баар түгэн холобур нууччаттан киирбит саха тыллара эмиэ итинник уларыйаллар катакана дьоппуон суругун саамай боростуой көрүҥүнэн ааҕыллар катакана сурукка кылгас көнө сурааһынынан уонна сытыы муннуктарынан биллэр һирагана уонна катакана уопсай ааттара кана иккиэн кытай суругуттан иероглифтартан төрүттэмиттэрэ маны тэҥэ дьоппуон тылыгар өссө сороҕор ромадзи тутуллар ромадьи латин алфавитынан бэриллибит дьоппуон тыллара бу көрүҥ үксүн дьоппуон тылын үөрэтээччилэргэ көмө быһыытынан бэриллэр транскрипция холобур кытай тылын пиньинин кэриэтэ эбэтэр дьиҥ дьоппуон тылыгар омук аббревиатуратын суруйуутугар туттуллар холобур аллара дьоппуон араас суругун көрүҥэр суруллубут тылларын холобура дьоппуон суруга аан дойдуга баар үөрэтэргэ саамай ыарахан суруктартан биирдэстэринэн ааҕыллар элбэх дьон кытай уонна дьоппуон тылын бутуйааччылар ол гынан баран бу тыллар уруулуу буолбатахтар дьоппуон уонна кытай тылын ситимниир иероглифтар буолаллар кыт эбэтэр ханьцзы дьоп кандзи с үйэттэн ыла саҕалаан дьоппуоҥҥа кытай тылын уонна культуратын олоҕурдуута саҕаламмыта холобур мин аатым айсиэн диэн ватаси но намаэ ва айсэн дэс бэйэ дьиэ кэргэнин дьоно атын киһи дьиэ кэргэнин дьоно көннөрү кэпсэтии тыла таптал тыллара аустралиа официал аата аустралиа сомоҕолоһуута сир соҕуруу өттүгэр баар дойду аустралия континены бүтүннүүтүн ылар тасмания арыы уонна өссө хас да чуумпу океаҥҥа уонна индия океаныгар баар арыылар аустралияттан чугас дойдулар индонезия илин тимор уонна папуа саҥа гуинея хоту соломон арыылара вануату уонна саҥа каледония хотугулуу илин уонна саҥа зеландия соҕуруулуу илин дьон аустралияҕа тахса сыллааҕыта кэлэн олохсуйбуттара бастакы эуропа дьоно с кэлбиттэрэ с аустралия британия империятын сирэ буолбута тохсунньу к с саҥа соҕуруу уэльс диэн британия бастакы колонията тэриллибитэ үйэ устата өссө биэс колония баар буолбута бу алта колониялар тохсунньу к с федерация буоланнар аустралия холбоуга тэриллибитэ аустралия аан дойду биир саамай сайдыылаах уонна баай дойдуларын ахсааннарыгар киирсэр аан дойдуга баайынан үһүс миэстэни ылар дьон орто хамнаһа тыһыынча долларга тиксэр аустралия аан дойду үрдүнэн элбэх тыа хаһаайыстыбатын бородууксуйатын оҥорон таһаарар ону таһынан аустралия сайдыылаах индустриялаах дойдуларга киирсэр улахан үп киинэ буолар аустралияҕа сүүһүнэн араас омук олорор америка курдук иммиграннар дойдулара буолар ол эбэтэр олохтоохторо үксүлэрэ кэлиилэр дойду дьонун бүттүүн ахсаана мөллүйүөн тыыһынча киһи олортон мөллүйүөн курдуга аустралиялар аустралия сахалара диэн аустралия дойдутугар олорор уонна аустралия дойдутун паспорын илдьэ сылдьар сахалар эбэтэр наар олохтоох хаартатын илдьэ сылдьаллар сахалар аустралияҕа бастаан үйэ саҕаланыытыгар кэлбиттэрэ үксэ балыксыттар кыһыл көмүс көрдөөччүлэрэ этэ билигин аустралия баай уонна күүскэ сайдыбыт буолан араас омук барыта олохсуйа барар сирэ буолла олор ахсааннарыгар сахалар аустралия олорор сахалар ахсааннара коралл органогеннай ол аата тыынар тыыннаах оҥорбут минераалларыгар киирэр таас полииптар диэн байҕал харамайдарын колонияларын дьардьамата буолаллар бу дьардьамалар кальцииттан эбэтэр арагонииттан тураллар үрүҥ корааллары ювелиирдар соччо туһамматтар корааллар икки эрэ көрүҥнэрэ сыаналаналлар кыһыл тарҕаммыт уонна хара акабар кораалл киэргэллэри былыргы цивилизациялар билэллэр этэ шумердар египтяннар уонна былыргы гириэктэр былыргы гириэктэр кыһыл корааллары өлбөт буолуу уонна дьол бэлиэтинэн ааҕаллара орто үйэҕэ эуропаҕа кораалл сэмэй көрсүө буолуу бэлиэтэ этэ гириэк уонна былыргы рим үһүйээннэригэр драконнар мэйиилэригэр корааллар баалларын туһунан кэпсэнэр японияҕа үрүҥ корааллартан ньыһыллыбыт бороһуогу уҥуох тостуутугар тутталлар португалияҕа кораалтан оҥоһуллубут оҕуруо төбө ыарыытын аһарар оттон англияҕа күөмэй ыарыыларыттан эмтиир диэн саныыллар попов иван васильевич саха асср норуодунай худуоһунньуга саха бастакы идэтийбит живописеһа саха оһуорун орнаменын бастакы идэтийбит чинчийээччитинэн ааҕыллар сыллаахха сэбиэскэй символикаҕа сахалыы матыыптары киллэрэн саҥа орнаментальнай композициялары оҥорор сиэрпэлээх балта кыһыл сулус бүппэт сурааһынтан турар орнамент худуоһунньук айымньыларын ботуччу аҥарын таҥара күлүктэрэ аан дойду аатырбыт худуоһунньуктарын хартыыналарын хатылааһын уонна духуобунай үлэлэринэн биллибит дьон мэтириэттэрин ойуулааһын буолар мадонна литта леонардо да винчи спас нерукотворный с сс протоиерей д в хитров мэтириэтэ с сс димитриан попов мэтириэтэ с дылы саха омугун духуобунай культуратыгар эмиэ элбэх айымньылардаах араҥас саха балаҕанын иһэ с сс ойуун кэрэх о д а аҕа дойду улуу сэриитин кэмигэр иван васильевич хохочой уонна зверство белобандитов диэн саха сиригэр гражданскай сэрии быһылааннарын көрдөрөр улахан хартыыналары суруйбута ону тэҥэ санаммыт улахан болотуналарын эскизтарын суруйар богатыри манчары орджоникидзе в якутии бойцы красной армии герой социалистического труда ковер тайги о д а и в попов кыраайы үөрэтээччи быһыытынан эмиэ биллибитэ умнаһыт оҕонньор оскуоланы тутуу үөһээ дьааҥы сиһин үрдүнэн дирижабльлар тайҕа көбүөрэ этюдтар хотугу колхуостар оҕуруоттарын аһа бастакы тыраахтыр с сс электропочтовай сибээс с сс көмүс мас дьахтар мэтириэтэ ытык күөл таҥаратын дьиэтэ сс хохочой ньирэй олоҥхоһут табаахырап мэтириэтэ саха норуодунай худуоһунньуктарын тиһигэ өрөгөй ырыата дойду эбэтэр ханнык эрэ дьон бөлөҕүн бэлиэ түгэннэргэ толоруллар ырыата дойду ырыата дьаралыгы уонна былааҕы дуоҕаны кытта дойду ытык бэлиэтэ буолар саха өрөспүүбүлүкэтин өрөгөй ырыата м е тимофеев с и тарасов тылларыгар сыл от ыйын күнүгэр саха өрөспүүбүлүкэтин нүөмэрдээх сокуонунан бигэргэтиллибитэ нуучча тылыгар в н федоров тылбаастаабыта мелодиятын к а герасимов суруйбута саха өрөспүүбүлүкэтин өрөгөй ырыата бастакы куплета сахам сирэ дьоллоох тускуга саһарҕалыы ыҥыра ыллыыр илинтэн арҕаа ол кустуга алмаас таас курдук сандаара сырдыыр хос ырыата барҕа быйаҥнаах сахам дойдута модун россия киэн туттуута өркөн өрөгөй тойугун туойдун үүнэр үйэҕэ үрдүү туруохтун иккис куплета үллэр үөстээх өлүөнэ эбэ өлбөт мэҥэ угуттуур уулаах элбэх омукка эрчим эбэр или эйэни олохтуур уохтаах хос ырыата барҕа быйаҥнаах сахам дойдута модун россия киэн туттуута өркөн өрөгөй тойугун туойдун үүнэр үйэҕэ үрдүү туруохтун үһүс куплета ааспыт кэммит айхаллаах суола арчылыыр аар алгыһын биэрдэ сахабыт сирэ дьоһун дуолан сайдыы аартыгар түөрэҕэ түстэ хос ырыата барҕа быйаҥнаах сахам дойдута модун россия киэн туттуута өркөн өрөгөй тойугун туойдун үүнэр үйэҕэ үрдүү туруохтун гагарин юрий алексеевич аан дойду бастакы космонаава сыллаахха муус устар күнүгэр байконуур космодромтан восток хараабылынан ыраах космоска тахсан сири мүнүүтэ иһигэр эргийбитэ уонна тыыннаах төннөн кэлбитэ юрий алексеевич гагарин сыл кулун тутар күнүгэр гжатскай район билигин смоленск уобалаһын гагаринскай района клушино дэриэбинэтигэр төрөөбүтэ аҕата бааһынай онтон ийэтэ үүт колхоз ферматын сэбиэдиссэйинэн үлэлэлииллэр эбит оҕо сааһа клушино дэриэбинэтигэр ааспыт сыл балаҕан ыйын күнүгэр оскуолаҕа барбыт ол гынан баран алтынньы күнүгэр фашистар дэриэбинэни ылбыттар ол иһин үөрэҕэ тохтообут балтараа сыл устата ниэмэстэр дэриэбинэни тутан олорбуттар сыл муус устар күнүгэр дэриэбинэни босхолообуттарын кэннэ үөрэҕэ салҕаабыт юрий гагарин көппүтэ сылыгар сыллаахха саха бастакы бэрэсидьиэнэ михаил николаев саха сирин аатыттан гагарин куорат олохтоохторугар космонавт ийэтин анна тимофеевна гагарина боруонсаттан кутуллубут мэҥэтин бэлэхтээбитэ скульптор эдуард пахомов егоров сэмэн емельян ярославскай аатынан дьокуускайдааҕы кыраайы үөрэтэр музей бастакы экспонаатын музей эһэтин булбут саха киһитэ үөһээ бүлүү улууһун чочу нэһилиэгэр олохтоох сэмэн егоров сыллаахха бизон төбөтүн уҥуоҕун булбут булумньуну бүлүү куорат уокурук исправнига шахурдин иркутскайдааҕы музейга ыытарга диэн быһаарбыт онон онно аадырыстанан дьокуускайга уобаластааҕы бырабылыанньаҕа кэлбит мантан салгыы айанын борогуоннуур биир да тэрилтэ көстүбэккэ булумньу уобаластааҕы статистика кэмитиэтигэр харайыытыгар биэриллибит кэмитиэт сыл олунньу күнүгэр буолбут мунньаҕар муоһу ханна да ыыппакка дьокуускайга бэйэтигэр тэриллэр музейга анаан хаалларарга быһаарыы ылыммыт ол кэмҥэ дылы музейы тэрийии боппуруоһа ханна да хаһан да көтөҕүллэ илик эбит онон музей устуоруйатын мантан саҕалыахха сөп сыл ыам ыйыгар булумньуну саҥа тэриллэр музейга хаалларар туһунан этиигэ сэмэн егоров сөбүлэҥэ кэлбит онон булумньу музей бастакы экспонаата буолбута билигин музей эһэтэ диэн ааттанар сэмэн егоров бэрт сытыы хотуу киһи эбитэ үһү дойдутугар кини туһунан норуот эмчитин отоһут олоҥхоһут быһыытынан олус үчүгэй өйдөбүл билигин даҕаны баар микеланджело буонарроти толору аата микеланджело де франческо де нери де миниато дель сера и лодовико ди леонардо ди буонарроти симони италия скульптора живописец архитектор поэт толкуйдааччы ренессанс эпоха улууларыттан биирдэстэрэ микеланджело кулун тутар кунугэр сыллахха ареццо аттытыга капрезе диэн тоскана куоратыгар төрөөбут лодовико буонарроти ыалыгар аҕата куораттаҕы сүбэһит оҕо эрдэҕинэ флоренцияҕа итииллибит ол кэннитэн сеттиньяно куоратка хас эрэ бириэмэ олорбут медичи микеланджело талаанын билинэр уонна кинини араначчылыыр буолар сорох кэм микеланджело медичи дыбарыаьыгар олорор медичи өлбүтүн кэннэ ол эбэтэр сыллаахха микеланджело дьиэтигэр төннөр микеланджело олунньу ый күнүгэр с римҥа өлөр флоренцияҕа санта кроче церковьыгар көмүллүбүт олуон иннинэ кэриэс тылын киниэхэ үгэстээх аҕыйах тылынан суруттарбыт кутпун танараҕа биэрэбин этпин сиргэ баайбын аймахтарбар ол көмөр сири микеланджело бүтэрбэтэҕэ ол оннугар юлий кинини систинскай капелланы уруһуйдуурга ыҥырбыт ону номнуо сорох уруһуйдьуттар саҕалаабыттар эбит микеланджело аккастаабыт ол гынан баран юлий араас ньымаларынан микеланджелоны тылыгар киллэрбит ол гынан баран тугу уруһуйдуурбун бэйэм билэбин диэн тылы ылбыт библияттан араас сценалары уруһуйдаабыт ордук биллэрэ таҥара адамы айыыта машаду де ассиз бразилия уһулуччулаах суруйааччыта романист кэпсээнньит африкаттан кулут быһыытынан аҕалыллан баран көҥүлү ылбыт дьон сиэннэрэ суруйааччы айар үлэтин икки кэмҥэ араараллар романтика периода уонна реалистическэй период бастакы периодка воскресенье илии уонна бэрчээккэ элена уонна иайа гарсия ромааннар суруллубуттара бу айымньылары билигин ааҕааччы оччо сэҥээрбэт диэн ааттыыллар иккис период айымньыларыгар суруйааччы киһи уйулҕатын кутун сүрүн туһунан толкуйдуур киһи мөлтөх өрүттэрин хаҕыс буолуу үтүөнү өйдөөбөт буолуу таҥнарыы бэйэни үрдүктүк туттуу чычаас санаа бэрик ылыы таҕылга бэринии ырытар бу кэмҥэ суруйааччы артур шопенгауэр айымньыларынан үлүһүйэр бу кэмҥэ де ассиз брас кубас өлөрүгэр суруйбут суруктара ромаана тахсар аатырбыт кэпсээннэрин хомуурунньуктара бэчээттэнэллэр быстах кумааҕылар хаһан суруллубуттара биллибэт кэпсээннэр арааһынай кэпсээннэр уонна тус туһунан лиистэр иккис аан дойду сэриитин кэмигэр германия сыл бэс ыйын күнүгэр ссрс ка саба түспүтүн кэннэ икки хонон баран ахш бэрэсидьиэнэ ф рузвельт сэбиэскэй сойууһу өйүүрүн туһунан тыл эппитэ аҕа дойду сэриитэ саҕаланарыгар сирдэрин былдьаппыт сэбиэскэй сойуус сэриилэһэр техникаҕа сэрии сэбигэр аска уонна стратегическэй матырыйаалларга наадыйара онон с күһүнүгэр ахш уонна великобритания ссрс ка алтынньыттан көмө оҥорор туһунан сөбүлэҥҥэ илии баттаабыттара улахан суолталаах буолбута ссрс ка ленд лиз иһинэн хааччыйыы хас да суолунан барбыта биирэ америка илин кытылларыттан мурманскайга уонна архангельскайга дылы муораннан этэ бу суол элбэх сүтүктэрдээх буолан биир кэмник туһаныллыбатаҕа чуумпу байҕал нөҥүө уһук илин портарыгар барар суол наһаа уһун буолан биэрбитэ онон сүрүн суолунан индия байҕалынан персия хомотугар баар ираак басра пордунан онтон ираанынан сэбиэскэй кыраныыссаҕа барар суол буолбута бу суолларга ордук сөмүлүөттэр эмсэҕэлииллэрэ онон өссө сыл алтынньыгар ссрс оборуонаҕа госкомитета сөмүлүөттэри салгынынан аҕалар туһунан быһаарыныы ылыммыта аляска сибиир тыраасса кондаков николай алексеевич дьөккөн нэһилиэгэ бүлүү улууһа аҕа дойду улуу сэриитин кыттыылааҕа сэбиэскэй сойуус дьоруойа лейтенант н а кондаков с украина фронун с армейскай истребительно противотанковай артиллерийскай полка огневой взводун хамандыыра буолбута аан бастаан кировоград куоракка сэриилэспитэ онтон салгыы молдавиянан румыниянан яссы куоракка дылы сэриилэһэ сэриилэһэ барбыта онтон кы украина фронун састаабыгар с гвардейскай аармыйаны кытта сандомир плацдармыгар сэриигэ кыттыбыта одер өрүһү туорааһыҥҥа хорсун быһыыны көрдөрбүтэ н а кондаков манна бэйэтин хамаандалыыр взводун кытта одер арҕаа кытылыгар плацдарм былдьаан ылбыта уонна ону кэҥэппитэ бу хорсун быһыытын иһин дьоруой аатыгар түһэриллибитэ сэбиэскэй сойуус дьоруойун аата өлбүтүн кэннэ сыллаахха ыам ыйын күнүгэр иҥэриллибитэ сэрии кэнниттэн кондаков суруналыыстаабыта тылбаасчыттаабыта саха сирин араадьыйатын кэмитиэтин тутаах эрэдээктэринэн үлэлээбит бронницы арассыыйа москва уобалаһыгар баар куорат уобалас кииниттэн москва км сиргэ москва өрүс үрдүгэр турар байҕал таһымыттан орто үрдүгэ м куорат олохтоохторун ахсаана сыллаахха киһи этэ иэнэ км олохтоохторун хойуута квадратнай килэмиэтиргэ киһи олохтоммут сыла сыллаахтан куорат куорат баһылыга валерий егоров почтатын индэксэ төлөппүөнүн куода окато куода бронницаны петр саҕана александр меншиковка биэрбиттэрэ с норуот хамсааһына буолан олохтоох кпз ны алдьаппыттара кэлин хам баттанан киһи хаайыыга барбыта хамсааһын төрүөтэ хаайыыга киирбит киһи өлбүт бу куоракка улуу нуучча поэта александр пушкин табаарыһа иван пущин көмүллэ сытар балаҕан эбэтэр туруорбах дьиэ туруору мастартан өйөөн оҥоһуллубут дьиэ кыра куһаҕан балаҕаны өссө ыыспа дииллэр саха балаҕанын ис тас оҥоһуута балаҕан араамата сүгээйитэ баҕаналартан онно ууруллубут өһүөлэртэн турара ол өһүөлэргэ холлоҕос мастары туруору кэккэлэтэн эркиннэрин туруораллара балаҕан аллараа өттө саллаҕар үрдэ томтоҕор самыыр хоппотун диэн икки өттүгэр иҥнэри оҥороллоро буорунан сыбыыллара кырыһынан хайаллара балаҕан иһин хотугулуу илин өттүгэр титириктэри иҥнэри соҕус төгүрүччү кэккэлэтэн баран сигэнэн кэлгийэн кумахтаах туойу симэн сутуруо көмүлүөк оһоҕу оҥороллоро онтукаларын оҥо хаһан уот оттор сирдииллэрэ уонна үөлэстииллэрэ мас ытыыска буор симэн холумтанныыллара онно ас астыыллара таҥас куурдаллара оһох иннин үөһээ өттүн сүүһүн хабаҕал оттон үөлэс балаҕан үрдүттэн быгарын хоро диэн ааттыыллара хаҥас диэки быыс хаппахчы диэн баара онно дьахтар кийиит хотун олороро төгүрүччү эркини кэрийэ тоҕуска тиийэ ороннордоох буолара ороннор тус туспа олох диэн ааттаахтара киирэр аантан саҕалаан атах орон орто орон биллэрик орон бастыҥ орон диэн ааттаналлара онтон кэтэҕириин уонна хаҥас ороннор кэлэллэрэ балаҕан хотон диэки эркинигэр иһит ороно турара оһох кэннигэр мастарын кыстыыллара чиэс мастар көхөлөр бааллара дьадаҥы хоноһо атах ороҥҥо мааны ыалдьыт бастыҥ эбэтэр биллэрик ороҥҥо утуйаллара дьиэлээхтэр оронноро кэтэҕириин уонна хаҥас ороннор буолалара балаҕаннарын илин диэки аанныыллара ол аата дьиэ сирэйинэн илини күн тахсар өттүн көрөн туруохтаах аанынан балаҕан өрүттэрин быһаараллар илин диэки ол аата аан диэки сирэйгинэн хайыһан турдаххына уҥа илииҥ диэки балаҕан уҥа соҕуруу өттө хаҥас илииҥ диэки хаҥас хоту өттө оттон кэтэх өттүҥ кэтэҕириин арҕаа өттө буолара аан тас өттүгэр таһырдьа баҕаналарга турар чарапчылыыллара бапаҕан таһыгар буор сыбахтаах кыһыҥҥы ураһа баар буолара онно отордууллара сайынын буоллаҕына туспа сиргэ курдуулаах туос моҕол ураһа ол кэннэ далла ураһа диэннэр бааллара моҕол иһэ олоччу бугунай билиҥҥи хаарты мааһа ойуутун курдук оһуордаах буолара ол ойууну тэһитэ баттаан халыыбынан оҥороллоро туоһун сүөгэйинэн илитэн баран уокка тордоон хара кырааскалыыллара онон тараах эриэн ойуулаах буолара ураһа иһэ буор модьоҕолоох холумтаннааҕа ону төгүрүччү ка ҥа тиийэ ороннооҕо олус сиэдэрэй ойуулаах хаппахчылааҕа ороннор эһэ сылгы кыыл тириитинэн олбохтоохторо сылгы баттахтаах тириитинэн диэрэ дэпсэ диэн үктэли сиргэ тэлгииллэрэ балаҕан таһынан эргиччи тоһоҕо күрүөлээх буолара хаһаа кыбыы дал оҥостоллоро тэлгэһэ иһигэр хоспох сайба лаабыс иин умуһах оҥкучах диэннэр бааллара балаҕан иннинэн тэн ҕэ тиийэ муостаах ытарҕалаах кулгаахтаах үс мойбордоох тойон кыргыс сэргэлэрэ турар буолаллара олору таһынан сылгы баайар кураахтаах сааны оҕу сэби ыйыыр көхөлөрдөөх сэргэлэр баар буолаллара муро сибииргэ ол иһигэр саха сиригэр элбэхтик сылдьан төрүт норуоттар олохторун дьаһахтарын культураларын уонна тылларын үөрэппит чинчийбит түмэл бастакы тутуутунан хакасия тутааччылара туппут юрталара буолбут ол кэннэ түмэлгэ буряттар баанньыктара тутуллубута түмэлгэ сибиир норуоттарын культуратын үөрэтиигэ тарҕатыыга аналлаах араас көрсүһүүлэр быыстапкалар конференциялар буолаллар эбит бу саха балаҕана сыллаахха тутуллубут аһыллыыта сыл бэс ыйын күнүгэр буолар сибиир төрүт норуоттарын этнографическай түмэлин ситим сирэ и н тарабукин хотун төүлү тула дь сайдам эмэгэт былыргы дьон илдьэ сылдьан үҥэр сүгүрүйэр ханнык эмэ иччи эбэтэр абааһы дьүһүнүн бодотун үтүгүннэрэн маһынан дуу туоһунан дуу оҥоһуллубут оҥоһуктара ойуун кумута икки эмэгэттээх буолара куму саҕатыгар ойуун таҥаһын таҥыннаҕына уҥа кулгааҕын аннынан өтөн кыыла диэн эмэгэттээҕэ киһи тарбаҕын саҕа дьэстэн оҥоһуллубут киһи фигурката кини ойуун сүбэһитэ амаһыта өбүгэтэ диэн өйдөнөрө былыргы олоҥхоһуттар номохсуттар уҥа кулгаахтарын саба туттан абааһы саҥарсыбатын диэн олорон олоҥхолууллара үһү ол ити өйдөбултэн уөскээбитэ итини таһынан ойуун кумутугар иккис эмэгэт ханнык эмит кыыл фигурката баара ол ойуун ийэ кыыла кини эмэгэт буоларын таһынан дьиҥнээх кыыл көтөр эмиэ буолар ол кыыллар ойуун иннигэр кэннигэр сылдьааччылар буолалларын туһунан өйдөбүл эмиэ баара ити өйдөбүллэр ханна үөскээбиттэрэй шумер кэмнэринээҕи мифтэртэн көстөрүнэн этана үөһээ халлааҥҥа тахса сылдьыбыт киһи пастырь который поднимался на небо быһыытынан биллэрэ кэргэн элб ахс биология систематикатын иерархиятыгар сүрүн раангаларыттан биирдэстэрэ категориялар иерархияларыгар кэргэн этэрээттэн бэрээдэктэн аллара турар оттон трибаттан уонна уустан үөһэ холобурдар бабочка капустница относится к семейству белянок названия семейств образуются по правилам регулируемым международными кодексами зоологической и ботанической номенклатуры в зоологии название семейства образуется от названия типового рода к основе которого добавляется стандартное окончание в ботанике к основе названия типового рода добавляется стандартное окончание холобур ыт ууһун аатыттан олоҕо уонна сыһыарыыта ыттыҥылар диэни биэрэр роза эбэтэр дөлүһүөн ууһуттан олоҕо уонна сыһыарыы розатыҥылар сороҕор кэргэнтэн оҥоһуллубут раангалар туттуллаллар мэҥэ кэргэн надсемейство уонна кэргэн үөдүҥэ подсемейство новиков алексей николаевич өлөөн райкомун бастакы сэкиритээрэ аҕа дойду улуу сэриитин кыттыылааҕа сэриини отделение хамандыырынан саҕалаан баран капитан сыбаанньалаах батальон хамандыырынан түмүктээбит киһи кэлин мвд га үлэлээбит подполковник бу оскуоланы эрдэ болдьоҕун иннинэ бүтэрэн сайын с москубаҕа к либкнехт аатынан учууталлар рабфактарыгар үөрэнэ барбыт с бүтэрбит уонна комсомол кк уонна саха уобаластааҕы пк ыытыыларынан и в сталин аатынан коммунистическэй университет иккис куурсугар киирбит с бүтэрбит онтон мэҥэ хаҥалас оройуонугар инструкторынан уонна пропаганда салаатын сэбиэдиссэйинэн с диэри үлэлээбит өлөөн оройуонугар бастакы сэкиритээринэн быыбарданан барбыт онно с дылы үлэлээбит онтон ыыраахсыт диэн ыарыы табалары буулаан хоромньу тахсыбытыгар буруйданан бу үлэтиттэн ууратыллыбыт ол кэннэ бэрдьигэстээххэ история география уонна физкультура учууталынан с дылы үлэлээбит ити сыл пединститут с куурсун бүтэрбит сэриигэ горнай улууһуттан бастакы киһи хомуллан барыытыгар дээх бэбиэскэни суруттаран ылан колонна начальнигынан ананан барбыт бу дьон чита таһыгар антиниха диэн лааҕырга с полкаҕа с стрелковай дивизияҕа бастакы байыаннай үөрэҕи ааспыттар новиков с батальон с ротатыгар хамандыырынан сылдьыбыт онтон үс ыйдаах политруктар куурустарын иркутскайга бүтэрбит ол кэннэ москуба куорат көмүскэлигэр ыытыллыбыт москуба таһыгар ахсынньы күннэригэр тиийбиппит диэн кэпсиир с дивизия с батальон с ротатыгар түбэспит калугаҕа барар суолга элбэх кыргыһыыларга нарофоминскай куораты босхолооһуҥҥа кыттыбыт манна взвод хамандыыра бэйэтин холобурунан байыастары атаакаҕа киллэрбитэ ол кэнниттэн с армия сэриилэрэ элбэх куораттары дэриэбинэлэри ол иһигэр калуганы сухиничины уо д а босхолообуттара кыһыл сулус уордьана оһуохай сахалар былыргы үҥкүүлэрэ сиэри туому тутуһууну кытта ситимнээх былыргы сахалар аан дойдуну көрүүлэрэ бу үҥкүү хамсаныыларын нөҥүө биллэр элбэх киһи эргимтэҕэ туран анал хатыланар хамсаныылары оҥоро оҥоро уонна ыллыы ыллыы күн хоту эргийэллэр үс чаастан турар саҕалааһын таһаарааччы дьону ыҥырар бытаан үҥэр хамсаныылар оҥоһуллаллар иккис аҥаара хаамыы үҥкүү былыр айаны ойуулуур эбит оһуохай саамай уһун чааһа манна сэниэлээх хамсаныылар баар буолаллар дэгэрэҥ ырыа ылланар үҥкүүһүттэр илиилэрэ атахтара буруһууна курдук хамсыыр оһуохай үһүс чааһа көтүү үҥкүү чыпчаала саамай кылгас ол гынан баран саамай өрө көтөҕүүлээх дьон ойуолаһан бараллар көтүү үҥкүү киэҥник ыллаахха ыһыах сүрүн санаатын ситиһэр айыылары кытта биир буолуу санаа бөҕөргөөһүнэ сахалар сиэр туом тутуһар сүрүн бырааһынньыктара ыһыах бу үҥкүүтэ суох былыр да быйыл да ааспат оһуохай битиини кытта күн улууһун дьонун сүрүн үҥкүүлэрэ этэ үҥкүү сиэригэр туомугар киһи айылҕа уонна куйаар космос биир тиһиликкэ киирэллэрэ көстөр битии битии сахалар былыргы үҥкүүлэрэ анал сиэргэ туомҥа туттуллар айыыларга сүгүрүйүүнү кытта ситимнээх битии диэн токуйбут атахтарынан сири түргэн түргэнник битийии үктээһин ааттанар бу үҥкүүнү оһуохайтан уратыта диэн ханнык баҕарар киһи үҥкүүлээбэт айыы ойуунун салалтатынан барар битиигэ саастаах эдэр дьон битииһиттэр эрэ кытталлар ол кыттыылара бэйэлэрин баҕаларынан эрэ буолар ол гынан баран кыттар оҕолорго анал көрдөбүл баар ыраас дьүһүннээх көнө уонна чэпчэки уҥуохтаах буолуохтаахтар битии ханнык сиэргэ туомҥа туттулларыттан көрөн араас барыллардаах буолар ол гынан баран илиилэринэн биирдии биирдии ытыстарын иһирдьэ тутан далбаатыыллар билигин битии бэйэтин толору суолтатыгар толоруллубат ол гынан баран кини элэмиэннэрэ сахалыы үҥкүүлэр саҥа барылларыгар туһанылаллар сахалар сиэр туом тутуһар сүрүн бырааһынньыктара ыһыах бу үҥкүүтэ суох былыр да быйыл да ааспат оһуохай битиини кытта күн улууһун дьонун сүрүн үҥкүүлэрэ этэ үҥкүү сиэригэр туомугар киһи айылҕа уонна куйаар космос биир тиһиликкэ киирэллэрэ көстөр оһуохай донской феодосий семенович иккис маалдьаҕар нэһилиэгэ ньурба улууһа аҕа дойду улуу сэриитин кыттыылааҕа суруналыыс социолог чинчийээччи дьокуускайдаҕы сельхозрабфакка доруобуйата мөлтөөн икки эрэ сыл үөрэммит өлүөхүмэ уонна нагорнинскай орто оскуолаларыгар пионервожатайынан үлэлээбит ол кэннэ москваҕа чэпчэки промышленность рабфагар үөрэнэ барбыта сыллаахха үһүс кууруска үөрэнэ сылдьан кыһыл аармыйа кэккэтигэр ыҥырыллыбыт аҕа дойду улуу сэриитэ феодосий донскойга бастакы мүнүүтэлэриттэн биллибитэ сыл бэс ыйын күнүгэр сарсыарда чааска львов аттынааҕы скнилов байыаннай аэродромы манна феодосий донской с авиадивизия сибээһин ротатыгар сулууспалаабыт фашистар авиациялара күүскэ буомбалаан уонна артиллерияларынан ытыалаан уот сэрии саҕаламмыт феодосий донской сэрии саҕаланыытын туһунан ахтыыларыттан өрөбүл күн этэ летчиктар үгүстэрэ дьиэ кэргэннээх буолан куоракка хоноллоро биһиги рядовой саллааттар субуота киэһэ үҥкүү кэнниттэн хойут утуйбуппут уум быыһыгар этиҥ этэрин курдук тыас иһиллибитэ киэһэ халлааммыт былыта суоҕа онтон тыас күүһүрэн эстии буолла подем нас бомбят диэн хаһыылар иһилиннилэр палаткаларбытыттан хайдах сытарбытынан ойон тахсыбыппыт үрдүбүтүнэн фашист самолеттара көтө сылдьан буомбалыыллар самолеттар ыскылааттар казармалар палаткалар умайа тураллар сэрии бастакы күннэригэр кэ бойобуой самолеттарын сүтэрбит дивизиятын тобоҕун кытта феодосий донской сулууспалыыр сибээс ротата ыараханнык кыргыһан илин диэки тэйбит от уонна атырдьах ыйдарыгар феодосий донской биир сулуспалаахтарын кытта аатырбыт курск тоҕойугар дивизия авиационнай полкаларын сибээһинэн хааччыйбыт ол кэннэ воронежскай уонна бастакы украинскай фроннар авиадивизияларын кэккэтигэр киирэн воронеж уонна курск уобаластарын өстөөхтөртөн босхолооһуҥҥа днепр өрүһү туорааһыҥҥа киевы украинаны уонна польшаны босхолооһуҥҥа кыттыбыт ф донской фашист арҕаһыгар берлиҥҥэ кимэн киирээһин кыргыһыыларыгар кыттыбыт сэриигэ кыттыытын чехословакия киинэ прага куораты босхолооһунунан түмүктээбит феодосий донской аҕа дойду улуу сэриитигэр саҕаланыаҕыттан бүтүөр дылы күн түүн сэриилэһэн кыайыыны уһансыбыт были и мы из якутии донской ф с из чувашии коннов ф ф икки сыл иркутскайдааҕы партийнай оскуолалаҕа үөрэммитэ ол кэннэ эдэр коммунист хаһыат редакторынан анаммыта биир сылынан кини этиитинэн ун туруоруутунан молодой коммунист диэн нууччалыы тыллаах хаһыат тахсар буолбут ф с донской өрөспүүбүлүкэ радиокомитетын главнай редакторынан үлэлээбит ол кэннэ сотору кэминэн саҥа тэриллибит телевидение уонна радиовещание комитетын бэрэссэдээтэлинэн бигэргэтиллибит саха сирин телебиэриитэ сайдыытыгар элбэх сыратын биэрэн тургутуулаахтык үлэлээбит ф донской олоҕун ча сылын хотугу саха сирин сэбиэскэй сойуус уһук хоту аҕыйах ахсааннаах хоту омуктарын олохторун дьаһахтарын үгэстэрин историяларын чинчийиигэ анаабыт хоту сирдэринэн кольскай хомоттон саҕалаан чукоткаҕа уонна камчаткаҕа дылы чинчийээччи быһыытынан элбэхтик сылдьыбыт н тахса ыстатыйалары дакылааттары монографиялары суруйбут ф с донской ситэтэ суох ааҕыынан кэ ахсааннаах ол иһигэр саха омук бастакы тутулун олохтоһооччулар м к аммосов уонна п а ойуунускай ини бии с н донской уонна с н донской былыргы дон казактарын удьуора аҕыс оҕолоох икки уол уонна алта кыыс эляков афанасий филиппович аҕа дойду улуу сэриитин кыттыылааҕа билиэҥҥэ түбэһэн концентрационнай лааҕырга сыппыт нэһилиэккэ соҕотох саллаат кыайыы сылыгар аҕа дойду сэриитин ст уордьанынан наҕараадаламмыт ыам ыйын күнүгэр сыллаахха армияҕа ыҥырыллан арҕаа фроҥҥа барар онно байыаннай үөрэххэ үөрэппиттэр күһүнүн монголия сиригэр от сиилэс үлэтигэр сылдьыбыт төттөрү лааҕырдарыгар кэлэн үөрэҕин салҕаабыт эляков афанасий филипповичтаах немецкай самолеттар көтө сылдьыбыттарын көрөннөн ытыалаары күөрэтээри гыналларын боппуттар сэриилэһэр тыастара дьигиһитэн олорор км сири сатыы тиийэн окуопа хастан сэриилэһэн барбыттар хас да дэриэбинэни куораты ылан немецтэри чугутпуттар кини немецкэй куораты ылыыга сылдьыбыт ахент лауберг свенау онно сылдьан икки төгүл бааһырбыт бааһырбыт табаарыстарын быарынан сыылан тиийэн госпитальга туттартаабыт сэриигэ сылдьан билэринэн немец саллаатын кыдыйбыт дэриэбинэни куораты ылыыга сынньатан таҥас сап куурдунан аһаан сиэн баран сэриигэ киирбиттэр кыайыы буолуон иннинэ ыараханнык ис тиибэр ыалдьан госпитальга эмтэммит кыайыы кэнниттэн алдьаммыт немецкэй куораттар дьиэлэрин көтүрүүгэ сыл сылдьыбыт бэйэтэ сэриилээн ылсыбыт ахент лауберг куораттарын көтүрсүбүт бу көтүрүүгэ туох баар матырыйаалын барытын кирпииччэтигэр тиийэ көтүрэн куупардаан кырааскалаан нүөмэрдээн вагоннарга тиэйэн россия сиригэр туох матырыйаал ханна наадатын ыытарбыт кэлин сылларга россия сиригэр московскай уобалас серпухов куоратыгар завод тутуутугар үлэлээбит ыраах хоту сирдэртэн сылдьар уонна ыарыһах дьону көҥүллээһиннэригэр түбэһэн дойдутугар төҥнүбүт наҕыраадатын докумуона докумуонун нүөмэрэ м г старостин өлбөөдүйбэт үйэ аҥаара дь бичик колесов иннокентий дмитриевич аҕа дойду улуу сэриитин кыттыылааҕа суотту нэһилиэгэр уус алдан оройуонугар төрөөбүт аармыйаҕа с уус алдан оройуонун военкоматынан ыҥырыллыбыт сыл алтынньы ыйыттан с белорусскай фроҥҥа сэриилэспит кёнигсбердээҕи авиационнай штурмовой полкаҕа стрелок радиһынан сулууспалаабыт эдьиийигэр сыллаахха ыам ыйын күнүгэр суругар кыһыл сулус албан аат степеннээх уордьаннарынан уонна хорсунун иһин мэтээлинэн наҕараадаламмытын кэпсээбит наҕараадаҕа түһэриллибит лииһиттэн воздушный стрелок сержант колесов участвуя на м белорусском фронте с октября года по мая года совершил успешных боевых вылетов за успешных боевых вылетов награжден медалью за отвагу орденами красной звезды и славы степени после награждения совершил успешных боевых вылетов на разгром группировки земландского полуострова в воздухе смел решителен и осмотрителен смело отражал атаки истребителей противника так западнее кенигсберга его самолет был атакован двумя истребителями типа ме прицельным огнем успешно отразил атаки истребителей при выводе самолета из атаки смело подавил огонь так успешно подавил огонь мза х точек и поджег автомашину попов илья николаевич дьааҥы маҥнайгы комсомолецтарыттан биирдэстэрэ гражданскай сэрии кыттыылааҕа аҕа дойду улуу сэриитин кыттыылааҕа аармыйаҕа с дьокуускайга үлэлии сылдьан ыҥырыллыбыт челябинскайга артиллерийскай хамандыырдар куурустарын бүтэрбит курскай воронеж уобаластарын украинаны польшаны босхолоспут кыайыыны германияҕа көрсүбүт бойобуой үтүөлэрин иһин кыһыл сулус уордьанынан хорсунун иһин мэтээлинэн наҕараадаламмыт сыллаахха демобилизацияланан кэлэн иһэн өлүөхүмэ куоракка тымныйан ыалдьан өлбүтэ дьонугар германияттан с кулун тутар суруйбут суругар саха сирин совнаркомун бэрэссэдээтэлэ винокуров илья егоровичтан дьикти истиҥ уонна сиһилии суругу туппутун сөҕөн суруйбут ол сурукка өрөспүүбүлүкэ салайааччыта попов аҕата өрөбөлүүссүйэҕэ сыһыаннааҕын убайа чиэһинэй большевигын ахтыбыт өрөспүүбүлүкэ уонна дьааҥы олоҕун кэпсээбит ону таһынан билэр дьонноро тугу гыналларын куоракка төһө дьиэ тутуллубутун сиһилии суруйбут эбит ол суругу дьонугар ыытыах буолбутун ону бомбалааһыҥҥа түбэһэн туох баар малын кытта күдэҥҥэ көппүтүн кэпсээбит попов суруктара верхоянскай куорат түмэлигэр харалла сыталлар попов иннокентий гаврилович дьокуускай история билимнэрин кандидата аҕа дойду улуу сэриитин кыттыылааҕа саха государственнай университетын ректора м н жирков уонна ыбслкс обкома иннокентий попов музыкаҕа дьоҕурдааҕын иһин республика уус уран айымньытын дьиэтигэр музыковед методист үлэтигэр анаабыттар сэрии саҕаламмытыгар баҕа өттүнэн кыһыл аармыйаҕа суруттарбыт москва көмүскэлигэр кыттыбыт бастаан с московскай коммунистическай дивизияҕа онтон хотугу арҕаа фроҥҥа сэриилэспит кыргыһыыларга хаста да бааһырбыт ол иһигэр хаҥас илиитин салбаҕар сыл сэтинньитигэр бааһырыытынан аармыйаттан босхоломмут искусство үлэһиттэригэр с фронтан суруйбут суругар гражданскай сэрии кэмигэр кини кыра эрдэҕинэ үрүҥнэр төҥүлүгэ дьонун өлөрбүттэрин дьоҥҥо иитиллибитин онтон сааһыттан детдомҥа иитиллибин бүлүү педтехникумар үөрэммитин суруйбут с искусство дьыалатыгар кэмитиэт кинини москубаҕа үөрэттэрэ ыыппыт эбит онно москуба уобаластааҕы музыкальнай педагогическэй өктөөп өрөбөлүүссүйэтин аатынан училищеҕа норуот үнүстүрүмүөннэрин салаатыгар үөрэммит москубаҕа куттал суоһаабытыгар баҕа өттүнэн фроҥҥа барбыт суруга национальнай архыып филиалыгар харалла сытар наф ф оп дь л университеты ситиһиилээхтик бүтэрэн марксизм ленинизм кафедратыгар аспирантураҕа хаалларыллыбыт сыллаахха история билимнэрин кандидатыгар борьба московских большевиков по восстановлению социалистической промышленности в гг тиэмэҕэ диссертациятын көмүскээбит и г попов саха асср үрдүкү сүбэтин депутатынан талылла сылдьыбыт хаста да сскп обкомун чилиэнинэн талыллыбыт икки ыҥырыыга саха асср үрдүкү сүбэтин президиумун бэрэссэдээтэлэ а я овчинникова солбуйааччытынан үлэлээбит сивцев виктор иннокентьевич аҕа дойду улуу сэриитин кыттыылааҕа москуба анныттан саҕалаан өстөөҕү кытта кыргыһа кыргыһа литва сиригэр тиийбит өлбөөдүйбэт үйэ аҥаара кинигэҕэ сурулларынан үгүс хорсун быһыылары оҥорбут сэрии толоонуттан эргиллибэтэх с тохсунньутугар суруйбут суругар снайпер куурсугар үөрэнэ сылдьабын отделение хамандыырабын диэбит кулун тутарга иккистээн бааһырбытын туһунан суруйбут онтон биир сыл буолан баран эмиэ кулун тутарга хаҥас харахпар бааһырдым таас харах баҕар уктарыам диэбит сыллаахха бэс ыйын күнүгэр суруйбут суругар ийээ олус да мин чааспар муучу буолаҕын ол курдук мин түүлбэр куруук бааргын диэбит арааһа эмиэ передовойга сылдьыбыт быһыылаах баҕар бу сырыыга санитарынан буолуо олунньуга суруйбут суругар үөрэнэбин өлбүт киһини эппэрээсийэлиибит диэбит эбит суруктара нам түмэлигэр харалла сыталлар тихонов петр николаевич аҕа дойду улуу сэриитин кыттыылааҕа сапердар взводтарын хамандыыра кыһыл аармыйаҕа сыллаахха чурапчы оройуонун военкоматынан ыҥырыллыбыт калининскай хотугу арҕаа воронежскай кы украинскай фроннарга сэриилэспит фроҥҥа с отдельнай гвардейскай танковай биригээдэ сапердарын взводун хамандыыра этэ кыһыл сулус уонна аҕа дойду сэриитин икки уордьанынан наҕараадаламмыт бииргэ устудьуоннаабыт саха кыыһыгар корякина евдокия николаевнаҕа с муус устар күнүгэр өлүөн хонук иннинэ суруйбут суруга социалистическая якутия хаһыакка с ыам ыйын күнүгэр бэчээттэммит ол сурукка оҕо уонна эдэр эрдэҕинээҕи табаарыстарым леонид северьянов петя хоноехов серафим синявин миша винокуров уонна да атыттар өлбүттэрин иэстэһиэм диэбит тохсунньуга алҕас эн однокурсниккын артиллерист гавриил протодьяконовы көрсөн ааспытым куустуһан кыратык иһэн баран арахсыбыппыт диэбит терешкин николай дмитриевич сэрии кэмигэр горнай улууһугар саахалламмыт сөмүлүөккэ баар дьону быыһаабыт киһи кэлин с сс дьокуускайы салайбыта горисполком бэрэстээтэлэ буола сылдьыбыта саха асср үрдүкү сэбиэтин дьокутаатынан талылла сылдьыбыта кини саастааҕар сыллаахха кулун тутар күнүгэр дьокуускайтан өлүөхүмэҕэ көтөн испит ли дуглас байыаннай транспортнай сөмүлүөккэ пассажир эбит кини таһынан сөмүлүөккэ байыаннайдар потребкооперация экспедитора уонна үс райкомол сэкиритээрэ бааллара сөмүлүөт маршрутуттан сүүстэн тахса килэмиэтир туораан көппүтэ биир чаас буолбутун кэннэ мотуора аккаастаан саахалламмыт тумсунан сиргэ түспүт лүөччүктэр тута өлбүттэр бортмеханик ыараханнык бааһырбыт сотору кэминэн эмиэ өлбүт ойдон хаалбыт сөмүлүөт кутуругар киһи тыыннаах хаалбыт терешкин бааһырбыт киһини мастан түһэрбит сөмүлүөт сэмнэҕин баахыланнан ханаппаахылаан олорор сир оҥорбут уот оттон сылыппыт дьахталлар баттахтарыттан оҕуур оҥорон хабдьы тутан аһаппыт хас да хонук ааспытын кэннэ көмө кэтэһэ сатаан баран фанераттан бэрэчиинэй быһаҕынан хайыһар быстан тумсун итии ууннан токурутан көмө көрдүү барар икки суукка кэриҥэ тайҕа быыһынан дьон олорор сиригэр солоҕон нэһилиэгин карл маркс аатынан холкуос олоҕор тиийэн тыллаабыт уонна быыһыыр эспэдииссийэни сирдээн илдьибит бастакы ас үөл тиэйиилээх таба сыарҕатыгар олорон сирдээн илдьибит ол суолунан хойутуу соҕус таба сыарҕата баран саахалга түбэспит дьону өрт сэлиэнньэтигэр илдьибиттэр бу түбэлтэ туһунан кэмигэр киэҥник биллибэккэ хаалбыта ол төрүөтүнэн суруйааччы иван негенбля тымныы сэриини ааттыыр сэбиэскэй сойууска ленд лиз туһунан кэпсиир сатамньыта суоҕунан быһаарар саха норуодунай суруйааччыта амма аччыгыйа бу түбэлтэ туһунан терешкинныын бииргэ балыыһаҕа сытан алҕас билбитэ ол түмүгэр алдьархай диэн сэһэнигэр ойуулаабыта айымньы сүрүн дьоруойун тогойкин диэн ааттаабыта бу кинигэ тахсыбытын кэннэ с сс солоҕон оскуолатын үөрэнээччилэрэ учууталларын кытта бу түбэлтэни дьоҥҥо кэпсииргэ быһаарыммыттара амма аччыгыйын терешкин огдооботун булан кинилэр сирдэригэр саахалламмыт сөмүлүөт дьонун быыһыырга терешкин сыһыаннааҕын чопчулаабыттара онтон с солоҕон оскуолатын учуутала а г захаров эспэдииссийэ тэрийэн оскуола оҕолоро сөмүлүөт түспүт сиригэр бара сылдьыбыттара мэҥэ бэлиэ туруорбуттара оскуолаҕа сөмүөлүөт кырамтатын туһанан истиэндэ оҥорбуттара огдообото араадьыйа суруналыыһа василиса григорьевна хорунова терешкин бэйэтин кэпсээннэригэр олоҕуран тыыннаах хаалбыт пассажирдар уонна быыһыыр эспэдииссийэҕэ сылдьыбыт михайловтар дьиэ кэргэн ахтыыларын хомуйан сыллаахха кинигэ таһаарбыта бу хорсун быһыытын иһин сыллаахха арассыыйа бэрэсидьиэнэ от ыйын күнүнээҕи ыйааҕынан хорсунун иһин мэтээлинэн наҕараадалаабыта өлбүтүн кэннэ никифоров гаврил васильевич манньыаттаах уола саха аатырбыт атыыһыттарыттан биирдэстэрэ саха сиригэр ырыынак сыһыаннарын олохтооһуҥҥа сүҥкэн оруоллаах киһи гильдиялаах атыыһыт бочуоттаах инородец император дворун коммерц советнига м г васильев и г в никифоров г в никифоров и и п антипин диэн эргиэн дьиэлэрин төрүттээбитэ түүлээҕинэн ирбиит уонна алын новгород дьаармаҥкаларыгар эргинэр этэ оборота мөл солк тахса этэ дьокуускай куоракка хас да оскуола туттарбыта тыллымыга приход оскуолатын уонна пансион туттарбыта онно оҕолоро надежда елена уонна аркадий үлэлээбиттэрэ реальнай училище үөрэнээччилэригэр стипендия анаабыта сэбиэскэй былаас буолбутугар баайын дуолун конфискациялаабыттара ол да буоллар атыыһыт түүлээҕин владивостокка тыһ солкуобайга атыылаан генерал пепеляев эспэдииссийэтин фондугар биэрбитэ харбиҥҥа олорбута маҕаһыыннаах уонна түүлээҕи таҥастыыр мастарыскыайдаах этэ хаһан ханна өлбүтэ чуолкай биллибэт сыл балаҕан ыйыгар дьоппуон миграциятын сулууспатыгар дойдуттан тахсан барда диэн сурук хаалбыт бу кэннэ кини туһунан сурах садьык суох ол сыл уолун анатолийы дьоно дьоппуон үспүйүөнэ диэн ааттаан кытайга туппуттара икки уоллааҕа уонна үс кыыстааҕа биллэр кытайга харбиҥҥа кыра уолун анатолийы кытта олорбута иккистээн кэргэннэммитэ нуучча эмигрант дьахтарын ойох ылбыта онтон оҕолооҕо биллибэт улахан уола василий гаврилович никифоров москубаҕа тимир суол инженерын идэтин ылбыта онтон мгу философия факультетын бүтэрбитэ сыллаахха француз төрүттээх юлия федоровна кауль диэн графиняны кэргэн ылбыта москубаҕа кинини принц диэн ааттыыллар эбит сыллаахха томскайга дуу тобольскайга дуу өлбүтэ кини уола сергей васильевич сыллаахха кулун тутар күнүгэр төрөөбүтэ сталин аатынан киин судаарыстыбаннай физкультура институтугар үөрэнэн иһэн с тутаары гыммыттарын истэн уһук илин күрээбитэ онно владивостокка олорон ойохтоммута уонна офицер идэтин ылбыта икки уолу төрөппүтэ дьоппуон сэриитигэр кыттыбыта элбэх наҕараадалардаах эбит саха көрүҥнээҕин хаартыскалар туоһулууллар сахатынан киэн туттара диэн уолаттара кэпсииллэр улахан уола сергей сергеевич манньыаттаах уолун улахан сиэнэ аҕата бүтэрбэтэх физкультура институтун бүтэрбитэ биллиилээх спортсмен уонна тренер этэ зенит кулууп билигин москубаҕа олорор сергей сергеевич никифоров диэн уоллаах сергей васильевич кыра уола сталевар идэтин баһылаабыт киһи биир кыыстаах сиэннэрдээх эмиэ москубаҕа олорор гуляев дмитрий алексеевич модут нэһилиэгэ бүлүү улууһа саха уобалаһа смоленскай уобалас аҕа дойду улуу сэриитин кыттыылааҕа саха бастакы аатырбыт бэргэн ытааччыта аармыйаҕа с балаҕан ыйын күнүгэр бүлүү оройуонун военкоматынан ыҥырыллыбыт кылгас кэмнээх байыаннай үөрэххэ сылдьан баран сыл тохсунньутугар арҕаа фронт с стрелковай дивизиятын кэккэтигэр киирэн бастакы сэриитигэр кыттыбыт сыысхала суох ытарын көрөн кулун тутар күнүгэр оптическай прицеллаах бинтиэпкэни туттарбыттар снайпер буолбут сотору кэминэн бойобуой ахсаана кыдыйыллыбыт өстөөххө тиийбит уордьанынан мэтээлинэн туйгун снайпер бэлиэнэн наҕараадаламмыт командование көмүс чаһыы бэлэхтээбит гуляевы батыһан маассабай снайпердар хамсааһыннара саҕаламмыт старшина гуляев сыллаахха балаҕан ыйын күнүгэр геройдуу өлбүт ити кэмҥэ снайпер бойобуой ахсаана өстөөххө тиийбит смоленскай уобалас ярцевскай оройуон дэриэбинэтигэр көмүллүбүт үрүҥ эһэ лат эһэлэр биис ууһугар киирэр бөдөҥ сиэмэх кыыл ардыгар кинини туспа биискэ киллэрэллэр латыынныы аата муора эһэтэ диэн тылбаастанар үрүҥ эһэ аан дойдуга аарыма улахан сиринэн хаамар сиэмэх кыыл буолар кини уһуна м тиийэр ыйааһына кг атыыра ортотунан кг уһуна см үрдүгэ см дылы тиийэр тыһыта быдан кыра буолар кг шпицберген арыыга үөскүүр көрүҥ саамай кыра онтон беринг байҕалыгар баар саамай бөдөҥ буолар эбит үрүҥ эһэ атын эһэлэртэн арааһа уһун моойо уонна хаптаҕай төбөтө буолар тириитэ хара түүтүн өҥө үрүҥтэн араҕас өҥҥө дылы уларыйар сайынын түүтүн өҥө наар күн анныгар сылдьарыттан уларыйыан сөп түүтүн оҥоһуута бүтэй өҥө суох онтон сылтаан гипотеза үөскээбит үрүҥ эһэ түүтэ сардаҥаны аһарар нууч световод уонна ультрафиолет өҥү иҥэринэр ол курдук ультрафиолет хаартысканан түһэрдэххэ үрүҥ эһэ хара буолан көстөр эбит миронов алексей афанасьевич кэнтик нэһилиэгэ үөһээ бүлүү улууһа саха уобалаһа венгрия аҕа дойду улуу сэриитин кыттыылааҕа сэбиэскэй сойуус геройа сэттэ кылаастаах оскуоланы бүтэрэн с нэһилиэк сэбиэтин сэкиритээринэн сэбиэт бэрэссэдээтэлинэн сэриигэ барыар дылы оройуон статистикатын учаастактааҕы инспекторынан үлэлээбит аармыйаҕа с балаҕан ыйыгар бүлүү оройуонун военкоматынан ыҥырыллыбыт с украинскай фронт с стрелковай дивизиятын с стрелковай полкатын снайпера гвардия сержана игумново рожково степаники холм куораттар аттыларынааҕы кыргыһыыларга кыттыбыт гвардия старшай сержана алексей миронов сыллаахха кулун тутар күнүгэр венгрия сиригэр сэрии хонуутугар бааһырыыны ылан кулун тутар күнүгэр с өлбүт венгрия уобалаһын нэһилиэнньэлээх пуунун кылабыыһатыгар кулун тутар күнүгэр көмүллүбүт стрекаловскай михаил михайлович бастакы өспөх нэһилиэгэ уус алдан улууһа аҕа дойду улуу сэриитин кыттыылааҕа арассыыйа федерациятын дьоруойа аармыйаҕа с ахсынньытыгар чурапчы оройуонун военкоматынан ыҥырыллыбыт белоруссия фронун с аармыйатын с стрелковай дивизиятын с стрелковай полкатыгар сэриилэспит м стрекаловскай өрүһү бастаан туораан өстөөх күүстээх утарсыытын аахсыбакка соҕотоҕун чаас устата сэриилэһэн өстөөҕү суох оҥорбута ботуруона бүтэн өстөөхтөртөн былдьаабыт гранааталарынан сэриилэһэр бааһырдар да көмөҕө кэлбит байыастар санааларын өрө көтөҕөр өстөөх кимэн киириитин кэмигэр илиинэн хапсыһыыга иккистээн бааһырар сэриилэһэр кыаҕын сһтэрдэр да табаарыстарын пулеметтарын диискэлэрин буулдьанан иитэ сытар бу хорсун быһыытын иһин сэбиэскэй сойуус дьоруойугар түһэриллэр сэрии кэнниттэн с демобилизацияланар дойдутугар уус алдаҥҥа нэһилиэк сэбиэтин партийнай тэрилтэтин сэкиритээринэн талыллан уонтан тахса сыл үлэлиир сэбиэт алта ыҥырыытыгар дьокутаатынан талыллар нэһилиэккэ сэрии уонна үлэ бэтэрээннэрин кэмитиэтин бэрэссэдээтэлинэн үлэлээбитэ дьоппуон иһинээҕи байҕала дьоппуоннуу сэто найкай чуумпу океан байҕала хотуттан уонна илинтэн хонсю арыы соҕуруулуу арҕааттан кюсю арыы онтон соҕурууттан сикоку арыы чэрчилииллэр арҕаа симоносэки силбэһиинэн дьоппуон байҕалы кытта сибээстээх чуумпу океаны кытта хаясуи уонна бунго сиилбэһиилэринэн соҕуруулуу арҕаа кии уонна наруто силбэһиилэриилэринэн илин диэкки сибээстээх иэнэ км кэриҥэ устата арҕааттан илиҥҥэ км кэтитэ хотуттан соҕуруу км чычаас байҕал орто дьириҥэ м ордук дьириҥэ м уутун тууһун таһыма уу орто температурата атырдьах ыйыгар с олунньуга с хомо уонна арыы дэлэй түгэҕэ кумах уонна таас балык уонна атын харамай көрүҥүн ахсаана чусовской николай николаевич куочай нэһилиэгэ ньурба улууһа сэбиэскэй сойуус геройа кыһыл аармыйаҕа с дьокуускай военкоматынан ыҥырыллыбыт биэс кылаас үөрэхтээх икки сыл хомсомуол ыстаастаах уол саха национальнай байыаннай оскуолатын ситиһиилээхтик бүтэрэн оскуолаҕа инструкторынан хаалбыт с салгыы омскайдааҕы байыаннай пехотнай училищеҕа барбыт онно сыл үөрэнэн баран оһуобай уһук илиннээҕи аармыйа стрелковай уонна танковай чаастарыгар хамандыыр дуоһунастарыгар сулууспалаабыт капитан сололонон рота хамандыырын солбуйааччытыгар дылы үүммүт майор чусовской хамаандалыыр батальона сыл муус устарыгар аатырбыт зееловскай үрдэллэри тоҕу көтүүгэ сураҕырбыт хамандыыр бастакы ударнай бөлөҕү салайан өрүһү туоруур батальон туоруурун хааччыйар өстөөҕү үрдэлтэн киэр охсон с муус устар күнүгэр зеелов куоракка киирбит уулуссаларга кытаанах кыргыһыыларга зеелов соҕуруу илин өттүн өстөөхтөртөн ыраастаабыт ыраах инники барбыт батальон өстөөх утары кимэн киириитин төттөрү охсуталаабыт ссрс үрдүкү сүбэтин президиумун сыл ыам ыйын күнүнээҕи ыйааҕынан батальонун саталлаахтык хамаандалааһынын өстөөхтөрү кытта кыргыһыыларга хорсун геройдуу быһыытын иһин гвардия капитана чусовской николай николаевичка сэбиэскэй сойуус геройун аата иҥэриллибитэ аммонииттар суох буолбут байҕал моллюскалара головоногайдарга киирэллэр хаптаҕай ньуурга биир туочуканы тула эриллэн тахсыбыт формалаах тас раковиналаахтар эбит бу раковинаны өскө көннөрүөххэ сөбө буоллар конус курдук уһун туруупка буолуо этэ ол туруупка саҕаланар сиригэр протконх диэн камера баар буолар кини кэнниттэн быыстарынан арахсар фрагмокон кэлэр ол кэнниттэн кэтит уонна фрагмоконнааҕар кылгас олорор камера кэлэр бу камераҕа моллюска этэ баар буолар эбит кини уһуна оборуот аҥаарыттан икки оборуокка тиийэ буолар эбит онон моллюска этин сиинин формата кылгас мөһөөччүктүҥү эбэтэр уһун чиэрбэтиҥи буолар эбит фрагмокон сорох камераларыгар салгын сорох камераларыгар убаҕас баар буолар эбит туох баар камералары курдат анал туруупка барар эбит сифон диэн ааттанар ол көмөтүнэн моллюска дагдайар эбэтэр тимирэр кыахтанар эбит сорох көрүҥнэр көнө ньуурдаах сорохтор рельефтаах ньуурдаах раковиналаахтар эбит аһыыр ньымаларынан аммонииттар сиэмэхтэр өлүгүнэн аһылыктанааччылар уонна үүнээйинэн аһылыктанааччылар эбит устар да сыыллар көрүҥнэр баар буоллара эбит эрдэтээҥи девонтан мел бүтүөр дылы олорбуттар юрскай уонна меловай периодтарга сайдыыларын чыпчаала буола сылдьыбыт оскуола оҕолоро с сыллар саҕаланыыларыгар ыраах туманнаах дойдуга тыаһаабыт битлз дорҕооннорун оччотооҕуга бобуулаах омук араадьыйатын долгуннарыттан истэн үйэ сайдар хайысхатын эттэринэн хааннарынан сэрэйэн чурапчыга аан бастаан вокальнай инструментальнай ансаамбылы тэрийбиттэр кинилэр электрическэй гитараны ойууттан көрөн бэйэлэрэ мастан кыһан оҥорбуттара маастарынан оскуола оҕото володя мохначевскай музыкаҕа уһуйааччынан эдэр учуутал вячеслав саввин буолбуттара с в а босиков салайааччылаах кэб концерт эстраада бюрота москубаҕа дьону үөрэттэрээри куонкурус биллэрбит саха сириттэн бүтүннүүтүттэн тэн тахса оҕо дьокуускайга мустан ол куонкуруска кыттыбыттара онно вячеслав уонна владимир кытталлар кинилэргэ черниговскай диэн нуучча уолун уонна барабааҥҥа аталев василий сыгаан бааска диэн киһини эбэн виа тэрийбиттэр икки нэдиэлэ репетициялатан баран гастролга ыыппыттар онтон бөлөҕү ырыаһыт бубякины кытта москубаҕа үөрэтэ ыыппыттар эдэр музыкааннары владимир куприянов диэн эдэр композитор уһуйбут кини аранжировка диэн тугун ханнык үнүстүрүмүөннэргэ хайдах оонньонорун көрдөрөн үөрэтэн биэрбит кини сахалыы мелодилары бэйэтэ аранжировкалаан холобур умнуллубат онус кылаас ырыаны инструментальнай музыкаҕа сөп түбэһиннэрэн биэрбит ол үөрэх кэмигэр уолаттар уопсай музыкальнай култуураларын таһымын үрдэтэллэр дин рид элбэх омук бөлөхтөрүн италия югославия япония кэнсиэрдэригэр сылдьаллар онно балтараа сыл курдук үөрэнэн ускуустуба үлэһиттэрин киин дьиэтигэр цдри сыанатыттан оонньоон иҥин аппаратуураланан репертуарданан көстүүмнэнэн дьокуускайга төннөллөр күрдьэх буору кумаҕы хаары о д а хаһарга ыраастыырга таһарга аналлаах туттар тэрил мас уктаах чараас хаптаҕай оҥоһуулаах туттуллар өттө сытыыланар тимир туох үлэҕэ туттулларыттан көрөн хас да көрүннээх буолар ыстыыктыы нуучч штыковая хаһарга аналлаах тимирэ биилэнэр өттө суптуйан төбөтө уһуктаах буолар квадратнай хаһарга ыраастыырга аналлаах тимирэ түөрт муннук биилэнэр өттө көнө буолар хамыйахтыҥы нуучч совковая үгүстэр сахалыы соккуобай диэччилэр ыраастыырга баһарга аналлаах тимирин оҥоһуута хамыйахтыы гына дириҥэтиллибит туора күрдьэх хаар ыраастыырга туттуллар биһиэхэ үксүн түөрт муннуктаах гына мастан фанераттан оҥороллор кэнники пластиктан алюминийтан оҥоһуллубуттар атыыга баар буоллулар сапернай байыаннай сыалга траншея окопа хаһыытыгар миинэ хостооһунугар аналлаах ыстыыктыы күрдьэх кыччатыллыбыт көрүҥэ см уһуна суох бу күрдьэхтэр анал үөрэтиинэн хапсыһыы сэбин быһыытынан өстөөҕү эчэтэргэ өлөрөргө эмиэ туттуллуохтарын сөп туора күрдьэх хаар күрдьэргэ анаан оҥоһуллубут кэтит мас күрдьэх хоппо күрдьэх ойбон алларарга муус бытархайын баһар төгүрүктүҥү уһун ньолбуһах хаһыылаах мас күрдьэх манна баартан тылбаастанна эбилиннэ чирков константин иванович абый улуу кырдьаҕаһа эһэккэ эһэккэбит диэн саха сиригэр ааттанар үйэҕэ олоро сылдьыбыт эмчит ойуун үөһээ дьааҥы уездын элгэс улууһугар арыылаах диэн сиргэ билигин абый улууһа с бэс ыйын күнүгэр төрөөбүт аҕата чолоох уйбаан ийэтэ евдокия түөрт оҕоттон үһүстэрэ атыттара кыргыттар ефим чирков бииргэ төрөөбүт улахан убайа платон черемхин с т управа быыбарынайынан үлэлээбит онтон дэһээтинньиктээбит иккис байдун нэһилиэгэ тэриллибитигэр староста буолбут ефим чирков бэйэтэ н ефимов кулубаҕа быыбарынайынан үлэлээбит платон черемхин уола степан эмиэ нэһилиэк ыстаарастата буола сылдьыбыт оттон сиэннэрэ ньукулай уонна баһылай улуус кулубалара буола сылдьыбыттар кыыһа александра суруйарынан омугунан саха буолан баран бэйэтэ курууксахалар ол дойдуга тиийиэхтэрин иннинээҕи түҥ былыргы дьоҥҥо эмиэ сыһыаннааҕын кэпсиир эбит хотугу тылларынан барыларынан кэпсэтэр онтон кыырарын кэмигэр сороҕор ханнык эрэ биллибэт тылынан саҥарар эбит маны кэлин олохтоох кырдьаҕастар хоро тыла диэн кыыһыгар быһаарбыттарын кинигэтигэр ахтар күүс кээмэйэ сахалар былыр киһи күүһүн буутунан кээмэйдииллэрэ буут уон алта киилэҕэ тэҥнэһэр биэс уон буут кг аҥар күүстээх киһи оччо ыйааһыннааҕы ат сыарҕатыгар ууруохтаах бухатыыр бүтүн күүстээх киһи сүүс бууту ол аата кг көтөҕөр буолуохтаах чиэппэр күүстээх киһи сүүрбэ биэс бууту кг көтөҕүөхтээх чиэппэр күүстэн саҕалаан кэриҥнээх күүстээх киһи дэнэн бараллар сахаҕа ыйааһын кээмэйэ суох онон күүһү буутунан кээмэйдээһин нууччаттан киирбитэ чуолкай бэчээккэ сороҕор бүтүн күүстээх киһи кг аҥар күүстээх кг чиээппэр күүстээх кг көтөҕөр диэн букатын олоҕо суох сыыһа суруйуулар тахсаллар киилэ диэн хойут сэбиэскэй былаас кэмигэр киллэриллибит кээмэй вацлав серошевскай көтөҕөр күүһү буутунан кээмэйдээһин туһунан якуты диэн кинигэтигэр суруйан турар в а кондаков урукку дьыллар уорҕаларыгар дьокуускай бичик анал аат барамай киһи көстүү тус аата анал аат көмөтүнэн барамай атын кинини кытта биир көрүҥнээх барамайдартан туспа араарыллар анал ааттар атын аат тыллартан морполуогуйаларынан ураты бэлиэлэрэ анал сыһыарыы тылга барытыгар баар буолбат анал ааттар улахан буукубаттан суруллаллар оттон сиинтэксис ньыматынан хас да тыл ситиминэн үөскээбит анал ааттары суруйуу чопчу быраабыланан чопчуланар анал ааттары барамай ханнык көрүҥүн бэлитииллэринэн наардыыллар ол курдук холобур антропонимнар киһи уонна кыыллар анал ааттара топонимнар сирдэр ааттара диэн курдуктары араараллар анал ааттары үөрэтэр наука ономастика дэнэр бу термин онима аат диэн греческэй тылы кытта ситимнээх ономастика греч искусство давать имена ономастика көрүҥнэрэ антропонимика астронимика зоонимика космонимика теонимика эргонимика уо д а буолаллар антропонимика антропонимнары үөрэтэр ономастика биир көрүҥэ киһи аата аҕа аата араспаанньа хос аат псевдоним крептоним ону тэҥэ бу наука литературнай айымньыларга фольклорга номохторго остуоруйаларга баар дьоруойдар ааттарын үөрэтэр анал ааттары литературнай диалектнай официальнай уонна официальнайа суох ньымаларга араараллар антропоним соҕотох анал аат эбэтэр киһини быһаарар анал ааттар холбоһуктара атыннык эттэххэ ханнык баҕарар айыллыбыт эбэтэр дьиҥнээх киһи аата антропонимнар тииптэрэ хас биирдии этнос хас биирдии эпохаҕа антропонимиконнаах ааттар испииһэктэрэ антропоним холбоһуга антропонимия дэнэр бу наука аакка сыһыаннаах киһи майгытын уруулаһыыны төрүтүн туһунан информацияны аат үөскээһинин устуоруйатын номинация матыыбын үөрэтэр икки көрүҥнэргэ арахсар теоретическайуонна прикладной билим эйгэтигэр анал аат суолтата чопчу бэриллэр ономастика көмөтүнэн аат лиэксикэлии суолтатын эрэ буолбакка норуот истоиятын итэҕэлин омук тылларыттан киирии тыллары сиһилии үөрэтиэххэ сөп нуучча таҥаратын үөрэҕин быһыытынан айыыта буруйа суох киһи өллөҕүнэ дууһата ырайга көтөр диэн буолар оттон буруйу оҥорор киһи айыыта харата элбээн аад айаҕар түһэн оргуйбут сымалаҕа буһар ол иһин күн сиригэр олорор киһи туох да айыыны буруйу оҥоруо суохтаах куһаҕаны оҥордоххо сир дойду иччитэ хоргутуо хомойуо айыы буолуо диир саха бэйэтин итэҕэлэ нуучча таҥаратын үөрэҕэр сөп түбэһэр дьүөрэлэһэр буолан саҥа итэҕэли утарбатаҕа дьон үксэ дөбөҥнүк ылыммыта суут былыргы итэҕэли боппута кэриим аҕабыыта ыалга киирэн ол бу эмэгэти көрдөҕүнэ ылан уокка быраҕара бэйэтин тылынан мэлииппэни ыллыы ыллыы хадьыылатын биэтэҥнэтэн ыраастыыр буруонан ыһаарара сүрэхтэммит эр дьону баттаххытын үүннэримэҥ диэбиттэрэ муостаах бэргэһэни кэтэри боппуттара ынах үүтүн уоһаҕын иһимэҥ күтэри тииҥи сиэмэҥ дииллэрэ ойууннууру эмиэ боппуттара ол эрээри улахан хомуһуннаах ойууннар саҥа дьаһалы ылымматахтара баттахтарын кырыйтарбатахтара дьокуускай сыллаахха туспа воеводство буолуоҕуттан киинтэн таҥара үөрэхтээхтэрэ кэлитэлээбиттэрэ бастакы таҥара дьиэтин троицаны туппуттара сыллаахха ыспааскай манастыыр үлэҕэ киирбитэ сыллаахха дьокуускайга олорор дворян бояр төрүттээхтэр уонна сулууспалаахтар көрдөһүүлэринэн сибиир митрополита федор лещинскай алгыһынан сибэтиэй ньукулай аатыгар мас таҥара дьиэтэ тутуллубута ыл от ыйын күнүгэр ыспааскай манастыыр архимандрита феофан таас таҥара дьиэтин үлэҕэ киллэрбитэ сыллаахха бастакы оскуола аһыллыбыта сыллаахха саха сирэ уезд тобольскай митрополитын дьаһалынан иркутскай епархияҕа сыһыарыллыбыта таҥара дьиэлэрин үлэлэрин сүрүн ис хоһоонунан христианскай итэҕэли иҥэрии таҥара бырааһынньыктарын аайы дьону мунньан мэлииппэ ааҕан ыллаан буруйу оҥорбут киһини дьон сэргэ истэригэр айыытын этитэн буруйун билиннэрэн о д а таҥара итэҕэлин киэҥник пропагандалааһын буолбута итини таһынан күн судаар ыраахтааҕыга баайдар хомуйар нолуоктарын кини бары дьаһалларын эҥкилэ суох толорору ситиһии кэргэннии буолар дьону бэргэһэлээһин төрөөбүт туһунан миэтирикэни толоруу саҥа төрөөбүт оҕоҕо ааты биэрии өлбүт киһи дууһата ырайга көтөрүгэр анаан мэлииппэни ааҕыы уо д а кинилэр үлэлэригэр киирэрэ маны таһынан нэһилиэктэргэ таҥара дьиэтэ культурнай киин эмиэ буолара аҕабыыт үгүс нэһилиэктэргэ саамай үөрэхтээх киһинэн буоларын быһыытынан бэйэтин үлэтин таһынан суруксуттуура учууталлыыра эмчиттиирэ судьуйалыыра онтон да атын эбээһинэстэри толоруон сөбө билиини көрүүнү тарҕатыыларын таһынан сорохтор кыраайы чинчийэр олоҕу дьаһаҕы үөрэтэр үлэни ыыталлара бастакы библиотекалар оскуолалар сахалыы хаһыаттар кинигэлэр тахсыылара кинилэр үлэлэрин кытта сибээстээхтэр дьокуускай к верхоянскай уокурук бүлүү уокуруга халыма уокуруга өлүөхүмэ уокуруга охотскай уокурук дьокуускай уокурук барыта бу таҥара дьиэлэригэр барыта холбоон кэ киһи үлэлиирэ и н тарабукин хотун төҥүлү тула дьокуускай сайдам с попов димитриан дмитриевич протоиерей димитриан димитриан аҕабыыт боотуруускай улууһун ытык күөлүгэр сыллаахха бэйэтэ туттубут балаҕаныгар төлөбүрэ суох чааһынай оскуола аһан үөрэххэ сыһыаннаах уолаттары мунньан аан бастаан саха тылын уонна грамматикатын үөрэтэр бу үс кылаастаах оскуоланы бүтэрбиттэр дириҥ билиини ылаллара үгүстэр уобаласка биллиилээх дьон буолбуттара кинилэртэн константин оросин аатырбыт дьулуруйар ньургун боотур олоҥхону суруйбута димитриан эдэр эрдэҕиттэн аҕатын дьякон эһэтин миссионер көмөлөрүнэн саха тылын мунньубут уонна туох суолталаахтарын нууччалыы тылбаастаан иһэр эбит ол курдук үйэтин тухары саха тылдьытын оҥорорунан дьарыктаммыт итини таһынан остуоруйалары үһүйээннэри олоҥхолору өс хоһооннорун таабырыннары уо д а суруйталаабыт кини этэринэн оччолорго европаҕа француз тылынан кэпсэтэллэрин курдук саха тылынан илин сибииргэ туруханскайтан сахалиҥҥа тиийэ кэпсэтэллэр эбит таҥара үөрэҕэр сыһыаннаах тылбаастара петербурга дьокуускайга өлбүтүн кэннэ москваҕа казаньҥа бэчээттэммиттэрэ димитриан сыллаахха политическай сыылынай э к пекарскайы тылыгар киллэрэн тылдьыты хайдах оҥорору үөрэтэн баай уопутуттан бэрсэн баран үйэтин тухары муспут күтүөтүн сиэнин көмөлөһүннэрэн үлэлээбит үлэтин бэлэхтээбитэ киһини сөхтөрөр уонна хара өлүөр диэри бу тылдьыкка көмөлөспүтэ билигин бу э к пекарскай словарь якутского языка диэн үлэтинэн нууччалар сахалар эрэ буолбакка аан дойду тюркологтара бары туһаналлар димитриан аҕабыыт суруйар идэтин таһынан иконалары уруһуйдуура маска оһуордары оҥортуура итэҕэли күүскэ ылыммыт киһи быһыытынан биллэ көстө сатаабата дьоҥҥо барытыгар үчүгэй сыһыаннааҕа олорор дьиэ уот иһэр уу ырааһын хонтуруоллуура дьону бурдук ыһарга килиэп буһарарга үөрэтэрэ уоспа ыарыытын эмтиирэ уоспаны утары быһыы прививка оҥорон ыарыы тарҕаныытын тохтоппута и н тарабукин хотун төҥүлү тула дьокуускай сайдам с сахаларга христианство киириитэ дьүһүннүүр туохтуур саҥа ирээтэ туохтуур өйдөбүлэ дьүһүннүүр тыл диэнинэн хамсааһыны хамсаныыны быһыыны туттууну дьүһүнү бодону уустуктук хоһуйан көрдөрөр уларыйбат тыл өйдөнөр дьүһүннүүр туохтуур хамсаныыны быһыыны дьүһүнү ойуулаан көрдөрөр кэдэй ынай мэрбэй ис хоһоонунан икки аҥыы арахсыан сөп хамсанар дьүһүн туохтуура образные глаголы движения хамсаныыны имсэниини туттууну хаптыыны көрдөрөр куоҕай бэйдьэй кыйбаҥнаа көстөр дьүһүн туохтуура глаголы зрительного образа дүьүһүнү бодону быһыыны тутууну көстүү быһыытынан ойуулуур сылла й ардьай дарай эҥкэй итини таһынан дьиҥ дьүһүннүүр суолтата суох аҕыйах ахсааннаах сырдыгы өҥү туругу бэлиэтиир туохтуур глаголы светового восприятия и чувственного состояния баар барый будулуй дыр гын нук буол л н харитонов маннык быһаарар образными дьүһүннүүр тыллар называются неизменяемые слова выражающие чувственные представления о движении о признаках предмета и о внутреннем состоянии организма дьүһүннүүр тыл тыаһы үтүктэр тылга уруулуу онон тэҥнээн быһаарар табыгастаах тыаһы үтүктэр тылга маарынныыра тугуй оттон уратылаһар өттө маннык дьүһүнүүр туохтуур үксэ хайааһын турук туохтуурун курдук үөскээбит билигин араҥаламмат төрүт олох буолар ол гынан баран былыргы икки ньыманан үөскээбит сыһыарыы уонна аттарыы маннык ураты көстүүлээх м п алексеев маннык суруйар дьуһуннуур тыл саха тылын кэрэ бэлиэ уратыта буоларын өссө а е кулаковскай көрдөрөн турар дьүһүннүүр тыл табан тутуннахха уус уран айымньыны хайдахтаах курдук киэргэтэрин тупсарарын олоххо чугаһатарын этэ да бырыллыбат дьүһүннүүр тыл сыһыарыынан уонна аттарыы ньыматынан үөскүүр сыһыарыынан үөскээһин былыргы өлүктүйбүт олохтон й сыһыарыынан кэлин үөскээбит тыырах бычык бычык ходьох ҥ ходьох ҥ манна да син атын түбэлтэҕэ курдук ханыылаһыы лаппа үөскэмэй сыһыарыына үөскүүр көрүҥнэр төхтүрүтэлиир көрүҥ дьүһүннүүр туохтуур аттаһык көрүҥнэрэ саҕалыыр көрүҥ кылгыыр көрүҥ уһуур көрүҥ дьүһүннүүр туохтуур уһуур көрүҥэ ан ис ыы сырыт а тур халыыбынан үөскүүр дьүһүннүүр туохтуур уһуур көрүҥэ сыһыарыынан үөскүүр халыыба уһуннук салҕанан бара турар хайааһыны көрдөрөр буоллаҕына аттаһык халыыбынан үөскүүр арааһа хатыланан төхтөрүйэн иһэр хайааһыны көрдөрөр буоллаҕына аттаһык халыыбынан үөскүүр арааһа хатыланан төхтүрүйэн иһэр хайааһыны көрдөрөрүнэн уратылаах тэҥ ыстапаан туох да буолбатаҕын курдук сиэллэрэн дьиһигитэ турда оҕустаҕын аайы маһа дьигис гына турда кырата туттарбакка халбарыс гына сырытта төһө да ытаһалаатар хотуура туллаҥныы сырытта көрбүппүт курдук хайааһын турук туохтуурдарын олоҕо ханнык да көрүҥ суолтатын көрдөрбөт буоллаҕына тыаһы үтүктэр уонна дьүһүннүүр туохтуурдар үөскүүр халыыптара хара ааныттан сиһилиир ис хоһоонноохтор биирдэ быстахтык кылгастык уонна төхтүрүйэн хатыланан уһуннук буолар хайааһын суолталаах көрүҥү үөскэтэллэр сорохторуттан тиэтэтэр туохтуур сыһыарыыта эбиллэн кылгыыр түмүктэнэр ис хоһоонноох хайааһыны көрдөрөр көрүҥү үөскэтэр уопсайынан аттаһык көрүҥ халыыптара хайааһын турук туохтуурдарыгар да тыаһы үтүктэр уонна дьүһүннүүр туохтуурдарга да сүнньүнэн биир тэҥник эбиллэллэр ол эрээри бу сиһилиир көрүҥ суолталара чопчу утарыта турсар систиэмэни да утумньуну да үөскэппэттэр арай аттаһык халыыбынан үөскүүр көрүҥнэр бэйэ бэйэлэригэр хос эбиллибэттэр онон кинилэр биир утумньу быһыытынан сыаналыахтарын сөп түмүктүүр көрүҥ дьүһүннүүр туохтуур түмүктүүр көрүҥэ ан кэбис ан хаал ан биэр халыыптарынан үөскүүр дьүккүҥнээн кэбис хапсыйан хаал мэтэйэн биэр холобур сүбэтин истибэккэ ыгдаҥнаан кэбистэ мас кыырайан кэлбитигэр хап сабар хаптайан биэрдэ кутталыттан далбааран хаалла дьүһүннүүр туохтуурдар сыһыарыынан үөскээбит олохторугар уонна аттаһык халыыбы үөскэтэр гын көмө туохтуурга бу халыыптар биир тэҥник эбиллэллэр дьүккүҥнээн кэбистэ дьүккүс гынан кэбистэ күлүҥнээн хаалла күлүс гынан хаалла хаптаҥнаан биэрдэ хаптас гынан биэрдэ төҥүлү эбэ төҥүлү эбэ хотун киэҥ киэлитэ кэрэ көстүүтэ саха киһитин санаатын тутар дууһатын манньытар сүргэтин көтөҕөр сахалыы сэмэй сиэринэн саҥа көрөр киһиэхэ дьиҥ киэбинэн киэптээн улаханынан улуутуйан эмискэ нэлэһийэ туспэккэ күөнэх балык оонньуур эмис собо сэмсиир күлүмүрдэс көмүс мөһүүрэ күөнүн даллан куоҕас хахаарар анды үөрэ лаһыгырыыр далай дириҥ уутун үөр туруйа лоҥкунуур тумаралаах толооннорун хаас көтөр ханыылаһар алыҥахтаах алыыларын хороҕор муостаах хороһор сылгы үөрэ сырсар аллаах ат атаҕын буойар ача күөх от аралыйа үүнэр нэлэмэн киэҥ кырдалларын тумулларын кэннигэр саһыара сытан умсугутардыы биирдии биирдии сыыйа арыйан көрдөрөр манна улуу тумул хоой тумула кулуба тоҕойо илбис тумула кыргыс тумула оҕо уҥуохтаах кэрэмэн кэрэхтээх тумул кэриэстээх маҥан кэрэх оспуос тумуһа дьөгүөр тумуһа сүрэх тыа хандьаҕай таҥара дьиэтин тумуһа куттаабыт кырсаан тумуһа чочуобуна тумуһа онтон да атын уонунан ааҕыллар тумуллар эбэ тула өттүттэн бары тус туспа хас биирдии бэйэлэрин эрэ хатыламмат ураты кэрэ көстүүлэринэн күөнтээн үтэн киирэллэр эбэ илин өттүгэр солообут үрэх түһэр бу үрэх быһа холуйан алта уонча биэрэстэ уһуннаах чурапчы улууһун ыпсыытыттан саҕаланар с үйэ саҕаланыытыгар охотскайга баран иһэр айанньыттар бэлиэтээһиннэринэн төҥүлү эбэ сыырын быарынан толору биир кэлим улахан уулаах күөл эбитэ үһү эбэ уута муҥутаан турдаҕына сүүһүнэн ааҕыллар муҥха түһэриллэр туоналааҕын уонна ол туоналар бары тус туспа ааттаахтарын туһунан кырдьаҕастар бигэргэтэн кэпсииллэр биир тэҥҥэ муҥханан түһэллэрэ муҥутаан биир муҥхаттан тонна собону хостууллара эбитэ үһү сэгэлэй араа хоту эбэ туоналара биллэринэн кытах абалаах куттаабыт попов ууоун анна салаа тиит анна уулусса анна баһылай анна батаап умуһаа батаап эмэһэтэ титиик анна титирик уута тэти уута үөс көлүйэ хомус тумса быччыыктаах ампаар атах харчылаах маппый ууоун анна сылгыһыт тура күөл дыргыл үрдүк аартык анна тиэрбэс хаптаас уута остуолба уута улахан араас аччыгый араас бэрис умуһаа кэриэс уута оо ууохтаах кыйаар умуһаа эрбэһин уута нал соуруу эбэ туоналара төүргэс уута кумах суол абааһы куттуур сайылык анна маан кэрэх солооһуна синибит уу түгэх улахан далкы аччыгый далкы сүрэх тыа дьөгүөс тумса өтөх анна дүлүнээх эргэлээх улахан хайах хостообут аччыгый хайах хостообут кыбыы анна саах күөл хочой ойбоно биллиилээх чинчийээччи а с порядин бэлиэтээбитинэн с үйэ бастакы ааарыттан уһун сыллаах курааннар түһэннэр күөл уута быста уолбута эбитэ үһү оччолорго араа түгэх сайылыктан илин сиэллээх тииккэ дылы көстөн ордуктаах сиргэ дылы ат сүүрдэллэр эбит төүлү эбээ үс нэһилиэк сирэ быысаһара араа баһыгар куулатыгар күөллэрики бэрдьигэстээх араа соуруу алаастарын эргин олохтоох доллу нэһилиэгэ сурукка сыллаахтан киирбитэ араҥас доллуттан сыллаахха арахсан эбэ халдьаайытыгар сэгэлэйгэ хоту алаастарга балыктаахха уонна ол тулатыгар сирдээх туспа нэһилиэк буолбута дьабыыл нэһилиэгэ сурукка сыллаахха киирбит сэгэлэй нал илин баһыттан саалаан сылаа тиийэ сирдэээ и н тарабукин хотун төҥүлү тула дьокуускай сайдам с төҥүлү москва государствота сибиири колонизациялааһына с ермак походуттан саҕаламмыта кинини утары чинги тура билигин тюмень кииннээх ханство утарсыыны оҥорбута с иртышка тобольскай остуруогу туппуттара мантан арҕаа сибиири бас бэриннэрбиттэрэ с таз өрүскэ мангазея с томскай с енисейскэй остуруоктары туппуттара мантан илин сибиири колонизациялаабыттара саҥа тутуллубут енисей остуруогар билиэн түбэспит эбэҥки баһылыга илтик илин диэки улахан өрүс баарын онно саха диэн бэрт элбэх ахсааннаах күүстээх омук олорорун туһунан кэпсээбит ол кэнниттэн атын тутуллубут эбэҥкилэр лин диэн улахан өрүс баарын онно нууччалар курдук тигии таҥастаах саптаах маһынан тутуу дьиэлээх уоттаах элбэх сылгылаах тимири уһаарар атын омуктары кытта эргинэр халыҥ омук баарын бигэргэппиттэр нууччалар бу соһуччу сонуну болҕомтолоругар ылбыттара саарбаҕа суох тобольскайтан ленаҕа диэри быһа холоон км нууччалар улахан утарсыыны көрсүбэккэ эрэ сыл устата айаннаан кэлбиттэрэ тыгын тойон улуу туймаадаҕа сайсары күөлүн кытыытыгар түөлбэлэнэн олордоҕуна норуот сэһэнин быһыытынан биир саас дьикти икки дьон тиийэн кэлбиттэр кинилэр саһархай баттахтаахтара иһирдьэ олорор улахан күөх харахтаахтара кырыылаах улахан муруннаахтара туспа саҥалаахтара тыгын кырдьаҕас кинилэри кыра ураһатыгар олордубут бу олус үлэһит кыахтаах саталлаах дьон эбиттэр ол иһин тыгын кинилэргэ дьиэ уот туттан олороллоругар анаан сир көҥүллээн биэрбит күһүөрү ол дьонноро өрүһү өксөйөн соҕуруу диэки барбыттар бу саха сиригэр бэрт эйэлээхтик маҥнайгынан кэлэн барбыт пянда этэрээтиттэн быстан хаалбыт дьон буолуохтарын сөп бу кэнниттэн ыраахтааҕы былааһыгар бас бэриннэрэ кэлбиттэри кытары тэҥэ суох хапсыһыылар буолбуттара ох саанан үҥүүнэн батаһынан сэбилэммит аҕа уустарынан ыһыллан бэйэлэрин төрөөбүт үөскээбит сирдэригэр түөлбэлээн көҥүллүк олорор сахалар кииннэммит государство туһунан өйдөбүллэрэ дьиҥнээх уһун сэриигэ сыһыаннара да суоҕа кинилэр бары өйдөрө санаалара үлэлэрэ хамнастара айылҕа ыар кытаанах усулуобуйатын кытары осуһууга туһуланара онон элбэх сэриилэргэ эрчиллибит уотунан эстэр буулдьанан ытар саанан сэбилэммит ыраахтааҕы сэриилэригэр сөптөөх харданы биэрэр кыахтара суоҕа ол да үрдүнэн кэлии дьон биһиги ыраахтааҕыбытыгар бас бэриниҥ баайгытыттан дьаһаахта булгуччу төлөөн диэн модьуйууларын таһыттан кэлбиттэр аҥардастыы атаҕастааһыннарын курдук санаан уонунан сылларга утарсыбыттара кэнники хоролортон сыдьааннаах сыҥаах аҕатын ууһуттан төрүттээх амыкаан уола бороҕон сахаларын тойоно лөгөй нууччалары кытары эйэлэһээри маска киис тириилэрин ыйаан баран тиийбит сыыйа атын да тойоттор үөскээбит балаһыанньаны өйдөөн элбэх хаан тохто илигинэ бас бэриниигэ утуу субуу сөбүлэһэн барбыттара ол эрээри саҥа батталы утары охсуһуу өр бириэмэҕэ салҕанан барбыта уонна дьаһаах төлүүртэн аккаастаныыларынан күрээһиннэринэн сэбилэниилээх өрө турууларынан доҕуһуолламмыта ол өрө турууларга нэһилиэнньэ үгүс араҥата кыттыбыта эмиэ ааспыт кэммит биир чахчыта буолар ити барыта кэриэтэ саалаах сэптээх хабыр саба баттааһыннарынан түмүктэнэрэ онтон куотан сахалар киэҥ сиринэн тарҕаныылара саҥа сиргэ олохсуйуулара үгүс этэ оччолорго сахалар баһыйар үгүстэрэ билиҥҥи киин илин эҥэр улуустар сирдэригэр олоролллоро уопсай ахсааннара быһа холуйан тыһыынча киһиэхэ тиийэрэ тэҥнэбил быһыытынан ылан көрдөххө охотскай эбэҥкилэрин сыллаахха буолбут киһилээх камчадаллар сыллардаахха камчатканы бүтүннүү хаппыт арыт тыһыынчаҕа тиийэр киһилээх бууннарыгар олорго хас эмэ тыһыынчанан киһи өлбүтүгэр холоотоххо сахалар өрө турууларга сүтүктэрэ аҕыйах камчаткалары кэлин хата имири эспэккэ эмиэрикэттэн киирэр эргиэмсиктэр холобурдарын туһанан эргиэнинэн хардарыта атастаһыынан сатабыллаахтык толкуйдаан россияҕа холбообуттара хаан тохтуута хайаан кэнэҕэскигэ иэстэбилэ содула суох хаалыай камчадаллар сэриигэ өлбүттэрин сүппүттэрин ааһан эбии дьакыллан онтон куотан өссө ыллаахха тыһыынча кэриҥэ киһи уоспаттан өлөн омук быһыытынан эстэн барбыттара уонна билигин кинилэртэн ительмен диэн ааттанар баара суоҕа биир тыһыынча эрэ киһи баар хаһааҥҥыта эрэ балачча халыҥ норуот баһылаан көһүлээн олорбут сиригэр билигин аата эрэ камчатка диэн иҥэн хаалбыт коряктар эмиэ улаханнык кыргыллыбыттара оттон чукчалар билигин баара суоҕа тыһыынчалар материалы по истории якутии века документы ясачного сбора ч ф г софронов древний и средневековый северо восток азии якутск а и эверстов айыы аймахтара күн уустара якутск и н тарабукин хотун төҥүлү тула дьокуускай сайдам с өс хоһооно тыл ойуулуур ньымата салаҥ киһи хараҕа мындыр оннооҕор үүнэр от мас үрдүктээх намыһахтаах санаа сүрэҕи сиир дьэбин тимири сиир соруктаах сууххамсыйара үчүгэй суол киһитэ доҕордоох айан киһитэ аргыстаах сылдьыбыт сыыһы булар көрдөөбүт көмүһү булар тиэтэйбит сыарҕа сыыр анныгар хаалар тиэтэйбэтэх сыарҕа сыыр үрдүгэр тахсар тумсун дулҕаҕа соттор туораабыты тураах тоҥсуйар элэйбити элиэ сиир тыала суохха мас хамсаабат тэбиэн саҕа хара санаатааҕар түөн саҕа үрүҥ санаа ордук уулаах балык быстыбат дьонноох киһи тутайбат ураҕаһынан ууга суруйбукка дылы устар ууну сомоҕолуур уус тыллаах киһи уол оҕо дьоло сир түөрт өртүгэр уол оҕо саадаҕын үстэ курданан киһи буолар уол оҕо тойуга кыыс оҕо ырыата буолбут хара харах көрбөтөх хаптаҕай кулгаах истибэтэх үтүө ат биир кымньыылаах үтүө киһи биир тыллаах ылар илии билбэт биэрэр илии билэр ынах маҕыраһан билсэр киһи кэпсэтэн билсэр ыт баһа көмүс кытахтан төкүнүйбүтүгэр дылы эр бэрдиттэн тымныы быалаах кымньыы устата тэйэр эрдэ турбут чыычаах тумсун соттор хойутаан турбут чыычаах хараҕын хастар эһэни көрөн баран суолун ирдээбиккэ дылы алексеев иван егорович борисов семен никифорович дохунаев семен васильевич ефимов гаврил николаевич аҕа дойду улуу сэриитин кыттыылааҕа ефимов никодим николаевич физико математическай билим доктора профессор саха өрөспүүбүлүкэтин билимин үтүөлээх деятелэ жиркова анна михайловна корякин алексей семенович корякин ким дмитриевич никулин владимир николаевич никулин гаврил иннокентьевич потапов марк николаевич ребров петр семенович рязанскай василий дмитриевич садовников василий николаевич слепцов алексей гаврильевич слепцов гаврил афанасьевич слепцов иван николаевич слепцов николай васильевич николай абыйчанин суруйааччы уонна суруналыыс саха өрөспүүбүлүкэтин культуратын үтүөлээх үлэһитэ слепцов николай николаевич слепцов петр егорович слепцова анна алексеевна слепцова екатерина дмитриевна сорокоумов василий федотович старкова мавра ивановна стручков афанасий николаевич томскай ариан тимофеевич тулааһынап юрий петрович тутасова маргарита ивановна хабаров василий семенович черемкин иннокентий иванович шустова екатерина егоровна тиһик быһаҕас буолуон сөп сыл туругунан хомуллубут эбэн биэриҥ абый улууһун үтүөлээх дьонноро бу тиһиккэ улуус үтүөлээх үлэһиттэрэ ссрс рсфср арассыыйа федерациятын саха асср сө киллэриллэллэр акуленко петр степанович атласов степан гаврильевич дохунаев василий николаевич дохунаева екатерина николаевна дохунаева мария алексеевна ефимова яна петровна ефимова розалия петровна жирков феликс михайлович ильяхова екатерина николаевна малякин анатолий иванович мотарыгина зоя ивановна николаев афанасий николаевич романовский иван ануфриевич садовников прокопий михайлович садовникова александра константиновна садовникова галина петровна слепцов василий константинович слепцов михаил михайлович слепцова акулина дмитриевна слепцова анна дмитриевна сорокоумов иван иннокентьевич стручков владимир гаврилович стручков мннокентий николаевич стручков яков викторович томская анна афанасьевна тюменев николай викторович ушницкая маргарита ильинична черемкин николай николевич чичиватов владимир арсентьевич тиһилик быһаҕас буолуон сөп сыл туругунан эбэн биэриҥ абый улууһун ытык гражданнара бу тиһиликкэ улуус үтүөлээх үлэһиттэрэ ссрс рсфср арассыыйа федерациятын саха асср сө киллэриллэллэр абрамчук владимир николаевич агафонов дмитрий васильевич агафонов сергей михайлович азанов георгий михайлович алферов николай федорович алферова ольга федоровна аносов николай федорович антипова фаина адреевна апанасенко николай макакрович ардашов василий иванович архангельскай анатолий тимофеевич астахов владимир федорович афанасьева нинелия павловна ахапкин евгений валентинович ахмедов идрси сигатулович базалева наталья владимировна батудаев петр романович беломестных татьяна яковлевна белоусова тамара гавриловна бердышев григорий гилелович беркута иван андреевич бертульсон лев елиферьевич бессневич надежда николаевна бессонова людмила ивановна бирюкова мария никифоровна бобович валентина ивановна богатикова таисия семеновна богородниченко валерий афанасьевич бондаренко георгий владимирович борисов михаил михайлович бородин николай гаврилович бородина клара павловна бояринцев владимир васильевич брук михаил львович брук ольга борисовна бугай лука афанасьевич буданоев анатолий алексеевич быков юрий степанович василевский павел никифорович васильева пелагея васильевна васютина марина матвеевна вашкевич анна ивановна вепрев анатолий сергеевич верещагина людмила михайловна вершинин юрий васильевич власов анатолий андреевич воблый алексей федорович волошкина валентина егоровна воронкова елена павловна воронов николай васильевич вострикова анна ивановна ганин юрий анатольевич тиһилик быһаҕас буолуон сөп с сибидиэнньэлэр туһанылыннылар эбэн биэриҥ алдан улууһун ытык гражданнара аллайыаха улууһун үтүөлээх дьонноро бу тиһиккэ улуус үтүөлээх үлэһиттэрэ ссрс рсфср арассыыйа федерациятын саха асср сө киллэриллэллэр александров павел петрович барановскай николай мартынович воронов александр николаевич дохунаев степан петрович дуткин василий иванович едукин егор васильевич жиркова москаленко людмила ильинична карельская наталья сергеевна киселев алексей васильевич киселев куприян алексеевич крылов виктор павлович лебедев михаил николаевич михайлова анна алексеевна муратов алексей александрович носик вера григорьевна орехова валентина степановна павлюкк зинаида алексеевна рак анатолий дмитриевич сивцева анна васильевна слепцов алексей афанасьевич слепцова ульяна ивановна стручков борис николаевич стручков владимир гаврилович стручков иван николаевич стручкова рева ивановна терентьев николай иннокеньевич уваровская анна гавриловна ходырева алевтина гавриловна черемкин константин алексеевич чикачева аграфена петровна шахов иван константинович щелканов иосиф николаевич тиһилик быһаҕас буолуон сөп с сибидиэнньэлэр туһанылыннылар эбэн биэриҥ амма улууһун ытык гражданнара александрова зоя семеновна артемьев николай афанасьевич давыдов алексей хрисанфович емельянов семен иванович захаров ким никитич захаров ким петрович калашников константин ильич кириллин петр ильич кириллин роман евстафьевич кралин иванов алексей евсеевич кузнецова полина львовна куприянов василий васильевич макаров иван аммосович наумов дмитрий федосеевич неустроев егор ильич никитин михаил семенович никитина екатерина семеновна никитина мария михайловна николаева светлана ефимовна осипов петр петрович пахомов василий алексеевич петров александр александрович расторгуев сергей васильевич сидоров константин егорович скрябин михаил степанович софронова мария васильевна стручков филипп алексеевич уваров михаил прокопьевич устинов самсон федорович федоров василий васильевич харитонова елизавета ильинична чигирёва нина николаевна широких мария алексеевна ядрихинскай христофор васильевич яковлев илья алексеевич ярцев евгений арсентьевич тиһик быһаҕас буолуон сөп с сибидиэнньэлэр туһанылыннылар эбэн биэриҥ амма улууһун ытык олохтоохторо бу тиһиккэ улуус үтүөлээх үлэһиттэрэ ссрс рсфср арассыыйа федерациятын саха асср сө киллэриллэллэр иванов николай егорович александров вячеслав лаврентьевич александров елисей тихонович александров лаврентий игнатьевич александрова акулина семеновна алексеев иннокентий дмитриевич алексеев михаил васильевич антипина зинаида прокопьевна анучин яков дмитриевич артемьев афанасий васильевич баишев анатолий анатольевич беляев семен гаврильевич бессонова вера семеновна борисов афанасий иннокентьевич брызгаев никон иванович бунтовскай александр анатольевич бурнашева татьяна павловна васильев петр петрович гамуев никифор николаевич гольдерова фаина платоновна григорьев павел васильевич григорьева валентина семеновна давыдов алексей хрисанфович давыдов николай михайлович дьячковская марина андреевна ефимов корнил васильевич ефремова елена денисовна ефремова елена денисовна ефремова мария тимофеевна ефремова надежда ефимовна жирков прокопий егорович заварзина любовь васильевна захаров александр никитич захаров николай гаврильевич захаров семен алексеевич захарова дария иннокентьевна захарова екатерина афанасьевна иванов илья иванович иванов николай егорович илларионов алексей алексеевич константинов афанасий павлович корякин владимир гаврильевич корякина татьяна иннокентьевна любавина лариса васильевна макаров иннокентий никонович максимов христофор трофимович мартынов константин егорович михайлов владимир васильевич михайлова харитина романовна неустроев дмитрий семенович неустроева клара петровна неустроева прасковья семеновна никитин андрей михайлович никитина зоя васильевна николаев егор михайлович новикова розалия константиновна ноговицина мария дмитриевна носов михаил григорьевич нохсоров устин гаврильевич онуфриева марфа васильевна пелепейкина галина альбертовна петров илья саввич петров николай павлович петрова лидия васильевна петрова марина михайловна потапов михаил александрович расторгуев михаил александрович романов август егорович семенова анна ивановна сивцева варвара ивановна сидоркевич гелярий владимирович сизых сергей никонович слободчиков алексей саввич смирникова матрена никитична смитина маргарита егоровна софронов алексей данилович сутаков николай николаевич сутакова аграфена егоровна тылбыков коммунар дмитриевич федоров егор яковлевич федоров иннокентий николаевич цыпандина александра николаевна чемезов егор васильевич черемных анатолий александрович шишигин петр романович шишигина василиса романовна яковлев василий иванович яковлев семен петрович яковлева евдокия николаевна тиһик быһаҕас буолуон сөп с сибидиэнньэлэр туһанылыннылар эбэн биэриҥ амма улууһун үтүөлээх үлэиттэрэ артемьев александр еремеевич кэтт марсден араҥ ыарыыны утары охсуспут үйэ бүтүүтүгэр саха сиригэр кэлэ сылдьан бүлүүтээҕи лепрозорийы арыйбыт англия дьахтара баай адвокат кыыһа с ыам ыйын күнүгэр лондон кытыытынааы эдмондоа төрөөбүтэ кини кыра сааһытан ыарыһахтарга бааһырбыттарга уонна кыамматтарга көмөлөһөр кинилэри көрөр аһыныгас сүрэхтээх медицинскэй сестра сестра милосердия идэтин талар кэтт оо эрдэиттэн бииргэ төрөөбүттэриттэн чугас дьонун аһынарынан уратылаах этэ үс эдьиийдэрэ уонна түөрт бырааттара оччотооу бириэмэ үрдүк сололоохторун сиэрдэринэн олорор эрдэхтэринэ кини бириэмэтин боростуой дьадаы дьон ортотугар атаарара кэт тулалыыр дьоо ордук дьадаыларга дьоло суохтарга ыарыһахтарга тугунан эмэ көмөлөһө туһалыы сатыыр ураты характердаах этэ аата өлөрүгэр кэтт саастааа уонна ийэтигэр көмөлөһөн ыалга иитээччинэн киирбитэ үс сыл буолан баран кыһамньылаах аһыныгас кыыһы госпитальга үлээ ылбытара кини онно сыллаахха диэри үлэлээбитэ нууччо турок сэриитэ сааламмытыгар хас да медсестралары кытары кыһыл кириэс обществотыттан кыргыһыы буола турар сиригэр ыыппыттара онно кини бэйэтин дневнигэр бэлиэтэммитинэн нуучча саллааттарын ыарылыы сылдьан аан бастаан араҥ проказа ыарыынан ыалдьыбыт дьону көрөр кинилэрэр эйдэнэллэрин ис сүрэиттэн чугастык ылынан аһынан олоун маннык ыалдьыбыт дьону эрэйдэрин аччатарга туох кыалларынан көмөлөһөргө аныырдыы бэйэтигэр тылын биэрэр тылын толорон тооостоох кэм булан англияа лондоа ливерпульга ыарыһахтарга сылдьан кинилэргэ көмөлөһө санааларын чэпчэтэ сатыыра ол бириэмээ соһуччу үс бырааттара уонна эдьиийдэрэ өлүтэлээбиттэрэ кини ийэтинээн саа зеландияа кэлэн веллингтоннааы госпитальга начальник буолар уонна веллингтоа үрдүк сололоох хотуттары түмэн кыһыл кириэс обществотын тэрийсэр саа зеландияттан төннөн кэлэн баран кэтт марсден аан дойдуга проказалаабыттар дьыалалара хайдаын билээри египеккэ палестинаа аравияа кипр арыыга уонна константинопольга сылдьыбыта кэтт марсден бэйэтин дневнигэр суруйбутуттан в году в константинополе от одного англичанина я узнала что в отдаленной якутской области есть тоже прокаженные якуты которые имеют средство траву которая по слухам вылечивает проказу сознавая как важно приобретение этого средства несчастным прокаженным по всему миру я решилась ехать в якутск чтобы отыскать эту траву потом испытать и изучить её целебные свойства дьэ ол иһин сыллаахха сэтинньигэ санкт петербурга кэлбит уонна александр император кэргэнигэр мария александровна приемугар сылдьыбыт императрица мисс марсден саха сиригэр тиийиэн баалаах көрдөһүүтүн улаханнык сэээрбит туох наада буоларынан барытынан көмөлөспүт уонна аара суолга айанныырыгар рекомендациялыыр суруктарынан хааччыйбыт ити кэнниттэн нуучча тылын билбэт эгэ саха тылын билиэ дуо бу эр санаалаах дьахтар ыраах ыарахан айаа туруммут кини хорсунун таһынан киһи аймаы таараны таптыыр буолан бэйэтин сиэртибэлииргэ бэлэм этэ кини аара уфаа таарыйбыта онно саха уобалаһыгар тан тахса сыл устатыгар миссионердаабыт уфа епискоба дионисий олороро дионисий саха тылын олус үчүгэйдик билэрэ евангелияны сахалыы тылга тылбаастаабыта епископ марсдены олус үчүгэйдик көрсүбүтэ уонна ол от аатын ханна хайдах булуохха сөбүн сиһилии быһааран биэрбитэ ол кэнниттэн кэтт марсден уфаттан россияны бүтүннүүтүн кэрийэн бэрт эрэйинэн иркутскайга кэлбитэ лена өрүс устун кини паузкаа паузка өрүһү танары эрэ устар кыахтаах мас судно олорон устубута дьокуускайга губернатор в н скрыпицын тус бэйэтэ көрсүбүтэ казактар чиновниктар сыылынайдар кэтт марсден дьокуускай уобалас вице губернаторыгар в л приклонскайга бэйэтин туһунан уонна айанын сыалын туһунан кэпсээбитин хас биирдии киһи аайы тириэрдибиттэрэ куорат казагын полкатын сулууспалааа саха киһитэ иван прокопьев бэйэтэ сөбүлэһэн тылбаасчыт буолбута онтон кэлин мисс марсдены бүлүү уокуругар арыаллаабыта кэтт марсден кыра этэрээтэ сыллаахха бэс ыйын күнүгэр дьокуускайтан бүлүүгэ айаннаабыта оччолорго элбэх киһи ара ыарыынан бүлүүгэ ыалдьара айанныырга суол да диэн суоа сүнньүнэн омоон ыллыктарынан сылдьаллара хаһан да аты миинэн уһуннук айаннаабатах киһиэхэ бу олус эрэйдээх айан этэ ахсаана биллибэт хойуу кумаар ооойу күлүмэн үөрэ айанньытары тула былыт курдук оргуйа сылдьара уонна киьи айаар муннугар симиллэрэ күнүс киһи тулуйбат куйааһа оттон түүн эмиэ кумаардар уонна тымныы сордуура итинник баһаам эльэх эрэйи аахсыбакка ыалдьыбыт дьону булан көрсөөрү икки ый устата биэрэстэ кэриэ сири айаннаабыттара бүлүүгэ этэрээккэ олохтоох аабыт иоан винокуров холбоспута кини ыарыыга сыстыам диэн куттаммакка ыалдьыбыт дьоо сылдьыталаабыт суос соотох киһи эбит этэ аһыгыгас сүрэхтээх омук дьахтара кэлбитин ыарыһах сордоохтор сир аайы таара аанньала кинилэргэ ыыппыт көстүүтүн курдук ылыммыттара кинилэр кыһалалаах дьылаларыгар үтүөнү оорооччу ким да билбэт дьахтара дьи ис сүрэиттэн кыттыыта кини ооттообут материальнай көмөтө уонна кинилэргэ анаан олорор эмтэнэр дьиэ приют оотторуом диэн тылын биэриитэ бу маннык ыалдьар дьону кэнээски дьылабыт көнүө диэн эрэниинэн өрө күүрдүбүтэ билбэт дойдутугар соотоун олох да билбэт тылынан кэпсэтэр дьоо кэлбит хорсун англичанка туохтан да толлубатын эр санаалааын саамай ыраах нэһилиэктэртэн көрдөөн бу ынырык дьүһүннээх буолбут дьону булан көрсөрүн кинилэр дьылаларын чэпчэтэргэ кыһанарын туһунан сурах уокурукка бүтүннүүтүгэр тараммыта кэтт марсден хас биирдии ыарыһахха тиийэн көрөрө истэрэ сууйара бэрэбээскилиирэ уонна тылынан тылбаасчыт нөҥүө кэпсэтэн хайа кыалларынан санааларын чэпчэтэ сатыыра кини биирдэ ыарыһахтар ортолоруттан муус доруобай саастаах кыыһы булбута бу кыыс ийэтэ ыалдьыбытын иһин дьонтон иккиэннэрин үүрбүттэр этэ мисс марсден көмөтүнэн кыыс ыар дьылҕаттан быыһаммыта мисс марсден бэйэтин экспедициятын кэмигэр ыарыһахха сылдьыбыта уонна ол дьоннорго хас биирдиилэригэр күүһэ төһө тиийэринэн көмөлөспүтэ дьокуускайтан төннөрүгэр бүлүү араҥынан ыалдьааччыларын туһаларыгар көҥүл өртүнэн сиэртибэлээһин быһыытынан сүүрбэ тыһыынча солкуобай харчыны хомуйан онтун араҥынан ыалдьыбыт дьоҥҥо хайаан да приютта уонна таҥара дьиэтин туттарыҥ диэн сорудахтаан төннүбөтэ дьокуускайдааҕы уонна бүлүүтээҕи епископ милетий мисс марсден холооно суох хорсун быһыытын иһин киниэхэ махтал грамотатын биэрбитэ кэтт марсден көрдүүр отун булбута уонна ону хайдах туттары быһаарбыта хомойуох иһин ол от ыарыыны бүтүннүү кыайан эмтээбэт ыалдьыбыт киһи эрэйин ону да сорхторун эрэ чэпчэтэр эбит этэ англия эр санаалаах кыыһа кэтт марсден саха сирин араҥынан ыалдьыбыт ыарахан дьылҕалаах дьонугар оҥорбут аһыныгас санаатын бэйэни харыстаммат хорсун үтүө хос санаата суох быһыытын түмүгэр тэриллибит бүлүүтээҕи лепрозорий сылтан с үйэ с сыллар ортолоругар диэри үлэлээбитэ кэтт марсден төрөөбүтэ сүүс сааһын туолбут сылыгар саха сириттэн көстүбүт караат ыйааһыннаах алмааһы кэтт марсден диэн ааттаабыттара араҥ ф п ефимов саха сирэ сахалар таабырыннаах уонна кэрэхсэбиллээх былыргылара дьокуускай к яро книга с араҥ ыарыы нуучч лепра болезнь хансена хансеноз хансениаз устаревшие названия проказа финикийская болезнь скорбная болезнь крымка ленивая смерть болезнь святого лазаря сыллаахха саҥа арыллыбыт уонна эрдэттэн биллэр бактериялартан үөскүүр арахпат суппэт сыстыгыннаах гранулематоз ыарыы араҥ ыарыы сахаларга баар буола сылдьыбыт историята сахалар бу дьулаан уонна киһи өйдөөбөт ыарыытыттан улаханнык куттаналлара оннук ыалдьыбыт дьон тарбахтара илиилэрэ атахтара сытыйан туллан түһэллэрэ уонна ону тугунан да кыайан тохтоппот эмтэммэт курдуга боростуой норуот араҥы уҥуоҕу сиэччи диэн ааттыыра бу ыарыынан ыалдьыбыт дьон тыыннаахтыы сытыйаллара оннооҕор модун кыахтаах ойууттар оннук дьону кыайан эмтээбэт этилэр ол иһин ыарыы саҕаламмыта билиннэр эрэ ыарыыга ылларбыт сордоохтору олохтоохтор аһыммакка хараһыйбакка сааһыттан дьахтарыттан эр киһититтэн тутулуга суох бэйэлэриттэн үүрэллэрэ кыйдыыллара ол түмүгэр ыалдьыбыт оҕолор олох кырдьаҕас да дьон бэйэлэрэ эрэ соҕотохтуу дьонтон тэйиччи аар тайҕаны кэрийэ сылдьарга тиийэллэрэ бэйэлэрин эрэйдэрин чэпчэтэр хайдах эмэ тыыннаах олорор туһугар кинилэр сорох арыт холбоһоллоро ол гынан баран оччоҕо даҕаны кинилэр анаммыт сирдэриттэн тахсар кыахтара суоҕа кинилэргэ ким даҕаны хаһан даҕаны кэлэ сылдьыбат уонна туох да көмөнү оҥорбот этэ оннук гыары бобуу да баара ыарыһахтар дьонтон сэргэттэн үүрүллэн киһи аһыныах кыыллар курдук айахтарыгар эрэ тугу булбуттарын аһаан сылдьаллара уонна бу ааҥнаабыт ыар эрэйтэн муҥтан быыһанар соҕотох суолларын өлөллөрүн эрэ күүтэллэрэ саха сиригэр араҥ ыарыынан ыалдьыбыт дьон олорор аналлаах миэстэтин тэрийэр туһунан боппуруос өссө сыллаахха турбута саха сирин губернатора иркутскай генерал губернаторынаан бу боппуруоска хардары тары суруйсубуттара саха сирин губернатора ыарыһахтарга балыыһа тутары күүскэ туруорсубута да иркутскайдааһы тойон ону ылымматаҕа саха сирин губернатора сыллаахха кулун тутар күнүгэр бүлүүгэ мунньах ыыппыта онно араҥ ыарыһахтары бүлүүттэн биэрэстэлээх сиргэ түҥ тайҕа быыһыгар колонияны олохтооһун туһунан боппуруос көрүллүбүтэ ол бириэмэҕэ ыарыһахтарга анаан балаҕан тутуллубута москваттан үс медицинскэй сиэстэрэ соколова гладушкина немкова кэлэннэр ыарыһахтары көрбүттэрэ истибиттэрэ кэнники эбии таҥара дьиэтэ тутуллубута колония бэйэтэ фермалааҕа онно уон ынах баарын ыарыһахтар бэйэлэрэ көрөллөрө революция иннинэ колония көҥүл сиэртибэлээһин харчытынан үбүлэнэрэ саха уобалаһыттан бүтүннүүтүттэн ыарыһахтары булан бүлүүтээҕи лепрозорийга илдьэллэрэ колония сүүрбэһис үйэ сылларын ортотугар диэри улэлээн баран наркомздрав быһаарыытынан иркутскай уобаласка көһөрүллүбүтэ кэтт марсден ф п ефимов саха сирэ сахалар таабырыннаах уонна кэрэхсэбиллээх былыргылара дьокуускай к яро книга с бу тиһиккэ улуус үтүөлээх үлэһиттэрэ ссрс рсфср арассыыйа федерациятын саха асср сө киллэриллэллэр адамова аксинья кирилловна аксаков анатолий софронович алексеев василий семенович алексеева евдокия лазаревна алексеева мария давыдовна амыдаев николай данилович анисимова галина михайловна афанасьев василий севостьянович афанасьев егор афанасьевич баскаров николай николаевич боескоров гаврил ксенофонтович бубякин николай петрович васильев аркадий пудович васильев николай егорович васильев севостьян васильевич васильева людмила никифоровна васильева мария тимофеевна васильева олимпиада романовна васильева раиса тимофеевна васильева федора алексеевна ведров петр алексеевич винокуров николай петрович воронкин михаил спиридонович габышев николай алексеевич габышева феодосия васильевна герасимов николай афанасьевич докторов михаил михайлович докторов софрон иванович долгунов василий сергеевич донской андрей иванович егоров егор терентьевич егоров яков петрович егоров январий лукич егорова варвара михайловна егорова евдокия афанасьевна емельянова татьяна семеновна еремисов николай семенович жиркова ксенья илларионовна золотарев николай гаврилович золотарева ирина николаевна тиһик быһаҕас буолуон сөп с сибидиэнньэлэр туһанылыннылар эбэн биэриҥ үөһээ бүлүү улууһун ытык гражданнара степан николаевич сивцев доллу саха өрөспүүбүлүкэтин үтүөлээх артыыһа саха өрөспүүбүлүкэтин суруйааччыларын уонна суруналыыстарын сойуустарын чилиэнэ ц шагжин абааылаах сундуук дамдин реж с слепцов и семенов сонордьуттар молохобуос уйбаан реж ф потапов баылай харысхал аммаҕа саас этэ туруукап реж к сергучев суорун омоллоон күкүр уус дьуур реж в фомин и гоголев эр дьону харыстааҥ хап хап реж ф потапов а борисов в протодьяконов с саха төрүөҕэр максим аммосов реж а борисов ойуунускай дойду оҕото дорогуунап ньукулай боукуотап атыыыт реж а борисов софрон данилов бааына кирилэ реж в фомин б брехт сычуань үтүө киитэ полицейскай реж а борисов с курилов ханидуо уонна халерхаа алитет реж а борисов суорун омоллоон күөх көппө кууума реж в фомин сиэн чолбодук оҕуруолаах ураа байбал реж в фомин а чехов хопто шамраев реж а борисов уонна да атыттар барыта тан тахса оруоллары айда театр диэйэтэллэрин сойууһун чилиэнэ дьокуускай куоратын дьокутааттарын сэбиэтин дьокутаатынан ыҥырыы быыбардана сылдьыбыта попов гаврил петрович аҕа дойду улуу сэриитин кыттыылааҕа сэрииттэн ыстаарсай лейтенант сыбаанньалаах эргиллибит разведчиктар взводтарын хамандыыра нам хомустаах нэһилиэгин киинэ кыһыл сыыртан килэмиэтирдээх арыы тииккэ олохтоох күрбэлэр диэн ааттаах ыал улахан уоллара сэрии иннинэ үүнэр салаа колхуос суотчутунан үлэлээбит бырааттара роман сылгыһыт оттон никита тутууга үлэлиир эбит гаврил сэриигэ бастакы хомуурга барбыт бырааттара с күһүнүгэр борохуотунан граф биэрэгиттэн фроҥҥа барар кэ аты арыаллаан айаннаабыттар ол иннинэ сэриигэ барыахтаах аттары бэлэмнээһиҥҥэ сылдьыбыттар гаврил сыллаахха днепр таһынааҕы госпитальга аатырбыт дьоруой поповтуун көрсөн хаартыскаҕа түспүттэрэ баар эбит роман с оттон никита с өлбүттэрин туһунан биллэрии кэлбит сыл сайыныгар гаврил төннөн кэлэригэр төрөппүттэрэ суох буолбуттар гаврил дьокуускайга милиисийэлээбит биллэр гаврил десяткинныын бииргэ үлэлээбит ыаҕас улахан киэҥ истээх элбэх үүтү сүөгэйи кымыһы хаһаанарга аналлаах сиэдэрэй тигиилээх ойуулаах бичиктээх ытык туос иһит э к пекарскай ыаҕаһы ыа туохтуурга ҕас сыһыарыы сыстан үөскээбит быһыылаах диэн саарбахтаатар да быһаарбыт м с иванов багдарыын сүлбэ быһаарыыта ыаҕас кырдьык итинник ыа туохтууртан үөскээбит буоллаҕына кини хара маҥнайгыттан үрүҥ аһы тутарга аналлаах эбит диэхпитин сөп ыаҕаһы саха дьоно хотунан соҕуруунан ханна тиийбит сирдэригэр барытыгар диэххэ сөп туппутунан сылдьыбыттара сыллаахха амурскай уобаласка ньугдьа төрдө диэн сиргэ сылдьыбытым онно оскуолаларыгар кыраайы үөрэтэр муннугу тэриммиттэр этэ туос тууйас турара ону быһааран эхас бидон для молока и масла диэн суруйбуттар этэ хаан уруу норуоппунан киэн туттубутум уонна онтубун чолбон сурунаалга маннык тылларынан биллэрбитим ити аата манна саха тыллаах дьиҥ саха дьоно сүөһү тутан үрүҥ аһы астанан олорбуттара итэҕэтиилээхтик көстөр ыаҕас сир аатыгар элбэхтэ ааттаммыт ол иһигэр ыаҕас ыйаабыт диэн топонимнар бааллар таатта улууһунааҕы маҥнайгы дьохсоҕон кыстыга бу сиргэ сыллаахха биэрэпис көрдөрөрүнэн икки ыал кыстаабыт амма өнньүөһүгэр баар салаа үрэх кэбээйи сиэгэн күөлүгэр кэлэ үрэх салаата холлоҕос улахан биэдэрэ истээх тар хаһаанар туос иһит уһаат ууну өтүппэт биэ тириититтэн оҥоһуллубут кымыска аналлаах улахан төгүрүк иһит киһини өттүгүн баһынан ол аата см кэриҥэ холобурдаах таһынан синньигэс талаҕынан эрийиллэр арыт уһун талаҕы аҥаардаан салгыы салгыы алларааттан үөһээҥҥэ диэри эрийэн бөҕөргөтөллөр сайылыкка тар хаһаанар иһиттэрэ көрүҥэ хороох тууйас маһарах ойоҕунаан бу сай үөһэ сайылаан олорон куолуларынан биэс алта улахан холлоҕос кымыһы хаһааннылар эрилик эристиин айымньытыттан былыр балаҕан туруохтаах сиригэр түөрт муннуктарга суон баҕаналары туруораллара ол баҕаналар үрдүлэригэр түөрт суон өүө мастары уураллара кинилэргэ сытыары соҕус гына титириктэри өйөннөрө туруортууллара ол эркиннэри холлоҕос диэн ааттыыллара билиҥҥи олоххо тутуллар мас дьиэ тутуу ойоҕосторо түөрт эркинэ сон саас күһүн кыһын тымныыга кэтиллэр былыр тирииттэн түүтэ иһирдьэ гына тигиллибит билигин араас матырыйаалтан тигиллибит уһун таҥас тиктэриигэ үгэс буолбут түү таһынан твид драп кашемир кириэп буукуба хлопатоумаж таҥастар туһаныллыахтарын сөп таҥас таҥас сезонугар дьайар кини биир эбэтэр дубортнай буолуон сөп биир суортаах сон тэн тимэхтээхтэр дворотнай сон тэн ка диэри соно орто үйэтээҕи таҥас илиинэн уонна сиэҕинэн тэлэн эмиэ тыһыынчанан сыллар усталарыгар универсальнай плащадканан бүрүллүбүт дьиҥнээх түүттэн тигиллибит капюшоннаах булуупканан бүрүллүбүт плащ уһун уонна ыарахан суолларга дойдулар кырдьыктаах спутник этэ манна туох да буруйа суох ардах кураан содуллаах дьыала буолара сон бастакы прототиба үйэҕэ испанияҕа тутуллубут манна кини капюшон диэн ааттаах бааһынай таҥаһа этэ маннык аат тылы киэҥ куоҥ плащ уонна токи төбөтө хомуура диэн тылы дьүөрэлээһинтэн үөскээбитэ голландияҕа бу кэмҥэ испаан хонтуруолугар сылдьар ол плащ саргылаана буолар францияҕа бэйэтин паллетоттара кытталлар эрээри билигин үөһээ армейскай таҥас курдук буолла классик сон прототиба үйэ ортотун диэки айаҥҥа туруммут сэдэх буолла кини тимэхтэригэр сон сиэҕин саҕатын уонна лацкан тимэхтэригэр тэлгэммит муостатын билигин да классическай эр киһи таҥаһын атрибуната буолар сэдэхтик биллибитинэн күннээҕи сонуннары кэтэр буолбуттара үйэҕэ сонун нуомас араас көрүҥнэрэ үөскээн эрэллэр историялара биллиилээх аристократтар индивидуальнай дизайн сакаастаан муодаҕа киирбитэ ол эпоха соно уһун уонна тобуктардаах перепостепеннай оҥоһуктар хаһаайыны ититэргэ ардахтан уонна тыалтан көмүскүүргэ кыах бэриллибитэ михайлов семен михайлович саха сиригэр гражданскай сэрии кыттыылааҕа сэмэн гражданскай сэрии иннинэ нэһилиэгэр ревком чилиэнэ этэ сыллаахха соҕурууттан кэлбит ф и караванов диэн эдэр нуучча киһитин чыамайыкылары тута хаба тахсан эрэр үһү диэн сураҕы истэн куттаммыт уолуйбут дьон чыамайыкы соҕуруу өттүгэр тоһуйан кинини өлөрбүттэр ол сиргэ түөрүгүгэ билигин да бэлиэ остоолбо турар дьэ ити биир түгэн кыһылы үрүҥ оҥорбута ревком чилиэнэ губчека боломуочунайын өлөрөн баран атын талар суола суоҕа илинтэн иһэр үрүҥнэргэ кыттыспыта с мэхээлэйэп сыллаахха амнистияламмыта кини пепеляевы үлтүрүтүүгэ көрдөрбүт уһулуччу үтүөлэрин иһин бойобуой кыһыл знамя орденыгар түһэриллибитэ орденын биэрбэтэхтэрэ ол оннугар яцик кыһыл көмүс бэлиэтинэн наҕараадаламмыта с мэхээлэйэп айылҕаттан мындыр өйдөөх туох да байыаннай үөрэҕэ суох эрээри бэйэтин кэмигэр бастакы саха маршала дэппит байыаннай талааннаах стратегия тактика туһунан үчүгэй билиилээх киһи эбит доппуруоска киниттэн ыйыппыттар где вы получили военную подготовку и какими военными пособиями пользовались онуоха хардарбыт военной подготовки я не имею и военной учебы не проходил и будучи командиром в отрядах я командовал сообразуясь с местными условиями ср на гксбк идьм архыыптарын докумуоннарыгар олоҕуран сэмэн мэхээлэйэп туһунан историк е е алексеев краевед и с колосов суруйан тураллар онно гражданскай сэрии буолбут биричиинэлэрэ ыйыллар уонна сэмэн тоҕо үрүҥнэргэ кыттыспыта эмиэ быһаарыллар уонунан сыллар усталарыгар михайлов семен михайловиһы бандьыыт норуот өстөөҕө диэн кини оҥорбут үтүөтүн бар дьонуттан билиҥҥи саха норуотуттан кистиэхтэринэн кистээбиттэрэ эрээри кыайбатахтар кини оҥорбут үтүө быһыыта история докумуоннарыгар суоруллубат гына суруллубут уонна саха дьонун өйүгэр санаатыгар билиҥҥээҥҥэ диэри сүппэккэ оспокко иҥэн сылдьар история хайдах баарынан көлүөнэттэн көлүөнэҕэ бэриллэн иһиэхтээх ол сиэринэн гражданскай сэрии сэбиэскэй былааһы олохтооһун историята докумуоннарга тиһиллибитинэн көрбүттэр кыттыбыттар ахтыыларыгар кэпсэнэн баччаҕа кэллэҕэ дьиҥэр олус уһуна суох кэм аастар даҕаны итини барытын араастаан сыаналааһын баара хайыаҥый ол олох кэм былаас ирдэбилигэр сөп түбэһии дэнэр норуот суруйааччыта егор неймохов быһах биитинэн романыгар сэмэн мэхээлэйэп очурдаах олоҕо дьылҕата саха сирин с сыллардааҕы историятын нөҥүө тыктарыллан көрдөрүллэр михайлов савва николаевич саха маршала сэмэн михайлов бииргэ иитиллибит быраата абаҕатын кээйэ ньукууһун уола идэтинэн учуутал этэ дойдутугар чыамайыкыга бастакы оскуоланы астарбыт киһи сыллаахха саас тутуллубута уонна кыһын сыллаахха ытыллыбыта савва николаевич чугас доҕоро семенов аполлоний иннокентьевич омук тылын кафедратын аспыт киһи эбит иккиэн владивостокка бииргэ үөрэммиттэр краевед д н гаврильев репрессия уонна реабилитация диэн кинигэтигэр үтүө ааттара үйэтийэр мартиролог сурукка с киһинэн сурулла сылдьар михайлов савва николаевич илин хаҥалас улууһа чыамайыкы нэһилиэгэ омуга саха партията суох дьокуускай куорат олохтооҕо саха омук культурнай сырдатар общество чилиэнэ студент рсфср хк с пууна сыл ыам ыйын күнэ кини буруйданыыта атын дойду агенын кытары сибээстээҕин онуоха үспүйүөннээһин иһин сууттаммыт романов павел прокопьевич савва николаевич бастакы үөрэнээччитэ этэ онон олус киэн туттара өрүү кэпсиирэ учууталын кэриэстээн кини аатын үйэтитээри чыамайыкы оскуолатыгар савва николаевич аатын бэрдэриэн баҕарара ср прокуратуратыттан учуутала реабилитацияламмытын туһунан справканы ылан ууруна сылдьара онно маннык суруллубут этэ кылгатан гр н михайлов савва николаевич репрессирован огпу ссср мая года арестован и привлечен к уголовной ответственности по ст ст и ук рсфср к высшей мере наказания расстрелу приговор приведен в исполнение февраля года он реабилитирован мая года прокуратурой рс я в связи с отсутствием состава преступления еремисов михаил николаевич сүүрүк спортсмен марафонец үөһээ бүлүү далырыгар сыллаахха тохсунньу күнүгэр төрөөбүт балаҕан ыйын күнүгэр сыллаахха өлбүт далыр орто оскуолатын бтэрбитэ сс советскай армия кэккэтигэр сулууспалыыр чэпчэки атлетика а тренерэ с ірэх управлениетын спортка методиа киниэхэ бастакы улахан ситиии с ыам ыйыгар кэлбитэ итиннэ км дистанция а саха асср рекордун олохтоон бастаабыта итинтэн салгыы россия саха республикатын чэпчэки атлетика а элбэх тігллээх чемпиона буолбута классическай марафоііа россия спордун маастарын аатын ылбыта кэлин м н еремисов биир сууккалаах сргэ км м кірдірін ср рекордун олохтообута бу кірдіргэ саха срктэрэ кыайан чугааабаттар бу ситииитинэн м н еремисоа хх с йэ спортка лауреатын аатын ылбыта кини ср ірэ ириитин туйгуна іээ бл улууун далыр нэилиэгин бочуоттаах гражданина уун дистанцияларга сргэ аан дойду чемпионатын призера европа хамаанданан кубогын чемпиона рф чемпиона буолбута дюсш тренеринэн лэлиир кэмигэр чуолаан сргэ улуус ірэнээччилэрин ортолоруттан биллэр срк о олор тахсыбыттара олортон билигин іээ блн саха сирин ааттата сылдьар рф спордун маастара диана тартакынова буолар ірэх управлениетыгар методистыырын быыыгар эдэр спортсменнары сргэ ууйбута мэйиктэн борис васильев диэн срг тааарбыта кини билигин уолаттарга ыраахха сргэ ср рекордсмена үөһээ бүлүү өҥ буоруттан ср үөһээ бүлүү оройуона муниц тэриллии дьаһалтата үөһээ бүлүүтээҕи кыраайы үөрэтэр салаата хомуйан оҥордулар о д федорова г а саввинова дьокуускай с тирии түүлээх имитиитэ таҥастааһына өҥнөөһүнэ былыргы саха олоҕор биир сүрүн үлэ буолара тиит хатырыга бэс хатырыга хатыҥ көмүрүөтэ хатыҥ үөһэ туос хоруота хатыҥ көмөрө курунньук кулун туйаҕа от сибэккитэ соһо таас ыт мунна тэллэй үөт субата сиһик талах субата кыһыл эмэх лабыкта тимэх от пижма алтан от бурдук соломото хатыҥ чээрэтэ былыык соһо бу балартан кыһыл күөх араҕас хара кугас өҥнөрү ылаллара хаан хаан оһоҕо уҥуох күлэ балык хабаҕа сымыыт уоһаҕа быар сылгы хоруончахата о д а миин хоргуна анды арыыта ис сыата сылгы сыата сымыыт үрүҥэ унуох арыыта балык арыыта тар суорат аһыйбыт үүт хойуута быар кыыл сүөл сылгы сүөһү таба мэйиилэрэ быыбакка аһыйбыт сүөгэй өһөх хааһы сыалыһар быара о д а саха өҥү дьүһүнү көрүүтэ арҕааҥҥы омуктартан таһы быһа ураты ол иһин сахалыы сатаан көрбөт буолан бастакы чинчийээччилэр биһигини дьүһүнү мөлтөхтүк араараллар диэн түмүктээбиттэрэ саха өҥү көрүүтэ айылҕаны кытта быстыбат ситимнээх төрөөбүт аар айылҕатыттан силиһэ быстыбыт киһи ону хайаан өйдүөҕэй өбүгэлэрбит өҥү дьүһүнү дьүһүннүүр да тыллара билиҥҥи киһиэхэ олоҥхо тылын курдук иһиллэр үрүҥ үп үрүҥ үүт үрүҥ маҥан маҕан кытта маҥан кылбаа кылбараҥ маҥан муус маҥан мунаа маҥан хаар маҥан аас аас маҥан холбороҥ манган түөнэ маҥан тунал туналы тунаа маҥан күрүө маҥан көр дьаҕыл куба маҥан сатыы маҥан кэрэ кэрэ маҥан үрүмэччи маҥан үүт маҥан туус маҕан о д а саһархай сарт кутуруга сырдык саһархай араҕас алтан араҕас сабыдал араҕас үрүҥ араҕас күдэн араҕас чүмэчи араҕас ыыс араҕас уоһах араҕас кыһыл кытархай тэтэркэй кыаһаан кыыһар кыһыл өһөх кыһыл соһо сылгы иигэ хаан кыһыл дьэс кыһыл аалай кыһыл уот кыһыл о д а кугас дабархай хардаҥ хагдаҥ хагдаҥ кугас кугдархай хоҥор күөт күрүҥ о д а көҕөччөр чээл чээлэй күох унаар унаар күөх торҕо торҕо күөх хампа күөх халлаан күөх таалай күөх сырдык күөх о д а сур өркөҥү өлкөҥү өлөкү бороҥ буурай солоҥу тииҥ көхсө сиэрэй о д а хара буор хара өһөх хара хара сур ыас хара чох хара үлүйбүт хара хара бараан о д а кулаковскай а е аатынан судаарыстыбаннай бириэмийэ саха өрөспүүбүлүкэтин судаарыстыбаннай наҕараадата бириэмийэ саха сирин омуктарын духуобунай култууратын барҕарыытыгар уһулуччу сыралҕаннаах уопсастыбаннай үлэлэрин иһин саха өрөспүүбүлүкэтин социальнай уонна экэниэмикэҕэ сайдыытыгар бөдөҥ кылааттарын киллэрбит арассыыйа федерациятын уонна атын дойдулар гражданнарыгар ананар бириэмийэ сө бырабыыталыстыбатын сыл атырдьах ыйын к уурааҕынан олохтоммута бу бириэмийэни анааһыҥҥа аналлаах хамыыһыйа тэриллэр хамыыһыйа састаабын сө бэрэсидьиэнэ бигэгэтэр бириэмийэҕэ хандьыдааттары судаарыстыба уонна уопсастыба тэрилтэлэрэ айар сойуустар бырабылыанньалара билим тэрилтэлэрэ бэчээт уонна информацияны киэҥник тарҕатыы тэрилтэлэрэ үрдүк уонна орто үөрэх кыһалара киллэрэллэр болдьоҕо алтынньы күнүттэн аныгы сыл олунньу күнүгэр дылы бириэмийэ хамыыһыйата бэйэтин санаатын сө бэрэсидьиэнин судаарыстыбаннай наҕараадаларга хамыыһыйатыгар этэр онтон ол хамыыһыйа үлэтин түмүгүн бэрэсидьиэн бэйэтин ыйааҕынан бигэргэтэр бириэмийэ өксөкүлээх өлөксөй төрөөбүт күнүгэр кулун тутар ананар бириэмийэни сылга биир эрэ киһи ылар тараҕайдар скинхедтар скииннэр тирии төбөлөр бу тэрмининэн арассыыйаҕа үксүн үйэ бүтүүтүгэр син тарҕаммыт омугумсуйар ыччат хамсааһынын ааттыыллар бэйэлэрин атыттартан ураты гынаары баттахтарын күччүччү кырыттараллар хара тирии кууртка кэтэллэр атын таҥастара эмиэ үксүн хараҥа өҥнөөх буолар сүрүн идеологиялара омугумсуйууну күүс өттүнэн туругурдуу дойдуга мөлтөх аас туор олох атын омуктар соҥооһуннарынан буолар диэн санаа элбэх ыччат идеологияны улаханнык ахсарбакка бөлөх тас атрибууттарын уонна күүһүн сөбүлээн киирэр бу хамсааһын фашизмҥа чугас буолан атрибутикатын үксүн германия үйэтин с сылларынааҕы штурмовиктар атрибутикаларыттан ылар ол гынан баран дьиҥнээх тирии төбөлөр хамсааһыннара политикаҕа туох да сыһыана суох этэ с сылларга англияҕа үөскээбитэ панк музыка биир салаатын умсугуйааччылар тэрийбиттэрэ с сылларга ска хамсааһыны уонна футбол ыалдьааччыларын кытта ыкса ситимнээх этэ с сылларга кинилэргэ анаан туспа музыка айыллар буолбута саайтар баар буолбуттара хард истииллээх музыка умсугуйааччылара туспа баар буолаллар нс скинхедтар англ эбэтэр англ бу билигин саамай биллэр скииннэр хамсааһыннара национал социализм идеологиятын тутуһаллар радикаал омугумсуктар уонна расиистар онтон кинилэри утары ахш ка англ раасаннан арахсыыны утарар скинхедтар баар буолбуттара ол гынан баран балар бэлиитикэҕэ киирбэтэхтэрэ өссө биир салааннан англ кыһыл уонна анархо скинхедтар хамсааһыннара буолар балар коммунизм уонна анархизм идиэйэлэрин туттубуттара бэлиитикэҕэ кыттыспыттара ярослав владимирович рюрикович хос аата мудрый мындыр кириэстэммит аата георгий русь сэттис уонна онус салайааччыта бастаан сылларга салайбыт киинэ киев новгород бииргэ төрөөбүтүн святополку сэриилэһэн кыайбыт киевы былдьаабыт уонна ыраахтааҕы буолбут буг өрүскэ хотторон баран новгородка күрээбит онтон святополку кыайан кини өлбутүн кэннэ улуу кинээс тиитулун ылбыт иккис ыраахтааҕылааһына сылларга түбэһэр сыллаахха быраатын мстиславы кытта эйэ дуогабара түһэрсэн дойдуну икки гына хайыталлар днепр илин өттүн кини днепр арҕаа өттүн мстислав онтон мстислав бултуу сылдьан өлбүтүн кэннэ сирдэри холбоон соҕотох ыраахтааҕы буолар дойдуну кини иннинэ бастаан святополк владимирович рюрикович салайбыт кини кэнниттэн польша кинээһэ болеслав пяст онтон иккис ыраахтааҕылааһыныгар кини иннинэ эмиэ святополк владимирович рюрикович кэнниттэн изяслав ярославич рюрикович изяслав ярославич рюрикович кириэстэммит аата дмитрий русь уон биирис уон үһүс уонна с баһылыга бастаан сылларга салайбыт киинэ киев бөрөстүөлү аҕата өлбүтүн кэннэ ылбыт онтон киевка норуот бастаанньатын кэмигэр польшаҕа быраатыгар болеслав хорсун диэн ыраахтааҕыга күрээбит онтон нөҥүө сылыгар польша сэриитин кытта төннүбүт уонна сыллаахха дылы ыраахтааҕылаабыт онтон бырааттара святослав ярославич рюрикович уонна всеволод ярославич рюрикович киевы осаадалаабыттарыгар эмиэ польшаҕа онтон германияҕа күрээбит онтон святослав өлбүтүн кэннэ всеволод бөрөстүөлү киниэхэ туран биэрбит нежатина нива диэн сиргэ кыргыһыыга өлбүт дойдуну кини иннинэ бастаан мстислав владимирович рюрикович салайбыт кини кэнниттэн кылгас кэмҥэ всеслав брячиславич полоцкий онтон эмиэ бэйэтэ олорбутун кэннэ кини кэнниттэн святослав ярославич рюрикович буолбут онтон всеволод онтон эмиэ бэйэтэ онтон кини өлбүтун кэнниттэн всеволод ярославич рюрикович иккистээн ыраахтааҕы буолар яковлев петр дмитриевич саха бастакы үрдүк үөрэхтээхтэриттэн биирдэстэрэ финансист салҕабыл кредииттыыр кооператив тэрийээччитэ гражданскай сэрии саҕана кыһыл террору тохтото сатаабыт киһи өрөбөлүүссүйэ буолар земствоҕа үлэлиир земство мунньаҕар олохтоох салайыныы саханы абырыа диэн этэр эбит ол сылдьан үөһээ бүлүү кыахтаах ыалын кыыстарын анна георгиевна потапованы кэргэн ылар гражданскай сэрии кэмигэр кыһыл террору улаханнык утарар үрүҥнэри эмиэ сэмэлиир өрөпкүөмнэри көмүскэһэр ол кэмҥэ айааҥҥа ньылхаҥҥа баайы дуолу тута сылдьааччы кини онон америкаттан японияттан сэрии сэбин атыылаһарга үлэлэспит онтон вяону салайааччыларын кытта бастаан владивостокка барар онтон харбииҥҥа тиийэр онно анатолий пепеляевы кытта кэпсэтиигэ кыттар японияҕа сэрии сэбэ атыылаһа барар онно д п винокуровтуун үлэлииллэр ол сылдьан түүлээхтэрин төннөрөргө оруоллаах пепеляев кыайтарбытын кэннэ харбииҥҥа тиийэр онтон японияҕа барар онтон эмиэ харбииҥҥа төннөр манна суоппар куурсун бүтэрэн суоппардыыр харысхал этэринэн сахаттан бастакы суоппар идэлээх киһи буолуон сөп сипович александр александрович үйэ бүтүүтүгэр ыраахтааҕы былааһын утарбытын иһин саха сиригэр көскө кэлэ сылдьыбыт быраас идэлээх народоволец омугунан белорус харьковтааҕы медицина институутугар үөрэммит ол сырыттаҕына народная воля баартыйаҕа киирэрин иһин сыл тохсунньу күнүгэр харьков уокуругун байыаннай суута сибииргэ көскө ыытарга уурбут саха сиригэр сыллаахха аҕалыллыбыт нам улууһугар олохсутуллубут бу кэмҥэ кинини кытта никифоров күлүмнүүр өссө гимназист сылдьан билсэ сылдьыбыт ол туһунан ыстатыйа суруйбута биллэр күлүмнүүр суруйарынан сипович кэлэригэр отой оҕо курдук көрүҥнээҕэ үһү үрдүкү куурус устудьуона буолан медицинаны баһылаабыт киһи буоллаҕа кэлээт дьон олоҕун дьаһаҕын кытта билсэн баран ыарыһахтары эмтээбитинэн барар ойууннарга аҕабыыттарга төлүү үөрэммит дьон өҥөтүн иһин харчы ас биэрэ сатыылларын ылбат эбит бу кэмҥэ күлүмнүүр бэйэтэ суруйарынан биэрэстэлээх сиргэ да олордор элбэхтик алтыһар ыарыһахтарга тылбаасчыт быһыытынан сылдьыһар эбит онтон сипович хас да бэйэтин доҕотторуттан олохтоох биэксэллэри күлүмнүүр тыла бэлэмнээн таһаарбыт холобур дүпсүн улууһугар оннук биэксэллэринэн күлүмнүүр а а афанасьев уонна в п попов буолбуттар в в попов диэн саха киһитэ сэниэ ыал сипович дьайыытынан медициинэҕэ наһаа убанан медициинискэй кинигэлэри эрэ буолбакка аналлаах хаһыаттары врач кытта сурутан ааҕар буолбут дьиэтигэр улахан дьиэтээҕи аптека тэриммит уонна таһынааҕы ыаллары эминэн хааччыйар буолбут сипович эмчит албан аата тарҕаммытын түмүгэр кинини оннооҕор дьокуускайга ыҥыран ыарыһахтары көрдөрөр буолбуттар куоракка хас да быраас баарын үрдүнэн чувашия өрөспүүбүлүкэтэ диэн арассыыйа федерациятын субега волгатааҕы федеральнай уокурукка киирэр судаарыстыбаннай тыллара нуучча уонна чуваш тыллара киин куората чебоксаар чуваш өрөспүүбүлүкэтэ илин европа намталын илин өттүгэр үксэ волга уҥа кытылыгар сура уонна свияга салааларын ыккардыгар сытар территорията тыһ кв км арҕаа нижнэй новгород уобалаһын хоту марий эл өрөспүүбүлүкэтин илин татарстаанныын уонна мордовиялыын соҕуруу ульяновскай уобаластыын быысаһар чувашия сымнаһыар континент килиимэттээх ойуурдаах куйаар уонна ойуур айылҕа зоналарыгар киирэр орто элбэх сыллааҕы салгынын температуурата тохсунньуга с буолар от ыйыгар с сөҥүү сыллааҕы орто таһыма мм госкомстат ааҕыытынан кыраайга киһи олорор дьон чиҥэтэ киһи км онтон куорат олохтоохторун бырыһыана мордовия өрөспүүбүлүкэтэ диэн арассыыйа федерациятын субега волгатааҕы федеральнай уокурукка киирэр киин куората сараанскай саран ош өрөспүүбүлүкэ илин европа хапталын илин өттүгэр сытар арҕаа өттө ока дон хапталыгар киин уонна илин өттө волгатааҕы үрдэлгэ үрдүк туочуката м хоту нижнэй новгород уобалаһын хотугулуу илин чувашиялыын илин ульяновскай уобаластыын соҕуруу пенза уобалаһын кытта арҕаа рязань уобалаһын кытта быысаһар мордовияҕа өрүс баар сүрүн өрүстэрэ мокша исса сивинь сатис вад салааларын кытта уонна сура алатырь инсар рудня салааларын кытта орто континенныҥы тохсунньу орто температуурата от ыйын орто температуурата сөҥүү сыллааҕы орто таһыма мм мордовияҕа ордук инньэлээх сэбирдэхтээх уонна сэбирдэхтээх ойуурдар сэппэрээктээх уонна хонуу куйаардар бааллар кэргэҥҥэ киирэр көрүҥ тымырдаах үүнээйи тарҕаммыт онтон көрүҥэ плауннар боруулар папоротниктыҥылар голосеменнойдар аттыттара сибэккилээх үүнээйилэр үксэ оттуҥу үүнээйилэр баһыйаллар мастар уонна сэппэрээктэр аҕыйахтар ойуур мастара бэс харыйа тиит черешчатай дууб ясень платаанныҥы клён вяз бородавчатай уонна пушистай хатыҥнар ольха кыра сэбирдэхтээх липа хара тополь мордовияҕа көрүҥ үүтүнэн иитиллээччи онтон э сэдэх көрүҥ көтөр а сэдэх өрүстэргэ күөллэргэ көрүҥ балык үөскүүр үөн көйүүр эгэлгэтэ элбэх тан тахса көрүҥ рептилиялар уонна амфибиялар аҕыйахтар кыылларын улахан аҥаара ойуурга үөскүүр кыыллар тайах кабаан бэдэр солоҥдо куобах улар куртуйах тоҥсоҕойдор чаччыгыныардар синиицалар кыра аҥаара куйаар фаунатын кыыллара крапчатый суслик степная пеструшка слепыш обыкновенный бөдөҥ тушканчик бойобуода арассыыйа сирдэрин салайан олорбут ыраахтааҕы дьонноро саха сирэ үйэҕэ арассыыйа ыраахтааҕытын илиитигэр киирбитин кэннэ нуучча администрациятын сыллаахха дылы салайбыт дьоннор сс уезд бойобуодата диэн ааттанар этилэр онтон сылга дылы провинция бойобуодата байыаннай гражданскай суут уонна полиция былаастарын бэйэлэрин илиилэригэр тутан олорбут муҥур тойоттор үбү харчыны эмиэ салайаллара туох баар ыраахтааҕы биэрбит кыахтарын ыраахтааҕыга барыыс киллэриигэ искать государевы прибыли туһаныахтаахтара бастакы бойобуодаларынан икки киһи сулууспалаабыттара головин петр петрович уонна глебов матвей богданович бүтэһик бойобуоданнан верещагин алексей степанович буолбута бойобуодалэр кэннилэриттэн саха уобалаһын начаалынньыктара диэн дуоһунас үөскээбитэ нууччалар саха сиригэр кэлиэхтэриттэн бойобуодустуба воеводство тэриллиэр дылы нууччалар бэйэлэрин ыккардыларыгар элбэх булкуур тахсар этэ мангазея уонна енисей хаһаахтара бу баай сиртэн дьаһаах хомуйарга күрэстэһэллэрэ томскайтан кытта салайа сатыыллара ол түмүгэр сахалар дьаһааҕы ардыгар хас да төгүл төлүүр кыһалҕаланналлара мантан сылтаан өрө туруулар буолаллара нууччалар өттүлэриттэн булкуурунан туһанан үрдүк солону бэйэ байыытыгар туһаныы элбэхтик тахсара маны тохтотор туһуттан андрей палицын диэн уруккута мангазеяҕа бойобуодалыы сылдьыбыт киһи саха сиригэр туспа бойобуоданы аныырга туруорсубута георгий юрий владимирович рюрикович биллэр аата юрий долгоруукай русь с с с уонна с салайааччыта бастаан сыллаахха изяслав кинээһи кыайан киевы ылбыт онтон нөҥүө сылыгар изяслав иһэрин истэн күрээбит ол эрээри киин куораты вячеслав владимирович рюрикович ыла сылдьыбыт онтон кинини аҕыйах хонугунан изяслав үүрбүтүн кэннэ галиция кинээһин өйөбүлүн туһанан георгий төттөрү кэлэр ол сыл күһүнүгэр сэтинньигэ изяслав аны венгрдары уонна да атын сойуустаахтарын кытта кэлэр георгий эмиэ куораттан тахсан биэрэр онтон сыллаахха туспа улуу кинээс бөрөстүөлүн суздаль куоракка олохтуур онон сылларга русь икки туспа княжестволарга арахса сылдьыбыта ол кэннэ сыллаахха киевы ол саҕана кинээстии олорбут изяслав кинээстэн күһэйэн ылбыта онон судаарыстыба эмиэ биир салайааччыламмыта ол гынан баран сыллаахха сүһүрэн өлбүтүн кэннэ русь эмиэ икки кинээстэммитэ онон кини өлбүтүн кэнниттэн киевкэ изяслав төннөн киирэн ыраахтааҕы буолбут оттон суздальга уола андрей юрьевич георгиевич владимир суздальскай бөрөстүөлгэ олорбут археология култуурата биир сиргэ булуллубут көстөр атын сирдэргэ булуллубуттартан туох эрэ уратылаах малы салы археология мэҥэлэрин холбуу ааттыыр тиэрмин үксүн археология култууратын ханнык эрэ бэлиэ уратытынан ааттыыллар иһит хомуос буоллаҕына ойуутунан тас көрүҥүнэн көмүү буоллаҕына сиэри туому хайдах тутспуттарынан эбэтэр ханнык сиргэ көстүбүтүнэн холобур саха сиригэр неолит эпохатыгар үс археология култуурата баар диэн ааттыллар сыалаахтааҕы эрдэтээҥи неолит белькачиитааҕы орто неолит уонна ымыйахтаахтааҕы хойукку неолит бу култууралар дьарыктара биир этэ бултааһын уонна сылаас кэмҥэ балыктааһын ол гынан баран материальнай култууратыгар улахан уратылардаахтар сыалаах култууратын туой иһиттэрин тас өттүгэр өрөн оҥоһуллубут сиэккэ бэчээттэнэн хаалбыт белькачиитааҕыга туруору түспүт быа бэчээттэммит оттон ымыйахтаахтааҕыга баахыла курдук квадрат көнө муннуктаах түөрт муннук ромб формалаах сиэккэ таас туттар малларын формата эмиэ уратылардаах археология култуурата биистэр уонна омуктар сурук үөдүйүөн иннинээҕи устуоруйаларын сабаҕалыырга туһаныллар тайах бөдөҥ кыыл ыыраахтаах туйахтаахтар табатыҥылар кэргэннэрин тайахтар уустарыгар киирэр этэ сиинэ бөдөҥ модьу таҕа төбөтө улахан атахтара уһуттар сиһэ этигэр сиинигэр тэҥнээтэххэ кылгас тыһыта муоһа суох саха сирин ойуурдаах сирдэригэр барытыгар баар сайын сорох сиринэн туундараҕа кытта киирэр ахсаана сс тыһ кэриҥэ этэ тыһ тыһ тыһ сааһын туола илик тайах оҕотун ньаргы диэн ааттыыллар аараҕай тайах аар тайах кырдьаҕас улуу кыыл буур тайах баараҕай атыыр тайах дуул тайах дуолан тайах лөкөй тайах сиппит атыыр тайах ойдоох буурай тайах адаархай улахан муостаах тайах үөҥэс тайах үс түөрт саастаах тайах русь нуучча улууһун арассыыйа арассыыйа импиэрийэтин сэбиэскэй арассыыйа ссрс арассыыйа федерациятын салайааччылара билиҥҥи арассыыйаны хас да урут баар буола сылдьыбыт иллэри судаарыстыбалары импиэрийэлэри кытта ситимнииллэр олортон арассыыйа билиҥҥи историографиятыгар ордук билиниллэллэр русь киевскэй русь владимирскай русь көмүс ордуу нуучча улууһа бастаан владимир куоракка кэлин москубаҕа кииннээх тутулуга суох русь уордаах уйбаан уонна кини уола василий саҕана арассыыйа сс арассыыйа импиэрийэтэ олунньутааҕы өрөбөлүүссүйэҕэ дылы арассыыйа с кылгас кэмҥэ сэбиэскэй арассыыйа ссрс уонна арассыыйа федерацията сылтан билиҥҥэ дылы онно сөп түбэһиннэрэн арассыыйа салайааччыларынан ити иллэр баһылыктарын ааттыыбыт бу барылынан аан бастакы салайааччынан рюрик ааҕыллар барыта билиҥҥи туругунан салайааччы утуу субуу сороҕор биир да кэмҥэ олоро сылдьыбыт сорох баһылыктар былааска хаста да олоро сылдьыбыттар холобур юрий долгорукай үйэҕэ былаас былдьаһыытын түмүгэр с с с уонна с улуу кинээс буола сылдьыбыт термодинамика сылаас күүс сылаас уларыйыытын уонна халбааннаһыытын үөрэтэр физика салаата туспа салааларга химия термодиниката араас сылаас тахсар уларыйыылар физикалаах химиятын үөрэтэр уонна теплотехника салааларыгар темродинамкаҕа туспа молекулалары кытта буолбакка улахан макро кээмэйдээх олус элбэх араас кыырпахтардаах эттиктэри кытта үлэлиир ити эттиктэр термодинамическай система диэн ааттаналлар термодинамикаҕа сылаас көстүүлэрин биирдии молекулаларга уонна атомнарга туттуллубат макро кэриҥинэн сиһилии суруйар баттабыл давление температура сабардам обем классическай термодинамика салаалара термодинамика хайысхалара термодинамика исторически возникла как эмпирическая наука об основных способах преобразования внутренней энергии тел для совершения механической работы однако в процессе своего развития термодинамика проникла во все разделы физики где возможно ввести понятие температура и позволила теоретически предсказать многие явления задолго до появления строгой теории этих явлений термодинамика основывается на трёх законах началах которые сформулированы на основе экспериментальных данных и поэтому могут быть приняты как постулаты представляет собой формулировку обобщённого закона сохранения энергии для термодинамических процессов в наиболее простой форме его можно записать как где есть полный дифференциал внутренней энергии системы а и есть элементарное количество теплоты переданное системе и элементарная работа совершенная системой соответственно нужно учитывать что и нельзя считать дифференциалами в обычном смысле этого понятия поскольку эти величины существенно зависят от типа процесса в результате которого состояние системы изменилось второй закон термодинамики исключает возможность создания вечного двигателя второго рода имеется несколько различных но в то же время эквивалентных формулировок этого закона теорема нернста энтропия любой системы при абсолютном нуле температуры всегда может быть принята равной нулю для каждой изолированной термодинамической системы существует состояние термодинамического равновесия которого она при фиксированных внешних условиях с течением времени самопроизвольно достигает терешкин георгий петрович саха аймах биллэр мецената сунтаар улууун кулубата элбэх ахсааннаах таҥараыттар оскуолаларын туттарыыга улахан көнө үбүлээин оҥорбутунан уонна сунтаартан өлүөнэ сүнньүгэр диэри барар былыргы суолу тупсаран оҥорбутун телеграф киллэрбитин иин николай улахан махтабыл ылбытынан биллэр уонна святая анна уордьанын ст на шее бэриллибитинэн сахалартан биирдэстэринэн биллэр кии буолар дьокуускайдааы таҥараыт дьахталлар учуулуссатыгар солк сиэйэ нэилиэккэ таҥара дьиэтэ уонна оскуола солк таҥараыт дьиэтэ солк сунтаартан өлүөхүмэ үөдэйигэр диэри суолу тупсарыы солк палестина итэҕэл уопсустубатыгар солк николай коронациятын ыҥырыылаах кыттааччыта парижка выставка саха сирин экспозициятын тэрийсээччи наҕараадалара орден святой анны степени орден станислава степени серебряные медали серебряный жетон на коронации николая знак палестинского общества давыдов алексей хрисанфович абаҕа олохтооҕо учуутал салайааччы краевед улуус уонна нэһилиэк ытык олохтооҕо ссрс уонна рсфср норуотун үөрэҕин туйгуна ссрс сир аннынааҕы баайын чинчийии туйгуна тыыл уонна педагогическай үлэ ветерана алексей хрисанфович амма сатаҕайыттан төрүттээх дьиҥ сахалыы өйдөөх санаалаах олус судургу сэмэй сэргэхтыллаах сүбэ ама быһыытынан кэпсэтиһэ киһи санаатын көтөҕө сылдьар нэһилиэккэ убаастанар киһи этэ оскуола нэһилиэк урукку олоҕун хайдах дьон үөскээн үлэлээн хамсаан ааспыттарын билэ сатыыр туспа көрүүлээх истиилээх санаалаах сыанабыллаах ол гынан баран биллэ көстө сатаабатах сэмэй киһи этэ өр сылларга абаҕа орто оскуолатын директорынан үлэлээбитэ хаһан да киһини сэнии көрбөт кырдьҕастары ытыктыыр олохторун сураһа хайдах туох олороллорун сэҥээрэ токкоолоһо сылдьара улуус нэһилиэктэр исторяларын сиһилии билэр ырытар идэлээҕэ гражданскай аҕа дойду улуу сэриитигэр төһө киһи суох буолбутун сэбиэскэй сойуус төһөлөөх ыар сүтүктэммитин ырытан сөҕөн дьулайан билигин олорор олохпут хайдах оҥоһуллубутун дьоҥҥо ыччакка өйдөтө кэпсии сылдьар буолара саха сиригэр абаҕа нэһилиэгэр буолбут былаас былдьаһыытын өлүүлээх сүтүүлээх гражданскай сэрии уонна бастакы коммуна тэриллибитин онтон кыра кыра биэс холкуос тэриллибитин нэһилиэк урукку билиҥҥи историятын туһунан ырытан суруйан улахан үтүөнү оҥорбут киһи алексей хрисанфович давыдов этэ абаҕа оскуолатыгар директорынан үлэлээбит кэмигэр сайыҥҥы от үлэтин кэмигэр оскуола оҕото совхоз араас үлэтигэр кыттара элбээбитэ иллэҥ буоллар эрэ миэхэ сылдьан үлэни хамнаһы сураһара мин олохпор туох ыарахаттар баалларын оннооҕор биһиэхэ тахсан дьукаахтаһан олоруон этэ диэн хаста да анаан минээн кэлэн этэ сылдьыбытын билиҥҥээҥҥи диэри үчүгэйдик саныыбын олоҕун бүтэһик сылларыгар абаҕа балыыһатыгар биир палатаҕа түбэһэн сыта сылдьыбыппыт дьэтиттэн үрүҥ ас сүөгэй үүт аҕалтаран биэрэрэ аҕыс уонуттан лаппа таҕыстар да хаһыаты ааҕа араадьыйаны истэ ис тас политиканы ырытыһа сытар сэргэх аас туор байыаннай сыллары этинэн хаанынан билбит ытык кырдьаҕас орто дойдуттан бараахтаабыта кини олорон ааспыт олоҕор сүгүрүйэбит гаврил михайлович семенов рф тыатын хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ амма улууһун бочуоттаах олохтооҕо үөрэхпин бүтэрэн амма кылаастаах оскуолатыгар ананан үлэбин саҕалаары сырыттахпына роно ҕа ыҥыран сахалыы билбэт кореянка математик кэллэ онон миэстэҕин атастаһаҕын дуо диэтилэр мин сөбүлэһэн ханнык оскуолаҕа миэстэ баарын ыйыталаспыппар өнньүөс оскуолатыгар баар диэтилэр оччо ыраах барбаппын диэн буолумматым атырдьах ыйынааҕы учууталлар сүбэ мунньахтарын кэнниттэн роно ҕа ыҥыран абаҕаҕа бараҕын дуо диэбиттэригэр сөбүлэспитим директорыҥ бу баар диэн билиһиннэрдилэр алексей хрисанфовиһы кытта онно билсиһэн абаҕалыыр буоллум икки улахан чымыдааммын олорор ыалбыттан алексей хрисанфович бэйэтинэн аҕалан оччотооҕу совхоз автобуһунан абаҕалаатыбыт автобус маҕаһыын иннигэр тохтообутугар чымыдааннарбын туппутуна миигин бэйэтин дьиэтигэр аҕалла дьиэлээх хаһаайка марина александровна сүрдээх эйэҕэстик көрүстэ олбуордарын иһигэр кыра маҥан сыбахтаах дьиэ учуутал кыргыттар олороллор эбит кинилэр кэлиэхтэригэр дылы алексей хрисанфовичтаахха нэдиэлэ кэриҥэ олордум киэһэ киинэҕэ илдьэ бараллар ол быыһыгар отонното илдьэ сырыттылар кинилэр оҕолорун курдук буоллум дьиэ иһигэр бэйэ бэйэлэригэр сыһыан олус истиҥ чуумпу улахан сүпсүлгэнэ суох оҕолор ыһыытаан хаһыытаан сүүрэн көтөн айманаллара олох биллибэт дьиэ иһигэр аҕа үрдүктүк тутуллара кини тыла ылыннарыылааҕа тута биллэр этэ алексей хрисанфовиһы улахан дьиэ кэргэн аҕа баһылыгын быһыытынан билсиим итинник этэ учуутал быһыытынан сүрдээх үлэһит иллээх коллективка киирбитим алексей хрисанфович директор быһыытынан олус муударай хас биирдии учууталга олус болҕомтолоох сыһыаннаах буолара оскуолаҕа үлэ күөстүү оргуйара кабинетнай системаҕа киирии үлэтэ тэрээһиннээхтик барара творческай отчуоттар семинардар былааннаахтык ыытыллаллара пионерскай уонна комсомольскай тэрилтэлэр үлэлэрэ оройуоҥҥа бастыҥнар кэккэлэригэр сылдьара оҕолору патриотическай тыыҥҥа иитии үлэтэ олус күүскэ ыытыллара ити үлэлэр директор быһаччы салайыытына утумнаахтык салаллан бараллара алексей хрисанфович оҕолору кытта сатаан кэпсэтэр ураты дьоҕурдааҕа оскуола линейкатын олус табан киһиэхэ барытыгар өйдөнүмтүө тиийимтиэ гына ыытара кини директордаан бүппүтүн кэнниттэн төһөлөөх эмэ линейка ыытыллыбыта буолуо да өйгөр хатанан хаалбыта суоҕун тэҥэ оҕо психологиятын олус үчүгэйдик билэр буолан оҕону мөҥөн этэн буолбакка өйдөтөн кэпсэтэр буолан кини тыла өһө куруутун ылыннарыылаах өйдөтүүлээх этэ алексей хрисанфович директордаан олордоҕуна кыһыҥҥы уонна сааскы каникулларга дойдубар барар этим чиэппэр бүтэрин диэки директорскайга ыҥыттарара онно завуч зоя васильевналыын баар буолаллара эн оҕо буолбатаххын үлэһит буолбут киһигин каникулга барыма диэн кэпсэтии саҕаланар бүтэһик уһугар чэ бар үчүгэйдик сылдьан кэл хойутаама диэн буолара ити иһин билиҥҥээҥҥи дылы махталлаахпын өйөөбүттэрин өйдөөбуттэрин иһин оскуолаҕа туттуллар тэрил ыла куоракка баран кэлэрин олус кэтэһэр этибит улахан дьиэ кэргэн аҕата хас биирдиибитигэр кэһии аҕалбытын курдук туох кэлбитин сыымайдыырбыт үөрүүтэ көтүүтэ билиҥҥэ дылы умнуллубат хас предмет аайы наадалаах мал сал пособия кэлэрэ ватман картон бөҕөтө кэлэн сарайга кыстанара кабинет оҥостуутугар олус туһалаах этилэр директор быһыытынан онус кылаастар гос экзаменнарын комиссиятын председателя буолара үлэ бэрэбиэркэлэнэн сыана туруорарга хас биирдии үлэни хайаан да көрөрө мөккүөрдээх түгэҥҥэ хайаатар да оҕо диэки буолара бачча элбэҕи суоттаабыт оҕо хайдах кыра сыананы туруораары гынаҕыт диэн этэрэ кини директордыырын саҕана икки оскуола мастреской бары туһунан котельнайдаахтара олор үлэлэрэ мас быыстыбакка киириитэ оскуолалар сылаас буолуулара олус элбэх үлэни болҕомтону эрэйэллэрэ төһө да завхоз үлэтэ буоллбутун иһин кинилэр үлэлэрин алексей хрисанфович ураты болҕомтоҕо ылара барыларын кэрийэн бэрэбиэркэлиирэ оннооҕор оскуола биэчэрин кэнниттэн кэлэн оскуоланы бэрэбиэркэлиирэ сөхтөрөр еремеева валентина андреевна рф үтүөлээх учуутала рсфср норуотун үөрэҕириитин туйгуна балаҕан ыйа с мин скрябина софья петровна с ягу бгф үөрэнэн бүтэрэн абаҕа кылаастаах оскуолатыгар биология учууталынан ананан кэлбитим онтон ыла бу дойдуттан ханна да халбарыйбакка үлэүээн пенсияҕа тахсан олоробун үлэлиирим устатыгар араас директордар үлэлээбиттэрэ яковлев и а давыдов а х жирков и и бурнашева а ф гоголев в е александрова л к үлэлии кэлэн баран иккис сылбар эргэ пришкольнай участок парниктарын кирээдэлэрин сөргүтэн оҕурсуу үүннэрбиппит бэйэм оҕуруокка сыһыана суох этим дьэҥкир сүрэх баҕатынан кинигэттэн ааҕан дьонтон сүбэлэтэн үлэлээн барбытым орденнаах захаров и г кытта сүбэ ыларым оҕурсууну помидору парниктарга кирээдэҕэ моркуобу хаппыыстаны хортуосканы олордубуппут оҕолор сүрдээх истигэн үлэһит сүрэхтээх этилэр бу сыл сыллаахха алтантан давыдов алексей хрисанфович директорынан ананан кэлбитэ ол күһүн үүнүү бөҕөнү ылбыппыт уонна үүнүү биэчэрэ тэрийбиппит оҕололр үөрүү көтүү бөҕөтө буолбуттара лотерея оонньотон барытын сүүйүүлээх оҥорбуппут үүнүүбүтүн сүүйүү аайы биэртэлээн испиппит мин дьиэлэригэр илдьэллэрэ буолуо дии санаабытым үгүстэрэ сиэн дьиэлэригэр тиийэллэригэр уостара сирэйдэрэ тиийбиттэр онно кылаас үөрэнээччитэ давыдов саша а х давыдов уола билигин трод колхоз главнай инженерэ сүбүөкүлэни сиикэйдии сиэн уоһа кыһыл дьиэтигэр тиийбит мин понедельникка үчүгэй биэчэри ыыттым дии саныы саныы үлэбэр тиийбитим директор ыҥыран ылла уонна сиикэй сууллубатах оҕуруот аһыттан оҕолор истэрэ ыалдьыан сөп итиннэ арыый сыыһа тахсыбыт диэн ылыннарыылаах баҕайытык сэмэлээн эппитэ ол сэмэни мин билигин да өйдүүбүн саамай сөптөөх сэмэ этэ ити күһүн директоым аны миигин хайҕаан хаһыакка суруйбут мин соһуйдум аҕай уонна кэллэ кэлээт миигин билэн хайҕаата диэн уонна күһүн учуутал күнүгэр аан бастаан роно тан адамов д д илии баттааһыннаах грамата ылюыппын олох умнубаппын олус күндүтүк саныыбын ити хаһыакка хайҕал уонна грамота үлэлиирбэр стимул биэрбиттэрэ оскуолабыт орто буолбута сана оскуолаҕа киирбиппит ити билигин үлэлии турар оскуола уһун күөл анныгар саҥа пришкольнай учаастак сирин ылюыппыт учаастак сирин мээрэйигэр күрүөтүн тутуу субботнигар алексей хрисанфович коллектиывы кытта бэйэтэ сылдьыспыта сүбэ ама биэрбитэ ол участакка мин пенсияҕа с тахсыахпар дылы таһаарыыллаахтык үлэлээбитим араас суорт үүнээйилэри олордон үрдүк үүнүүнү ыларбыт араас куонкурустарга кыттан республикаттан грамота премия эмиэ ылаттаабыппыт кабинет матриальнай базата байбыта сыллаахха биһиги оскуолабыт базатыгар республиканскай биолого химическай научно практическай конференция буолбута алексей хрисанфович директордыыр кэмнэригэр кыраайы үөрэтии патриотическай иитии кидовецтар үлэлэрэ күүскэ барара ол курдук абаҕа оскуолата оҕолору патриотическай иитии республиканскай туристическай маршрутугар киирэн онно ситиһиилээхтик үлэлээн республика үөрэҕин министерствата республиканскай туристическай бюро сылын аайы биһиги оскуолаҕа герой куортатарга союзнай республикалар столицаларыгар путевка биэрэр буолбуттара ол путевканан биһиги оскуоланы бүтэрээччилэрбит выпускниктарбыт советскай союз герой куораттарыгар союзнай республикалар столицаларыгар сылдьан кэлэр кыаҕы ылбыттара маны барытан давыдов а х кэлэн баран кэпсэтэн кэлэрэ биһиги кылаас кылаас сыллаах үөрэнээччилэрэ интернациональнай доҕордоһуу күүһүнэн сир хамсааһыныттан күл көмөр буола үлтүрүйүү кэнниттэн саҥалыы тутуллубут ташкент куоракка ону сэргэ самарканд бухара куораттарга ыалдьыттабыттара онно көрөн истэн сөҕөн махтайан кэлбит ойдөбүллэрэ кинилэр өйдөрүгэр сүрэхтэригэр сөҥпүтэ манна барытыгар оҕолору салайан илдьэ сылдьыбыта захарова мария васильевна биһиги барарбытыгар алексей хрисанфович кэлэн атаарбыта уонна кэлэрбитигэр эмиэ бэйэтинэн кэлэн көрсүбүтэ бу маршрутунан захарова м в салайааччылаах туриистаан кэлбиппит оҕолорго даҕаны бэйэбэр даҕаны улахан өйдөбүлү биэрбитэ онон давыдов а х уонна захарова м в махталым улахан үлэлээбит сылларым усталарыгар директор алексей хрисанфович курдук опыттаах ирдэбиллээх аҕа коллегабын кытта алтыспыппыттан киэн туттабын онон мин үлэлээбит кэккэ сылларбар директор давыдов а х оруола улахан дии саныыбын кылгас ахтыыны суруйда скрябина софья петровна рсфср сср үөрэҕириилэрин туйгуна учитель учителей бэлиэ кавалера почетный ветеран системы образования рс я алексей хрисанфович давыдовы сылтан билэбин оччолорго биһиги с кылаас оҕолоро кини салалтатынанмсайыҥҥы оройуоннааҕы спартакиадаҕа күрэхтэспиппит онтон с биһиги кылаас б салайааччыта буолбута онон сыл устата үөрэх сылларыгар биһигини кытта саха тылыгар уонна литературатыгар үөрэппитэ уонна кылаас салайааччыта этэ кини гимнаст буолан сүрдээх чэпчэкитик туттар хаптар түргэн тпрхпн туттуулаах сэргэ сэмэй тыллаах өстөөх оҕо санаатын таба таайар бэйэтин тула түмэр биир тылы булар учуутал этэ ону кини туризм куруһуогун салайан оҕолору эт хаан өй санаа өттүнэн иитэн үгүс күрэхтэргэ кытыннаран элбэхтик миэстэлэспит түгэннэрэ да этэллэр баччааҥҥа дылы көрүстэхпитинэ ону санаан ааһарбыт да дакаастыыр кылаастарга саха тылыгар уонна литературатыгар афанасьев е г кылаастарга алексей хрисанфович төрөөбүт тылга үөрэтиилэрэ мин идэбин таларбар олук уурбуттара буолуо сыл устата халбаҥнаабакка ити аналбын толорон син дьонтон итэҕэһэ суох үлэлээн үөрэҕирии туйгуна учууталлар учууталлара диэн ааттанан билигин бочуоттаах сынньалаҥҥа олоробун бииргэ үөрэммит уолбар филиппов алексейга кэргэн тахсан үлэбитин соморсун нэһилиэгиттэн саҕалаабыппыт онтон с аҕабытын и строд аатынан совхоз кылаабынай зоотехнигынан ананан абаҕа бөһүөлэгэр көспүппүт ити сыл иккис уолбун оҕолонон олорбутум үөрэх дьылыгар үлэбэр тахсыбытым эдьиийбит саломея васильевна кармановнаҕа тиийбиппит онно кэккэлэһэ кэриэтэ алексей хрисанфовичтаах олороллоро кини абаҕа орто оскуолатын директора этэ онон мин учууталым салайар коллективыгар киирэн үлэлээн барбытым оччолорго оройуоҥҥа да республикаҕа да биллэр ытыктанар дьон учууталлар кайдалоа г ф кайдалов к г захаров к е иванова захарова м в курдук энтузиаст идэлэригэр дойдуларыгар бэриниилээх патриоттар бааллара иитии үөрэтии үлэтэ үрдүк таһымҥа турара саһыл сыһыы гражданскай сэрии нэһилиэк историяларын өрө тутар кэм буолан республиканскай статустаах туристическай миэстэ буолбут этэ ол иһин сааскы каникул кэмигэр республика араас муннуктарыттан делегация оскуола оҕолоро ыччаттар бөҕө кэлэллэрэ абаҕа оҕолорун эмиэ саха сирин советскай союз араас куораттарын туристаан кэрийэллэрэ с учууталллар уонна оскуола техүлэһиттэрэ буолан украина куораттарынан баран күүлэйдээн кэлбиппит абаҕаҕа кэлэр дьону салайан гид курдук быһааран кэпсээн учууталлар уонна оскуола оҕолоро илдьэ сылдьаллара оскуолаҕа үчүгэй музей баара маны барытын салайыы түмүү оскуола директорыттан улахан тутулуктааҕа биллэр онно алексей хрисанфович улахан үтүөнү оҥорбут кэлин нэһилиэк урукку билиҥҥи историятын туһунан ырытан суруйан элбэҕи хаалларбыт үтүөлээх салайааччы буолар онтон сайыҥҥы кэмнэргэ от үлэтигэр совхоз араас үлэтигэр оҕолор кыттыылара элбээбитэ оскуола коллектива уус уран самодеятельноска спортка нэһилиэк иһинэн ыытыллар бары тэрээһиннэргэ актыыбынайдык кыттара сыл устата араас элбэх субботниктар буолаллара ыанньыксыттары солбуйуу хортуопуй хостооһуна кыһын хортуоппуйу талыыга кыс маһы бэлэмнээһин онно барытыгар учууталлар оҕолор кытталлара ити кэмҥэ абаҕа орто оскуолатыгар үөрэммит оҕолортон араас идэлээх үтүөкэн биллиилээх да дьон таҕыстылар мин абаҕа орто оскуолатыгар үлэлээбит сылларым олоҕум үтүө өйдөбүллээх кэмнэрэ буолаллар ити сылларга бииргэ үлэлээбит коллегаларбын никитина з в скрябина с п кайдалова а е иванова м в еремеева в а ноговицына м д күндүтүк саныыбын оскуола үлэтэ тахсыылаах буолбутугар кинилэр өҥөлөрө улахан абаҕа орто оскуолатыгар үлэлээбит кэмнэрбэр үлэҕэ сыһыаҥҥа үтүө өйдөбүлү хаалларбыт салайааччынан учууталым алексей хрисанфович давыдов буолар оскуолаҕа көлүөнэлэр солбуһуулара баара тута биллэр этэ аҕа саастаах көлүөнэ учууталлар үлэлээн бүтэллэригэр баай уоппуттарын орто көлүөнэҕэ хаалларан салгыы ити көлүөнэ биир сүбэнэн аманан иитии үөрэтии боппуруостарыгар үлэлииллэрэ ити күн бүгүҥҥэ дылы салҕанан оскуола үлэтэ үрдүк таһымҥа сылдьарын бэлиэтэ буолан оскуола аата мэлдьи үчүгэй эрэ өттүнэн ааттана сылдьыа диэн эрэнэбин онно учууталым биир идэлээҕим наставнигым директорым алексей хрисанфович давыдов аата үйэтитиллэрэ сөптөөх кини олорбут олоҕунан киэн туттуохха кэрэ кэпсээн буоларыгар баҕарабын ахтыыны суруйдум филиппова анна васильевна старшай учуутал ср үөрэҕириитин туйгуна учууталлар учууталлара с с абаҕа орто оскуолатын учуутала мин назаров иван васильевич с амма оройуонун алтан орто оскуолатыгар күһүн кылааска үөрэнэ тиийбитим оччолорго мин төрөөбүт нэһилиэкпэр абаҕаҕа кылаастаах эрэ оскуола баар этэ онтон алтаҥҥа орто оскуола буолан саҥа кылаас аһыллыбыта мин бииргэ төрөөбүт убайым неустроев василий герасимовичка олоро тиийбитим убайым дт тракторга тиэйэн хотуйа үрэҕин устун син уһуннук айаннаан тиийбиппит тиийэн баран саҥа үөрэнээччи быһыытынан бастаан докумуоннарбын тутан оскуола завуһугар киирбитим ол кэмҥэ давыдов алексей хрисанфович этэ докумуоннарбын көрөн баран син тыппалаах соҕус табаарыс эбит диэбитэ уонна балаҕан ыйын күнүгэр кэлэн кылааска киирэн кэбиһэрбэр эппитэ мин оччолорго үөрэхпэр орто эрэ этим да нуучча тылыгар уонна точнай наукаларга сыаналарым лаппа үчүгэйдэр этилэр онон сыл үөрэнэн алтан орто оскуолатын бастыка выпускнига буолбутум оччолорго мэник тэник буоламмыт атын оройуон нэһилиэк ыһыахтарын көрөөрү барыталаан хас да экзамены куоттарыы буолбута ону экзамен туттарбатах киһиэхэ хайдах аттестаат биэриэхтэрэй арай хайдах үөрэнэн туох сыаналардаахпын көрдөрөр академическай справка биэрбиттэрэ уопсайынан алтаҥҥа үөрэнэ сылдьан көтүтүүм олус элбэх этэ тоҕо диэтэххэ каникул аайы абаҕаҕа кэлэр этим онтон төттөрү барар олус эрэйдээх этэ автобус суох эгэ такси кэлиэ дуо билбиппит диэн райпо таһаҕас тиэйэр грузовой массыыната онтубут да ыйга аҕыйах рейс оҥорор онон хас чиэппэр аайы лии күнү хойутаан тиийэрим онтон дойдубар абаҕаҕа кэлэн быстах үлэлэргэ биригэдьиир тугу соруйарынан үлэлии сырыттым бу сылга аны абаҕа оскуолата орто оскуола буолар директорынан давыдов алексей хрисанфович ананан кэлэр кэлэн миигин көрсөн ваня үөрэххэр күүстээх этиҥ салгыы үөрэниэҥ этэ диир кыһын оскуолаҕа оттук мас тиэйиитигэр грузчигынан ылар онон сарсыарда аайы путевка ыларбытыгар алексей хрисанфовиһы көрсөр буолбутум онно кини миигин кыра кыратык үөрэнэр туһунан өй уган кэпсэтэ сырытта оччолорго оскуолаларга заочнай диэн үөрэҕи көҥүллээбиттэрэ дьэ онно миигин киллэрэн абаҕа орто оскуолатын бастыкы выпуһун кытары государственнай экзаменнары туттардым экзаменнары барытын олус үчүгэйдик туттараммын аттестааппын ыллым дьэ онтон ылата алексей хрисанфович аны үөрэххэ киир диэн үүйэр хаайар буолбута дьэ онон толкуйдаан баран якутскайдааҕы сельхозтехникумҥа докумен туттаран үөрэнэн бүтэрээппин кытта чэ аны үрдэтиниэххэ наада олох миэстэтигэр турбат диэн агитаациялаан саха государственнай университетыгар киирэн үөрэнэн с бүтэрбитим онон орто аграном үрдүк зооинженер идэтин ыларбар улаханнык көмөлөспүт киһинэн алексей хрисанфовиһы ааҕабын уонна өссө батыһа сылдьан өй санаа уган сүбэлээн амалаан дьоҥҥо көмөлөһөр киһи аҕыйах буолуо дии саныыбын алексей хрисанфович көмөтө сүбэтэ амата итинэн эрэ бүппэт ол кэмнэргэ эдэр киһи онно манна улдьааран кыратык бэрээдэги да кэһэр түбэлтэлэрим баар этилэр онно барытыгар алексей хрисанфович бэйэбин сүбэлээн ханна наада сиригэр бэйэтин тылын тириэрдибитэ элбэх этэ оччолорго коммунист партия дьаһайар күүһэ норуокка оруола сүҥкэн этэ дьэ онон алексей хрисанфович агитациялаан бэйэтэ рекомендация биэрэн с партия чилиэнигэр кандидат онтон с чилиэн буолбутум биир учугэй киһи ылыннарыылаах тыла сүбэтэ киһиэхэ элбэҕи оҥорорун алексей хрисанфович холобуругар дьэҥкэтик көрөбуүт өссө алексей хрисанфович бу мин үлэм диэнинэн муҥурдаммаккҕа нэһилиэк общественнай олоҕор активнайдык кыттара начальнай оскуола дьиэтигэр баар музейга кэпсии ипсии турарын олох бу баардыы көрөбүн мин бу олоххо туох эмэ үчүгэйи ситиспит буоллахпына онно күүс көмө сүбэ ама булан олук охсуспут киһинэн алексей хрисанфович давыдов ааттыыбын иван васильевич назаров ср норуотун хаһаайыстыбатын үтүөлээх үлэһитэ соморсун уонна мээндиги нэһили эктэрин бочуоттаах гражданиннара үөдүгэйдэр билигин үөһээ бүлүү киинин сорҕотугар уонна онтон килэмиэтир сытар куду диэн учаастакка олорор дьону ааттыыллар оттон киэҥ өйдөбүлгэ үөдүгэй аҕа ууһун сыдьааннарын ааттыыллар бу уус дьоно үйэ ортотун диэки өлүөнэ хаҥас кытылыттан билиҥҥи үөһээ бүлүү сиригэр олоччу көһөн кэлбиттэр краеведтар этэллэринэн саха сиригэр итинник бүтүннүү ууһунан көҥүлү батыспыт уус суох көспүт төрүөттэрэ нуучча кэлиитигэр бэйэлэрин бэйэлэрэ дьаһанан олороору үөдүгэйдэр үөһээ бүлүү сирин булалларыгар онно эрдэ кэлэн өргүөттэр уонна көбдө баһылыктаах нам дьоно олохсуйбуттар эбит өргүөттэр арааһа булду батыһар табалаах дьон буоллалларын быһыытынан сискэ үрэх баһыгар олохсуйбуттар оттон намнар сүөһүлээх сылгылаах дьон буоланнар бүлүү өрүс үрдүгэр сытар дьоһун сирдэри булан билиҥҥи намы төрүттээбиттэр үөдүгэйдэр кэргэн чаҕар дьоннорун илдьэ барыта ыал күһүн кэлбит өрүс уҥа өттүгэр күҥкү баһылыктаах быйакы чочу бакы чап быыгынас боотур дьаархан күүлэ халбаакы хаалаллар оттон өрүс хаҥас өттүгэр наакаан баһылыктаах дэди мотуруос лүһүрүкээн асхабыл эгэй өбүкэ суор ойуун түүлээх түлэҕэй тахсаллар наакаан дьоно куорамыкы аннынан өрүһү туораан тэҥкэ иһигэр үс биэрэстэ киирэн хатар балаҕаннааҕа диэн сиргэ уһун элгээн кытылыгар олохсуйаллар манна турбут ураһа олоҕо хойукка дылы баара үһү күҥкү ураһатын олоҕо күүлэҕэ турбут кини күүлэнэн боруу көлүйэнэн олорбут чочу быйакы бакы олохсуйбут алаастара билигин кинилэр ааттарынан ааттанан сыталлар чап куорамыкыттан көс кэриҥнээх сиргэ кэнтиккэ олохсуйбут халбаакы бастаан билиҥҥи ороһу сиригэр өрүс арыытыгар олохсуйан иһэн куду буордаах сиргэ кудуга тахсыбыт быыгынас ороһуну төрүттээбит үөдүгэй кинээстэрин чаччыыналарын туһунан сылларынан ырылыччы суруйар билигин толору кыаллыбат сорук ол гынан баран дьон ахтыыларынан архыып докумуоннарынан сорҕотун ыйдаҥардар кыах баар буолла бырдьааҕай өнүкээһэп республика национальнай архыыбын ыспыраапката туоһулуурунан сыл олунньу күнүгэр үөһээ бүлүү саха буоластарын уонна тоҥус кинээстэрэ алтан бэчээт ылбыттар ол иһигэр икки үөдүгэй кинээстэрэ быранагай унюгесев уонна батак бекчекев бааллар егор кычкин сыллардаахха буоластар кыраныыссаларын быспыт биэдэмэһигэр суруллубутунан бырдьааҕай өнүкээһэп дьаһайар сирэ улгумда тахтанда чуолҕаны эбиттэр л николаев суруйарынан күҥкүттэн өнүкэс өнүкэстэн бырдьааҕай төрүүллэр петр лебедкин саха уобалаһын управляющайа бүлүү уокуругун исправнигар сыл балаҕан ыйын күнүнээҕи суругар ыйылларынан үөдүгэй буолас старостатынан петр лебедкин чаччыыналарынан зосим рожины еремей яковлевы бигэргэппит степан жирков батаков г п башарин оҥорбут таблицатынан үөдүгэй буолаһын кинээһэ степан батаакап ааттаммыт хаһыс үөдүгэйэ ыйыллыбатах сылла григорьев егор бырдьааҕайтан киргиэлэй киргиэлэйтэн сылла төрүүллэр сылла олорбут сирэ күрдьэҕэлээх кырдьыбыт гаврильев иван халбаакыттан быычыр быычыртан кырдьаҥаа кырдьаҥааттан багдарыын багдарыынтан кырдьыбыт төрүүр онон кырдьыбыт куду төрүт уус киһитэ буолар л николаев матырыйаала бытыа егоров гаврил сылла уола быһыр батаакап николаева ф д ахтыытынан быһыр батаакап дьэкиимкэ убайа дьэкиимкэ уола баай батаакап карадчин николай данилович кырдьыбыттан тайыла тайылаттан ньукулай төрүүллэр онон бу киһи кырдьыбыт сиэнэ тобохов афанасий егорович улахан күүлэҕэ олорбут дабыл ыстатыйатыгар көстөрүнэн сыллаахха кинээстээн олорбут ньукууса николаев николай к к оросутцев ахтыытынан орто күөлгэ олорбут дьобук тимофеев адам эмиэ к к оросутцев ахтыытынан уһуннук хас да ыраахтааҕыны кинээстээбит билиҥҥи доҕордуураптар тиэргэннэрэ кини уһаайбата эбитэ үһү чүөккэ павлов федор бу хойукку киһи бука үөдүгэй тиһэх кинээһэ буолуон сөп корнилова феодора федоровна ссрс үрдүкү суутун чилиэнэ суут уонна борокуратуура идэлээх сойуустарын киин управлениетын эппиэттээх бэрэстээтэлэ коминтерн үлэһитэ саха уопсастыбаннай диэйэтэлэ венгрия салайааччыта матьяш ракоши кэргэнэ өлүөхүмэ кыыллааҕар төрөөбүтэ аҕата норуот ырыатын хомуйааччы саха бастакы музыкааннарыттан самодеятельнай композитордарыттан биирдэстэрэ федор корнилов ийэтэ александра грязнухина андрей пахомов диэн баартыйа үлэһитин кытта ыал буолан ли диэн уолу төрөтөллөр кэлин москубаҕа олорон өссө сэрии иннинэ арахсаллар сэрии кэнниттэн ракоши венгрияҕа баран үлэ баартыйатын салайааччыта буолар феодора кэргэнин кытта барсар ол гынан баран политиканан дьарыктаммат туой оҥоһуктарынан хартыына суруйуутунан скульптууранан үлүһүйэр прикладной ускуустуба институутун бүтэрэр хас да тылы билэрэ музыкальнай үнүстрүрүмүөннэргэ оонньуура хрущев саҕана сыллаахха венгрияҕа былаас уларыйар онон ракошины усталлар ракошилар москубаҕа олохсуйаллар онтон аҕыйах ый буолан баран будапешка бастаанньа буолар элбэх хаан тохтор ол кэнниттэн венгрия салалтатын күһэйиитинэн ракошины москубаттан тэйитэн бастаан краснодаарга онтон токмаакка арзамааска горькайга олордоллор феодора федоровна краснодаар борокуратууратыгар үлэлээн баран с пенсияҕа тахсар бастакы кэргэниттэн уола ли андреевич өр сылларга москубаҕа олорбута плеханов аатынан норуот хаһаайыстыбатын институутун проректора этэ иккис кэргэниттэн оҕото суох балта любовь ленинграакка үөрэнэн баран дьокуускайга педтехникумҥа с дошкольнай салааны олохтообута амма аччыгыйын кэргэнэ этэ матьяш ракоши венгрия политическай диэйэтэлэ сэрии кэнниттэн сыллаахха дылы дойду салайааччыта бастакы аан дойду сэриитигэр кыттар билиэҥҥэ түбэһэр венгрия хомуньуус баартыйатыгар киирэр с венгрия сэбиэскэй өрөспүүбүлүкэтэ тэриллэригэр бырабыыталыстыба саамай эдэр чилиэнэ нарком аҕыйах ыйынан былааска атын дьон кэлэллэр ракоши подполье салайааччыларыттан биирдэстэрэ буолар сыллаахха тутуллар хаайыыга угуллар үйэтин тухары хаайылларга бириигэбэрдэнэр өр сыл хаайыыга сытан баран сталин көмөтүнэн босхолонор уонна сэбиэскэй сойууска кэлэр онно сыллаахха саха дьахтара феодора корнилованы кытта билсэр сыллаахха ыал буолаллар сэрии кэнниттэн венгрия үлэ баартыйатын салайааччытынан буолар уонна онтон ыла сыллаахха дылы дойдуну салайар ракоши бэйэтин сталин үөрэнээччитинэн ааҕынара кини саҕана венгрияҕа экономиканы национализациялааһын уонна тыа хаһаайыстыбатын кооперациялааһын барбыта өр сылларга көскө сылдьар кэриэтэ араас куораттарга краснодаар кыргыстаан токмаага арзамаас олорон баран горькай куоракка сыллаахха өлөр викиликс швеция норуоттар икки ардыларынааҕы саайта демократия иһин сир үрдүнэн охсуһар сыалай судаарыстыбалар секретнэй докумуоннарын ылан бэйэтин саайтыгар сыһыарар ол иһин элбэх дьиннээх туруктар билиннилэр холобура ахш ирагы ниэбин эрэ иһин сэриилээбит арассыыйа аан дойду сэриитин саҕалыыр былааннааҕы биллэн таҕыста ону таһынан иран уонна хоту кэриэйэ ядернай бомбаламмыттар эбит диэн ону таһынан сир шаара эстэрэ эрэ сыл хаалбыта онно эбии сиргэ сыллаахха астероид кэлэн түһүөхтээҕин америка уонна аан дойду дойдулара бары аан дойдн норуотуттан кистии сылдьыбыттар эбит ону таһынан сибинньэ уонна көтөр ыарыыта дьоппуоннар уонна америкалар оҥорбуттара билиннэ арассыыйа секретэ эмиэ билиннэ чечен сэриитигэр дьиҥинэн тыһ киһи өлбөтөх төттөрүтүн тыыһынча киһи өлбүт эбит валентина николаевна гаврильева ахсынньы к с прозаик с ссрс уонна саха асср суруйааччыларын сойууһун чилиэнэ саха асср мэҥэ хаҥалаһыгар төрөөбүтэ орто оскуоланы бүтэрэн баран бэлэм буол хаһыат редакциятыгар үлэлээбитэ сыллаахха горькай аатынан литература институтун бүтэрбит бу кэмҥэ москубаҕа иван ласков диэн дьэбэриэй суруйааччытын кытта билсэн кэргэннии буолбуттара киннитэн андрей диэн эмис уоллах бастакы кэпсээннэрэ с тахсыбыттара с кэпсээннэрин бастакы хомуурунньуга тахсыбыта литератураны ырытааччылар гаврильева кэпсээннэрэ тэттигин уонна тэтимнээҕин бэлиэтииллэр биир сэһэнин ойуунускай аатынан саха тыйаатыра сценаҕа туруорбута уот дьулустаан дойдута сэһэнин ньурба тыйаатыра туруорбута кэнники кинигэлэригэр ааптар көскө ыытыллыбыттар уонна бастакы арассыыйа колонизатордарын тустарынан суруйар сивцев степан петрович көҥүл тустууга ссрс спордун маастара сө үтүөлээх тренера көҥүл тустууга сборнай хамаанда сүрүн тренера спорт үрдүкү маастарыстыбатын оскуолатын ыстаарсай тренер преподавтелэ тренер быһыытынан үлэлиир кэмигэр элбэх үрдүкү кылаастаах тустууктары бэлэмнээн таһаарбыта охлопков егор мастер спорта международного класса рф ноговицын семен мастер спорта рф михайлов дмитрий мастер спорта рф иванов антон мастер спорта рф корнилов иосиф мастер спорта рф олесов николай мастер спорта рф савинов платон мастер спорта рф михайлов осип мастер спорта международного класса рф коломиец евгений мастер спорта рф тимофеев увар мастер спорта рф алексеев василий мастер спорта рф прохоров александр мастер спорта рф иванов михаил мастер спорта рф член сборной команды среди юниоров россии победитель первенства россии среди юношей в г й призер чемпионата россии в г е место в первенстве россии среди юниоров е место на чемпионате мира среди юниоров в г стамбуле турция е место в финале первенства россии среди юниоров в г улан удэ в году е место в первенстве мира среди юниоров в г анкаре в году лебедев виктор мастер спорта международного класса е место на чемпионате россии в г казани г е место на международном турнире и ярыгина в г е место в чемпионате мира в г хернинге г е место на чемпионате европы в г и чемпион мира г в г москве аан дойду уонна арассыыйа таһымнарыгар үрдүк ситиһиилээх спортсменнары эрчийибитин бэлэмнээбитин иһин степан петрович сивцев с д п коркин аатынан физическэй култуураҕа уонна спорка судаарыстыбаннай бириэмийэ лауреаата буолбута төмтөөннөөҕү тимптон сыккыс уута элбэҕинэн күүһүнэн аан дойдуга аатырбыта л с эбэтэр сууккаҕа тыһ куб м сир аннынааҕы бу дьиктилээхэй сыккыс чульмантан хотугулуу илин быһа холоон км төмтөөн орто тардыытыгар баар сыккыс хаһан да быстыбат иһэргэ олус үчүгэй онон экэниэмикэҕэ да интэриэһи балачча көбүтэр төмтөөннөөҕү сыккыс сууккаҕа мөл лиитирэ үрдүк хаачыстыбалаах ууну биэрэр кыахтаах миллиардынан солкуобайдаах барыһы аа дьуо баһан ылыахха сөп мантын хаһан да бүппэтинэн өссө эбиллэ турарынан уратылаах дьэ маннык үтүө сиргэ бөһүөлэги тутуу бырамыысыланнас эбийиэгин дьэндэтии о д а үлэни тэнитии бобуллуох тустаах аан дойдуга айылҕа бэрт сэдэх эбийиэктэрин көстүүлэрин кытта төһө баҕарар күрэстэһэр кыахтаах бу сыккыс быһата саха сирин баар суох чөмчүүгэ туохха да тэҥнэммэт кылаата буолар маннык үтүө сири хаһан туттулларын күүтэ хайыы барбакка сүбүгүҥҥүттэн харыстаан харах далыгар киллэриэххэ наада ол эрээри биир саамай кутталлаах суол баар төмтөөн өрүскэ гэс тутуутун бырайыага бу бырайыак олоххо киирдэҕинэ били дьиктилээхэй сыккыспыт киэн туттуубут туох да туһата суох тимирэр кутталлаах герц альфред отто федорович саха сирин үөрэппит энтомолог лепидоптеролог зоолог этнограф рэо чилиэнэ аан бастаан дрездеҥҥэ о штаудингерга лыахтар кэллиэксийэлэрин харайааччыннан үлэлээбит ол сылдьан лыахтар систематикаларын уонна морфологияларын чинчийэр мэтиэдикэни баһылаабыт бу сылларга н м романов диэн нуучча учуонайын уонна улуу кинээһин кытта билсибит романов сорудаҕынан туркменияҕа копетдаг сумбар өрүс хочото мулла кара закавказьеҕа бухара уонна самарканд тулаларыгар ыам ыйа бэс ыйа ону таһынан ирааҥҥа хас да эспэдииссийэҕэ сылдьыбыт онно хомуйбут лыахтара н м романов кэллиэксийэтигэр зин ран с петербург харалла сыталлар ол эрээри чинчийээччи ол саҕана лепидоптерологтар оччо үөрэтэ илик илин сибиирдэригэр барыан баҕарара сотору кэминэн ыра санаата туолан киирэн барар сылтан сыллаахха диэри витим бүлүү өрүстэр тардыыларыгар өлүөнэ орто сүнньүгэр камчааткаҕа сылдьыталыыр дьокуускайтан петропавловскайга кыһыҥҥы айанын уонна камчааткаҕа сылдьыытын о герц сиһилии диэн ыстатыйатыгар кэпсиир бу үлэтэ романов мемуарыгар бэчээттэммитэ кини хомуйбут кэллиэксийэтин с н алфераки чинчийбитэ уонна камчаатка уонна хотугу америка лыахтара уруулуу буолуохтарын сөбүн туһунан сабаҕалааһын оҥорбута ол эрээри кэлин камчаатка уонна хотугу америка лыахтарын ыккардыгар ситим отой кырата ол оннугар сибиир хотугулуу илин өттүнээҕи лыахтара америка лыахтарыгар ордук чугастара биллибитэ иннокентьев николай николаевич саха живописеһа саха өрөспүүбүлүкэтин ускуустубатын үтүөлээх диэйэтэлэ николай николаевич сүрүн үлэтин тас өттүгэр үрдүк идэлээх художник быһыытынан бэрт элбэҕи оҥордо айда кини бастыҥ уруһуйдара ол иһигэр сайылык ийэлэр диэн хартыыналара росияҕа тахсар художник диэн сурунаалга бэчээттэммиттэрэ автор олоҕу кытта тэҥҥэ хардыылыырын көрдөрөр биир бастыҥ бам мерзловедтара диэн хартыыната россия художниктарын бастыҥ үлэлэрин кытта арҕаа берлиҥҥэ люксембурга аан дойдутааҕы быыстапкаҕа туруоруллубута автор комсомол киин комитетын бириэмийэтигэр тиксибитэ хартыына художники сибири и дальнего востока диэн кинигэҕэ киллэриллибитэ н н иннокентьев дьон портреттарын оҥоруу улахан маастара гаврил винокуров портрета огонёк сурунаал өҥнөөх таһаарыытыгар бэчээттэммитэ николай николаевич өссө ордук умсугуйан төрөөбүт дойдутун күөх ньурбатын марха өрүс маанылаах айылҕатын аар саарга аатырбыт ленабыт эркээни хочотун кэрэ көстүүлэрин уруһуйдаабыта киһи сүрэҕин быарын ортотунан киирэр н н иннокентьев художественнай үлэлэрэ москва куоракка уонтан тахса төгүл россия атын куораттарыгар уонча төгүл бүтүн союзтааҕы бүтүн россиятааҕы быыстапкаларыгар көрдөрүллүбүттэрэ художник үлэлэрэ аан дойду быыстапкаларыгар эмиэ туруоруллубуттара ол курдук венгрияҕа будапешт куоракка болгария столицатыгар софияҕа югославия столицатыгар белградка чехословакияҕа кремниц братислава куораттарга арҕаа берлиҥҥэ монголия столицатыгар улан баторга көрдөрүллүбүттэрэ николай николаевич педагогическай уонна айар үлэтэ сыллаахха дружба орденынан сыллаахха саха республикатын искусствотын үтүөлээх деятелэ аатынан ссрс художественнай академиятын дипломунан бэлиэтэммитэ российскай федерация художниктарын союһун чилиэнэ н н иннокентьев билигин да айар үлэнэн үлүһүйэн туран дьарыктанар итини тэҥэ тапталлаах кэргэнинээн раида михайловналыын үс кыыһы иитэн үөрэтэн аҕаларын суолунан художник идэтин баһылыылларын ситистилэр улахан кыыс мария орто кыыс ньургустаана кыра кыыс айталина в и суриков аатынан институту бүтэрэн үлэһит буоллулар айар үлэ суолугар эрэллээхтик үктэнниллэр николай иннокентьев айымньылара буола турары кэтээн көрүүттэн тахсаллар диэн искусствоведтар суруйаллар үлэтин үксэ тыа саха олоҕун дьаһаҕын көрдөрөр үлэлэрэ сивцев иннокентий иванович мытыйыкы бүтүүтүгэр үйэ саҥатыгар үөскүү сылдьыбыт дэгиттэр талааннаах саха киһитэ ордук худуоһунньук иконописец таҥара дьиэтин тутааччы быһыытынан биллэр географияҕа уонна краеведениеҕа сыһыаннаах чинчийиилэрэ сыдьааннарын архыыбыгар харалла сыталлар иннокентий сивцев сыллаахха ыам ыйын күнүгэр эргэ истиилинэн муус устар күнүгэр саастааҕар парсковья исааковна диэн кыыһы кэргэн ылар ол сыл сылаҥҥа михаил архангел сыаркабын тутуутун саҕалыыллар сыаркабы сыллаахха епископ мелетий арыйбыта тутууну иркутскайтан сылдьар владимир никандрович моравскай диэн архитектор худуоһунньук салайбыта мытыйыкы кыра кыыһа а и сивцева ахтарынан эдэр киһи ол худуоһунньукка босхо көмөлөһөр эбит кырааска оҥорорго илии атах буолан кэлин сыыйа уруһуйдуур буолбут сотору кэминэн бастыҥ көмөлөһөөччү буолан иконостааһы оҥорорго кытта көмөлөспүт в н моравскай эдэр киһи талаанын таба көрөн иркутскайга илдьэ сатаабыт художестволар академияларыгар киллэриэх буолбут барарыгар үөрэнээччитигэр киистэлэрин кырааскаларын кинигэлэрин уонна иконалар репродукцияларын хаалларбыт худуоһунньук кэлин тыыннаах дьону эмиэ суруйар буолбут оннук холобур саха бастакы бырааһын прокопий сокольниковы н д субуруусскайы оҥорбута лев толстой мэтириэтин оҥорбутун туһунан голос москвы хаһыат сыллаахха ахсынньы күнүгэр маннык суруйбута и и сивцев является поистине якутским самородком портретом л н толстого художник заставит безусловно о себе заговорить мытыйыкы сыллаахха бэс ыйын күнүгэр өлбүтэ төрөөбүт сиригэр ньургуҥҥа көмүллүбүтэ кыра кыыһа ыал с оҕото анастасия саха сиригэр географияҕа анал үөрэхтээхтэртэн биирдэстэрэ буолбута уук хоту дойду арктика медицинэтэ кии өйө санаата этэ сиинэ иһэ үөһэ уук хоту дойду арктика айылатыгар уратытык үлэлиирин үөрэтиигэ олоуран күүстээх дьайыылаах туттарга сатабыллаах эмтиир ньымалары уонна эми тому ыарыыны сэрэтэргэ билэргэ уонна эмтииргэ анаан оҥорон олоххо киллэрэр соруктаах медицинскэй наука тиһилигэ уһук хоту дойду арктика медицинэтэ дириҥ билиигэ уонна эмтииргэ сыһыаннаах медицинэ араас салааларын ол иһигэр киһи хоту сиргэ физиологиятын этин сиинин улэтин уонна экологиятын дьиэтин уотун айылхатын биориитимнэрин дьылхатын хаанын эргиирин географияттан тулалыыр айылхаттан сыһыаннаах ыарыыларын төрдүн төбөтүн уөрэтэр салаалар ситиһиилэрин түмэр уук хоту дойду медицинэтин сүрүн соруктарынан буолаллар киһи хоту сир кутталлаах дьайдарыгар ордук тымныыга түүн күнүс солбуллуутун хотугу уратыларыгар уөрэниитин дириҥ силистэрин чинчийэн билии киһи өйө санаата этэ сиинэ иһэ үөһэ уонна кинилэр тиһиктэрин ыарыыларын тас дьүһүннэрин төрдүлэрин төбөлөрүн силистэрин мутуктарын үөскүүр тэнийэр таранар уратыларын билиигэ олоурбут эмтиир ньымалары айан олоххо киллэрии чинчийии бу хайысхата аан дойду үөрэхтээхтэринэн бүтүн сир үрдүнэн мунньуллубут сыныйан дириҥник үөрэтиллибит билиилэргэ уонна бу аллара ааттаммыт тумуктэргэ олоуран кэккэ сылларга ордук күүскэ уөрэтиллэр хоту дойду медицинэтин туспа салаа оҥорон араарыы билиҥҥи медицинэ науката сүрэх тымыр тыҥа ис үөс эттиктэр киириилэрин тахсыыларын салайыы уонна да атын уорганнар тиһиликтэрин ыарыыларын уөрэтии ситиһиилэрин түмүгэр оҥоһуллар кыахтанна дунаай европа бөдөҥ өрүстэриттэн биирдэстэрэ уһунунан волгаттан иккис миэстэҕэ турар элбэх омук олорор сиринэн устар германияҕа шварцвальд хайаларыттан донауэшинген таһыгар муора таһымыттан м үрдүктээх сиргэ икки үрүйэ холбоһор сирдэригэр саҕаланар брег уһуна км уонна бригах уһуна км олохтоох заамокка дунаай мантан саҕаланар диэн суруктаах үрүччэни көрдөрөллөр иммендинген таһыгар саҕаламмыт сириттэн отучча килэмиэтирдээх сиргэ дунаай сир анныгар сүтэр уутун улахан аҥаара испиэскэ боруодалар быыстарынан сүүрүгүрдэр онтон км соҕуруу германия саамай бөдөҥ дьүүктэтэ сир анныттан тахсар ол дьүүктэ сөкүүндэҕэ тонна ууну таһаарар эбит бу дьүүктэттэн а ах диэн боден күөлүгэр түһэр өрүс саҕаланар бу күөлтэн рейн өрүс тахсар дьокуускайдааҕы уус уран училище кыһа таһаарбыт бастакы көлүөнэ худуоһунньуктара өрөспүүбүлүкэ таһыгар биллибиттэрэ м лукин э сивцев е шапошников в петров о ковалевский искусствовед и потапов училищеҕа өр кэмнэргэ с сылларга л а ким с л александров м в новиков з и иванова үлэлээбиттэрэ араас сылларга живописецтар а н осипов билигин арассыыйа уус уран академиятын чилиэнэ з к курчатова г у кравченко графиктар а п мунхалов арассыыйа норуодунай худуоһунньуга билигин агикии ойуулуур ускуустубатын декана э с сивцев в р васильев ю и вотяков м а рахлеева билигин агикии дассыана балартан сорохторо араас сылларга училищены бэйэлэрэ бүтэрбиттэрэ дириэктэрдэринэн эмиэ урукку выпускниктар а и филиппов и а маччасынов в д артамонов буола сылдьыбыттара сылтан дириэктэринэн гаврильев к п анаммыта живописец эмиэ училище выпускнига билигин училищеҕа отучча урукку выпускниктар үөрэтэллэр олор истэригэр сө ускуустубатын үтүөлээх диэйэтэллэрэ николай иннокентьев людмила слепцова вячеслав артамонов сө норуодунай худуоһунньуга петр захаров сө култууратын туйгуннара наталья николаева евдокия романова ирина мекумянова уо д а саайта архитектура бу тыллартан турар сүрүн тутааччы уус дьиэлэри бырайыактааһын уонна киэргэтии тутуллуохтаах дьиэ истиилин быһаарыы айыы былыргы гириэктэр уонна риимляннар классика диэн кэлин ааттаммыт истиили олохтообуттара дьиэлэри таас колонналарынан киэргэтэллэрин сөбүлүүллэрэ ол колонналар үс көрүҥҥэ ордерга арахсаллара былыргы риим архитектордара аан бастаан аарка сабыылары кууполлары уонна сводчатай өһүөлэри туттубуттара риим империята с сууллубутун да кэннэ элбэх сүүһүнэн сылларга бу истиилинэн дьиэлэр тутулла турбуттара улам уларыйан византия истиилэ онтон готика истиил баар буолбуттара онтон үйэлэргэ барҕарыы возрождение ренессанс эпохатын истиилэ баар буолбута бу истиил төттөру классикаҕа төннүбүтэ неоклассицизм онтон үйэлэргэ европаҕа барокко уонна рококо истииллэрэ үөдүйбүттэрэ аныгы үйэҕэ архитектуураҕа араас истииллэр сайдаллар конструктив истиил диэн судургу көнө муннуктардаах хаптаҕай эркиннэрдээх таас бетон өстүөкүлэ дьиэлэри ааттыыллар онтон арыый сэргэх саҥа сүүрээнинэн холобур хай тек истиил буолар муҥха эбэтэр баҕадьы элбэх буолан балыгы бултуурга аналлаах тэрил ийэлээх уһун эркинэ кэтит илим былыр кылынан өрөн таҥаллар эбит былыр таастыганын ынах туйаҕыттан оҥороллор эбит оттон хотоҕоһун бэс мас хаптаһынтан оҥороллор эбит муҥха ийэлээх ол аата кынаттарын ыккардынан балык хааланарыгар аналлаах хааһахтаах тыа кыната кылгас үөс кыната уһун буолар кынаттарын баһыгар үтүмэх диэн м уһуннаах ураҕас мас баайыылар кини муҥханы муус аннынан соһорго аналлаах үтүмэхтэри атырдьах диэн маһынан ойбонтон ойбоҥҥо сыҕарыталлар көхө диэн тордуоктаах мас онно көмө буолар үтүмэх төбөтө ойбоҥҥо быгарын көхөлөөх киһи көхө тоһуйааччы кэтэһэр көхө эрбэх муҥха быатын элбэх буолан тардарга аналлаах тэрил мууһу алларарга анньыы туттуллар лиэкэр туорайдаах мас килиэс ситим мууска иҥнибэтин диэн кыратык туорай мас балтыһаҕынан баттыалаан биэрэллэр чардаат мууһун ыраастыырга сүүр диэн сиидэ күрдьэҕи сиидэлээх улахан хамыйах курдук тутталлар маны таһынан хаары күрдьэргэ туора күрдьэх туттуллар балыгы үүрэргэ нырыы диэн маһы тутталлар мутуга соломмут хахыйах буолар нырыыны ойбоҥҥо уган кыһарыйа анньыалаан тыаһатан былыыгы булкуйан балыгы үргүтүллэр маны таһынан нырыы ураҕастара диэн баар буолаллар арыый бөдөҥ эдэр хатыҥынан м уһуннаах гына оҥостоллор маны муус аннынан тыас үөскэтэргэ тутталлар балыгы баһан ыларга үллэрэргэ кыл хамыйах туттуллар муҥха кыната тахсан истэҕинэ буорун ссһһын отун маһын ыраастыырга кыллыыр мас диэн туттуллар кыллааччы ыраастыыр эрбэх үрдүгэр сэттэтэ эргийбит баҕайы обургу аркадий васильевич самойлов композитор арассыыйа композитордарын сойууһун чилиэнэ саха өрөспүүбүлүкэтин ускуустубатын үтүөлээх диэйэтэлэ өрөспүүбүлүкэ култуура сырдатар училищетыгар спец куурсу аахпыта онтон сс новосибиирскэйдээҕи судаарыстыбаннай м и глинка аатынан консерваторияҕа арассыыйа норуодунай артыыһа г иванов кылааһыгар үөрэммитэ представлял якутскую композиторскую организацию на летии союза композиторов бурятии в улан удэ на летии народного артиста рсфср заслуженного деятеля искусств яасср ж батуева во главе якутской делегации выезжал на фестиваль музыки панорама сибири с по гг аркадий васильевич исполнял обязанности председателя правления союза композиторов республики саха якутия в г выезжал в г казань для проведения подготовительных мероприятий к му сезду ск рф принял участие в работе го и го сездов союза композиторов россии избирался в мандатную комиссию в комиссию по разработке нового устава ск рф был членом коллегии министерства культуры рс я читал лекции в якутском государственном университете им м к аммосова а также занимался публицистической деятельностью написал ряд статей в республиканский журнал чолбон о первых якутских музыкантах энтузиастах а скрябине ф корнилове классиках якутской композиторской музыки м жиркове г григоряне известном мелодисте з винокурове проблемах якутской композиторской музыки участвовал в выходе радиопередач нвк саха кёмюс дороон а самойлов участвовал в подготовке компакт диска и нотного сборника посвященных столетию знатока и пропагандиста якутского фольклора с зверева в который вошли произведения известного исполнителя совместно с м кириллиной из с ыгыатта участницей ансамбля с зверева реконструировал музыку его знаменитого танца узоры презентация которого в исполнении двухсот человек украсила юбилейный ысыах в сунтарах посвященный юбилею великого сына якутского народа аркадий васильевич самойлов композитор лирического дарования его сочинения выразительны напевны мелодичны для них характерны проникновенность доверительность высказывания и вместе с тем несомненный национальный колорит он является мастером оркестровой звукописи и интересных тембровых находок среди его крупных музыкально сценических сочинений следует назвать детский балет кулан куллустай написанный по мотивам якутского олонхо а также этнобалет уруу земное родство сценарий п колесова в котором органично переплетаются музыка танец драматических актеров национальная поэтическая речь а также жанры народного песенного творчества ырыа тойук алгыс фрагменты из этнобалета а самойлова уруу с успехом были показаны коллективом национального театра танца рс я на международных фестивалях во франции испании канаде и америке из оркестровых произведений необходимо отметить симфоническую сюиту серенада севера в которой поэтично воспевается красота якутского края ая и ая части серенады севера были исполнены в большом зале московской консерватории им п и чайковского во время проведения го сезда ск рф а самойлов является автором кантаты ус саха ускуэр по произведениям п ойунского инструментальных сочинений струнного квартета вариаций для виолончели и фортепиано маленькой сюиты для двух труб величальной для медного духового состава симфонического оркестра сонатины для фортепиано мотивы земли олонхо вокального цикла песни колыбели песен камерно вокальных произведений самойлов а в самойлов аркадий васильевич р композитор окончил новосибирскую консерваторию класс г н иванова автор симфонич сюиты серенада севера струнного квартета вариаций для виолончели и фортепьяно на народные песни для скрипки и фортепьяно вокального цикла песни у колыбели произв тойук для смешанного хора без сопровождения пьес для фортепьяно романсов петрашевецтар м в буташевич петрашевскай дьиэтигэр мустан мунньахтааччылар бу дьону с николай ыраахтааҕы бырабыыталыстыбата былааһы утарбыттарын иһин сууттаабыта уонна хаатырҕаҕа ыыталаабыта бары да көҥүл санаалаах дьон этилэр эрээри бэйэлэрин көрүүлэринэн араас дьон эбиттэр сорохторо өрөбөлүүссүйэ оҥоруохтарын баҕараллара сорохторо олоҕу эйэ дэмнээхтик тупсарыы туһунан идиэйэлэри тарҕаталлар этэ сууттаммыт дьонтон үгүстэрэ белинскэй гогольга суруйбут суругун тарҕаппыттарын иһин уонна мунньахха сылдьан баран тыллаабатах буруйдарыгар эппиэккэ тардыллыбыттара петрашевскай куруһуога киэҥник биллибит биир төрүөтүнэн онно эдэр достоевскай кыттыбыта буолар иккис биллибит төрүөтэ ытарга уураахтаан ону дьиҥнээхтии ытаары гыммыт курдук көрдөрөн баран бүтэһигэр өлүүнү хаатырҕанан солбуйар туһунан уураах аахпыттара буолар биир сууттанааччы маны тулуйбакка иирэн хаалбыта сэһэн боло сүдү төрүттэрбит олохторуттан кинигэ бичик дьокуускай с амма таатта үрэхтэринэн сирдээх уоттаах сэһэн болугур ууһугар ботуруускай улуус болугур нэһилиэгэр сылларга омуоруйа баай олорон ааспыт сыһыы муҥунан сыспай сиэллээҕи хонуу муҥунан хороҕор муостааҕы сырыырҕаппыт үс ойохтоох тоҕус уоллаах биир кыыстаах таатта ойоҕоһо алаастарга сутуруолаахха сайылыктанан түгэх билиистээххэ кыстыктанан аатыран аарыгыран олорбут аҕата тумарча баай баайын тутан ону өссө байытан сылгы баайа олус үөскээн таһынан баран орто дойдуга тэҥнээҕин булумуна үөһээ дьөһөгөй айыыга үс төгүллээн тоҕустуу маҥан сылгыны оттоох ураҕастаах дьонунан үрэх баһынан кыйдаппыт оччоҕо саамай бастыҥ баай үстэ кыйдатара үһү ону омуоруйа эрэ толорбут сайылыга сутуруолаахтан араҥастаахха тахсар билиигэ баар эбит сутуруолаах ол кэмҥэ үтүө хомустаах күөллээх эбит онтон ууланан аһаан олооттор кыстыга аан билиистээх орто билиистээх түгэх билиистээх диэннэртэн балаҕана түгэх билиистээххэ турбут сэргэтэ баарын сэһэн боло музейыгар киллэрэн көрдөрүүгэ туруорбут омуоруйа ынахсыттаах ол ынахсыта олорбут алааһа билигин ынахсыт алааһа диэн сылгыһыттара маҥан биэ халтаҥ диэн алаастарга олорбуттар сорох дьыл аммаҕа буордаах диэнҥэ кыстыыр онно киирэ тахса амма таатта икки ардыгар сис оройугар атын биир тииккэ баайан ииктэтэр ону билигин дойҕо аат р тыга дииллэр омуоруйа ийэтэ сутуруолаах эмээхсин диэн кэнники кырдьан баран эбэ сыһыыта диэн алааска олоро сылдьыбыт бу алаастар бары билиҥҥи дьабыыла бөһүөлэгиттэн чугас км тэйиччи соҕуруулуу илин сыталлар билигин мэччирэҥ ходуһа сирдэр омуорйа баай аҕата тумарча баай эһэтэ өбүгэлэрэ бары үстүү ойохтоох эбиттэрэ үһү мааны одьулуун иирчим омуоруйа баай бастыҥ мааны ойоҕо чакыр нэһилиэгин баайа уоҕалаах логлойо кыыһа айылҕа хотун кыыһым энньэтэ диэн күрүө сиргэ тиийэ биэрбит сутуруолаах онтон да атын болугур алаастара энньэ сирэ диэн кэлбит курдуктар диэн сэһэн боло суруйар омуоруйа баай үс ойоҕор үстүү уолланар саамай оһоҕос түҕэниҕээҕи оҕотун кыыһы мааны ойоҕо уоҕалаах логлойо кыыһа айылҕа хотун мүһүлгэтин ааһан баран төрөтөр үһүйээннэргэ кэпсэнэринэн айылҕа хотун хаҥас санныгар сылгы чыычааҕа кэлэн олорбут онтон хат буолан оҕоломмут бу кыыс сутуруолаах алааска төрөөбүт наһаа маанылаан атаахтатан ииппиттэр кини олус дьиибэтик үөскээбит олус мааны чэбэр уоттаах тыллаах дьүһүннээх үтүөтэ уҥуохтаах көнөтө буола улаатан испит олус түргэнин чобуотун иһин таптаан сыыдам сыҥалаабыт диэн ааттаабыттар чугас эргинээҕи ыалларын кыргыттарын саастаах оолору мунньан кыыс сайын устата уот оттон ураһа туруоран чэчир анньан алаас аайы холобур сутуруолаах дьаҕаарыма тумуһахтаах билиистээх тоҥус кыыһа куому халтаҥ эбэ сыһыыта сыссыбыт саһыл уйалаах үрүҥ оттоох хат үрэх сиэнин локуоралаах балыктаах алаастарынан кэрийэ сылдьан үрүҥ сылгы ынах аһын астаан суорат кымыс оҥорон онон оҕолорун аһатар оонньуур эбиттэр туой дойду иччитигэр киирэбит диэн сиэттиһэ сылдьан чэчири тула хааман ыллыы оонньуура үһү сир дойду от мас иччилэрин аһатар алгыыр эбит ол кэннэ үөһээнэн хаастар көтөн ааһан иһэллэрин көрдөҕүнэ оҕолоор хайаларыгар ымсыыраҕыт диэн ыйытар эбит оҕолор ыйбыт хаастарын биһилэҕинэн көлөөскөтүнэн быраҕан ытан түһэрэр сонно буһаран сииллэр биһилэҕи хаас быарыттан булаллар бэйэтэ ол хаастан сиэспэтэ үһү өссө оҕобут оонньуура диэн дьоно кыыстара көрдүүрүнэн көмүс сыахай билиҥҥинэн куукула ат ынах куттаран оҥотторон биэрбиттэр ону таһынан араас иһитэ хомуоһа таҥаһа ураһата күндү түүлээх сыыһа толору буолар эбит биир үүт маҥан аты толору симээн туох баар оонньуурун түнэ бэрэмэдэйгэ уган ыҥырдан баран ити ааттаммыт алаастарынан кэрийэн бүтүн сайыны туорууллар улаатан обургу буолуута уон биэс сааһыгар ийэтэ аҕата кыыстара сөбүлээбэтин үрдүнэн күүстэринэн кэриэтэ оҕобут үтүө ыалга баран боччумурдун олус оонньууну батыһан саймаараары гынна диэн атчаҕар хатылы нэһилиэк олохторуттан биэрэстэлээх сиргэ баҕарынньа күлүнчүүн баай уола куһаҕаллай киргиэлэй диэн эдэр оҕо киһиэхэ ойох эргэ биэрэллэр онно кыыстара сүктэн барарыгар астаах үөллээх урууга киһилээх сүөһүлээх энньэ кулуттаах хараамньыга энньэлээх ураһа олохтоох айанныыллар кыыс барарыгар олох сөбүлэммэккэ сүктэн иһэр атын ыҥыырыгар соҕотох туоһахталаах дьабака бэргэһэтэ эрэ көстөн иһэр үһү бэйэтэ көстүбэт оҕордук буолан айаннаан иһэн аҥар биристээҥки үтүлүгүн сүтэрэн тиийбит тиийэн дьиэҕэ киирэн хаппахчыга ааһарыгар тойонугар баҕарынньаҕа дьүһүнүн көрдөрүмээри сирэйэ бөрө буолан киирбит ону оччотооҕу дьон бөҕө сөҕөн куттанан одуулаан чинчилээн хаалбыттар онтон ыла эригэр кыыһын биэрбэккэ этин хаанын куустарбакка туой үөн көйүүр мас от чэчир хатыҥ буолан хаалара үһү дьиэтигэр биирдэ да олорбот көстүбэт эрин тойонун сөбүлээбэт саһар ханна чугас ойуун кыырдар эрэ онно баран олорор идэлээх эбит тиһэҕэр тиийэн дьонугар сөбүлэппэккэ көйгөтүйэр иирээн абааһы аатырар уу баһа киирдэҕинэ тойоно саһан дьүһүнүн көрөөрү гынар эбит да ону билэ охсон ыаҕастарын кытта симэхтээх этэрбэстэрэ эрэ олорон хаалаллар онон биирдэ да кийиитин дьүһүнүн көрбөтөх таайа кыпчытыын уус ойуун биирдэ ойуун айатыгар таптаран хара быарынан ыалдьан сытан оом сиэним кэлэн туппахтаан көрөн отоһулаатын хаартылааһын аналлаах хаарты холуодатын көмөтүнэн оонньонор остуол оонньууларын уопсай ааттара оонньуу саҕаланыытыгар оонньооччулар тэҥ туруктаахтар хайдах хаарты тиксибититтэн уонна ону сөпкө туһанан утарылаһааччылары эбэтэр бааны казинону кыайа сатыахтааххын хаарты оонньууларын икки бөлөххө араарыахха сөп сүүйүүлээх сүүйсүүлээх уонна өй оонньуулара сүүйүүлээх оонньууларга табыллыы сатаныы суолтаны ылар ханнык хаарты кэлбититтэн хотуу хотторуу улахан тутулуктаах маннык оонньууларга холобура остуос очкуо бырыы киирэллэр үксүн бу оонньуулар түргэнник оонньоноллор өй оонньууларыгар тоҕоос ханнык хаарты оонньооччуга тиксибитэ инники күөҥҥэ тахсыбат ол оннугар киһи бэйэтин оҕуруктаах өйө сатаан аттаран оонньуура улахан суолталаах өй оонньууларын холобура вист бридж преферанс бу оонньуулар уһун кэмҥэ бараллар бу икки бөлөххө өссө үһүс бөлөҕү эбиэххэ сөп судургу дьону кытта алтыһарга аналлаах оонньуулар уонна оҕо оонньуулара бу оонньууларга табыллыы да өй да үксүгэр тэҥ суолтаны ылаллар холобурдар дураак араас көрүҥнэрэ марба сорох оонньууларга холобур очкуоҕа бэйэни кыатаныы тулуур улахан оруоллаах буолар сахалар сыллааҕы уобаластааҕы сийиэстэрэ сезд инородцев якутского округа арамаанаптар динаастиялара ыраахтааылаабытын сылыгар түбэһиннэрэн саха бас көс дьонноро сыллаахха атырдьах ыйын күнүттэн аныгы истиилинэн балаҕан ыйын күнүттэн балаҕан ыйын күнүгэр балаҕан ыйын күнүгэр дылы сахалар сийиэстэрин ыҥыран ыыппыттара саха сирин күбүрүнээтэригэр сийиэс ыытар туһунан анал сайабылыанньаны киһи оҥорбут кинилэргэ эбии улуус кулубата ларионов кирилл николаевич уонна суруксут лепчиков федор прокопьевич эбии улуус кулубата кириллов геннадий иванович ону таһынан улуус кулубата киприянов никита константинович ону таһынан улуус кулубата борисов егор михайлович бу боротокуолга хос суруллубут буолуон сөп ону тэҥэ улуус кулубата готовцев иван иванович сийиэс үлэтигэр эбии кыттыбыт дьон тиһигэ сийиэс күнүс биир чааска саҕаламмыт дьокуускай уокуругун ыспыраабынньыга н л ходалевич баарын боротокуолга киллэрбиттэр ыраахтааҕыга эҕэрдэ телеграмма тиэкиһэ оҥоһуллубут көрүллэр боппуруостар бигэргэтиллибиттэр сийиэс үлэтигэр ыҥырыллыбыт уонна кыттыан баҕалаахтар тиһиктэрэ оҥоһуллубут онтон аныгы мунньах сарсыныгар чааска анаммыт сийиэс быһаарыныыларыгар ким куоластыыр бырааптааҕын талыллан кэлбит дэлэгээттэр эрэ дуу ыҥырыллыбыт ыалдьыттар уонна бэйэлэрин баҕаларынан кэлбит дьон эмиэ дуу туһунан мөккүһүү тахсыбыт эбии дьону ыҥырар туһунан быһаарыныы ылбыттар рэнээччилэр стипендияларын тула кэпсэтии барбыт мунньах үгүс дьокутааттар аҕа дойду сэриитин сылыгар аналлаах тэрээһиннэргэ кытталларынан сибээстээн эрдэ чааска сабыллыбыт пааматынньык тутуутун туһунан кэпсэтии барбыт сорохтор утараннар ол оннугар үөрэнээччилэргэ стипендия анааһын балыыһа арыйыы сахалар устуоруйаларын бэчээккэ таһаарыы ордук буолуо диэбиттэр устуоруйаны семинария учуутала в в попов суруйуон сөбүн туһунан г в слепцов эппит санкт петербуурга барар дэлэгээссийэ чилиэннэрин туһунан кэпсэппиттэр мунньах сарсыардааҥы чааһыгар аччыктааһын содулун туһунан кэпсэппиттэр хайдах гынан үүнүү мөлтөҕүттэн нолуок кыайан төлөммөккө үөскээбит иэһи суох гынары ырытыспыттар оросин учуутал семинарията аһыллыытын туһунан боппуруоһу көтөхпүт киэһээҥи өттүгэр мунньахха күбүрүнээтэр и и крафт вице күбүрүнээтэр а п нарышкин уобаластааҕы управление советнига н м березкин кыттыбыттар күбүрүнээтэр сири саҥаттан тыырыы туһунан сымыйа сурах тарҕаммытын туһунан кэпсээбит ол гынан баран кэлин хаһан эрэ син биир кыраай колонизацията буолуон сөбүн ыйбыт с петербуурга барарга үп туһунан уонна соҕурууттан дьон кэлэр түгэннэригэр сири сахалартан былдьаабаттарын курдук дьаһанар таҥнарытын нуорматын элбэтэр туһунан кэпсэппиттэр онтон сэлии муоһуттан оҥоһуктары оҥорон атыылыыр мастарыскыайдары арыйыы туһунан кэпсэппиттэр музей дьиэтигэр буолбут олорор дьиэлэри тупсарар туһунан уонна кумалааннары иитии туһунан кэпсэппиттэр чааска мунньах сабыллыбыт бары дэлэгээттэр сүөһү иитиитин быыстапкатыгар барбыттар чааска мунньаҕы салҕаабыттар музейга этнография салаатын арыйыы туһунан кэпсэппиттэр күбүрүнээтэргэ култуураны сайыннарарын иһин махтал сурук суруйбуттар магадаан сахалара сороҕор сыыһа дьэһиэй сахалара диэн ааттыыллар былыр былыргыттан өссө магадаан уобалаһын сирдэрэ саха сиригэр киирэллэрин саҕаттан онно икки сүрүн бөлөҕүнэн олохсуйбут сахалар уларыта тутуу саҕанааҕы социальнай хамсааһыннар кэмнэригэр дойдуга буолбут уларыйыы онно олорор дьон сүргэлэрин көтөхпүтэ сахалар бэйэлэрин туспа култууралалаах омук быһыытынан билиниилэрэ күүһүрэн туспа бөлөх быһыытынан иннилэрин көрүнэр дьаһанар санааҕа киирбиттэрэ бултуур уонна балыктыыр быраабынан туһанаары аҕыйах ахсааннаах омуктар ахсааннарыгар киллэрии туһунан кэпсэтии буолбутугар атын элбэх ахсааннаах сахалартан ойуччу олороллорун көрдөрөөрү туспа хайдах эрэ ааттаныы кыһалҕата турбута ол саҕана ким эрэ дьэһиэй сахалара диэн красноярскай кыраайга олохтоох туспа бөлөх үөскээбитин туһунан истэннэр дьэһиэй сахалара диэн ааттанан кэбиспиттэрэ оннук аатынан магадаан уобалаһын дьаһалтатын сыл ыам ыйын күнүнээҕи аҕыйах ахсааннаах омуктары өйүүр уурааҕар киирбиттэрэ магадаан уобалаһын билиҥҥи сирдэригэр сахалар былыр былыргыттан олороллор ол гынан баран аныгы этнографтар этэллэринэн саха омук билиҥҥи бөлөҕө көһөн кэлбит дьонтон турар аан бастаан үйэ бүтэһигэр батталтан күрээн көһөн кэлбиттэр дэнэр ол саҕана тыылаах тыаллаах тыллаах балыгычаан сэйимчээн үрэхтэргэ олохсуйбуттар сылларга дылы бу сирдэр саха сирин састаабыгар киирэллэрэ өймөкөөн улууһун оротук уонна сэйимчээн нэһилиэктэрэ дэнэллэрэ иккис бөлөх сахалар охуоскай муора кытылыгар олохтоохтор балар өбүгэлэрэ үгүстэрэ икки долгунунан кэлбиттэр сылларга ола халыма суолугар дьаам сүүрдээччилэр онтон с сылларга балыктыы балар ола ольскай оройуон гадля хатылы уонна ола сэлиэнньэлэригэр олохсуйбуттар дальстрой саҕанааҕы кэмҥэ сс билиҥҥи магадаан сирдэригэр үлэлээбит колхуостан биэһэ саха колхуоһа этэ саҥа олох новая жизнь гадля с кыһыл бухатыыр красный богатырь таскаан кыым искра алын сэйимчээн пэтилетка аатынан балыгычаан уонна сталинец оротук попова галина семеновна санаайа этнопедагог педагогика билимин кандидата хифу дассыана хифу культурологияа кафедратын профессора сө үөрэҕириитин туйгуна тыыллыма нэһилиэгин муома улууһун ытык киһитэ бу тиэмэҕэ иҥэн тоҥон киирэн үөрэх программаларын суруйар муомаҕа абыйга мэҥэ хаҥалас икки нэһилиэгэр о д а сирдэргэ эксперименниир үлэни ыыппыта хомуһун диэн оҕо ыччат уһуйаан студиятын салайар дьокуускай куоракка айыы кыһата диэн сахалыы үөрэтэр оскуоланы тэрийсэн оҕолору үөрэппитэ г с попова санаайа аата республикаҕа киэҥник биллэр оскуола оҕотун олоҥхоҕо уһуйуу дьокуускай куоракка саха оҕотун төрөөбүт тылынан үөрэтии сахалыы хайысхалаах айыы кыһата оскуола концепцията авторскай куурус сэминээр ийэ тыл көҥүл түмсүү элбэх конференция куонкурус барытыгар кини көхтөөхтүк кыттар элбэх кинигэ автора воспитание детей у народа саха айылҕа ситимэ национальнай оскуола концепцията культурологическай ырытыы итэҕэл төгүрүк сыл түһүлгэтэ ис хоһоон киһитийии сэһэнэ айылгы методы чтения текста олонхо олоҥхону ааҕар ньыма мандар кыһатын культурологиялыы төрүттэрэ борис попов барылҕан о д а республикатааҕы араадьыйаҕа төрүт культуура оҕону сахалыы иитии туһунан төрүт түһүлгэ биэриини ыытар өрөспүүбүлүкэ хаһыаттарыгар бэчээттэнэр одиссея саҕаланыыта эбэтэр одиссей саҕаланыы ахш сэбилэниилээх күүстэрэ лиибийэҕэ тэрийэн ыыппыт байыаннай эпэрээссийэлэрэ сыллааҕы хнт совбеһын резолюциятыгар олоҕурбута ол резолюцияҕа эйэлээх олохтоохтору көмүскүүр миэрэлэри ол иһигэр сэбилэниилээх күүстэри туһанан оккупациялаабакка эрэ ылар туһунан суруллар ыытыллыбыт кэмэ сыл кулун тутар күнүттэн күнүгэр диэри буолбут сирэ лиибийэ түмүгэ нато сэриилэрэ толору кыайыыны ситиспиттэр лиибийэ ввс уонна пво сэриилэрэ олоччу кэриэтэ суох оҥоһуллубуттар сэрии кулун тутар күнүгэр сыллаахха саҕаламмыта сэриини франция саҕалаабыта лэбийэ байыаннайдара французстар көтөр аалларын охторбуттара ону французстары көмүскэһэн ахш уонна англия лэбийэҕэ сэриини биллэрэллэр ахш үтүктэн канаада лэбийэҕэ сэриини биллэрэллэр кэнники бельгия недерланд норвегия дания эмиэ лэбийэҕэ сэриини биллэрэллэр италия уонна германия францияҕа көмө оҥороллор кулун тутар күнүгэр нато сойуустаах көмүскээччи эпэрээссийэтэ саҕаламмытынан сибээстээн тохтообута василий васильевич филиппов техника билимин доктора профессор в году окончил московский инженерно строительный институт им в в куйбышева в г аспирантуру миси с г по г ассистент старший преподаватель доцент заведующий кафедрой строительных конструкций и проектирования заместитель декана декан инженерно технического факультета ягу с г по г ректор якутского государственного университета с г по г народный депутат председатель палаты республики государственного собрания ил тумэн республики саха якутия с г действительный член а с г президент академии наук рс я с г член корреспондент российской академии наук народный депутат рс я созыва по бердигестяхскому избирательному округу кулааһай бөдөҥ уһун атахтаах таба ыыраахтаах туйахтаахтар табатыҥылар кэргэннэрин табалар уустарыгар киирэр төбөтө кыра өрө көрө сылдьар кулгаахтара уһун кутуруга кылгас саха сиригэр өлүөхүмэ өрүс тардыытыгар үөскүүр кэлин киин уонна соҕуруу улуустарга тарҕаныах кэриҥнээх илин эҥэргэ эмиэ баар кулааһай дьороҕор быһыылаах таһаалаах олус кыраһыабай кыыл атыыр кулааһай арҕаһынан үрдүгэ м ыйааһына кг уһуна м диэри арҕаһа уонна хоҥхочоҕун уҥуоҕа биир таһымҥа бааллар илин уонна кэлин атахтара быһа холоон тэҥ уһуннаахтар төбөтө уһун сирэйэ кэтит моонньо уһун кутуруга кылгас туйахтара улахаттар уһуннар саастарын сиппит атыырдар муостара салаалаах ардыгар онтон да элбэх буолуон сөп кулааһайдар муостарын муус устарга быраҕаллар саҥа муостара сонно тута үүнэн бараллар бу кэм быһа холуйан ый устата салҕанар атырдьах ыйын ортотугар муостара кытааталлар онон иссэр кэмнэрин толору сэбилэнэн көрсөллөр муостара ыйааһына кг кулааһай истэрэ сыты билэрэ күүскэ сайдыбыт түргэнник сүүрэр уһун эккирэтиини тулуйар үчүгэйдик харбыыр куттал суоһаатаҕына утары биэрэккэ туоруон сөп кулааһай сырдык араҕас дьүһүннээх онто сиһигэр хараҥарар өрөҕөтө уонна атахтара хараҥа кугас кутуруга кутуругун сиэркилэтэ сырдык араҕас өҥнөөхтөр моонньун түүтэ уһун кытархайдыҥы күрэҥ өҥнөөх айаҕын икки кытыытыгар х см кээмэйдээх кугас бээтинэлэрдээх сирэйэ кугастыҥы күрэҥ дьүһүннээх үөүэ уоһа сырдык сиэрэй синньигэс бууруктээх харахтара сырдык хаймыылаахтар түүнүн кытархай уотунан сырдыыллар тыһы кулааһай өҥө арыый да сырдык буолар эдэр кулааһайдар ийэлэригэр маарынныыр дьүһүннээхтэр кулааһайдар сылга иккитэ түүлүүллэр кыһыҥҥы түүтэ хойуу уһун ньуолах түүтэ үчүгэйдик сайдыбыт оттон сайыҥҥы түүтэ кылгас ньуолаҕа суох кыһыҥҥы түүтэ алтынньы бүтүүтэ ситэр кулааһай олохсуйбут сирэ евразия хотугу америка уонна африка хотугулуу арҕаа өттүгэр киэҥ иэни хабан тайыыр сибииргэ марал хотугу америкаҕа вапити орто азияҕа хангул итиччэ элбэх аат барыта биир көрүҥҥэ үтүө мааны кулааһайга сыһыаннаах кулааһай араас көрүҥэ баара биллэр олор бэйэ бэйэлэриттэн кээмэйдээринэн муостарынан сайдыытынан дьүһүннэринэн уратылаһаллар саха сиригэр бу кыыл икки көрүҥэ үөскүүр марал уонна кулааһай соҕуруу сүнньүнэн өлүөхүмэҕэ алдаҥҥа үөскүүр токко чаара тээнэ өрүстэр тардыыларыгар ахсааннара балайда элбэх кулааһай хайалаах ойуур кыыла хайалар сырыынньа эниэлэрин өрүстэр үрэхтэр күөллэр уу ылар хотооллорун ордук сөбүлээн олохсуйар хайалаах туундараҕа көһөр эрэ кэмнэригэр таарыйан ааһаллар оттон өлүөхүмэ чаара таастаах хайаларыгар төрүт чугаһаабаттар кулааһай тарҕанар үөскүүр сирэ хаар халыҥыттан тутулуктаах хаар см халыҥаабат сиригэр олохсуйар см халыҥнаах хаар кулааһайга кыстыгы туорууругар ыарахаттары үөскэтэр хаар уһун кэмҥэ элбэхтик түстэҕинэ кулааһайдар өлүүлэрэ тахсыталыыр кыһын саҕаланыыта кулааһайдар аҕыйах ахсааннаах үөргэ мустан аһаҕас сирдэринэн сылдьаллар кэлимсэ тыалартан тэһииркииллэр кыһын хаар халыҥар хаар үрдэ соччо тоҥмот ыркый ойуурга саһаллар аҕыйах хаардаах кыһын сиэмэх кыыллар да булчуттар да чугаһаабат хойуу лабалаах үрдүк мастаах хапчааннарга кыстыыллар улахан тымныыларга кулааһайдар биир сиргэ мусталлар хаар аҕыйах аһылык дэлэй буоллаҕына кулааһай олохсуйбут сириттэн көспөт саас уу ылар хотооллоругар бадарааннарга маардарга өрт сиэбит уонна кэрдиллибит ойуурдарга мэччийэллэр саҥа быкпыт оту сииллэр хаар өргө дылы сытар хайа хотугу эниэлэригэр хараҥа ойуурдарга саас кулааһай сылдьыбат кулааһай сайын хойуу оттоох өрүстэр үрэхтэр күөллэр уу ылар хотооллоругар мэччийэр үөт ойуурга хатыҥ быыстаах хараҥа ойуурдарга тохтуур күһүн иссэр кэмнэригэр сорох кулааһайдар бэһинэн саба үүммүт өрүс үрдүк очуостарыгар сорохтор хапчааннарга сорохтор өрт сиэбит ойууругар бадарааннарга мусталлар ардыгар атыыр кыыллар сэдэх үөттээх кумах тумулга хараҥа ойуур саҕатыгар айаатыыллар балаҕан ый ортотугар кулааһайдар иссэн саҕалыллар бу кэмҥэ айаатыыр саҥалара ыраахха диэри иһиллэр иссии саҕаланыытыгар атыырдар киэһэ сарсыарда эрэ айаатыыллар онтон иссии угэннээтэҕинэ мүнүүтэ буола буола күнү быһа айаатыыллар кулааһай айаатыыра маҥырыыртан турба тыаһын санатар дорҕоннорго тиийэ уларыйар айаатыыр кэмигэр атыыр кулааһай туйаҕынан сири охсуолуур мастар хатырыктарын хастыыр сири хаһан уоскуйаары буорга сөтүөлүүр идэлээх атыыр итинник күүһүн кыаҕын көрдөрөр саҥатын бастатан туран тыһылар истэн чугаһыыллар оттон курэстэһээччилэр атыыр айаатыырыттан кыылы сыаналыллар уонна хапсыһыыга киирэллэрин киирбэттэрин быһаарыахтарын сөп хапсыһыыга кулааһайдар муостарынан туйахтарынан киирсэллэр утарылаһааччыларын сиргэ охторо сатыыллар арыый мөлтөхтөрө куотан быыһанар эбэтэр бааһыран охсуһуу хонуутугар өлөллөр ардыгар кулааһайдар муостарынан олус кытаанахтык ыга ылсан кыайыылааҕынан ким да тахсыбат иккиэн охтоллор үөрун мунньан биир атыыр аттыгар тыһы баар буолуон сөп кыайыылаах атыыр ый устатыгар тыһыларыттан арахпат атын атыырдары кыйдыыр тыһы кулааһай ый устата буос сылдьар ыам ыйын бүтүүтэ бэс ыйын саҕаланыыта бүччүм сири булан төрүүр үгэс курдук кг ыйааһыннаах биир оҕолонор саҥа төрөөбүт кулааһай оҕото көхсүгэр уонна ойоҕосторугар бээтинэлэрдээх онтулара сайын устата сүппэттэр нэдиэлэ буолаат тугут атахтарынан куһаҕана суохтук тирэнэр оттон нэдиэлэнэн үчүгэйдик сүүрэр уонна ойуоккалыыр биир ыйдарыгар бэйэлэрэ аһы булунар кыахтаналлар ол эрээри эйиэлэрин эмэллэрин тохтоппоттор күһүн эдэр атыырдар сүүстэригэр лоппоҕордор үүнэллэр олор эһиил бэртээхэй муоска кубулуйаллар бастакы муостара салаалара суоҕун да үрдүнэн саас быраҕыллаллар сыл хонук ааһан истэҕин аайы муостарыгар салааларын ахсаана эбиллэн иһэр оттон муостара оччонон кыаҕыран уонна күүһүрэн иһэллэр атыырдар тэн саастарыгар диэри муостара муҥутаана улааталлар онтон сылтан сыл мөлтүүллэр салааларын ахсаана аҕыйыыр тыһылар аан бастаан үс саастарыгар оҕолоноллор атыырдар төрдүс сылларыгар ууһуурга анаан ситэллэр хотоллор кулааһай сыл олорор тыһылар атыырдардааҕар балайда уһуннук олороллор кулаһаайы бултааһын умсугутуулаах уонна ытыктанар булт көрүҥнэриттэн биирдэстэрэ буолар кулааһай олус сэрэх кыыл билэр көрөр дьоҕура олус бэркэ сайдыбыт мастар быыстарыгар хамсаабакка турдаҕына киһи хараҕар быраҕыллыбат кулааһайы бултуурга сэрэхтээхтик уонна чуумпутук сылдьыахтааххы кыыл м ордук сиртэн киһини билэр кыахтаах бүрээт тыла эбэтэр бүрээт моҥҕол тыла бэйэтинэн аата буряад хэлэн эбэтэр буряад монгол хэлэн диэн бүрээттэр уонна сорох атын омуктар тыллара буолар моҥҕол тылларын бөлөҕөр киирэр нуучча тылын кытта бүрээт өрөспүүбүлүкэтин ил государственнай тыла буолар субу маннык диалектэри араараллар лексиканан уонна кыратык фонетиканан уратылаахтар морфологияҕа улахан уратылара суох ол иһин араас диалегинэн саҥарар бүрээттэр бэйэ бэйэлэрин өйдөһөллөр үйэ тиһэҕиттэн ыла моҥҕол былыргы суруга туттуллар этэ үйэ саҕаланыытыгар бүрээт тыла маҥнайгылаан латын суругунан суруллубута сыллаахха диэн брошюра тахсыбыта сыллаахтан бүрээт латын алпаабытын оҥоруута саҕаламмыта үс сылынан алпаабыт оҥкула бэлэмнэммитэ ол эрээри ити барайыак бигэргэммэтэҕэ сыл олунньутугар иккис барайыак оҥоһуллубута ол гынан баран эмиэ туһаныллыбатаҕа дьэ сыллаахха бүрээт латын алпаабыта үһүстээн тутуллан баран бигэргэммитэ болҕой уонна ь буукубалар сыллаахха биирдэ киирбиттирэ тайпэй тайбаан киинигэр тайпэйга баар небоскрёб небоскрёб мэндиэмэннээх үрдүгэ м шпилын кытта аллараа мэндиэмэннэргэ атыы эргиэн кииннэрэ онтон үөһээ офистар бааллар үрдүгүнэн аан дойдуга иккис миэстэни ылар маннааҕар үрдүк бурдж дубай буолар небоскребу тутуу сылга саҕаламмыта официальнай арыллыыта сэтинньи күнүгэр сылга онтон ахсынньы күн сылга үлэтин тэтимнээхтик саҕалаан барбыта небоскребу тутуу сыаната млрд дуоллар бу небоскрёбка аан дойдуга саамай түргэн лифт баар түргэнэ км ч маҥнайгы мэндиэмэнтэн одуулуур мэндиэмэҥҥэ ол эбэтэр с этээскэ дылы сөкүүндэнэн тахсыахха сөп бу тутууга өстүөкүлэни ыстаалы уонна алюминийы бетоннай өйөбүл өйүүр олортон хас биирдиитэ сиргэ м батары түһэ сытар тутууурагантан эбэтэр сир хамсааһыныттан самныбатын гына үөһэ уонна мэндиэмэннэр икки ардыларыгар тонналаах шар маятник турар инженердар этэллэринэн бу башня күүстээх хамнааһыны сыл устата тулуйар кыахтаах бу тутууну тайпэй финансовай корпорацията бас билэр билиҥҥи кэмҥэ бу тутуу тайпэй тайвань эрэ киэҥ туттуута буолбатах азия материга бүтүннүүтэ сөҕөр махтайар символа буолар сир үрдүгэр мэндиэмэннээх уонна сир анныгар мэндиэмэннээх архитектурнай истиилэ аныгы уонна кытай архитектуратын холботтоон оҥорбуттар таоюань тайвань хотугулуу арҕаа өттүгэр турар куората таоюань провинциятын административнай киинэ куораты үйэҕэ хакка диэн омуктар туппуттар бу куорат кытыы эргиннэригэр персик мастарын олордон баран бу сири тао ах юань диэн ааты иҥэрбиттэр тылбаастаатахха персик саада диэн эбит кэлин аата таоюань диэҥҥэ уларыйар уонна маннык ааттаах араас цин династиятын дөкүмүөннэригэр сылга ахтыллар таоюань нөҥүө тайвань хоту уонна соҕуруу өттүн холбуур тимир суола ааһар таоюань провинциятыгар түргэн сырыылаах тимир суолун тохтобула баар автобус сырыылара таоюаны атын провинциялары уонна куораттары кытары холбууллар норуоттар икки ардыларынааҕы таоюань көтөр аал порда сылга дылы норуоттар икки ардыларынааҕы чан кайши аатынан көтөр аал порда тайваньҥа саамай элбэх киһини таһаҕы тиэйэр көтөр аал порда икки терминаллаах дойдулар икки ардыларынааҕы рейстары ылынар саҥа бырайыагынан метро тайпэйы уонна көтөр аал пордун ситимниэхтээхх бүгүҥҥү күҥҥэ таоюань түөрт бырааттыы куораттаах америка холбоһуктаах штааттарын корпорацията персональнай уонна планшетнай компьютердары смартфоннары портативнай плеердары чаһыылары уонна программалары оҥорон таһаарар тэрилтэ компьютердар оҥоруутун бастыҥа үчүгэй дизайн уонна инновационнай технологиялары туттарын иһин индустриятыгар дэҥҥэ көстөр репутацияны ылбыта уонна дьон сөбүлүүр оҥуһүтары ылбыта сыл балаҕан ыйын күнүгэр саамай ыарахан сыаналаах хампаанньа буолбута трлн тэрилтэ аата дьаабылакаттан тахсыбыта уонна логотипыгар эмиэ яблоко туттулубута тэрилтэни стив джобс рональд уэйн уонна стив возняк калифорнияҕа тэрийбиттэрэ диэн процессор олоҕугар бастакы персональнай компьютердарын с сыллар ортолоругар оҥорбуттара хас да уон компьютер атыылаан баран эдэр урбаанньыттар үбүнэн хааччыйыы ылбыттара уонна сыл муус устар күнүгэр тэрилтэрэлигэр официальнай аат биэрбиттэрэ аан дойдутааҕы эргиэн тэрилтэтэ аэт аан дойдуга атыыны эргиэни кэтээн көрөр тэрилтэ женеваҕа баар с дойду урукку тарифтар уонна атыы эргиэн генеральнай сөбүлэҥин гатт оннугар тэрийбиттэрэ атыыга эргиэҥҥэ хааччах кыччыырын уонна элбэх өрүттээх эргиэн сайдарын ситиһэр соруктаах гатт сөбүлэҥнэрин дойдулар эҥкилэ суох тутуһууларын кэтиир саҥа сөбүлэҥнэри бэлэмниир бу тэрилтэни кириитикэлээччилэр аэт национальнай суверенитеты суох гынар бөдөҥ корпорациялар интэриэстэрин көмүскүүр экономика либерализациятын түмүгэр экология проблемаларын үксэтэр үөрэҕэ суох үлэһиттэр балаһыанньаларын мөлтөтөр дииллэр бу тэрилтэни холбоһуктаах штааттар аан дойду үбүн хонтуруоллаары тэрийбиттэр дииллэр ахш кини көмөтүнэн саамай күүстээх дойду стаатуһун бигэргэтэр өссө күүһүрэр куйаары вселеннай барытын бас билэргэ кыһаллар дииллэр аан дойду баана хнт иһинэн тэриллибит аналлаах тэрилтэ бреттон вууд кэмпириэнсийэтигэр сэрии кэннинээҕи урусхаллааһыны суох оҥорууга анаан тэриллибитэ аан дойду сайдыытын сүрүн үнүстүүтүнэн ааҕыллар биэс салаалаах аан дойдутааҕы реконструкция уонна сайдыы баана мбрр аан дойду сайдыытын ассоциацията аан дойду үбүн корпорацията инвестицияны хааччыйыы агенствота уонна инвестицияҕа мөккүөр быһаарыытын аан дойдутааҕы киинэ аан дойду сайдыытын ассоциацията с олохтоммут дьадаҥы дойдуларга бырыһыана суох сууда биэрэр аан дойду үбүн корпорацията с олохтоммут сайдар дойдулар урбаанньыттарыгар займ биэрэр инвестицияны хааччыйыы агенствота с олохтоммут атын дойдуттан инвестицияны хааччыйар судаарыстыбалар уонна чааһынай дьон агенстволарын өйүүр инвестицияҕа мөккүөр быһаарыытын аан дойдутааҕы киинэ мбрр ы мөккүөрдэртэн быыһаары с тэриллибитэ архантроп эбэтэр питекантроп көнө киһи быдан былыргы дьонноро билим этэринэн мөл тыһ сыллар ынараа өттүлэригэр олорбуттар тас көрүҥүнэн этин сиинин оҥоһуутунан билиҥҥи киһи уонна австралопитек ыккардынан көнөтүк туран хаамыы илиилэрэ иллэҥэ тугу эрэ үлэлээн оҥорор кыахтаммыттара тириилэрэ түүтэ суоҕа иҥин автралопитектарга эмиэ баар этэ ол гынан баран архантроптар мэйиилэрэ ортотунан балтараа төгүл улахан этэ быдан былыргы дьон африкаҕа азияҕа европаҕа барытыгар бааллара билиҥҥи туругунан сүүстэн тахса киһи таастыйбыт сэмнэҕэ көстөн турар саамай биллэр уҥуохтар ява арыыга с питекантроп гейдельберг таһыгар с гейдельбердээҕи киһи пекин таһыгар синантроп с көстүбүттэрэ архантроптар саҥараллар этэ дуо диэн ыйытык өр кэмҥэ быһаарыллыбака турбута онтон лингвист ф либермен анатом э крелин уонна кинилэри кытта үлэлээбит учуонайдар саҥа төрөөбүт оҕо уонна эбисийээнэлэр саҥарар аппарааттарын оҥоһуутун уонна питекантроп саҥарар аппараатын моделын тэҥнээн көрбүттэрэ бу түмүгэр уонна архантроп мэйиитин оҥоһуутуттан сиэттэрэн архантроп саҥарар эбит диэн түмүккэ кэлбиттэрэ ол гынан баран билиҥни киһитээҕэр төгүл бытааннык саҥараллар этэ диэн сабаҕалаабыттара архантроп кэнниттэн сайдыы салгыы үктэлинэн палеоантроп ааҕыллар палеоантроп былыргы киһи эбэтэр неандерталец өйдөөх киһи иннинэ аҕай олорбут киһи палеоантроптар олорбут сирдэрин хаһыылара көрдөрөрүнэн саамай былыргы неандертааллар тыһ сыл ынараа өттүгэр олорбуттарын туоһулууллар фонтешебад франция сванскомб англия штейнгейм германия уо д а ол гынан баран бу дьон неандертааллар атын хойут олорбут тыһ сыл ынараа өттүгэр бөлөхтөрүттэн неандерталь германия спи бельгия ля шапель о сен ле мустье франция уо д а ордук сайдыылаахтара чинчийээччилэри мунааҕырдар палестинаҕа кармел хайа схул уонна табун диэн хаспахтарыгар неандертааллар туспа көрүҥнэрэ көстүбүтэ кинилэр аныгы киһиэхэ эттэринэн сииннэринэн уонна олорбут кэмнэринэн наһаа чугастар ол гынан баран билигин да бу хостонуллар уҥуохтар билиҥҥи киһи өбүгэлэрин сэмнэхтэрэ буолаллара чуолкай быһаарылла илик сорох чинчийээччилэр неандертааллары өлөн быстыбыт билигин суох буолбут киһиэхэ уруулуу эрэ көрүҥүнэн ааҕаллар сорохтор аныгы киһи палеоантроптар сорох эрэ бөлөхтөрүттэн үөскээбит дииллэр сорох чинчийээччилэр неандертааллары киһи көрүҥэр киллэрэллэр подвид быһыытынан сорохтор арассыыйаҕа чинчийээччилэр үгүстэрэ туспа көрүҥ быһыытынан ааҕаллар палеоантроптар тас көрүҥнэринэн эттэринэн сииннэринэн архантроптардааҕар быдан сайдыылаахтар мэйиилэрин кээмэйэ билиҥҥи киһи гиэнигэр тиийэр см сороҕор аһары да барар см ол гынан баран мэйиилэрин уонна уҥуохтарын оҥоһуутун сорох көстүүлэрэ палеоантроптар киһиэхэ тэҥнээтэххэ сайдыылара быдан судургутун этэр палеоантроп кэнниттэн неоантроп аныгы киһи кэлэр духобордар духовнай христианнар православиеттан хайдыбыт сиэктэ квакердарга чугастар таҥара дьиэтин тас обрядтарын билиммэттэр екатеринослав күбүөрүнэтин никольскай сэлиэнньэтигэр сс олорбут силуан колесников төрүттээбит православнай таҥара дьиэтэ уонна оччотооҕу былаас бобо сатаабыттара кырыымҥа көскө ыыта сылдьыбыттара александр ыраахтааҕы духобордары реабилитациялаабыта көскө олорууттан босхолообута онтон николай саҕана эмиэ буруйданан аны закавказьеҕа ыытыллыбыттара грузияҕа уонна азербайдьааҥҥа хас да сэлиэнньэлэри олохтообуттара с елизаветопольскай уонна тифлис күбүөрүнэлэр уонна карс уобалас хас да тыһыынча духобордара петр веригин сүбэтинэн байыаннай сулууспаттан букатын аккаастаналларын туһунан аһаҕастык эппиттэрэ сэрии сэптэрин кыраһыынынан кутан баран уоттаан кэбиспиттэрэ ыраахтааҕы бастаанньаны хам баттыырга казаактары ыыппыта чэ киһи хаайыыга быраҕыллыбыта сулууспаттан аккаастаммыт духобордары саха сиригэр көскө ыыппыттара духобордары лев толстой уонна хас да биллиилээх дьон өйөөбүттэрэ с квакердар өйөөһүннэринэн элбэх духобор канаадаҕа көспүтэ билигин онно тыһыынча кэриҥэ сыдьааннара олороллор жанна д арк домреми франция ыам ыйын руан франция национальнай дьоруойа католицизмҥа сибэтиэй быһыытынан билиниллэр бааһынай кыыһа кыра эрдэҕиттэн сибэтиэйдэр саҥаларын истэрин кэпсиир эбит сааһын туолуута ол куоластар франция дофиныгар принц англияны утары сэриилэһэригэр көмөлөһүөхтээххин диэбиттэр жанна эр киһи таҥаһын таҥнан баран дофины кытта көрсөр уонна кинини кини сүбэһиттэрин уонна таҥара үлэһиттэрин бэйэтин өйүүргэ күһэйэр француз сэриилэрин бэйэтин тула түмэр сүргэлэрин көтөҕөр орлеан осаадатын суох оҥорор онтон французтар сэриилэрэ реймс диэн куораты босхолууллар ол куоракка карл хоруол жанна баарыгар коронацияланар бу кэннэ французтар парииһы осаадалаабыттара сатаммат с жанна бургууннарга билиэн түбэһэр бургууннар кинини англичааннарга биэрэллэр карл жаннаҕа көмөлөһөртөн аккаастанар руаҥҥа илдьэннэр англичааннары кытта сойуустаах француз таҥаратын үлэһиттэрэ духовенство жаннаны инквизиция суутугар биэрэллэр дьахтары таҥара дьиэтин утарыыга уонна колдовствоҕа буруйдууллар күүһэ кыайарынан көмүскэнэр ол эрэн пыытканы тулуйбакка билинэргэ күһэллэр суут урааҕынан олоҕун тухары хаайыыга сытарга ууруллар бу кэннэ жанна буруйун билининиититтэн аккаастанар таҥара санаатын этэр киһибин дэнэр ол иһин инквизиция хат сууттаан уматарга уураахтыыр протестантизм христианство үс бөдөҥ салааларыттан биирдэстэрэ үйэҕэ реформация кэмигэр европаҕа үөскээбитэ бу тиэрмининэн католицизмтан уонна православиеттан ураты христиан сыаркаптары холбоон ааттыыллар мартин лютер үөрэнээччилэрэ германияҕа уонна скандинавияҕа евангелия сыаркапатарын үөскэппиттэрэ жан кальвин уонна у цвингли үөрэнээччилэрэ швейцарияҕа олохтообуттара кальвин үөрэннэччитэ дь нокс шотландияҕа олохтообута францияҕа протестааннары гугеноттар диэн ааттаабыттара бу дойдуга католиктары кытта былаас былдьаһыытыгар аҕыста гугенот сэриилэрэ буолбуттара англикаан уонна епископал сыаркаптар англияҕа төрүттэммиттэрэ кинилэр католиктарга ордук чугастар протестаан таҥара дьиэлэрэ бэйэ бэйэлэриттэн уратылара улахан ол гынан баран бииблияны бастакы күөҥҥэ туруоралларынан киһи тугу оҥорбутунан буолбакка туохха итэҕэйэрэ быыһанарга улахан оруоллаҕын билинэллэринэн бииргэлэр үйэ саҕаланыытыгар аан дойдуга мөл протестаан баара иоганн кеплер вайль дер штадт вюртемберг регенсбург ниэмэс астронома астромия сайдыытыгар улахан сабыдыалы оҥорбут халлаан эттиктэрин хамсааһынын сокуоннарын ааптара дьадаҥы дьиэ кэргэҥҥэ с ахсынньы күнүгэр төрөөбүт тюбинген университетыгар стипендия ылбыт с магистр степенын ылбыт австрияҕа математика преподавателэ буолбут дания аатырбыт астрономугар тихо брагега ыстатыйатын ыыппыт браге бэйэтин бөлөҕөр ыҥыран үлэлэппит бу сылдьан харах иһигэр сырдык хайдах тарҕанарын ачыкы көрөрү хайдах тупсарарын телескоп тоҕо чугаһатарын чуолкайдык быһаарбыт с марс арбиитата төгүрүк буолбакка ньолбуһаҕын туһунан ыстатыйа бэчээттээбит бу чахчы кеплер үс сокуоннарыттан бастакытын олоҕо буолбут күн таһынааҕы планеталар түргэнник хамсыылларын быһаарбыт иккис сокуон с планеталар периодтара уонна кинилэр күнтэн ыраахтара судургу математика формулатынан быһаарылларын эппит үһүс сокуон аваар тыла наах дагестаан тылларын кэргэнин аваар анди бөлөҕөр киирэр тыл дагестааҥҥа азербайдьаан хоту өттүгэр грузия хотугулуу илинигэр уонна турцияҕа олорор аваардар тыллара арассыыйаҕа аваар тылынан тыһ киһи саҥарар аваар алпабыыта дулгаан тыла долгаан тыла эбэтэр сака дулгаан тыла һака тыла саха тыла таймыырга уонна саха сирин хотугулуу арҕаа өттүгэр түөлбэлээн олорор дулгааннар долгааннар тыллара сыллааҕы биэрэпис түмүгүнэн киһи саҥарара биллибит түүр тылларыгар киирэр билиҥҥи лингвистика бу тылы саха тылын түөлбэ тылынан диалект ааҕар эрээри устуоруйа култуура социология фактордарын учуоттаан туспа тыл быһыытынан билинэр норильскай пясинскай авамскай хатангскай уонна попигайскай диалектар бааллар дулгаан тылын фонетикатыгар ордук бэлиэлэр морфологическай категоряларын састааба падеж ахсаана сыһаннаһыыта глаголларга залог оҥорор ньымата киэп бириэмэ сирэй уонна чыыһыла саха тылыттан уратыта партитив тардыылаах солбуйар аат туохтуу падеж курдук туттуллар холбоһуктаах падеж этии биир уустаах чилиэттэрин оформлениятыгар туттуллар тылын өһүн уратыта саха тылын араас лиэксикэтин ол курдук тыа хаһаайыстыбатыгар сыһаннаах тыллар сүтэриллибит аныгы политическай уонна наука тиэрминнэрэ суохтар эбэҥки тылыттан сабыдыалланан тыл суолтата уларыйбыт эбэҥки уонна нуучча тылларыттан элбэх тыллары киллэриллибиттэр лингвистика өттүттэн саха тылыттан ордук уратыта лиэксикэтигэр сытар манна сүрүн оруолу эбэҥки уонна нуучча тылларыттан киириилэр оонньууллар эбэҥки тыла дулгааннар олохторун дьаһахтарын уратытын кытта ситимнээхтэр табаһыттар лиэксикэлэрэ хоту дойду айылҕатын уратылара ону таһынан семантика эйгэтигэр эмиэ уратылар көстөллөр сорох тыллар өйдөбүллэрэ кэҥиир кыарыыр суолтатын уларытар дорҕоон өттүнэн уратылара фонетика манныктар сорох фонемалар атыттар увуляр дорҕооннор комбинаторикалара дифтонгоидтар кылгас уонна уһун дорҕооннор туттуллуулара сороҕор сөп түбэспэт аһаҕас дорҕоон дьүөрэлэһиитэ атыннаах грамматика өттүнэн сака дулгаан уонна саха тыллара биир тутуллаахтар ол эрээри биирдиилээн уратылар грамматика формаларыгар көстөллөр сүнньүнэн сака дулгаан тыла саха тылын курдук эмиэ былыргы реликт тыл элэмиэннэрин сүгэ сылдьар ол гынан баран ону тэҥэ биһиги кэммитигэр үөскээбит туспа омук тыла буолар тылы үөрэтиигэ аан бастаан этнографтар өҥөлөрүн ахтар сөптөөх попов а а өр кэм устата таймыырга сылдьыбыта дулгааннары билим эйгэтигэр киллэрбит киһиннэн билиниллэр долгих б о эмиэ үлэлэригэр ахтар кэлин этнографтар грачева г н саввинов а и үөрэппиттэрэ тыл үөрэхтээхтэриттэн бастакынан тылы сиһилии үөрэппит киһинэн убрятова е и буолар кини сыллаахха норильскай долгааннарын тыллара диэн тиэмэҕэ хандьыдаат диссэртээссийэтин көмүскээбитэ бу көмүскээһин кэмигэр баҕар бу тыл туспа тыл буолаарай диэн сабаҕалааһын этиллибитэ салгыы убрятова бу тиэмэни дириҥэппитэ сиһилии чинчийбитэ элбэх ыстатыйаны бэчээттээбитэ онтон сыллаахха эмиэ норильскай долгааннарын тыллара диэн ааттаах докторскай диссэртээссийэтин кинигэ гынан таһаарбыта кэлин тылы новосибирскэй томскай ленинград санкт петербург учуонайдара в м наделяев н п бельтюкова з п демьяненко т м кошеверова н м артемьев уо д а үөрэппиттэрэ а а петров этнолингвистика уонна социолингвистика өрүттэригэр үлэлэрдээх нобель бирииһэ уһулуччу ситиһиилэр уонна өҥөлөр иһин сыл аайы биэриллэр аан дойдутааҕы наҕараада скандинавияҕа баар комитет талыытынан култуура уонна наука айыылар иһин биэриллэр альфред нобель швеция хиимигэ динамиты айбыт киһи өлөрүгэр кэриэс этэн олохтообут сылтан биэриллэр физикаҕа химияҕа медицинаҕа уонна литератураҕа биэриллэр эйэ иһин охсуһуу бирииһэ сылтан биэриллэр эйэ иһин бириис норвегия осло куоратыгар биэриллэр атын бириистэрэ швеция стокгольм куоратыгар биэриллэр нобель бирииһэ бэйэтин уобалаһыгар саамай престижтааҕынан билиниллэр хас бирииһи ылбыт киһи көмүс мэтээл диплом уонна харчы ылар ол харчытын сууммата нобель фондуттан тутулуктаах уонна хас сыл аайы уларыйар сыллаахха мөлүйүөн швеция кроната эбит ол эбэтэр мөлүйүөн ахш дуоллара чинчийэччи өлбүтүн кэннэ бирииһи биэрбэт эбиттэр биир бириис үс чинчийээччигэ түҥэтиллиэн сөп мария саломеа кюри склодовская сэтинньи варшава от ыйын салланш таһа франция польшаттан төрүттээх франция физига химига сорбоннаҕа үөрэммитэ сылтан радиоактивноһы а беккерель урааҥҥа арыйбытын кэннэ торийга булбута с физик пьер кюрига кэргэн тахсыбыта иккиэн бииргэ полонийы уонна раадийы арыйбыттара альфа бета уонна гамма сардаҥалары арыйбыттара радиоактивноһы мария кюри тиэрминэ арыйыы иһин кэргэннии кюрилар беккерели кытта с физикаҕа нобель бириэмийэтин ылбыттара с мария кюри полонийы арыйбытын улнна ыраас раадийы ылбытын иһин с аны химияҕа нобель бириэмийэтин ылбыта мария кюри с лейкемияттан өлбүтэ дьахталлартан бастакынан бэйэтин өҥөтүн иһин парижка пантеоҥҥа көмүллүбүтэ конкииста үйэ бастакы аҥаарыгар испания американы сэриилээһинэ соруктара байыы тайыы көмүс булуу бу сэрии кыттыылаахтара конкистадордар диэн ааттаналлара конкистадордар эльдорадо диэн көмүстээх сири көрдөөн панаама моойуттан соҕуруу баран билиҥҥи колумбия сирдэрин сэриилииллэр франциско писарро этэрээтэ өссө салгыы баран билиҥҥи перу сиригэр инкалар судаарыстыбаларыгар ааҥнаан киирбитэ улуу инканы утарар баһылыктары касиктары тылыгар киллэрэн улуу инка атауальпа олорор кахамарку куоратын осаадалыыр артиллерия уонна аркебуузалар көмөлөрүнэн куораты ылар атауальпаны билиэн ылар инкалар ыраахтааҕыларын босхолоору көмүс уонна үрүҥ көмүс маллары аҕалан хаайыыны толорон кэбиһэллэр ол да буоллар көмүһү ылан баран писарро улуу инканы өлөттөрөн кэбиһэр сыллаахха инкалар ытык сирдэрин куско диэн сири ылар уонна онно саҥа киин куораты олохтуур лима диэн ааттыыр бу куораттан олорон дойдуну салайар сүүһүнэн тыһыынча олохтоохтору көмүс хостуур шаахталарга үлэлэтэллэр ол ынырык үлэ түмүгэр мөл киһиттэн мөл киһитэ эрэ ордон хаалар мексиканы сэриилээһин өссө да уонунан сыл буолбута үйэҕэ эрэ түмүктэммитэ канар арыылара тылбааһа ыт арыылара ыт плиний старшай диэн былыргы рим учуонайын этиитинэн бу арыылартан биирдэстэригэр ыттар үөскүү сылдьыбыттар эбэтэр муора бөрөлөрө ону кытарысоҕуруу муора хахайдара элбэх арыыга үөскүү сылдьыбыттар архипелагы атлантика акыйааныгар вулкаан үөскэппит африкаҕа баар марокко уонна арҕаа саһаара дойдуларыттын хотугулуу арҕаа эргиҥҥэ ырааҕа суох сиргэ турар бу арыылар испания бас билиитигэр киирсэллэр уонна бэйэлэрэ автономиялаах дойду быһыытынан биллэллэр икки киин куораттаах санта крус де тенерифе уонна лас пальмас де гран канария урут ол эбэтэр сылга дылы санта крус де тенерифе соҕотох киин куорат этэ архипелаг сэттэ улахан уонна хас да кыракый арыылартан турар ортотугар сүдү арыылара тенерифе кв км баар тенерифе арыы бу арыылартан сүдүлэрэ уонна олохтоохторун ахсаанынан барыларын баһыйар арҕаа өттүгэр гомера кв км иерро кв км уонна пальма кв км арыылара бааллар гран канария арыы тенерифеттан илин сытар бу иэнинэн үһүс арыы буолар кв км салгыы илин диэки фуэртевентура кв км уонна лансароте кв км арыылар бааллар арай сэттэ кыракый арыылартан грасиоса кв км арыыга тыынар тыыннаах харамай олорор илин эргин алегранса кв км монтанья клара кв км лобос кв км роке дель оэсте и роке дель эсте арыылар сыталлар холбоон барыта арыы баар агул тыла агуллар тыллара нах дагестан тылларын лезгин бөлөҕөр киирэр хас да түөлбэ барыллардаах тпиг агуллар керен ричин кошан кушан буркихан кекхюн уонна фитин биир аулга эрэ баар дагестаан агул уонна курах оройуоннарыгар тарҕаммыт агул тылынан тыһ киһи саҥарар сыллаахха нуучча алпабыытыгар олоҕуран алпабыыт оҥоһуллубута агул алпабыыта лак тыла лактар тыллара лак алпаабыта алексеев егор егорович саха аатырбыт устуорук учуонайа публицист устуоруйа билимин дуоктара е е алексеев республикаҕа омуктар ыккардыларынааҕы сыһыаннар историяларын уонна саха сирин государственнай тутуутун үөрэппит чинчийээччинэн биллэр ча научнай монография кинигэлэр брошюралар уонна научнай ыстатыйалар ааптардара учуонай сыралаах үлэтин биир сүҥкэн өҥөтүнэн саха сирин бөдөҥ политиктарын государственнай деятеллэрин а е кулаковскай өксөкүлээх өлөксөй м к аммосов п а ойуунускай и н барахов и е винокуров с в васильев в г павлов олохторун дьылҕаларын чинчийэн кинилэр тустарынан бэртээхэй кинигэлэри суруйан күн сирин көрдөрбүтэ кгб архивтарын чинчийэн республика органнарын сталин террорын кэминээҕи үлэлэрин сымыйанан буруйдаммыттар үтүө ааттарын чөлүгэр түһэриини суруйан сырдаппыта в и ленин уонна саха сирэ а е кулаковскай өксөкүлээх өлөксөй олоҕун үлэтин чинчийии неймохов егор петрович саха народнай суруйааччыта айымньылара сылтан бэчээттэммиттэрэ бастакы кинигэтэ д эверстовы кытта кыттыһан суруйуута жизнь посвященная борьбе сыллаахха күн сирин көрбүт егор неймохов хас да киэҥник биллибит киинэлэр сценарийдарын суруйбута хара мааска ильмень күөл үрдүгэр туруйалар о д а сорох айымньыларынан тыйаатырдар испэктээкиллэри туруорбуттара хапсыһыы сайсары күөлгэ түбэлтэ п а ойуунускай аатынан саха академическай тыйаатырыгар о д а айымньыларын геройдара сүнньүнэн аныгы дьоннор артыыстар ырыаһыттар суруйааччылар спортсменнар суут прокуратура үлэһиттэрэ уонна саха ыччаттара киэҥ биһирэбили ылбыт айымньыта схватка сэһэн кини сценарийынан черная маска уонна журавли над ильменем диэн киинэлэр уһуллубуттар нууччалыы атын да омуктар тылларыгар тылбаастаммыт айымньылардаах саха тылыгар нуучча суруйааччыта ю сергеев царская охота кинигэтин тылбаастаабыт охлопков василий егорович сүүрүк саха сирин рекордсмена саха асср оскуолатын үтүөлээх учуутала устуоруйа билимин хандьыдаата спорт бэтэрээнэ томпо улууһугар кириэс халдьаайыга сыллаахха төрөөбүтэ аҕата охлопков егор дмитриевич суодаах дьөгүөр кытыгыраһынан биллэр эбит да онтун кистиир идэлээҕэ дииллэр аҕатын бииргэ төрөөбүтэ миитэрэй атырдьах ыйыгар оттоон бүтүү саҕана куобаҕы эккирэтэн быһа тэбэн өлөрөрө үһү суодаах убайа аармыйаҕа ыҥырыллан баараары мустан олордохторуна дойдутугар уолба алааһыгар сайыҥҥы эмньик убаһалары арахсыбакка эккирэтэ сылдьан дэйбииринэн охсуталаан көрдөрбүтүн туһунан үөлэннэҕэ василий петрович винокуров кэпсээбитин п дарбасов суруйбута бырааттыы баһылай уонна миитэрэй сэрииттэн эргиллибэтэхтэрэ дьокуускайга педагогика институутугар үөрэнэ сылдьан сылтан сылга дылы саха өрөспүүбүлүкэтин сүүрүүгэ рекордарын араас дистанцияларга барыта холбоон төгүл олохтообута заикин николай федорович саха сиригэр дьокуускайга көскө ыытыллыбыт декабрист курскай губерния дворяннарыттан төрүттээх квартирмейстерскай чаас подпоручига отец курский губернский предводитель дворянства фатежский помещик надворный советник федор михайлович заикин за родителями по ревизии душ воспитывался в москве в пансионах д ф дельсаля и и в борденау а в в пансионе в с кряжова до жил в деревне у родителей поступил в московское учебное заведение для колонновожатых выпущен по экзамену прапорщиком откомандирован во армию командирован на семку в подольскую губернию май назначен обратно в главную квартиру армии ноябрь состоял при школе топографов подпрапорщик член южного общества приказ об аресте арестован во армии доставлен в петербург из тульчина на главную гауптвахту в тот же день переведен в петропавлоскую крепость посадить по усмотрению и содержать строго в кронверкской куртины повелено по заковании в ручные железа снабдив теплою для дороги одеждою для отправки в тульчин сдать слепцову для розыска бумаг пестеля осужден по разряду и по конфирмации приговорен на поселение вечно приметы рост аршина вершков волосы на голове светлорусые редкие на бороде светлорусые же нос посредственный туповат глаза серые отправлен в гижигинск охотского округа срок сокращен до лет до гижигинска не доехал и обращен на поселение в витим иркутской губернии куда прибыл в умер в витиме могила не сохранилась писал стихи тетка братьев заикиных была замужем за гвардии прапорщиком львом офросимовым братья в альвиан р отставной штабс ротмистр федор павел р и александр р студенты харьковского университета михаил р находился в пансионе в москве сестры елизавета замужем за майором н масловым и серафима замужем за капитан лейтенантом м шатковским саха сиринээҕи култуура үлэһиттэрин сийиэстэрэ с сыллар бүтүүлэригэр былаас култуура үлэһиттэрин түмэргэ иитэр үлэлэрин күүһүрдэргэ нэһилиэнньэ култуураҕа тардыһыытыгар көрдөбүллэрэ үрдээбитигэр сөп түбэһэргэ анаан сөп буола буола улахан мунньахтары сийиэстэри ыҥырарга быһаарыы ылбыта бу сийиэстэргэ култуура уонна ускуустуба сайдыытын хаамыылара тирээн турар кыһалҕалар туһунан кэпсэтэллэрэ култуура тэрилтэлэрин бэрэстэбиитэллэрэ уонна оройуоннар улуустар култуураҕа салалталара бэйэлэрин этиилэрин киллэрэллэрэ көрдөһүүлэрин тиксэрэллэрэ бастакы сийиэс сэбиэскэй кэмҥэ буолбута сэттис бүтэһик сийиэс сыллаахха генрих герман роберт кох ахсынньы клаусталь целлерфельд ыам йын баден баден ниэмэс микробиолога сотуун өлүү бациллатын холера вибрионун уонна сэллик палочкатын арыйбыт сэллик ыарыыны чинчийиитин иһин физиологияҕа уонна медицинаҕа нобель бириэмийэтин сыллаахха ылбыта роберт кох ахсынньы күнүгэр сыллаахха клаусталь целлерфельд диэн сиргэ герман уонна матильда генриетта кохтар дьиэ кэргэннэригэр төрөөбүтэ оҕоттон үһүс эбит аҕата горнай инженер герман кох шахта салалтатыгар үлэлиир эбит ийэтэ юлиана матильда генриетта кох төрөөбүтүнэн бивенд үрдүк сололоох генрих андреас бивенд диэн ганновер королевствотын кылаабынай инспекторын кыыһа бу киһи эһэтэ сиэнигэр чинчийээччи талаана баарын көрөн айылҕаны билэргэ көрөргө истэргэ үөрэппит толкин джон рональд руэл мфа тохсунньу балаҕан ыйын англия суруйааччыта лингвист филолог биллэр айымньылара хоббит или туда и обратно сэһэн трилогии властелин колец трилогия уонна кинилэр иннилэрин ойуулуур сильмариллион роман толкин оксфордка англосаксон тылын ааҥыл тылын уонна литератууратын профессора этэ ортодокс католик чугас доҕорун к с льюистыын инклинги диэн литератуура холбоһугар киирэрэ кини фэнтази сирин айбыта ол айамньылара олус биллэр буолбутта кини орто дойду айамньылара улахан фэнтази аҕатынан олохтообута атын кинигэлэригэр властелин колец айамньытын уруһуйдаабыта уонна үс чааска кинигэнэн бэчээттэммитэ уонна хас да киинэ уһуллубута властелин колец суруйуллуутугуар сыл бараммыта өлөҥ уулаах сиргэ эбэтэр күөл кытыытынан үүнэр элбэх сыллаах кубархай төбөлөөх дороххой от былыр былыргыттан дьон аһылыкка туттар отторо сахалар эмиэ сииллэрин киниэхэ суолта биэрэллэрин элбэх топонимнар туоһулууллар өлөҥнөөх диэн сирдэр күөллэр өрөспүүбүлүкэ хас да улуустарыгар бааллара биллэр холобура билиҥҥи үөһээ бүлүү өлөҥнөөҕөр нам нэһилиэгин сирэ нуучча хаһаахтара симиэбийэ туппуттара биллэр ол сир аатыттан оленск диэн бүлүү куорат бастакы аата барбыт диэн буолар бу үүнээйи латыынныы аата минньигэс аматннааҕын этэ сылдьар гириэктии глюкос минньигэс өлөҥнөр бары уһун силигэхтээх сииктээх сир үүнээйилэрэ туораахтаахтар кэргэннэригэр злаки киирэр өлөҥ соцветиета минньик курдук холбоммут соцветие дьиктитэ диэн биир үрэххэ күөлгэ үүнэр өлөҥ барыта биир кэмҥэ сибэккилэнэр итинник гынан куоппаһырыы элбэхтик барарын ситиһэр хайдах итинник тэҥҥэ сибэккилэнэрэ чуолкай биллибэт үүнээйи үрдүгэ см тиийэр умнастара хаптаҕай элбэх сүһүөхтэрдээх сэбирдэхтэрэ кытыыларынан уонна аллараа өттүлэрэ ньуура ньылҕаархай буолбатах кыра хатыылаах алтаттан отут сантиметрга дылы уһуннаах иккиттэн сэттэ миллиметрга дылы кэтиттээх от ыйыттан балаҕан ыйыгар дылы сибэккилэнэр 
