lisakoli lya molɔngɔ ya makokí ma moto na botáláká te kondima limɛmya lya bato bansɔ ba molɔngɔ mpé makokí ma bangó maye mazalí ndéngé mɔkɔ mpé bakokí kopímela moto tɛ ezalí ntína ya bonsɔmí bosémbo mpé kímyá káti ya molɔngɔ na botáláká te komɔna mpámba mpé kobóya kotósa esɛngɛli ya moto ebátelama na bokonzi bwa bosémbo mpɔ te na sima yangó moto ákóma na botɔmbɔki esóngó na minyɔkɔli tɛ na botáláká te esɛngɛlí koléndisa boyókani na káti ya bikólo na botáláká te na káti ya mokandá mwa mibéko mya lisangá ya bikólo bya molɔngɔ bato ba molɔngɔ bayébísí lisúsu loléngé bandimí malɔki ma ntína ya moto limɛmya mpé lokúmu la moto bokokani bwa makokí ma bǎsí mpé babáli mpé na botáláká te bangó bayébísí te bazwí mokáno mwa kobɔngisa ezalélí ya moto mpé kosála te moto azwa bomɔi malámu mpenzá na káti ya bonsɔmí bwa monɛnɛ mpenzá na botáláká te kozala bato bansɔ na makanisi ndéngé mɔkɔ mpɔ na makokí mpé bonsɔmí bwangó ezalí na ntína monɛnɛ mpɔ te óyo bakáni elónga likita linɛnɛ lizalí koyébisa lisakoli lya molɔngɔ óyo ya makoki ma moto lokóla elɔkɔ eye bato mpé bikólo binsɔ balingí bazwa mpɔ te bato mpé mangómbá mansɔ na bobátelaka ntángo insɔ lisakoli lyangó na motéma basála makási na botéyi mpé bokólísí bwányá mpɔ te makokí mpé bonsɔmí yangó etósama mpé basála te bandima mpé basálélí yangó na bosɔlɔ mpenzá na molɔngɔ mobimba ezala na káti ya bato ba bikólo bya lisangá bangó mɔkɔ tǒ na káti ya ekólo mpé molɔngɔ mobimba bato bansɔ na mbótama bazalí nsɔmí mpé bakókání na limɛmya mpé makokí bazalí na mayɛlɛ mpé basɛngɛlí kovánda na bondeko o káti na bangó moto nyɔnsɔ azalí na likokí lya kozala na bomɔi na kozala nsɔmí mpé kozala motéma nsɛi na bomoto bwa yě moto atá mokɛ tɛ asɛngɛlí kozala moúmbu boúmbu mpé botɛki baúmbu bupekísámí na ndéngé insɔ moto atá mokɛ tɛ asɛngɛlí konyɔkama mpé kosalelama makambo ya bonyama mpé óyo ezanga bomoto na lokúmu moto nyɔnsɔ azalí na likokí te bayéba makokí ma yě bipái bínsɔ bato bansɔ bakokání libosó lya mobéko mpé bazalí na likokí lya kobátelama na mobéko sé ndéngé mɔkɔ bánsɔ bazalí na likokí lya kobátelama sé ndéngé mɔkɔ esóngó na bikelá nyɔnsɔ ya bokɛsɛnisi elongobani tɛ na lisakoli liye mpé esóngó na bikelá bínsɔ biye bikobota bokɛsɛnisi yangó moto nyɔnsɔ azalí na likokí lya koluka lisálisi lya nsɔlɔ mpenzá na libosó lya mangómbá ma bosámbisi bwa ekólo eye ezalí na bwányá esóngó na bikelá biye bikotángola malɔki ma ntína mandimámí na mibéko mpɔ na yě moto mɔkɔ tɛ akokí kokangama tǒ kobengisama ntína tɛ moto nyɔnsɔ azalí na likokí te likambo lya yě lokóla lya bato bansɔ lisámbisama na bosémbo mpé na mso mya bato bánsɔ na esámbiselo ya nsɔmi mpé ya epái mɔkɔ tɛ eye ekozwa mikáno ɛngɛbɛnɛ na makokí mpé masɛngínyá yě tǒ ɛngɛbɛnɛ na bosɔlɔ bwa likambo yě afúndámí moto atâ mɔkɔ tɛ akokí kokɔta mpámba na makambo matálí ezaleli libótá ndáko mpé mikandá ya nganda tǒ mpé kobébisa lokúmu na yě moto nyɔnsɔ azalí na likokí lya kobátelama na mobéko esóngó na bikɔta kɔta yangó moto nyɔnsɔ azalí na likokí ya kozala na makanisi na yě mayɛlɛ na yě ya motéma mpé lingómba lya yě ya nzámbe likokí lyangó ekopɛsa yě ndingisa ya kopɔna lingómba lya nzámbe tǒ kobóngola makanisi ma yě yě mɔkɔ tǒ elongo na baníngá ezala na mso mya bato ya mɛi na botéyi na bikelá na bokúmisi nzámbe mpé milúlú moto nyɔnsɔ azalí na likokí ya bokanisi mpé bolobi yangó ekopɛsa yě ndingisa ya kozala na bomɔi na motéma tɛ likoló lya makanisi ma yě ndingisa ya koluka kozwa mpé kopanza mayébisi na makanisi esíká na esíká na ndéngé alingí koyébisa mangó moto nyɔnsɔ lokóla azalí mɔkɔ ya lingómbá azalí na likokí lya kozwa lisálisi lya esálelo lisungi eye ezalí na ndingisa ya kopɛsa moto makokí ma yě ya mosólo ya bomɔi mpé ezaleli mpɔ na lokúmu mpé bokóli malámu ya bomoto bwa yě na lisálisi lya bokási bwa ekólo mpé ya boyókani bwa mikili na mikili ɛngɛbɛnɛ na mwangó mpé bokulaka ya ekólo na ekólo moto nyɔnsɔ azalí na likokí lya bopémisi mpé bopémisi nzóto míngi ya bozwi eleko ya sémbo ya boúmélí na mosálá mpé na bozwi lifúta na bakonzi ya mbala na mbala moto nyɔnsɔ azalí na likokí te káti ya bato mpé bikólo nyɔnsɔ ebóngá mpɔ te makokí mpé bonsɔmí oyo ekomámí káti ya lisakoli liye elónga mobéko atá mɔkɔ tɛ ya lisangá liye mokokí kozala mpɔ na letá na lisangá ya bato tǒ na moto likokí lya kosála likambo liye likonyata makokí mpé bonsɔmí áwa nzɔku ezalí nyama ya mabɛlɛ ya afríka tǒ ya azia ezalí na bwěmbo tǒ zólo elaí eye ekokí kobúka matíti mbuma tǒ nkásá ya nzeté mpɔ na kolíya ezalí na mpɛmbɛ tǒ mimpáti mibálé na makútu tǒ matɔi manɛnɛ mpé na mokíla mokɛ nzɔku ezalí nyama ya mabɛlɛ elekí monɛnɛ eye evandaka o mokili mondɛlɛ ezalí nyama ya mabɛlɛ elekí monɛnɛ o mái nzɔku ya mobali eye elutí monɛnɛ ebomámákí o angola o mobú yango emekí bozitó ya kilógálame nkóto zómi na míbalé kg mpé bolaí bwa mɛtɛlɛ nzɔku ya mobali na mokóló ekokí komeka kg na m na mbótama mwǎna ya nzɔku ekokí komeka bozitó ya kilógálame nkámá kg nzɔku mwǎsí ezalí na zémi mpɔ na sánzá tǒ nyama mɔkɔ tɛ ezalí na zémi elekí ntángo yango nkóla ya nzɔku ekokí koleka mibú nzɔku elembaka mpɛmbɛ ya yangó yě tɛ republíki ya kongó demokratíki ezalí esé ya afríka ya mambénga ezwáká lipandá o sánzá ya motóbá mokɔlɔ mwa mobú mwa na ekólo kongó nkótá nkámá íbalé ilobamaka nyɔnsɔ wâná elakísí boyébí bwa bato ya bomɛngo etondi mabelé ciluba kikongo lingála mpé kiswahíli izalí nkótá ínei inɛnɛ ya ekólo kasi nkótá nkámá íbalé ilobamaka na ekólo kongó míngi sé na káti ya nkótá ya ekólo bokoyéba etando ya bikelá mabelé nyama mpé nzeté bamɔngɔ bazalí na nkómbó míngi ya nzeté ya mbíla na maye manso basálelaka sɔlɔ nzeté ya mbíla eyébaní káka mpó na mafúta na masanga tɛ eyébaní lokóla nkísi ekosílisa makɔnɔ na yangó mpé bakosála bitúnga mpé bikilakila ekakoli ya molái lisapo lya kongó kinsásá tálá mpé ntángo ya banɔkɔ kongó kinsásá bɛndɛlɛ ya kongó kinsásá bilembo nkita ya kongó kinsásá zaïre ezaláká kobanda mobú mwa téé nkómbó óyo ebêngámákí republíki ya kongó demokratíki mfalanga ya ekólo wâná mpé ebale óyo epésáká ekólo kongó ebimélí na yě see mɔkɔ na mayi mozindo atalantiki congo belge elongákí lipanda na o nkómbó ya republíki ya kongó nkómbó nsé mɔkɔ na kolonia ya kala ya falansia kongó brazzaville nkómbó ya republíki ya kongó demokratíki ezwamákí na kasi bikólo bíbalé basilákí koyébana míngi míngi mpé kokesana na nkómbó ya bingúmba mikonzi bya bangó mpɔ na komíbêngama kongó léopoldville mpé kongó kinsásá na nsima na kongó brazzaville biteni mikonzi bya kongó kinsásá mibengami bitúká provinces ya lifalansé kinsásá ezalí mboka mokonzi ya ekólo mpé efándeli ya bitúlúká bya ekólo ezalí na makokí ma engumba bingumba mpé bitúká biyángélámí bizwí makokí ma koyángela yangó mɔkɔ na mobéko mpé bikambémí na bato baye bazwamí na bitúká bike bya mbóka bitúká biina bia bonsɔmí bizalí mbóka mondɛlɛ komine seketele mpé sefeli bitúká bya kongó kinsásá bazalí joseph kabange abótámi mokɔlɔ ya sánzá ya motóbá ya azalaka mokambi ekólo ya kongó kinsásá alandí tatá wa yě laurent désiré kabila mokambi ekólo óyo akutákí liwa na loboko wa garde du corps waye na janvier na bokonzi na yě azalaka komeka kosilisa bitumba mpe kobimisa mapinzo ya bisé mosusu olibanda ekolo kongó kinsásá nàkolanda siniatire ya mokanda ya kimia bulamatari ya sika pona eyángeli ekolo pona mbula mibale ekelamaki na mpe okati wango bakotaki bakambi ya mapinzo mibale ya makasi koleka oyo basilikelaki bulamatari to mpe barebɛl bango bakotaki na kimokonzi lokola bakambi babale elongo na moto moko pona parti ya mokambi ekolo mpe moto mosusu pona bato oyo bakeseni na politiki ya parti oyo azalaka na kimokonzi kasi baselalaka minduki te mingi mingi babengami opozision mokanda ya mibeko mokonzi to mpe konstitision elobi ete maponeli likosalema liboso ya yuni ya kabila abundaki na mapinzo ya barebɛl ya tata wa ye nà bitumba oyo ememaki wa ye tata o kimokonzi alandaki kelasi ya mapinzo okati ya mapinzo ya uganda mpe ya rwanda asalaki na misala mingi okati o bulamatari liboso ya kozala mokambi ekolo lokola oyo ya general major mpe mokambi lisanga ya mapinzo ya mabele ya ekolo kongó kinsásá esika oyo a kambaki basoda o ekolo kongó kinsásá na bitumba ná barebɛl obanda kasi bato mingi bakanisaki ete ye azalaki na manso makokí te pona mosala ya mokambi ekolo na ntango alandaki tata wa ye laurent désiré kabila na kimokonzi joseph azalí mokambi ekólo wa libosó wa kongó kinsásá yě afándaka na kiti ya bokonzi bandá mokɔlɔ mwa sánzá ya nsambo mobú mwa tíí mokɔlɔ mwa sánzá ya zómí na mɔkɔ mobú mwa mokambi mbúlamatáli ya yě wa yambo ezaláká patrice lumumba abotamá na dizi pɛmbɛni ya tshela na mayombe bas congo mokɔlɔ mwa yě mwa mbótama eyébani malámu tɛ kozánga kozwa batísimo na mbótama esáláká te mokɔlɔ mwa yě mwa mbótama ekomama tɛ na mikanda mya lɛta engɛbɛnɛ na maloba ma baníngá ba yě ba kelási mpé bamumpɛ ba lingómbá lya scheut baye bayébaka yě lokóla moyékoli mobú mwa mbótama ya yě mokoki kozala nzínganzínga ya mobú mwa kasi na tɛ engɛbɛnɛ na makomi maye mazalí kotála bomɔi bwa yě moyékoli na kelási ya bónganga nzámbe o mbata kiela bamumpɛ bamɔnɔkɔ na lombango te yě azalí na nsɔmí míngi eye elongobani tɛ na mosálá mwa bónganga nzámbe bomoyíbisáká te ékosɛngɛlɛ alanda kelási ya bato bansɔ mpé akɛndɛkɛ akotɔkɔ kelási ya bato bansɔ mpé ayékoláká makambo matáli bokanisi philosophie nsima ya bosilisi kelási ya yě yě akómáká molakisi kasi amɔnɔkɔ te lifuta lya yě lokóla molakisi ekokanáká sɔkɔ mokɛ tɛ na kelási iye yě akɔtɔkɔ akotíka mosálá mwa molakisi mpé akɛndɛkɛ kosála na lingómbá lya mombɔngɔ ya mabáyá liye libêngami agrifor mpé nsima ya kosála na lingómbá lná asáláká lokóla mosungi comptable na mbulamatari ya koloni na departement eye etáli makambo ma mosɔlɔ ekomi yě na léopoldville nkómbó ya kala ya kinsásá akozwa infuence ya makanisi ndéngé na ndéngé ma lisangá lya bato baye babêngi bakaláka baye baútaka na bingúmba ndéngé na ndéngé ya ekólo kongó kinsásá yě ayébanáká míngi o miso mya bato lokóla mokambi mwa lingómbá lya politíki liye ebêngami boyókani bwa bakɔngɔ na lokóta la lifalansé balibêngi alliance des bakɔngɔ abako na bokúsé na mobú mwa akómaka bugumési ya komíni ya dendale eye ekóma lɛlɔ komíni kasa vubu na mobú mwa mɔkɔ wa basɔdá ba yě na nkómbó ya mobutu akobakola yě mpé moyangeli wa yě ya yambo na kiti ya bokonzi na loléngé luye babêngi na lifalansé coup d etat mpé mobutu akokóma mokonzi wa ekólo mpé akopɛsɛ ndingisa te kasa vubu afánda o ndáko ya yě lokóla moto wa bɔlɔkɔ mpé abimaka tɛ bamozóngisáká o mbóka wa yě na bóma o engúmba bas congo mpé ndako eye azaláká kofánda ekengelamáká bútu mpé mói mpó na komopekisa kobima na mobú mwa azwaka bokɔnɔ kasi lokóla bamopekisáká kobima libándá lya mbóka ya yě o kisundi yě akufáká na bozángi soins malako ma mongángá kasa vubu abaláká mpé azaláká tatá wa bǎna ntángo kongó kinsásá ezwǎká bonsɔmí lipandá na mobú mwa kasa vubu apɔnɔmɔkɔ na assembly ya sika ya kongó kinsásá lokóla mokonzi ekólo mpé afándadaka na kiti ya bokonzi na mokɔlɔ mwa ntúkú mísáto sánzá ya motóbá mobú mwa ntángo ekɛ nsima ya mbotámá ya repubiliki ya sika yangó ekutanáká na mikakátano míngi ngámbo mɔkɔ ezaláká na mikakátano mya politíki mpé ngámbo esúsu mikakátano na mapinga ma basɔdá mpé ngámbo esúsu bitumba bya bokaboli mbóka o biténi na katanga na ntángo ya matatá mâná mbúlamatáli ezaláká kotambwisama malámu tɛ mpó na bozángi boyókani eye ezaláká na kati ya mokonzi ekólo kasa vubu mpé moyangeli wa yě wa yambo patrice lumumba tála matatá na kongó nsima ya lipandá na mokɔlɔ mwa mitáno sánzá ya libwa kasa vubu alongoli lumumba na kiti ya moyangeli wa yambo kasi lumumba aboyi kolongwa na kiti ya moyangeli wa yambo mpé yě lumumba asokoli te alongoli kasa vubu na kiti ya bokonzi mpé amisakoláká mokambi wa ekólo likambo liye lisáláká te misálá mya mbúlamatáli ézaláká kotambwisama lisúsu malámu tɛ mpé matatá maye masukáká o mokɔlɔ mwa zómi na mínei ntángo komanda mɔkɔ ya mapinga ma basɔdá na nkómbó ya joseph mobutu sese seko abɔtɔlɔkɔ bokonzi epái ya kasa vubu mpé akangáká lumbumba na bɔlɔkɔ lumumba apɛsɛmɛkɛ na mabɔkɔ ma bakaboli ba nsé ya engúmba ya katanga mpé basiláká komoboma na lisálisi mpé lipamboli lya bikólo bisúsu bya molɔngɔ nzóto ya yě etiyamaka na tono ya acide mpé mbúlamatáli ekambamáká na lingómba lyɔkɔ lya bayékoli ba bobɔngɔ bwa kongó mpé nsima ya mwa ntángo kasa vubu azongeláká bokonzi bwa yě mibú mitano miye milandáká kasa vubu akambáká ekólo na mbúlamatáli iye izánga nguyá na sánzá ya sambo ya mobú mwa yě apɔnɔkɔ mokonzi wa lingómba lya bokaboli na nkómbó ya moise tshombe lokóla moyangeli wa yambo mpé apɛsɛkɛi nzéla te babundi ba mbóka isúsu míngi mpenzá babundi ba erópa babunda bitumba biye kongó ezaláká na yangó na batɔmbɔki baye bazaláká na kisangani mpé bakambamáká na pierre mulele mobutu akobɔtɔlɔ bokonzi mbala ya íbalé na mokɔlɔ mwa ntúkú míbalé na mínei sánzá ya zómi na mɔkɔ mobú mwa kasi ntángo eye akofándisa kasa vubu pɛmbɛni mpé akomisákola mokambi ekólo sese seko kuku ngbendu wa zabanga azalákí joseph desiré téé abótámí o lisála mbánzá ya mambénga o mokɔlɔ ya sánzá ya zómi o mobú akúfí o rabat maroc o mokɔlɔ ya sánzá ya libwa o mobú mobutu azalákí tatá mokonzi ya kongó kinsásá téé mobutu akamatákí bokonzi na makási na mobutu azalí moto óyo atíkí mbóka ya kɔngɔ na mpási sɔkí lɛlɔ mobúlú ezalí káka kúna mpámba tɛ yě ndé moto atíka ntángo asalí na bokonzi mobú atongá atá elɔkɔ tɛ ba nzelá káka óyo babɛlɛji batikílá bisó sɔkí yě mpenzá azalákí mayɛlɛ lɛlɔ kongó kinsásá elingaki kokɔta mobúlú tɛ patrice émery azaláká moyángeli wa yambo ya bulamatari o kongó kinsásá úta sánzá ya motóbá ya mobú mwa téé sánzá ya libwá ya mobú mna abótámí o onalua katako kombé sanukru kasai oriental mokɔlɔ mwa sánzá ya nsambo o mobú mwa mpé akúfí o katanga mokɔlɔ mwa sánzá ya yambo o mobú mwa bamokangáká o boloko mpé bamobomáká na komobɛtɛkɛ masási likambo liye lisalamáká na lisungi lya bulamatari ya bɛljika mpé bulamatari ya bɛljika asengáká bolimbisi na mobú mwa mpô na yangó liboso ya kosala politiki lumumba azalaka mokonzi ya apic na mobu ya lumumba na parti politiki na yé mouvement national congolais mnc babundela lipenda na table ronde de bruxelles óyo esálamaka kobanda yanwáli tína febwáli na mikolo miango nde bakónzi ya bɛljika na ba parti politiki ya kongó bandimaki eté mokɔlɔ mwa lipanda ekozala yúni patrice lumumba akúfaka o mokɔlɔ mwa yanwáli na maboko ya bakónzi ya etuka ya katanga baboma bangó elongo na maurice mpolo na joseph okito politíki tǒ lotómo la boyángeli ezalí bwányá ya koyángela makambo ma ekólo lokóla mibéko mizalí kotínda ya kobɔngisa bomɔi bwa bato bizalela bya bangó ya kotámbwisa misála mya ekólo mpé ya koyókana na bikólo bisúsu ezalí sɔlɔ ndimbola ya politíki mwâ likébisi litálí liloba politíki sɔkí toyókí liloba politíki tǒ kosála politiki tokanisaka níni tokanisaka koyíba kokósa kosála mabé kosála mayele kasi politíki ya sɔlɔ ezalí bôngó tɛ liloba politíki eútí na ligresi lokótá la gresi polis elingí koloba mbóka engumba ekólo esé politíki ezalí mosála tǒ ntɔki ya boyángeli mbóka tǒ ekólo ezalí bwányá tǒ mayele ma koyéba bóníbóní bayángela mokili mwa bato bóníbóní bakamba bato ba ekólo na ndéngé elingí kosepelisa bato bánsɔ yangó wâná na mosála mwa politíki moto akoluka malámu mpɔ ya yê mɔkɔ mpenzá tɛ mpɔ ya libóta lya yě tɛ akoluka sé bolámu bwa batu bánsɔ ba lisangá mpɔ ya bakonzi ba letá kosɛnga bato bazala na non viola elingí koloba mbala mingi kosɛnga bangó basála elɔkɔ mɔkɔ tɛ âtá bazalí komɔna mpási ndéngé na ndéngé batála sé na mso âtá babɛtí tǒ babomí bangó mpɔ na lingómbá lya politíki liye libóyí bisálela bya letá míngi mazalí komíbênga babóya matatá tô ba non viola bobɛlɛ mpɔ bazángí mandóki tǒ bibuneli mpɔ na kozóngisela bakonzi ba letá violans iye bazalí kosála bangó mpɔ na bikelézia sɔkí bizalí na ngámbo ya bakonzi ba letá bakotéya non violans eye elingí koloba komítíka na mpási ezalí na mitíndo mingi ya politíki mpé politíki ekabwání nzéla mísató nzéla ya libosó politíki ya kapitalismɛ elingí koloba politíki wápi bokúlaka mpé matómba ya mosála mazalí mpɔ na basáli tɛ kasi mazalí mpɔ na bomongo ya bokulaka babéngaka bangó bakapitalistɛ elingí koloba bakóló bokulaka mosɔlɔ nzéla ya míbalé sosialisimɛ ezalí politíki ékopɛsa matómba ma mosála na mabɔkɔ ma basáli bangó mɔkɔ mpé ekopekisa bokulaka ezala ya mwâ libóké lya bato nzéla ya misátó kominisimɛ ezalí politíki ekosɛnga bokulaka mpé matómba ya mosála mazala mpɔ na bolámu bwa lingómba kasi ekopekisa bokulaka ya moto mɔkɔ sidá sida syndrome d immunodéficience acquise na lifalansé bokɔnɔ bwa bolɛmbisi makila na lingála epɛsamaka na vilúsu ngɛngɛ óyo epɛsaka bokɔnɔ bwa sidá elímbisaka bokási bwa makilá ya moto ntángo ngɛngɛ êná ekɔtí na nzóto ya moto ekoboma bakɛngɛli ba makilá mpɔ bangó ndé bapekisaka bokɔnɔ bokɔta o nzóto ya moto kobɛla bokɔnɔ bwa sida elingí koloba te ngéngé yangó ekɔtí na nzóto ya moto mpé nsima ya mikɔlɔ akobɛla nsima ya bokɔtɛli bwa ngɛngɛ o nzóto ekokí koleka mobú míngi libosó nzóto elakísí kobɛla yangó wâná nsima ya koyéba te ngɛngɛ ekɔtɛlí moto o nzóto esɛngɛlí kokɛndɛ nɔkí komɔna móngana sɔkí na mokɔlɔ mwa lɛlɔ mínganga naíno basúkisi bokɔnɔ bwa sida tɛ kasi nkísi ezalí mpɔ ya kolɛmbisa bokási bwa ngɛngɛ êná nkísi wâná ndé ekopekisa nzóto ya moto ebɛla nɔkí bokɔnɔ bwa sida nsima ya bokɔtɛli bwa ngɛngɛ o nzóto tokokí kopɛsa ngɛngɛ êná na moto mosúsu ngɛngɛ ekokí kopɛsama atâ sɔkí nzóto ya mokúmbi ngɛngɛ êná elakísí kobɛla tɛ ndéngé ya sida ekokí kotela moto o nzóto ntángo ya botámboli ya mwǎsí na mobáli sɔkí bamíkébísí tɛ na ekopekisa tǒ ntángo ya bopɛsi makilá tǒ ntángo mwǎsí akúmbi zémi sɔkí azalí na ngɛngɛ ya sida akokí kopɛsa na mwǎna ntángo ya botámboli ya mwǎsí na mobáli sɔkí tomíkébísí na ekopekisa tɛ mwǎsí ya zémi sɔkí azalí na ngɛngɛ ya sida na nzóto akokí kopɛsa yangó na ndéngé misátó ntángo ya botámboli ya mwǎsí na mobáli káka ndé ekopekisa ekokí kopekisa ngɛngɛ ya sida tokokí kosómba ebáteli na bisíká biyíké esíká batɛkaka nkísi makáyá tǒ masanga demokrasi eútí na maloba mábalé ma ligresi demos elingí koloba bǎna ba ekólo mpé kratos elingí koloba bokonzi demokrasi elingí bôngó koloba bokonzi o mabɔkɔ ma bǎna mbóka mpé mpɔ na bolámu bwa bangó baye bazalí na bokonzi bazwí bwangó na mabɔkɔ ma bato ba ekólo mpé bokonzi bwangó bozalí mobimba o mabɔkó ma moto mɔkɔ tǒ mwa libóké lya bato tɛ demokrasi ezalí bobɛlɛ loléngé ya koyángela tɛ kasi mpé mabɔngí mánsɔ maye makosálí te tokoka koyángela na loléngé la demokrasi tokotánga mabɔngí manɛnɛ mánei maye tokotála lokóla makonzi ma demokrasi bomípɛsi bwa bato bánsɔ botáli bato bánsɔ loléngé mɔkɔ bonsɔmí mpé boluki bolámu bwa bato bánsɔ útá mobú nkóto na nkámá mwambe na ntúkú mwambe na mínei tíí mobú nkóto na nkámá mwambe na ntúkú mwambe na mítáno conférence de berlin esangísí bǎna ya erópa ya america mpé ya turkia mpɔ na kokamba mibéko mikofungola nzelá ya afríka yangó epɛsí mayɛlɛ na ntóma léopold ii na koyébisa mokili mobimba te ebale ya kongó kinsásá eye ekambámí na moleki nzelá henry morton stanley ezalí mabelé ma yě mpé na lisangá lya yě kasi sɔkí na búku ekólo ya afríka eye elekí na mabɔkɔ ya mindɛlɛ elakísí lokóla ekólo ya mpótó na mibéko mpé na misálá ya mbulamatári sɔlɔ ezalákí kokambama lokóla elóko ya moto mɔkɔ mapángo ma ekólo kongó esálámí na bokakoli elɔngɔ na mindɛlɛ miye basílákí kozwa o káti mabelé manɛnɛ ya sɔló likambo lya ndelo ya kongó esɛngí kotámbola ekólo mobimba mpé kokamba bato na bokási mpé esɛngákí kozwa bandeko ya miyíndo bitumba ekɔtákí káti ya batɛkisi mno ya nzɔku epái moyíndo epái alabo na bakonzi ya miyíndo bolóngi ya letá epɛsákí na bɛljika esɛngɔ enɛnɛ kasi nsango ya malámu ya état indépendant du congo tǒ mpé ekólo ya bonsɔmí ya kongó te na bɛljika mpé na mbóka mopaya nsango ya monyɔkɔli etálí mosálá ya ndembó ekómí na mpótó mani léopold ii atíndí bato bya bikólo ndéngé na ndéngé mpɔ na koyéba likambo lná matɔngi na nzóto ya mopaya ebángísí bɛljika elingí kosúkisa monyɔkɔli yangó wâná ekólo bɛljika mokɔlɔ ya zómi na mítáno sánzá ya zómi na mɔkɔ mobú nkóto na nkámá libwá na mwambe ekamátí bokonzi na etando ya ekólo état indépendant du congo na bokambami bwa bɛljika ekólo état indépendant du congo ekómí lokóla mabelé mɔkɔ na bɛljika na nsima ya mánsɔ bato babósání monyɔkɔli mpé motungisi na ntángo ya mani léopold ii akómí yě mɔkɔ mokonzi malámu mpé ekólo kongó ekómí ekólo moyíndo ekambí mindɛlɛ eye ekolakisa nzelá ekambí miyíndo na mindɛlɛ ekopɛsa ndakisa ebɔngí esálá mabé te elingákí bokonzi ya botatá esimbí bruxelles mpɔ na bokambi ya miyíndo ezala malámu ekólo emíkoka bozwi bwa yě kasi etíkí na miyíndo mánsɔ etálí mbúlamatáli te lokóla botéyi bǎna ba kelási botóngí ekólo mpé mosálá ya mónganga bokambi yangó ezalákí mpé na makambo ya makási atá mibéko mikokúmbisa bikólo ya miyíndo miye ekambí ekólo kongó ya bɛljika mosálá ya bokási ekosíla káka na mobú nkóto na nkámá libwá na ntúkú mísáto bakopɛsa bonyilɛ na bapanzi makita mpé na bisanga bya bato káka na mobú nkóto na nkámá libwá na ntúkú mítáno na libwá na mibú nkóto na nkámá libwá na ntúkú mítáno mpósá ya kotámbola ekólo ekopɛsa makanisi ya ekólo kongó ndakisa malámu na tema ya mabé tɛ bisíká bya ekólo kongó na emɔneli ya mokili mobimba ya mobú nkóto na nkámá libwá na ntúkú mítáno na mwambe epɛsákí maloba ya elíkya enɛnɛ na kati ya ekolo bisika bya bato na mbulamatari ekambamaki na moyángeli général moye akambi mbulamatari mpe akoyebisa manso epai ya ntoma ya bikolo miyindo na minoko ya bakambi mabele bango bakotala misala minso ya léta bofuti pako misala ya mabele misala ya botongi ekolo bobwaki bosoto bokati makambo etc misala miina ekambami mpe na bakondzi ya miyindo oyo balatisi palata na maloba mokondzi oyo alati palata aponami mpe akokamba mboka wa ye na ndenge ya bokoko kasi solo mpenza ezalaki kosalama ndenge wana te mbulamatari alingaki ekolo ekola ndenge ye alingi kasi na ndenge ya bokoko te mokondzi moyindo oyo aponami mpe alati palata ya mbulamatari azalaki elembo ya bakondzi ya kala ya miyindo na kati ya mbulamatari kasi bakondzi mingi baponamaki mpona bilanda landa bya bango na mibeko ya mbulamatari mateya etali yezu ezalaki mosala ya basango bakatolike mpe na baprotestants mbulamatari ya kongo ya belgica epesaki bango misala miye etali bosungi bato misala mya bikela mpe bosali bokono na mobu koto na kama libwa na tuku minei na sambo banganga nzambe katolike mpe protestant bazalaki na mindele bakosala ô ekolo kongo lokola ekolo kongo mibále balekaki basi banganga nzambe bapesaki misala mingi na basi ya mindele basimbi bokondzi bwa mindele bambulu mbulu mpe basoda na ebandeli basoda ya mindele baye bawuti belgica scandinavia na italia etc mpe basoda ya miyindo bana ya africa ya loboko la mwasi bana ya zanzibar bakotika moke moke esika na basoda ya mboka na bokambami ba belges na sima ya bokono ya mpongi eye ezongaka mbula nyoso minganga ya mindele bakosilisa liboso makono ya seko wuta mobu koto na kama libwa na tuku misato bakosalisa bato na bisika bazali mpe bakotambola mboka na mboka ekobakisama mpe ba lopitalo ya mike mpe ya minene na bisika bya banganga nzambe mpe na bisika ya misala minene posa ya bondeko bonene kati ya bikolo ya afrika mpe ya erópa ebandi na mibu koto na kama libwa na tuku mitano mokano ya kobongisa mibeko elingi kokotisa ekolo kongó na kati ya mabele ya belgica bato babengi mboka ya zomi mibu mitano na sima ya mobembo monene ya ntoma baudouin na ekolo kongó na mobu koto na kama libwa na tuku mitano na mitano ekolo kongó ezwi dipanda kapɔtí capote tǒ préservatif na lifalansé ezalí linono na lilusú lokóla sáki mpɔ na kokɔtisa nsɔka ya mobáli elátamaka mpɔ na kokébisa bokɔnɔ bwa sida mpé bokɔnɔ bosúsu bwa kosíbana ntángo ya botámboli ya mwǎsí na mobáli káka ndé ekanga ekokí ekopekisa ngɛngɛ ya sida tokokí kosómba ebáteli na bisíká biyíké esíká batɛkaka nkísi makáyá tǒ masanga ebáteli ekopekisa nzóto na bísó ekɔtɔ vih mpé ezwa bokɔnɔ boye bozwamaka ya mwǎsí na mobáli ebáteli ekopekisa mpé mwǎsí azwa zémi ntángo alingí tɛ bolámu bwa ekanga bozalí na ntembe tɛ ebáteli mɔkɔ okoláta yangó káka mbala mɔkɔ tángá malámu mpé landa mibéko mpɔ ya kosálela yangó ndéngé ya koláta mpé kosálela esɛngámí kotíya ekanga na bisíká bya mwâ mpío mpé ya koyóma esíká mwinda tǒ móyi makási mozángí mpámba tɛ ekobéba swisi ezalí esé tǒ ekólo o ntéi ya erópa ya límbe ezalí o katikáti ya erópa kasi ezalí o lisangá lya erópa union européenne o lifalansé tɛ ekabwání o monyɛlɛ tǒ ɛsita na otrish mpé liechtenstein o límbe tǒ wɛsita na falansia o súdi na italya mpé o nola na alémani tǒ zemani ezalí esé na kimya esálaka etumba tɛ tíí mibú nkómbó ya mpénza ezalí confoederatio helvetica ezalí nkómbó o lokótá la latɛ bato ba swisi balobaka lifalansé lialemani litaliani tǒ liromanch mbóka mokonzi ezalí bern mbóka elekí monɛnɛ ezalí zurich lialémani lifalansé litaliano mpé liromanch izalí nkótá ya letá ya swisi mbóka tǒ engumba kinsásá ekokí kotangama kinshásá tǒ kisásá eye eyébénákí kala o nkómbó léopoldville ezalí mbóka mokonzi ya kongó kinsásá ezalí mpé etúká province ya ekólo êná ezalí engumba monɛnɛ na efúku ya bato est elɔngɔ na nyɔnsɔ óyo kinsásá ezalí engumba ya míbalé na bingumba nyɔnsɔ ya mokili na elobelí lifalansé na sima ya engumba pari falansia mpé ezalí o káti ya bingúmba minɛnɛ koleka ya afríka o nsé ya sahara ekútání na mabelé o loboko ya mwǎsí ya ebale ya kongó na yangó etálání pɛnɛ pɛnɛ mpénza na brazzaville mbóka mokonzi ya kongó brazzaville kinsásá ekútání na sud ɛsita bisíká minɛnɛ ya engumba êná engumba óyo ezalí na mǎto ya ebale tǒ mpé baferry na esɛmɛlɔ ya beach ngobila mpɔ na kokɛndɛ brazzaville na bangi na nzelá masíni te na matadi elongo na aleopori ya ndjili bilóko minɛnɛ óyo emɔnɔnɔkɔ míngi ezalí buludingi ya sozacom hotel inter continental na hotel memling zándo monɛnɛ ya kinsásá mizé ya kinsásá na académie des beaux arts bulevale ya juin ndé ekangasí biténi nyɔnsɔ ya engumba êná wikitravel ezalí sítɛ wɛbɛ ya mobembo ata ezalí kosálela modeli ya wiki mpɔ na kokela guide yangó mpé kolakisa yangó o mokili mobimba na ɛntɛrnɛtɛ tǒ mpé world wide web projet óyo ezalí mpé na nsúka nsúka ya kobima na ndéngé ya búku ya kalité wikitravel etóngámí na lisálisi ya batámbɔli mokili ya wiki to mpé wikitravellers o mokili mobimba wikitravel ebandémákí na sánzá ya nsambo ya na makanisi mɔkɔ mɔkɔ mpenzá na wikipedia projet óyo ezalí kosálela mediawiki óyo esálémí mpé mpɔ na wikipedia kasi wikitravel ezalí projet ya wikimedia tɛ mpé ekɛsɛní na wikipedia mpɔ esáleli lisensia ya creative commons na esíka ya kosálela lisensia ya makɛmi polélé tǒ mpé gnu free documentation license okáti o bisáleli míngi lisensia ya creative commons epɛsí nzelá mpɔ na kobimisa mankásá ya basáleli wiki na mikakatano mokɛ koléka wikitravel esálémí na nkótá míngi ekútánémí na nkóta motoba mángwɛlɛ ma bacillus calmette guérin bcg na mwǎna wa yo lokásá luye luzali kolobela likambo litali nkísi ya bacillus calmette guérin mángwɛlɛ maye bapɛsɛkɛ mpó na kobátela mwǎna wa yɔ na bokɔnɔ bwa tibélekilosi tb mángwɛlɛ ma bacillus calmette guérin mazali na biloko biye bipɛsɛkɛ bokɔnɔ ya tibélekikosi tb kasi maye basili kolongola bokási bwa yangó lokóla basili kolongola bokási bwa yangó ekoki kosala lisusu mabé tɛ o nzóto ya moto kasi ekosalisa nzóto ya mwǎna ekolisa komibátela ya yangó mɔkɔ immunite mpé atâ sɔkí mwǎna akutani na tb akozua yangó lisúsu tɛ na ingɛlɛtɛlɛ lokóla na mbóka isúsu bcg bacillus calmette guérin epɛsɛmɛkɛ na bǎna baye bazali pɛnɛ na bato baye bakoki kozala na tb wana ezali mpó bǎna bâná bavándaka bisika bato mingi bakoki kozala na tb ekoki kozala babóti tǒ bankɔkɔ baye baúti bisíká biye bato mingi babɛlɛkɛ tb na mokúsé mbala mingi bǎna baye bavándaka na engúmba ya masikini mángwɛlɛ maye bapɛsɛkɛ ntángo mwǎna abótami kasi bakopɛsɛkɛ mpé lisusu ntángo inso yě asengeli na mangó mbala mingi bakobeta mwǎna wa yɔ ntonga ya bcg na lobɔkɔ la mwasi pɛnɛ na lipeka ntángo ozui ntonga mbala mɔkɔ esíká énâ ekovimba wana elakisi éte babɛti ntonga ndénge esengeli nsima ya mpɔsɔ kin o wuta kozua ntonga elembo ekomɔnɔnɔ ekosua mpó na mikolo mwa mokɛ kasi ebikaka nɔkí sɔkí okangi yangó tɛ ekoki kotika elembo ekɛ ntángo esúsu mwǎna akozala na mpótá esíká eye bamobɛtɛki ntonga sɔkí mpótá ezali kobimisa mái kanga yangó na elamba ekauka tíí ekobanda kokauka kasi kokanga yangó na sparadrap tɛ mpótá énâ ekoki kosala sánzá mpó ebanda kokauka sɔkí epɛsi yɔ mawa o motéma tǒ omoni lokóla mpótá ezali koyâ monɛnɛ kɛndɛ epái ya mónganga lokóla mángwɛlɛ manso ntángo esúsu ekosengele tɛ kopɛsɛ mwǎna mángwɛlɛ bcg ntína yango iye mwǎna wa yo akoki kobanda nkísi ya kobatela yě na diphtherie hemophilie gilípi meningite pertuse búkabúka kintúntú na bokɔnɔ bukotaka na mpótá tetanosi sɔkí azali na sánzá ekopekisa tɛ éte azua bcg kasi zala káka na bokɛngi éte nkisi isusu ínâ ibɛtɛmɛ na lobɔkɔ luye babɛtɛki yě mángwɛlɛ ma bcg tɛ kín o nsima ya sánzá sɔkí tɛ esíká énâ ekoki kovímba mpé koma nsango ya kozua mángwɛlɛ ma bcg mpé mángwɛlɛ masúsu na bukú ya mwǎna mpó esalisa yɔ nsima mbóka iye ikomami o nsé izalaka na bato mingi baye bazali kobɛlɛ tb sɔkí eyano ya yɔ na mitúna na biso ezali eɛ tǒ íyo sála nɔkí opɛsɛ mwǎna wa yô mángwɛlɛ ma bcg sɔkí amozui naíno tɛ mpó ozua nsango isúsu na lolénge la komibátela mpé kobátela bandeko na baninga ba yô bazwá tb tɛ okoki kokɛndɛ tǒ kobênga tibélekilosi tb ezalí bokɔnɔ buye bubébisaka esíká ya kopéma eye babengi mampúlúlú maye mazalaka o káti ya ntólo kasi ekokí mpé kobébisa bisíka bisúsu bya nzóto mbúla mvúla iye iúti koleka na ingɛlɛtɛlɛ moto mɔkɔ na kati ya bato baye basiláká kowâ bakufáká na bokɔnɔ bwa tibélekilosi kasi kobandá mibú bokɔnɔ bná bumɔnɔnɔkɔ mingi lisusu tɛ mpó éte bato bakokóma na ndáko ya malamu koliya malamu mpé mínganga bazali mpenzá komɔnɔ o lombangú mpé kotiya mpɛmbɛni baye bazalí kobɛlɛ mpó bazua lobiko noki kasi tb esili naíno libela tɛ ya sɔlɔ tb ezalí bokɔnɔ bunyɔkɔlɔkɔ mokili mobimba mingi mikolo miye mbúla mvúla eye eleki bato mingi bakufáki na tb na mokɔlɔ mɔkɔ koleka mbúla mvúla inso iye isíla koleka na mbúla mvúla iye ileki tb ebandi komata malɛmbɛmalɛmbɛ na ingɛlɛtɛlɛ sikáwa bato bazalí kozwa yangó o mobú mɔkɔ wana elíngi koloba moto mɔkɔ na kati ya bato na molɔngɔ mobimba lokásá luye luzalí koyebisa koloba likóló lya bokɔnɔ bná ndénge ya koyéba bwangó lobíko la bwangó mpé ekolakisaka ndénge esili kopanzana na mbóka na biso mpé kokokisa yangó na loléngé lusili kopanzana na molɔngɔ mobimba lokásá luye lupɛsi mpé tolí ya sika mpó na mángwɛlɛ ma bcg na uk mpé lulakisi buku isusu iye izali na nsango iye inso ikosalisa koyéba makambo ma bokɔnɔ bná na website tibélekilosi tb ezalí bokɔnɔ bwa mabé buye bukoki kovimbisa kati ya moto ya mwana na lokóta la kingɛlɛsa babobengi tb meningitis mpó na bakóló mbala mingi ebebisaka esíká ya kopéma eye babengi mampúlúlú kasi ekoki kobebisa mpé mikúwa kati ya moto tǒ bisika bisúsu awa na mbóka na biso bato mingi baye bazuaka bokɔnɔ bwa tb babikaka kasi basengeli komɛlɛ nkísi sánzá motóba mpó na kobika tb ezalí bokɔnɔ bwa makási kasi ebikisamaka ewutaka na mikɔlɔbɔ mya mycobacterium tuberculosis tibélekilosi tǒ m tb na bokúsé mbala mingi ekotaka na ntólo esíká ya kopéma mpé ebɛngɛmi na kingɛlɛsa pulmonary tb kasi ekoki mpé kokota bisíká bisúsu o nzóto lokóla na kati ya nkíngó mikúwa tǒ biténi bya kati ya libumu ekoki mpé kopɛsɛ menenziti m bovis ezalí bokɔnɔ bosúsu buye bukokani na tb kasi bwangó buzuaka káka nyama mingi mpenzá ngɔmbɛ bovine tb m bovis mpé ekoki kozua moto lokóla na eleko ya kala ntángo bato bayebaki naíno tɛ ndénge níni bakokí kobátela mabɛlɛ tǒ koluka tb na ngɔmbɛ nzelá enɛnɛ ya kozua tb ndé ewutaka na moto oyo azali na yangó na nzóto ya ye oyo azali kokósola soki akósola abimisi bokɔnɔ na kati ya nsɔí sɔkí moto ozui nsɔí yangó na ntángo ya kopéma wana okoki kozua tb mikɔlɔbɛ miye miúti na nsɔí ekoki kotelengana na mopɛpɛ ntángo molayi kasi mbala mingi epɛsɛkɛ bokɔnɔ tɛ nzela enɛnɛ ezali káka sɔkí ozalaka mpó na ntángo molayi pɛnɛ na moto oyo azalí na tb nakati ya ingɛlɛtɛlɛ na mibú mya batu koleka bazaláká kozua tb na mbúla mvúla mɔkɔ mikolo miye ezongi tíí batu baye bazuaka na mbúla mɔkɔ kasi sɔkí okokisi yangó na mibú mya ntángo wana ezalaki bato yango ekomɔnɔ éte ezalí komata lisúsu wana omɔnɔní éte kozua tb ezalí noki tɛ kasi esengeli ozala na ekenge na ndénge ya koyeba yangó mpó na mokili mobimba tb ezali bisíká mingi lokóla batu batambolaka mingi na mokili bangó bakoki kozua yangó mpé bakoki kokotisa yango na mbóka ya yɔ tibélekilosi ekoki kobebisa biténi mingi bya nzóto ndénge yangó ekomɔnɔnɔ na mwǎna ekɛsɛni na loléngé ekomɔnɔnɔ na mokóló lokóla tibélekilosi ewutaka na bato ekozala malámu éte oyébá sɔkɔ moto azalí na yangó mpó omibátela malámu omɔnɔ mónganga tǒ dókótóló sɔkí mwǎna tǒ ndeko wa yɔ alakisaka bilembo biye bikomami o nsé na ingɛlɛtɛlɛ lokóla na mbóka isúsu mángwɛlɛ ma bacillus calmette guérin epɛsɛmɛkɛ bǎna baye bazali pɛnɛ na bato baye bakoki kozala na tb wana ezalí mpó bǎna bâná bavándaka bisíká mɔkɔ na bato ba tb ekoki kozala baboti tó bankoko baúti bisíká bato mingi babɛlɛkɛ tb na bokuse mbala mingi bǎna baye bavándaka na engúmba ya masikini mobateli mángwɛlɛ mwangó bapesɛkɛ na ntángo mwǎna abótami kasi bakopɛsɛkɛ mpé ntángo inso iye isengeli mbóka iye ikomami o nsé izalaka na bato mingi baye bazali kobɛlɛ tb sɔkí eyano ya yɔ na mitúna na biso ezali oui íyo sala nɔkí opɛsɛ mwǎna wa yô mángwɛlɛ ma bcg sɔkí amozui naíno tɛ lokóla tb ekotaka bisíká míngi na nzóto nzelá ya komɔnɔ yangó mpé ezalí ndéngé na ndéngé tb eye eyebani míngi ndé ya kokosola eye babengi na lingɛlɛsa pulmonary tb moto oyo azalí na yangó akolakisa bilembo biye nzela ya kopanza tb yango kaka moko baye bazali na yango nakati ya tolo to na mongongo mayi oyo ebimaka na monoko na kokolola nakati ya mopepe nde ezali na maladie kasi oyeba te tango mosusu baoyo bazali na yango bakoki te kopanza yango penza ezalaka makasi moto azua tb mpe esengi tango molayi to kokutana mbala mingi na moto oyo azali na yango lokola kovanda na ndako moko ata ndenge wana basusu ata soki bazui tb bango bakobelaka te bato mingi toloba na kati ya baye bazali na nzoto kolongono soki bazui yango bakobela te baye batikali bakobela kasi mbala mingi noki te kasi na sima ata ya bambula na koleka comstock wana esalamaka mpo maladie yango ekoki kovanda na nzoto ya moto lokola elali bambula mpe moto azali kobela te maladie ekolamuka na sima ya bambula mbala mingi soki nzoto ezangi komibatela immunite lokola moto mobange bankisi misusu kobela lokola sida to kovanda na mizele mpona baye bakobelaka tb tango ya mabe ezalaka soki ekomi naino mbula mibale te banda bazui yango kati ya na ya baye bazui tb babelaka noki wuta bazui yango styblo et al sutherland et al wana babengaka yango kobela mbala moko na angle primary disease mpe mbala mingi ezalaka na bana primary tb mbala mingi ekoleka emonana te mpe ekobika yango moko ata soki moto ameli nkisi te kasi ekoki kozonga sima ya bambula ekotika elembo moke nakati ya tolo na ndenge emonanaka na rayon x mpó na bato mingi baye bakozua tb mibateli ya nzóto immunite ekobúnda kín o kosilisa tǒ kokanga yango mpó emata tɛ ndénge wana bokɔnɔ ekotikala ya kolála kasi ezalí naíno na bomɔi mpé ekobima lisúsu na nsima eye ebengami bokɔnɔ na mpóngi tǒ bulála na lingɛlɛsa babubengi latent tb infection baye bazalí na bokɔnɔ bwa tb na mpóngi balakisaka bilembo biye baye bazali kobɛlɛ tb active tb bakolakisaka bilembo biye bikomami na nzelá níni ya koyeba tb soki babikisi te tb ata epayi ya bakolo emataka malembe kino eyi koboma mabe mosusu ekopesa meningite nzela mosusu soki babikisi te nde kobimisa makila tango ya kokolola tb ekokoma ndongo soki emeseni nkisi mpo ndenge ya kobikisa ezalaka makasi nakati ya ingɛlɛtɛlɛ tb ebomaka bato na mbula moko mingi nakati ya bango mibange kasi bana mpe bazalaka bisika bato bavandaka na bandako oyo ekoki te na mokili mobimba bato mingi bakufaka na tb koleka oyo ya uk libateli lizali mángwɛlɛ ma bcg ntángo esúsu mángwɛlɛ ma bcg mabátelaka na bokɔnɔ bwa tb tɛ kasi masalisaka bǎna baye bazalí kobɛlɛ bokɔnɔ bwa meningite tb meningitis rodrigues et al ntángo ya kala na ingɛlɛtɛlɛ bazalaki kopɛsɛ bǎna banso ba kelási mángwɛlɛ ma bcg kasi lokóla loléngé la tb lobóngwanaka ingɛlɛtɛlɛ ekamati nzelá ya kolanda bato bakɛ baye bazalí na tibelekilosi na ingɛlɛtɛlɛ mángwɛlɛ ma bcg makɛsɛni ɛngɛbɛnɛ na epái eye yɔ ofandi na uk mpó tb ekoki kozala na esíká sóngóló kasi na esíká pakala ezali tɛ mángwɛlɛ ma bcg mapɛsɛmi na bǎna baye bavándaka bisíká biye bato mingi bazalí na tb koleka bisíká bisúsu mpó na bôngó bapɛsɛkɛ mángwɛlɛ ma bcg na bǎna baye babótami ó mbóka iye bato mingi babɛlɛkɛ bokɔnɔ bwa tb mángó mángwɛlɛ ma bcg mapɛsɛmi mpé lokóla na bǎna ba kelási ba mbúla kín o sɔkí bazwaka bcg na bomwǎna tɛ sɔkí moto azwá mángwɛlɛ ya bcg kala ekosengela éte azua mángwɛlɛ ya bcg sɔkí alingi kokɛndɛ o mobémbo kovánda tǒ kosála mosálá mpó na sánzá mɔkɔ tǒ koleka na mbóka eye ezalaka na bato mingi ya tb immunisation against infectious disease mángwɛlɛ ya bacillus calmette guérin bcg ezali bokɔnɔ ya tb oyo ezuaka gombe mycobacterium bovis nakati ya bcg maladie ya tb ezalaka kasi bakangi yango epesa kobela te kasi mpona baye bazangi mobateli ya nzoto lokola bato ya sida mpona bango bcg ekoki kopesa maladie tango mosusu bcg batiyaka yango na tonga ya moke na lomposo moto nyonso oyo azali na sanza to koleka wana bakomekaka loposo naye liboso ya kopesa ye mobateli ya bcg wana ezali mpona koyeba soki mobateli ya nzoto immunite emeseni na tb nzela ya koyeba nde kobeta tonga ya tuberculin mayi ya proteine basali wuta na m tuberculosis na kati ya loposo sima ya mikolo na ndenge ya tonga yango bakotala esika babeti yango soki esika babeti tonga evimbi mpe ekomi lokola makila wana elakisi te maladie ezali ndenge wana ebongi lisusu te bapesa moto bcg mpo akozala asiazui tb to maladie mosusu ya ndenge wana soki nzoto naye elakisi kozala na maladie ya makasi wana esengi bameka ye na nzela misusu koyeba soki penza asiazui to abandi kobela tb bana oyo bakokisi naino sanza te bango bazali na posa te ya komeka loposo liboso ya kozua bcg mbala mingi tb ekoki kobika kasi moto ebongi asilisa nkisi ya sanza to koleka baye babelaka tb mbala mingi bakotaka na opital te ata soki bakoti wana ekozala mpona koyeba soki penza bazali na maladie yango to mpo babanda kozua nkisi ata boye bato ya tb esengi bazala mpene na efimiele ya tolo tango nyonso ya kozua nkisi mpo bazua yango na ndenge ekoki mpe soki likambo ya mabe ezali basala noki moto atika te kozua nkisi nzela oyo tomeseni ezali ya kozua nkisi antibiotics misatu to mine mbala moko mpona sanza mibale nde sima na yango nkisi mibale mpona sanza mine misusu nkisi mine minene ya tb ezali isoniazid rifampicin pyrazinamide na ethambutol eyaka elongo mpona kosalisa soki maladie emeseni nkisi moko misusu ebunda ata boye maladie ebandi komesana nkisi ya ndenge nyonso mbala mingi nkisi esalaka lisusu te mpo moto azalaki kozua yango na ndenge ekoki te to azuaki yango na ndenge ya mabe to moto asilisaki te kozua nkisi conaty et al mikolo oyo batiyaka nkisi mibale to koleka na kati ya na komprime moko moto akomela komprime mine to koleka mokolo moko tango mosusu esengi moto azua nkisi mikolo mingi lokola maladie ya tb meningitis to soki maladie ebandi komesana na nkisi moko to mibale wana esengi kobalula nkisi soki moto abandi nkisi mpona poso mibale wana akoki lisusu kopanza tb te mpe akobanda komiyoka malamu sima ya poso mine kasi esengi sanza motoba ya kozua nkisi mpo moto abika tango bakuti moto azali na tb dokotolo akotala soki baye bavandaka naye bakoki kozua yango soki emonani te moto akoki kopanza yango to mwana azali na yango kasi eyebani te azui yango wapi wana baye bazalaka mpene naye bakobenga bango mpo bameka eyebana soki bango mpe bazali na yango bato wana bakozala bandeko to baye bavandaka na ndako moko tango mosusu baninga lokola baye basalaka elongo mpe bakobenga bango kasi mbala mingi tina ya kosala yango ekozala te ezalaka mbala mingi te mwana apanza tb kasi kobela na bango elakisaka te moto mokolo oyo azali kobela tb azali mpene na mwana wana komeka mpona bandeko tina yango koyeba baye basi bazui tb to baye basi babandi kobela komeka basalaka na loposo to na rayon x na kati ya uk mbala mingi soki bameki loposo elakisaka te moto asiazui maladie loposo kovimbal mpe kozala lokola makila esika babetaki tonga kasi wana ezali mpo bazuaki mobateli ya bcg soki loposo soolo ezali soki tb emonani wana moto bamemi ye na dokotolo mpe bakopesa ye nkisi ya tb tb ebomaki bato million na bambula oyo eleki yango organisation mondial de sante eti yango lokola maladie oyo ya koboma bato mingi na mokili global health emergency na who emonani lokola ya bato nyonso na mokili bazali na yango na mbula moko bato million ya sika bazuaka yango who tango nyonso moto moko azuaka yango na second moko mpona bato mingi ata soki bazui tb mobateli ya nzoto na bango ekoki kokanga yango babela te ata boye tb ebomaka bato million na mokili na mbula moko moto moko na second who kati ya bango bazali bato ya tiers monde mingi na asie de sud na afríka ya bato mwindo who tb ezalí ya libosó mpó na koboma basi mpé koleka bokɔnɔ misusu esalaka mwána etíké bazala mingi ebongi bato banso o molɔngɔ mobimba babundisa bokɔnɔ bwa tb kosilisa yangó esíká mɔkɔ ekosalisa sɔkí basilisi yangó bisíká bisúsu who eyi na nzela oyo babengaka directly observed treatment shortcourse dots who komini ya barking and dagenham asalelaka koleka ya batu komini ya barking and dagenham ezali na monieli ya londoni na nordi ya mayi thames mpe na kati ya nzela m ba komini ya pembeni ezali newham na epai moyi mokolalaka redbridge na nordi mpe havering na monieli komini ya barking mpe dagenham abonzelaka misala na mayo matali ndakesileli elalelo ba ndako misala na environement local misala etali lingomba planification ya botongeli mpe mosolo moa elalelo komini asalaka mpe na ndambu ya mangomba ya place mpe ya ekolo mpo na kobunda na mikakatano lokola bobomi kozanga kozanga bosembo isolement na lingomba na bambula ntuku mibale oyo ewuti koleka barking and dagenham ya solo awuti kobongola misala na ye ewuti kokoma ndenge na ngende kokani na batu ya baekolo oyo ezali ndambo eke emati kobanda na ti ba masanga yasika ewutu ko salama na kati ya oyo ezalaka mpe toza na a ya batu bazali ba réfugiés to bazo senga ngunda bazo fanda na komini stabilité monene ezali mpo ya lisanga bafandi awa banda plus de ans maboti bazali bien representés na bokoli epai ya bilenge equilibre ezali na mikolo na koleka ya batu oyo bafandaka na commune balekisa ans ba resultat malamu na bakelasi esalamaki na kati ya komini na bambula ewuti ko leka congrégation de la mission lazariste ebandi o mobu o engumba pari kasi ut o ebandela mosala mwa lingomba lina moyebanaki mpe o bikolo bisusu lingomba ya mission lisangisi ba nganga nzámbe na mpe ba mofulele bango batangemi ba religieux te ata ko bakosalaka bilako likanisi ya mosantu vincent wa paul lizalaki te akoka kobongisa lingomba lyoko na ntina ya kozala mpe kosala mosala lisanga na bato banso ba mokili engebene na mibeko mya eklezya bakotanga lyango société de vie apostolique lingomba lya mission lizali kosangela nsango elamu na babola na nguya ya elimo ya yésu kristu mosala mokotinda ba lazariste bazala na bizaleli biye lingomba ya mission likabwani na ba pɔlɔvɛsi ntuku inei na itano na vice pɔlɔvɛsi isato o molongo mobimba lingomba lizali kosala na bikolo ntuku mwambi bikabwani o bituka to continent inso afríka ameríka ostralía azía kin o sína mpe erópa o mobu lingomba ya mission lizalaki na ba membre o kati ya bango o mibu miye motango mwa baye bazali kokota na lingomba o bikolo bya europa mozali moke mpenza kasi o bikolo bya afríka na ameríka ya nse motango mona mokoli mingi mpenza engebene na mibeko mya lingomba ba lazariste basusu bazali kosala elongo na batu bavandi pene na bikunde binene bya bosoto na bingumba lokola na payatas philippines basusu bazali kosalisa bilenge biye batukoli nzotu na bomeli makaya makasi ba drogué bato bakobela sida na europa bato bakufa matoi o irlande bitumbe bana bazali kokola o ba balabala ba shegué mpe batu bazangi ndako ba lazariste basusu bazali kosala mpo ya botomboli bomoi na mayele ma batu baye bazali naino na bizaleli bya kala indigènes to ya baye bakovandaka esika yoko te ba tzigane o brazil ba lazariste bakosala mpe apostolat pene na batambwisi mituka minene ba camioneur baye bakozalaka ntango inso se na nzela basusu bazali kosalisa bato bakimi bitumba to kwokoso isusu réfugiés to baye bazangi minkanda ya leta sans papiers mpe koteya bilenge bazangi misala o mputu bakosala mpe mpo ya bokolisi masanga make ma bakristu to communautés ecclésiales de base na mpe mpo ya ba laïc baye bakokamba masanga mana basusu bakoluka kokolisa lolenge la mosala mosantu vincent alakisaki o ntei ya biteyelo mpe ya ba université basusu bakomipesa o masanga ma bomanyoli bomoi bwa bamibonza bobokoli bana na bilenge ntina ya boboyi koyamba athéisme nzela ya bopesi mpe bozwi nsango pastorale ya mabota na mpe masalisi ndenge na ndenge matali ezaleli mpe bomoto tokokuta mpe ba lazariste basusu bakopesa mateya o biteyelo bya bokolisi boyambi mpe bomoto ezala biye bya ba diocèse ezala biye bya lingomba lya mission to mpe biye bya mangomba masusu mpo ya bokolisi mposa ya boyekoli bomoi misala mya mosantu vincent mpe elimo atikeli biso lisanga lyoko likelami na nkombo secrétariat international d etudes vincentiennes siev siev ezali kolengele sanza yoko ya mateya mois vincentien na pari mpo ya ba lazariste babandi mpe kondima mangomba masusu maye makolandaka ndakisa ya mosantu vincent kaka o mboka paris babandisi centre international de formation saint vincent cif ezali kopesa mateya ma recyclage mpo ya ba lazariste bazali na mibu kin o o ekolo beljika ndako ya liboso ya lingomba lya mission efungwamaki na liège na ndako ya yambo ya lingomba o kɔngɔ efungwami na bikoro mbandaka na na bafungoli ndako ya leuven mpe eye ya lessines o mobu ndako inso isangani o pɔlɔvɛsi ya beljika mpe kɔngɔ bɛlɛzi ekomi mission ya pɔlɔvɛsi ena o mobu na botalaka te ba lazariste bazali lisusu mingi te o beljika mpe awa motango mwa bango mokomi kokola o ekolo kɔngɔ bakonzi ba lingomba bazwi mokano mwa bokomisi kongo pɔlɔvɛsi mpe bobongoli beljika bo etuka to région autonome o kati ya pɔlɔvɛsi ya kɔngɔ ezali na ndimbola enene te o bobange bwa ye province mama ekoka kokoma o maboko ma mwana oyo ye akolisi na motema monso pɔlɔvɛsi ya kongó ebandisami na ba lazariste ya beljika sango félix dekempeneer mobandisi wa mission ya bikoro akomi o kongó o mobu mpo ya kolengele boyei bwa ba nyango ba filles de la charité mpe wana bamopesi mosala mwa bosangeli nsango elamu o etuka ya bikoro o ntango ena mission ya bikoro ezalaki na batu soko nkoto ntuku ibale mpe mbele bakristu bobele nkoto yoko na ndambo to nkoto ibale o mobu mission ya bikoro ekomi diocesi mpe mgr camille vandekerkove lazariste akomaki episkopo wa yambo ya diocesi ena basango lazaristes babandisi ba paroisse iye bikoro st vincent wa paul irebu notre dame du chenal lukolela sacré coeur bokongo sainte famille yumbi christ roi bolobo notre dame itipo santu yozefu iboko notre dame de la médaille miraculeuse mooto saint emille mpe momboyo martyrs ya uganda ut o mobu nsima ya liwa lya mgr camille diocesi ya bikoro esangani na eye ya mbándáká nkombo ya diocèse ekomi archidiocèse de mbandaka bikoro liboso o bokambemi bwa mgr pierre wijnants wa lingomba lya ba missionnaire du sacré coeur na nsima o bokambemi bwa mgr frédéric etsou oyo akomi lelo cardinal mpe episkopo wa lokumu wa kinshasa lelo archidiocèse ya mbándáká bikoro ezali o maboko ma mgr joseph nkumuondala o mobu ba lazaristes bakamati paroisse notre dame du congo na mbándáká nsima bazwaki mpe paroisse st paul apôtre na mbándáká bobele o engumba ya mbándáká bafungoli ndako félix dekempeneer eye ekoyangela cité elikya mpo ya kobokolo mpe kosalisa bana to bilenge baye bazangi mosala na kinshasa ba lazariste bazali kosala o paroisse st adrien ya ngaba ut o mobu bobele na kinshasa bafungoli ndako ya boyambi basango bazali na lipaya na limeté bazwi mpe mosala mwa bokambi bato ba mpasi na lopitalo santu yozefu awa babandi kozwa bana mboka baye balingi kolanda nzela ya mosantu vincent awa na mboka kongo bafungoli ndako ya boyekoli ibale o mobu séminaire interne noviciat source de vie na bokongo eye eleki na itipo ut o na mobu bafungoli likindo linene to scolasticat saint vincent de paul na kimwenza kinshasa mpo ya baye bakoyekolaka philosophie mpe théologie na moi mwa lelo province ya kɔngɔ ezali na ba missionnaire ba nganga nzambe diakono moko mpe mofulele moko na bilenge ba likindo mpo etali bikolo bya bango ba missionnaire bakabwani boye bazali ba congolais polonais belges hollandais mpe italien ba lazariste congolais babale bazali missionnaire na algeria mpe na kamerun mosusu asengeli kokenda bo directeur ya séminaire interne na kamerun lazariste polonais moko wa province ya congo azali kosala mosala na beljika ba lazariste basusu banei bauti o province ya kɔngɔ bazali sika kosala o ekolo sína hollandais mpe na haiti polonais mpe na gresi polonais o archidiocese ya mbandaka bikoro basango ba lazariste bazali kokamba ba paroisse mwambi mosala mwa bango motali mingi mpenza bo bana ba santu vincent ba lazariste bazali kotiya motema mpe na boluki nzela kani bakoki kosalisa bilenge bazangi mosala cité elikya na mbándáká na mpe bato ba mpasi lopitalo santu yozefu na kinshasa lokola bazali o libota linene lya santu vincent ba lazariste bazali kosala manso mpo ya bokolisi bomoko o kati ya bango na mangomba masusu maye mazali kolanda ndakisa ya santu vincent ndakisa filles de la charité religieux de st vincent de paul na basusu bayike bayangeli ba mangomba mana manso bakokutanaka mbala na mbala na kinshasa mpo ya mateya mpe bisambo mosala mwa bango o kati ya ba laïc baye bazali kolanda mpe ndakisa ya santu vincent mozali komonana mingi mpenza na nzela ya lingomba to association de la médaille miraculeuse eye euti kobanda awa na congo na nzela ya société de saint vincent de paul jeunesse mariale vincentienne na mpe masanga masusu malandi mosantu vincent ndako ya leuven ekosalaka mosala mwa procure mpo ya pɔlɔvɛsi ya kɔngɔ bosombi mpe botindi biloko mpo ya ba lazariste bazali o kongo ndako ya boyambi ba lazaristes baye bayei kopemisa nzoto bazali na congé to mpe baye bazali kobela ndako ya bopemi mpo ya bandeko baye bakomi mibange to baye bazali kobela ba lazariste baye bavandi o ndako ya leuven bazali mpe kosala misala na lopitalo lokola aumônier to lokola volontaire bakotalaka batu baye bazali na mikakatano bakosanganaka na mangomba ya losambo groupes de prière mpe bakosalisaka ba filles de la charité baye bakolobaka falamá ndako nzambe ya lessines esalemi na bokundoli bomilakisi bwa ngondo mosantu maria na rue du bac paris mokolo mwa yambo mwa poso inso lisanga association de la médaille miraculeuse likosambelaka losambo la novena na h tokoyambaka mpe bakristu balingi koleka o sanctuaire ba pèlerin ezala moto moko moko to mpe lisanga poso nyonso ya nsuka ya sanza ya mitano tosalaka losambo lonene la novena o bokambemi bwa nganga nzambe moko auti epai esusu mpo ya kolendisa bana ba mama maria bokutani bona bwa losambo bokosangisaka bandeko banso ba belgique baye bamesani koya epai ya mama lokasa to revue mensuelle moko exemplaires lozali kosangisa bayebani ba biso banso ndako nzambe ya biso esalaka mpe misala minso mikosalemaka o paroisse moko wa ba nganga nzambe ba sanctuaire azali na kati ya baye bakoteyaka o ba paroisse ya doyenné ya lessines maison ad instar domus ba lazariste ba liège bavandi esika yoko te kasi bazali motema moko na mosala na bosalisi banyango ba filles de la charité mangomba ma bilenge mpe na boteyi bakristu na ba ndako na bosalisi baye bayei lipaya na belgique immigrés na mpe baye bakimi bitumba na mobulu o mboka ya bango réfugiés tozali kosalisa bango na biloko kobunda mpo ya makoki mpe bomoto ya bango vincent wa paul abotamí o mboka pouy pene na engumba ya dax o mabele ma landes na ekólo falansia azalí mwana wa basato o libota lya yé bato ba bilanga kinó mibú zómi na mitano akolí se o libota lyango akabólí mpási elongo na bandeko banso kási nsima ena abandí koyenga yenga mibu zomi na misato mobimba akabwani na bandeko na ntina te akima bobola o eleko ena bonganga nzámbe bozalaki nzela ya kokoma moto mpe ya kosalisa libota vincent wa paul akanisaki kobikisa na nzela ena libota lya ye yango wana akuli bonganga na mibu zomi na libwa kasi manso maleki lokola vincent akanisaki te ekólo falansia ezalaki na mikakatano batu bazalaki lisusu na makoki te mpe bitumba ezali kovandisa batu na nzala enene banganga nzámbe mpé bazalaki na mpasi bakisa mpe myoko mimesano mibe yango etindi vincent abongola makanisi ma yé aluki kopesa bomoi bwa ye mpô ya babola banso o mobú makambo mabale mamemi ye na mbongwana ena o sanza ya yambo ya mobu mona babengi ye akenda kosalisa moto moko alingi awei banso bazalaki komona moto ona lokola nsuka ya moto molamu kasi yemei ayebisi vincent te soki asikolaka molimo mwa ye na sakramentu ya ntubela te mbele awei na masumu maluti bobola bona bwa molimo bobeti motema mwa vincent mingi se o mobu mona mokolo moko mwa sanza ya mwambi na ngonga alingi kobanda losambo la misa bayeli yé nsango te libota lyoko lizali na mpasi mpe banso ba libota nde bakufi soki bazwi lisalisi te vincent wa paul alendisi bakristu te basalisa bango aluki mpe kobongisa lisalisi lina bobola bona bwa nzoto bobeti mpe motema mwa vincent wa paul banda ntango ena nde aluki ntango inso o mosala mwa ye kobikisa na molimo mpe na nzoto ya bato mingi mpenza babola ut o mobu vincent wa paul amipesi na kosalela nsango elamu mpe baninga mbala inso bosalaki bongo na moko wa bandeko ba ngai bosalaki ngai moko mt vincent wa paul akosakola nsima ya kristu elimo wa nzambe akiteli ngai zambi mokonzi apakoli ngai mafuta masantu mpo te nasangela babola nsango elamu lc bomoi bwa ye mobimba amipesi na babola asalisi mpe bato ba nkita mpo te bayeba komipesa o mosala mya babola bango bazali bankumu mpe bakonzi ba biso bakrístu baike basangani bamipesi motema mobimba o mosala mwango mpo ya lifuta te mingi mpenza bamama baye asangisi o lisanga na nkombo confrerie de la charité eyebani lelo na nkombo association internationale des charités lisanga lina nde liboti o mobu lingomba lya ba filles de la charité liye vincent abandisi elongo na louise de marillac mpe o mobu akeli lingomba lya basango lazariste to congrégation de la mission bamipesa na babola bipai binso yambo mpenza o bituka bike basikola milimo mibungi basunga eklezya bateya o likindo mpe baluka bopeto bwa bango moko vincent wa paul amipesi na kobongisa bosalisani akongoli mbongo na biloko mpo ya kosalisa bituka bya falansia bizalaki na bitumba aluki mpe ndenge ya kobongisa bomoi bwa banganga nzambe na mpe bomoi o ba likindo asangisi makoki manso azwaki asalisi bato ba mawa abokoli bana bitike bawei nzala na bato ba boloko ba mpaka na bitula ndenge na ndenge na mpe mabota mazalaki na mpasi ekosalisa ye moto ayebi te moto ona azali o kati ya lisanga mpe lisanga lizali na etamboleli ya yango yango wana esengeli mpe koluka kobongisa bomoi mpe ezaleli ya masanga ma bato apesi babola lokumu bazali bankumu mpe bakonzi ba biso asikoli bomoi bwa bango mobimba alingi kotala mobola lokola moto mpamba te kasi lokola moto oyo azali na nkombo alingi batu na ndenge ezali komonana azwi makasi ma kolakisa na eklezya mpe na mokili mokumba mwa bango mpo ya libiki lya babola na maloba mpe na misala mya ye abongoli makanisi ma bato mingi mpe bizaleli mingi bya ntango ya ye sekele to ndanga ya molende mwa ye mpe ya boyebi kosalisa nde elimo ya yésu kristu soki ozoki to ozali kobela makasi tango mosusu esengi bamema yo na misalisi ya mabangu na lopital ya pene na yo wana bafutelaka te mpe ezali mpo ya bato nyonso ezali na mbutu na moi soki mpasi eleki yo bakosalisa yo mbangu soki mapsi mingi te okozela moke mpó bakoma basango nayo kanisa malamu soki bokolongunu bwa yo esengi basala mbangu mpo ezali mabe kopekisa baye bazali na posa ya mbangu bazua misalisi ya mbangu te soki yo ozali na posa na yango penza te tika tolakisela yo biloko bisengaka lisungu lya mbangu bána babɛlaka noki mpé na makasi koleka bakolo baboti bayebaka noki soki mwana azali komiyoka mabe tolakisa nzela misusu ya koyeba okoki kokende yo moko na misalisi ya mbangu oyo ya pene na yo to okoki kobengisa mutuka ya ambulance emema yo betela telephone mpo ozua ambulance telephone wana bafutelaka te ata soki ozali esika bafutisaka bakotuna yo soki olingi ambulance bato ya boboma moto to police mpo bango nyonso basalelaka soki olingi ozua ambulance mbangu tango ambulance ekomi yango ekomema yo ti na lopital ya misalisi ya mbangu oyo ezali mpene na yo kobanga te kobenga ambulance soki oyebi te ozali penza na posa na yango ya mbangu kasi yaba te ebongi okendeke ya doctolo nayo soki ozali penza na posa ya mbangu te nzela ya kopekisa zemi ezali mingi okoki mpe kozua kapoti ebatela yo na bokono nyonso ya sekele na sida sango nyonso likolo ya contraception babatela sekele emergency contraception ekosalisa soki osalaki makambo ya bolingo kasi na nzela ya kopekisa zemi te to okanisi te zela nayo ya kopekisa zemi esalaka malamu te mikolo mitano sima ya kosala bolingo okoki kosenga emergency contraception kasi malamu oluka misalisi mbangu toloba mikolo misatu sima ya kosala bolingo nakati ya mikolo misatu bakopesa yo nkisi ya emergency contraception mbala moko kasi soki mikolo mitano esieleki esengi batiya eloko ya kopekisa zemi na nzoto nayo esika ya sekele soki oyi mbangu nde esalaka malamu kopekisa zemi nzela ya kuzua emergency contraception yango oyo moto nyonso akoki kozua maladi ya moto ekoya na tango nyoso mpe na nzela bipayi na bipayi lokola koyoka mawa kobanga to kokanisa te bomoyi ezali na tina lisusu te to ekosangisa biloko wana nyonso okoki komiyoka ozali yo moko na mokili oyo mpo ozali na mboka mopaya okoma kobanga mpona bandeko oyo otiki na mboka to kuna na mboka na bino banyokolaki yo basaleli yo viol sikoyo ozali na posa ya misalisi olongola makanisi yango na moto soki omiyoki makambo oyo tokomi na likolo okoki soki yo to ndeko nayo azali koyoka mabe na moto mpe akoki komibebisa nzoto to komiboma mema ye na misalisi ya mbangu ya pene na esika ovandaka mpo yango esala mbutumoi malamu oyeba te misalisi ezali mpe kobanga te kosenga yango maladi ya moto ezali eloko eyebani mpe ekoki koyela moto nyonso mpe misalisi ezali mpona moto nyonso maladi ewutaka na makambo ya bolingo ezali eloko ya kokamwa te mpo nakati ya batu moto moko akozala nayango soki ozali kobimisa mayi ya bosoto esika ya sekele to ozali na pota na koyoka mpasi okoki kokende komeka oyeba soki okumbi maladi ewutaka na makambo ya bolingo maladi ewutaka na makambo ya bolingo oyo eyebani mingi yango oyo chlamydia gonorrhoea na herpes genitalis okokumba maladi ewutaka na makambo ya bolingo na nzela ya maladi ewutaka na makambo ya bolingo ezali ya ndenge na ndenge mpe bato mingi bayebi te soki bazali nayango mpo tango mosusu nzela ya kolakisa emonanaka te kasi soki omoni biloko oyo tokomi awa na nse okoki kokende na bato ya sante bameka mpe ozua nkisi pamba na ndenge ya sekele nzela ya koyeba yango oyo maladi ewutaka na makambo ya bolingo mingi bakoki kobikisa kasi soki etuli maladi ewutaka na makambo ya bolingo misusu ekobebisa nzoto libela lokola kozanga mwana mpoya basi na mibali komeka mpe kuzua nkisi mpoya maladi ewutaka na makambo ya bolingo ekosalama na sexual health clinics gum clinics komeka esalamaka na dokotolo to efimiele mpe bakoki kosenga kotala nzoto nayo na esika ya sekele tango mosusu bakosenga makila to mosuba na mayi ya esika ya sekele misala oyo etali kobatela mpo na tango muke edzali kopesa epai nayo lolenge oyo ebongisami mpo na bana ba ntango oyo ya kobatela eumelaka na pembeni nkonga misato na ndambo ba ntango yango ya kobatela bana mpo na ntango muke yango oyo mosala mosusu ya lolenge oyo etalaka banaya mbula mibale kino na mitano misala mpo na bobateli mpo na ntango ebele kopesa epa nayo ba bisengeli ya koyamba bana uta nsanza mitano kino mbula mitano na liboke oyo ya bana tozali na misala mpo na ba oyo badjali kokola day nursing mpe esika ya kobokola bana mike mike mpenza crèche misala mpo na bobateli mpo na ntango na ntango drop in the centre na ba bisika oyo ba kotekaka biloko bisika ya kobeta ndjango mpe kolekisa ntango bisika ya bolakisi bitano ya ndenge na ndenge lokola mjc to mpe bisika nyonso bipai baboti ba salaka misala wana ezwaka bana uta kobotama kino mbula mitano ba mibokoli ya basi ba batelaka bana na ba ndako ya bango moko badjali kopesa mosala ya lolenge loye na mbula mobimba to na mokolo mobimba na moyi to ndambo ya mokolo ba misala ya bobateli na sima ya kelasi midjali na kati ya biyekelo na bisika bisangisaka bayi mboka bitando minene to bisika mosusu batalaka bana oy basilisi mokolo na bango ya kelasi kino ngonga ya zomi na moambi heures mpe ntango ya bopemi ya kelasi mangomba oyo ebiangami mangomba baboti mpe bana basanganaka ntango na ntango na ba nzinga nzinga na bango misala mibongisami mpo na bana mpo na kopesa ntango epai na ba boti ba kutanaka mpe basangisaka ba makanisi na bango moko moko na misala oyo etangiami na likoloawa epesameli na kompani ya moto ye moko to me oyo ya bai mboka mosala ya kompani ya moko ye moko etambolisami na moto moko oyo mpe adjali mokolo ya bisika bisika ya kotika bana adjali na ba ndako ya batu ntalo edjali na bokeseni mpe ekoki ko djala ntalo makasi mosala oyo ya bai mboka esungami na mbula matali mpe elukaka na yango kosala misolo mpo na yango te lisanga ya batambwisi oyo esalami na baboti mpe na baoyo bafandi na nzinga nzinga yango nde kotala makambo nyonso misala oyo ya bai mboka na motuya ya malamu koleka oyo ya ba kompani to ya mot ye moko bandá bǎna mbóka kongó kinsásá bazwákí lipandá na mwâ yúni ekólo nsɔmí ya kongó ekútání na mikakatano ndéngé na ndéngé mya politíki mpé myɔkɔ mya ntína ya mikakatano mná ezalí kobóya kondima bokonzi bopɛsámí na mangómba ma boyángeli ekólo mpé bakambi ba bangó bobóyí bwangó bobákísámí na bitumba ndéngé na ndéngé biye bibébísí ekólo bandá kín o mpɔ ya kosúkisa sékô mikakatano mya mbala na mbala mitálí mambí ma bokonzi mpé kopɛsa na ekólo konzo ya komítónga bantóma ba politíki mpé baye ba mangómba ma bato masangá ma bato bánsɔ ba ekólo bakútání na lisoló linɛne lya bǎna kongó dic mpé bandimi na boyókani bonɛnɛ bwa bato bánsɔ botíámí maboko na pretoria afríka ya sidi mwa febuari mpɔ ya boluki kotía mabɔngisi ma sika ma politíki maútí na mobeko likonzi mwa sika mpé ya bonsɔmí epái wápi bǎna ba ekólo kongó bakókí kopɔna na bonsɔmí bakonzi ba bangó nsima ya mapɔnami ma bosémbo ma bato bánsɔ ma polele mpé ma sɔlɔ mpɔ ya kolakisa politíki ya mpíkó eye emɔnání na bantómá na lisoló linɛne lya bǎna kongó lingómba lya babɔngisi mibéko liútí na boyókani bonɛne bwa bato bánsɔ ɛngɛbɛnɛ na atikɛlɛ ya ya mobéko likonzi mwa bwákali mwǎngo mwa libosó mwa mobéko likonzi mwa sika na lingómba lya bantómá ba ekólo liye lindimi yangó lokóla mwǎngo mwa mobéko likonzi moye motíámí na etúneli ya bato bánsɔ mobeko likonzi mwa sika ya kongó kinsásá moye mondimami motali makambo manene maye mpo ya kolendisa bomoko bwa ekolo boye bobebi na bitumba ndenge na ndenge mpé mpo ya kotonga bisika bia bwanya mpé bya botomboli mboka ike bantoma bakaboli ekolo kongo na bingumba bakisa engumba ya kinshasa binso biye bizali na makoki ma komiyangela eyebani na mobeko mpé kosala misala milongobani mitangemi na mobéko likonzi moye na botali makoki mana bingumba bikosala misala misusu misengeli kosalema na mbula matari ya ekolo mpé kokabola misolo miyingeli na sanduku ya ekolo na mbula matari zambi ya eteni ntuku minei likolo ya mokama mpo ya bingumba mpé eteni ntuku motoba likolo ya mokama mpo ya mbula matari soki boyokani bozangi na esaleli kati ya mbula matari ya ekolo mpé bingumba ndako ya basambisi ba mobeko likonzi yango moko ezali na bokonzi bwa kobongisa likambo lina na yango bingumba bya ekolo bikonzami na mbula matari mpé lingomba lya bantoma ba bingumba engumba yoko yoko ezali na bituka bikonzami yango moko lokola vili komine seketele mpé sefeli lisusu mobeko likonzi moye mondimi makanisi ma bonsomi mpé molobi bokonzi bonso bouti na bana ekolo mpo bango nde ntina ya ebandeli ya bokonzi bana ekolo bakopesa makanisi ma bango na kati ya mangomba mayike ma politiki maye mabatelami na mobeko likonzi moye mondimi ete kosala lingomba lya politiki se moko ezali lokola kobuka mobeko mwa koteka ekolo na maye matali bonsomi bwa ekolo basali mibeko bandimi makanisi ma kozala na bonsomi se moko mpé kaka moko mpo ya bana kongo mosali mibeko azali lisusu kondima bopesi ekolo nsomi ya kongo makoki ma bato mpé bonsomi bwa ntina engebene na mibeko mya solo mya molongo esili kondima na yango akotisi makoki mpé bonsomi bona na kati ya mobeko likonzi yango wana zambi ya mbongwana ya mambi ma mokili mobeko likonzi moye mokotisi makanisi manene ma sika matali bokokani bwa mobali mpé mwasi bituluku bia bokonzi bwa sika na ekolo nsomi ya kongo byango biye makanisi manene maye mazali kokamba bobongisi bituluku bina mango maye yango wana eleko ya mosala mwa mokonzi wa ekolo ekoki kozonga se mbala moko kasi lisusu mokonzi wa ekolo azali na makoki ma kobatela mobeko likonzi bonsomi bwa ekolo etando mobimba ya ekolo bokonzi bwa ekolo botosi mibembano mpé boyokani na molongo mpé akozala mobongisi mpé mosemboli esaleli elamu ya bituluku bya ekolo na lisalisi lya mbula matari mpé na bososoli bwa lingomba lya bantoma bikela bya solo biye mokonzi wa ekolo akotia maboko mpo ya mambi matali mbula matari to maye makambemi na baminisele bisengeli kozwa elembo ya minisele wa yambo mpé ntango mosusu ya baminisele baye basengeli kosalela mpé kondima mokumba mona liboso lya lingomba lya bantoma mingi mpenza makambo matali bapaya bobateli mpé bokengi bwa ekolo maye mazalaki liboso se na maboko ma mokonzi wa ekolo makomi mambi ma boyokani kasi mbula matari na bokasi bwa minisele wa yambo azali nkolo mpe motambwisi wa politiki ya ekolo eye akobongisa na boyokani na mokonzi wa ekolo azali na mokumba mwa kotanga misala mia ye liboso lya lingomba lya bantoma liye lisanga likoki kopesa ye etumbu na ndenge ya bopaleli ye lingomba lya bantoma likoki lisusu kotatola libunga yoko yoko ya bakambi ba mbula matari na nzela ya mokanda mwa bokebisi na bosangani na likita linene lingomba lya bantoma basali mpé lya babongisi mibeko lizali na makoki ma kofunda mokonzi wa ekolo mpé minisele wa yambo liboso lya ndako ya bazuzi ba mobeko likonzi mingi mpenza na libunga linene lya boteki ekolo mpé boyebi mabe makoki kobebisa ekolo epai mosusu na ntina ya makoki ma bokonzi mapesami na basali mibeko mpé na makoki ma kolanda misala mia mbula matari bantoma ba ekolo bazali o likolo lya mibeko te matomba ma bango makoki kolongwa mpé lingomba lya bantoma likoki kokufa na mobeko mwa mokonzi wa ekolo soki mikakatano mizali kosila te kati na bango mpé mbula matari wa ekolo mobeko likonzi moye mondimi lisusu bonsomi bwa bokonzi bwa bazuzi boye basambisi banso bakambemi na lisanga linene lya mambi matali bosembo lisangisi se basambisi mpe bakati makambo mpo ya bolamu bwa solo bwanya mpe botambwisi na lombangu mikanda mia bato babuki mibeko ndako ya basambisi mpe bakati makambo ekabwani na biteni misato biye mabongisi ma ntina ma mobeko likonzi makoyebisa polele ndelo ya misala mia mbula matari mpe bingumba mpe lisusu esika ya bokutani kati ya bingumba bibale bia leta mpo ya kotia boyokani bolamu kati ya bingumba mpe mbula matari ya ekolo likita lya bakonzi ba bingumba lisalemi na bokambemi bwa mokonzi wa ekolo oyo azali na mosala mwa kopesa toli na bingumba binso mibale se bongo lotomo ya boyokani kati ya bingumba bia ekolo lotindi kosala sanduku ya ekolo ya bokaboli malamu misolo etiami na boyangeli bwa mbula matari ya ekolo na botalaka bonene mpe makambo ndenge na ndenge ma botomboli nkita mpe bomoi bwa bato maye ekolo nsomi ya kongo ezali kokutana na yango mosali mibeko asali lisanga lya nkita mpe lya bato liye lipesami lotomo ya kopesa makanisi ma mambi ma nkita mpe ma bato na mokonzi wa ekolo na lingomba lya bantoma mpe lya mbula matari ya ekolo mpo ya kobatela bonsomi bwa ekolo nsomi ya kongo mobeko likonzi moye moponi bituluku mibale mpo ya lisalisi lya bonsomi bwa bato mingi mpenza lisanga lya maponami na bonsomi lipesami seko manaka ma kobongisa maponami bakisa lisanga linene lya lolaka botali mpe bopanzi nsango liye lizali na lotomo ya kopesa bonsomi mpe kobatela mambi na zulunalo mpe nzela inso ya bopanzi sango na bato banso engebene na botosi mibeko mpo ya kobatela mambi ma boyangeli ekolo mauti na bato maye matiami na mobeko likonzi moye zambi ya mikakatano mia bomoi bwa politiki mpe mia mbongwana ndenge na ndenge mabongisi matali lolenge ya boyangeli ekolo mauti na bato ya mobeko mwa boponi bwa bato banso ya bingumba binso bimonana na mbula matari ya motuya mpe eleko ya boumeli na mosala mwa mokonzi wa ekolo ya bonsomi bwa bokonzi bwa kosambisa mpe kokata makambo ya boyike bwa mangomba ma politiki mpe ma sendika makoki ata moke te kobongwama kongó kinsásá ekelámákí o mobú lokóla lopángo lonɛnɛ la léopold ii kasi ezalákí mabelé ma bikólo biyíké congo belge elongákí lipanda na o nkómbó ya republíki ya kongó nkómbó nsé mɔkɔ na kolonia ya kala ya falansia kongó brazzaville nkómbó ya republíki ya kongó demokratíki ezwamákí na kasi bikólo bíbalé basilákí koyébana míngi míngi mpé kokesana na nkómbó ya bingúmba mikonzi bya bangó mpɔ na komíbêngama kongó léopoldville mpé kongó kinsásá na nsima na kongó brazzaville zaïre ezalákí banda te nkómbó óyo ebêngámákí republíki ya kongó demokratíki mfalanga ya ekólo wâná mpé ebale óyo epésáká ekólo kongó ebimélí na yě see mɔkɔ na mayi mozindo atalantiki gilípi ya ndɛkɛ to gilípi ya avian ezali gilípi moko eye ezuaka surtout ba ndɛkɛ ya zamba mpe ya mboka ekoki kupanzana noki noki mpenza na kati ya bandeke na bopesi bokono mpe liwa surtout na kati ya ba ferme ya ba soso to na kati ya nzando oyo ezali kotiya ba soso oyo ezali na bumoyi ebele esika moko bandɛkɛ to basoso eye ezali na bukono ebombaka ba vilúsu ya gilípi na kati ya soi na bango na mai ya zolo mpe na soi eye ezali kokweya yango nde epanzaka vilúsu eye na kati ya ba plumes ya bandeke to basoso sorte ya mabe ya gilípi ya ndɛkɛ eye epesami na vilúsu hn ezali esika oyo kozua bandɛkɛ surtout ba soso mpe mabata na bandɛkɛ ya zamba mosusu na kati ya azía na erópa tala mpo na lístɛ ya ba regions eye ezali na bokono bwango na mikolo oyo ewuti koleka vilúsu hn epanzamaki na kati ya bato mpe epesi bokono mabe na kati ya bato mwa muke baye bazalaki na contact na bandɛkɛ eye ezalaki na bokono yango pembeni ya moitie ya bato oyo bazuaki bokono basilaki kokufa nata moto moko te asili kozua bono oyo na kati ya kɔngɔ na tango ya lelo yúni ata cas moko te ya moto apesi moto mosusu vilúsu eye ata ko ekoti na contact na ba ndeke eye ezali na bokono eye bandɛkɛ ya bomoyi to ekufa risque ya kozua gilípi ya ndɛkɛ ezali moke mpenza na mikolo ya lelo restriction ezali te mpo na ko voyager to kokende na ba mboka oyo ezali affecte ba voyageurs basengeli koyeba ba risque mpe kolanda ba conseil epesami na wikipedia soki ozali kovisiter baboka eye eyabani ezali na gilípi ya ndɛkɛ hn na kati ya bandɛkɛ to ba soso esengeli olanda bamesures eye elandi soki ezali na contact na bandɛkɛ to ba soso ya bomoyi to ekufa na kati ya bamboka eye eyebami ezali na bokono eye esengeli oyeba ba symptomes ya gilípi ya ndɛkɛ okati ya bato ba symptomes eye ezali ndɛkɛ moko na ba symptomes ya gilípi ordinaire mpe ekoki kobima noki mpenza ba symptomes yango ezali soki ozui ba symptomes eye na tango ozali na mboko mopaya mpe ozalaki na contact na ba soso to bandɛkɛ ya bomoyi to ekufa esengeli omona dokotolo ya mboka eye ozali soki na sima ya mikolo sambo ya bolungui mboko eye ezali na bokono ete oyebi ete ozalaki na contact na bandɛkɛ to basoso ya bomoyi to ekufa ozwi ba symptomes eye epesami na lístɛ oyo na page ya liboso ezali important ete yo ba kisi lokula aspirine ibuprofen to paracetamol ekoki kosalisa na kokitisa ba symptomes landa ba mateya ya ba kisi kopesa aspirine te na bana baye bazali na mibu na se ya lukola esengami na infection respiratoire nyoso esengeli olanda ba pratiques ya hygiene ya malamu brazzaville ezalí mbóka mokonzi ya kongó brazzaville mpé ezalaka kobêngama braza bazalí bato o engumba braza ezalí kokátama na arrondissements sambo brazzaville ézal motu ya mbóka mokonzi politiki mpé ekólo ya réplibika kongo éska nayé ézalí na sid ya kongo likol sur ya pémbén ya ébalé kongó likol sur ya ébalé nord ya stanley pool vill ésalama na mbla ya octobre na mibakisam ya ba nkoko bourgs na tango ya koloni ézalaka kobêngama nkuna mpé prinsipal ézaki mpla na mfa tǒ mfoa ezal kobéndama na kombo ya italo falasa français pierre savorgnan de brazza mpé étangami tée lélo oyo ba fand habitants ba brazzavilois kalakala braza ezaláká mbóka ya batɛkɛ o ngámbo mɔkɔ ya ebale kongó o mobú pierre savorgnan de brazza atiyaka engumba ya mindɛlɛ nsima ya koyókana na makoko ya mbe mokonzi ya batɛkɛ mbɛbú tǒ bibɛbú bizalí biténi bíbalé ya misuni libosó lya monɔkɔ bizalí mbɛbú ya likoló mpé mbɛbú ya nsé bizalí pɛtɛ na bolɛmbú mpé na bitaú bisálemaka mpɔ na kolíya mpɔ na koyóka na kosímba mpé mpɔ na kosála koloba nzébi bakɛsɛnisaka ebɛbú ya nsé labium inferioris na ebɛbú ya likoló labium superioris ebɛbú ya nsé elongobaní elekí ebɛbú ya likoló na bonɛnɛ lomposo la mbɛbú na lomposo losúsu lomposo la mbɛbú lokɛ ntína lomposo la mbɛbú lozalí na bibaka tǒ nzókandé losúsu na bibaka ntína níni minsisá mibelé mya makilá mimɔnisamaka mpé mbɛbú izalí na langí motáné lomposo la mbɛbú lozalí na nkunza tɛ na ebimisele ya botɔki tɛ mpé na ebimisele ya mafúta tɛ ntína eye lozalí tɛ na bibáteli lomposo losúsu ndé lokaukaka míngi makambo míngi makoki kokomela moto o bomɔi makambo mánâ makoki kosala éte molimo mwa moto motungisama mpé esɛngɔ ya yě na bomɔi esila mbógwana ya loléngé la bomɔi bwa moto ya mikɔlɔ na mikɔlɔ ekoki komɛmɛ mbógwana na bokɔlɔngɔnú bwa nzóto ya yě ndakisa sɔkí mói ezalí makasi nzóto ya moto ekotónda na motoki lokóla mpé sɔkí moto azalí kobánga tǒ mpé moto mosúsu abangisi yě okoyoka motéma mwa yě mokobɛtɛ makasi makambo ma mabé maye malekelá moto o bomɔi bwa yě mpé soki loléngé la bomɔi luye azalí na yangó luzali kosepelisa yě tɛ bokɔlɔngɔnú bwa nzóto bwa yě mpé ntángo esúsu kimia ya makanisi mpé ya molimo mwa yě mokoki kobébisama sɔkí moto azali ntángo inso kokanisa manso ma mabé malekela yě mpé azalí kosepela sɔkó mokɛ tɛ na bomɔi bwa yě wana ekoki kolakisa éte moto oyo azalí kolakisa bilembo bya stress souhaiterais que le mot approprie en lingala soit utilise lifalansé pression tension nerveuse lat stringere atteler ntángo inso izali malamu na bomɔi bwa moto azala na esɛngɔ mpé kímiá kasi sɔkí makambo mazali koleka ndénge ozali kolinga tɛ tɔ mpé sɔkí ozali komitungisa na likambo mɔkɔ okomɔnɔ éte okokóma koyoka nzɔto ya yɔ malamu lisúsu tɛ manso maye makoki kozala likoló lya bilɔkɔ biye libúngisi bozangi kímiá bozangi nguyá bandeko baye bazalaka na stress bayokaka ntángo esúsu boye elakisameli ya stress na moral na moto bilembo bya stress kati o nzóto elakisamelo ya stress na bizaleli na yo stress na bizaleli bya yɔ na baníngá sɔkí ozali kati na stress okoyoka biloko bisúsu biye towuti kolobela yangó ekangani míngi na makambo maye ozalí komɔnɔ na bomɔi bwa yɔ okoki komɔnɔ éte bizaleli mpé bokɔlɔngɔnú bwa nzóto ya yɔ ebóngwani káka na ngóngá wana ya makambo kasi ezalí tɛ moto yonso ndé ayokaka bilɔkɔ biye tolobi mpámba te moto na moto azalí na loléngé la yě ya kolákisa mpé komɔnisa stress sɔkí ozali koyoka mɔkɔ na makambo maye totangi likoló káti na lokásá luye sɔkí olingi lisungi ya míngi mpó na makambo matáli stress túna mónganga na nzínganzínga ya yɔ tunisia ezalí esé ya likoló ya afríka nkótá ya ekólo bazali bakiarabu baberbere mpé batouareg nkótá ya letá ezali lifalansé dipanda ya falansia na sanza ya misato na tunisia balobámí nkótá iyíké liarabu mpé lifalansé relijion káka ya tunisia izalí islamu boklísto mpé boyúda mokonzi wa ekólo ezali zine el abidin ben ali mokambi ekólo ya republíki ya tunisia bandá sanza ya misato tíí novembere ezalákí habib bourguiba nkómbó ya politíki ya republíki ya tunisia ezalí destour socialiste demokratiki tunisia ezalí o límbe mpé nsé ya aljeria mpé libiya tunis ezalí mbóka mokonzi ya republíki ya tunisia nkómbó ya sika ville ya tunisia tunis ezalí mbóka mokonzi na bato mosɔlɔ ya tunisia ezalí dinar ya tunisia nsango malámu mpé ebêngamaka nsango ndámu tǒ nsango elámu mpé evanjile na ligresi evangelion nsango elámu ezalí nkómbó óyo yésu yě mɔkɔ apɛsákí na nsango yě azalákí kotéya bato óyo batángaka mikandá ya nsango malámu bayébí te mokandá ya yoane ekɛsɛní míngi na óyo ya matié marko mpé luka epái na bangó makambo míngi ezalí kokúkana mpénza boye tozalí komítúna mitúna ebelé kokokana ya boye eútí wápi bato óyo bakomákí yangó basálákí ndéngé níni mpámba tɛ esíká mɔkɔ tɛ bayébísí sɔkí mokomi mokandá azalí náni na ebandeli bayékólí ya yézu babandákí kosákola makambo óyo bamɔnákí mpé bayókákí makámwisi óyo yésu azalákí kosála matéya na yě mpé míngi mpénza ndéngé yézu akúfákí mpé asékwákí na káti ya mangómbá ya bakrísto batéyí ya nsango malámu bazalákí moto na moto abandákí kosakola nsango malámu na ndéngé yě azalákí komɔna bobɛlɛ nsima ya mwâ mobú bakrísto basúsu babandí kokoma masoló yangó na mokandá kasi mikandá wâná ezalákí ndéngé mɔkɔ tɛ epái mosúsu bazalákí koyébisa míngi misála ya yésu epái mosúsu bazalákí kotingama míngi na maloba na yě bato míngi na káti ya baye bayékólá biblíya bamɔní tè marko azalí moto ya libosó óyo akomákí nsango malámu mobimba pɛnɛpɛnɛ ya bamobú sɔkí nsango malámu ya matié na óyo ya luka ebimákí pɛnɛpɛnɛ ya bamobú sɔkí ezalí kolanda makambo nyɔnsɔ óyo marko akomákí kasi matié ayébákí mpé mikanda mosúsu ya matéya ya yésu basúsu bakanisi te mikandá wâná eútáká na ntóma matié óyo bazalákí kobênga mpé levi nzókandé luka atíyákí moléndé mpɔ na kotúna bato baye bayébaki yésu atangákí mpé mikandá mosúsu óyo akutákí na káti ya ba eklézya sango malamu ya yoane ebimákí pɛnɛpɛnɛ ya mobú sɔkí molímo ezalí eténi ya moto eye ezalí eténi enɛnɛ ya bomɔi mpɔ na bandimi ezalí eténi ya moto eye ekúfaka tɛ kasi ebimaka o nzóto na liwâ molímo na ebré nkómbó mɔkɔ wána kaka elakísí mpámba tɛ mpéma epɛsaka moto bomɔi mpé sókí moto alɛmbí balobaka te mpéma na yě elɛmbí yangó wána mbala mosúsu ntembe ekokí kozala bôngó esíká bísó tokomí molímo bakokí mpé kokoma mopɛpɛ tǒ mpéma tǒ mpé nguyá boye mbala míngi molímo ya nzámbe elakísí ngúya ya nzámbe yésu alakísákí bantómá te molímo ya nzámbe azalí mosálisi óyo tatá akotíndela bangó nsima ya kosékwa na yě molímo mosántu akokání na tatá mpé na mwǎna kwánga tǒ kpánga ezalí manyɔkɔ ntína inɛnɛ ya nzeté ya mpɔndú tǒ nsɔngɔ batíe na mái mikɔlɔ mínei tǒ mítáno mpé batútí yangó na eboka sɔkí elɛmbí bafándísí yangó mikɔlɔ míbalé tǒ mísáto mpé nsima balongoli nsinga batíyí yangó mwâ ntángo ekɛ na mɔtɔ mpé na nsima bakángí yangó o ntéi ya nkásá mpé baélámbi na mɔtɔ makási mpɔ na ntángo elaí mpɔ na kolíya ezalí biléi monɛnɛ mpɔ na bato ba mbóka ya kongó ínsɔ íbalé esálémí esɛngɛli o mɔtɔ makási mpɔ ebéla malámu kwánga ikokí kobómbama mpɔ na ntángo elaí téé mikɔlɔ ntúkú íbalé nsima ya bolámbi kwánga ezalí malámu mpɔ na bato baye bazalí kokɛndɛ mibémbo debout congolais eza loyembo ya ekólo ya kongo kinshasa ekomamaki na tata nsangó simon pierre boka ebimisamaki na makanisi ya joseph lutumba mpe ekómaki koyembama banda ntango oyo ekólo yango ezwaki lipandá na la zaïroise loyembo ya ekólo mosusu oyo ekomamaki mpe kaka na tata boka ekitanaki yango na wana mobutu azalaki koyangela debout congolais ezongaki lisusu loyembo ya ekólo na ntango laurent desiré kabila azwaki bokonzi telama besi kongo mvukani mu n kadilu mvukani mu kikesa mu diambu dia kimpwanza tuvumbula mbunsu zafumbana ntama ye tuka buabu tusasuka tuamanta mu yenge n kangu kikesa muna kisalu sa tutunga nsi ya mpuena luta ntama mu yenge besi nsi luyimbila nkunga wa n longo wa nsalasana eno ye lulendo lukunda kidimbu kia wolo kia kimfumu kieno kongo n kayilu usambuka kongo wa bakulu kongo nsi ya zolua kongo sa tuasema ntoto aku ye sa tuasikila m vuma aku nsuka ya yuni muini wa buita makumatatu k matatu ma yuni lumbu kia n longo kala mbangi lumbu kia n longo kia kuele mvu ya ndefi ya kimpwanza tusisila kua batekolo beto mvu ye mvu tolema mwana kongo tosangnani na pasi tosangani na bokasi po na bonsomi tombola moto egumbama kala po na yango tokomata lolenge malamu na kimia batu ya nguya na mosala tokotonga mboka kitoko koleka na kimia mwana boka yemba nzembo nzembo ya lokumu na bino bosangani na lolendo kumisa bendele na yo ya tina ya bonsomin kongo epambwanma kongo ya ba koko kongo mboka kongo elingama kongo tokotondisa yango mpe tokobatela monene ya yango mokolo mua tuku misato na sanza ya motoba mokolo mua moyiya kimia mokolo mua lokumu zalá de nzenenteke mokolo mua lokumu mpe ya ndayi ya bosomi tokotikela ba kitani na biso po na libela likelelo lizalí loléngé la nkómbó o mambi ma lokótá likelelo ezalí eténi ya lisákólá tǒ faláze ndakisa nazalí malámu míngi o kelási likelelo na lingála lizalí na biténi bísáto monsisá elembo ya likelelo eye ekolakisa infinitif mpé nsúka ya likelelo ndakisa ko zal a o lingála elembo ya likelelo liye lizali kolakisa infinitif ezali ko sɔkɔ likelelo ekonjugamé na ntángo mpé moto oyo esengeli ko ekotika esíká na elembo eye ezalí kolakisa mokonza elembo ezalí kolakisa mokonza ekɛsɛni sɔkɔ ezalí koloba na ntína ya bato tǒ makambo tǒ bilɔkɔ bisúsu sɔkɔ ezalí koloba na ntína ya bato ko ekotika esíká na na o a to bo ba sɔkɔ ezalí koloba na ntína ya elɔkɔ tǒ likambo lisúsu ekolanda kelási níni nkómbó eye ezalí mokonza ezalí mpé ko ekotíka esíká na prefixe ya nkómbó êná ko kom a bínó bokomaka lingála malámu ko kom a búku ekomami na lingála ko lob a lokótá la lingála lulobamaka na kongó kinsásá mpé na kongó brazzaville koloba lob ezalí monsisá mwa likelelo koloba koyémba yémb ezalí monsisá mwa likelelo koyémba kobɛtɛ bɛt ezalí monsisá mwa likelelo kobɛtɛ o lingála makelelo míngi masúkaka na moleli a kasi makelelo makɛ masúkaka na mileli misúsu lokóla e tǒ ɛ mpé ntángo esúsu o tǒ ɔ ko lob a ko yémb a ko tún a ko sámbel a ko solol a ko bɛt ɛ ko pɛs ɛ ko sɛng ɛ ko mɔn ɔ kopɔn ɔ sɔkɔ likelelo lizalí congugué nsúka ya yangó ekokɛsɛnɛ éngɛbɛnɛ na ntángo a ekoki kotíka esíká na i aka ákí áká a kasi eye bakwéisa ko libosó lya likelelo tɛ yambo ya kobáka elembo ya mokonza á mpé bôngó na bôngó koloba nalobaka lingála lifalansé na lingɛlɛsa koloba lobi nalobáká na yɔ te ókɛndɛ wɛnzɛ koloba lobi nakoloba na yɔ likambo lná kobɛtɛ alain kaliyutuka dioko abɛtɛkɛ lisano lya ndembó mani ya marɔkɛ ezalí esé ya likoló ya afríka marɔkɛ marɔkɛ ezali mani na mobéko mokonzi bato ba ekólo marɔkɛ bapɔní bantómá ba ekóló mpɔ na kolobela mibéko mani mohamed vi ezalí mani ya marɔkɛ mpé mokonzi mwa letá kasi yě mɔkɔ apɔní tɛ likambo ya botéyi bokɔlɔngɔnú b n b moto óyo apɔní makambo mango azalí minisele wa yambo yě ayángelana makambo ma letá na baminisele sík óyo driss jetto azalí minisele wa yambo marɔkɛ ekabwání o ɛsita na aljeria o sudi na mauritania lombú mediterané lokútámí o nola ɛsita mpé lombú atlantíki o wɛsita eténi enɛnɛ ya marɔkɛ ezalí esíká elíkí sahara ndé bato míngi bavándaka o libóngo lya lombú etando ya marɔkɛ ezalí km mbóka mokonzi ezalí rabat na sɔkí bato miliyɔ engumba elekí monɛnɛ ezalí kasablanka na sɔkí miliyɔ kasablanka mpé rabat izalí libóngo lya bonkita bamakɔrkɛ bazalí na motángo mwa miliyɔ bazalí barabi tǒ babɛrbɛr lokótá la letá ezalí liarabu kasi bato míngi balobaka libɛrbɛr bato míngi balobaka mpé lifalansé boislamu ezalí na ntína o marɔkɛ angola avante ezalí loyémbo lokúmu la angola o lokótá liputrugɛshi ezalí loyémbo lokúmu la yangó bandá ekomámákí na manuel rui alves monteiro texte mpé eyémbámákí na rui alberto vieira dias mingas mizíki ó pátria nunca mais esqueceremos os heróis do quatro de fevereiro ó pátria nós saudamos os teus filhos tombados pela nossa independência construindo no trabalho o homem novo revolução pelo poder popular pátria unida liberdade um só povo uma só nação levantemos nossas vozes libertadas para glória dos povos africanos marchemos combatentes angolanos solidários com os povos oprimidos com as forças progressistas do mundo esta é a nossa pátria bem amada ezalí loyémbo lokúmu la gine bisau bandá lipandá lya yangó o mobú ezalákí mpé loyémbo lokúmu la cap vert kín o mobú ezalí o lokótá liputrugɛshi sol suor e o verde e mar séculos de dor e esperança esta é a terra dos nossos avós fruto das nossas mãos da flor do nosso sangue esta é a nossa pátria amada viva a pátria gloriosa floriu nos céus a bandeira da luta avante contra o jugo estrangeiro nós vamos construir na pátria immortal a paz e o progresso nós vamos construir na pátria imortal a paz e o progresso paz e o progresso ramos do mesmo tronco olhos na mesma luz esta é a força da nossa união cantem o mar e a terra a madrugada e o sol que a nossa luta fecundou pátria amada ezalí loyémbo lokúmu la mozambíki bandá ezalí o lokótá liputrugɛshi pátria amada na memória de áfrica e do mundo pátria bela dos que ousaram lutar moçambique o teu nome é liberdade o sol de junho para sempre brilhará coro x moçambique nossa terra gloriosa pedra a pedra construindo um novo dia milhes de braços uma só força oh pátria amada vamos vencer povo unido do rovuma ao maputo colhe os frutos do combate pela paz cresce o sonho ondulando na bandeira e vai lavrando na certeza do amanhã coro x flores brotando do chão do teu suor pelos montes pelos rios pelo mar nós juramos por ti oh moçambique nenhum tirano nos irá escravizar independência total ezalí loyémbo lokúmu la santu tome mpé príncipe o lokótá liputrugɛshi ezalí loyémbo lokúmu la yangó bandá ekomámákí na alda neves da graça do espírito santo mpé eyémbámákí na manuel dos santos barreto de sousa e almeida independência total glorioso canto do povo independência total hino sagrado de combate na luta nacional juramento eterno no pais soberano de são tomé e príncipe guerrilheiro da guerra sem armas na mão chama viva na alma do porvo congregando os filhos das ilhas em redor da pátria imortal independência total total e completa costruindo no progresso e na paz a nação ditosa da terra com os braços heróicos do povo trabalhando lutando presente em vencendo caminhamos a passos gigantes na cruzada dos povos africanos hasteando a bandeira nacional voz do porvo presente presente em conjunto vibra rijo no coro da esperança ser herói no hora do perigo ser herói no ressurgir do país na luta nacional juramento eterno no pais soberano de são tomé e príncipe nzémbo ya swisi ezalí loyémbo lokúmu la swisi o nkótá lialémani schweizerpsalm lifalansé cantique suisse litaliano salmo svizzero mpé liromanch psalm svizzer ezalakí loyémbo lokúmu provisoire bandá o téé o ekomámákí na leonhard widmer lialémani o mpé eyémbámákí na alberich zwyssig mizíki o la congolaise ya kongó o lingála ezalí loyémbo lokúmu la kongó brazzaville o lokótá lifalansé ezalakí loyémbo lokúmu bandá o téé o mpé bandá ekomámákí na jacques tondra mpé georges kibanghi texte mpé eyémbámákí na jean royer mpé joseph spadilière mizíki en ce jour le soleil se lève et notre congo resplendit une longue nuit s achève un grand bonheur a surgi chantons tous avec ivresse le chant de la liberté congolais debout fièrement partout proclamons l union de notre nation oublions ce qui nous divise soyons plus unis que jamais vivons pour notre devise unité travail progrès vivons pour notre devise unité travail progrès des forêts jusqu à la savanne des savannes jusqu à la mer un seul peuple une seule âme un seul coer ardent et fier luttons tous tant que nous sommes pour notre vieux pays noir et s il nous faut mourir en somme qu importe puisque nos enfants partout pourront dire comme on triomphe en combattant et dans le moindre village chantent sous nos trois couleurs a portuguesa la pulutugɛshi ezalí loyémbo lokúmu o pulutugal o lokótá liputrugɛshi ezalí loyémbo lokúmu la yangó bandá na republíki pulutugɛshi ekomámákí na henrique lopes de mendonça texte mpé eyémbámákí na alfredo keil mizíki heróis do mar nobre povo nação valente e imortal levantai hoje de novo o esplendor de portugal entre as brumas da memória ó pátria sente se a voz dos teus egrégios avós que há de guiar te à vitória às armas às armas sobre a terra sobre o mar às armas às armas pela pátria lutar contra os canhes marchar marchar desfralda a invicta bandeira à luz viva do teu céu brade a europa à terra inteira portugal não pereceu beija o solo teu jucundo o oceano a rugir d amor e teu braço vencedor deu mundos novos ao mundo saudai o sol que desponta sobre um ridente porvir seja o eco de uma afronta o sinal do ressurgir raios dessa aurora forte são como beijos de mãe que nos guardam nos sustêm contra as injúrias da sorte hino nacional brasileiro loyémbo lokúmu ya brazilia o lingála ezalí loyémbo lokúmu ya brazil o lokótá la liputrugɛshi ezalí loyémbo lokúmu bandá na republíki federali ya brazil ekomámákí na osório duque estrada texte mpé eyémbámákí na francisco manuel da silva mizíki ouviram do ipiranga as margens plácidas de um povo heróico o brado retumbante e o sol da liberdade em raios fúlgidos brilhou no céu da pátria nesse instante se o penhor dessa igualdade conseguimos conquistar com braço forte em teu seio ó liberdade desafia o nosso peito a própria morte ó pátria amada idolatrada salve salve brasil um sonho intenso um raio vívido de amor e de esperança à terra desce se em teu formoso céu risonho e límpido a imagem do cruzeiro resplandece gigante pela própria natureza és belo és forte impávido colosso e o teu futuro espelha essa grandeza terra adorada entre outras mil és tu brasil ó pátria amada dos filhos deste solo és mãe gentil pátria amada brasil yamibale chorus deitado eternamente em berço esplêndido ao som do mar e à luz do céu profundo fulguras ó brasil florão da américa iluminado ao sol do novo mundo do que a terra mais garrida teus risonhos lindos campos têm mais flores ó pátria amada idolatrada salve salve brasil de amor eterno seja símbolo o lábaro que ostentas estrelado e diga o verde louro dessa flâmula mas se ergues da justiça a clava forte verás que um filho teu não foge à luta nem teme quem te adora a própria morte terra adorada entre outras mil és tu brasil ó pátria amada dos filhos deste solo és mãe gentil pátria amada brasil pátria ekólo na lingála ezalí loyémbo lokúmu la timor ya monyɛlɛ ya monyɛlɛ o lokótá liputrugɛshi ezalí loyémbo lokúmu la yangó bandá sanza ya zomi na moko ekomámákí na francisco borja da costa texte mpé eyémbámákí na afonso de araújo mizíki pátria pátria timor leste nossa nação glória ao povo e aos heróis da nossa libertação pátria pátria timor leste nossa nação glória ao povo e aos heróis da nossa libertação vencemos o colonialismo gritamos abaixo o imperialismo terra livre povo livre não não não à exploitação avante unidos firmes e decididos na luta contra o imperialismo o inimigo dos povos até à vitória final pelo caminho da revolução mársi ezalí monzɔtɔ mwa mínéi mwa malíli o molɔngɔ mwa minzɔtɔ mya mói nkómbó eútí nzámbe ya baroma ya kala babéngaka mársi nzámbe óyo azalákí nzámbe ya bitumba ntína monzɔtɔ mársi ezalaka lángi ngóla tǒ motáné lokóla makilá mársi ezalí na sánzá íbalé ya mokɛ mokɛ fobos phobos mpé deimos monzɔtɔ mársi motóngamaka na mabelé ma likɛlɛ mabelé ya yangó ezalí motáné mpɔ na makosa likɛlɛ liye ligugákí mársi elekí mabelé mokili na malíli mpɔ na ezalí o mosíká ya mói mársi ezalí na mái o etando tɛ kasi banzébi bakanísí te ezalákí na mái ntángo ya kala ndé ezalí na galási loléngé la mái malíli koleka o nsɔngɛ ya nola mpé sudi misálá mya bantómá ezalí búku ya nsango malámu ya biblíya moto akmá mokandá muye ezalí luka yě mpé moto akmáká nsango malámu ya mísáto kobanda na mokɔlɔ yésu amataki o likoló bayékoli bazaláká komɔnɔ yě lisúsu na mso tɛ kasi yě azaláká káka elɔngɔ na bangó mpámba té molímo mosántu azaláká kosálisa bangó ézala bantómá petelo yoane tǒ basálisi na bangó sambo etiene filipe tǒ mpé polo maloba ma yésu malakisi ndengé makambo mazalí kolandana bayékoli bapanzáká nsango malámu luka atiaki moléndé mpó na koyéba ndengé níni mpenzá bantómá bazaláká kosakola nsango malámu yě mɔkɔ asáláká mibembo misúsu ná ntómá polo epái ya bato ya bikólo bínsɔ ézala bayúda tǒ bato ba bikólo bisusu bantómá bazaláka kosakola nsango ya yésu ndenge yě azaláká maloba ma yě mpé misálá mya yě boye mokandá mwa luka muzalí kolakisa mosálá monɛnɛ muye nkolo yésu apɛsi eklezya kosakola nsango malámu na bikólo bínsɔ tii na súka ya mokili mohandas karamchand abótámá o mokɔlɔ mwa ya sánzá ya zómi na mɔkɔ mobú mwa o porbandar o engúmba delhi azaláká mokonzi mpé mokambi ya india yě mpé mahatma gandhi babéngamaka mahatma eye elingi koloba molímo monɛnɛ o lokótá la sanskrit ayékolá mambí ma mibéko o ingɛlandi ntángo india ezaláká o nsé ya bokonzi bwa ingɛlɛtɛlɛ gandhi asáláká mpénza mpɔ na india ezwa lipandaneti mpé bhagat singh mokolo ya mbotama na yé ekoma mokolo ya eyenga na kombo ya gandhi jayanti akúfá o mokɔlɔ mwa ya sánzá ya yambo mobú mwa mobomi nayé ezalaka nathuram godse eyenga ya mbótama tǒ nɔɛlɛ tǒ nɔɛli ezalí eyenga ya bobótami bwa yézu krísto esɛngɔ ya mbótama mbótama ezalí mpé eleko ya mbótama kolekisa mbótama na libóta o ntangu en mokonji wa roma akonjaki lokola nyele ya bayúda tibere ye oyo mokonji atondi na lolendo alingi kuyeba na solo akonjaki batu boni o nyele yayeye atindi monkanda bipai binso asengi boyo batu banso bakende kupesa nkombo ya bango o mboka ya bateta ba bango o mboka nazarete yozefu elongo na molongani wa yeye maria babikaki batosaki sesepi monoko mwa mokonji batamboli yakomaka bango o mboka bɛtɛlɛmɛ baluki esika ya kulala kasi bajwi te bakei kukumba bango o sopo ya ndako ya nyama katikati ya butu santa maria aboti kuna mwǎná yézu nzambé mpenza mokosolo wa batu sasa anjelu asangeli nsango ese o bakengeli ba bakandoro bajalaki penepene kukengele mpata yabongo na nsima banjelu na kutanga te bayembi nzembo be bango te nkembo na nzámbe o lora mpé o nse boboto na batu balámu bakengeli bakamwi bakei noki kukembisa mwǎná yézu bakristu bakokundola o motema eyenga ena mokolo mwa dɛsɛmbɛ saturne ezalí monzɔtɔ mwa motóbá o molɔngɔ mwa minzɔtɔ mya mói ezalí monzɔtɔ ebákátá na gázi ezalí na gázi o kati ya yangó ezalí na etando ya mabelé tɛ ndé etando ya gázi ezalí monzɔtɔ mwa míbalé na monɛnɛ o molɔngɔ mwa minzɔtɔ mya mói yangó elekí monɛnɛ ezali jupiter nkómbó ya saturne eútí nkómbó ya saturnus nzambe ya baroma ya kala eye ekokání na kronos nzambe ya bagreki ya kala elembo ya saturne ezalí eye ezalí elembo ya ngwangwá ya saturnus saturne ezalí na nzínga inɛnɛ ya galási na mabánga mpé mputulú ezalí na sánzá mpé bayébí sɔkí izalí sánzá tɛ o mobú sánzá elekí monɛnɛ ezalí titan elekí monzɔtɔ merkure na monɛnɛ mbóka tǒ engumba ezalí mbóka mokonzi ya italya útá mobú evandaka o etúká lazio o katikáti ya italya ezalí na bato ezalí komíni epúsí komíni nyɔnsɔ ya italya na botúya bwa bato mpé komíni ya mísáto na botúya bwa bato o erópa nsima moskú mpé londoni ezalí ebandelo ya roma ya kala mpé ebandelo mɔkɔ ya bikelá bya mpótó roma evandaka o katikáti ya italya o bokútani bwa ebale tibero mpé motíma aniene mpé kilomɛtɛlɛ ya mokúla ya lombú la baetúsi o lombú mediterané ɛngɛbɛnɛ ezalela ya roma ya kala romulus atongákí mbóka roma o mokɔlɔ sánzá ya mínei mobú o mambí ma lokótá likitana lizalí nkómbó eye ekitání esíká ya nkómbó ndakisa ngáí yɔ yě bangó mosúsu basúsu ye súsu b n b ndéngé na makomi míngi ma lingála likitana mpǒ na bato tǒ bilɔkɔ ekɔtisamaka na káti ya likelelo na lingála makitana matali bato mazalí ngáí yɔ yě bísó bínó bangó na nkomá ya lingála kokɔtisa likitani na likelelo ekolanda likitani liye lizali kokɔtɔ na likelelo na loléngé luye na lingála likitana litali bilɔkɔ lizali angó mpǒ na kolikɔtisa o ntéi ya likelelo lyangó likolanda kelási ya nkómbó ya elɔkɔ eye ekokɔtɔ na likelelo lokásá loye lozalí neti mokambi mɔkɔ mpɔ na baye contributeurs bazalí ya sika mpɔ na bosálisi ya mobimba ya wikipedia tálélá sɔkí olingí kotála mwǎngo moye ya mobimba tálélá sɔkí olingí kosálisa na wikipedia ebɔngí bonsɔmí boye wikipedia epɛsaka na yɔ ezalí elembeteli ete etíyelaka yɔ motéma yangó wâná osengélí kosɔsɔlɔ etámboli na lisangá na ngo mpé koyékola ndéngé níni okokí kosálisa mwǎngo moye mosálisi contributeur azalí moto mɔkɔ óyo akokí kokoma nkásá liloba kobalola elimbólí lokásá la sika mpé kobóngola lokásá losúsu okokí kobalola kozánga kozala na compte mɔkɔ kasi l elobélí mpé babóngoli na yě kozánga nkómbó na ip na yě maloba likomeli article lokásá makambo historique mazalí ndimbola na yangó ezalí na eye elandí kobalola lokosa moko ezali oyo eleki ntina mpo na mosalisi moko eteni kokoma ezali petee ezali formulaire moko na kati na ngo liziba ya lokasa ekoki kobongolama liziba ya lokosa ezali texte formaté oyo ekozala lokosa oyo basusu bakokoka komona mpe kotanga liziba oyo ekeseni mwa muke na lokasa ya solo mpo ezali na balises wiki epesi yo nzela ya kobongisa lokasa elingi koloba mpo musala ya mosalisi ekoma petee wikipédia esalelaka ndenge ya kokoma oyo ezali petee ebengami ndenge ya kokoma ya wiki mpe oyo ezali na esika ya html bongo osengeli kozala na mayele na web mingi te mpo na kosalisa wikipedia tala mpo na kobalola lokasa moko osengeli konyata na eteni kokoma na biteni na likolo okoki mpe kobongola ndambo muke na lokasa moko elingi koloba eteni na katikati na mito muke mibale osengeli kaka konyata na kobalola oyo ekokani na ndambo oponi antoine funji azalí moto wa politíki azalákí ministɛlɛ mwa yambo ya guvenemá ya kongó kinsásá gizenga abótámí o mushiko mokɔlɔ sánzá ya zómi o mobú azalákí ministɛlɛ mwa yambo ya guvenemá ya kongó lipopo kongó kinsásá ya kala o mpé prezidá ya botɔmbɔki o guvenemá ya yě na stanleyville lokolá mbóka mokonzi ezalákí na limɛmya lya bisé bya afríka azía mpé erópa ya ɛsita o sánzá ya míbalé azalákí o bɔlɔkɔ útá sánzá ya yambo tíí sánzá ya nsambo mpé mbála esúsu útá sánzá ya zómi tíí sánzá ya zómi na mɔkɔ azalákí mopaya útá tíí o azalákí kandidá na mapɔnami ya prezidá ya kongó kinsásá azwákí ya vɔti na mbála ya yambo azwákí ebóngá ya ministɛlɛ ya yambo na prezidá joseph kabila kama sywor abótámí na luebo rdc na novɛmbɛ kamanda azalí mokomi ya mikandá minɛnɛ yě ayébání na mikili nyɔnsɔ na ameríka na mpótó na azía na mikili míngi esálí kotánga mpé koyékola mikandá na yě kama sywor kamanda akomaka masoló mpɔ na bakóló mpé bǎna asílí koyébana mpɔ na mikandá na yě ya poesie yě akomá mikandá míngi masapo kama sywor kamanda asálí mwǎna ya mbóka ya kongó ayébání mpɔ na bilɔkɔ yě asálí kokoma mikandá na yě ekomámá mpé na minɔkɔ misúsu na mbóka míngi kama sywor kamanda apɛsí na kongó mpé na afríka image monɛnɛ ya bakomi ya mikandá lɛlɔ óyo yě asálí mokomi monɛnɛ ya roman mpé na masano ya théâtre nkómbó na yě eyébání na afríka mobimba mwǎna na bísó ya mbóka kamanda asálí koyébisa mikili nyɔnsɔ makási ya civilisation nkɔkɔ na bísó lisapo ya bisíka toútí bisáleli na bísó na ntángo ya lipandá tíí lɛlɔ óyo esálí na káti ya mikandá na yě mpási na bísó bitumba na bísó mpɔ tokoma peuple monɛnɛ mpɔ na développement na vina bísó ya mikɔlɔ nyɔnsɔ esálí na káti ya bokomi na yě nini postnatal depression bato ba kobenga bokono yango mawa na sima ya boboti bokono yango ezali mawa mwa ndambo basi ebele bakozala na mawa mwa ndambo na sima ya boboti kasi ya bamama ya sika sika bakozala na post natal depression ya mabe pnd bamama ya sika sika ebele bakozala na post natal depression te koyeba te bakoki kobikisa bokono yango bokono yango ekopesa mwasi mpe libota na baninga mawa mingi basi basusu bakoki kozala na puerperal psychosis bokono ya mutu ya monene ye ekobanda na sima ya boboti tee na mposo motoba na sima ya mbotama ya mwana post natal depression ekoki kozala tango mawa na sima ya boboti ekokoma mabe penza to depression ekoki kozala malembe malembe mpe bato bakoki koyeba te te mwasi azali kobela ntango elai na sima ya mbotama ya mwana tango mosusu okoki kobongisa mwana te mpe ozali na mawa to o kolela mbala mingi bamama basusu oyo bazali na pnd bakopangana mpo na bokolongono na bango mpe na mwana bakoki kozala na bomo mpe na nkanda mikolo minso bamama oyo bazali na post natal depression bakolemba mikolo minso bakoki kosala te likambo ya pasi te bamama basusu bakoyoka mpasi te kozala na likambo bakolala na bokasi mpe ba lingi kolia te ba kolinga kosiba te elembo ya puerperal psychosis ekoki kozala lokola liboma mwasi a koki kozala na esengo mpe kosepela mingi mpe koloba mbango a koki mpe kolala te na kosala makambo mbango bato basusu bokoki koloba te ozali pasi mpe o kotinda bato na o kosilika mingi tango nzambi ekozala bato basusu bakozala na mawa mingi mpe na mbisa ba kosepela mingi bakoki mpe komona na koyoka likambo oyo ezali te soki depression na yo ekoumeli mikolo ebele o sengeli na kokende na kotala monganga na yo mpe koyebisa ye bokono na yo post natal depression ezali bokono ya solo mpe bakoki kobikisa bokono yango malamu bobokoli ezali mbala mingi anti depressants bobokoli oyo ekobikisa yo malembe kasi soki ozali eliki kitoko te na sima ya mposo mingi senga monganga na yo bobokoli eleki makasi to bobokoli mosusu soki depression ekomi ya mabe penza tango ya sanza na yo senga ye bobokoli ya progesterone bamama oyo bazali na puerperal psychosis basengeli kokende kotala psychiatre monganga ya mutu bakoki kopesa yo bobokoli na ndako kasi okotikala na lopitalo mbala mingi lopitalo basusu bazali na biteni ya bamama na bana mpo na bokono ya mutu bobokoli ezali mbala mingi mino ya anti psychotic mpe anti depressant baninga mpe libota basengeli kozala boboto bokono ekobikisa na mbango mpe bobokoli bozali ya bokoti kasi bato basengeli kosunga yo mingi tee na nsuka bato nyonso oyo bazali na yo basengeli koyeba te ozali kobela basengeli kopalela yo te libota na yo e sengeli kososolo te o kozwa bobokoli na doktolo mpe bakoki kolongisa yo soki o sengeli kokende kosenga mino mosusu bopemi ekosalisa yo mpo na kobikisa libota mpe baninga na yo basengeli kosala mosali nyonso mpo na yo kasi tango okozala eliki kitoko sala makambo nyonso o okozala na mikolo malamu mpe mabe soki o lingi kozala penza te senga libota na baninga na yo kotikala na yo tango nyonso kosimba mpe bopwepwi na mobali na yo ekopesa yo elikia penza soki o lingi kosiba te soki o kopangana mpo na bokolongono na mutu na yo to bokolongono na bandeko to baboti na yo senga gp na yo a kolakisa yo lopitalo ya bokono ya mutu soki ozali na pnd koloba na bato mpo na bokono na yo ezali malamu mingi tembe na baninga mpe libota ekosalisa yo kasi senga monganga na yo to mobotisi ya mwasi to mosali ya bokolongono ba koyebisa yo makambo nyonso po na bosungi mpo na bokono ya mutu o sengeli koyamba te o koki kobika na nsuka ata malembe bongisa yo moko pema ebele mpe pangana te soki okoyoka mpasi lia malamu lala nzala te soki ozali penza organisation yango ekoki kopesa yo bondeko mpe bosalisi depression ǒ sima ya bokási ezalí bokono ya likanisi lia somo ye ekoki kozala na sima ya bokasi ye e pesi moto pota ya monene to bokaneli bobunisi ya makasi likama ya mokili to ya moto to etumba ekoki kopesa moto ptsd bato oyo bazalí na depression ǒ sima ya bokási bazali kobanga mikolo minso mpe ba kokundela bokasi o motema mpé bakoki kolinga libota na baninga na bango te bakoki kolala malamu te mpe bazali kolenga mikolo minso bobokoli ya malamu mpo na depression ǒ sima ya bokási ezali mpé bato ba kosala bobokoli ya sika mpé oyo eleki na elengi ekosalisa bato oyo bazalí na depression ǒ sima ya bokási bomoi ya malamu mpé esengo soki o kopangana mpo na bokolongono na mutu na yo to bokolongono na libota na yo senga doktolo na yo a kolakisa yo bilo ya bokolongono ya mutu bokobandela ezalí lisolo na lingalá ya bienvenu sene mongaba kimina azalí kalaka ya letá mpiaka likolo ya mpiaka akomi koluka na ndenge nyonso po àbima na pasi oyo mokolo mosusu ngenge ministre alakí ye na moninga ye kabangu bakokende addis abeba na koyangana monene ezalí kuna bakofutama na ndenge ekoki batata oyo basalí mama na ebandoli kimina na mwasi na ye bakani kozwa mabele epayi ya bateke mpo na kosala bilanga nzoka nde ministre alongoli kombo na bango pe atie ya basemeki na ye kimina pe asalí ye suka na filime ekomi nde molukano na lisolo oyo bienvenu sene mongaba alobi na bakonzi ya kongó soki toyangeli malamu te makambo ya mboka tokokende epai moko tɛ tokobandela moto akosala na esika na biso azalí tɛ bienvenu sene mongaba azalí mokomi ya masolo na lingála mpe molobéli abótámi o sánzá ya yambo o kinsásá afándí na bɛlɛjika azalí mpé na lingisi ya bosilisi na kémi ya bobongo ya kinsásá lingisi ya boyekoli ya likolo na kémi na bobongo ya brussel ulb mpé lingisi ya molakisi nzebi ya bikelamo ya bobongo ya loven sika louvain la neuve atángísá kémi na kelási ya likoló ya etángiseli na popokabaka na kongó kinshásá mp atángisaka na biteyelo ya katikati na communauté française ya bɛlɛjika lelo oyo azali koyekola ndenge ya konétola lingála pó ékoka kosálelama na ndéngé ekokí bó monoko ya kotángisela nzebi sciences na bitéyelo ya kongó boluki na yé etálí bóngó nzebi ya minoko pó na lingála etongameli ya maloba etongameli ya masakola pé ekomeli etánda ya bileko na lokótá lingála esalami na bienvenu sene mongaba mamá wa bikolo binso ezalí losámbo na maria mamá wa yésu ezalí losámbo ya eklézya katolíko na bikamo bisantu ntango insi soko bakotanga maria mamá mwǎsí ekolakisa mosálá mwa yě mwa molobeli mobongisi na mibú téé na amsterdam holanda erópa mwǎsí mɔkɔ nkómbó te ida peerdeman azwǎkí mayébisi minɛnɛ maria azalí koyébisa te na  bileko biye mpénza  yě alingí te batanga yě na nkómbó te mamá wa bikolo binso akosɛngɛ te pápa wa roma asakola dogma litéya lya ntína ya maria mobíkisi mosálisi mokabeli wa ngrásia ínsɔ mpé molobeli sɔkɔ bôngó mamá wa bikólo bínsɔ nd apésí sɔlɔ sɔlɔ bobóto na nsé mobimba apésí bísó losámbo loye mpé elílí eye tokomɔnɔ te akotɛmɛ libosó lya kurusé mpé asangání mpénza na malozi ma yésu na mabɔkɔ ma yě ikobima ngenge ísáto   ngrásia libíki na bobóto    mpɔ ya bikólo bínsɔ makabo maye mánsɔ maútí na kurusé ya yésu maria nd akabólélí mangó na baye bánsɔ bakosámbelaka na mpíkó mokɔlɔ na mokɔlɔ losámbo loye o libosó lya kurusé tǒ elílí eye mokónzi yésu kristo mwǎna wa tatá tinda sikǎwa elímo wa yɔ o mokili fandisa elímo sántu o mitéma mya bikólo binso na ntína te babika na bobebi makama ma mawa mpé na etumba mamá wa bikólo binso óyo batabgaka maria azalá molobeli wa bísó amen la zaïroise ya zaïre o lingála ezalaká loyémbo lokúmu la zaïre o lokótá la lifalansé ezalakí loyémbo lokúmu bandá o mobú mwa téé o mobú mwa ekomámáká na joseph lutumba texte mpé eyémbámákí na simon pierre boka di mpasi londi mizíki zaïrois dans la paix retrouvée peuple uni nous sommes zaïrois en avant fier et plein de dignité peuple grand peuple libre à jamais tricolore enflamme nous du feu sacré pour bâtir notre pays toujours plus beau autour d un fleuve majesté autour d un fleuve majesté tricolore au vent ravive l idéal qui nous relie aux aïeux à nos enfants paix justice et travail paix justice et travail bǎna mbóka zaïre na kímyá tozalí retrouvee na lisangá lya bǎna mbóka tozali bǎna mbóka zaïre na libóso lolndɔ mpé totónda na limmya dignite bingambé bato bato ba nsɔmi ya libélá mikóbo mísáto pelisa bísó na mɔtɔ mwa lotómo sacre mpɔ totónga ekólo na bísó kitɔkɔ ntángo ínsɔ na nzínganzínga ya ebalé monɛnɛ na nzínganzínga ya ebalé monɛnɛ mikóbo mísáto na mopɛpɛ lamusa iye isengeli izala iye isangisi bísó na bankɔkɔ mpé na bǎna ba bísó bobóto bosémbo mpé mosálá bobóto bosémbo mpé mosálá kosólola bosémbo ezalí loléngé ya koloba na moninga mua yo na kimia na ndéngé ete boyokani mpé kososolama ékoba kati na bino yango ekosala ete moko na moko asosola eloko moninga alobi kosósola malamu to kokokisa mposa elobi moninga kosólola bosémbo ezalí bongo loléngé bato bakoki kosólola na ndéngé ete mindondo bitumba mpé kosuana ezalá soko moké te ezalá tata na muana tata na mama moninga na moninga molakini na muana kelasi mokonzi na mosali bakonzi bango na bango lolo oyo kosólola bosémbo ekomí lisanga monene na mokili mobimba esangisi bato banso basili koyékola yango mpe basepeli kosalela motindo yango ya kosolola kosólola bosémbo ezalí eloko ya motuya esengeli bato mingi bayeba mpé bayékola yango mpo ete ezalí kolakisa biso ndenge tokoki kovanda bísó na bísó na ndenge ya kimia esengo boboto boyokani bosémbo mpe bondeko libota vincentienne ezalí na lisalisi lya sango robert p maloney oyo azali supérieur général wa ba lazariste mangomba maye mabandemaki na mosantu vincent aic filles de la charité lazariste na maye mazali kolanda mateya ma ye société de saint vincent de paul mpe mangomba masusu ndenge na ndenge ma bamibonza bazali kokutana mpo bayebana malamu basolola mpo etali misala mya bango mpe baluka ndenge nini bakoki komipesa maboko mpo ya mioko misala lisanga association internationale des charités ezalí o mokili mobimba mpé ezalí kosangisa mangomba ma bikolo ezali na bato motango bamipesi mpo ya kosalisa mabota soki totiyi mosala bakosala na maboko ma bango moko na motango mwa mosolo mokokani mbele na falánga ya bɛljika yango ezalí lokola ngonga ya mosala na mbula yoko lingomba liye libandisami o mwa yanwali o mboka gijzegem na mme lecandèle baronne wa gijzegem nkombo ya kobotama ya ye nde elisabeth de robiano mibeko mya yambo mya lingomba lina mindimamaki na mgr de brognie o mwa mai mibeko mina milandi pene mpenza miye mosantu vincent apesaka na ba filles de la charité mpo ya bilenge ya mbula tee baye bakolakisa polele te bazali bakristu to mpe baye bazali koluka kokola na nzela ya bokristu libota vincentienne ezali o bɛljika ezali kopesa bango libaku lya kobonzela mbula yoko ya bomoi bwa bango o mosala mpo ya batu baye bazali na mikakatano mosala mona mokosalema na elikya te elenge yoko yoko akomona polele eloko nini asala na bomoi bwa ye compagnie des filles de la charité ezalí lingomba libandisami na santu vincent wa paul mpe santu louise de marillac na lisalisi lya elimo santu vincent wa paul nganga nzambe o mboka france amoni bobola mbwa nzoto mpe bwa molimo ya ekolo ya ye mpe amipesi mobimba na lisalisi lya nzoto mpe na bosangeli nsango elamu na babola azalaki kobenga bango bakonzi ba biso mpe bankumu ba biso mpo ya kosalisa bango abandisi confréries de la charité mpé congrégation de la mission to lazaristes na nsima akutani ye na louise de marillac louise asalisi vincent o lisalisi babola marguerite naseau elenge mwasi ya bilanga asengi te akota o confréries de la charité mpo ya kosalisa o misala mike amikomisi na bolingo bwa solo mosaleli wa babola ndakisa ya ye ebendi bilenge bisusu bongo o mobu lingomba lya ba filles de la charité libandi ut o mobu vincent wa paul asengi na louise de marillac te alanda mpe alendisa ba soeurs bazalaki kosala o kati ya confréries de la charité vincent wa paul akolisi bongo eklezya na charisme ya sika kosalela kristu o kati ya babola ntina wana ba filles de la charité bakokokisa bilako bya batisimu ya bango na bokeli bilako bya bopeto bobola na botosi vincent wa paul alingaki te te ba filles de la charité bazala ba religieuse ntina te bakoka kozala o kati ya babola mpo ya kosalela bango bongo eklezya andimi lingomba lya bango lokola société de vie apostolique vincent de paul na louise de marillac balingaki te ba soeurs bafanda o kati ya communauté mpo te basalisana o charisme ya bango ya kosalela babola mpe o bomoi bwa losambo vincent de paul alingaki te liziba lya charisme ya bango lizala o kati ya ndako te kasi o libanda santu vincent alobi ndako ya bango ndako ya batu ba mpasi ndako ya babola compagnie des filles de la charité epalanganyi o mokiri mobimba société santu vincent wa paul ebandisamaki na frédéric ozanam conférence ya yambo ebotamaki o mwa aprili o mobu ntango lisanga likokisaki mibu lizalaki na ba conférence mpe motango mwa bato mozalaki na tango likokisi mibu motango mwa bato mokomaki mpe ba conférence ezalaki ekabwani na bikolo o mobu motango mwa bato mokomaki bakabwanaki na ba équipe ipalangani o bikolo eteni groupe yoko yoko ekosangisa basi na babali bilenge basi na bilenge mibali bazali kosala mosala o kati ya ba paroisse ya bingumba to ya mboka ike ya ba quartier ya biteyelo mpe o bisika bya misala ndenge na ndenge o mwa aot pápa wa roma alubolaki frédéric ozanam mo esengo na notre dame de pari société santu vincent wa paul ekosala misala mya bosalisani mpe mwa boluki bolamu bwa batu o mokili mobimba ezali koluka kotiya bondeko kati ya batu mpe kokotisa bosembo o mikili minso na ntina ya kozongisa bonsomi bwa babola kopesa bango elikya mpe esengo ya kobika o mokili lingomba lya ba soeurs de la charité de roulers lingomba diocésaine libandemi o na bénédictus bracke nganga nzambe wa paroisse saint michel ya roulers ntina ye na kristu bomoi boko mpasi ya babola ibeti ye o bozindo bwa motema mpo ya ye kolinga nzambe ekomilakisa na kolinga batu akufi o marsi sanza mpamba nsima ya bobandisi lingomba ebandela ya lingomba o mokolo mwa yambo ya sanza ya mitano bénédictus bracke apesi martha de jonckeere etinda ya kasalela kosolola mpe kosalisa batu ba maladi na babola butu moi tee na liwa lya bango ye moko azalaki kosala bongo mpe alingi baye balingi kolanda ye basala se boye apesi biso nkombo ya soeurs de la charité na bolandi mateya ma santu vincent wa paul aponi martha de jonckeere bo mamelo mokonzi martha azalaki mwasi ya mibu o aprili bamamelo mwambi ba yambo balakelaki bilako monseigneur boussen episkopo ya diocèse a i ya bruges andimaki mibeko mya lingomba sncc société nationale des chemins de fer congolais ezali entreprise publique ya l etat ba activites ya exploitation na yango ezali na est mpe na sidi ya r d kongo ezali mpe kosala exploitation na transport fluvial routier mpe na exploitation portuaire na compagnie ya katanga esalemaki mpo esalaka exploration na sud ya etat indépendant ya congo na yango compagnie ya katanga e signaki ba conventions mibale na etat indépendant ya congo na mars mpe na mai ba conventions yango ezalaki ko imposer na compagnie ya katanga ba obligations ya occupation na mise en valeur ya katanga en contre partie l etat indépendant esengelaki etikela compagnie ya katanga na totale propriété ya mabele domaniale oyo ezali na territoires oyo convention ya ezali kolobela donc pendant années compagnie ya katanga esengelaki e exploiter sous sol ya mabele oyo bapesi ye selon convention signee neti ezalaki mua mpasi mpo na ko fixer ba limites ya mabele l etat indépendant na compagnie ya katanga bayokanaki ete batiya bozui na bango elongo fusion de biens na yango bayaki kosala comité spécial ya katanga csk na csk nde esengelaki e gérer ba biens na bango mpe ba bénéfices ekokende na prorata ya mpo na l etat mpe mpo na compagnie ya katanga kotia territories oyo etat indépendant epesaki na compagnie katangaise ezalaki likambo moke te pamba te ba frontières ya sud ya katanga na ya nord ya zambie ekatamaki naino malamu te nde na ba frontières ya katanga ekatamaki mpe mabele oyo ebandaki kaka kozela création ya csk na kasi neti katanga ezalaki mosika na océan atlantique csk ezalaki na likanisi lya kotonga chemin de fer tee na matadi mpe na kobimisa ba minérais na congo vers la belgique kasi na sud na rhodésie zambie na bulawayo chemins de fer ya afrique du sud esilaki kokoma mpe na mozambique oyo ya kuna ebandaki kokoma tee na salisbury nde wana liaison ya salisbury na bulawayo eye kosalema yango wana etat indépendant eyaki ko signer convention na robert williams industriel britanique mpo na kotonga chemins de fer oyo ezali kowuta na sud ya katanga kati na rivière lufira na lualaba mpe kokutana na chemin de fer ya rhodésie na compagnie de chemin de fer du katanga cfk esalemi na comité spécial ya katanga cfk ezalaki na but ya kokutisa région ya lubumbashi elisabethville na ya zambie rhodésie du nord na nzela ya sakania mpe kotongisa port na fleuve congo na niveau ya lualaba mpo na kosala liason na bukama le janvier création ya compagnie ya chemin de fer du congo supérieur aux grands lacs africains cfl compagnie oyo esalemaki mpo na ko relier fleuve kongo na niveau ya kisangani na etímá mobutu etímá alubɛ mpe ko relier lualaba na lac tanganyika kasi bakonzi bayaki lisusu kobongola mission na yango sima mikolo yango nde kdl eyaki kosala yango ebandaki ko exploite ba lignes oyo soit total ya km na voies fluviales soit un total ya km na voies maritimes ya tanganyika soit total ya km na ba nzela routes soit total ya km na mbotama ya csk filiale ya bck spécialisée na recherche minière l état indépendant na société générale de belgique basali compagnie du chemin de fer du bas congo au katanga bck mpo esala liaison ya bukama na bas congo par chemin de fer mpe kosala ba recherches minières na ba régions oyo na bakangisi ligne oyo ekeyi na océan atlantique na chemin de fer ya benguela na bck esali société minière mission na yango ezali ya kosala exclusivement recherche minière société filiale oyo ebengami société minière du bck le mai création ya vicicongo mpo na ko exploiter lignes ya chemin de fer ya uele ituri na kivu septentrional chemin de fer à voie étroite na km kolongua libongo ya aketi tee na terminus ya voie navigable ya itimbiri kolongua wana tee na mungbere na km kuna nde ekabuani na biteni bibale bondo km na titule km vicicongo ebimisaki likanisi lya messageries automobiles du congo mac mpo na ko utiliser ba routes ekomaki na mituka oyo ebandaki kotambola dix millions de km na mbula vicicongo ebandaki mpé ko exploiter libongo lya aketi na rivière itimbiri mpé na libongo lya kasenyi na etímá mobutu etímá alubɛ vicicongo ezalaki na direction générale na aketi na ba agences na isiro bunya kisangani butembo na buta na mai création ya société pour la construction et l exploitation des lignes secondaires vers les grandes voies de communication na réseau ferroviaire emati na nord ya fleuve kongo mpé e totalisé km ba lignes iye réseau routier ezalaki na km na société de chemin de fer léopoldville katanga dilolo lkd esalemi neti l etat ezalaki actionnaire majoritaire asali concession ya ba lignes misato sur le plan financier opération oyo ezalaki asticieuse mpo esalaki ete misala mikende liboso mbangu mbangu mpo ba lignes misato oyo ezalaki naino sous chantier neti exploitation ezalaki confiée na bck yango ezalaki na makoki ma kobimisa mbongo oyo ekokaki kosilisa misala noki na compagnie de chemin de fer katanga dilolo léopoldville kdl ebotami sima ya bokangisi lkd na cfk kdl azali concessionnaire exclusif ya voies ferrées ya katanga mpe bck azali entrepreneur mpe exploitant ya chemin de fer messageries automobiles du sankuru mas yango ebandaki kosala exploitation commune ya ba routes na bck na kasaï sankuru katanga kananga luluabours kabinda na kamina mpo na ko relier ba gares oyo ezalaki relier na train te sotranscongo yango ebandaki ko exploiter ba routes ya equateur na mongala na ubangi na baye kokabola bck na biteni bibale bck oyo ezalaki ya droit belge na bck ya sika ya droit congolais na gouvernement ekotisi bck ya droit congolais nakati ya compagnie ya chemin de fer kishasa dilolo lubumbashi le décembre l etat zairois e créer société nationale des chemins de fer du zaire yango esangisi ba compagnies oyo la compagnie de chemin de fer kinshasa dilolo lubumbashi kdl chemin de fer matadi kinshasa cfmk office zairois de chemin de fer des grands lacs ozcfl chemin de fer de mayombe cfm chemin de fer vicinaux du zaire cfm le avril gouvernement ekaboli société nationale des chemins de fer du zaire sncz suite na nationalisation na regroupement ya ba sociétés des chemins de fer ekaboli yango na sncz holding chargée ya ba réformes na secteur ya transport ya chemin de fer mpe na ba réformes ya ba sociétés oyo esengeli ko exploiter ba réseaux ferroviaires routiers fluvials na lacustres plus exploitation portuaire na ba filiales na yango société des chemins de fer de l est sfe office des chemins de fer du sud ocs office des chemins de fer des uele cfu le aot gouvernement esengi na ministère ya transports na communications diagnostic na yango ministère eye ko charger société belge transurb consult esala diagnostic ya office des chemins de fer du sud na société des chemins de fer de l est na tina ya ko proposer plan ya redressement ya réseau interconnecté le octobre ministère ya transport et communications endimi proposition ya transurb société conseille mpo e privatiser gestion ya exploitation ya chemins de fer le janvier société conseille transurb na spoornet division chemin de fer ya entreprise publique ya afrique su sud transnet eye kosala société ya droit sud africain na kombo ya comazar le février sncz na comazar ba signer accord cadre oyo ezali koloba ete comazar ezali holding ya ba sociétés d exploitation sfe na ocs le mars gouvernement eye kondima basala société de droit zaïrois na kombo ya société interrégionale zaïroise du rail sizarail gouvernenment eye koboma scncz holding na ba filiales na yango tango ebomi yango eye kopesa exploitation nioso ya chemins de fer na sizarail oyo e signaki na yango accord cadre portant cessation de l exploitation des chemins de fer le mai signature ya statut ya sizarail na ba actionnaires oyo comazar sncz gecamines banque commerciale zaïroise bcz miba le juillet sizarail aye ko reprendre gestion ya réseau interconnecté na durée ya ans le octobre ministre ya transport a signer décret ya constitution ya sizarail le novembre baye koboma sncz sfe cfu na ocs pe bazui ba actifs passifs droits et obligations ya sncz sfe cfu ocs ba memi yango na sizarail après le mai tango kabila akotaki azongisi sizarail compagnie nationale mpe sima ya ba sanza aye kokangisa aministrateur délégué ya société oyo mpe gouvernement eyaki kozongisa société nationale des chemins de fer du congo ba lignes ya sncc na ba mbula etongamaki sncc ekabuami na ba régions direction générale na lubumbashie sncc ezali na bakilomɛtɛlɛ ya voies ferrées kaka bakilomɛtɛlɛ nde ezali électrifiés ecartement mɛtɛlɛ écartement mɛtɛlɛ ecartement mɛtɛlɛ ecartement balokolo m ba nzela nionso ya train ezali ya voie unique sncc ezali na effectif ya agents parmis lesquels directeurs etikala na locomotives électriques locomotives diesel na locomotives de manuvres na moins de voitures ya ba voyageurs na marchandises et quelques centaines ya ba wagons commerciaux epola et ezali na état moko déplorable onatra office national des transports ezalakí entreprise publique ya l etat tée dɛsɛmbɛ ezalí etongolo ya mombongo ya bokumbi mpé libóngo embl tǒ sctp yango ezali kosala exploitation ferrovière na portuaire na transport fluvial ba activités na yango ezali na ouest na nord ya mboka la compagnie du congo pour le commerce et l industrie ccci esalemi le décembre na matre van halteren na van bevere ba notaires na bruxelles filiale na yango la compagnie de chemin de fer du congo cfc esalemi le yuli yango esalemaki mpo etonga na ezua possibilité ya ko exploiter mpe kosala nzelá masíni na bas congo mpé hectares ya mabele pembeni ya nzela ya rail oyo ekotongama kasi compagnie oyo ekokaki te selon projet na yango kosangisa batu oyo bakokaki kosala musala moye donc esengelaki babengisa batu bawuta na afrika ya wesita mpo baya kosala musala wana esengeli koloba ete ba conditions oyo batu babandaki kosalela musala ezalaki mpasi mingi mpo mingi bakufaki mpe mingi batombokaki kasi belge abomaki mpe ebele selon ba calculs na train oyo ebandaki komema tonnes mpe ko rouler na vitesse ya km h ezalaki économique par rapport na porteurs oyo babandaki ko coter fois chers en cot soins alimentation etc entre na tramway à vapeur etamboli na bóma cvm société des chemins de fer vicinaux du mayumbe esalemi le juillet le septembre signature ya convention entre l état indépendant ya congo na compagnie ya construction cccf mpo na kotonga ligne ya boma na point ya bief navigable ya moyen tshiloango kasi bakotonga tee na tshiloango te ligne eyekosuka kaka na tshiela ligne yango esali km eleki na luki naye km lemba na km lukula na km loango na km le aot bako atteindre tshisundi au km mpe na kobanda exploitation mbala moko le octobre misala misili mpe bafungoli gare ya tshiela cfc la compagnie du chemin de fer du congo esalemi na train ya mindele ebandaki kosala matadi kenge songololo col de zole tumba kama mbanza ngungu thysville col de zona gongo inkisi tampa kinshasa léopoldville misala mia kotonga ligne matadi kinshasa léopoldville mibandaki le mars mpe mosilaki le marsi albert thys azalaki conducteur des travaux entre na construction ya chemin de fer mayumbe boma tshela na mukolo ya avril belge na but ya kosangisa ba entreprises de transports oyo ebandaki kosala na congo ayaki kosala entreprise publique industrielle et commerciale ebengami office des transports coloniaux otraco entreprise oyo ebandaki ko gerer chemin de fer ya matadi na kinshasa direction na mbanza ngungu thysville chemin de fer ya mayumbe boma tshiela direction na lukala ba services fluviaux ya haut congo na ba principaux affluents na yango direction kinshasa leopoldville mabongo ya boma matadi kinshasa mbandaka kisangani bukavu goma na kalundu navigation na lac kivu mpe une partie ya chemin de fer ya kivu otraco e reprenaki le janvier ba le juin mbotama ya société des chemins de fer ya kivu cefaki esengeleki e kangisa lac tanganyika na kalundu m na lac kivu na bukavu m na distance ya km kasi ba problèmes ya topographie esalaki ete bakomisa ligne tee na kamanyola km na yango esengelaki lisusu kotonga ba ngbagba ou ponts na kamvira kiliba na mulongwe le novembre chemin de fer ekomaki na kamanyola kasi ba ngomba ya ruzizi ezalaki mpasi mingi mpo na kopasola yango col ya businga na m ya hauteur elembisaki mundele yango wana rail etikala ko relier kamanyola na bukavu te kasi basalaki nzela ya mutuka km tee na bukavu esengeli koloba ete soki vraiment basalaki ba etudes topographique na ya genie civile approfondies makasi mbele balingaki balonga ruzizi heureusement na moyi ya lelo ezali lisusu difficulté te kopasola ngomba na lolenge wana suka suka onatra eyaki ko reprendre cefaki na na independance ya congo le juin otraco eyaki kokoma office des transports du congo na otraco eyaki kokoma office national des transports onatra na conseil executif gouvernement ekamataki décision ya kopesa possibilité na moto nionso akoma armateur du coup eyaki kolongola monopole ya onatra mpe kokotisa concurrence makasi décision oyo ezuamaki mpe mpo na kosepelisa ba politiciens na ba militaires oyo bazalaki na ba baleinières na masuwa oyo ebandaki kosala mombongo na fleuve na ba rivières ya congo kasi constitution ebandaki kopekisa batu oyo basala activités commerciale situation oyo eyaki kosala ete onatra e perdre ba clients ebele par exemple na ba années ebandaki komema plus de passagers na mbula kasi na suka ya ba années akitaki na passagers na mbula lisusu situation ya guerre eyaki kosala ete masuwa ebandaki lisusu koleka mbandaka te donc moyen ya kokende tee na zongo na kisangani ezalaki te sika totala exploitation ya onatra à travers territoire national na ebale kolongua kinsásá tee kisangani masuwa ekoleka na kwamouth malela tshumbiri masuwa makotelema na bolobo mistandunga nkolo yumbi lukolela mampoto gombe ikengo masuwa makotelema na mbandaka lolanga masuwa makotelema na makanza lusengo maludja masuwa makotelema na mobeka ikonongo umangi upoto masuwa makotelema na lisala dobo masuwa makotelema na bumba barumbú masuwa makotelema na basoko yalemba masuwa makotelema na isangi yangambi yakua st gabriel mpé kisangani na komata à contre courant kisangani masuwa masalaka jours mpo ekoma na kisangani na kokita sens ya courant esengaka jours mpo ekoma kinshasa onatra ezali mpe na service courrier na ya marchandises mpe esalaka jonction na sncc onatra ezali actuellement na effectifs ya siège ya onatra ezali na kinshasa na boulevard du juin construction ya nzelá masíni pona kosala nzelá masíni esengeli gouvernement à travers ministère ya transports et communications asala appel d offre mpo na construction ya nzelá masíni etc ndenge ba chinois baye na enveloppe na bango balingi kotonga lignes ya nzelá masíni esengeli ya liboso ba signer protocole ya accord na protocole d accord wana bakolandela chronogramme arrêté par les deux parties ba congolais na ba chinois ya mibale bazala na projet oyo ba ko soumettre na gouvernement par le biais ya ministère ya transports et voies de communications kasi avant ba chinois basala projet yango esengeli naino basala prospection ya terrain na espace oyo bango balingi kotonga sima ya prospection bakosala étude ya faisabilité oyo ekopesa bango idée ya kosala projet ya construction ya voies ferrées na mbongo boni bango bakobimisa mpe bato boni bango balingi kozua mpo ba kotonga ligne ya chemin de fer ba congolais boni ingénieurs ouvriers qualifies na manuvres ba chinois na ba étrangers mosusu boni projet oyo esengeli e tenir compte na contexte politique économique social na technologique bango bazali na origine ya projet tout comme na financement mpe réalisation na yango ba points nini esengeli ezala na projet bien évidemment soki projet oyo endimami construction ya ligne ya chemin de fer ekoki kobanda na cas ya kongo esengeli asalisa écartement ya mm mpo na kozala na norme na chemin de fer ya ligne ya afrique du sud par contre kolongua neti katanga te na bas congo wana bakoki kolanda norme internationale ya sika oyo ezali ya mm ya écartement réseau ya ba voies ferrées na kongo ezali km ya lignes discontinues na zaïre e bénéficiaki na aide ya millions u s oyo ezalaki financement ya banque mondiale banque africaine de développement france belgique na république fédérale d allemagne mpo na kobongisa réseaux ferroviaires na ye mope kosomba locomotives diesel mpe locomotives électriques kasi misala miye misalema kaka ndambu mpe mbongo ebunga na nzela soki financement ya projet ya kotonga rail ezali na maboko ya ba chinois esengeli koyeba ete onatra na sncc ezali kokende droit na privatisation parce que ekosengele basala consortium ya ba entreprises publiques congolaise na privées chinoises oyo eko gérer ligne ou ba lignes oyo bakotonga na yango neti ba chinois bazali na enveloppe ba ko dicter vision na bango na oyo etali gestion ya infrastructure gestion ya exploitation maintenance na entretien ya matériels roulants mpo na ba parts en pourcentage ya ba entrprise ou ya entreprise exploitante soki bazali na contrôle ya nionso oyo bakozala à l aise na oyo etali transport ya matière première oyo bazali ko exploiter mpo ebimaka na rythme oyo bazali ko imprimer respect ya ba horaires ya trains miantenance ya ba trains na suivie na commandes ya ba pieces détachées ya remplacement contrôle ya état mécanique ya rails na maintenance ya fourniture électrique ya voies ferrées gestion ya rentabilité na ba plus values ya ba lignes exploitées etc donc onatra na sncc bakozala na rien à dire d ailleurs tokamua mpo d une façon ou d une autre réforme esengeli eleka na ba enterprises oyo mpo ezali na pléthore ya personnels déficitaires ba équipements ekoma vétustes ba matériels navigants na portuaires epola corruption na incompetence ya ba agents ezali ko défavoriser bonne gestion etc butú pi ezalí nzémbo ya nɔɛlɛ ekomámákí na sango josef mohr lialémani o mpé eyémbámákí na franz xaver gruber mizíki o bans o nse yokani banzelu bakokit aw o nse mpé bayei kobosangela te mwána yézu ayeí nzámbe mei yebani nkembw aye ekosukaka te mpé apusi kolinga ba nse mwána yézu ayeí mwána yézu ayeí maria talani akokumisa mwana wa yé amoyebi mobikisi mei yézu nzámbe wa yé yézu nzámbe wa yé zabolo kim esi ngondo aboti mokonzi wa yó ngondo aboti mokongo wa yó yézu nzámbe ayeí yézu nzámbe ayeí mwán óyo memyani akotanda maboko ma yé yamba leló bolingo bwa yé yé mobikisi ayeí yé mobikisi ayeí maria wa nazaleti lialame mariam azalakí mamá wa yézu klísto nkómbó maria eútí na ligresi mpé na liyuda myriam azalí elɛngɛ mwǎsí wa mbóka judee azalí mpé mamá wa yésu wa nazareti ekelézya ya bamumpɛ mpé ya ba orthodoxe ipésaka yě esíká ya lokúmu mpé imóbêngí ngɔndɔ maria míngi mpenzá epái ya bamumpé mpé mama wa nzambe míngi mpenzá epái ya ba orthodoxe mpé yě apésɛmí esíká ya lokúmu lonɛnɛ mpénza mamá ya maria azalakí santu anna tatá azalakí santu yoakima bána ya maria bazalakí yézu yakobus yoses yudas mpé simon eklezya katolike elobí bazalakí bandɛko cousins ya yézu bamissioni balobí bazalakí bandɛko frères ya yézu mikanda mya matayo mpé ya luka mipɛsi lisoló lya lisákólá lya mwanzɛ gabriel ntángo mwanzɛ gabriel apɛsɛki maria mpé nsima yosefu óyo alakáká libála na maria lisákólá lya bokangemi bwa zémi ya yésu na bozángi bosangisi nzóto na mobáli makomi ma luka mazalí kopɛsɛ esíká enɛnɛ na maria ntángo makomi ma matayo mapɛsi esíká enɛnɛ na maria tɛ makomi mazalí nsima koloba bolakisi bwa yésu na tɛmpɛlɔ kolandaka bonkɔkɔ bwa bangó buye busengi te mwǎna wa libosó nyonsɔ wa mobáli na libóta akosɛngɛlɛ kosómbama simoni akotatola minyɔkɔ miye maria akoyóka nsima epɛsi lisapo lya bobúngi bwa yésu o mibú zómi na míbalé ntángo bangó bamatáká bomati bwa mobú na mobú o tɛmpɛlɔ ya yerusalemi ezaláká babóti ba yě o nzelá ya bozóngi mbóka nazaleti mwǎna yésu akotikala na tɛmpɛlɔ mpó na kodiscuter na banganga ba mibeko na bondimi bwa sika maria akobima lisúsu ntángo yésu akokɛndɛ limpáti linɛnɛ lya libála epái wápi akobóngola mái na víno mpé lisúsu mbala eye maria azaláká komoluka ntángo yě azalaka kotéya mpé ya nsúka ntángo yésu abákamáká o ekulúzu mwǎna wa yě yésu akotíka yě o mabɔkɔ ma moyékoli óyo yě alingaka míngi na nkómbó ya yoane yě azaláká na bayékoli mokɔlɔ mwa pantekote ndimbola ya nsima ya boyókani bwa sika ekotála kokoba ya bomɔi bwa yě mpé liwâ lya yě na éphèse kokanga zémi na bozángi bosangisi nzóto na mobáli loléngé luye zémi ya yésu ekɔtɔkɔ mpé yě abótamáká ntángo maria azaláká ngɔndɔ endimama na baklisto bansɔ mpó te ekomamá na mikanda mya boyókani bwa sika kasi ezali bôngó tɛ na bongɔndɔ bwa sékô sékô bwa maria loléngé la kotíkala ngɔndɔ bomɔi bwa yě mobimba endimami na bwányá bwa bonzámbi bwa ekelezia ya bamumpɛ mpé ya eyamba ya baorthodoxe kasi ebóyamá na bwányá bwa bonzámbi bwa eyamba ya bamisioni boyambi buye buzali mpenzá ya kala engɛbɛnɛ na protévangile ya jacques makomi ma mibeko mya ekelézia ya bamumpɛ tɛ o bonkámá ii esíká nini elakisami te maria mwǎna mwǎsi wa anne mpé joachim akabamáká lokóla likabo na nkóló eye elingi koloba kotíkala ngɔndɔ bomɔi bwa yě mobimba na mokáno voeu mwa mamá wa yě mpé nsima apɛsɛmɛkɛ na yosefu yambo ya kokanga zémi ya yésu bamisíoni baboyaka boyambi bwa bongɔndɔ bwa sékô sékô ya maria na kotombolaka makomi ma boyókani bwa sika maye mazali koloba na ntina ya bandeko ba yésu ba mibali mpé ba bǎsí minei bakomami na matayo mpé na malako mokanda mwa matayo na mokapo mwa molobi te maria mamá wa yésu mpé bandeko ba yě bazaláká libándá balingáká komɔnɔ yésu ntángo yě azaláká ontei ya ndáko ntángo moto mɔkɔ alobi tála mamá mpé bandeko ba yɔ bazalí libándá mpé bazali koluka kosolola na yɔ ezalí ndé bonkókó bwa baorthodoce engɛbɛnɛ na protévangile ya jacques ndeko wa yésu ya mobali óyo bakaboli na yě tatá mɔkɔ mobóti mpé mobɔkɔli mobóti mpó na jacques kasi mobɔkɔli mpó na yésu yosefu kasi bamamá bakɛsɛnɛ mwǎna óyo abótami na libála lya yambo ya yosefu óyo akufeláká mwǎsí mpé abáláká maria ngɔndɔ óyo abonzelamáká na nkóló tǒ lisúsu engɛbɛnɛ na bonkókó bwa bamumpɛ mpé bwa baorthodoxe bandeko ba yésu baye babótami na libóta lya tatá batatá mwǎsí batatá nkulútu batatá lɛki tó ya mamá wa yě banɔkɔ bamamá lɛki bamamá kulútu baye babêngi na lifalansé cousins na lingála mpé na nkóta isúsu lokóla nkóta ya slaves bǎna bansɔ babótami na ngámbo na ngámbo ya libóta bamibêngamaka bangó na bangó ndeko mpé na mangómbá ma kalakala ntángo bangó banso bazaláká kofánda elɔngɔ bǎna baye babótami na ngámbo ya tatá tǒ ya mamá bazaláká komibêngana na bǎna baye babótami na tatá tǒ mamá ndeko mpé bazalí bo bandeko makomi ma boyókani bwa sika malongobanáká sé na ezaleli ya orient ya mikɔlɔ na mikɔlɔ míbalé o kati na bangó bakomami na bibiliya lokóla bǎna ba maria mamá wa jacques le mineur mpé ya yose na matayo mpé malako etalisi maria mwǎsí ya clopas engɛbɛnɛ na mokanda mwa yoane ya misato juse amibengi ndeko ya jacques kasi ya yésu tɛ jude ya mínei simoni alakisami na pólélé lokóla mwǎna abótami na ndeko ya tatá mɔkɔ na tatá mobɔkɔli wa yě mwǎna ya clopas ndeko wa yosefu na lisoló lya ekelézya ya eusebe ya cesaree na likambo liye basángó ba lingómbá lya bandeko ba yésu frères de jésus tála atikele proches de jésus bibiliya epɛsi eyano na mokanda mwa luka ntángo mwanzɛ asakoláká koyaa ya bokangemi bwa zémi ya yésu ngɔndɔ maria ayanoláká ndéngé níni yango ekosálama mpamba te ngai nayébi mobali tɛ eyano ya nkamwa mpámba te likonga lisiláká kopikama mpó na libála lya yě mpé kala míngi tɛ akobálana na miso ma bato bansɔ na yosefu sɔkí maria akanisáká kofánda na bosangisaka nzóto na yosefu nsima ya libála yě alingáká komɔnɔ lisákólá lya mwanzɛ nkamwa tɛ akokóma na zémi lisákólá liye nayébi mobali tɛ ezalí limbola lya botósi koúta na ligresi liye lilingi koloba nasangisa nzóto na mobali tɛ toma ya aquin mokomi wa référence ya ekelézya ya bamumpɛ akoyekola likambo liye na loléngé la bozindo mpé ya mayɛlɛ méthodique mpenzá o sa somme théologique iiia pars q art à atikele ya bongɔndɔ ntángo ya bobóti atikele ya bongɔndɔ nsima ya bobóti atikele ya likambo lya kolapa ndáí mpó na bongɔndɔ liye lizalí likambo likɛsɛni mpé lya nsɔmí na liye lya libosó précédente toma ya aquin asúkisi te maria azalí ngɔndɔ wa sékô sékô mpé na bolapi ndáí ya bongɔndɔ mosantú ogistini azalí kotánga makomi mpó na likambo liye lya bongɔndɔ bwa sékô sékô ya maria azóngisi ngáí na ekuke ya libándá ya ekelézya na ngámbo ya monyɛlɛ kasi ezaláki ya kokangama mpé yawhe andobeli ekuki eye ekokangama mpé ekofungwama sɔkɔ mokɛ tɛ mpé moto atâ mɔkɔ tɛ akokɔtɔ mpámba tɛ nzámbe ya israel akotɔkɔ wâna ekotíkala ya kokanga eteni esúsu ya mokapo mwa bibiliya na likambo liye tálá nzémbo ya maria lístɛ ndáko nzámbo ya maria ya eklezya katolike nzelá masíni ya katanga compagnie de chemin de fer du katanga cfk ezalaki entreprise ya nzelá masíni na esita mpe na sidi ya kongo na yango compagnie ya katanga e signaki ba conventions mibale na letá ya nsɔmi ya kongó na marsi mpe na mai ba conventions yango ezalaki ko imposer na compagnie ya katanga ba obligations ya occupation na mise en valeur ya katanga en contre partie l etat indépendant esengelaki etikela compagnie ya katanga na totale propriété ya mabele domaniale oyo ezali na territoires oyo convention ya ezali kolobela donc pendant années compagnie ya katanga esengelaki e exploiter sous sol ya mabele oyo bapesi ye selon convention signee neti ezalaki mua mpasi mpo na ko fixer ba limites ya mabele l etat indépendant na compagnie ya katanga bayokanaki ete batiya bozui na bango elongo fusion de biens na yango bayaki kosala comité spécial ya katanga csk na csk nde esengelaki e gérer ba biens na bango mpe ba bénéfices ekokende na prorata ya mpo na l etat mpe mpo na compagnie ya katanga kotia territories oyo etat indépendant epesaki na compagnie katangaise ezalaki likambo moke te pamba te ba frontières ya sud ya katanga na ya nord ya zambie ekatamaki naino malamu te nde na ba frontières ya katanga ekatamaki mpe mabele oyo ebandaki kaka kozela création ya csk na kasi neti katanga ezalaki mosika na océan atlantique csk ezalaki na likanisi lya kotonga chemin de fer tee na matadi mpe na kobimisa ba minérais na kongo vers la belgique kasi na sud na rhodésie zambie na bulawayo chemins de fer ya afrique du sud esilaki kokoma mpe na mozambique oyo ya kuna ebandaki kokoma tee na salisbury nde wana liaison ya salisbury na bulawayo eye kosalema yango wana etat indépendant eyaki ko signer convention na robert williams industriel britanique mpo na kotonga chemins de fer oyo ezali kowuta na sud ya katanga kati na rivière lufira na lualaba mpe kokutana na chemin de fer ya rhodésie na nzelá masíni ya katanga cfk esalemi na comité spécial ya katanga cfk ezalaki na but ya kokutisa région ya lubumbashi elisabethville na ya zambia rhodesia du nord na nzela ya sakania mpe kotongisa port na ebale kongo na niveau ya lualaba mpo na kosala liason na bukama na mbotama ya csk filiale ya bck spécialisée na recherche minière l état indépendant na société générale de belgique basali compagnie du chemin de fer du bas congo au katanga bck mpo esala liaison ya bukama na bas congo par chemin de fer mpe kosala ba recherches minières na ba régions oyo na bakangisi ligne oyo ekeyi na océan atlantique na nzelá masíni ya benguela cfb na compagnie de chemin de fer katanga dilolo léopoldville kdl ebotami sima ya bokangisi léopoldville katanga dilolo lkd na cfk kdl azali concessionnaire exclusif ya voies ferrées ya katanga mpe bck azali entrepreneur mpe exploitant ya chemin de fer le décembre l etat zairois e créer société nationale des chemins de fer du zaire yango esangisi ba compagnies oyo la compagnie de chemin de fer kinshasa dilolo lubumbashi kdl chemin de fer matadi kinshasa cfmk office zairois de chemin de fer des grands lacs ozcfl chemins de fer vicinaux de mayombe cfm chemins de fer vicinaux du zaire cvz mutos azalí moto ya búku ya babúku ya bána azalí mwána mpé azalí na mbula sambo afandaka na kingasani ya suka na kinsásá babúku bazalí falansé mpé lingála bienvenu sene mongaba áyɛbisí kojele makani asálakí bilili mutos ekomámí po na kobétela bána masoló ya kobátela mokili na bísó na malámu na lisoló ya mutos sómo ya míselékété ezalí boye mutos alingaka kobamba míselékété mabángá na bandáku esílá té ya kingasani pó na yé ezalí sé kosakana nzoka ndé pó na míselékété ezalí bwálé ya kosakana té mokolo mossu mutos na pongí alótí ndóto móselékété abóngwámí ndé ebákátá ya dinozor match ebalúkí miselékété akómí kolanda mutos ekoska boni r miliki na biberon azalaka na besoin ya mapa te mais mokolo batia ka ye na kopo essenga ki mapa e ya elingi koloba bana bakoli papa lutumba sossola yango souverain akoli l unité de mesure absence jamais nga na signa contrat avec toi nto na mbeto ya lopitalo vux ya mariage na salaki po na gérard gecoco mulumba l homme que dieu a façonné a mon gout c est lui amema bolingo na canada eeehh dimanche to eyenga na nga la couleur qui passe gérard natikali na mikolo nse mibale na vie absence na yo ekotisi nga koloko na salle d urgence na koma locataire na clinique ngaliema ruelle ya bolingo ebanda pe esuka na deux miliki na biberon azalaka na besoin ya mapa te mais mokolo batia ka ye na kopo essenga ki mapa e ya elingi koloba bana bakoli papa lutumba sossola yango souverain akoli l unité de mesure absence jamais nga na signa contrat avec toi nto na mbeto ya lopitalo vux ya mariage na salaki po na gérard gecoco mulumba l homme que dieu a façonné a mon gout c est lui amema bolingo na canada eeehh dimanche to eyenga na nga la couleur qui passe r x gérard natikali na mikolo nse mibale na vie absence na yo ekotisi nga koloko na salle d urgence na koma locataire na clinique ngaliema ruelle ya bolingo ebanda pe esuka na deux gecoco et moi ça fait moto moko algèbre ya l amour absence ya moto olinga ka koma ya love pourquoi kokika ka nga toute seule trop longtemps o profiter de tes affaires je reconnais gérard oza malili ngai na zali neige blanche présence na yo etiyaka nga en sécurité mon amour dans heures d après météo moyi ekongala très fort zonga gérard mulumba noki te na ko limwa beauté na yo sanza mizonto de mon cur depuis yo ekenda gérard nse molili namotema na nga le ciel est sans étoiles nzambe conduit mes pas monganga apesi permission ba tia phone na salle d urgence pona cas na nga mongongo na yo ebakisela nga ata deux jours de plus r bana ya campus faculté de médecine wapi thérapeutique ya ba maladie d amour soki na we bo continuer ba recherche pour d autre amoureux gérard miso na nga esali grève pona emona yo te depuis deux mois na beli cécité lokola mobange gecoco zonga s il te plait ngo r mawa na nga ekontaminer maman à mon chevet abela ka tension na ko banga ba kunda nga na ye liboulou moko maman lusamo agnes pongi epesi nga carton rouge moyen na lala ikeleve baboutou ekomi élastique à cause de toi absence lelo nga na pesi maman raison présence eza vitamine ya l amour plus que heures ya vie sur terre gérard zongisela nga pema na nga oyo o mema pona bomoyi na lembi lelo nga na vivre punition ya jeunesse toujours attirer dominer par mon mari sur anoiritte soki ozalaki vivante mbele odefisi nga motema na yo na sala vux ya celiba ti gérard akozonga plus que heures ya vie sur terre kisi eleki présence physique na efficacité emona ni te partout au monde bébé ramasani mawa na nga ekontaminer maman à mon chevet abelaka tension na ko banga ba kunda nga na ye liboulou moko amida maman ya dayida r gecoco et moi ça fait moto moko algèbre ya l amour absence ya moto olinga ka koma ya love pourquoi kokika ka nga toute seule trop longtemps o profiter de tes affaires je reconnais r gérard oza malili ngai na zali neige blanche présence na yo etiyaka nga en sécurité mon amour dans heures d après météo moyi ekongala très fort zonga gérard mulumba noki te na ko limwa beauté na yo sanza mizonto de mon cur depuis yo ekenda gérard nse molili namotema na nga le ciel est sans étoiles nzambe conduit mes pas monganga apesi permission ba tia phone na salle d urgence pona cas na nga mongongo na yo ebakisela nga ata deux jours de plus r bana ya campus faculté de médecine wapi thérapeutique ya ba maladie d amour soki na we bo continuer ba recherche pour d autre amoureux gérard miso na nga esali grève pona emona yo te depuis deux mois na beli cécité lokola mobange gecoco zonga s il te plait ngo r mawa na nga ekontaminer maman à mon chevet abela ka tension na ko banga ba kunda nga na ye liboulou moko maman lusamo agnes pongi epesi nga carton rouge moyen na lala ikeleve baboutou ekomi élastique à cause de toi absence lelo nga na pesi maman raison présence eza vitamine ya l amour plus que heures ya vie sur terre gérard zongisela nga pema na nga oyo o mema pona bomoyi na lembi lelo nga na vivre punition ya jeunesse toujours attirer dominer par mon mari sur anoiritte soki ozalaki vivante mbele odefisi nga motema na yo na sala vux ya celiba ti gérard akozonga plus que heures ya vie sur terre kisi eleki présence physique na efficacité emona ni te partout au monde bébé ramasani mawa na nga ekontaminer maman à mon chevet abelaka tension na ko banga ba kunda nga na ye liboulou moko amida maman ya dayida r maria klementina anoalite nengapeta dɛsɛmbɛ ya wamba dɛsɛmbɛ ya isiro azalakí mamelo ya liko mbo mosantu libota na bafwabaka tshopo na kongó ya bɛljika lelo ezalí republíki demokratiki ya kongó ya yambo na afrika ya bamamelo azalakí mw esengo na pápa nengapeta abotami dɛsɛmbɛ o na wamba azwakí baptisimo na mbula elongo na mamá mpé bandeko ya ye ya basi mibale azwakí baptimona kombo na alphonsine epai ya bamelo ya libota esantu a sili saki kelasi na ye na kinsásá na mokolo ya ogusiti kelasi ya molokisi na mibu ans a kuta naki ma basolda ya simba na mbula solda colonel petelo olombe alingakí kolala na ye mpé amu a boyaki mpé solda ba babomaki anoalite na dɛsɛmbɛ o na isiro na sima basolda ya simba babomaki ba mamemelo mpé ba mufulele na mbuka mamelo anoalite akomaki mw esengo na pápa yoane polo ii pandemia ya gilípi ezalí gilípi moko e zuwaka bato chaque periode ekangisi ba mbula dzomi na dzomi pe oyo e contaminaka bato noki penza na ba mboka pe ba region mingi ya mokili mobimba ba signe to symptom ya pandemia ya gilípi ezalí ka mwa ndenge moko na gilípi ya ordinaire ya mbula na mbula kasi ba singe ya pandemia eleki makasi ba difference misusu entre pandemia ya gilípi pe gilípi ya mbula na mbula e pesami na lístɛ oyo na ba page elandi ba virus to microbe ya gilípi e bongwanaka tango nioso pe e pesaka ba complication ya sika pandemie e tindamaka tango virus ya sika e monani pe e bongwani mingi na ba virus ya liboso pe e kangi bato ya lotango moke oyo ba zali na immunité to protection naturelle contre yango oyo e ko pesa yango nzela e zuwama noki pe mosika tango n koto na n koto ya bato ba zuwi yango virus moko ya sika oyo e pesaka pandemie e koki ko botama soki virus oyo e pesaka gilípi na bato e sangani na virus oyo e pesaka gilípi na ba niama na ndakisa ya virus ya gilípi ya ba ndeke to avian flu na kingelezo na siècle to ba mbula kama oyo eleki pandemie e zuwamaki mbala misato tálá na pandemia ba nganga mayele ba lobi ete pandemie ya sika ezalí na nzela ekoki koyaka noki kasi bakoki ko yebisa exactement tango nini te ba chance ya pandemia ya gilípi koyaka na ingɛlɛtɛlɛ ezalí boni organisation mondiale de la santé e zali tango nioso kolingɛlɛtɛlɛa po na ba signe ya liboso ya pandemia ya gilípi po ba zuwa mikano malonga po na ko ralentir to pe ko kangisa yango soki pandemia ya gilípi e bandi na europa yango e koki ko koma na ingɛlɛtɛlɛ pe e kozuwa ba mposo mike kaka po e zuwama na mboka nioso pandemia ya gilípi e kozala ndenge moko te na gilípi ya ordinaire ya mbula na mbula na ndenge bomi ezalí pasi mingi koloba pendemie ya gilípi e kozala makasi boni e ko dépendre na ndenge virus yango e zuwami pe ndenge e tambolami groupe to mbula nini ya bato ba zuwi yango koleka bokasi ya ba symptome na yango pe lotango boni ya bato bakufi pandemia ya gilípi ekoki ko zuwamela na ba vague mibale na ba sanza mike kati kati na yango pe chaque vague e wumeli pene na ba sanza mibale to misato eza possible ete pandemia ya gilípi e ko zuwama na bato mingi koleka gilípi ya mbula na mbula na singɛlɛtɛlɛa ya pandemie yango pene ya ndambo mine to le quart ya bato bakoki ko zala na bokono yango vaccin ya gilípi ordinaire ya mbula na mbula e kobatela yo contre pandemia ya gilípi te kasi gilípi ya ordinaire ekoki kozala grave pe esengeli ete bato oyo ba sengeli ko zuwa tonga ya gilípi ordinaire ba zuwa yango nioso oyo elobi nini po na ingɛlɛtɛlɛ soki pandemia ya gilípi ekomi na ingɛlɛtɛlɛ e ko zuwama na mboka nioso na sima ya ba poso mike kaka pe ekoki ko causé gouvernement ya ingɛlɛtɛlɛ a sali plan e bengami influenza pandemic contingency plan tálá na site www dh gov ingɛlɛtɛlɛ pandemicflu yango e ndimi ete ba service ya la santé e kozala na kati ya demande makasi penza ba risk na yo eleki ba risk ya gilípi ordinaire po ete pandemie e zuwami noki penza pe lotango ya bato moke kaka ba zali na immunité contre yango bato nioso ba zali na risk ba groupe misusu ya bato ba zali na ba risk koleka ba groupe misusu kasi pandemie nioso ezalí different pe liboso virus e banda ko mwangana to koki koyeba te groupe nini e kozala affecté koleka na gilípi ya ordinaire ba groupe oyo bakoki kozuwa bokono ya makasi kasi nioso oyo ekoki ko bongwana na tango ya pandemie ba vaccin e salamaka kolanda ndenge ya virus oyo e pesi épidemie to pandemie po vaccin e salama esengi ba sanza mingi ba nzela e ko landana po na ko sala vaccin oyo ekoki ko batela contre pandemie ya sika na mbango penza kasi ezalí possible ete na vague ya liboso ya pandemie vaccin e ko zuwama naeno te kolanda tango oyo vague ya mibale ya pandemie e bandi ba minganga ba koki ko zuwa deja vaccin po na ko protégé bato mbongisami pe recherche ezalí ko salama deja po vaccin e zuwama noki penza ba kisi e bengami antivirus ezalí ka mwa makasi po na ko traité pandemia ya gilípi ba stock na yango ez o bombana yango e ko salelama po na traitement ya bato na ya bokono makasi ba antivirus to kisi contre virus e koki ko zuwama po na pandemia ya gilípi kasi ezalí limité wana virus e zali ko kabwana na kati ya mopepe tango bato bazali ko pema pe ko kosola o koki ko zuwa ka mwa ba precaution moke po o kitisa contamination ko lata mask na dzolo e ko protégé yo mingi te kasi o koki ko organisation mondiale de la santé oms to who na lingɛlɛsa a za na system po na ko landa ndenge pandemie e zo kabwana gouvernement ya ingɛlɛtɛlɛ e za na plan influenza pandemic contingency plan oyo e ko landana yango elobi nini e koki kosalama sik oyo po na ko mi bongisa soki ba signe e lakisi ete pandemie ezalí na nzela po na ko koma na ingɛlɛtɛlɛ gouvernement a ko pesa nzela pe mateya na ndenge bato basengeli ko zalela mowá tǒ pandemia ezalí maladie moko e zuwaka bato chaque periode ekangisi ba mbula dzomi na dzomi pe oyo e contaminaka bato noki penza na ba mboka pe ba region mingi ya mokili mobimba ba signe to symptom ya pandemia ezalíi ka mwa ndenge moko na maladie ya ordinaire ya mbula na mbula kasi ba singe ya pandemie eleki makasi ba virus to microbe e bongwanaka tango nioso pe e pesaka ba complication ya sika pandemie e tindamaka tango virus ya sika e monani pe e bongwani mingi na ba virus ya liboso pe e kangi bato ya lotango moke oyo ba zali na immunité to protection naturelle contre yango oyo e ko pesa yango nzela e zuwama noki pe mosika tango n koto na n koto ya bato ba zuwi yango virus moko ya sika oyo e pesaka pandemie e koki ko botama soki virus oyo e pesaka grippe na bato e sangani na virus oyo e pesaka grippe na ba niama na ndakisa ya virus ya gilípi ya ndɛkɛ na siècle to ba mbula kama oyo eleki pandemie e zuwamaki mbala misato tala na se ba nganga mayele ba lobi ete pandemie ya sika ezali na nzela ekoki koyaka noki kasi bakoki ko yebisa exactement tango nini te ba chance ya pandemia koyaka na kongó ezali boni organisation mondiale de la santé ezali tango nioso koluka po na ba signe ya liboso ya pandemia po ba zuwa mikano malonga po na ko ralentir to pe ko kangisa yango soki pandemie ya grippe e bandi na erópa yango e koki ko koma na ingɛlɛtɛlɛ pe e kozuwa ba mposo mike kaka po e zuwama na mboka nioso tǒ cefaki chemin de fer du kivu na lokótá falansé ezalakí nzelá masíni ya kalundu na bukavu le juin mbotama ya société des chemins de fer ya kivu cefaki esengeleki e kangisa etímá tanganyika na kalundu m na etímá kivu na bukavu m na distance ya km kasi ba problèmes ya topographie esalaki ete bakomisa ligne tee na kamanyola km na yango esengelaki lisusu kotonga ba ngbagba ou ponts na kamvira kiliba na mulongwe le novembre nzelá masíni ekomaki na kamanyola kasi ba ngomba ya ruzizi ezalaki mpasi mingi mpo na kopasola yango col ya businga na m ya hauteur elembisaki mundele yango wana rail etikala ko relier kamanyola na bukavu te kasi basalaki nzela ya mutuka km tee na bukavu esengeli koloba ete soki vraiment basalaki ba etudes topographique na ya genie civile approfondies makasi mbele balingaki balonga ruzizi heureusement na moyi ya lelo ezali lisusu difficulté te kopasola ngomba na lolenge wana suka suka onatra eyaki ko reprendre cefaki na la ligne fut fermée en elle était en voie cap pieds pour être intégrée dans la ligne anglaise cap caire ezalí nzelá masíni ya bumba na aketi buta isiro mungbere bondo mpé titule ya bitúká mongala wɛlɛ ya nsé mpé wɛlɛ ya likólo na monyámá ya nzelá masíni emati na nola ya ebale kɔngɔ mpé e totalisé km ba lignes iye monyámá ya nzelá ezalakí na km ekomakí na mituka oyo ebandakí kotambola dix millions de km na mbula lɛlɔ ezalí tɛ création ya vicicongo chemins de fer vicinaux du congo cvc tǒ buurtspoorwegen van congo mpo na ko exploiter lignes ya nzelá masíni ya wɛlɛ ituri na kivu septentrional máyí na máyí création ya société pour la construction et l exploitation des lignes secondaires vers les grandes voies de communication nzelá masíni à voie étroite na km kolongua libongo ya aketi tee na terminus ya voie navigable ya itimbiri kolongua wana tee na mungbere na km kuna nde ekabuani na biteni bibale bondo km na titule km vicicongo ebimisaki likanisi lya messageries automobiles du congo mac mpo na ko utiliser ba routes ekomaki na mituka oyo ebandaki kotambola dix millions de km na mbula vicicongo ebandaki mpé ko exploiter libongo lya aketi na molúká itimbiri mpé na libongo lya kasenyi na etímá mobutu etímá albert vicicongo ezalaki na direction générale na aketi na ba agences na isiro bunya kisangani butembo na buta le dɛsɛmbɛ l etat zairois e créer nzelá masíni ya letá ya zaire yango esangisi ba compagnies oyo nzelá masíni kinsásá dilolo lubumbashi kdl nzelá masíni matadi kinsásá cfmk office zairois de chemin de fer des grands lacs ozcfl nzelá masíni ya mayombe cfm chemin de fer vicinaux du zaire cvz le apríli gouvernement ekaboli nzelá masíni ya letá ya zaire sncz suite na nationalisation na regroupement ya ba nzelá masíni ekaboli yango na sncz holding chargée ya ba réformes na secteur ya transport ya zelá masíni mpé na ba réformes ya ba sociétés oyo esengeli ko exploiter ba réseaux ferroviaires routiers fluvials na lacustres plus exploitation portuaire na ba filiales na yango nzelá masíni ya ɛsita sfe nzelá masíni ya nsé ocs mpé office des chemins de fer des uele cfu povo indígena inga inka ou ingano é um grupo quéchua situado em áreas mais ao norte da região quéchua os ingas falam diferentes dialetos do quíchua que é também falada no equador e no perú alguns estudos têm proposto a hipótese sobre a origem desse grupo estar relacionada a comunidades do grande império inca em tempos pré hispânicos na missão de guardar das fronteiras para evitar revoltas de tribos submetidas a impostos há outro estudo propondo que os inganos são descendentes de uma guarnição enviada pelo supa inca huayna capac para o vale de sibundoy e para o vale de mocoa em putumayo para submetar os camsá em se trata de uma mitimak kuna ou uma comunidade militar com funçes agrícolas com mercadores dedicados ao comércio externo e com recolhimento de informaçes para o império inca estes quéchuas estavam assentados no extremo norte chinch dos limites do império com a divisão do império em entre os seguidores de inti cusi huallpa e de atahualpa iniciou um período de isolamento com a morte de atahualpa em e com a invasão espanhola em no império inca agravou a situação de isolamento a união dos decendentes desta mitimak kuna com a população camsá na região e expandiu até a região dos andaquí no caquetá no norte de putumayo e no sudeste de cauca e logo extendeu vários assentamentos no noroeste do amazonas segundo esta perspectiva no final do século xv após chegarm no vale de sibundo e para evitar a resistência dos kwaiker em nario eles dirigiram se para a atual região em putumayo onde permaneceram isolados dos outros grupos quéchuas mais tarde houve novas migraçes para áreas de caquetá e de nario mais tarde a espansão dos capuchinos estabeleceu misses em seus assentamentos provocando grande impacto em sua cultura a guerra colombo peruana de e a colonização militar na região fizeram cerca de mil inganos do alto putumayo migrarem para outras áres visinhas para centro urbanos e para a venezuela provocou imigração para outras áreas o êxodo é evidenciado pelas geraçes de inganos nascidos em outras regies e sobrevivem geralmente nas cidades na economia informal como curandeiros vendedores ambulantes de plantas medicinais e outros produtos curativos ou mágicos religiosos também comercializam artesanato e instrumentos musicais trabalham principalmente em áreas de comércio popular e em menor proporção em feiras e em praças os ingas são médicos por excelência e possuem um grande conhecimento de plantas medicinais o yagé planta que utilizam de diversas formas é considerado o meio que revela o mundo temporal e o espiritual dos ingas e dos kamntsá é por meio do uso do yagé que os xamãs fazem contato com os criadores o casamento representa um vínculo indissolúvel tanto pela cerimnia tradicional como na católica a família de carater nuclear e o espaço fmiliar gira em torno do fogão as moradias são do tipo de camponeses geralmente são retangulares e com três ou quatro cômodos muitos inganos itinerantes estão estreitamente ligados com a prática da medicina tradicional que além da prática de cura e de cultivo há trocas entregas ou vendas de plantas medicinais ou mágicas religiosas mas o estudo e o intercambio com outras comunidades e outras tribos lembra a cultura dos kallawaya de bolivia o conhecimento dos sinchi sábios também chamados de taitas ou curacas estão vinculados ao uso e administração da planta banisteriopsis caapi conhecida também como ayahuasca ou yagé de efeitos psicotrópicos a importância desta planta na cultura inga implica uma importante relação com as culturas da selva especialmente a andaquí a cofán a siona e a witoto a preparação de um sinchi começa na infância quando são escolhidos por taitas e educados nos conhecimentos da natureza da espiritualidade da vida da sociedade e da medicina os sinchi cultivam as ervas medicinais e mágico religiosas em chácaras com guardiães espirituais organizadas como um microcosmos que representam às forças da natureza o homem a mulher as relaçes sociais e as relaçes interétnicas o carnaval dos ingas começa no domingo anterior a quarta feira de cinzas com celebração em homenagem ao arco iris e agradecimento à mãe terra os homens tocam flautas trompetes e tambores as mulheres tocam chocalhos e guizos dançam em fila e em círculo inclinando e balançando o corpo geralmente os homens usam ponchos ou capisayos listrados com gola em v e as mulheres usam saias longas blusas com cor forte e disfarces as pessoas na terça feira se disfarçam com máscaras de madeira sisal metal ou papel representam cenas tradicionais históricas ou lendárias e novamente dançam até culminar o carnaval na quarta feira comendo e bebendo em abundância a descendência para os homens é patrilinear e para as mulheres é matrilinear e o sobrenome do avô passa para o pai que passa para o filho e que passa para o neto e o sobrnome da avó passa para o mãe que passa para o filha e que passa para o neta de maneira que o gênero determina o parentesco o sistema de parentesco inga reconhece a hierarquia entre as geraçes que se extende por toda a comunidade concebida como uma família extensa os maiores tios os iguais primos e menores sobrimos o conselho é a instituição que rege o povo inga com um govenador com chefe atualmente há uma frente comum formada por três conselhos na região de santigado de santo andrés e colón e de kamsáde sibundoy estes conselhso buscam encontrar soluçes para os problemas de terras e definir posiçes conjuntas frente ao governo e instituiçes privads fortalecendo a autoridade interna do grupo o trabalho comunitário como estradas como pontes como canais para drenagem como casas como preparar o solo como semear e como colher o trabalho comunitário com tradiçes que vem desde os incas e os espanhois são de três modalidades a minga que troca o trabalho por comida e chicha aguardente de milho os divichidos que trocam trabalho por trabalho e os conchavos contratos que troca o trabalho por um valor a economia baseia se principalmente na agricultura principalmente no cultivo de arroz feijão abóbora batata mandioca horaliças amendoim e frutas sijse e ají pimentão pequeno picante e em menor número a pecuária leiteira a criação de perus a caça e pesca para subsistência comercializam por várias localidades do departamento de nario muitos ingas conseguem viver do fornecimento de produtos nos centros urbanos de todo o país retornando periodicamente para abastecer se consolidando uma base comercial sem perder o vínculo com o seu território ancestral uma característica própria dos ingas é sua ampla atividade comercial migratoria levando os a diferentes lugares de colombia venezuela américa central e antilhas em cali e bogotá por exemplo existem comunidades ingas com conselhos reconhecidos legalmente com autoridade própria la compagnie du congo pour le commerce et l industrie ccci esalemi le décembre na matre van halteren na van bevere ba notaires na bruxelles filiale na yango la compagnie de chemin de fer du congo cfc esalemi le yuli yango esalemaki mpo etonga na ezua possibilité ya ko exploiter mpe kosala nzelá masíni na bas congo mpé hectares ya mabele pembeni ya nzela ya rail oyo ekotongama kasi compagnie oyo ekokaki te selon projet na yango kosangisa batu oyo bakokaki kosala musala moye donc esengelaki babengisa batu bawuta na afrika ya wesita mpo baya kosala musala wana esengeli koloba ete ba conditions oyo batu babandaki kosalela musala ezalaki mpasi mingi mpo mingi bakufaki mpe mingi batombokaki kasi belge abomaki mpe ebele selon ba calculs na train oyo ebandaki komema tonnes mpe ko rouler na vitesse ya km h ezalaki économique par rapport na porteurs oyo babandaki ko coter fois chers en cot soins alimentation etc cfc la compagnie du chemin de fer du congo esalemi na train ya mindele ebandaki kosala matadi kenge songololo col de zole tumba kama mbanza ngungu thysville col de zona gongo inkisi tampa kinshasa léopoldville misala mia kotonga ligne matadi kinshasa léopoldville mibandaki le mars mpe mosilaki le marsi albert thys azalaki conducteur des travaux na mukolo ya avril belge na but ya kosangisa ba entreprises de transports oyo ebandaki kosala na congo ayaki kosala entreprise publique industrielle et commerciale ebengami office des transports coloniaux otraco maneno ezalakí platforme ya sika mpô na ba blogi na téé na kiswahili maneno elingi kolaba maloba maloba oyo mazali na motema ya nyonso oyo ezali ya motuya mpô na maneno site oyo esalemi na mombimba na muango kobanda na libungutulu mpô na ezala plateforme ya mayebisi mpé ba blogi oyo elongobani na biposa ya baselali ya blogi mpé bakomi na afilíka ya sé ya sahara mpô na nini plateforme ya sika mpô na ba blogi na ngónga oyo misúsu misili kozala bafilíka bazali kotelemela bobele ya basaleli ya ɛntɛrnɛtɛ na mokili mobimba mpé likoló na ba oyo wana pourcentage ya moke koleka ezali na blogi maneno elingi koyanola mitungisi ya bosaleli oyo basaleli ya ba plateformes ya ba blogi bazali kokutana na miango na bisika oyo bokoti na ɛntɛrnɛtɛ ezali pasi to na bolembu mpé kobongisa système ya bokaboli ya contenus numériques mpô na afilíka ya sé ya sahara maneno etiyami likoló ya plateforme moko ya pepele mpé babandisi yango bango moko basalelaka yango libongisi oyo lisalemaki na mobu ezali kopesa nzéla na ba oyo bazali na connexion ɛntɛrnɛtɛ oyo etiyami ndélo kosalela système moko oyo ezali pepele mpé pete na kosalela bokoti ya maneno bozali pete mpé ebakisamaka na lobango esalemi bongo mpô na lolengé na yango ya pepele ebongo ezali kopesa lisúsu bisaleli nyoso oyo bilongobami mpô na blogi ezali mpé kopesa nzéla na baoyo bazali komikomisa bazala na bisika na bango moko na kati ya plateforme mpé bazala lisúsu tê na kati ya ndelo ya mayebisi na bango mpô na likambo oyo litali connexion ɛntɛrnɛtɛ ya vitesse moke na mikili mya afilíka oyo mitango ya nkota mizali communication transversale ezalí likambo oyo libosanamaka na mbala na mbala maneno ezali kopesa makoki mpô na kozala na midele ebele ya nkota songolo mpakala mpô na lisapo moko oyo mikoki kozuama mpô mipesami na lolengé ya moko na pembeni na mosúsu interface ekolimbolama mpé na mitango ya nkota ya afilíka oyo mikoki kozuama mpô na kobuka bifelo ya nkota oyo bizali kobakisama mingí mpeza na web oyo ya angéle na ndéngé ezali ko kóla kolandana na bondimi na liango maneno ekotikala plateforme ya ofelé oyo ezali kondima mpé kopesa esika na makomi ba fotó mpé mingóngó oyo mipesami epayi nayango mpô ete ba oyo bazali kosalela yango bazala lisúsu tê kokoma liboso na eloko tê kasi mpô na batangi moïse chapwe abotamaki mokolo sanza ya mosopa ngbanda azali mosali politiki mpe mosali mombongo ya ekolo kongo azalaki bokulaka ya etuka ya katanga oyo ezali o ngele ya ekolo demokratiki ya kongo kobanda na mobu kino sanza ya libwa ya mobu ye azalaki moko ya baye lisanga ya bana mboka mpona kotonga pe mpona demokrasi pprd kino mokolo sanza ya libwa ebele baloba na ntina naye ete akoki kozala moto ya mibale oyo azali na nguya ebele o ekolo demokratiki ya kongo sima ya kumu wa liboso ya ekolo joseph kabila mpe ye atatolamaki moto ya afrika po na mobu na makomi ya nkasa ya nsango jeune afrique moïse katumbi na kombo na yé ya mbota moïse soriano abotamaki na mama ya ekolo kongo mpe tata ya ekolo greka nissim soriano oyo akimaki mboka rhodes tango ezalaki kokunzama na ekolo italie ya ba fascistes okatikati ya bitumba ya mokili mobimba oyo ya liboso na oyo ya mibale ye akendeki kovanda na katanga pembeni ya etímá ya moero moïse katumbi asila kobalana na mwasi o nkombo ya carine katumbi moïse katumbi atangaki kelasi na eteyelo kiwele ya lubumbashi mpe na mission kapolowe esika azwaki dipolomi naye mpe asilisaki na kelasi ya lolenge ya kokanisa psychologie na ntango akomaki ko yangela mombongo ya ndeko naye ya mobali mpe abandaki musala na zambie ayekolaki angeleza mpe alandaki kelasi ya koyekola boyangeli moïse katumbi abandaki musala naye ya mombongo na kotekateka mbisi na eteyelo mpe a zwaki matabisi ya dollars na tango azalaki na maul sima nayango apelaki makasi na mombongo ya mbisi na etímá ya moero epayi wapi abandaki kotekela mingimingi biloko naye kompani ya mbulamatadi na nkombo ya gecamines akobisaki misala misusu o ekolo zambie mpe a tombolaki yango na mimbongo misusu bokumbi mituka mombongo komema biloko ya koliya kobanda na botongi ba nzela milayi mpe ya ba nkoto ebele ya mapeko kino na komema lotiliki o ba mboka miyike mpe bingumba minene kotonga mpe kobongisa biteyelo mpe ba lopitalo katumbi atika kombo naye bisika nyonso na etuka ya katanga na mobu akelaki bongo ndako munene ya mombongo o nkombo etablissement katumbi mpo na kosangisa misala naye nyonso ezala ya botimoli bandeké ya mabanga ya ntalo bomemi mituka to mpe bomemi bileyi mbula zomi sima na yango sima ya tombola musala naye akelaki mck mining company katanga oyo esilaki kozwa ya misala ya botimoli ba ndeké ya kwivre mpe ya kobalt ya gecamines mokolo sanza ya mpela ya mazobo ya mobu kompani ya baye ekolo france na nkombo necotrans esombaki mck o motango ya mbongo oyo eyebani te kobanda mobu moïse katumbi azali pe mokambi wa lingomba lia lisano ya ndembo tp mazembe ya lubumbashi lingomba liango lisila kolonga mbala mitano ligue des champions mpe elonga nayango ya suka ezalaki na mibu mpe ebetaki mpe masano ya suka ya bobeti ndembo ya mangomba ya mokili mobimba ya fifa na mobu na abu dhabi mpe na mobu na tokyo lingomba oyo esalaki bongo nkombo na kokoma lingomba ya liboso ya afrika ya koleka bokangikangi ya mikili ya mpoto mpe ya amerika ya ngele mpo na kokoma na suka ya masano ya bobeti ndembo ya mangomba ya mokili mobimba ya fifa wapi kuna ekutanaki na inter milan kansi balongaki yango mpe ekweyisamaki moïse katumbi asilaki bongo mpe kokomisa lisano ya ndembo pologalame ya bozalizali po na kozwa mpe kotangisa bilenge ya etuka ya katanga bato koleka basili koyekola kino sikoyo katumbi asilisaki mpe kotonga libanda ya masano ya tp mazembe na mobu ya ntalo ya millioni ya badollar ya baye amerika kobanda mokolo ya sanza ya elanga ya mobu aponamaki bongo na komisyo stratégique ya fifa o mibu mpe moïse katumbi azalaki bongo ko telemela bobundi bwa joseph kabila mpo na kozala tata mokonzi ya ekolo demokratiki ya kongo kansi lokola basusu mingi katumbi abendanaki mosika na kabila na mobu na makomi o nkasa ya nsango reuters ya mokolo sanza ya mpela ya mazobo mobu moïse katumbi a sengaki ete bapesa bobateli ya kofundama na kabila sima ya kolongwa naye na bokonzi neti komekakomeka mpo na ko convaincre kabila alongwa na bokonzi tango bokonzi naye ya mibale mpe ya suka ya boponami ekosila na mobu ekoya moïse abakisaki ete kabila soki alongwe na bokonzi na ntango mibeko mokonzi ya ekolo esengi ye kokende eko komisa ye tata ya demokrasi ya ekolo kongo mpe tata mokonzi ya ekolo ya kolingama mingi epa ya bayi ekolo kongo na mobu aponamaki lokola moponami na lisanga ya baponami ya ekolo liboso ya koponama lokola bokulaka ya etuka ya katanga na sanza ya elanga ya mobu ye aponamaki na bato kati ya baponi mikolo mike kaka sima ya ye kozwa bokonzi lokola bokulaka ya katanga moïse katumbi apekisaki kobima na mondelo ya ekolo ya mabanga ya ntalo oyo ewuti kobima mbala moko na mabele a tindaki bongo ba kompani minene na kotonga bisika ya kobongisa mabanga ya ntalo na kati ya etuka amatisaki mpaku ya etuka kobanda badollar millioni tiii na badollar miliale mpo abundisaki kaniaka mpe asilaki komatisa kobima o ndelo ya ekolo ya ba cathodes ya kwivre mbongo oyo basalelaki yango mpo na kotonga ba kelasi ba nzela ba lopitalo mpe komema mayi peto ya komela banda tii na bakoma kozwa mayi peto ya komela kolandana na makomi ya suku ya ndeké moïse katumbi asila bongo komatisa bosali ya kwivre kobanda kilo nkoto na mobu kino koleka millioni moko na mobu mbulamatadi naye esilaki mpe kotonga mapeko koleka ya ba nzela mpe kokitisa talo ya fufu ya masango kolongwa na badollar tii na badollar na saki moko na mobu kolandana na mobeko likonzi ya mboka naye moïse katumbi alobaki ete ako pesa nkombo lisusu te mpo na maponami mbala ya mibale lokola bokulaka mpo na maponami ya tata mokonzi ya ekolo ya mobu bato mingi okati mpe libanda ya mboka bazali komona ye lokola mopesi nkombo mpe mokitani wa joseph kabila o mokolo sanza ya libwa alongwaki o bokonzi neti bokulaka sima ya bakambi ya mangomba ya politiki sambo kobenganama na majorité presidentielle oyo ezali kokunza mpo bakomelaki kabila mokanda okati nayango bazalaki kotuna makanisi naye ya kotika bokonzi na suka ya bokonzi naye ya mibale na katumbi abakisaki ete kobima naye na pprd eko pesa ye makoki ya kolakisa makanisi ya mbulamatadi ya kopotana na mobeko likonzi ya ekolo mpe kozongisa maponami sima yango ekozongisela mpe ye bonsomi ya maloba mpe ya misala kaka na bosakoli moko wana alobaki ete masolo munene ekosalema nakati ya baye societé civile mpo na kosala lingomba ya kidemokrasia mpe ya kotelemela ekolo na kati ya mboka o mokolo sanza ya mosopa ngbanda moïse katumbi asanganaki na bayangeli mangomba mosusu basila koyebana ya kongo na lisanga babengaki front citoyen lisanga yango eza na makanisi ya kobatela mobeko likonzi mpe kosala ete maponami ya tata mokonzi wa ekolo ya mobu esalema o mokolo sanza ya mosopa ngbanda fondation excellence millenium epesaki katumbi mpalata ya monzoto moindo ya afrika mpo na mobu na nairobi kenya mpalata oyo ezalaki po na kondima misala mpe motuya naye neti molongi na boyebi kokunza malamu ya afrika na sanza ya elanga moïse katumbi azwaki mpe mpalata ya moyangeli lisano ya ndembo wa mobu na maboko ya lisanga ya mangomba etali masano ya ndembo na afrika o mokolo sanza ya mosopa ngbanda moïse katumbi atatolamaki moto ya afrika mpo na mobu na nkasa ya nsango jeune afrique nkasa ya nsango eleka misusu ya bikolo ya afrika na munene moïse kapend tshombe mwa sánzá ya zómi na musumba mwa sánzá ya motóbá na alje abótámí na mbóka musumba mbóka mokonzi ya kala ya empire lunda na territoire ya sandoa na etúká ya katanga azalí molunda aruund abálákí mwǎna ya mwantyaav lunda moïse tshombe atángí na école missionaires methodists américan ntángo asílísí kúná tatá na yě alingákí atínda yě na bɛlɛjika ákɛndɛ kosála kelási kúná kasi bamindɛlɛ babóyákí akóbí na mayékoli ya botángi mbɔngɔ mpé bobɛti ekembé nsima ya kelási na yě ayéí kokobanda na mombɔngɔ na bolandi lokolo ya tatá na bokambi ya magazíni ebelé atíkákí bandá tíí yě azalákí motɛkisi mopáo mpé ayéí kopɔnɔmɔ membre ya conseil provincial ya katanga akómákí lisúsu mokonzi wa association de classe moyenne africaine kasi lotóma la politíki na yě ebandí sɔlɔ sɔlɔ na na bosálisi bwa balunda na kosála confédération nationale katangaise conakat na bosáli parti óyo ayákí mpé kosangana na balubakat ya jason sendwe balubakat baluba ya katanga bazalí bato ya nord katanga balunda bazalí na sud katanga mpé kokɛndɛ na table ronde ya politíki ya na bruxelles o ekólo bɛlɛjika kúná ndé esíká mikáno mya kopésa kongó lipandá mizwámákí na ya koyánga mapɔnɔmi manɛnɛ maye makobimisa bakonzi ba mbóka nsima ya mapɔnɔmi parti ya tshombe conakat ekɔtákí na mbulamatári lumumba tɛ mpé abêngákí lumumba moto wa bosɔlɔ tɛ babɛlji bazalákí na elíkya áta mokɛ tɛ na moyángeli mwa yambo ya mbulamatári patrice emery lumumba mpɔ na mso ma bangó azalákí nationaliste ya makási óyo alingákí te bakaláki ya bɛlɛjika batíkala na kongó alingákí libéralisme économique tɛ alingákí rôle ya église na kongó tɛ bôngó na bôngó na bosisoli bôná na bosálisi bwa baí mbóka mpé basodá ba bɛlɛjiika tshombe asakólákí mbótama ya état indépendant du katanga mwa sánza ya nsambo mbala mɔkɔ lumumba asɛngí bosálisi ya onu eyákí na nkómbó ya onu congo onuc mpé azwí yangó mission ya onuc ezalákí mpɔ na kokitola bokɛi bwa mampingá ya bɛlɛjika mpé mpɔ na kosálisa mbulamatári ya kongó ebɔngisa bosémbo bwa etando ya ekólo boye bozalí na likáma lya bitumba ya kili kili ya botómboki nsuka nsuka onu eyákí kolonga tshombe na yě akímí akéí na rhodésie du nord zambia ya lɛlɔ mpe nsima akéí kofánda na espania ba gendarmes na yě bakíma na angola mpé kúná bazalí kozwa bosálisi bwa pulutugal première législature esengélákí esíla mokɔlɔ ya ya sánzá ya motóbá libosó wâná moyángeli mwa yambo ya bulamatári cyrille adoula asakólákí o mokɔlɔ ya sánzá ya motóbá na prezidá joseph kasa vubu te akopésa bolongwi mɛi na yě na nuka ya législature lokóla te ya sánzá ya motóbá mpé akozela nsúka na referendum tɛ óyo esengélí endima constitution ya sika constitution ya luluabourg ya na ntángo eye mobúlú ezalákí makási na kongó botɔmbɔki na ɛsíta ebandákí kotíya armée nationale congolaise na kpɔkɔsɔ ya makási mpé molóka mosusu ebandákí kosálema ntína na bokɛi boyángámí mpɔ na nsúka ya sánzá ya motóbá ya ya mangómbá ma nations unies na nyɔnsɔ óyo neti adoula mpé alingákí lisúsu kokóba tɛ kasa vubu azalákí lisúsu na bopɔni tɛ esengélákí aluka nzelá nɔkínɔki ya moto óyo esengélí akitání na adoula na ebóngá ya mokonzi ya mbulamatári mpé moto yangó ebɔngí ázala óyo akokí kosangisa bolandi bwa politíki bɔnsɔ tǒ kokamba bolandi bɔnsɔ mpɔ na boyókani mpé bomɔkɔ ya ekólo esika tshombe azali na espania akangaki maboko te a activaki ba contactes na ye na milieux ya politique na ya affaires na poto mpe na milieux politique ya kongó oyo ezalaki na pouvoir na opposition mpe na rébellion yango wana ayaki komonana neti mutu oyo akokaki ko réunir consensus au tour de lui mpo na ko diriger gouvernement ya transition ya kongó tangu cyrille adoula ako démissionner effectivement na mukolo ya yúni adoula abengisaki ye na capitale léopoldville mpo asolola na ye na ndenge alingi kotikela ye ebonga le yúli moïse tshombe asali gouvernement na ye oyo ebengami gouvernement de transition ou de salut public ezalí de transition mpo yango esengelaki esalisa ba élections législatives sima ya mikolo ya bosali musala mindondo entre président joseph kasa vubu na moyángeli mwa yambo ya bulamatari moïse tshombe ebandi kosalema mpe suka na yango kasa vubu ayaki kolongola tshombe na poste ya moyángeli mwa yambo ya bulamatari mpo na nini président kasa vubu alongolaki tshombe na poste ya moyángeli mwa yambo ya bulamatari likambo ekotisaki mindondo entre kasa vubu na tshombe ezalí ya ba élections tango gouvernement tshombe esalisi ba élections mpe ba résultats ebandi kobima kgbokoso ekoti kati na bango mibale mpo kasa vubu alingaki te a perdre ebonga na ye ya président de la république mpo na miso ma ye tshombe azalaki na mposa ya ebonga wana kasa vubu abandi kofongola miso mpe aye kosala discours na radio mpo na koyebisa que ba élections ezalí na ba irrégularités esengeli ba examens ya ba recours esalema na yango akati processus électoral mpo apesa cour suprême temps ya ko examiner ba requêtes batu na ba partis politiques et associations ekotisaki ba oyo babandaki ko critiquer ndenge gouvernement a organiser ba élections babandaki koloba que yango esalemi suivant mode ya confédération nationale du congo conaco ex conakat mpo godefroid munongo nde azalaki ministre de l intérieur kasi tango cour suprême esengi que ba bandela ba élections bipayi oyo emonaki que ba irrégularités ezalí ya solo remaniement ministériel esalemaki dans le soucie ya komeka ko apporter équilibre victor nendaka ayaki kokoma ministre de l intérieur ye azalaki opposant ya tshombe kokota ya nendaka na gouvernement ememaki élan mususu na oyo etali lutte contre tshombe kasa vubu na tshombe boyokani bozalaki lisusu te opposition ekomaki kosenga na tshombe a élargir gouvernement na ye tee suka suka ekomi kosenga démission ya tshombe na gouvernement na ye front démocratique congolais f d c ya nendaka ekomaki kosala ba pressions makasi mpo na mise en place ya gouvernement d union nationale nionso oyo eyali ko affaiblir tshombe politiquement en plus ya situation politique économique et sociale ya mboka f d c ekomaki kosala nionso mpo tshombe alongua kosenga na président kasa vubu asalela message na ye oyo apesaki na radio le apríli a nommer informateur mpo na consultation en vue ya formation ya gouvernement ya sika etc le ɔkɔtɔbɛ kasa vubu aye kolongola tshombe na discours asalaki na séance solennelle ya ouverture ya session ordinaire des chambres en ces termes en vue d assurer le respect des exigences fondamentales et des règles habituelles de la démocratie j ai mis fin aux fonctions de tshombe à la date de ce jour les chambres constituées et le gouvernement n ayant pas cru devoir de sa propre initiative présenter sa démission discours repris na courrier d afrique ya le ɔkɔtɔbɛ kasa vubu na discours na ye alakisaki kanda azalaki na yango na lolenge alongolaki tshombe acte oyo esepelisaki ba oyo babandaki kolinga tshombe akwueya kanda ya kasa vubu ewutaki du fait que asengaki na tshombe mbala na mbala a démissionner kasi ye aboyaki kosala bongo yango wana kasa vubu ayaki ko agir ndenge a agisaki wana sans diplomatie aucune kasi tshombe aningana te aloba eloko mko te afanda très calme et digne conaco ya tshombe e gagnaki ba élections chambre des représentants parlement na sénat il était évident que na moment oyo tshombe akomaki ko bouler ndenge nini akoma candidat ya parti na ye mpo na ba élections présidentielles mobéko likonzi mwa mokolo mwa augústo mobú mwa na atikeli ya aliéna elobaki te la mission ya bulamatari de transition ezalaki kobongisa maponomi molili ezaláki na sima elingi koloba te disposition moko te ya terme ya transition dont la mission essentielle ezalaki ya ko organiser ba élections et après publication mpe proclamation ya ba résultats ya ba élections gouvernement oyo ekokoma nini commission constitutionnelle etikelaki président de la république choix ya ko décider soki alingi bulamatari de transition ezala tee na suka ya mandat na yango ou bien alongola yango soki ba circonstances politiques ezalí kosenga te alongola yango engebene na selon constitution na atikele e prévoir que président de la république a soumettre na approbation ya parlement réuni na congrès l acte ya nomination ya ba membres de tout gouvernement qu il forme et cela dans le délais de jours kobanda mokolo mwa séance du parlement ya yambo conflit oyo ebandaki ko renforcer position ya président kasa vubu mpe ezalaki ko désavantager moyángeli mwa yambo ya bulamatari tshombe dans la mesure o mission ya bulamatari de transition ekomaki na suka président de la république a révoquaki ye na discours ya le ɔkɔtɔbɛ devant deux chambrea renies en congrès national na première session ordinaire na yango oyo ebandaki le ɔkɔtɔbɛ mukolo session extraordinaire esilaki président kasa vubu ayaki ko nommer evariste kimba formateur du bulamatari ye azalaki ministre ya affaires étrangères ya katanga à l époque ya etat indépendant du katanga députe mpe mopɔnɔmi ya balubakat membre ya f d c ya nendaka oyo ezalaki na minorité na parlement evariste kimba aponɔmɔkɔ na ordonnance n ya mokolo mwa ɔkɔtɔbɛ mobú mokolo mwa novɛmbɛ mobú mwa akeyi liboso ya ba chambres engebene na atikele ya mobéko likonzi kasi congrès e recaler ye likolo lya parlementaires baye basengeleka kopono bulamatari ya kimba ezua voies pour voies contres na abstentions na motu makasi kasi vubu a renouvelaki ye lisusu confiance na ye kasi kimba azuaki lisusu temps ya komeka lisusu mbala ya mibale kokende liboso lya congrès nationale tɛ mpo haut commandement militaire eyaki kosala coup d etat mokolo mwa novɛmbɛ mobú mwa ekuewisi kasa vubu na moyángeli mwa yambo ya bulamatari na ye kimba y compris na ba chambres nionso ya congrès na mokolo mua febwáli mobú mwa moyángeli mwa yambo ya bulamatari ya kongó kinsásá moise tshombe atiyaki misapi na boyokani na moyángeli mwa yambo ya bulamatari ya bɛlɛjika paul henri spaak na boyokani bwana buzalí ndambo ya nungungu enene kati na royaume de bɛlɛjika na kongó kinsásá yango ebengami nungungu belgo congolais contentieux oyo ebotami tango congo ekomaki lipanda mokolo mwa sanza ya yúni mobú mwa mpe esengelaki bɛlɛjika etika congo en tant que mboka oyo ekomi kokonzama na bana kongó kinsásá bango moko eye elingi koloba ekolo nsomi toyebi que congo esalemaki kobanda ndenge ekatamaki na novɛmbɛ tee na febwáli na conférence de berlin tee na convention ya saint germáyin en haye ya sɛtɛmbɛ wuta wana tee na yúni esengelaki bɛlɛjika ezongisela congo souverain ba moyens propres humáyins techniques matériels juridiques et diplomatiques financiers et économiques ya etat ba moyens humáyins ezalí batu oyo bazali kosala mosala ba moyens techniques ezalí administration publique de l etat na ba régies na yango moyens matériels ezalí ba biens meubles immeubles ba véhicules fournitures na matériels ya bureau moyens juridiques ezalí ba textes de lois et règlements archives et documents na sceaux ba moyens diplomatiques ezalí ba traités conventions na ba accords diplomatiques commerciaux et consulaires moyens financier et instruments monétaires ezalí budget en cours d exercice budget extraordinaire ya plan décennal du développement ba structures financières ba contrats financiers na dette publique de l etat prêt na emprunts direct na engagements ba dettes consolidée ba dettes non garanties ba créances ya kongó kinsásá ba avances na acomptes ya trésorerie na réalisation ya misala ya ndenge na ndenge ba avoirs et créances en devises ba titres ba participations na capital ya dotation ou na oyo ya prêt ba actions etc sika tika totala boyakani buye tshombe na spaak batiyáká misapi ezalaki na ntina nini lingomba ya mpo na mombono mpe industrie liye babengi na lifalanse compagnie du congo pour le commerce et l industrie c c c i na bokuse lizalí lisanga lya mombongo ya yambo liye mani léopold ii asaláká na kongó kinsásá mokolo mwa sanza ya misato mobú mwa sima ya wana ba filiales na yango eyaki mpe kosalema sima aye kosala ba sociétés de charte le comité spécial du katanga c s k na la compagnie des chemins de fer du congo supérieur aux grands lacs africains c f l na na le comité national du kivu c n ki na alors pour mieux exploiter esengelaki ba holdings esalema l union minière du haut katanga le ɔkɔtɔbɛ lingomba lya nzela ya masini ya bas congo mpe katanga liye babengi na lifalanse la compagnie des chemins de fer du bas congo au katanga mpe b c k na bokuse mokolo mwa ɔkɔtɔbɛ mobú mwa lingomba lya zamba liye libengami na lifalanse société forestière et minière du congo mpe forminiere na bokuse mokolo mwa novɛmbɛ mobú mwa nionso oyo ezalaki mpona ko exploter malamu malamu mpe kobimisa bomengo bwa kongó kinsásá libansa ya ndelo ya mboka mpo bukende kobanda na bɛlɛjika na mikili misusu ba compagnies nionso oyo efandaki pepele mpe ba sites de production na exploitation na yango ezalaki likolo ya bomengo ba nzela ya masini mpe etongamaki uniquement na but ya ko faciliter sortie ya ba richesses wana tout comme ba cots ya exploitations ezalaki faibles mpe batu moindo bazalaki kosala kuna bazali kozua bango na considération humáyine moko te mpe bazalaki kofutama malamu tɛ avant indépendance belge abimisaki décret ya yúni oyo ebandaki kopesa possibilité na ba entreprises mpo epona nationalité belge ou congolaise bien évidemment ba sociétés nionso eponaki nationalité belge mpo elingaki ko fonctionner te selon ba dispositions ya droit congolais changement ya nationalité wana ebandaki ko entraner ba pertes fiscales na etat congolais but ya ba accords ya febwáli ezalaki mpo na kosala transfère ya portefeuille ya kongó ya bɛlɛjika na republíki demokratiki ya kongó awa nde ebandeli ya lisolo mpe likambo ya malette diplomatique oyo tshombe ayaki na yango mpe abandaki kolakisa na batu tango awutaki na bruxelles sima ya ba négociations na signature ya ba accords soi disant que ye a réussir transfert ya ba propriétés des titres oyo ezalí kosala portefeuille de l etat ba accords oyo tshombe a signaki ezalaki vraiment na bénéfice ya kongó te mpo ba congolais balingaki kaka ba récupérer ba actifs ba belges côté na bango balingaki bakinela ba congolais ba actifs na ba passif likambo ezalaki nde wana yango wana tango tshombe azongaki na léopoldville na malette diplomatique oyo abandaki kolakisa na batu que a récupérer portefeuille ya l etat mingi bamonaki que yango ezalí lokuta mpo asalaki ba concessions mingi pour ne rien obtenir mpe ba accords wana ezalaki léonins ekitisaki lokumu ya congo est ce que tshombe azalaki na marge ya manuvre ebele a vrai dire azalaki na yango vraiment te mpo il ne pouvait pas passer outre le soutien militaire et diplomatique ya ba belges mpo basalisa ye na bitumba azalaki gouvernement na yango na ba rebelles na kati ya congo na loyenge wana haut commandement eyaki kosala coup d etat militaire mpe epesi bokonzi na général mobutu tango président mobutu sese seko akomi mokonzi ya ekolo abandi ko mener campagne contre ba accords oyo tshombe a signaki na spaak remise en cause na yango nde eyaki kosala que na discours ya yúni président mobutu aloba na miso ya batu que tshombe azali accuser mpo na haute trahison na ndenge a signaki ba accords oyo ezalí ko bénéficier na congo te mpe ezalí kolakisa que azali na service ya colonisateur belge esengeli toyeba que congo ezalaki na situation économique moko mobulu mpo ata compagnie moko te ezalaki ya l etat en terme ya majorité ya actions likambo ya dette coloniale mpe ezalaki kopesa kobendana mpo na yango esengelaki nde r d congo efuta yango ba niongo oyo mundele amikotisaki na makambo oyo ezalaki na ba projets na ye fuite des capitaux na périphérie ba budget ordinnaires déficitaires ba niongo oyo ba sociétés coloniales ezuaki na oyo etat indépendant du congo emikotisaki ba ventilations ya dépenses kili kili mpe ematisaki dette publique interne tout comme ba opérations ya moyens effectifs de paiement mpe yango wana fonds belgo congolais d investissement et de gestion esalemaki alimentation na yango ebandaki kowuta na ba virements réguliers périodiques wuta na ba banques centrales ya bɛlɛjika na r d congo na compte ya fonds non seulement congo ezalí kofuta ya part kasi siège ya fonds ezuami na bruxelles président na directeur général bazali ba belges portefeuille de l etat ezalí ba titres ba actions na ba droits oyo l etat ezalí na yango na ba organismes na ba sociétés nionso oyo ezuami na mabele ya congo ba droits ya l etat elingi koloba ba participations na bénéfice ya société neti na contrôle ya gestion ba dividendes ya société droit de vote na participation na conseil d administration et de gestion ba créances oyo ewuti na ba prêts libération ya capital participation na ye na ba parastataux etc accords ya febwáli ekangaki congo na kingo na oyo etali ba transfères ya ba titres ba droits na obligations donc l etat congolais esengelaki lisusu e négocier na ba sociétés na oyo etali ba transfères wana il fallait existence ya modalité de transfère mpo avant tout transfère esengelaki esalema na modification ya convention neti belge ayebaki que portefeuille ya kongó ya bɛlɛjika ekokoma ya r d congo atiaki article ya loi fondamentale du máyi yango elobaki boye les lois décrets et ordonnances législatives leurs mesures d exécution ainsi que toutes dispositions réglementaires existant au yúni restent en vigueur tant qu ils n auront pas été expressément abrogés avant lipanda le yúni abomi ba compagnies misatu le comité national du kivu c n k la compagnie de chemin de fer et voies fluviales c f l le comité spécial du katanga c s k mpe du coup abimisi conventions misatu etat privé sans consultation ya congolais na décret royal du yúni belge abomi ba compagnies de la charte oyo misatu mpo na ko diminuer ba parts ya actions ya etat congolais na kati ya union minière du haut katanga et pourtant ba compagnies à la charte esalemaki na mabele minier oyo l etat colonial apesaki bango mpo basala ba grandes concessions minières eyenbani malamu que sol et sous sol ezalí ya l etat donc congo ebandaki kaka ko dépendre na bɛlɛjika économiquement suite na motambo wana yango wana dénonciation ya liboso esalemaki na moyángeli mwa yambo ya bulamatari cyrile adoula ye a signaki ba accords na paul henri spaak le mársi mpo portefeuille ya congo ezonga sans aucune condition na novɛmbɛ de la même année président joseph kasa vubu a promulgaki décret loi ya novɛmbɛ oyo ezalí ko abroger décret loi ya yúni yango ebandaki koloba que l etat congolais ezalí ko succéder entièrement na portefeuille ya ba sociétés oyo misatu totangi likolo mpe ezalí kozua ya part ya action na u m h k comme étant actionnaire principal tango wana tshombe asi akomaki moyángeli mwa yambo ya bulamatari kasi bɛlɛjika esalaki tshombe ba pressions makasi mpe esengaki na ye aya ko signer ba accords ya febwáli en échange ya soutien militaire et diplomatique accords yango nde ezalí komonisa congo buale tee lelo oyo sima ya wana makambu ebele elandaki président mobutu apesaki ba belges ultimatum tee na dɛsɛmbɛ mpo ba sièges sociaux ya portefeuille ya r d congo ezonga na congo loi bakajika nationalisation ya union minière du haut katanga na ba compagnies mosusu création ya air congo zaïrianisation etc emmanuel bamba may yé abandákí carrière na yé na crédit foncier ya léopoldville mpé sima ayaka kokoma sénateur élu ya abako na léopoldville ministre ya finances may tee na yúni na gouvernement ya cyrille adoula mpé akomákí lisúsu sénateur na ba élections ya azalákí profondément croyant mpé kimbanguiste devant nzámbe ayaki kosála aile mosúsu ya église kimbanguiste na pɔ na ba pasteurs bakongos na kinsásá nionso bayebaki eté emmanuel bamba azalákí pris au piège d un complot ya mobutu na son entourage míngi pe bakimaki na brazzaville pɔ na bangó lokola tribalisme ezalákí makasi na tángo wana eté mobutu alingí na sima ya emmanuel bamba kokanga ba pasteurs nionso ya bakongos papá géniteur óyo ya ngai révérend daniel nima kizubanata alobákí boye na kintandu en dialecte de kikongo mobutu bu kakengi manueli bamba si katukanga betukulu mboti ngia zuama kuna brazzaville tángo ayebisakí ngai yangó tozalakí na antoine kingotolo l homme du janvier na mbóka manenga atalí antoine kingotolo ayebisi yé boye nge antoine zayisa mumbamuna ancien sénateur et député yé nzeza nlandu vo munu mukuenda ngina sango ya jugement wana eyebanaki na ba sodá nionso óyo bawutaki na province ya bas congo balingaka kosala trouble pɔ na ko contester en faveur ya emanuel bamba na tángo wana ngai nazalakí nanu adolescent babokoli ngai na commandant andré masamba biso nionso bána ya ba sodá na camp kokolo tozalákí présent elokó ekamuisakí ngai na tángo wana na mitunakí boye pɔ na níni tozalí na káti ya camp militaire d infanterie mais disposition de sécurité ezalí assuré na ba bataillons ya ba parachitistes ba berêts rouges ya binza na camp thsatshi tozalakí kozela kinó ba yé na ba prévenus bakonzi óyo basámbisaka bangó biso bána ya ba sodá toyébaka bangó jugement wana esalemakí na bâtiment ya centre supérieur militaire à côté ya salle ya cinéma ayo tǒ surnommaki ciné molunge csm ezalákí presue devant à gauche ya grand bâtiment dit groupement óyo etalisi na ème entrée ya camp óyo ekeyi vers le camp des officiers puis vers building royal sango epanzanakí eté ba koboma bangó o yúni o yúni nakendekí na pont gaby kotála ba installation óyo ezalákí kosálama na place de la cité esika ba dansuers traditionnels ne ba luteurs bazalakí kosála ba spectacle na bangó bato míngi bakanisaka babomela bangó na emplacement ya stade des martyrs non na place de la cité na pont gaby namibongisamaki pɔ na kokende kotála ndenge pendaison ekosálama mama na ngai apekísí ngai nakende pe ayebisi ngai emmanuel bamba azalí camarade ya tatá na yo kokende te yangó nde eyakí ko convaincre ngai pe nakendeki te mutu ya libosó batiaki singa ezalákí évariste kimba ndenge basalelaki mabaya óyo bamatisaki batu ezalákí kokamua sima ya tubela bamatisi kimba wana mutu na káti ya cagoule tángo ba sodá ba actionner système ya mésa wana efunguami etiki kimba dans le vide nzotu ezalí kodiembela na singa bobozo apesa mitíndo que sima ya minutes nde doktolo ya armée akoya kotála soki mutu awe pire bamba alexandre mahamba na jérôme anany bafándisi bagu na camion ya ba sodá bazali kotálisa bango ndenge kimba azalí koleka en suite bakumbi emmanuel bamba sima anany mpé basukisi na mahamba sika tángo ekomí tour ya mahamba likolo ekomí koyínda tángo káka batie yé singa na kingo mpé mabaya wana efunguami tourbillon móko ya munene esáli wana ya makasi mpe ekumbi mpe ekueyisi batu pɔ na ngai óyo nakendeki te namonaki batu bazalákí kokíma pona kozonga na camp kokolo bangó nde bayebisaki ngai eté mabele eningani na place de la cité epesákí panique pe bato nionso bakomaki kokíma na mpé ba sodá lokola alassane abótámí o mokɔlɔ mwa yambo sánzá ya yambo mobú mwa azalí moí politíki wa kotdivuar côte d ivoire azaláká moyángeli wa yambo wa kotdivuar bandá sánzá ya zómi na mɔkɔ mobú mwa tíí sánzá ya zómi na míbalé mobú mwa azalí prezidá ya lisangá lya politíki liye libêngámí rassemblement des républicains na lifalansé o mobú mwa yě azalaka mɔkɔ ya bato bábalé elɔngɔ na laurent gbagbo baye balukáki kíti ya bokonzi bwa kotdivuar ɛngɛbɛnɛ na komisió ya bopɔnami eye ezalí na nsɔmi commission électorale indépendante mpé moyángeli wa yambo wa kotdivuar mwǎna mbóka guillaume soro yě asílákí kolónga bopɔnamí bwa kíti ya mokambi ekólo ya kotdivuar na mitúya ntúku ítáno na mínei likoló lya nkámá bikólo mingi bya molɔngɔ mobimba bisílaka kondima elónga ya yě mpé yě alápákí ndáí akatákí séléka lokóla mokonzi wa mbóka mokɔlɔ mwa mínei sánzá ya zómi na mibale mobú mwa nkóto ibale na zómi kasi mokɔlɔ môná káka lisangá liye litalí mambí ma mobéko likonzi conseil constitutionnel lisakólákí laurent gbagbo prezidá óyo ayambólí yě ndé molóngi wa bopɔnami bwa kíti ya bokonzi kobánda matatá mâná laurent gbagbo andimákí elónga ya yě tɛ mpé aboyákí komótíkela kítí ya bokonzi jules shungu wembadio pene kikumba tǒ papá wemba abótámí o mokɔlɔ yúni o lubefu apríli azalaka moyémbi mpé mokéli wa nzémbo wa kongó kinsásá jules shungu wembadio pene kikumba abótámí o mokɔlɔ yúni o lubefu azalaka moyémbi mpé mokéli wa nzémbo wa kongó kinsásá papá wemba wemba akufaki o mokɔlɔ ya apríli na abidjan na mboka ya kotdivuar elengo na stervos niarcos king kester emeneya papa wemba abanda makambo ya molata na mindulé kintedi pona balanga nzémbo ekomaka neti bonzambe mayé matali kintendi na mindulé eyembama na loyémbo ya proclamation na dernier coup de sifflet antoine wendo kolosoy abótámá ó mokɔlɔ mwa apríli akúfá ó mokɔlɔ mwa yúli azaláká moyémbi mpé mokeli wa nzémbo wa kongó kinsásá ye ayebaná mingi lokóla papa wendo amonɔnɔ ó molɔngɔ mobimba lokóla tatá wa mizíkí ya kongó kinsásá lolenge la mizíkí luye luzalí kosangisa rumba beguine waltz tango mpé cha cha wendo abótámá na mobú mwa na engúmba ya mushie na etúká ya maí ndombe na ekólo kongó kinsásá ntángo yangó ezaláká na nsé ya mbúlamatáli ya koloni ya ekólo beleziki ntángo yě azaláká naíno mwána wa mibú nsambo tatá wa ye akufáká ntángo mokɛ nsima ya liwâ lya tatá wa yě mamá wa yě óyo azaláká mpé moyémbi akufáká lokóla ekomáká ye mwána etíké bamumpɛ ba lingómbá lya bamumpɛ ya afrika société des missionaires en afrique bamokamatáká mpó na komobokɔlɔ na ndáko ya bǎna bitíké yě abokolomɔkɔ na ndáko eye wâná kobanda liwâ lya babótí ba yě téé na mbúla mvúla zómi na ibalé to isáto ntángo basángó bomobenganáká likoló lya maloba ma nzémbo ya yě maye masepelisáká bangó sɔkɔ mokɛ tɛ wendo abandáká kobɛtɛ lindánda mpé koyémba mpó nakosepelisa bat na mibú zomí na moko marie louise ezalí loyémbo la ye ya yambo eye ezwáká ngɛngɛ makási mpé nkɛmbɔ ó molɔngɔ mobimba na mobú mwa loyémbo luye lukomamáká elɔngɔ na mobɛti guitare henri bowane bopanzaní nsango publicité ya radio congolia mpé nungu nungu iye ibótamáká nsima ya loyémbo luye ipesáká lango sɔlɔ eposa ya kompanzana makasi na afrika mingi mpenzá na afrika ya wesita ngɛngɛ eye ememáká mpé kpɔkɔsɔ bakambi ba nsambela ya mumpɛ balobáká éte loyémbo luye luzalí na nguyá ya satána masoló na eleko eye wâná malobáká éte loyémbo luye sɔkɔ lusambelamí na káti káti ya butú mpenzá ngonga zeló tǒ minuit lukosekwisa bakufi wendo asilikáká mingi mpé kánda emomemáká mosíká ya engúmba kinsásá mpé amosukáká na bokangami na kisangani ntángo êná stanleyville mpó na ntángo mokɛ na bolɔkɔ epáí ya bakonzi ba mbúlamatáli ya koloni ya beleziki mpé bamumpɛ bamobóyeláká kosangana na nsambela ya bangó moyémbi wendo kolosoy akotɔkɔ ó lopitálo la clinique ngaliéma mpó na koluka libíki na bokɔnɔ kasi azongisáká molímo na ngonga ya zómi na mwambe minúti ntúkú isáto nsima ya nzángá ó mokɔlɔ mwa ntúkú ibalé na mwambe sánzá ya nsámbo mobú mwa nkóto ibalé na mwambe na lopitálo la ngaliéma ntángo yě azaláká na mibú ntúkú mwambe na misáto malariyá ezalí fɛfɛle eye ezwámaka o mikili mitóndá maziba tǒ mái malálá mpé bisíká bitóndá ngungi bokɔnɔ epɛsɛmi na ngungi ya mwasí sɔki aswí moto mikɔlɔbɔ mikokɔta o nzóto kin o makilá malariyá ezalí bokono boye bokopesamaka kowúta na ngungi koleka epayi ya batu tǒ banyama misusu kolandana na ba parasites protozoaires óyo ezali lolenge ya micro organisme ya cellule móko ya plasmodium malariyá elakisaka bilembo biye bilandi fièvre bolembu kosanza mpe moto mpasi na ba cas ya makasi mpeza ekoki komema loposo kokoma jaune kopiquer crise ya mbalakata coma to liwa bilembo oyo bibandaka komonana mingi mingi sima ya mikolo zomi to zomi na mitano sima na kosuama na ngungi epayi ya baye balandelaki nkisi malamu te bokono bokoki kozongela bango sima na basanza epayi ya baye babikaki na bokono kala te tango bazwami na bokono lisusu bilembo ya makasi bimonanaka lisusu te obe oyo ya neti neti te resistance oyo ya ndambo ekendaka na kosila malembe malembe sima na basanza kino ba mbula soki mutu azali lisusu te kokoba kozwama na malariyá mingi mingi mpeza bokono oyo bopesamaka tango mutu asuami na ngungi ya mwasi oyo ayebani bo anophèle kosua oyo ekotisaka ba parasites kowuta na soyi ya ngungi kokota na makila ya mutu na sima ba parasites oyo ekendeke na foie epayi wapi ekolaka mpe kobota bota eza na lolenge mitano ya plasmodium oyo ekoki kopesa bokono mpe kokabolama na batu liwa mingi eyaka na nzela ya p falciparum na p vivax p ovale mpe p malariae ememaka mingi mingi mpeza lolenge moko ya malariyá ya mua katikati p knowlesi yango ememaka mpeza mpeza te bokono epayi ya batu diagnostique ya malariyá esalalemaka mingi mpeza na nzela ya komeka makila na microscope na bosaleli plaquette ya makila to na nzela ya test antigène to ba tests ya diagnostique ya lombango ba nzela eye esalelaka milongo ya baréaction na polymérasie mpo na kokundola adn ya parasite esili kozala kasi naino basaleli yango te na bisika biye malariyá ezwi batu ebele mpó na ntálo mpé mbilinga mbilinga nayango likáma ya kozwama na bokono ya malariyá ekokí kokoma moke na nzela ya komibatela na kosuama na ngungi na bosaleli moustiquaire mpe nkisi ya kobengana ba insect to mpe mikano ya kolandela ba ngungi neti kofula insecticide mpe kotsiolisa mayi eye etelengani nkisi ndenge na ndenge eza na oyo etali prévention ya malaria mpo na bakeyi mibembo na bisika biye bokono bona bozali mingi ba doses ya nkisi sulfadoxine pyriméthamine ya komela mbala na mbala eza recommendé mpo na bana mpe na sima ya sanza misato ya yambo ya zemi na bisika biye taux ya malaria eza likolo mpeza atako posa ezali mangwele moko te eye ezali kosala mpeza eza ata ndenge batu bazali kosala makasi mpo na kobongisa mangwele wana nkisi eye eza recommendé mpo na malaria eza bosangisi ba nkisi ya malaria oyo ezali na artémisinine lolenge ya mibale ya ba nkisi ekoki kozala mefloquine luméfantrine to sulfadoxine pyriméthamine quinine ekoki mpe komelama elongo na doxycycline soki artémisinine eza te esengami ete na bisika biye bokono oyo boza na batu ebele yambo ya kobanda komela ba nkisi esengeli kosembola soki ete malaria nde ezali kotungisa mpo na ntina ya mikakatano ya nzoto koboya nkisi ba nkisi ndenge na ndenge ya malaria eza kokutana na nzoto eye eza koboya yango na ndakisa eza na baye nzoto eboyaka chloroquine p falciparum likambo oyo epanzani na bisika ebele oyo malaria ezali na nzoto koboya artémisinine ekomi mpe nkokoso na bisika songolo ya mikili ya asia ya se bokono oyo bopanzani mingi na barégion tropical mpe sous tropical oyo etandami nzinga nzinga na équateur yango ezali bongo eteni monene ya afrika ya se ya sahara asia na amerique latine organisation mondiale ya santé emoni ete na mobu ya ba cas ya malaria ezwaki bamillion ya batu na mobu wana emonanaki ete bokono bona bobomaki batu kati ya na ebele nabango bazali bongo bana nakati ya afrika malaria mingi mingi eza bokono boye bolandanaka na kibobola mpe eza na effet monene ya mabe na développement économique na afrika emonani ete ememaka libunga ya ba milliards usa na mobu moko kino na motuya ya likolo mpo na maye matali bonkolongono bozangi makasi ya kosala mosala mpe ba effets misusu na maye matali tourisme mbwá boyíké mbwá canis lupus familiaris o latɛ ezalí nyama ya mikúwa mpé ya mabɛlɛ eye efándaka elɔngɔ na bato eningisaka mokíla sɔkí elingí elɔkɔ tǒ sɔkí esepélí mpé egángaka míngi sɔkí esɛngɛli na bokébi bwa moto tǒ mpé sɔkí elingí kokébisa moto na likámá elíyaka misuni mya nyama ezalí nyama o libóta lya limbwá ekómá moníngá mwa moto mbwá ebɔkwámí na ntína ebelé ntángo esúsu bato babɔkɔli mbwá mpó na kotambwisa bato baye bamɔnɔkɔ tɛ ntángo isúsu mpó na kokɛngɛlɛ ndáko ntángo isúsu mpó na bokila ntángo isúsu mpó na masano ntángo isúsu mpó na koluka diamba mpé ntángo isúsu mpó na koluka bato baye babúngí o moningí tɔ mbóngé ya mabelé mbwá izalí ndéngé na ndéngé opesi mbwá mbwá eboyi mbwá ezalí na makolo mínei elandaka nzelá sé mɔkɔ mái makúfela mbwá mamɛlɛkɛ sé mopaya moí politíki ezalí moto nyónsɔ oyo azalí kosála misálá mpó na kounfluencer misálá mya lɛta mpé kokamata mikáno yangó esangisi bato bánsɔ bazalí na kíti ya bokonzi na mbúlamatáli mpé bato baye bazalí koluka kofánda na kíti ya bokonzi na mbúlamatáli na ndéngé ya bopɔnɔmi ya bokitani ya mandóki ya kotiya na kíti ya boyibi bopɔnɔmi ya mokáno mwa nzámbe t loléngé ndéngé na ndéngé politíki esúki káka na mbúlamatáli tɛ na nzelá ya misálá mya lɛta biló ya politíki ekoki mpé kozala na mangómba ma mimbɔngɔ ya minɛnɛ mpé mangómba masúsu maye mayángelami na loléngé la politíki luye lumindimboli autodefinir mosáká muzali súpú eye basáli na mbíla bakotokisa mbíla mpé ntángo yangó ekolɛmbɛ bakotuta yangó o liboka nsima misuni milongwa na mokókóló bakotiya yangó o sâani ya enɛnɛ mpé bakobakisa maí bakolongola mikókóló mya mbíla mpé bakofina yangó mpo na kobimisa súpú ensɔ eye ekangami na misuni miye mitutama nsima bakolongola misuni miye misila kotútama mpé mitíkala káka nsinga nsinga sɔki balongoli bilɔkɔ bná mokókóló mpé nsinga iye iúti na misuni bakolekisa yangó o kiyungúlu mpó na kolongola nsenge isúsu iye itikaláki sɔkí súpú êná etikali pɛpɛpɛ mpé ezalí lisúsu na nsenge tɛ bakoelámbela biléi ndéngé na ndéngé lokóla mpɔndú nyama mpé bôngó na bôngó batísimo ezalí elembo ya mbótama ya sika na baye bandimela klísto lokóla nkóló mpé mobikisi ekosalema loléngé ndéngé na ndéngé engɛbɛnɛ na motindo mwa boyambi ekoki kosálama na mbótama tǒ na bokóló mpé ekoki kosálama na bosopeli moto mwana tɔ mokóló mái na motó tǒ na bozindisaka mobimba mwa moto o mái bamumpɛ babatisaka bǎna mpé bakóló na kobasopelaka mái o motó kasi bamisíoni míngi babatisaka bǎna tɛ kaka bakóló baye bazalí na mayɛlɛ mpé makoki ma kozwa mokanó ya kolanda masiya lokóla mokonzi mpé mobikisi nsima ya kondimela yésu masiya bangó bakolakisa mbótama ya bangó ya sika na batisimo mpé batisimo epái ya bamisíoni epɛsɛmɛkɛ na bozindisi nzóto mobimba ya moto o mái elembo êná elingi kolakisa nkúfa ya bomoto bwa motó na loléngé la yě mɔkɔ mpé mbótama ya bomoto bwa sika na loléngé la klisto abako na lingála boyókani bwa bakɔngɔ ezalí bokúsé bwa aliance des bakongo na lifalansé ezaláká lingómbá lya politíki liye lizaláká kosangisa bambótama ba kongo central likelami na joseph kasa vubu moyékoli wa kala o grand séminaire ya kabwe mpé na nzeza landu moyékoli wa kala o grand séminaire ya brazzaville o ebandeli yangó ekelamáká mpó na misálá ya politíki tɛ kasi mpó na kosangisa kobátela mpé kotómbola lokótá la kikɔngɔ mwǎngo ya yangó ezaláká mpenzá ezaleli ya baye balobaka kikɔngɔ mpé mbótama ya sika ya ezaleli ya bakɔngɔ yangó etikáká misálá mya mangó o mobú mwa na ntángo mokambi ekólo mobutu apɛsáká ndingisa te mangómbá mánsɔ ma politíki masengeli kotika misálá mya politíki mpé akeláká lingómbá lya politíki sé mɔkɔ mpó na ekólo na nkómbó na mpr bokúse bwa lifalansé ya mouvement populaire de la révolution liye likomáká lingómbá lɛta na kongó kinsásá lipandá sasépi mpé federalism nkómbó abako ya lelo boyókani bwa batóngi ba kongo na lifalansé l alliance des bâtisseurs du kongo ezalí lingómbá lya politíki lycée mpiko ezalí etéyelo ya katikati ya letá ya ekólo kongó kinsásá mpé ekambami na bamamɛlo ba lingómbá lya bamamɛlo ba boyambi eye babêngi na lifalansé compagnie des soeurs de la foi lycée mpiko ezalaka na engúmba kinsásá na komíni ya lemba mpé endimaka kaka bilɛngɛ bǎsí na ngámbo ya wɛsita ya etéyelo êná ezalí na etéyelo esúsu ya letá eye ekambami na basángó ba lingómbá lya bajesuite mpé etéyelo êná ebêngami mosántu téyofili saint théophile na lifalansé mpé endimaka sé bilɛngɛ babali mpé na ngámbo ya nolɛ ezalí na eyamba ya bamumpɛ mosántu ogisitini saint augustin na lifalansé yangó ezalí mosíká tɛ na ndáko ya komíni ya lemba elakisaka mayékoli mábalé lyǒkɔ etali mombɔngɔ mpé kikaláka mpé lisúsu litali mwamba mwana lusamba luebo azaláká mokambi ya eteyelo eye kobanda téé mobú mwa mamɛlo cecile yoane kalvin tǒ jean calvin na lifalansé nkómbó ya yě ya sɔlɔ ndé jehan cauvin abotamá na noyon picardie na esé ya falansia mokɔlɔ mwa zómi sánzá ya sambo mobú mwa mpé akufá na geneve na mokɔlɔ mwa ntúkú nsambo sánzá ya mítáno mobú mwa azalí moto wa mikanda o falansia ayékola bwanya bwa bónganga nzámbe engɛbɛnɛ na bondimi bwa bamisíoni azalí elɔngɔ na martin luther ulrich zwingli mpé martin bucer mɔkɔ ya bato baye bakeli reforme ya bamisíoni eye akotómbola na geneve na kotɛlɛmɛlɛkɛ dogmes rite mpé misálá mya ekelézia ya bamumpe eye ya roma lokóla nguyá ya pápa mpé ya concile ntúbélá libosó lya sángó mpé o matói ma yě mpé indulgences isúsu eye banganga nzámbe bazaláká komipɛsɛ martin luther abótámí mokɔlɔ mwa zómi sánzá ya zómi na mɔkɔ mobú mwa o bokonzi bwa bosantú bwa róma na alemáni mpé akúfá mokɔlɔ mwa zómi na motóbá sánzá ya míbalé mobú mwa na engúmba sé wâná mɔkɔ azaláká nganga nzámbe ya lingómbá lya baogistíni ya alemáni ayékólá mambí ma bonzámbe mpé azaláká molakisi na bobɔngɔ mpé azalí tatá wa eyamba ya bamisíoni mpé lisúsu moto óyo abóngólí eyamba tǒ ekelézia makanisi ma yě mazalaka na influence makási na reforme ya bamisíoni eye ebóngóláká kotambola ya bonkɔkɔ bwa mpóto yě etɛlɛmɛláká bokonzi mpé ngúya ya pápa na kotómbóláká biblíya lokóla líziba nsé lyɔkɔ lya sɔlɔ na makambo matálí bokonzi bwa bondimi nzámbe ɛngɛbɛnɛ na luther lobíko la molímo lozalí likabo lya ofélé liye lipésámí na nzámbe mpé lizwámí na kobóngolaka motéma na bosɔlɔ mpé bondimeli yésu masiya lokóla mokonzi mpé mobíkisi na moto sé yě mɔkɔ kasi lopɛsɛmɛkɛ na nzelá ya ekelézia tɛ ezalí bo ngolú ya nzámbe kasi esómbami na mbɔngɔ tô makabo na ekelézya tɛ na mokɔlɔ mwa mísáto ya sánzá ya yambo na mobú mwa akozwá monkandá moye babêngí na latɛ decet romanum pontificem moye momóyébísáká te azalí lisúsu mɔkɔ ya bamumpɛ tɛ gologota ezalí ngómba na ntángo ya kala mpenzá o libándá lya yerusalémi likoló lya wapi baroma ba ntángo ya kalakala bazaláká kobaka o ekulúzu bakangemi baye bakatelami etúmbu ya liwâ sik awa ezalí ontéi ya basiliki nkúnda esantú gologota eúti o ligresi lya arameen gulgltá mpé o liyuda lya bibiliya gulglet eye elingi koloba ebɛbɛlɛ ndimbóla eye epɛsɛmi na mikanda mísáto likoló lya mínei ya boyókani bwa sika na bibiliya mpé yoane abɛti mpenzá lonsete te nkómbó eye eúti na liyuda mpámba te ngómba gologota ezaláká esíká ya mikúwa ebl mpé bibɛbɛlɛ ebl kasi ekoki mpé kozala te nsɔngɛ ya ngómba eye eúlanáká makási mpenzá na ebɛbɛlɛ luc gillon azaláká mónsɛnyɛlɛ mpé mokambi wa yambo ya bobɔngɔ bwa kinsásá abotamá mokɔlɔ mwa zómi na mítáno sánzá ya libwá mobú mwa o rochefort mpé akufá mokɔlɔ mwa mítáno sánzá ya motóbá mobú mwa na bruxelles ntángo yě azaláká o mibú ntúkú sambo na sambo akuli bonganga nzámbe o malines na mobú mwa mpé alandi kelási ya likoló mpénza eye babêngi na lifalansé doctorat na fízíkí o louvain yě akambi bobɔngɔ bwa kinsásá bandá mobú mwa téé na mobú mwa akendéki koyekola na lisangá lya ameríka na bobɔngɔ bwa princeton esíká níni ye akoti kelási ya bonganga nzámbe o oppenheimer akufa mokɔlɔ mwa mítáno sánzá ya motóbá mobú mwa na bruxelles matánga ma yě masalamáká mokɔlɔ mwa zómi sánzá ya motóbá na ndáko nzámbe santú falanswa o louvain la neuve nsima ya manáka mâna nzóto ya mowéi ekundamáká o lilíta lya libóta lya bangó o rochefort lipatɛ tǒ kúkule ntángo basani basúsu bazalí kobombana moluki akozala nsima ya nzeté tǒ ya efelo mpé akokanga mso mpé akoyémba loyémbo luye kúkule elombé mwǎna nyaó ekɛngɛ kanga bato elombé yě wana azalí koyâa ekɛngɛ bobómbana malámu na nsima ndáko eh eh mpé nsima ya koyémba loyémbo lná ye akoganga na makasi nayaâ mpɔ na kosɛngɛ nzéla na basani basúsu sɔkí yě akoki kobanda koluka bangó sɔkí basani basúsu bayanoli yaka moluki akofungola miso mpé nsima akobanda koluka basani basúsu loléngé losúsu la lisano liye likosenga basani babómbana tɛ kasi bakomikebisa na ntina te moto óyo azalí na lipatɛ asimba bangó tɛ mpó lipatɛ ekoma na ngala na bango tɛ moto óyo azalí na lipatɛ akoluka kopɛsɛ lipatɛ na moto mosúsu na kosimbaka yě mpé sɔkí ye asimbi mosani mɔkɔ lipatɛ likomi lya mosani wana mpɔ na komikebisa na moto óyo azali na lipatɛ basani bakokima na lombango mpenzá lisano likobanda loléngé lɔkɔ na liye likosenge basani babómbama basani bakopɔnɔ esíká yɔkɔ eye bangó bakobênga mamá esíká êná ezalí esíká moluki moto óyo azalí na lipatɛ akoyémba loyémbo luye lukomami o likólo mpé nsima ya loyémbo lná akolanda mɔkɔ ya basani mpɔ na komosimba na ntina ya komopɛsɛ lipatɛ mamá ezalí mpé esíká eye mosani nyɔnsɔ óyo amoni te asili kolemba akoki kokima mpé kosimba sɔkí mosani asimbi akangi mamá moluki akoki kopɛsɛ yě lipatɛ lisúsu tɛ sɔkí mosani asimbi mamá tɛ kasi alingi kopéma mwa mokɛ yě akosangisa misapi mya yě mísáto esíká mɔkɔ mpé akosimba likólo lya moto mwa yě na kogangaka na makasi bwɛ kasi kosɛngɛ bwɛ ekozala ya ngonga mokɛ mpé ekoki kowumela tɛ lokóla moto óyo akangi mamá sɔkí bǎna bazalí kosakana loléngé luye la lipatɛ bangó bakoyémba ntángo moníngá na bangó azalí kolanda bangó mpɔ na kobapɛsɛ lipatɛ bangó bakoyémba luyémbo luye eh eh lipatɛ ya eh eh lipatɛ ya eh eh lipatɛ ya na nsúka ya lisano mpenzá ntángo bǎna basilisi kosakana bangó bakoki koyémba na lisangá mpɔ na moto ya nsúka óyo atikali na lipatɛ loyémbo luye eh eh elali ya bilambá bikozíka na kati ya butú nzángó ezalí lisano liye ekoki kosálama na bato babalé tǒ ebelé tǒ mpé lisúsu na masangá mabalé basani babalé bakobɛtɛ atâ sɔkí ezalí ya masangá káka basani babalé bakobɛtɛ mɔkɔ ya lingómbá mɔkɔ mosúsu ya lingómbá lisúsu nsima bakokoba kobɛtɛ ɛngɛbɛnɛ ya motíndo mwa lisano basani eye bazalí kosana bakopúmbwa mpé bakobɛtɛ mabɔkɔ ma bango elɔngɔ nsima bakobimisa lokolo mɔkɔ libosó ntángo bangó bazalí kosunda na mabelé bangó babɛti lokolo mɔkɔ na bosɔlɔ lokolo mɔkɔ ezalí makolo makeseni kasi yangó ebêngami lokolo mɔkɔ mpó makolo makútani basani basangeli kotálana mpó na kobɛtɛ nzángó tǒ lokeseni áwa basani bakobɛtɛ lokolo mɔkɔ kasi lokóla bangó batálani yangó ebêngami makolo makeseni mpó lokolo la mosani mɔkɔ ezalí na ngámbo mɔkɔ mpé lokolo la mosani mosúsu luzalí na ngámbo esúsu ngala ya mwǎna bato bokofúta lóbí lóbí lóbí lóbí ekómi ya nyongo mɛma yě na wɛnzɛ sómbela yě mikáté sɔkí ozóngi osúbaka yɔ osúbaka nzángó ya kozongisa eh ya bísó eh ya bísó eh ya bísó mpé lisano likokoba na ntángo ya kala nzángó ezaláká lisano lya bǎna bakɛ kasi lɛlɔ nzángó ekomá mpé lisano lya bakóló baye bakobɛtɛkɛ lokóla sport mpé loisir nzángó ya bakóló ezalí na mibéko ebelé yangó ezalí na ndelo ya bondɔbɔ eye basani basengeli koleka tɛ mpé sɔkí mosani aleki ndelo êna bakoki komobengana na lisano o likólo ezalí lisano lya bǎna liye lisanami na ndembó esanami na basani básáto tǒ masangá mabalé o likólo ezalí loléngé mibalé loléngé lɔkɔ lusengeli na molangi tɛ mpé loléngé losúsu losengeli na molangi lisano liye lisengeli na basani básáto tǒ likólo ndembó molangi mpé zɛlɔ sɔkí o ebandeli ya lisano bangó bandimaki te koyamba ekoki kopɛsɛ eposa na kotikala na lisano nsima ndembó emotuti káka mosani óyo ayambi ndé akozala na eposa wana yě akoki kopɛsɛ eposa yangó na mosani mosúsu tɛ na lingómbá lya bangó óyo asilaki kobima na lisano mpó ndembó emotutáki lisano liye lisengeli káka na basani básato tǒ likólo lya mísáto mpé ndembó yangó likoki kosanama na bato basáto tǒ masangá mabalé mpé mpwé ezwami na koyamba ndembó tǒ kolekisa ndembó na tshiobo eye elingi koloba kolekisa ndembó na káti káti ya makolo koyamba ndembó ekopɛsɛ mpwé mibalé mpé kolekisa ndembó tshiobo ekopɛsɛ mpwé mɔkɔ kokanga guti ezalí loléngé la kokangisa misapi míbalé mɔkɔ likoló lya mosúsu mpɔ na kolíkya lupemba mpé na kongó kinsásá bǎna bakɛ basálaka lisano lya guti na kongó kinsásá bǎna bakɛ baisálaka lokóla lisano kasi lisano lyango likosenge te basani baye bazalí kosakana bakanga guti na ntángo ínsɔ sɔkí mɔkɔ wa basani na lisano lya guti azalí na elɔkɔ sóngóló tǒ pakala mosani mosúsu akoki komoyebisa guti kosenge guti eye elingi koloba pɛsɛ ngáí elɔkɔ eye ozalí na yangó sɔkí mosani óyo azalí na elɔkɔ akangákí guti yě akolakisa lobɔkɔ la yě mpé guti eye yě akangi mpé mosani óyo alobi guti azalí na nguyá atâ mokɛ tɛ ya kokamata elɔkɔ ya yě kasi sɔkí yě akangákí guti tɛ yě akopɛsɛ elɔkɔ êná na mosani óyo asengi guti mpé mosani óyo asengi guti akokoma nkóló elɔkɔ lisano lya guti esalámaka míngi na bilɔkɔ bya koliya tǒ bya kosakana kasi na bilɔkɔ bisúsu tɛ lokóla bilambá mpé yangó esakanami míngi na bǎna bakɛ mpenzá óyo bazalí naíno na ebandelo ya kelási ya libandeli simon kimbangu setɛmbɛ tǒ setɛmbɛ o nkamba ɔkɔtɔbɛ o élisabethville azalí mokeli ya lingómbá lya boklísto liye libêngami kimbangu abotami mokɔlɔ mwa zómi na míbalé sánzá ya libwá mobú mwa nkóto mɔkɔ nkámá mwambe na ntúkú mwambe na sambo ó nkamba pɛnɛpɛnɛ ya thysville sikáwa mbánzá ngungu mpé akufá mokɔlɔ mwa zómi na míbalé sánzá ya zómi mobú mwa nkóto mɔkɔ na nkámá libwá na ntúkú mitáno na mɔkɔ o élisabethville sikáwa lubumbashi esilá yě kobotamá na ekólo nsɔmí ya kɔngɔ eye ekomáká na nsima kɔngɔ belezi akomáká mosakoli nsango ndambo ya yésu na mibú mya nkóto mɔkɔ na nkámá libwá na ntúkú míbalé mpé abandi ministere ya yě ya kosakoloka nsango ndambu mpé ya kobikisa bokɔnɔ na nguyá na mokɔlɔ mwa motóbá sánzá ya mínei mobú mwa nkóto mɔkɔ na nkámá libwá na ntúkú míbalé na mɔkɔ o mbóka nkamba ayébani míngi mpenzá mpó na matéya ma yě maye masimbi bondimi bwa lingómbá lya kimbangu urechis unicinctus ezalí loléngé la mosɔpi mwa mái yango ezalí biléi mpé elíyami ya mobésu na mbóka zapɔ mpé na kore elíyami na mungwa mpé mafúta ya wangila na hokkaido zapo ebêngami ruttsu mpé served lokóla sashimi tǒ mpé ya kotɔkisa na bilubú bya mbóka sína mosɔpi muye mulámbami na kikálúngu na kokálingaka na mafúta tɛ kasi na mwa mái mokɛ tǒ mpé ya kokauka mpɔ na komusálela lokóla umani mpɔ na mpimbó motiopi muye ezalí mpenzá ingredient ya ntína na bilubú bya shandong mpé bilubú míngi bya asia balɔbi mbísi bamusálelaka lokóla mpámbo na ndɔbɔ ya bango yango ebêngami na basúsu mbísi nsɔka tǒ mpé lisúsu mosɔpɔ ya mái kingasani na masina ezalí bamboka minene na engumba kinshasa yango ezalí na komine ya kimbanseke kingasani ekabwaní na komine ya masina na balabala monene lumumba libándá ya pepo ya ndjíli ezalí na ngambo ya masina soki oútí na libándá ya pépo pé ozalí kokota na engumba masina ezalí na loboko ya mobali pé kingasani na loboko ya mwasi bamboka wana mibalé ezalí na bato ebelé na mói ya lelo ezalí na bato pene na mifuku mibalé yango wáná bafandi na yangó bamibengaka bashinwa pé babengaka kingasani masina na kombo ya chine populaire na bolandaka ndéngé lomoto ezalí na ekólo wáná ya azia bamibengaka pé na lokumu nyonso mboka ezangá bakonzi yangó ezalí pó na bakomine wáná batelemelaka bokonzi ya lomá na ndéngé ya moke té ebandákí na mobutu sima tángo ya kabila ya tata kingasani masina batelemelákí badongolomíso óyo baútákí pé basungamákí na rwanda urundi pé uganda bana ya kingasani masina basekaka té na likambo ya kobatela bonsomi ya kongó kaka na bolandaka makanisi wáná babengaka pé yangó zone rouge to etanda ya motane bana ya kingasani masina bazalí bato ya moluká bato ya mbóngo bazalí míngi kuná té ezalí míngi míngi bato ya bozwi moké kasi bamitikaka pamba pamba té na lolombo to bisengasenga tóngo nyónso okomona lomoto ndéngé ezalí komata na bataksibisi babisi tó pé na engunduka bakeí moluká na vil na pokwa balabala mobutu tó kulumba etondaka na lomoto ata ko bóngó bána ya kingasani masina bazalí bato ya lolendo bamiyokaka sóni té balakisaka na lolendo pé lofundu nyónso te bazalí bána ya kingasani masina ézala baóyo babimá na kingasani masina pé bakomá kofanda na bakomine ya bato ya mbongo ézala baóyo bakendé mikili misusu bamibombaka té bamíkwaka bato soki mwána ya kingasani ayebisi yo té hé yo ozozwa makambo ango ndéngé nini nga nazali mwana ya chine elingí koloba te azalí na somo na yo té salá na yo bipale ndéngé olingí piné ya seku touré ebungá na kingasani masina mobutu akimá kongo ya kobombama tángo alekáká na balabala lumumba badongolomíso bamoná makambo na bangó yo pé moto oleisaka yé té kiséfé ya níni okosalela yé na boyé bana ya kingasani masina bazalaka na lolendo ya komibenga bána ya kingasani masina ngai moko pé mokomi likakoli oyo nazali mwana ya kingasani masina lelo oyo nakoma kofanda na belgique kasi makani na ngai ezalaka tango nyonso kuna elekaka mokolo té nazanga kotanga kombo ya kingasani to masina to naloba likambo etali mboka wana ndako ya bobimisi mikanda oyo nakela awa na belgique na kombo ya mabiki efandelo na yango na kongo ya demokrasi ezalaka kuna na kingasani kartié ya kitoko epayi bato ya mwa bozwi bafandaka ezalí na masina sans fil ata ko bazalí bato ya kozwa ya mwa malonga bango pé bazalí bobele na lolendo wana ya bashinwa biteyelo ndéngé na ndéngé ezalí na kingasani masina biteyelo ya sango makasi ezalí bongo tozali pé na biteyelo ya misala ya maboko oyo ekelama pé eyangelamaka bana ya kingasani masina ndakisa eteyelo cdfd oyo ezalaka na kingasani ekelama pé eyangelamaka na mama claire sene nkita ya kingasani masina efandi na bazando na yango zando ya monene ezali marché de la liberté oyo etongamaka na m zee kabila na pascal pé zando ya monene ezali wana na kingasani ya suka zando ezali kasi mingi mingi ezali ndé bamagazini etandama na babalabala ya minene tozali pé na bisalelo mapa ya minene ezali sokitem na bktf lokola na kongo mobimba na kingasani masina okokuta biyamba ndéngé na ndéngé ézala biyamba oyo ebelelaka nzambe ya bakoko ndakisa bundu dia kongo ézala biyamba ya bakristu to pé ya bamizilma pé biyamba misusu kasi biyamba ya bakristu ndé eleki ebelé bakomine wana ezali na mokumbá monéne po na ntobwamá ya kongo mobimba sony labou tansi to marcel ntsoni yúli yúni azalakí mokomi wa masoló ya kongó kinsásá abotamá na kimwenza na kongó kinsásá tata wa ye azaláká mwana mboka kongó kinsásá mpe mama wa ye mwana mboka kongó barazaville ye azali mwana ya yambo na libota lya bana sambo marcel sony ayekoli lifalanse na kelasi uta mobu mwa abandi kotangisa lifalansé mpe lingɛlɛsa na kindamba mpe na pointe noire o eleko eye mokanda mwa ye ya yambo ebimaka na ekolo falansia na mobu mwa ye aponi nkombo ya ye ya mosala sony labou tansi mpo na kotombolaka nkombo ya tchicaya u tam si dramaturge maboke ma ye masanami na ekolo ya alémani na italya mpe na lisangá lya ameríka ye akambáká lingomba lya maboke na nkombo ya rocado zulu théâtre ya brazzaville alongáká prix ibsen na mobu mwa ye afandá kaka na kongo barazaville mpe apusanáká na nsuka ya bomoi bwa ye na mo politiki bernard kolélas na mobu mwa aponomi depute ya makélékélé mpe bamolongoli na misala ya leta na mobu mwa abeláká bokono bwa sida mpe akufá na mibu poso ibale nsima ya liwa lya mwasi wa ye pierrette uta prix sony labou tansi epesemi na maboke ma lifalanse ndɔki azalí moto óyo azalí na mosálá mwa bondɔki tǒ mayɛlɛ ma butú elilingi ya ndɔki ekɛsɛni na us mpé bonkɔnkɔ bwa mbóka na mbóka ɛngɛbɛnɛ na makanisi o afríca míngi mpenza na kongó kinsásá ndɔki ezalí moto óyo azalí na makokí ma kotika nzóto ya yě na butú tǒ ntángo yě azalí kolála mpé kopumbwa bisíká na bisíká mpǒ na kosála misálá mya bangó mya kobómbana ɛngɛbɛnɛ na makanisi ma kalakala na afríka ndɔki azalí kaka mpǒ na kosálá mabé tɛ kasi bato basúsu na libóta bapɛsɛmi bondɔki mpǒ na kokɛngɛlɛ mpé kobátela libóta na bangúná ba libándá baye bakolinga kosála mabé na libóta nganga nkísi ezalí moto óyo akokí bobíkisa moto na nkísi ya bonkɔnkɔ matíti mpé bilɔkɔ bisúsu bya nature tǒ mpé moto óyo azalí na makoki ma kokɔtɔ na contact na bilíma mpɔ na kobóngola nzelá ya makambo nganga nkísi ya loléngé la mibalé óyo akokí kosolola na bilíma akokí kotiya bilakeli malámu good fortune tô mabé bad fortune na bomɔi bwa moto bilakeli mabé lokóla koboma kobébisa mosálá libóta mpé bôngó na bôngó bilakela malámu lokóla bozwi bolingo lobíko na bokɔnɔ buye ekoki kobíkisama na mayɛlɛ ma minkandá mónganga tǒ ya banganga baye basálelaka matíti tɛ mpé bôngó na bôngó ɛngɛbɛnɛ na maloba ma bato bangó bakokí bobíkisa bokɔnɔ buna buye buzangi nkínsi ya mindɛlɛ tǒ ya bonkɔnkɔ matíti mpé tǒ nature na lingála mónganga azalí moto óyo abíkisaka bokɔnɔ na mayɛlɛ ma minkandá mpé azwi lipɔlɔmi liye lipɛsi yě eposá ya kosála misálá mna nganga azalí moto óyo abíkisaka bokɔnɔ na mayɛlɛ ma bonkɔnkɔ eye azwi na kokitanaka ya bankɔnkɔ ba yě mpé yě akosálela nkísi esálami na matíti tǒ na bilɔkɔ bisúsu bya nature nganga ekɛsɛni na biténi bibalé nganga óyo asálelaka matíti mpé bilɔkɔ bisúsu bya nature mpó na kobíkisa mpé nganga mosúsu óyo asálelaka nguyá eye ebómbama mpé asololaka na bilíma mpó na kobíkisa bokɔnɔ tǒ mpé lisúsu mpó na kotiya bilakeli mabé tǒ malámu na bomɔi bwa bato nkísi ezalí elɔkɔ nyɔnsɔ epɛsɛmi na moluki lobíko mpó na komosunga ekokí kozala nkísi eye esálemi na matíti mafúta ma nzói tǒ mpé lisúsu bilɔkɔ bisúsu bya mokili ekokí mpé kozala fetiche talisman eye elátisami nguyá eúti na bilíma molímo mosántu azalí molímo mwa nzámbe mpé moto wa mísáto na bonzámbe bwa baklísto abêngami mpé lisúsu bolingo bwa tatá mpé mwǎna na bibilíya molímo mosántu mubandá kosála mpé komilakisa úta boyókani bwa kala boyókani bwa sika ezalí koloba te molímo mosántu azalí moto akɛsɛni na tatá mpé mwǎna mpé na bangó básáto tatá mwǎna mpé molímo mosántu bazalí sé nzámbe mɔkɔ bato basúsu bakobênga yangó elímo sántu na esíká ya molímo mosántu kasi baklísto míngi balingaka kobênga yangó elímo sántu tɛ mpó bangó balobaka elímo ezalí mpó na milímo misúsu miye mizalí mya nzámbe tɛ kasi molímo mosántu azalí sé mɔkɔ yě molímo mosántu azalí molímo mwa nzámbe mpé azalí na makokí mánsɔ ma moto yangó wana esengeli abêngama molímo mosántu na esíká ya elímo sántu mobúlú na bas congo na mobú mwa sánzá ya kobanda mokɔlɔ mwa sánzá ya yambo téé mokɔlɔ mwa sánzá ya mobú mwa na engúmba ya matadi bóma mpé móanda na etúka ya bas congo na sidi wesita ya mobúlú muye musopisáká makilá míngi musálamáká kati na bato baye bazaláká bato na lingómbá lya politíki religieux boyambi bundu dia kongó na bapɔlisi mpé basɔdá ɛngɛbɛnɛ na ministre ya intérieur général denis kalume numbi bapɔlisi mpé basɔdá zómi bakufáká na bibuni bya batamboli mpé balandi ba bundu dia kongó ntúkú sambo na sambo bakufáká na masási ma basɔdá na bapɔlisi baye batindamáká na mbulamatali mpó na kopekisa botamboli bna ɛngɛbɛnɛ na basáli ba onu na kongó kinsásá monuc batamboli pɛnɛpɛnɛ na nkámá mɔkɔ na ntúkú mísáto na mínei bakufáká mpé bangó bacondamnáká bapɔlisi na basɔdá mpó na misálá mya bangó na kopekisáká botamboli wâná ɛngɛbɛnɛ na bundu dia kongó balandi sɔkɔ nkámá sambo na ntúkú mítáno basilá kokúfa na bitumba bna the star spangled banner ezalí loyémbo la lokúmú la lisangá lya amelíka na kolakisaka indignation ya yě likoló lya ebandeli ya bitumba bya bato ba likólo na nsé o amelíka oliver wendell holmes sr abakisáká stanza ya mítáno na loyémbo luye na mobú mwa ebembe ya thomson ezalí lisoló na lingála ya espérance françois ngayibata bulayumi ndeko áwa y ozalí kosimba búku eye esengeli koyeba ete mokolo mua lɛlo okolía tǒ osi oliaki thomson awa na kinshásá soki yɔ oliaki yango tɛ kanisa ete moko ya bandeko ba yɔ ya libota nde aliaki tǒ mpé akolía yangó na yangó nazalí kosenga yɔ oluka komeka kokanisa likolo y ebembe ya thomson eye etikalaka ntango molayi kati na bandako ya malíli áwa na kinshásá tála ebele ya mbisi o kati ya mayi ma kongó bakundamaka lisúsu tɛ o malita ndenge esengemi zambi thomson nde ekanga mabumu ya bana ba kinshásá lokola kaka lilita na yé moko ndenge moto aliaka se bongo mpé akúfaka mpé akundamaka kosálisa mbísi y ebalé mpô yé mpé aya kozua esika ya lilita kati na libumu ya bato ezalí koluka kosalisa nde bato mpô ete bibembe bya bango bivandaka ntango molai tɛ kuna kati na ndako ya malili na ndenge esalami mpona ebembe ya thomson ata kutu oleyi na yɔ thomson te na mokolo mua lɛlo tǒ mpé ndeko wa yɔ aleyi na yé yangó tɛ okanisaka níni likolo ya sima na dindon tǒ mpé biteni bya soso ya bandako ya malili eee ndeko okoki koloba ete yɔ awa na kati ya kinshásá na ntango ya milulu tǒ mpé matanga ovanda nainu na kiti ya plastik tɛ sima ya dindon biteni bya soso ya bandako ya malíli mpé kiti ya plastik ezalí kati na mibombamo mya nzéla eye ebembe ya thomson ememi bísó silisa kotanga búku eye pesa yango moninga wa yɔ mpô yé mpé akoka kotanga lisapo y ebembe ya thomson mpiodi espérance françois ngayibata bulayumi ebembe ya thomson viɛnɛ otrish bobimisi kiamvu isbn lokásá espérance françois ngayibata bulayumi azalí mokomi ya lisolo na lingála mpé na lialemani abótámi o kinsásá o mokɔlɔ ya sanza o mobú lɛlɔ óyo afándaka na viɛnɛ na otrish akomí na lokótá lialemani lifalansé mpé lingála bulayumi abandaki kelasi na ye na santu martin na kinsásá kobanda na mobú tikuna na mobú asalaki cycle d orientation na kinsásá pie college bonsomi koluanga kuna akendaki kotanga na santu rapahle ya kinsásá sima na yango akomaki kotanga na ina institut national des arts azalaki kuna kolongwa mobú tikuna na mobú humanités artistiques et ans du supérieur liboso ya kokende kotanga théologie na philosopie na université ya viɛnɛ na otrish nde kuna asilisaki doctorat wa ye ya philosophie kuna nde akomaki moteyi okati ya eyamba ya bamethodiste eye etindaki ye na losana na swisi mpo na mosala mpe kotanga lisusu na centre de formation de théologie méthodiste mpe na université ya losana ezongaki ye na otrish azongaki lisusu kokamba lingomba ya bamethodiste liboso ya koya kobanda kosala okati na institut afro asiatique ya viɛnɛ akambaki institut eye lokola mokonzi yamibale lɛlɔ óyo bulayumi azali kosala bopelɛ kuna kasi lokola mokengeli ya makambo manso mizali kosalama kati y institut eye chargé des programmes bulayumi atangisaki na université ya viɛnɛ azali mpe kotangisa n ecole supérieure pédagogique ya viɛnɛ bulayumi azali mokomi ya ba búku ebele bulayumi alongami na godeliève matondo bulayumi bazali na bana mibale ya mibali david ray wilkerson abótámá o mokɔlɔ mwa sánzá ya mitano mobú mwa mpé akufá mokɔlɔ mwa sánzá ya minei mobú mwa azaláká moteyi ya nsango malámu ya nkolo yésu ɛngɛbɛnɛ na boyambi bwa bamisíoni o lisangá lya amelíka mpé mokomi ya búku ayébani mingi mpenza mpo na búku ya yě the cross and the switchblade o mokɔlɔ mwa sánzá ya minei mobú mwa ntango yě azaláká kokumba montuka o monyɛlɛ na nzela o engumba ya texas yě akatisáká na ngambo ya baye bazalaki kokɛndɛ na límbe mpé atutáká montuka ya monene akufáká na likama lná na esika kaka ya likama mwasi wa yě azokáká mpé bamomɛmɛkɛ o lopitálo motéyi wilkerson na nkoma ya yě ya nsúka na blog ya yě akomáká te baye bazali koleka na valley mpé na molílí mwa liwâ yoka liloba liye kolela ekozala sé mpo na butú ya molílí mpé ya mpasi mokɛ mpé akomáká mpé na molílí mná yɔ okoyoka mongóngó ya tatá akolobela yɔ na nsé mpé na malembe mpenzá nazalí elɔngɔ na yɔ nakokí kolobela yɔ sikawa tɛ mpó na níni likambo liye kasi mokɔlɔ mosúsu yɔ okosɔsɔla yɔ okomona te mánsɔ mazaláká sé na mwǎngo ya ngai yangó ezaláká likama tɛ teofil verbist yúni febwáli abandisi lingomba ba scheut ntángo azalakí naínu aumônier ya etéyelo ya basodá na bruxelles abotami o mboka anvers o mobú o libota lya yé bazalakí bána nsambo tatá wa yé asalaki mosala mwa banki mpé mama wa yé azalaki mwána wa monganga mopasoli teofil ayekoli o likindo like o mboka malines wana mpé asilisi boyekoli bwa yé o likindu linene mpé akuli bonganga episkopo aluboli yé mokambi wa likindu like esika yé ayekoli libosó o nsima ya mibú motóba akomí aumônier ya eyekwelo ya basoda o mboka bruxelles eleko mei akomí moyángeli wa banyango bafandaki o ndáko penepene na eyékwelo ya basodá azalaki nzotu mokasi yé motu wa mpiko mpenza motu bonkonde na bosawa motu na motema molamu bolamu bwa ye bokamwisi baninga ba ye o eyekwelo ya basoda bapesi yé nkómbó le bon monsieur verbist bayekoli na bateyi ba likindu like mpé balingaki yé o mobú mibu misato o nsima ya bobandisi lingomba congregatio immaculati cordis mariae cicm basango bazalaki motoba mpé banei ba bangó bamilengeli mpo ya kukende na shina o eleko ena mibembo miumelaki mingi sango teofil na baninga ba yé bakendeki liboso na pari mpe na roma na nsima bakei na marseille mpo ya koyingela na masuwa mpepo izalaki naínu te akani kobanda lingomba lya basango mpo ya misyo o mokili mwa shina banganga nzambe banei basangani na ye mpe bakei kufanda na ye elongo o ndáko móko ya anderlecht bazalaki basango ba libosó ba lingomba ya scheut kardinale wa beljika pápa wa roma mpé moyángeli wa lingomba lya bopalinginyi eyamba o mboka pari bandimi mokano mwa teofil mpe bapesi ye mosolo mpo ya kotonga likindo linene o mboka scheut anderlecht azwi mpe bondimi bwa episkopo ya peking na lisalisi lya bango banso mpe na mabonza ma bakristu ba beljika batongi likindu linene o mboka scheut eteni ya anderlecht teofil verbist alengeli te ázonga o mboka bruxelles mpo te abongisa noviciat wana kasi akanaki te liboso akende kutala naino misyo ya basango mpe ya banganga nzambe chinois esika abuti ngomba moko mwa molai na farasa ebendaki likalo farasa ya ye ebuti bobele na nkwokoso mingi ezalaki o sanza ya ibale ya mobu mpe mpio elutaki na bomoni nkwokoso ya farasa theophile alongoli kasaka ya ye mpe ayei kotambola mpe kobuta ngomba elongo na farasa wa ye ekomi ye o nsonge atoki mingi abuti lisusu o likalo kasi mpo te akitisa molunge ya nzotu alati kasaka lisusu te wana likama zambi na mpio mingi okoki kukitisa molunge mwa nzotu bobele na moi na moi ekomi ye o misyo na butu fievre ekangi ye mpe etiki ye lisusu te monganga azalaki te lopitalo mpe te theophile awei wana akokisi bobele mibu mbele awei na tyfus te mbele awei na malali ma mopanzi congregatio immaculati cordis mariae tǒ lingomba ba scheut cicm o mobu mibu misato o nsima ya bobandisi lingomba congregatio immaculati cordis mariae cicm na teofil verbist basango bazalaki motoba mpe banei ba bango bamilengeli mpo ya kukende na chine o eleko ena mibembo miumelaki mingi o elaka eye elaka ya mibu nkama moko na ntuku itano motango mwa basango bayekoli wana mpe bakei misyo moleki bakei bobele o mokili mwa shina te bakei mpe o mikili misusu ntuku ibale tokoki sikawa kutala foto ya bango banso o mizé chinois o mboka scheut bayangeli ba basango bakofanda o mboka roma basango baye bazali na bomoi sikawa bazali ndambo ya bango bauti na afríka azía mpe ameríka banso bakotiya molende mpo te bipai binso batu bazala na boboto bosembo boyokani na bolingani bakoteya nsango ndamu bakosambela misa bakobokolo bana na mateya ma nzambe bakosala mosala mwa misyo elongo na basalisi bayike lokola bapostolu bazali na cor unum et anima una bakolula mpe bakoluka bomoko o boteyi mpe o mosala mwa kobanda mpe kotonga eklezia esilisi bango mobembo wa mikolo episkopo wa peking mpe basango français ba lazaristes bayambi basango lingomba ba scheut na motema nsai mpenza ba lazariste bazangaki basango o misyo ya mongolí o nordi ya shina balengeli te batia misyo wana o maboko ma basango lingomba ba scheut mpe bapesi bango lisalisi lya banganga nzambe motoba ba mongolí banganga baye bakei kofanda epai ya bango mpe babandi koteya bango lokota la ba chinois ntembe te mpo te basango bayela batu nsango ndamu esengeli te bayekola lokota la batu soko balingi te ba chinois babongola motema mpe bakoma bakristu esengeli te basango bayeba mpe bandima mimeseno na mibeko mya bankoko ba bango wana lotomo lonene mpo ya basango o mokili mwa shina nkwokoso iutaki na boyekoli monoko mwa ba chinois iutaki na mpio ya nsomo o nordi ya chine eleko ya mpio iutaki na nzala zambi o mobu mwa mibale batu babandi kuzanga bilei wana matata mpenza basango babiki bobele na mbongo batu ba belgique mpe ba mikili misusu batindeli bango nsima ya minyoko miye minso bazangi mpe banganga mpe lopitalo o mokili wana mpe mbala na mbala bayibi basangani mpo ya kubotolela batu biloko bisengeli na bango ata minyoko miye basango basalaki mosala wa misyo o mboka shina banda mobu mwa tee na mobu mobu communisme ebandi kuyangela china ba communiste basengisi bampaya na bauta banso bátika mokili mwa chine na nsima balongoli bango na makasi balongoli mpe basango banso kasi ata ba kommuniste baboyaki bango bakristu bazalaki na mpiko mpe na molende ba kommuniste bakoki kopekisa mpe koboma eyamba ya bakristu te seko basango bazalaki lokola loboko la nzambe mpo ya kulona bokonzi ya ye o mitema theophile mobandi mwa basango ba scheut alobaki na bango mpe akomeli bango mbala na mbala bómikaba bóyika mpiko bómilendisa mpo te batu bakumisa nzambe mpe na nzila wana banso bakobika akundoli yango na mikanda mya ye ntango inso o mobu mwa basango ba yambo banei bakomi o mboka shina ferdinand hamer azalaki leki wa bango mpe asalaki wana mibu akomi episkopo kasi sango van segvelt akufi na malali ya tyfus o nsima ya mobu moko mpe sanza ínei mpe mobu moko o nsima ya liwa lya van segvelt teofil verbist yé mpé awei banso bakanisi te ye mpe awei na bokono bwa tyfus fievre ekangi ye mpe alendendali monganga azalaki te lopitalo mpe te nganga nzambe chinois akulisi ye mafuta masantu ma bakoni mpe mwa mikolo o nsima sango theophile awei o nsima ya ye basango bayike bawei o mboka chine na bokono bwa tyfus mbele moko wa misatu awei boye ba chine bango mpenza bazalaki kokufa na tyfus te kasi bampaya o mokili mwa bango bawei ebele na tyfus bobele o mobu mwa monganga moko wa pologne akeli mono mpo ya basango bákamata yango mpé bakufi mpo ya tyfus lisusu te denis mukwege azalí mónganga bomwǎsí mwa kongó kinsásá mpé mokambi mwa makokí ma moto abótámí o mokɔlɔ mwa yambo sánzá mísáto mobú mukwege azalí mwǎna mwa nganga misíoni azalákí moyékoli o athénée royal mpé o institut bwindi o bukavu ayékólákí o unikin mpɔ na mibú míbalé o mobú abandí koyékola bónganga o burundi mpé okómí móngana o mobú asálákí o lopitálo la lémera mpɛmbɛni bukavu o mobú abandí koyékola bónganga bomwǎsí o angers na falansia o azóngí na lopitálo la lémera no mosála mwa mónganga mokonzi o mobú na etumba ya yambo ya kongó akímí na nairobi o kenya nsima etumba yangó azóngí na kongó mpé abandí lopitálo la panzi o lopitálo langó asálísí bǎsí bazokí na botɛmɔli o mobú azwí litómba lya makoki ma moto lya lisangá lya bikólo bya molɔngɔ likámá lya mpɛpɔ o lizalí likámá lya mpɛpɔ liye lisalamáká ntángo mpɛpɔ na motɛlɛ ya mapása antonov an ya lingómbá lya mombɔngɔ lya kongó kinsásá africa one etutákí mpé ezikákí nsima ya ngonga mokɛ ntángo mpɛpɔ êná ekokáká kopumbwa tɛ na libándá lya ndáko ya mpɛpɔ ya n djili na engúmba kinsásá na ekólo kongó kinsásá na mokɔlɔ mwa mínei sánzá ya zómi mobú mwa mpɛpɔ eye elongwáká na libándá lya ndáko ya mpɛpɔ ya n djili na ngonga ya ntángo ya kinsásá mpɔ na kokɛndɛ na tshikapa na ntáká ya kilómɛtɛlɛ na monyɛlɛ bopumbwi bwa mpɛpɔ buye eye elobamáki te yangó ezaláki mpɛpɔ eye lingómbá lya mombɔngɔ el sam airlines tǒ mpé lisúsu malila airlift mpé mpɛpɔ eye epesami mpɔ na kofútela na lingómbá lya mombɔngɔ africa one mangómbá maye ma mombɔngo mabalé mazalí na molɔngɔ mwa mangómbá ma botámboli ya eye lisangá lya erópa eu epɛkisa na bikólo bya bangó mpɛpɔ eye ezaláki na motúya q cos ekomamáki na monkánda mwa lɛta motángo cab min tvc mn mg lokóla yangó elekáki mamekano ya bobáteli éngɛbɛnɛ na hippolyte muaka óyo azaláki mokonzi na ntángo êná ya bakambi ba mibembo ya mpɛpɔ ya civil ya kongó kinsásá bopumbwi bwa mpɛpɔ buye ezaláki mpɔ na ntína ya mombɔngɔ mpé bilɔkɔ bya mombɔngɔ mpé ezaláki komɛmɛ bato na káti na bangó basáli bánsɔ ba mpɛpɔ momekaniki óyo azaláká o káti ya mpɛpɔ na nkómbó ya m dédé ngamba azaláká moto se mɔkɔ na bato bánsɔ baye bazaláká na mpɛpɔ óyo abikáká maloba ma yě mpɔ na likambo lya likámá lizaláká boye na lifalansé nous avons décollé après trois minutes de taxi aussitôt j ai constaté que l avion s est mis à tanguer l effort du pilote de faire monter l avion est demeuré vain c est alors que l hôtesse m a dit de mettre la ceinture de sécurité en ce moment l avion a commencé à voler plus bas et il a percuté un palmier et perdu une aile ensuite il a commencé à percuter des maisons tous les colis des marchandises qui étaient à bord ont fait mouvement vers l avant de l avion j ai aperçu à côté de moi un trou par lequel je suis sorti sans savoir comment et je suis tombé sur une flaque d eau sablonneuse j ai pu alors contempler les flammes de l avion qui consumait il ne s agissait pas d un poids exagéré c est une simple défaillance mécanique eye ekoki kondimbolama na loléngé luye bísó topumbwákí nsima ya kosála taksí miniti mísáto mpé nabandákí koyóka lokóla mpɛpɔ ezalákí kobína mánsɔ maye piloti asalákí mpɔ na komatisa mpɛpɔ ezalákí mpámba na ntángo êná otɛsi ondobeli te naláta mokaba ya bobáteli ntángo êná mpɛpɔ ebandi mpenzá kopumbwa na nsé mpé etutákí mweté ya mbíla mpé lipapú lyɔkɔ lya yangó lilongwákí nsima epanzákí ndáko bilɔkɔ bínsɔ bya kotɛkisa biye bizalákí na káti ya mpɛpɔ biyeí glisser o libosó lya mpɛpɔ pɛmbɛni na ngáí namɔnɔkí lidusú lyɔkɔ liye ngáí nabimelákí na mpɛpɔ kasi nayébi tɛ ndéngé níní nabimákí mpé nakweyákí na máyi mɔkɔ ma mokɛ ma zɛlɔ zɛlɔ esika êná ndé namɔni ndéngé níní mpɛpɔ ezwákí mɔtɔ mpé ezikákí lyangó lizalákí kiló ya koleka ya bilɔkɔ o káti ya mpɛpɔ tɛ lizalí káka mwâ mikakatano mya mɛkaniki éngɛbɛnɛ na iata likambo lya safety bobateli na makambo matáli botámboli bwa mpɛpɔ o kongó kinsásá ezalí mpenzá mpo bonsɔni mpé minkánda likólo lya likambo lná lizalí mawa míngi mokambi ya ekólo kongó kinsásá alongoláká ministre ya botámboli mwna mbóka rémi henri kuseyo gatanga nsima ya likámá lná mpɔ éngɛbɛnɛ na yě atiyáki na bokási tɛ standard mpé procedure ya makambo matáli bokambi safety ya mibémbo mya mpɛpɔ mɔkɔ na liziba lya nsango elobáki te bolongoli ndingisa eye ministre ya botamboli apɛsɛkɛ liye lipɛkisáki mpɛpɔ ínsɔ la loléngé la antonov epumbwa lisúsú na kongó kinsásá ewútáki na ministre ya botámboli tɛ kasi na minisitɛlɛ ya lɛta epái esíká ya head of state lisangá likɛ lya bantómá ba ekólo kongó kinsásá lisálami mpɔ na mitúna mpé biyano mpé babêngamáká mokɔlɔ mwa sánzá ya zómi mobú mwa mpɔ na koyéba ntína ya likámá lná lisangá liye likambamáká na jean lucien bussa lokóla mokonzi mpé lessendjine lokóla mokonzi molandi procesutor ya biló ya n djili akamatáki mpé likambo lyangó nsima ya likámá lná mbúlamatáli ya ekólo kongó kinsásá epɛsɛkí ndingisa te mpɛpɔ la loléngé la antonov ekoki lisúsú kopumbwa tɛ o likólo lya mabelé ma bangó kozánga kolanda mobéko mná muye mupekisáki mpɛpɔ ínsɔ ya loléngé la antonov ipumbwa lisúsú esalákí te anotonov esúsú ntángo eye ezaláká antonov an eye ekomama na minkandá mya lɛta lokóla er axi éngɛbɛnɛ na radio okapi esáláká mwa likámá lya mokɛ mpé motɛlɛ na yangó ezwáká mwâ mɔtɔ mwâ mokɛ na libándá lya ndáko ya mpɛpɔ ya bangoka o kisangani o nsima ya nzángá o mokɔlɔ mwa yambo sánzá ya zómi na mɔkɔ mobú mwa liwâ tǒ mpótá ezaláki tɛ kasi mwâ bobébisi bwa bokɛ bokɛ busálamákí nsima ya sánzá mísáto ya likámá lná moskú apɛsɛkɛ mosɔlɔ us lokóla lisungi na baye bánsɔ bazokáká na likámá lná émile etumangele aseke kangaseke azalí député national ya lodja na kasai oriental azalí membre ya pdc élu na février na tango boponami ya ba députés esalemaki député etumangele abundisamaki makasi n a banguna na ye mingi mingi na baye balekaki ye na mosolo mpo ete ye alongua na ebonga mpe azala na libanda kasi ye alingamaki mingi na batu baye baponaki ye n a lodja mpé na bakozi na ye ya parti politiki ya pdc yango wana banguna na ye bakokaki ye tɛ etumangele atikali ko sala mosala na ye na mayele na botosi nyoso ya mibeko ya leta mpe ya batu oyo baponaki ye na lodja etumangele ayaki ko yebana mingi na esaleli ya ye ya mosala na kati ya commission environnement ressources naturelles et tourisme na tango basalaki défense y a projet ya mobeko moye motali ebombeli ya biloko nzambe akela oyo kati ya kongo nto pe loi y a conservation de la nature esika wana député etumangele alakisaki na ba kongolais nioso été atangaki mpe avandisi mayele makasi na makambo oyo etali conservation ya ba niama ba zete mayi mpe mabele émile etumangele aseke kangaseke azala lisusu molakisi monene professeur ya ba mikolo ookati ya institut supérieur pédagogique ya gombe mpé na ba universités mosusu ya mboka congo ngbáráwá tǒ libómá lya mbwá ezalí bokɔnɔ bwa virúsi óyo esálaka éte kovímba makási ya bɔngɔ na bato mpé nyama ya mabɛlɛ bilembo bya ebandeli ezalaka fɛfɛlɛ mpé koyóka lokóla lotilíki ezalí koleka na esíka óyo eswámákí bilembo óyo elandamaka mɔkɔ na mɔkɔ na nzela ya bilembo óyo ezalí ngánzálánganzala ya nkándá kozanga kofándisa na kímyá kobánga mái kokoka koningisa binama bya nzoto tɛ mikakatano mya bokanisi na kosénzwa nsima ya bilembo komɔnana ngbáráwá na ntángo míngi ebomaka kobanda na ntángo óyo moto azwí bokɔnɔ tíí ntángo óyo bilembo bizalí kolakisa esála sánzá mɔkɔ ntína sánzá mísáto kasi ntáno yangó mpé ekokí kochanger na kobanda ya mpɔsɔ mɔkɔ tíí na koleka mobú mɔkɔ ebéndé ya ntángo yangó ezalí ko dependre na ntángo óyo bokɔnɔ ekokoma na kátikati ya mintúngú ngbáráwá epésamaka koúta na bato tíí na nyama ngbáráwá ekokí koyambenela na ntángo óyo nyama óyo ezali na bokɔnɔ akwányí to aswí nyama mosúsu tǒ bato nsɔi óyo eútí na monɔkɔ ya nyama óyo ezalí na ngbáráwá ekokí mpé koyambenelisa ngbáráwá soki nsɔi óyo ezalí na contact na miyoyo ya nyama mosusu to moto la plupart ya rage na bomoyi ya bato ewuta na kosua ya mbua koleka ya ba cas ya rage na bamboka ebele esalamaka mingi soki mbua a sui mutu na ba mboka ya amerique ba longembu bazali ba nyama oyo ezalaka na rage pe moke ya ya cas ya rage na bomoyi ya batu ewuti epai ya ba mbua ba rongeur bazuaka infection ya bokono oyo rarement virus ya rage etambolaka na cerveau na njela ya ba systéme nerveux périphérique bokono ekoyebana kaka soki ba signe na yango emonani contrôle ya ba nyama na programme ya vaccination ekitisi ba risque ya rage oyo ewuti na bambua na bisika ebele na mokili mobimba kopesa batu mangwele liboso ya kosuama na mbua ezali recommender na baoyo na zali na risque ya makasi groupe ya baoyo bazali na risque ya makasi ezali ba oyo basalaka mosala ya kosunga ba bangembo to soki ofandi ntagno molayi na bisika oyo rages ezali mingi na bato oyo bazali exposer na rage mangwele ya rage be tango mosusu immunoglobuline ya rage ezali malamu mingi pona ko prevenir bokono soki mutu abandi traitement liboso ba signes ya rage esala manifestation kosokola ba pota na makwanza pendant minutes na savon pe na mayi povidone d iode soki pe badetergent oyo ekoki koboma virus ezali pe malamu mingi na tina yako prevenir transmission ya virus ya rage kaka batu mike ba bikaka na infection ya rage esalamaki na lisalisi ya traitement ya makasi oyo eyabaki na nkombo ya le protocol de milwaukee rage ezali responsable ya tina ya koboma na mokili mobimba na mbula moko koleka ya ba oyo bakufi ezali mingi na mikili ya asie pe afrique rage ezali penza na mikili mingi soki pe koleka countries ya bamboka pe na ba continent nyonso kasi na mboka ya antarctique te batu koleka billion bazali ko vivre na ba regions ya mokili bisika rage ezali mingi pe na europe na australie rage ezali kozuama kaka na kati ya bangembo ba les mingi ezali na bokono ya rage te pulupulu to diarrhées eza lolenge ya kolekisa bosoto ya petepete to ya mayi mayi mosukusuku na mitshopo mikolo nionso mingi mingi esalaka mua mikolo mpe ekoki komema bokauki ya mayi ya nzoto kolandana na bobungi bua mayi bilembo ya bokauki ya mayi ya nzoto mingi mingi ebandaka na bobungi bua milelo ya loposo ya nzoto mpe mbongwana ya bomoto yango ekoki kokoba kino na kozanga masuba bobungi bua mokobo ya loposo motema kobeta mbangu mbangu mpe bolembu ya kosala likambo tango bokono oyo boza kokoma makasi koleka kolekisa bosoto ya petepete kasi eye ezali ya mayi te epayi ya bana bake baye bazali komela libele ya mama yango ekoki kozala likambo te ntina eye eyebani mingi mpeza eza infection ya mitshopo kolandana na virus ba bacteries parasite to lolenge loye loyebani bo kovimba ya miqueuse to gastro entérite ba infections oyo mingi mingi ezwamaka na bilei to na mayi oyo eza contaminé na nyei to mbala moko kowuta na mutu mususu oyo azali na bokono bona ekoki kokabolama na lolenge misato pulupulu ya mayi ya ngonga mokuse pulupulu ya makila ya ngonga mokuse mpe soki ewumeli koleka poso mibale yango ezali bongo pulupulu ya moto mangwongi pulupulu ya mayi ya ngonga mokuse ekoki kozala elandani na infection ya choléra soki eza na makila yango eyebani mpe bo dysenterie pulupulu ekoki mpe kozwama na banzela misusu oyo ezali ya infection te yango eza hyperthyroïdie intolérance ya lactose bokono ya kovimba mitshopo lolenge songolo to pakala ya bomeli bua nkisi mpe syndrome ya kotungisama na mitshopo na bambala mingi lolenge ya nyei esengelaka te mpo na koconfirmer ntina mpeza ya bokono prevention ya infection ya pulupulu esalemaka na nzela ya bolengeli malamu assainissement mayi ya komela ya petwa na kosukola maboko komelisa mwana libele ya mama au moins sanza motoba yango mpe ezalaka recommander bo mangwele ya bobateli na rotavirus solution ya bozongisi mayi na bomeli ors yango ezali bongo mayi ya petwa na motango moke ya mungwa mpe sukali yango eza choix malamu ya traitement ba comprimé ya zinc ezalaka mpe recommandé ba traitements oyo etangemi bo ebikisa bamillion ya bana na mibu mileki tango batu bazwamaka na pulupulu basengaka na bango bakoba koliya bilei malamu mpe babébé bakoba komela libele ya mama soki mayi ya kozongisa na nzoto oyo etekamaka ezwami te batu bakoki kosalela basolution eye elengelami na ndako baye mayi ya nzoto ekauki mpeza makasi bakoki kosengela na bozongisi mayi na nzela ya mizisa kasi ba cas mingi ekoki kolengelama malamu na bozongisi mayi na nzela ya monoko ba antibiotique atako basalelaka yango mingi te ekoki kozala recommander mpo na ba cas mike neti mpo na baye baza na pulupulu ya makila na fièvre ya makasi baye baza na pulupulu makasi sima ya mobembo mpe baye bazwami na ba bacteries to ba parasites songolo kati ya nyei nabango loperamide ekoki kosalisa mpo na kokitisa mosukusuku nakati ya mitshopo kasi eza recommander te mpo na baye bazali kobela makasi pene ya kino ya babillion ya ba cas ya pulupulu ezwamaka na mibu nionso ezwamaka mingi na ba pays en voie de développement epayi wapi bana bake bazwaka pulupulu pene mbala misato na mbula na motango ya baye banso bakufaki na pulupulu ezalaki million ya batu motango oyo mokitaki kowuta million na na pulupulu ezalaki ntina ya mibale ya liwa ya bana mike baye baza na mibu na se ya mibu mitano million to pulupulu ya kozonga mbala na mbala ezalaka mpe ntina ya bolei mabe mpe ntina ya mikakatano miye mikomelaka bana bake ya mibu na se ya mitano nkokoso misusu oyo ekoki kobimela sima na eleko molayi ekoki kowuta na bokoli mabe na nzoto mpe mayele bruney pissa abótámí o  dɛsɛmbɛ  na brazzaville kongó brazzaville azalí mosani  mobótisi sinemá  moyémbi ya   mpɛ moyambi ya urban culture speaks bandá sánzá na instagram bruney pissa abótámí o  dɛsɛmbɛ  na brazzaville  kongó brazzaville tatá ná yě bruno pissa azaláká kosala ná liyébi ya bamasíni mpé mamá na yě patricia azalí mokomi babótí ná yě bazalí bǎna ya kongó lokóla mamá ná yě azaláká mokomi bruney abandaki koyékola ná kotanga bakomi na yé mpé bisapo lisano ná yé ná adindoli ná slam mpé abandí kosala likokí lya biyékwelo ya styl oblique sánzá wâná ndé abandí kokoma bakomi ná kosana ná biléli ná tango moké lisangá ná kelási ná yě akomaka pɛnɛ ná nsúkisa sánzá ya nsima asálí yangó bala mosúsu kasi bala óyo ná eyékwelo mosúsu lisangá ná yě ekopɔla kasi akobanda kokoma mwâ malamu ná akotíka slam kasi pona botíngami ya ndéko ya mwǎsí ná yě mpé ebúloa ya baslamer lokóla fannattik slam akobanda kokoma lisusu bandá akomaka masapo ya mokɛ ná ná nkómbó ya pis bruney pissa ná báníngá ná yé bakela lisangá ya nkómbó ya street mafia azalí mɔkɔ ya baraper nsima ya boyángwi ya lisangá akoma mokomi mpé moyékoli pona baraper ya sika ná brazzaville bruney abandaki kosala pona urban culture lokóla mokomi ti aprílí ntómbwana na yě ebandí na instagram live urban culture speaks loláká mɔkɔ wápi bato ya kongó balobaka makambo ya etóngá ya kongó bruney azalí molobi ya balokótá ebelé alobaka lingála falansé lingɛlɛsa lispanyoli mpé lipulutugɛsi bruney avándáka ná paris pwantenwa ezalí engumba ya míbalé ya kongó brazzaville nsima ya mbóka mokonzi brazzaville  mpé étuka ya kongó brazzaville kino  libosó ya mbula oyo ezalaki étuka mokonzi ya kouilou  éska nayé ézalí lombú atlantíki pwantenwa ezali mbóka mokonzi ékonomiki ya esé na yé mpé ezali na bato epatíte a eye eyebanaki kala bo epatíte eye epesamaka ezalí bokono makasi boye bopesamaka na foie na nzela ya virus ya epatíte a hav ba cas ebele elakisa obe bilembo mike to te mingi mpeza epayi ya bilenge ngonga kati ya tango virus ezwami na komonana ya bilembo mpo na baye baza nayango ezali kati ya poso mibale na motoba tango bilembo bisili komonana bikoki koumela poso mwambe mpe kozala na nausée kosanza pulupulu loposo ya jaune fièvre mpe mpasi na libumu pene ya ya batu bamonaka bilembo kozongelaka nakati ya eleko ya sanza motoba sima na mbala ya yambo ya bozwi virus mbeba makasi ya foie esalemaka mpeza te kasi esalemaka mingi mpeza na kibomokolo mingi mpeza ekabolamaka na bilei to mayi ya komela to mpe mayi oyo eza contaminé na nyei ba crustacés oyo elambemi malamu te ezalaka mpe mua ntina ya bokono oyo ekoki mpe kokabolama na nzela ya kosimba mutu oyo azali nayango atako bana bake balakisaka bilembo te tango bazwami na virus ena bakoki mpe kokabola yango epayi ya basusu sima na kozwama obe mbala moko na virus ena mutu akomaka immuniser koloba ete akozwaka lisusu te bokono bona bomoyi naye mobimba mpo na kosala diagnostic esengelaka komeka makila mpo ete bilembo nayango elandani na oyo ya maladi misusu ebele yango ezali bongo moko ya ba virus mitano ya epatíte oyo eyebani eza epatíte a b c d na e mángwelé ma epatíte a esalaka mpo na prevention ba mboka misusu esengaka yango esalema mbala na mbala mpo na bana mpe baye baza na risque monene mpe bazwa mangwele te liboso emonani neti esalaka mpo na bomoyi mobimba ba mesure misusu ya prevention eza kosokola maboko mpe kolamba bilei malamu traitement specifique eza te kopema mpe komela ba nkisi mpo na nausée to pulupulu ezalaka recommendé kolandana na bosenga mingi mingi ba infections esilaka mpeza mpe bokono ya foie ekobaka lisusu te traitement ya mbeba makasi ya foie soki esalemi ezalaka na transplantion ya foie na mokili mobimba pene ya million ya ba cas ya bilembo ya epatíte ezwamaka na mibu nionso mpe pene ya ebele ya bamillion ya bainfections esalemaka mingi na bituka biye bizali na assainissement malamu te mpe bozangi mayi ya petwa na ba pays en voie de développement pene ya ya bana basilaki kozwa infection na mibu nayango baza immuniser na kimokolo mingi mingi esalemaka na eleko ya ba épidémie na ba pays oyo eza kamua développés epayi wapi bana bazalaka exposé te tango bazali naino bake mpe mangwele epesamaka bisika mingi te na mobu ya epatíte a ya makasi ememaki liwa ya batu mokolo ya mokili mobimba mpo na epatíte milulu misalemaka mibu nionso na mokolo ya na sanza ya sambo mpo na koteya likolo ya epatíte viral latrine ya libulu to wc ya libulu eza lolenge moko ya toilette eye eyambaka nyei ya batu nakati ya lidusu eye epukami na mabele esalelaka mayi te mpe litre moko to misatu te ya mayi ya vidange tango etongami mpe ebatelami ndenge elongobani ekoki kokitisa bopalanganisi ya ba maladi na nzela ya bokitisi motango ya nyei ya batu nakati na nzinga nzinga kowuta na kosumba esika polele yango ekitisaka bongo bomemi ba agents pathogènes kati na ba nyei mpe bilei na ba nzinzi ba agents pathogènes oyo baza ntina monene ya infection ya pulupulu mpe infections ya mitsopo na minyo infection ya pulupulu ememaki liwa ya pene na million ya bana ya mibu na se ya mitano na mpe kobungisa million ya mikolo ya kelasi ba latrines ya libulu eza lolenge ya bokaboli nyei na batu eye ekosenga misolo mike mpeza mingi mingi mpeza latrine ya libulu ezalaka na biteni misatu lidusu na mabele nzungu to pavement na lidusu moke na mpe ebombamelo mpeza libulu ezalaka na au moins mètres pieds na bozindo mpe m pieds na pembeni organisation mondiale ya santé esengaka ete etongama kamua mosika na ndaku na botali ndenge ya koyanola likambo ya facilité ya bokoti na solo distance kowuta na mayi ya se ya mabele kino na mayi ya likolo ya mabele esengeli ezala monene mpo na kokitisa risque ya pollution lidusu nakati ya nzungu esengeli te ezala monene koleka centimètres pouces mpo na kosala ete bana bakweya nakati te esengeli kokanga nzela mpo na pole lumière ekota te na libulu mpo na kitisa boingeli ya ba nzinzi yango ekoki kosenga ete ezipeli ezala mpo na kozipaka libulu eye eza na pavement tango mutu moko te azali kosalela yango tango libulu etondi kino pene ya mètres pieds na likolo ekosengela kovider yango to kotonga libulu mususu ya sika mpe komema ebombamelo nayango to mpe kotongela libulu ya sika ebombamelo nayango bolengeli potopoto ya nyei eye ebimisami na libulu ezalaka mua mpasi ezalaka na ba risques environnemental mpe ya santé soki esalemi malamu te latrine ya libulu ya simple ekoki kozala améliorer na ba nzela ndenge na ndenge moko ya ba nzela ezali bobakisi tuyau ya kolekisa mopepe kowuta na libulu kino na likolo ya toilette yango ebongisaka bolekisi mopepe mpe ekitisaka solo na toilette ekoki mpe kokitisa motango ya ba nzinzi tango mutu ya tuyau ezipami na kiyungulu mingi mingi oyo esalemi na fibre de verre na balolenge ya ba toilettes oyo esengeli kosalela ezipeli mpo na kozipa lidusu ya toilette oyo eza na pavement lolenge mosusu ya amélioration eza pavement eye etongami na ndenge ya kotsiolisa mayi mpe kolendisa likolo ya libulu ya toilette na ba briques to ciment mpo na koaméliorer bokasi nayango uta mobu ya etangemi ete milliard ya batu basalelaka ba latrines ya mabulu yango eza mingi mingi mpeza nakati ya ba pays en voie de développement mpe na ba milieux ruraux mpe désertiques na pene ya milliard ya batu bazangaki toilette eye elongobani mpe milliard moko balandaki nzela ya kosumba na esika ya polele nzinga nzinga nabango azia ya se na afrika ya se ya sahara eza mikili miye miza na mikakatano ebele mpeza mpo na bozui toilette na ba pays en voie de développement talo mpo na kozua toilette simple moko eza kati ya na usa talo mpo na misala ya kokoba kolengela toilette eza kati ya na usa na mutu moko na moko na mobu mobimba oyo batalelaka yango kutu te na ba mileiux ruraux misusu na inde campagne ya no toilet no bride koloba ete soki toilette eza te likwela eza te esalemaki mpo na kopromouvoir ba toilettes na nzela ya bosengi basi baboya kobala mibali oyo baza na toilette te bolei mabe to malnutrition eza lolenge loye lowuti na bolei bilei biye bizali na ba élément nutritif ya kokoka te to ya koleka neti kino komema nkokoso na nzoto ba élément nutritif oyo etalemi awa ekoki kozala ba calories protéine ba hydrates ya carbone ba vitamine to ba minéraux mingi mingi mpeza liloba oyo esalelamaka mpo na kolakisa sous alimentation epayi wapi ba calories protéine to ba élément nutritif ya mike mike eza ya kokoka te kasi ekoki mpe kozala suralimentation soki sous alimetation esalemi na ntongo ya zemi to liboso ya mwana kokokisa mibu mibale ekoki komema ba nkokoso ya koumela libela na nzoto mpe na bongo sous alimentation ya koluta eye eyebani bo bozangi bilei ekoki kozala na bilembo biye kokoma mokuse nzoto ya kokonda kosila makasi ya nzoto mpe kovimba makolo na libumu mingi mingi lisusu batu bazwaka ba infections mpe bakomaka na malili bilembo ya ba carances ya ba éléments nutritifs ya mike mike elandanaka na élément nutritif ya moke eye ezali kozanga sous alimentation esalalemaka mingi mpeza kolandana na bozangi bilei ya qualité ya malamu mpeza mpo na kolia yango elandanaka mingi mpeza na talo ya bilei makasi koleka mpe pauvreté kozanga komelisa mwana libele ya mama ekoki kocontribuer neti kaka ba maladies infectieuses ya ndenge na ndenge lokola gastro entérite pneumonie malaria na rougeole eye ebakisaka bosenga ya ba élément nutritif eza na lolenge mibale ya sous alimentation malnutrition na proteine énergie mpe ba carences diététiques malnutrition na proteine énergie ezalaka na lolenge mibale ya makasi marasme bozangi proteine na ba calories mpe kwashiorkor bozangi proteine kaka ba carences ya ba éléments nutritifs oyo eyebani mingi mpeza eza bozangi fer iode na vitamine a na eleko ya zemi kolandana na bosenga ebele ba carences esalemaka mingi mingi mpeza na ba pays en voie de développement misusu suralimentation na lolenge ya obésité ebandi komonana ote ya bikolo bina bo sous alimentation ntina misusu ya malnutrition eza anorexie mentale na chirugie bariatrique makasi maye masalamaka mpo na komatisa nutrition mazali moko ya lolonge ya aide au développement ya solo solo komelisa mwana libela ya mama ekoki kotisa taux ya malnutrition mpe liwa ya bana mike mpe makasi mpo na kopromouvoir lolenge lona mamatisaka taux ya bomelisi mwana libele ya mama bopesi bana mike belei kobakisa na libele ya mama kati ya sanza motoba na mibu mibale e amélioraka ba résultats ba preuves ya komonana eza kosoutenir ba suppléments mpo na ba éléments nutritifs ya mike mike ya ndenge na ndenge mpo na ba mama na eleko ya zemi mpe mpo na bana mike nakati ya ba pays en voie de déloppement kopesa bilei na batu baye bazali na bosenga nayango koleka ezala bopesi bilei to bopesi mbongo mpo ete batu bakoka kosomba bilei nataki ya ba nzando nabango esalisaka mpeza kopesa batu bilei kaka na bitelelo nabango ya kelasi ekoki te kolandela malnutrition oyo ya makasi na ndaku ya mutu oyo azali nayango na ba aliments thérapeutiques prêts pour consommation mbala mingi esalemaka epayi ya baye bazali na malnutrition ya makasi eye eza compliqué na mikakatano misusu ya bonkolongono kolandela traitement na lopitalo ezalaka recommandé mingi mingi ezalaka kolandela sukali nakati ya makila température ya nzoto bokauki ya mayi ya nzoto mpe kolia graduellement bomeli ba antibiotiques mbala na mbala mingi mingi ezalaka recommander mpo na risque ya infection ba mesures ya long terme eza kobakisa misala ya bilanga kokitisa taux ya pauvreté koaméliorer assainissement mpe kopesa makoki na ba mama na mobu ya na mokili mobimba batu baye baza sous alimenté bazalaki million yango ezali bongo kobakisama ya batu million uta to kokita ya na pourcentage ya baye baza sous alimenté milliard moko ya batu basusu batangemi bo baye bazangi ba vitamines na ba minéraux na malnutrition na proteine énergie etalemaki neti liye limemaki liwa ya batu motango oyo mokitaki kowuta na batu na mobu ya ba carences misusu ya nutrition oyo eza carence ya iode na anémie mpo na carence ya fer ememaki liwa ya batu basusu sous alimentation na mobu ya ezalaki ntina ya na nionso ya mibu ya bomoyi miye miza ajuster kolandana na handicape pene na un tiers ya liwa epayi ya bana endimami ete eza ntina na sous alimentation kasi mbala mingi te baweyi batangemaka bo baye bakufi mpo na sous alimentation na sous alimentaion etalemaki bo liye licontribuaki na liwa ya basi mpe bana pene na million atako basusu baza kokanisa ete motango oyo mokoki kozala monene koluta million million mosusu ya bana baza na retard ya croissance kowuta na bolei mabe sous alimentation mingi mingi ezalaka na ba pays en voie de développement ba groupe songolo ya batu baza na taux monene ya sous alimentation yango ezali bongo basi mingi mingi tango ya zemi to ya bomelisi mwana libele bana baye baza na mibu na se ya mitano mpe bampaka na bompaka malnutrition esalemaka mingi mingi mpeza kolanada na ba facteurs physique psychologique mpe social mpasi kouta na bolei ezali mpasi ya bongo kolandana na kozanga kolia malamu mbala na mbala oyo ememaka mikakatano na nzoto to na bongo ya moto yango emonanaka na ba nzela ndenge na ndenge oyo ekoki kozala mpasi ya kolia kolekisa ndelo oyo esalaka batu kolia bilei ebele mpeza na ngonga moke anorexie mentale oyo esalaka batu kolia bilei moke mpeza na yango kozalisa bango na kilo ya nzoto moke  bulimie oyo esalaka batu kolia mingi mpe na sima koluka ndenge ya kobimisa biye baliaki pica oyo esalaka batu kolia biye biliamaka te mérycisme oyo esalaka batu kozongisa bilei mpasi kouta na koboya komipekisa kolia oyo esalaka batu bazanga mposa ya kolia mpe kozala na mulongo ya ba mpasi misusu kouta bolei mpasi ya anxiété depression mpe toxicomanie yango emonanaka mingi epayi ya batu baye bazali na mpasi kouta na bolei bampasi oyo esangani te na obésité ntina ya mpasi kouta na bolei eyebani mpeza malamu te  ezala bafacteur génétique to ya environnement yango nionso emonani ezali na maye esalaka  bomoto boye bosalaka ete batu balinga kozala na nzoto mike endimami ete yango mpe ememaka mikakatano ya mpasi kouta na bolei  na ndakisa mpasi kouta na bolei esimbaka  ya babini malinga  baye bazwaki likama ya abus sexuel bakoki mpe kozwama na mpasi kouta na bolei  ba mpasi misusu neti pica na rumination esalemaka mingi epayi ya batu baye bazali na maladies mentales diagnostic ya ba mpasi kouta na bolei esalemaka bobele mpo na mpasi moko na mbala ba mpasi ndenge na ndenge kouta na bolei ekoki kosalisama na nzela ya traitement reatment yango ekoki kozala ba suivis kolia malamu mpe bokitisa makasi maye masalamaka na boluki ndenge ya bobimisi bilei na nzoto mingi mingi mpeza esengelaka te moto alalisama na mbeto ya lopitalo bakoki kosalela nkisi mpo na kosalisa na mikakatano misusu miye milandanaka nayango  uta na mibu mitano pene ya  ya batu baye baza na anorexie mpe ya batu baye baza na bulimie babikaka libiki ya baye bazwumi na mpasi ya kolia kolikisa ndelo eyebani malamu te mpe emonani neti eza  kino ezala anorexie to bulimie yango nionso ebakisaka nzela ya likama na liwa na ba pays développés mpasi ya kolia kolekisa ndelo etungisaka pene ya ya basi mpe ya mibali na mobu songolo anorexie etungisaka pene ya mpe bulimie etungisaka pene ya ya bilenge basi na mobu songolo  na eleko mobimba ya bomoyi kino  ya basi bazwamaka na anorexie bazwamaka na bulimie mpe bazwamaka na na mpasi ya kolia kolekisa ndelo anorexie na bulimie ezwamaka mingi mpeza pene ya mbala zomi epayi ya basi koleka mibali  mingi mingi ebandaka na eleko ya suka ya bomwana to na ebandeli ya bokolo  taux ya ba mpasi misusu kouta na bolei eyebani malamu te  taux ya ba mpasi kouta na bolei emonani neti eza na se na ba pays en voie de développement epatíte b  hepatitis b ezalí bokono boye bopesamaka na nzela ya virus ya epatíte b  hbv oyo ezwaka foie yango ekoki komema ba infection ya kozongaka mbala na mbala mpe oyo ya makasi batu ebele balakisa bilembo na eleko eye elandi infection epayi ya batu basusu bilembo ya bokono bimonanaka liboso na ngonga na kosanza loposo kokoma jaune koyoka bolembu masuba ya moyindo mpe mpasi na se libumu  mingi mingi bilembo oyo bisalaka mua ba poso mpe lisusu infection ya mbala ya liboso ememaka mingi mpeza te na liwa  ekoki kosala mikolo  kino mpo ete bilembo bibanda  na baye bazwaka infection pene na eleko ya mbotama ba developaka epatíte b eye ezongaka mbala na mbala zonka nde bobele ya baye bazwaka infection na sima ya mibu mitano nde bazwamaka nayango  ebele ya baye baza bokono boye bokozongaka mbala na mbala balakisa bilembo te kasi cirrhose mpe cancer ya foie ekoki tango mosusu kobimela  mikakatano oyo mimeka liwa ya  kino na baye baza na bokono boye bozongaka mbala na mbala virus epesamaka na nzela ya makila maye masili kozwama na maladi to ba mayi ya nzoto infection pene na eleko ya mbotama to kosangana na makila ya batu basusu na ntango ya bomwana ezali lolenge loye epatíte b epesamaka mpeza na bisaka biye bokono oyo bozwi batu ebele bisika biye bokono bopanzani mingi te na batu komibeta tonga ya lopipi mpe kosangana bonzoto yango nde ezali ba nzela oyo bokono oyo bomesaka  bafacteur misusu oyo ememaka likama eza kosala na lopitalo bozongisi makila dialyse kobika esika moko na mutu oyo aza infecté kokende mobembo na mboka oyo taux ya infection eza likolo mpe kobika na etelelo eye eza kolandela bokono oyo kokata tattoo mpe acupuncture emamaki bokono na batu ebele na mibu ya kasi yango esili kokita mpeza mpo sterilisation ekomi kosalema malamu mpeza ba virus ya hepatitis b ekoki kopesama te na bosimbani maboko kokabola biye basaleka mpo na kolia kopesana bizu koyambana kokosola kosala intsya to komelisa mwana libele  infection ekoki komonana na nzela ya diagnostic uta mikolo kino sima ya kozwama nayango diagnostic esalamaka mingi mpeza na bomeki makila mpo na koyeba virus mpe mpo na ba anticorps oyo etelemelaka virus  yango ezali moko ya ba epatíte oyo eyebani a b c d na e prevention na infection ebanda kosalema na nzela ya mangwele uta organisation mondiale ya santé esengaka ete mangwele epesama mokolo ya yambo ya mbotama esengelaka kobakisa lisusu na sima dose mibale to misato mpo na kozwa nguya nionso mangwele oyo esalaka pene na  ya ngonga nayango ba mboka pene na epesaka mangwele oyo bo mabongisi ya mobu ya bokati mangewle na mboka ndenge na ndenge  esengeli mpe komeka makila nionso liboso ya bozongisi makila mpo na koyeba soki ezali na epatíte b mpe kosalela ba condom mpo na komibatela na infection na eleko ya ebandeli ya infection ba soins epesamaka kolandana na bilembo biye biza komonana epayi ya mutu epayi ya baye bazwami na bokono boye bokozongaka mbala na mbala nkisi ya kobundisa virus neti tenofovir to interferon ekoki ya litomba kasi nkisi oyo ezalaka na talo makasi mpeza na ntango mosusu basalaka mpe greffe ya foie mpo na cirrhose pene na ya batu na mokili mobimba bazwaki infection na eleko songolo ya bomoyi nabango nakati nabango banda million kino million baza na ba infection oyo ezongaka mbala na mbala  batu koleka  bakufaka na epatíte b mibu nionso  pene na  ya ba liwa oyo elendani na cancer ya foie  bokono oyo sik oyo boza na batu ebele bobele na asia ya est mpe na afrika ya se ya sahara epayi wapi kati na ya bakolo baza na bokono boye bozongaka mbala na mbala taux na eropa mpe na america ya likolo eza na se ya  kala eyebanaka bo serum ya epatíte  balaka na maye matali ba nkisi bazali koluta ndenge ya kokela bilei biye bizali na mangwele ya hbv  bokono bokoki mpe kozwa makako mpe ya minene mpasi ya miso eyebani mpe bo bokono ya miso to bogungisi ndenge ya komona eza mpasi eye esalaka moto kobungisa malembe malembe makoki ya komona kino na lolenge loye lomemaka mikakatano miye mikoki te kosalisama bo momesano neti na bosaleli maneti  mosusu ezalaka mpe na baye bazali na makoki moke mpo na komona mpo ete bazangi maneti to ba lentilles ya contact  mpasi ya miso mingi mingi elimbomalaka bo kobongisa malamu koleka bomoni malamu mpeza na mabe likolo ya to  liloba bolanda basalelaka yango mpo na baye babungisi makoki nionso ya komona to baza pene ya kobungisa makoki nionso ya komona  mpasi ya miso ekoki komemela batu mikakatano na misala mya bango ya mokolo na mokolo neti kotambwisa motuka kotanga kosangana na baninga mpe kotambola ntina ya mpasi ya miso eye eyebani mpeza mokili mobimba eza pupille kozanga kosala ndenge elongobani  cataracts mpe glaucome  pupille kozanga kosala ndenge elongobani ekoki kozala mpasi na komona pene mpasi na komona mosika mpasi ya miso na botatoli biloko biye bilandani mpe astigmatisme cataracts eza ntina eye eyebani mpeza mpo na bolanda  mikakatano misusu miye mikoki komema nkokoso na miso eza dégénérescence maculaire kolandana na mibu ya moto rétinopathie diabétique opacification cornéenne bolanda ya bomwana mpe ba infections misusu ya ndenge na ndenge  mpasi ya miso ekoki mpe kouta na nkokoso misusu yakati ya bongo kolandana na accident vasculaire cérébral mbotama mobeso to traumatisme na mpe makambo misusu  makambo oyo ndenge na ndenge mayebani bo mpasi ya miso kouta na cortex  komema bana epayi ya monganga mpo ete atala nkokoso nini ekoki kozala na miso nabango ekoki konetola lolenge loye miso nabango mikosala na mikolo mikoya mpe kozala na ndenge ya kosilisa kelasi  komema batu bakolo epayi ya monganga ya miso ekoki mpe kozala ya litomba diagnostic epesamaka na sima ya bosali examen ya miso organisation mondiale ya santé emoni ete ya ba mpasi ya miso ekoki kozala prévenu to kobikisama na ba nkisi  nakati nayango eza cataracts the infections bolanda ya mingala mpe miso ya poti glaucome rétinopathie diabétique pupille kozanga kosala ndenge elongobani mpe mikakatano misusu ya bolanda ya bomwana  batu mingi oyo baza na mpasi ya miso bazwaka lisungi ya réadaptation ya miso mbongwana na nzinga nzinga nabango mpe baappareil ya kosalisa bango na mobu ya million ya batu bazalaki na mpasi ya miso nakati nabango million bazalaki na makoki moke ya komona mpe million bazalaki balanda  ebele ya batu baye baza na makoki moke ya komona baza na ba pays en voie de dévéloppement mpe baza na mibu koleka  taux ya baye baza na mpasi ya miso ekitaki uta mobu ya   ba mpasi ya miso ememaka misolo ebele ya nkita ezala mpo na talo ya nkisi to mpe mpo na bobungisi makoki ya kosala mosala makalekale eyebani lisusu bo kos évanouir kozala kidiba mpe kobungisa mayele elimbolami bo bobungisi na ngonga mokuse ya mayele mpe makasi ya nzoto oyo elendisami na komibimela na lobango na ngonga mokuse mpe libiki ya mabalakata elandanaka na bokiti ya circulation ya makila nakati ya bongo mobimba mingi mingi kouta na hypotension artérielle ntina misusu ezalaka elongo na bilembo biye bimonanaka yambo na bokono liboso bobungisi bua mayele bosalema bilembo oyo bikoki kozala moto mpasi moke kotoka loposo kokoma jaune buluyeke na miso nausée kosanza mpe koyoka molunge na makambo misusu makalekale ekoki mpe kolandana na eleko moke ya contraction ya ba muscles soki mutu abungisi mayele mpe makasi ya nzoto nionso te yango ekotalema bo yambo na makalekale esengelaka ete yambo na makalekale ezwa traitement ndenge moko na makalekale makalekale ewutaka na ba ntina ndenge na ndenge na oyo ya makasi te kino na oyo ekoki komema likama eza na lolenge misato ya ntina oyo elandani na motema to mizisa ya makila bokebi oyo eyebani lisusu bo maye malandani na oyo eza kati ya bongo mpe hypotension orthostatique mikakatano ya motema na mizisa ya makila eza ntina ya pene na mpe yango nde ezalaka mobulu mpeza nzoka nde oyo ya maye maza kati na bongo nde ezwamaka epayi batu mingi oyo elendani na motema ekoki komema motema kobeta ndenge esengeli te mikakatano na mizisa ya motema to misunyi ya motema mpe kozipa mizisa ya makila kowuta na embolie pulmanaire to dissection aortique to mpe eloko mosusu makalekale kolandana na maye maza na kati ya bongo esalemaka ntango mizisa ya makila efuangamaka mpe bobeti ya motema ekitaka ndenge elongobani te yango ekoki kosalema kolandana na likambo songolo neti kozala exposer na makila mpasi to ba sentiment ya makasi to mpe kosala likambo ya komonana neti kosuba kosanza to kokosola lolenge ya makalekale oyo ekoki mpe kosalema ntango banyongi esika moko ya kingo oyo eyebani bo sinus carotidien lolenge ya suka ya makalekale elandanaka na bokiti ya tension artérielle ntango mutu atelemi yango elandanaka na ba nkisi mutu amelaka kasi ekoki mpe kolandana na bokauki ya mayi ya nzoto kotangisa makila ebele to infection lisitwale ya bomeli nkisi examen ya nzoto mpe electrocardiogramme  ecg eza ba nzela ya malamu mpeza mpo na koyeba ntina ya bokono ecg eza ya litomba na bokundoli motema oyo ezali kobeta ndenge esengeli te circulation mabe ya makali nakati ya misunyi ya motema mpe nkokoso misusu ya courant ya nzoto neti syndrome qt ya ngonga molayi na brugada ntina eye elandani na motema mingi mingi ezalaka na lisitwale moke mpeza ya prodrome hypotension artérielle na motema kobeta bangu bangu sima ya likambo ekoki kolakisa bobungi ya makila to bokauki ya mayi ya nzoto nzoka nde niveau ya se ya oxygène na makila ekoki komonana sima na likambo epayi ya baye bazali na embolie pulmonaire ba teste oyo esengeli neti enregistreur de boucles oyo bokoki kotia mpe kolongola épreuve ya orthotatisme to massage ya sinus carotidien ekoki kozala ya litomba na bas songolo tomographie na ordinateur  ct mingi mingi mpeza basengaka te kosala yango esalemaka kaka soki mokoni azali na mitungisi songolo ntina misusu oyo ekoki kozala na bilembo ya lolenge oyo eza crise accident vasculaire commotion oxygène moke na makila sukali moke na makila intoxication na bomeli nkisi na mikakatano misusu ya mayele traitement elandanaka na ntina eye ememaki bokono baye batalemi bo baye bazali pene na likama monene bakoki kolalisama na mbeto ya lopitalo sima na boyebi lolenge nabango mpo na kolandela motema makalekale etungisaka pene na batu misato to motaba kati na batu nkoto moko mibu nionso it is more common in older people and females yango ezali ntina ya pourcentage moko kino misato ya batu oyo bakendeke na ba salle d urgence mpe kolalisama na mbeto ya lopitalo pene na moitié ya basi baye baza na mibu koleka  mpe ya bayekoli ya science medicale likambo oyo ekomelaka bango ata mbala moko na bomoyi nabango  na baye bakendeke na ba salles d urgence mpo bazwuami na makalekale pene na bakufaka nakati mikolo milandi  libaku ya kozwa sango mabe elandanaka mingi mpeza na ntina eye ememaki bokono fièvre typhoide eyebani lisusu bo typhoide eza infection ya bactérie kowuta na salmonelle oyo ezalisaka bilembo ya bokono  bilembo bikoki kosena banda na oyo ya mua pete kino na oyo ya makasi mpe mingi mpeza ebandaka komonana sima ya kati ya mikolo motoba kino tuku misato  mingi mingi fièvre ya makasi ebimelaka mpe ekomataka malembe malembe nakati ya mua mikolo  bolembu mpasi ya se ya libumu constipation na moto mpasi yango mpe ekomelaka batu mingi pulupulu mingi mingi etungisaka te mpe kosanza epayi ya batu mingi ezalaka oyo ya makasi te  batu mususu loposo nabango ya nzoto ebongwanaka mpe kobimisa ba tache ya rose  na ba cas misusu ya makasi ekoki kosala mutu asalaka mabunga  soki nkisi epesami te bilembo bikoki koumela baposo to basanza ebele  batu mususu bakoki kozala na bactérie kati ya nzoto nabongo atako bokoyoka mpasi te kasi bakoki kokabola bokono epayi ya basusu  fièvre typhoide eza lolenge ya fièvre ya kokota na mitsopo elongo na fièvre paratyphoide typhoide ewutaka na babactérie ya salmonelle oyo eyebani lisusu bo salmonella enterica serotype typhi oyo ekolaka nakati ya mitsopo mpe nakati ya makila typhoide epesamaka na nzela ya bolei to bomeli mayi oyo eza contaminé na nyei ya mutu oyo aza na bokono  bafacteur oyo ekoki komema likama eza assainissement ya mabe mpe hygiène mabe  baye bakenda mibembo na ba pays en voie de développement mpe bazalaka na libaku ya kozwa bokono oyo  bokono oyo ekoki kozwa obe mutu kasi nyama te diagnostic esalemaka na nzela ya kobokola ba bactérie to kokundola adn ya ba bactérie nakati ya makila nyei to moelle osseuse  kobokola ba bactérie ekoki kozala mua mpasi  examen ya moelle osseuse nde epesaka resultat malonga koleka  bilembo ya bokono oyo bilandani na oyo ya makono masusu maye makabolamaka typhus eza bokono mosusu ekeseni na typhoide mangwele ya typhoide ekoki kobikisa pene na kino ya batu oyo bakokaki kobela typhoide nakati ya mibu mibale ya yambo sima na bokati mangwele  makasi na mangwele makoki koumela kino mibu sambo  mangwele oyo ezalaka recommandé mpo na baye baza na libaku monene ya kozwa typhoide to batu oyo bazali kokende mobembo na bisika biye typhoide esi ezwi batu mingi  ba nzela misusu ya komibatela na bokono oyo eza kofournir mayi ya komela ya mpetwa assainissement ya malamu mpeza na kosokola maboko malamu mpeza  mutu oyo azali kobela typhoide esengeli te alamba bilei mpo na basusu esengeli azela confirmation oyo ekoloba ete abiki mpeza nde akoki kolamba traitement ya bokono oyo esalemaka na ba antibiotics neti azithromycine  fluoroquinolones to céphalosporine ya génération ya misato  resistance na ba antibiotics oyo ekoma kosalema yango esali traitement ya bokono oyo ekoma mpasi koleka na mobu ya million ya batu bazwamaki na bokono oyo  bokono oyo ezalaka mingi mingi mpeza na inde mpe mingi mingi mpeza ezwaka bana  taux ya bokono oyo ekita na pays développés uta mobu ya kolandana na bolengeli assainissement malamu mpe bosaleli ba antibiotics mpo na traitement ya bokono  na etats unis ba cas pene na nde eyabanaka na ba lopitalo nzoka nde bokono ezwaka batu pene na mibu nionso na mobu ya bokono oyo ememaki liwa ya batu motango oyo mokitaki solo po ete na mobu ya ezalaki pene na ya mokili mobimba  likama ya kokutana na liwa na nzela ya bokono oyo ekoki kozala  soki mutu ameli nkisi te kasi soki mutu ameli nkisi ekozala kati ya na  nkombo typhoide elingi koloba eza neti typhus mpo ete bilembo nayango ekokani komelisa mwana libele ezali kopesa ba bébé na bana mike miliki kowuta na libele ya mwasi  ezalaka recommandé kobanda komelisa libele na ngonga ya yambo ya bomoyi ya mwana mpe na sima nayango kopesa mwana libele tango inso asengeli nayango  nakati ya mua baposo ya ebandeli ya bomoyi ba bébé bakoki komela mbala mwambe kino zomi na mibale na mokolo  sima na ngonga mibale to ngonga misato nionso molayi ya ngonga ya komelisa libele mingi mingi ezalaka minuti zomi kino zomi na mitano mpo na libele moko  bileko ya bomelisi libele ekitaka kolandana na ndenge mwana akokola  ba mama mosusu batiyaka miliki ya mabele nabango na biberon mpo ete basalela yango sima tango batikeli batu mususu bakengela bana nabango  komelisa mwana libele ezalaka na litomba mpo na mama mpe mpo na mwana bilei biye bilengelami mpo na ba bébé bisalisaka mingi te neti libele ya mama emonani ete ebele ya ba bébé koleka million bakoki kobikisama mibu nionso mokili mobimba na nzela ya komela mingi libele ya mama komelisa mwana libele ekitisaka likama ya infection ya ba voies respiratoires na pulupulu oyo ekoki kozwa mwana  oyo eza bosolo ezala mpo na ba pays en voie de développement to mpe ba pays développés  litomba mosusu ya komelisa mwana libele eza risque moke ya mwana kozua asthme ba allergies kouta na bilei bokono na coeliaque diabete ya type na leucémie  komelisa mwana libele ekoki mpe kobakisa bokoli ya mayele ya mwana mpe kokitisa risque ya mwana kozwa obesité na kibokolo  ba mama mosusu bakoki komona neti mua mindondo komelisa mwana libele kasi esengeli mpe koyeba ete bana oyo bamelisi bango te libele ya mama bakolaka nabango mpe ndenge elongobanii  mikakatano ya makasi ekomelaka bango te na nzoto to bonkolongono nabango litomba oyo mama azwaka na komelisa mwana libele eza na eleko ya kobota makila oyo akobungisa ekozala moke utérus ekokonda malamu kilo ya nzoto ekokita mpe dépression post partum ekozala moke ebakisa molayi eleko ya liboso ya menstruation mpe fertilité eye eyebani bo lactation ya aménorrhée litomba ya eleko molayi ekoki kozala risque moke ya kozwa cancer ya libele maladi ya motema mpe polyarthrite chronique  libota esalelaka misolo ebele te mpo na komelisa mwana libele nzoka nde bilei biye bilengelami mpo na bana bilekaka talo mangomba ya santé neti organisation mondiale ya santé  oms esengaka ete sanza motoba mwana amelisama bobele libele ya mama  yango elingi koloba ete bilei mosusu esengele te bapesa yango na mwana soki kaka te vitamine d  ezalaka recommandé kokoba komelisa mwana libele mbala moko moko kino na eleko akokokisa mobu moko  na mokili mobimba pene na  ya bana nde bamelaka libele ya mama na sanza motoba oyo elandi mbotama nabango  na etats unis pene na  ya ba mama esi babandi komelesa bana libele mpe pene na nde bamelisa bana libele kino sanza motoba  ba etat ya santé oyo epekisaka komelisa mwana libele eza mingi te  na eleko ya komelisa mwana libele drogues ya komisepelisa mpe ba nkisi mosusu ezalaka recommandé te bokono ya ebola  evd eyebani lisusu bo fièvre hemoragique ya ebola na falansé to na bokuse ehf na lokótá ya lingɛlɛsa tǒ mpé kaka ebola ezalí bongo fɛfɛlɛ hémoragique viral óyo ezwaka batu mpé londelenge songolo ya ba makaku kolandana na ba vilúsu ya ebola bilembo ya bokono bibandaka komonana míngi míngi káti ya mikolo mibale na poso misato sima ya kozwama na vilúsu mpé fɛfɛlɛ mpasi ya kingo mpasi ya misunyi ya nzoto na moto mpasi ebongo kosanza pulúpulú mpé kobeba loposo míngi míngi elandaka na sima elongo na bokiti ya misala ya foie mpé ba reins na eleko oyo batu misusu babandaka kotangisa makila ezala nakati ya nzoto to libanda ya nzoto  bokono oyo bozalaka na likámá monene ya komema liwa ebomaka kati ya na ya batu óyo bazwami na vilúsu nango na moyenne ya  elandanaka míngi míngi na hypotension artérielle kouta na bobungisi mayi na makila ya nzoto mpé míngi mpeza elandaka sima ya bilembo komonana kati ya mikolo motoba kino zomi na motoba vilúsu epesamaka na nzela ya kosimba ba mayi na makila ya nzoto neti makila ya mutu to ya banyama oyo baza infecté  yango ekoki mpé kosalema na nzela ya kosimba eloko eye ewuti kozala contaminé na ba mayi to makila ya nzoto  bopalanganisi bua bokono na mopepe kati na ba primate bakisa mpé batu naino esembolami te ezala na ba laboratoire to libanda  makidi to miliki ya libele ya mutu sima na libiki naye na ebola ekoki kokoba kozala na vilúsu kino mua baposo to ba sanza  endimami ete ba ngembo nde baza normal bakumbi na mokili bakoki kobola vilúsu mpé komona mpasi nayango te makono masusu neti malaria cholera fɛfɛlɛ typhoide méningite mpe ba fiévre hémoragique viral makoki komonana neti ebola basalaka teste ya ba échantillion ya makila mpo na rna viral ba anticorps to mpo na vilúsu yango moko mpo na kosɔsɔlɔ diagnostic mpo na kotála épidemie esengelaka kosangisa makasi ya baye basalaka na ba lopitalo elongo na komipesa ya bayi mboka misala kouta na baye basalaka na lopitalo eza ndenge na ndenge kati nayango eza bokundoli na lobango baye bazwami na bokono koluka ba contact ya baye bakuatanaki na batu oyo baza infecté kokende na lobango na ba laboratoire kopesa ba soins eye esengeli na baye baza infecté mpé kokunda baye bakufi na bokono ndenge esengeli na nzela ya kotumba nzoto to kokunda na lilita  ba échantillion ya mayi to makila ya nzoto mpé nzoto ya batu oyo bakufi na ebola esengeli kolengela yango na bokebi nionso nzela ya yambo mpo na komibatela eza kosukisa kopalangana ya bokono kowuta na banyama oyo baza infecté ezwa batu yango ekoki kosalema na bolengeli nyama ya zamba oyo emonani neti eza infecté kaka ntango bilamba ya komibatela nango bilatemi mpé kolamba musunyi yango na bokebi liboso ya kolia yango nzela mosusu mpo na komibatela eza kolata bilamba ya komibatela nago mpé kosokola maboko ntago oza pene to owuti kokutana na mutu oyo oza na bokono traitement  oyo esembolami to mangwele mpo na bokono oyo eza te atako ba recherche eza kosalema mpo na ba nkisi mususu oyo ekoki kobikisa lisungi oyo epesamaka esalisaka mokoni kati nayango eza kozongisa mayi na nzela ya serum oral  komela mayi oyo eza na mua sukali na mungwa to kopesa ba fluide intraveineux mpé kotraiter bokono ntango bilemebo bimanani bokono oyo emonanaki mbala ya yambo na mobu ya kolandana na épidemie eye esalemaki ngonga moko na bisika mibale moko na nzara mpe mosusu na yambuku mboka oyo ezali pene na mongala ebola eye epesi nkombo na bokono epidemie ya ebola esalemaka na kobongolaka bisika ezalí kobimela na ba region tropicale ya afríka ya se ya sahara  kati ya mobu ya  na  organisation mondiale ya santé  elobi ete épedemie esalemaki mbala mpe ezwaki batu  epidemie ya monene koleka ebandaki na mobu ya  mpe ekobaki na mobu ya na épidemie afríka ya wɛsita mpé kotungisa ba mboka ya liberia sierra leone na gine  na ngonga oyo ebola ebola eza na mboka nionso te kasi eza na mua bisika na liberia  kotala na mokolo ya  sanza ya yambo en wikipedia org w index php title ebola virus diseaseaction edit etat ya kifwafwa  se eza crise ya kifwafwa oyo ekoumela koleka minuti mitano to kopiquer crise koleka mbala moko nakati ya minuti mitano na mutu oyo azali kokoka te kozonga ndenge azalaka  kala bazalaka kosukisa eleko ya crise na minuti   ba crise ekoki kozala ya tonico clonique na motindo moko moko ya kokangama na kofungolama ya maboko na makolo to ya lolenge oyo eza na kokangama te neti absence ya ba crise to ndambu ya ba crise ya bilinga bilinga etat ya kifwafwa ezalaka urgence eye etungisaka bomoyi ya mutu mingi mpeza soki traitement epesami na lobango te etat ya kifwafwa ekoki kokomela baye basila kozwa kifwafwa na mpe baye baza na nkokoso ya kozalisa yango kouta na bongo  nkokoso oyo ya bozalisi kouta na bongo ekoki kozala traumatisme ba infections to ba accident vasculaire cérébral mingi mingi diagnostic esalemaka na bomeki sukali kati ya makila kozwa bilili ya moto bomeki makila na ba lolenge ndenge na ndenge mpe kosalela électroencéphalogramme ba crise psychogénique ya kifwafwa te ekoki komonana neti yango mitindo misusu miye mikoki komonana neti etat ya kifwafwa eza hypoglycémie kosala maye malongobani te méningite mpe loyenge benzodiazépine eza ba nkisi oyo esengeli kobanda nayango na sima nayango mingi mpeza ezalaka kopesa phénytoïne ba benzodiazépine oyo ekoki kozwama eza lorazépam ya kokotisa na mizisa na mpe tonga ya midazolam  ba nkisi misusu ya ndenge na ndenge bakoki kosalela yango soki nkisi oyo etangemi awa likolo eza kosalisa te bakoki bongo kosalela acide valproïque phénobarbital propofol to kétamine intubation ekoki kosengela mpo na kosalisa voie respiratoire mobeli kati ya kino ya batu oyo baza na etat ya kifwafwa bakufaka nakati ya mikolo  ntina eye ezalisaki bokono mibu ya mutu mpe bolayi ya eleko ya crise eza bafacteur ya motuya mpo na koyeba nini yango ekokoma  etat ya kifwafwa ezwaka kino batu  kati ya batu na mobu  yango eza bongo ya baye bakende na ba salles d ugence molangwa ya seko na seko eyebani mpe bo mpasi ya bolangwi masanga mpe syndrome ya komipesa na masanga eza nkombo eye basaleka mpo na bomeli masanga nionso oyo ekoki komema nkokoso  kala ekobolamaka na lolenge mibale komela masanga mabe na komipesa na masanga  kolandana na minganga molangwa ya seko na seko ezalaka ntago makambo mabale to koleka ya maye malandi mamonani mutu akomela ebele ya masanga na eleko molayi aza komona mpasi kokata koluka masanga mpe komela yango eza kozwa ntango molayi kozala na mposa ya masanga mingi mpeza komela masanga eza kosala ete mutu atala mokumba naye te komela masanga eza komema nkokoso na batu komela masanga eza komema nkokoso na nzoto komela masanga eza komema na nzela ya makama kozangisa esalemaka ntango mutu aza kotika komela mpe komikaba na masanga esalemaka na bomeli masanga  makambo maye makoki komema likama eza komela masanga mpe kotambwisa motuka to kosangana bonzoto oyo ebatelami te  komela masanga ekoki kotungisa biteni nionso ya nzoto kasi mingi mpeza etungisaka bongo motema foie pancréas mpe bokengi ya nzoto yango ekoki komema mental illness syndrome ya wernicke korsakoff motema kobeta ndenge esengeli te défaillance hépatique mpe kobakisa risque ya kozwa cancer  komela masanga na eleko ya zemi ekoki kobota mikakatano epayi ya mwana mpe komema nkokoso nionso ya masanga na foetus  mingi mingi mpeza ba effet ya masanga na nzoto mpe moto esimbaka basi koleka mibali ezala bafacteur génétique to ya nzinga nziga nionso esalaka na bozalisi molangwa ya seko na seko mpe ezali kokabola ba risque ndenge moko mutu oyo aza na moboti to ndeko oyo azali na molangwa ya seko na seko azali na mabaku misato to minei ya ye mpe kokoma na molangwa ya seko na seko  bafacteur ya nzinga nzinga eza ba influance ya baninga ya bomoto mpe ya ezaleli  ba niveaux ya stress ya likolo komitungisa na mpe masanga ya talo moke oyo ekozwama na bopete abakisaka risque  batu bakoki kokoba komela moke mpo na komibatela na mpasi ya kozanga masanga mua ba sanza ya bozangisi ekokoba kozala na niveau ya moke sima ya kotika komela masanga  minganga batalaka molangwa ya seko na seko bo maladi ya nzoto mpe ya moto  ezala ba questionnaire to bomeki makila ekoki kosalisa na bokundoli batu oyo bakoki kozala na molangwa ya seko na seko mayebisi mosusu masangisamaka na sima mpo na koconfirmer diagnostic kobatela batu na molangwa ya seko na seko ekoki kosalema na nzela ya mibeko mpe kotia ndelo ya boteki masanga kofutisa mpako ya masanga mpo na komatisa talo ya masanga mpe kopesa traitement na talo moke traitement ekoki kozala na ba etape ebele mpo na mikakatano miye mibimelaka na eleko ya bozangisi désintoxication ya masanga esengeli elandelama na bokebi methode oyo esalelamaka mingi eza kopesa nkisi oyo eza na benzodiazépine neti diazépam yango ekoki kopesama ntango mutu alalisami na mbeto ya lopitalo to mbala na mbala ntango batiki mutu azala epayi naye kasi akolandelama na pene ba dépendance mosusu to maladi ya moto ekoki komema mbilinga mbilinga na traitement  na sima ya désintoxication lisungi neti ya thérapie ya lingomba to mangomba ya lisungi basalelaka yango mpo na kosalisa mutu azongela lisusu komela masanga te  lolenge ya lusungi liye basalelaka mingi eza lingomba balangwi bazanga nkombo nkisi oyo acamprosate disulfirame to naltrexone bakoki mpe kosalela yango mpo na kopekisa mutu akoba komela organisation mondiale ya santé emoni ete kotala na mobu ya na mokili mobimba million ya batu bazalaki na molangwa ya seko na seko ya baye baza na mibu koleka  na etat unis  pene na million ya batu bakolo mpe million ya baye baza na mibu kino batungisami  esimbaka mingi mibali na bilenge oyo bakomi komela mpe etungisaka mingi te baye baza na mibu kobanda na tuku mitano na babange it is the least common in africa at and eza na taux likolo koleka na eropa ya est na  molangwa ya seko na seko ememaki liwa ya batu  na mobu ya motango oyo momataki kouta na ya baye bakufaki na million ya nionso baye bakufaki ya baweyi endimami ete bakufaki mpo na molangwa ya seko na seko  mingi mingi ekitisaka eleko ya bomoyi bua mutu na kumba pene na mibu zomi  na etats unis ememaki  milliards ya dollar américain na mobu ya  maloba ebele mosusu ya kofinga mpe mosusu informal basalelaka yango mpo na kotalisa batu oyo batungisami na molangwa ya seko na seko kati nayango eza kwiti kwiti molangwi dipsomane mpe sans souci na mobu ya organisation mondiale ya santé esengaki batika kosalela liloba  alcoolisme mpo na bozangi ya bosembolami ya ntina ya liloba oyo eponaki basalela sydrome de dépendance à l alcool maladi ya motema mingi mingi eyebani bo makila kozanga kotonda na motema  chf esalemaka ntango motema eza kokoka te kotondisa ndenge ekoki mpo na komaintenir circulation ya makila oyo esengeli na posa ya nzoto  liloba maladi ya motema oyo ekozongaka mbala na mbala chf  to kozanga kotondisa makila na motema  ccf basaleka yango ndenge moko na oyo ya makila kozanga kotonda na motema  mingi mpeza bilembo ezalaka pema mokuse bolembu koleka mpe makolo kovimba  pema mokuse mingi mingi ekomaka mabe koleka na bosali physique ntango ya kolala na se mpe ekoki kolamusa mutu na butu  makasi moke mpo na kosala physique mingi mingi ezalaka mpe elembo ntina eye mingi mingi ememaka maladi ya motema eza maladi ya ba artère coronaire na mpe bobebi ya myocarde crise cardiaque hypertension artérielle fibrillation ya muscle ya motema nkokoso na valvule ya motema komela masanga koleka ndelo infection mpe cardiomyopathie oyo eyebani ntina te  yango ememaka maladi ya motema na bobongoli lolenge to motindo motema esalaka  eza na lolenge mibale ya maladi ya motema maladi ya motema kolandana na ventriculaire gauche eye ekosala mabe mpe maladi ya motema oyo eza na fraction ya ejection normale kolandana na makoki ya ventriculaire gauche mpo na kokangama soki eza affecté to makoki ya motema mpo na komifungola  monene ya maladi mingi mingi etalemaka na nzela ya botali nkokoso eye mutu azali nayango mpo na kosala physique  maladi ya motema eza ndenge moko te na bobebi ya myocarde  oyo eteni ya muscle ya motema ekufaka to arrêt cardiaque  oyo circulation ya makila ekatanaka  bokono misusu oyo ekoki kozala na bilembo neti ya maladi ya motema eza obesité insuffisance réinale ba nkokoso ya foie anémie mpe bokono ya thyroide diagnostic ya maladi esalemaka kolandana na lisitwale ya ndenge bilembo bibandaki komonana mpe examen ya nzoto mpe confirmation na échocardiographie komeka makila électrocardiographie mpe radiographie ya panzi ekoki kozala ya litomba mpo na koyeba ntina ya maladi traitement elandanaka na lolenge na ntina oyo ozalisaki maladi  epayi ya batu oyo bazali na maladi ya motema ya mua stable kasi ezongaka mbala na mbala traitement oyo epesamaka mingi mingi eza kobongola ndenge ya kobika neti kotika kobenda likaya  kosala ba exercice physical  mpe kobongola eliyeli na mpe komela nkisi  epayi ya baye baza na maladi ya motema kolandana na ventriculaire kosala mabe inhibiteur ya enzyme ya conversion ya angiotensine to blockeur ya récepteur ya angiotensine elongo na bêta bloquant ezalaka recommandé  mpo na baye maladi eza makasi antialdostérone to hydralazine kobakisa na nitrate bakoki kosalela yango  kosalela biye bibakisaka kosuba ezalaka na litomba mpo na kopekisa mayi ekangema na nzoto  tango mususu kolandana na ntina dispositif ya kotiama neti stimulateur ya motema to défibrillateur ya kotiama na motema ekoki kozala recommandé  na ba cas misusu ya mua kati to ya makasi ekoki kosengela kosala resynchronisation ya motema  crt to modulation contractilité ya motema ekoki kozala ya litomba  stimulateur ya motema oyo etiami na thorax to ntango mususu bakoki korecommander greffe ya motema mpo na baye baza kobela makasi malgré mikano misusu maladi ya motema ezwaka batu ndenge na ndenge ememaka misolo ebele mpe ekokaka komema liwa  na pays développés pene na ya batu bakolo baza na maladi ya motema mpe baye baza na mibu koleka ezali  na mobu eye elendi diagnostic risque ya liwa ezalaka pene na  na sima nayango ekitaka na mobu na mobu  yango eza neti ba risque ya ba lolenge songolo ya cancer  na royaume uni maladi oyo eza ntina ya  ya batu ya ba cas d urgence oyo balalisamaka na mbeto ya lopitalo  maladi ya motema eyebana uta kala mpeza wapi ebers papyrus akolobela yango na mobu liboso ya mbotama ya kristo avc eyebani mpe bo accident vasculaire cérébral attaque cérébrale to mpe lokito na moto esalemaka ntango circulation ya makila eza mabe na bongo mpe komema liwa ya ba cellule eza na lolenge mibale ya avc avc ischémique kolandana na bozangi ya circulation ya makila mpe avc hémorragique kolandana na botangisi makila yango nionso mibale esalaka ete eteni ya bongo esala malamu te  bilembo ya avc ekoki kozala kozanga ndenge ya koningana to kosentir na ngambu moko ya nzoto kososola makambo to koloba koyoka neti mokili eza kobalu mbangu to liso moko etiki komona mpe bilembo misusu  bilembo bibandaka mingi mingi komonana noki sima na avc kosalama soki bilembo biumeli na eleko na se ya ngonga moko to mibale yango eyebani bo accident ischémique ya eleko mokuse  avc hémorragique ekoki mpe kolandana na moto mpasi ya makasi  bilembo ya avc bikoki koumela libela  mikakatano miye mikoki koya sima na eleko molayi mikoki kozala pneumonie to kobungisa contrôle ya ba vessie facteur risque ya yambo mpo na avc eza hypotension artérielle ba facteurs risques misusu eza kobenda likaya obesité taux monene ya cholestérol kati ya makila maladi ya sukali accident ischémique ya eleko mokuse mpe fibrillation auriculaire  avc ischémique mingi mpeza elandanaka na kozibama ya vaisseau ya makila avc hémorragique elandanaka na kotangisa makila nakati ya bongo to na nzinga nzinga ya bongo  kotangisa makila ekoki kosalema kolandana na kovimba ya bongo diagnostic mingi mpeza esalemaka na bozwi bilili na ba labo neti na scanner ya tomographie to scanner irm elengo na ba examen ya nzoto ba teste misusu neti électrocardiogramme  ecg na ba teste ya makila esalemaka mpo na koyeba ba facteurs risques mpe kolongola ntina misusu oyo ekokaki kozala sukali moke na makila ekoki mpe komema bilembo lokola oyo ya avc mpo na komibatela esengeli kokitisa bafacteur risque na mpe aspirine statine lipaso mpo na kofungola ba artéres oyo ekeyi na bongo mpo an baye baza na kokondisama oyo ya mikakatano mpe warfarine mpo na baye baza na fibrillation auculaire avc mingi mingi esengaka kokende na soins d urgence avc ischémique soki ekundolami nakati ya ngonga misato kino minei na ndambu ekoki kobikisama na nkisi oyo ekoki kopanza mbuma ya makila esengeli kosalela aspirine ba avc hémorragique mususu esungamaka na lipaso traitement mpo na komeka kozongisa fonctionnement eye etikaki kosala ebiangamaka rééducation cérébrale mpe mingi mpeza esalemaka na service cardiaque kasi yango eza bisika mingi te na mokili na mobu ya pene ya million ya batu bazwamaki avc mpe million bazalaki baye basila kozwa yango liboso mpe bakobaki kozala na bomoyi kayi ya mobu ya  na ya motango ya ba avc oyo esalemaki mobu na mobu ekitaki kino pene na na ba pays développés kasi emataki na na ba pays en voie de développement na mobu ya avc ezalaki ya mibale sima ya maladi ya ba artéres coronaires na oyo mingi mingi ememaka kufa ememaki liwa ya batu million ya nionso pene na million ya batu bakufaki elandanaki na avc hémorragique  pene na moitié ya batu oyo bazwa avc babikaka na se ya eteni ya mobu  na nionso ya avc esalemaka na baye baza na mibu koleka varicelle eza bokono boye bopesamaka mingi kolandana na infection ya yambo na virus ya varicelle na zona  vzv  bokono oyo bomemaka bobebi ya loposo oyo esalaka ba mpote ya mike mike na mokosa oyo ekoki kobimisa bokulutu  mingi mingi ebandaka na panzi mokongo mpe na elongi ebongo epanzani nzoto mobimba  bilembo mosusu ekoki kozala fièvre koyoka bolembu mpe moto mpasi  mingi mingi bilembo biumelaka mikolo mitano kino zomi  mikakatano mikoki ntango mosusu kozala pneumonie bongo kovimba to loposo kozwa infection na ba bactérie na mpe mikakatano misusu  bokono oyo mingi mingi ezalaka makasi epayi ya batu bakolo koleka bana  bilembo bibandaka komonana mikolo zomi kino mikolo ntuku mibale na moko sima na kozwama na virus varicelle eza bokono boye botambolaka na mopepe oyo ekabolamaka na bopete nionso na nzela ya kosukose na intsa ya mutu oyo azali nayango  ekoki kokoba kowuta mokolo moko to mibale liboso ba mpote emonana kino ba pota nionso ezibama na bokulutu  ekoki mpe kokabolama na bosimbi ba mpote  baye baza na zona bakoki kokabola varicelle na baye baza immunisé te soki basimbi ba mpote  diagnostic ya bokono ekoki kosalema mingi mingi kolandana na bilembo biye bimonani kasi ba cas misusu ekoki kozala confirmer na nzela ya réaction na chaine ya polymérisation pcr komeka ba mpote to bokulutu  komeka ba anticorps ekoki kosalema mpo na koyeba soki mutu aza immunisé to te  mingi mingi batu bazwaka bokono oyo obe mbala moko mangwele ya varicelle esali ete motango ya baye bazwami na bokono ya varicelle na mikakatano kouta na bokono oyo ekita  ezali kotala pene na  kino ya batu oyo baza na bokono na lisungi monene mpeza mpo na baye baza na mpasi makasi  esangami na ba mboka ebele bapesaka bana mangwele mbala na mbala  kozwa mangwele nakati ya mikolo misato sima na kozwama na infection ekoki komatisa résultat epayi ya bana traitement mpo na baye bazwami na bokono ekoki kozala lotion calmante ya calamine mpo na kosalisa mokosa kokata manzaka ya misapi ya maboko mpo na kokitisa komizokisa nakomikwanza mpe komela paracétamol acétaminophene mpo na kosalisa fièvre  mpo na baye baza na risque monene ya mikakatano ba nkisi anti virus neti aciclovir ezalaka recommandé varicelle ebimelaka bipayi nionso na mokili  liboso ya mangwele oyo eza kopesama mbala na mbala motango ya baye bazalaki kozwama na bokono mobu na mobu ezalaki ndenge moko na motango ya baye bazalaki kobotama  uta mangwele eya motango ya ba infection na etats unis ekatema na  na mobu ya varicelle ememaki liwa ya batu mokili mobimba motango oyo mokitaki kowuta na na mobu ya  liwa ezwaka mutu  nakati ya batu oyo bazali na varicelle  bokeseni ezalaki te kati na varicelle na variole kino na suka ya siècle ya na mobu ya basembolaki boyangani nayango na zona  nkombo ya varicelle etiyamaki mbala ya yambo na mikanda na mobu ya   na lokota ya angele bamitunaki ndenge nini chiken oyo elingi koloba soso na lingala basangisaki yango nkombo ya bokono oyo mpo na koloba chickenpox mpe ebele ya maloba elobamaki moko nayango ezalaki ete bokono oyo eza mua lolenge ya bopete tetanɔsi ezalí infection oyo eza kosalema mpeza na bokauki ya misunyi ya nzoto mingi mingi bokauki ebandaka na mbanga ebongo ekobi nzoto mobimba bokauki oyo mingi mingi eumelaka mua ba minuti mbala nionso mpe esalemaka mingi mingi mbala misato to minei na poso  bokauki ekoki kozala makasi kino ata kobuka mikuwa  bilembo mosusu ekoki kozala fièvre kotoka moto mpasi mpasi komela eloko hypertension artérielle mpe motema kobeta mbangu  komonana ya bilembo mingi mingi ezwa mikolo misato kino ntuku mibale na moko sima ya kozala infecté ekoki kozwa mua ba sanza mpo na mutu abika pene na  ya baye bazalaka infecté bakufaka tetanɔsi ezwamaka na nzela ya bactérie clostridium tetani  oyo ezalaka mingi mingi na mabele pousière mpe fumier mingi mpeza bactérie ekotelaka na esika loposo efungwami neti pota to lidusu ya pota oyo ekatemi na eloko oyo eza contaminé ebotaka ba toxins oyo epesaka mbilinga mbilinga na contraction ya misunyi ya nzoto mpe komema bilembo biye biyebani diagnostic elandanaka na bilembo biye bimonani bokono oyo ekobalamaka te na batu mpo na komibatela na infection esengeli kozwa mangwele oyo elongobani yango ezali bongo mángwelé ma tetanɔsi mpo na baye baza na pota monene mpe bazwa na se ya dose misato ya mangwele esengeli nabango mangwele nionso na oyo ya immuno globuline  mpo na tétanos mpo na baye bazwi infection  esengeli kosalela immuno globuline to soki eza te basalela immuno globuline ya kokotisa na mizisa  ivig esengeli kosukola pota mpe kolongola poso nionso ya kokufa  bakoki kosalela ba relaxant ya ba muscles mpo na kocontrôler bokauki pakapaka ya kopesa mopepe ekoki kosengela mpo na mutu oyo aza na mikakatano mpo na kopema tétanos ebimelaka bisika nionso ya mokili kasi mingi mingi bisika ya molunge mpe mayi mayi epayi mabele eza na matère organique ebele na mobu ya ememaki liwa ya batu pene na motango oyo mokitaki kowuta na na mobu ya  hippocrate atatolaki bokono oyo uta kala na siècle ya liboso ya mbotama ya kristo ntina ya bokono oyo esembolamaki na mobu ya  na antonio carle mpe giorgio rattone na université ya turin mpe mangwele esalemaki na mobu ya mikakatano na minyo eza bokono boye bowuti na parasite oyo ebengami minyo  ba infections elakisaka bilembo te na batu koleka mingi mpeza soki motango ya ba minyo eza moke  bilembo bibakisamaka kolandana na motango ya minyo oyo eza nakati ya libumu mpe ekoki kozala mpema mokuse na fièvre na ebandeli ya bokono  yango ekoki kolandisama na bilembo ya kovimba libumu mpasi na se ya libumu mpe pululu  bana nde bazwamaka mingi na bokono oyo mpe na mibu nabango bokono bokoki kozangisa bango ndenge ya komatisa kilo ya nzoto bolei mabe na mikakatano mpo na koyekola infection esalemaka na bolei biloko to komela mayi oyo eza contaminé na maki ya minyo kouta na nyei  maki ekobota nakati ya mitsopo komilekisa nakati mpe kokende na poumon na nzela ya makila  ntango bakomi kuna bakokota na ba alvéoles mpe koleka na trachée epayi wapi bakosanzama mpe komelama  ba larve na sima bakokende na libumu mbala ya mibale epayi wapi bakokola kokoma minyo ya mikolo  mikakatano ya minyo etiyami bo bokono oyo ekipamaka te na region tropicale mpo ezali lolenge ya helminthe oyo epesamaka kouta na mabele bokono oyo bozali bongo nakati ya ngulupa ya maladi oyo ebengami helminthes mpo na komibatela esengeli konetola assainissement oyo ezali bongo kozala na ba toilettes ya malamu mpe koyeba epayi wapi malamu kotika nyei kosukola maboko na sabuni emonani ete ebatelaka  na bisika oyo koleka  ya batu bazwami na minyo esengelaka kotraiter batu nionso na bileko biye bibongisami  batu mingi bamonaka bokono oyo kozongela bango  mangwele eza te  ba traitements oyo eza recommandé na organisation mondiale ya santé eza ba nkisi ya albendazole mebendazole levamisole to pyrantel pamoate  ba nkisi mususu ya makasi eza tribendimidine na nitazoxanide pene na kino billion ya batu mokili mobimba baza na minyo mpe baye batungisami mingi eza baye baza na afrika ya se ya sahara amerique latine na asia  yango esali ete mikakatano na minyo ezala bokono boye bozwaka batu mingi na ngulapa ya ba maladi helminthe oyo epesamaka kouta na mabele  kotala na mobu ya  ememaki liwa ya batu motango oyo mokitaki kouta na na mobu ya  lolenge mosusu ya minyo etungisaka ba ngulu piololo nakati ya matoyi eza mutu koyoka mongongo ntango libanda ya matoyi makelele eza te  mingi mingi ntango etatolama bo ngongi ekoki mpe koyokana neti eloko ekobetaka nakati ya litoyi piololo to konguluma  mbala mingi te mingongo ya batu to ya miziki oyo eza claire te ekoyokama  mongongo ekoki kozala pete to makasi hauteur ya se to hauteur ya likolo mpe emonani neti eza kouta na litoyi to nionso mibale  mingi mingi eyaka malembe malembe eza komata  epayi ta batu mosusu mongongo yango ememaka depression anxieté to kobebisa concentration piololo nakati ya matoyi eza bokono te kasi eza elembo oyo ekoki kouta na ba ntina oyo ememaka maladi moko ya ba ntina oyo eyebani mingi eza kobungisa koyoka oyo ewuti na makelele ntina misusu eza ba nfection ya matoyi mpasi ya motema to ya ba vaisseau ya makila kizunguzungu ya ménière bongo kovimba komela lolenge songolo ya ba nkisi  pota na moto oyo ezwama kala mpe mafuta ya matoyi  mingi mingi ezwaka batu oyo baza na depression minigi mingi diagnostic elandanaka maye mokoni alobi mbala mususu mongongo ekoki koyokama na mutu mususu oyo azali kosalela stéthoscope mpo na yango piololo na matoyi eyebani bo eye eza objectif ba questionnaire ndenge na ndenge eza mpo na kotatola ndenge piololo na matoyi eza kotungisa bomoyi ya mutu  esengeli batu basala examen ya audiograme mpe ya ba nerfs nakti ya diagnostic  soki nkokoso ezwami  kozwa bilili na scanner neti mri ekoki kozala recommandé baye baza na piololo nakati ya matoyi oyo esalemaka motindo moko na ebeteli ya motema nabango esengeli basala ba examen mosusu mpo na komibatela esengeli kosala ete makelele ya makasi ekota na matoyi te  soki ntina eye ememaki bokono eyebani kotraiter yango ekoki kosalisa  soki te mingi mingi mpo na kosalisa balelaka ndenge ya kobikisa na maloba  ba appareil ya kopesa mongongo to ba appareil accoustique ekoki mpe kosalisa  kotala na mobu ya  nkisi ya kobikisa mpeza naino ezwamaki te  ezwaka batu mingi etungisaka pene na kino ya batu mingi na bango bakipaka yango te mpe yango eza nkokoso monene obe na to ya batu  nkombo ya bokono ewuta na latin  oyo elingi koloba kobeta ngonga fièvre jaune kala na lokota ya angele eyebanaka bo yellow jack yellow plague to bronze john  eza bokono ya makasi kouta na virus   na ba cas mingi bilembo bizalak fièvre kolenga kozanga mposa ya kolia nausé mpasi ya misunyi ya nzoto mingi mpeza na mokongo mpe moto mpasi  mingi mingi bilembo bibandaka kosila nakati ya mikolo mitano  epayi batu misusu nakati ya mokolo ya boyoki mua malamu fièvre ezongakaka babandaka koyoka mpasi na se libumu mpe mikakatano ya foie ebandaka kobongola loposo ya nzoto kokoma loposo ya jaune  soki esalemi risque ya kotangisa makila mpe mikakatano ya ba rein mpe emataka bokono oyo ewutaka na virus ya fièvre jaune mpe ekabolamaka na ngungi ya mwasi ntango akosuwa  epesaka bokono obe na batu ba makaku misusu mpe lolenge misusu ya ngungi  na bingumba ekabolamaka mingi mpeza na ba ngungi ya lolenge ya aedes aegypti virus oyo eza virus rna virus ya lolenge ya flavivirus  eza mpasi kokesanisa bokono oyo na ba maladi misusu mingi mingi na ebandeli nayango  mpo na koconfirmer soki mutu azwami nayango esengelaka kosala examen ya makila na préaction na mulongo ya polymérase mangwele ya malamu mpe ya makasi mpo na fièvre jaune ezali mpe ba mboka misusu esengaka na bakeyi mibembo bakata mangwele oyo  nzela mosusu mpo na komibatela eza kokitisa motango ya ba ngungi oyo bakabolaka bokono oyo  na bisika biye fièvre jaune ezwi batu ebele mpe mangwele ezali bokundoli liboso na ntango baye baza nayango mpe kopesa mangwele na batu ebele ezalaka ya litomba mpo na komibatela na ba épidemie  ntango mutu asili kozwama nayango lisalisi lizalaka mpo na bilembo mpe lizalaka te na mikano miye misembolami mpeza mpo na kobundisa virus  epayi ya baye baza na bokono makasi liwa ememaka pene na ndambu ya batu oyo bazali kozwa triatement fièvre jaune ememaka infection na batu mpe koboma batu mobu na mobu  mpe pene ya ya makambo oyo esalemaka na afrika  pene na milliard moko ya batu bafuandaka na bisika biye bokono oyo ezwaka batu mingi na mokili  ezwaka batu mingi na ba région tropicale amerika ya se na afrika kasi na asia te  uta mobu ya  motango ya baye bazwami na fièvre jaune ezali kaka komata  endimami ete eza mpo batu moke mpeza nde bakokata mangwele mpe batu mingi mpeza bakomi kofuandaka nakati na bingumba mpe batu kobongolaka bisika bafuandaka mbala na mbala na mpe lisusu mbongwana ya climat  bokono oyo ebandaki na afrika mpe ekendeki na amerika ya se na nzela ya kotekisa baumbu na siècle ya  uta siècle   épidemies minene minene ya bokono oyo esalemaki na ba amerika afrika mpe na eropa na siècle ya mpe fièvre jaune ezalaki kotalema bo moko ya ba maladi oyo epesamaka ya mabe mpeza na mobu ya kati na ba virus oyo ezwaka batu virus ya fièvre jaune ekomaki virus ya yambo kotiyama pembeni sinusite eyebani mpe lisusu bo infection ya sinusite to rhinosalpingite eza inflammation ya ba sinus oyo ekomeka bilembo ya bokono bilembo biye biyebani mingi eza miyoyo monene zolo kozibama mpe mpasi na elongi  bilembo misusu bikoki kozala fièvre moto mpasi zolo koyoka solo malamu te mpasi ya kingo mpe kokosola  kosukosu ekomaka makasi mpeza na butu mikakatano ya makasi ezalak mpeza mingi te  etatolami bo rhinosinusite ya makasi  ars soki eumeli na se ya poso minei mpe bo rhinosinusite ya kozongoka mbala na mbala  crs soki eumeli koleka poso zomi na mibale ekoki kouta na infection ba allergies pollution ya mopepe to nkokoso mpo na ndenge ya kati ya zolo ba cas mingi elandanaka na infection ya virus  infection ya bactérie ekoki kobimela soki bilembo biumeli koleka mikolo zomi to soki bokono ekomi lisusu makasi epayi ya mokoni sima na ntango abandi koyoka mua malamu bokono kozongelaka sima na bileko ekomelaka mingi baye baza na maladi ya mpema fibrose cystique mpe bokengi mabe ya nzoto esengelaka te kosalela ba rayons x soki kaka emonani neti mikakatano mizali mpo na bas oyo ezongaka mbala na mbala esengelaka kosala ba teste mpo na confirmation ezala ya kotala na miso to ya tomographie na ordinateur ba cas misusu mpo na komibatela nayango batu bakoki kosukola maboko kotika kobenda likaya mpe kokata mangwele  ba calmants neti naproxène steroïdes ya zolo mpe kolekisa mayi na zolo bakoki kosalela yango mpo na kosunga mobeli oyo aza na bilembo ya bokono  kotraiter sinusite na ba antibiotique to te endimami mpo na ba cas ya ba bactérie oyo eza na mikakatano te soki sima na mikolo sambo mosusu mbongwana ezali kaka te bakoki kosengela kosalela ba antibiotique to kobongola oyo bazalaki kosalela mpo na baye basalaleka ba antibiotique mpo nabango ezala amoxicilline to amoxicilline clavulanate  azalaka recommandé yambo  mbala mususu bakoki kosala lipaso mpo na baye bokono oyo ezongelaka bango mbala na mbala sinusite eza bokono ya kokamwisa te  etungisaka pene na  na ya batu mobu na mobu na etats unis mpe na eropa  mingi mingi basi bazwamak nayango koleka mibali sinusite ya kozongaka mbala na mbala etungisaka pene na ya batu traitement ya sinusite na etats unis ekumbaka misolo koleka milliards ya dollard américain bokeleli vitamin b eyebani mpe lisusu bo hypocobalaminemia elakisaka niveau moke ya vitamine b nakati ya makila  bilembo ndenge na ndenge bikoki komonana ekoki kozala kokita ya makoki ya kokanisa mpe mbongwana nakati na bomoto neti depression koumela te na kozwa kanda mpe psychose komiyoka bo momesano te mbongwana ya bokebi mpe misunyi ya nzoto kosala malamu te ekoki kobimela na mpe inflammation ya lolemu decreased taste globules rouges moke motema kosala malembe mpe kokita ya fertilité  epayi ya bana mike bilembo bikoki kozala kokola malamu te pkokomela malamu te mpe nkokoso mpo na koningana  soki traitement epesami na lobango te mbongwana misusu ekoki kotikala mpo na libela bilembo biye biyebani mingi eza libumu to mitsopo eza koyamba malamu te biloko kolia to komela moke mpe nzoto kozala na bosenga ebele koyamba biloko moke ekoki kouta na anémie ya makasi bolongoli biye biza na libumu na nzela ya lipaso inflammation ya pancréas eye ezongaka mbala na mbala ba parasites kati na mitsopo lolenge songolo ya ba nkisi mpe mua mikakatano kolandana na ba génés koyamba biloko moke ekoki kokomela baye balingaka kolia ndunda to baza na bolei mabe nzoto kozala na bosenga ebele ekomelaka baye baza na vih sida na baye globules rouges eza kobeba noki  mingi mpeza diagnostic esalemaka kolandana na niveaux ya vitamine b nakati ya makila na se ya picomol l pg ml mpo na batu bakolo niveaux ya acide méthylmalonique soki eza ya komata valeurs micromol l ekoki mpe kolakisa bokeleli oyo etangemi awa lolenge ya globules rouges moke oyo eyebani bo anémie mégaloblastique mingi mingi ezwaka batu kasi ntango inso te ba supplements ezalaka recommandé na baye balingaka kolia ndunda mpe bazali na zemi mpo bamibatela na bokeleli ya vitamine b  soki basili kokundola yango traitement nayango ezalaka pete na ba supplements ya komela to ya tonga  mindondo eza te soki mutu alekisi vitamine b na nzoto mpo na baye baza na nzoto kolongonu  ba cas misusu ekoki kosungama na kotraiter ntina eye ememaki maladi  bas cas misusu ekoki kosenga kokoba se kokoba na ba supplements soki ntina eye ememaki bokono ekoki kobikisama  bokeleli vitamine b eza likambo ya kokamwisa te  emonani ete ezwaka pene na  ya batu oyo bazali na mibu na se ya mpe ya baye bazali na mibu koleka taux ekoki kozala likolo kino  na biteni misusu ya afrika na asia kopola mino eyebani lisusu bo carie dentaire to carie ezali bobeti ya mino kolandana na ba bactérie  ba alvéole ekoki kozala na langi ya ndenge na ndenge kobanda na jaune kino na moyindo  bilembo bikoki kozala mpasi mpe nkokoso mpo na kolia  mikakatano mikoki kozala inflammation ya misunyi oyo eza nzinga nzinga na mino mino kobukana mpe infection to kobota abcès t kopola mino ewutaka na bobebi ya biteni ya makasi ya mino émail dentine na cément kolandana na ba bactérie yango esalemaka mpo na acide oyo ebotami kowuta na ba salite ya bilei to sukali na likolo ya mino sukali mpamba nakati ya bilei eza esika ya yambo eye bactérie oyo ezwelaka makasi mpe nayango bilei biye bizali na sukali mpamba ebele eza facteur ya risque soki bozangi ba mineraux eza monene koleka oyo esangisamaki kowuta neti na soyi carie esalemaka ba facteur ya risque ekoki kozala motindo eye esalaki ete soyi ezala moke neti maladi ya sukali sjogren s syndrome mpe ba nkisi mosusu ba nkisi oyo ekitisaka kotingisa soyi eza antihistamines na ba antidépressif carie elandanaka mpe na kibobola kosokola monoko mabe mpe kofunguama ya ba gencive oyo esalaka ete mizisa ya mino ezala polele nzela mpo na komibatela eza koukolaka mino mbala na mbala kolia bilei oyo eza na sukali moke mpe kosalela mua fluor na bosokoli mino  kobrosser mino mbala mibale na mokolo mpe kolekisa singa kati kati ya mino mbala moko na mokolo ezalaka recommandé fluor ekoki kowuta na mayi mungwa to na nkisi ya mino  kotraiter mama oyo azali na carie ekoki kokitisa risque ya bana naye kozwama nayango mpo ete motango songolo ya ba bactérie mokozala mosi mokiti  kokende epeyi na monganga mpo na talisa mino ekoki kosala ete bokono bokundolama liboso na ngonga  kolandana na ndenge ya bobebi traitement ndenge na ndenge ekoki kopesama mpo kozongisa lino kosala ndenge elongobani to kolongola lino  eza na lolenge moko te loye loyebani mpo na kokolisa lisusu mino ebele  mingi mingi mpo na kozwa esika ya traitement ezalaka mua mindondo na ba pays en voie de développement paracetamol acetaminophen to ibuprofen ekoki komelama mpo na kokitisa mpasi mokili mobimba pene na milliard ya batu ya batu baza na carie dentaire kati na mino nabango organisation mondiale ya santé emoni ete batu bakolo pene banso bazwamaka na carie dentaire na eleko songolo ya bomoyi  epayi ya bana etungisaka pene na  million nabango to ya batu  bokono oyo ekoma kozwa na bana na bakolo mikolo oyo  bokono oyo eza kozwa batu mingi nakati ya ba pays développés mpe eza kozwa batu mingi te na pays en voie de développement mpo na bolei mingi sulaki mpamba carie ewuti na lokota ya latin mpo na koloba ya kopola mingayi na articulation  ra ezali mpasi na bokengi ya nzoto eye eumelaka mpe kotungisa ba articulations mingi mpeza ememaka molunge kovimba mpe mpasi na ba articulationts mpasi mpe kozanga kobalusa biteni ya nzoto mingi mingi ekomaka mabe koleka sima na bopemi mingi mingi poignet na maboko emonaka mpasi elongo na articulations ya ngambu nionso mibale ya nzoto bokono ekoki mpe kotungisa biteni misusu ya nzoto ekoki komema motango ya ba globule rouge kokoma moke inflammation nzinga nzinga ya poumon mpe inflammation nzinga nzinga ya motema fièvre mpe kokita ya makasi ya nzoto ekoki mpe komonana  mingi mingi bilembo biyaka malembe malambe na ba poso kino ba sanza ntango ntina ya mingayi na articulation eyebani malamu te endimami ete elandanaka na ba facteur génétique kosangisa na oyo ya nzinga nzinga ntina eye ememaka bokono ekotelaka bokengi ya nzoto kobundisa ba articulations yango ememaka inflammation mpe kovimba ya capsule ya articulation etungisaka mpe mokuwa oyo ezwami na mpasi mpe cartilage diagnostic esalemaka mingi mingi kolandana na bilembo biye bimonani epayi ya mutu  ba examen ya rayons x mpe ya laboratoire ekoki koconfirmer diagnostic to kolongola maladi misusu oyo eza bilembo neti yango  maladi misusu oyo ekoki kozala na bilembo neti yango eza lupus kouta na makila arthrite galeuse na fibromyalgie mpe misusu traitement elukaka kosilisa mpasi kokitisa inflammation mpe kosala ete biteni ya nzoto ya mokoni bisala malamu yango ekoki kosalisama na koyeba ndenge ya kokabola ntango ya bopemi mpe kosala physique kosalela ba planchettes na bracelés to kosalela eloko eye ekoki kosalisa nkisi ya kosilisa mpasi ba stéroïdes na ba nsaid mingi mingi basaleka yango na eleko bilembo bibandi komonana mopiko ya nkisi eye ebiangami nkisi ya anti rhumastime mpo na kobongola bokono dmards bakoki mpe kosalela yango mpo na komeka kolembisa bokono ezanga kokoba ba nkisis yango ezali hydroxychloroquine na methotrexate ba anti rhumatisme dmard bakoki kosalela yango ntango bokono eza kondima nkisi misusu te kasi ba nkisi oyo ekoki kozala na taux monene ya ba effets mabe  lipaso mpo na kobongisa koremplacer to kokangisa ba articulations ekoki kosalisa mpo na ba cas songolo ba nkisi eye basalelaka bo alternative eza na preuve moko te oyo eza kosoutenir yango mingayi na articulation etungisaka kati ya na ya batu bakolo na ba pays développés na mpe kati ya batu na nakati ya batu babandaka kotungisama nayango mibu nionso  bokono oyo ebandaka komonana mingi mingi na eleko mutu akoli mpe basi batungisamaka nayango mbala  koleka mibali na mobu ya ememaki liwa ya batu motango oyo momataki kowuta na na mobu ya  mingayi na articulation etatolamaki mbala ya yambo na mobu ya  na dr augustin jacob landré beauvais ya paris liloba rheumatoid arthritis mpo na koloba mingayi na articulation ewuti na lokoya ya kigriki mpo na koloba ete ba articulation eye ekoti mayi mpe evimbi fièvre paratyphoïde eyebani lisusu bo paratyphoïde eza infection ya bactérie eye ewutaka na lolenge misato ya salmonelle  mingi mpeza bilembo bibandaka mikolo misato kino mikolo zomi na misato sima na infection mpe bizlaka ndenge moko na oyo ya fièvre typhoïde  mingi mingi fièvre ya makasi ebimelaka malembe malembe nakati ya mikolo bolembu kobungisa mposa ya kolia mpe moto mpasi mingi mingi yango mpe emonanaka  batu mususu loposo nabango ya nzoto ebandaka kobeba mpe kokoma na ba tache ya langi ya rose  soki nkisi emelami te bilembo ya bokono bikoki koumela ba poso to ba sanza  batu mususu bakoki kozala na bactérie atako bakotungisama te na bokono kasi bakoki kokoba kokabola bokono epayi ya basusu  ezala typhoïde to paratyphoïde yango nionso etungisaka makasi  fièvre paratyphoïde eza lolenge ya fièvre na mitsopo elongo na fièvre typhoïde paratyphoïde ewutaka na bactérie ya salmonelle enterique ya sérotype paratyphique a paratyphique b to paratyphique c oyo eza kokola nakati ya mitsopo na makila mingi mpeza ekabolamaka na bolei to bomeli mayi oyo eza contaminé na nyei ya mutu oyo aza na bokono  ekoki kosalema ntango mutu oyo aza kolamba bilei azali na bokono  ba facteur ya risque eza assainissement mabe na mpe kozala na esika eye etondami na batu koleka  mbala moko moko ekoki kokabolama na nzela ya bosangani bonzoto bokono oyo ezwaka obe batu diagnostic ekoki kosalema kolandana na bilembo mpe ekoki kozala confirmer na nzela ya kobokola bactérie to kokundola adn ya bactérie nakati ya makila nyei to moelle osseuse  kobokola ba bactérie ekoki kozala mpasi mpeza  examen ya moelle osseuse nde esembolamaka mpeza  bilembo ya bokono bizalaka ndenge moko na oyo ya ba maladi misusu oyo epesamaka typhus ekeseni na bokono oyo atako mangwele ya paratyphoïde yango moko ezali te mangwele ya typhoïde ekoki mpe kosunga  mpo na komibatela esengeli komela mayi ya mpetwa kozala na assainissement ya malamu mpe kosokola maboko malamu mpeza mpo kotraiter bokono oyo basaleka ba antibiotiques neti azithromycin resistance na ba antibiotique ndenge na ndenge oyo ezalaki kopesama kala ekomelaka batu mingi paratyphoïde etungisaka pene na million ya batu mobu na mobu  ezwaka batu mingi na biteni ya asia mpe emonanaka mpeza mpeza te na ba pays développés  ba cas mingi ewutaka na paratyphique a koleka paratyphique b to c  na mobu ya fièvre paratyphoïde ememaki liwa ya batu pene na motango oyo mokitaki kowuta na ya baye bakufaki na mobu ya  likama ya liwa eza kati ya  na soki nkisi emelami te kasi soki nkisi emelami ekoki kozala na se ya pourcentage moko trachome eyebani mpe lisusu bo conjonctivite granuleuse ophtalmie ya egypto mpe bolanda ya trachome eza bokono eye epesamaka kolandana na bactérie trachome chlamydia infection ememaka makwanza nakati ya poso ya liso makwanza oyo ekoki komema mpasi na miso kobeba ya libanda ya cornée ya miso mpe ntango mosusu bolanda ba infection ya trachome eye baza komelela nkisi te mpe ekozongaka mbala na mbala ekoki komema lolenge ya bolanda ya libela ntango poso ya miso ebaluki na kati bactérie eye ememaka bokono oyo ekoki kokabolama na bosimbi mbala moko to na nzela mosusu miso to zolo ya mutu oyo azwami na bokono kosimba na nzela mosusu ekoki kozala na nzela ya bilamba to nzinzi oyo esimbaki miso to zolo ya mutu oyo azwami na bokono mingi mingi bana bakabolaka bokono oyo koleka batu bakolo assainissement ya mabe bisika biye bitondi batu koleka mpe bozangi mayi ya mpetwa na ba toilette ebakisaka mpe kokabolama ya bokono makasi maye masalemaka mpo komibatela eza konetola lolenge ya kozwa mayi ya mpetwa mpe kokitisa motango ya batu oyo bazwami na bokono na bopesi bango ba nkisi ya antibiotiques  yango ekoki kozala kopesa nkisi na banso mbala moko na ba ngulupa ya batu baye bokono ezwaka bango mbala na mbala  komisokola yango moko ekokaka te mpo na komibatela na bokono kasi ekoki kozala ya litomba elongo na mikano misusu  lolenge ya nkisi eza azithromycine ya komela na tétracycline topique  basepelaka na azithromycine mpo ete bakoki kosalela yango bo dose unique ya komela  sima na cicatrice komonana na poso ya miso ekoki kosengela ntango mususu kosala lipaso mpo na kobongisa nsuki ya miso mpe kobatelama na bolanda na mokili mobimba pene na million ya batu baza na infection eye ezali naino kotungisa  na bisika misusu ba infections ekoki kozwa batu ebele kino na ya bana mpe etungisaka mingi basi koleka mibali mpo ete bango bazalaka pene pene mingi penza na bana  bokono oyo eza ntina ya mikakatano ya komona na  million ya batu nakati nabango million bazali balanda mpeza  mingi mingi ezwaka batu na ba mboka  ya afrika asia amerika ya kati mpe ya se mpe pene na million ya batu baza na risque ya kozwa yango  ememaka  milliards ya dollard usd na nkita ya amerika mobu na mobu  yango ezali nakati ya mopiko ya ba maladi oyo eyebani bo maladi ya region tropicale oyo ekipamaka te kovímba ya prostáti eyebani mpe bo carcinome ya prostáti ezalí kopanzana ya  cancer nakati ya prostáti oyo ezali glande nakati ya esika ya kobotisana na nzoto ya mobali  ba cancer mingi ya prostáti ekolaka malembe malembe kasi misusu ekolaka kamua noki  ba cellule ya cancer ekoki kopanzana kowuta na prostáti kino na biteni misusu ya nzoto mingi mpeza na mikuwa mpe na ba vaisseaux ya lymphe  na ebandeli ekoki kolakisa bilembo te  na bileko misusu na sima ekoki komema mpasi mpo na kosuba makali nakati ya masuba to mpasi na loketo mokongo to ntango ya kosuba  bokono boye boyebani bo hypertrophie bénigne ya prostáti ekoki kolakisa bilembo ndenge moko na oyo bilembo misusu biye bimonana na sima bikoki kozala koyaka bolembu kolandana na motango moke ya ba globules rouges ba facteurs eye ekoki kobakisa risque ya kovímba ya prostáti ezalí kimobange lisitwale ya bokono soki esi ezwa moko nakati ya libota mpe mokobo pene na ya ba cas ekomelaka baye baza na mibu koleka kozala na ndeko ya pene mpeza ebakisaka risque mbala  kino na etats unis ezwaka mingi bayi amerika bakitani ya afrika koleka mindele ya amerika ba facteurs misusu ekoki kozala bilei oyo eza na ebele ya misunyi miye mibongolami na ba usine misunyi ya motane to biye bisalemaka kowuta na miliki to eza na ndunda moke  emonani ete bokono elandanaka mpe na gonorrhée  kasi ntina ya bolandani nayango naino emonani te  diagnostic ya kovímba ya prostáti esalemaka na nzela ya biopsie kozwa bilili na labo ekoki kosalema mpo na kososola soki cancer epanzani na biteni misusu ya nzoto depistage ya kovímba ya prostáti ezalaka na mingi ya maye malobamaka  examen ya antigène spécifique ya prostáti asp ebakisaka makoki ya kokundola cancer kasi ekitisaka liwa te task force ya services ya prevention na etats unis esengaka ete pembeni ya depistage basala mpe examen ya asp mpo na risque ya kolekisa diagnostic mpe kolekisa nkisi mpo ete batu mingi oyo diagnostic ekolakisa ete bazali na cancer bakoki kokoba kozala asymptomatique task force ya prevention uspstf esukisaki na koloba ete maye mazali ya litomba na bosali examen maleki te mpasi eye ekoki kozala ntango ba inhibiteurs réductases  emonani neti ekitisaka risque ya kovímba ya moke esalaka eloko moto te mpo na risque ya kovímba ya monene nayango ezalaka recommandé te mpo na prevention  ba supplements na ba vitamines to ba minéraux emonani te ete esalaka eloko moko na risque ba cas mingi ekoki kolandelama malamu na surveillance active to kosinzila na bokebi traitement misusu ekoki kozala lipaso ya ndenge na ndenge radiothérapie hormonothérapie to chimiothérapie  ntango esalemi kaka nakati ya prostate ekoki kobikisama  epayi ya baye bokono epanzani tii na mikuwa nkisi ya kosilisa mpasi  ba calmants bisphosphonates na ba nkisi misusu eye esengeli ekoki kozala ya litomba ba resultats elandanaka na mibu ya mutu mpe mikakatano misusu ya nzoto na mpe lolenge ya cancer soki ezali ya yiki yiki to ya kopanzana batu mingi oyo bazali na kovímba ya prostáti basukaka na liwa te kowuta na bokono oyo taux ya survie ya mibu mitano na etats unis eza  na mokili mobimba bokono oyo eza ya mibale na lolenge ya cancer oyo ezwaka batu mingi mpe ntina ya mitano na liwa kowuta na cancer na mobu ya ezwaki mibali million mpe ememaki liwa ya batu  yango ezalaki cancer oyo ezwaki mingi nakati ya ba mboka   kobimelaka mingi nakati ya ba pays développés taux nayango eza kokoba komata na ba pays en voie de développement  bokono oyo ekundolamaki mingi kati ya mibu ya  na na bisika ebele kolandana ba examen mingi ya asp  ba etudes ya mibali oyo bakufaki na ntina eye ezwami te na bokono emonaki kovímba ya prostáti na  kino na baye baza na mibu koleka vertigo eza ntango mutu akoyoka neti aza to biloko biye bizali nzinga nzinga naye biza koningana ntango bizali koningana te  mingi mingi ezalaka neti kobaluka to kotepatepa  ekoki kolandana na nausée kosanza kotoka to nkokoso mpo na kotambola mingi mpeza ekomaka mabe koleka ntango ya koningisa moto vertigo eza lolenge loye loyebani mingi ya ba kizunguzungu maladi eye esukaka mingi mingi na vertigo eza vertige positionnel paroxystique bénin bokono ya ménière mpe labyrinthite  eza na ba ntina misusu oyo eyebani mingi te na batu kasi ememaka mpe bokono ya vertigo yango ezali avc kovimba bongo kozoka na bongo sclérose kilikili na migraine vertigo physiologique ekoki kosalema kolandana na kotiama na lolenge ya koningana na eleko molayi neti ntango mutu azali na masuwa to azali kaka kolandela eloko eye ekoningana na miso ya kanga  ntina misusu eza kozala exposer na ba toxine neti na monoxide ya carbone masanga to aspirine vertigo ezali nkokoso nakati ya eteni ya vestibule ntina misusu ya kizunguzungu eza yambo na kweya makalekale kobungisa kotelema alima mpe kizunguzungu eye esembolami te vertige positionnel paroxystique bénin mingi ekoki kokomela mutu oyo azwamaka na bileko ya vertigo na koningana mbala na mbala mpe azalaka kaka malamu na bileko bina  bileko ya vertigo esengeli biwumela na se ya monuti moko teste ya dix hallpike mingi mingi epesaka eleko ya liso koningana na lobango oyo eyebani bo nystagmus na bokono ya ménière mingi mingi ezalaka ngonga kobeta nakati ya matoyi kobungisa koyoka mpe vertigo ntango elandaka ewumelaka koleka minuti ntuku mibale na labyrinthite vertigo ebimelaka na mbalakata mpe nystagmus esalemaka na boningani te  na lolenge oyo vertigo ekoki kowumela mikolo  esengeli mpe kotala ba ntina misusu oyo ezalaka ya makasi  yango ezali mpeza yasolo soki nkokoso misusu neti bolembu moto mpasi komona biloko mibale mibale to kobungisa ndenge ya koningana to kosimba eloko esalemi kizunguzungu etungisaka pene na ya batu na eleko songolo mpe pene na baza na vertigo pene na ya batu bazwaka vertigo na mobu songolo ekomaka kozwa mingi ntango bazakokola mpe etungisaka basi mbala mibale to misato koleka mibali vertigo ememaka pene na ya batu na salle d urgence nakati ya ba pays développés kovímba bɔngɔ to tumeurs intracrânnienes esalemaka ntango ba cellule eye elongobani te ebotami nakati ya bɔngɔ  eza na lolenge mibale ya ba tumeur tumeur maligine to cancéreuse na tumeur bénigne  tumeur cancéreuse ekoki kokabwama na biteni yango ezali tumeur primaire oyo ebandaka na bɔngɔ na tumeur secondaire oyo epanzanaka kowuta esika mosusu mpe eyebani bo tumeur ya métastase cérébrale  makoma oyo mazali kotala bobele ba tumeur oyo ebandaka nakati ya bɔngɔ lolenge nionso ya kovímba bɔngɔ ekoki kolakisa bilembo bikeseni kolandana na eteni eye etungisami nakati ya bɔngɔ  yango ekoki kozala moto mpasi ba crise mikakatano mpo na komona kosanza mpe bongwana ya mayele  moto mpasi mingi mpeza ezalaka mabe koleka na tongo mpe esalemaka elongo na kosanza  mikakatano songolo mikoki kozala nkokoso mpo na kotambola kosolola mpe sensation  ezali bokono kokoba ekoki kokoma kino na kobungisa mayele ntina ya kovímba bɔngɔ ndenge na ndenge oyo ezwaka batu eyebani te  ba facteur risque oyo ekoki ntango mosusu komonana eza ba condition mutu azwi kowuta na mutu mususu oyo eyebani bo neurofibromatose na mpe kozala exposer na chlorure ya vinyle kowuta na industrie chimique virus ya epstein barr mpe radiation na ion  ntango batu bazali komituna mingi mpo na bosaleli telefone mobile preuve naino esosolami malamu te  lolenge ya tumeur primaire oyo eyebani mingi epayi ya batu bakolo eza méningiome  mingi mingi bégnine na astrocytome neti glioblastome  epayi ya bana lolenge loye loyebani mingi lozali médulloblastome malin  mingi mingi diagnostic esalemaka na nzela ya examen medical elongo na tomographie na ordinateur to kozwa bilili na résonance magnetique  nasima nayango mingi mingi confirmation esalemaka na nzela ya biopsie  kolandana na ba resultat tumeur ekabwamaka na ba niveau ndenge na ndenge ya makasi traitement ekoki kozala kosangisa lipaso radiothérapie ne chimoithérapie  ekoki kosengela kosalela ba nkisi anticonvulsant soki mutu azwi crise  bakoki kosalela dexaméthasone na furosémide mpo na kokitisa kovímba nzinga nzinga na tumeur  ba tumeur misusu ekolaka malembe malembe mpe esengaka kaka elandelama na ntango mususu esengaka intervention mosusu te  ba traitement oyo esalelaka bokengi ya nzoto ya mutu bazali naino koyekola yango  resultat elandanaka mingi na lolenge ya tumeur mpe na monene ya esika eye esi epanzani na ntango eye basali diagnostic glioblastome mingi mpeza epesaka resultat malamu te kasi méningiome mingi mpeza epesaka resultat malamu moyenne ya taux ya survie ya mibu mitano mpo na cancer ya bɔngɔ na etats unis eza tumeur secondaire to métastase cérébrale ezwaka batu mingi koleka tumeur cérébrale primaire  pene na ndambu ya ba tumeur métastase ewutaka na cancer ya poumon  tumeur cérébrale primaire ezwaka batu pene  na mobu mokili mobimba mpe kozala na se ya na ba cancers  epayi ya bana baye baza na mibu na se ya  kovímba bɔngɔ ezwi esika ya mibale nasima ya leucémie lymphoblastique ya makasi bo ntina ya cancer na australie misolo miye mikendaka mpo na mutu moko oyo azali na cancer ya bɔngɔ ezalí million yango ezali cancer ya monene koleka nionso botulisme latin botulus saucisse eza bokono boye boyebani mingi te mpe ekoki komema likama ya mabe koleka kowuta na toxine oyo ewutaka na bactérie ya clostridium botulinum bokono oyo ebandaka na bolembu mikakatano ya komona kolemba na mikakatano mpo na koloba yango ekoki nasima kolandisama na bolembu ya maboko misunyi ya panzi na makolo bokono oyo mingi mingi etungisaka mayele te mpe ememaka fièvre te botulisme ekoki kobimela na ba nzela ndenge na ndenge ba spore ya ba bactérie oyo ememaka yango ezala na mabele mpe na mayi ebotaka toxine botulitique ntango etiami na oxygène ya niveau ya se mpe na lolenge songolo ya temperature botulisme kowuta na bilei ebimelaka ntango mutu alei bilei biye biza na toxine botulisme ya bana ebimelaka ntango bactérie ekoli nakati ya mitsopo mpe ebimisi toxine yango esalemaka mingi mpeza epayi ya bana baye baza na sanza na se ya motoba mpo ete sima na eleko ena nzoto emitongaka mpo na komibatela botulisme ya mpota ezwamaka mingi mingi epayi baye bako komituba ntonga ya lopipi na likambo oyo ba spore ekotisaka mpota mpe na bozangi ya oxygène etikelaka toxine yango epesamaka te kowuta mutu songolo koleka epayi mutu pakala confirmation ya diagnostic esalemaka na nzela ya boluki toxine to bactérie nakati ya mutu oyo atungisami nzela ya yambo mpo na komibatela eza kolamba bilei ndenge elongobani toxine kasi kanyama te ekufaka na molunge ya koleka  na eleko koleka minuti mafuta ya nzoi ekoki kozala na kanyama mpo nayango esengeli te kopesa mafuta ya nzoi na bana oyo bazali na sanza na se ya traitement esalemaka na antitoxine mpo na baye babungisaka makoki ya kompema bango moko ekoki kosengela mpo nabango masini ya kopesa mopepe ntango mususu mpo na ba sanza bakoki kosalela ba antibiotique mpo na botulisme ya mpota liwa ememaka   kino ya batu botulisme ekoki mpe kotungisa ba nyama ndenge na ndenge mángwelé ma typhoide ezalí mángwelé eye ebatelaka batu na fièvre typhoide  eza na lolenge mibale oyo ekoki kozwama bipayi ebele tya mángwelé ya komela eye ekopesama na monoko na mángwelé ya capsule vi ya polysaccharide  sous unité ya mángwelé eye epesamaka na tonga they are about to effective for during the first two years depending on the specific vaccine in question organisation mondiale ya santé  oms esengaka ete bana nionso na bisika biye bokono oyo bozali bapesama mángwelé soki te basengaka ete banso baye bazali na risque ya kozwa bokono bapesa bango mángwelé ba campagne ya mángwelé ekoki mpe kosalisa mpo na kolandela ba epidemie ntango ebimelaka kolandana na lolenge makambo mazali bakoki kosenga ete babakisa ba dose sima na mibu nionso kobanda na mobu moko kino na sambo  na etats unis basengaka mángwelé epesama bobele na baye bazali na risque monene ya kozwa bokono neti baye bakende mibembo na bisika biye bokono bozwi batu ebele mángwelé eye ezalí na ngonga oyo eza malamu mpeza ba effet secondaire ekoki kosalema na esika tonga ebetami mángwelé ya tonga eza malamu ata na baye baza na vih sida mpe mángwelé ya monoko bakoki kosalela yango soki kaka bilembo bimonani naino te bolamu ya mángwelé ya monoko na eleko ya zemi eyebani malamu te mángwelé ya yambo ya typhoide basalki yango na mobu ya na almroth edward wright richard pfeiffer na wilhelm kolle  mpo na ba effet secondaire ezalaka recommandé kosalela mángwelé ma ba formule yasika  mángwelé ma typhoide ezalí na liste ya ba nkisi ya ntina ya organisation mondiale ya santé nkisi eye esengeli yambo koleka na ba lopitalo talo mpo na kosomba mipoko mipiko eza usd na dose moko kotala na mobu ya na etats unis talo ezalaka kino usd mángwelé ma epatíte a ezalí mángwelé oyo ebatelaka batu na epatíte a  eza na nguya ya kosala kino na ya ba cas mpe esalaka au moins mibu zomi na mitano mpe ntango mususu na bomoyi mobimba ya mutu  soki epesami esengelaka ete ezala dose mibale kobanda nasima ya mobu moko ya mbotama epesamaka na tonga na musunyi ya nzoto organisation mondiale ya santé  oms esengaka ete mángwelé epesama na batu nionso na bisika biye bokono bozwi batu mua mingi bisika biye bokono bozwi batu mingi mpeza esengelaka te kopesa mángwelé bisika binso mpo ete mingi mpeza bokengi ya nzoto ya batu ezalaka esi elendisami na nzela ya infection bazwaki ntango bazalaki bana   center for disease control and prevention cdc esengaka ete bapesa mángwelé na batu bakolo oyo bazali na risque monene mpe na bana banso ba effet secondaire ya makasi ezalaka mpeza te mpasi na esika babetaki tonga esalaka pene na  ya bana mpe ndambu ya batu bakolo mángwelé mingi ya epatíte a ezalaka na virus oyo eza activé te mpe mua misusu ezalaka na virus oyo balembisi oyo ezalaka na virus oyo balembisi ezalaka recommandé te na eleko ya zemi to mpo na baye baza na bokengi ya nzoto eye ekosala malamu te mua ba formule ezalaka bosangisi ya mángwelé epatíte a na oyo ya epatíte b to mángwelé ma typhoide mángwelé ya yambo ya epatíte a endimamaki na eropa na mobu ya mpe na etats unis na mobu ya  mángwelé oyo ezali na liste ya ba nkisi ya ntina ya organisation mondiale ya santé nkisi ya ntina mpeza oyo esengeli kozanga te na ba lopitalo  na etats unis talo nayango ezalaka kati ya  na usd chloroquine eza nkisi eye basalelaka mpo na komibatela mpe kobikisa malaria na bisika biye malaria etungisaka mpeza batu  lolenge songolo ya malaria oyo ezalaka na ba souche ya resistance mpe ba cas ya mbilinga mbilinga esengaka nkisi ya ndenge mosusu to ya kobakisa mbala misusu basallelak yango mpo na amibe oyo ebimelaka libanda ya mitsopo mingayi na articulation mpe lupus ya kotela motane nkisi oyo ezalaka ya komela na monoko ba effet secondaire oyo eyebani mingi eza nkokoso na misunyi ya nzoto kobungisa mposa ya kolia pulupulu na kobeba loposo ba effet secondaire ya makasi eza mikakatano mpo na komona kozokisa misunyi ya nzoto ba crise mpe kokoma na ba globule rouge moke emonani neti ezalaka na mindondo te komela yango na eleko ya zemi kasi naino bayekoli yango malamu te nakati ya ba mama ya zemi chloroquine ezali moko nakati ya mopiko ya ba nkisi oyo ebiangami classe  aminoquinoline esalaka mpo na lolenge ya malaria oyo emibotaka te nakati ya ba globule rouge bakundolaki nkisi ya chrolorquine na mobu ya  nkisi oyo ezali na liste ya ba nkisi ya ntina ya organisation mondiale ya santé ba nkisi ya ntina mpeza oyo esengeli kozanga te na ba lopitalo  ezali kozwama bo générique  talo mpo na kosomba na mipiko mipiko eza  usd  na etats unis talo nayango eza  usd mpo na dose moko kingudingudi eyebani lisusu mpe bo parotidite épidemique eza bokono ya kouta na virus oyo ewutaka na virus ya kingundingudi  bilembo na ebandeli ya bokono mingi mingi ezalaka fièvre mpasi ya misunyi ya nzoto moto mpasi na koyoka bolembu  mingi mingi nasima elandisamaka na mpasi ya kovimba glande parotide moko to nionso mibale  mingi mpeza bilembo bibandaka komonana na mikolo kino sima ya kozwa infection mpe kosila sima ya mikolo  kino  epayi ya batu bakolo bilembo ya bokono bitungisaka mingi koleka oyo ya bana  pene na ya batu bazalaka na bilembo ndambu to te  mikakatano mikoki kozala  ba infections ya ezipeli ya bongo  pancréatite  kokufa matoyi mpo na libela mpe mpasi na kovimba mabindi oyo mingi mingi mpeza te ememaka infertilité  basi bakoki kotungisama na kovimba ovaire kasi yango ebakisaka te risque ya infertilité kingudingudi ekabolamaka na bopete mingi mpe epanzanaka noki nakati ya batu oyo bazali kofuanda pene pene virus nayango epesamaka na nzela ya matanga ya motoki to na bosimbi mutu oyo azwami na bokono  bobele batu nde bakoki kozwa bokono oyo mpe kopanza yango  batu bakoki kopesana bokono oyo kobanda na mua mikolo liboso bilembo bibanda komonana kino sima ya mikolo minei  sima ya kozwama na infection mingi mpeza mutu akomaka immunisé mpo na bomoyi naye mobimba  kozwa infection mbala mosusu ekoki kosalema kasi mbala yango bokono ekomaka pete  mpingi mpeza diagnostic ezalaka na mua nungunungu mpo na kovimba ya parotide mpe ekoki kozala confirmer na nzela ya koisoler virus na tampon moko ya canal parotidien  komeka ba anticorps ya igm nakati ya makila ezalaka mpasi te mpe ekoki kozala ya litomba kasi ekoki kobungisa moke mpo na baye basila kozwa mangwele na kolakisaka negatif batu bokoki komibatela na kingudingudi na nzela ya bozwi dose mibale ya mangwele ya kingudingudi mingi ya ba pays développés babakisaka yango na mabongisi nabango ya bopesi magwele mingi mingi kosangisa na mangwele ya rougeole na mangwele ya rubéole  na ba mboka oyo mangwele epesami mingi te bakoki komona motango ya batu bakolo kozwa bokono mokomata nde nayango mabongisi nionso kobeba koleka  nkisi ya kobikisa bokono oyo naino esembolami malamu te  makasi maye masalamaka mpo na kosunga ezali kolandela bilembo na bobeli nkisi ya kokitisa mpasi neti acétaminophène immunoglobuline ya kotuba na mizisa ekoki kosalisa na mikakatano songolo  bakoki kosenga kolalisa na mbeto ya lopitalo soki méningite to pancréatite emonani  mutu nakati ya batu nkoto zomi ya baye bazwami na bokono akufaka soki mangwele epesami te pene kino ya batu bazwaka infection na mobu mangwele eye epesami na batu ebele esalaka ete taux ya liwa ekita koleka  kingudingudi etungisaka batu mingi na ba pays en voie de développement epayi wapi mangwele epesami na batu mingi te  ba épidemie atako mangwele epesami ekoki kokoba kobimela batu basili kozwa mangwele  liboso ya boyeyi ya mangwele kingudingudi ezalaka maladi ya bana oyo ezalaka kotungisa mingi na mokili ba épidemie ya bokono ya minene minene ekoki mingi mpeza kosalema mibu mibale to mitano nionso bana baye bazalaki na mibu kati na mitano na libwa batungisamaki mingi  nakati ya baye basili kozwa mangwele mingi mingi baye bawuti kokokisa mibu ntuku mibale batungisamaka na bokono oyo  nzinga nziga na équateur mingi mingi ebimelaka na mobu mobimba ntango na ba region oyo mosika na nord mpe na sud etungisaka mingi na saison ya hiver na printemps  mpasi ya kovimba ba glande parotide na mabindi ekundolamaki na hippocrate na siècle ya yambo na mbotama na kristo mángwelé ma epatíte b eza mángwelé oyo ebatelaka batu na epatíte b  esengelaka kopesa dose ya yambo nakati ya ngonga sima na mbotama mpe dose mibale to misato mosusu kopesa yango nasima yango ezali mpo na baye baza na bokengi ya nzoto eye ekosala malamu te neti kowuta na bokono ya  vih sida na mpe baye babotami mobesu mpo na baye bazali na nzoto nkolongunu mángwelé esalaka ete koleka  ya batu bazala ya kobatelama esengelaka komeka makila ya baye bazali na risque monene ya kozwa bokono mpo na kosembola soki mángwelé esimbaki esengelaka ntango mosusu kobakisa ba dose misusu mpo na batu oyo bokengi ya nzoto nabango ezali kosala malamu te kasi ebele ya batu misusu esengelaka te kobakisela bango ba dose mpo na baye bazwaki mángwelé ya virus ya hepatite b kasi naino bakomi immunisé te esengeli kobakisela bango ba himmoglobule ya hepatite b likolo ya mángwelé mángwelé oyo epesamaka na nzela ya kobeta tonga na misunyi ya nzoto ba effet secondaire ya makasi kowuta na mángwelé ya hepatite b ezalaka mpeza te mpasi ekoki kosalema na esika babetaki tonga mángwelé oyo eza na mindondo te kosalela na eleko ya zemi to ntango ya komelisa mwana libele bakoki naino te kolakisa soki mángwelé oyo ememaka syndrome ya guillain barre mángwelé ya mikolo basali yango na bosangisi adn ekoki kozwama yango moko to na oyo esangisami na mángwelé misusu mángwelé ya yambo ya hepatite b endimamaki na etats unis na mobu ya  lolenge ya mángwelé oyo eza na mindondo ata moko te ebandaki kotekama na mobu ya   mángwelé oyo eza na liste ya ba nkisi ya ntina ya organisation mondiale ya santé nkisi ya ntina mpeza oyo esengeli kozanga te na ba lopitalo  talo mpo na kosomba na mipiko mipiko eza kati ya  na usd mpo na dose moko kotala na mobu ya  na etats unis talo nayango ezalaka kati ya  na usd mángwelé ma tetanɔsi eyebani lisusu bo anatoxine tétanique tt ezali mangwele oyo basalelaka mpo na komibatela na tetanɔsi  na bomwana esengelaka kozwa dose mitano mpe nasima kobakisa dose moko mosusu sima na mibu zomi nionso sima na bozwi dose misato pene batu nionso bazalaka immunisé  mpo na baye balandelaki mangwele nabango ya tetanɔsi malamu te esengeli bazwa tonga na lobango nakati ya ngonga sima na kozoka mpota  mpo na baye bazali na mpota ya risque monene mpe basilisi te kozwa mangwele nionso bakoki kopesa bango antitoxine ya tetanɔsi esengeli kosala manso mpo ete basi ya zemi balandela malamu mangwele nabango ya tetanɔsi mpe soki te koimmunisé bango ekoki kobatela bango na tetanɔsi na mbotama ya mwana mangwele oyo eza malamu mpeza ezala na eleko ya zemi to mpo na baye baza na vih sida kotela mpe mpasi na esika eye babeti tonga ekomelaka kati ya  na ya batu fièvre koyoka bolembu mpe mua mpasi na misunyi ya nzoto ekomelaka na se ya ya batu ba réaction makasi ya ba allergie ekomelaka se ya mutu moko nakati ya batu bosangisi mangwele ya ndenge na ndenge mpo na tetanɔsi esalemaka neti dtap na tdap oyo eza na diphthérie mangwele ya tetanɔsi na mangewle ya coqueluche mpe dt na td oyo eza na diphthérie na mangwele ya tetanɔsi dtap na dt bapesaka yango na bana baye bazali na mibu na se sambo ebongo tdap na td bapesaka yango na na baye baza na mibu sambo to koleka  makoma na minuscule ya d na p eza mpo na kolakisa nguya ya diphtérie na ya mangwele ya coqueluche mangwele ya tetanɔsi basalaki yango na mobu ya mpe ekomaki kozwama na etats unis na mobu ya  bosaleli mangwele oyo esalaki ete motango ya ya baye bazali na tetanɔsi mokita  mangwele oyo ezali na liste ya ba nkisi ya ntina ya organisation mondiale ya santé nkisi ya ntina mpeza oyo esengeli kozanga na ba lopitalo  talo mpo na kosamba na mipiko mipiko eza kati ya  na usd mpo na dose moko kotala na mobu ya  na etats unis talo mpo na mangwele nionso ya tetanɔsi eza kati ya  na usd ampicilline eza antibiotique oyo basalelaka mpo na na komibatela na ba infection ya ba bactérie  yango ebatelaka na ba infection ya ba voies respiratoires ba infection na ba nzela ya masuba méningite ba infection ya salmonelle mpe endocardite bakoki mpe kosalela yango mpo na komibatela na ba infection streptocoque ya groupe b mpo na bana baselelaka ya ngo na nzela ya monoko ya tonga na misunyi ya nzoto to tonga na mizisa ya nzoto  esalisaka mpeza te mpo na ba infection kowuta na virus ba effet secondaire oyo eyebani mingi eza kobeba loposo nausée na pulupulu esengeli te kosalela nkisi oyo epayi ya batu baza allergique na penicilline ba effet secondaire ya makasi ekoki kozala colite à clostridium difficile to anaphylaxie ntango bazali kosalela yango mpo na baye baza na mikakatano ya rein esengeli kokitisa dose  kosaleka yango na eleko ya zemi mpe ya komelisa mwana libele emonani neti eza malamu ampicilline esalemaki na mobu ya  ezali na liste ya ba nkisi ya ntina ya organisation mondiale ya santé nkisi oyo esengeli kozanga te na ba lopitalo  talo mpo na kosomba yango na mipiko mipiko eza kati ya  na usd na flacon ya nkisi ya kotuba na mizisa kotala na mobu ya  na etats unis ezali kozwama bo ba générique mpe talo mpo na mikolo zomi ya traitement eza usd paracétamol eyebani lisusus bo acétaminophène to apap ezali nkisi basalelaka mpo na kosilisa mpasi mpe fièvre  mingi mpeza basalelaka yango mutu azali koyoka mua mpasi to mpasi mingi te  preuve ya litomba ya nkisi oyo mpo na bana eza moke mpeza  mingi mingi batekaka yango elongo na ba nkisi mosusu neti nkisi mpo na miyoyo  ntango basangisi yango na nkisi mpo na mpasi kouta na opioïde basalelaka paracétamol mpo na mutu oyo azoyoka mpasi makasi neti mpasi ya cancer na mpe sima na lipaso  mingi mpeza bamelaka yango na monoko to kobaka yango ya kotuba tonga na mizisa mpe ezalaka  ba effet nayango ewumelaka kati na ngonga mibale na minei paracétamol ezalaka na mindondo mpeza te soki baseleli yango kolandana na dose oyo esengeli  mokosa makasi loposo esalemaka mpeza mingi te  dose ya koleka mpeza ekoki komema liver failure  emonani neti eza mindondo te na eleko ya zemi mpe ntango ya komelisa mwana libele  mpon na baye bazali na maladi ya foie bakoki kokoba kosalela yango kasi ekosengela basalela dose ya moke paracétamol etiyami nakati ya ba nkisi eye eyebani bo analgésique ba nkisi oyo esilisaka to ekitisaka ba mpasi  nkisi oyo eza na misala minene te ya anti inflammatoire eye esalaka mpe lolenge nkisi oyo esalaka eyebani mpeza malamu te bakundolaki paracétamol na mobu ya  yango ezali nkisi oyo batu mingi basalelaka mpo na kosilisa ba mpasi na fièvre ezala na etats unis to eropa  nkisi oyo ezali na liste ya ba nkisi ya ntina ya oms nkisa ya ntina mpeza oyo esengeli kozanga te na ba lopitalo paracétamol ezali kozwama bo générique mpe nkombo misisu eye bakosalela mpo nayango na mombongo eza tylenol and panadol  talo mpo na kosomba na mipiko mipiko eza na se ya  usd na dose moko  na etats unis talo nayango eza  usd na dose moko amoxicilline ekokomamaka lisusu mpe bo amoxycilline to amox eza antibiotique eye esalisaka mpeza mpo na kotraiter ba infection ya bactérie ya ndenge na ndenge  eza nkisi ya yambo eye bapesaka mpo na ba infection ya libanda ya matoyi bakoki mpe kosalela yango mpo na mpasi ya kingo pneumonie ba infection ya loposo mpe ba infection ya nzela ya masuba bamelaka yango na monoko ba effet secondaire oyo eyebani mingi eza nausée na mokosa  ekoki mpe kobakisa risque ya ba infection ya ba mycoses mpe ntango basaleli yango elongo na acide clavulanique ekoki komema pulupulu  esengeli te kopesa nkisi oyo na baye bazali na allergie na penicilline ntango yakosalela yango na baye baza na mikakatano ya rein esengeli kokitisa dose kosalela yango na eleko ya zemi mpe ya komelisa mwana libele emonani neti eza na mindondo te amoxicilline ebandaki kozwama mbala ya yambo na mobu ya   nkisi oyo eza na liste ya ba nkisi ya ntina ya organisation mondiale ya santé nkisi ya ntina mpeza oyo esengeli kozanga te na ba lopitalo  nkisi oyo ezali moko ya ba antibiotique oyo mingi mingi minganga balakelaka bakoni amoxicilline eza kozwama bo générique  talo mpo na kosamba yango na mipiko mipiko eza kati ya  na usd na mbuma  na etats unis mikolo zomi ya kozwa traitement na nkisi oyo eza  usd ba allergie eyebani lisusu bo makono ya allergie yango ezali mitindo ndenge na ndenge kowuta na hypersensibilité ya bokengi ya nzoto na eloko songolo ya nzinga nzinga eye mingi mpeza ememaka mua nkokoso epayi ya batu ebele  makono yango mazali rhume de foins ba allergie ya bilei nkokoso ya loposo allergie ya maladi ya mpema mpe anaphylaxie  bilembo bikoki kozala miso motane mokosa na loposo kotangisa miyoyo mpema mokuse to kovimba vimba nzoto koboya bilei na intoxication ya bilei eza mitindo ya ndenge mosusu ba allèrgenes oyo eyebani mingi eza pollen na bilei mabende mpe biloko misusu ekoki mpe komema nkokoso  bilei koswama na ba insect mpe nkisi yango eza ntina eye eyebani mingi mpo na ba réaction ya makasi bozalisami ya makono oyo ewutaka na ba facteur génétique mpe na nzinga nzinga  lolenge loye bokono eyelaka ezwaka ba anticorps ya immoglobule e  ige eteni ya bokengi ya nzoto kolingama na allèrgene ioko mpe nasima na récepteur moko na mastocyte to na basophile epayi wapi efongolaka nzela ya bosopani ya ba élément chimique ya inflammation neti histamine  mingi mpeza diagnostic esalemaka kolandana na lisitwale ya bokolungunu ya mutu ba teste misusu ya loposo to makila ekoki kozala ya litomba mpo na batu songolo to pakala  ba teste ya positif ntango mususu ekolinga koloba te ete allergie ya monene eza na eloko eye bazali kotala kozwama na eleko songolo na biye bikoki kozala ba allèrgene ekoki ntango mosusu mpe kobatela mutu  ba traitement mpo na ba allergies eza koboya ba allèrgens oyo esili koyebana mpe komela ba nkisi neti ba stéroïde na ba antihistamine  mpo na baye baza na ba réaction ya makasi esengeli bazwa tonga ya adrenaline epinephrine immunotherapie ya allergène ememaka batu malembe malembe na bozwi mitango minene ya ba allèrgene yango ezalaka ya litomba mpo na lolenge songolo ya ba allergie neti rhume de foins mpe na ba reaction ya koswama na ba insect bosaleli yango mpo na ba allergie ya bilei eyebani malamu te ba allergie ezwaka batu ndenge na ndenge  na pays dévloppés pene na ya batu batungisamaka na rhinite allergique  pene na ya batu baza na ata allergie moko ya bilei  mpe pene na baza na nkokoso ya loposo na eleko songolo ya bomoyi  kolandana na mboka songolo to pakala pene na  na ya batu baza na maladi ya mpema anaphylaxie ekomelaka kati ya isidore ndaywel è nziem sánzá ya míbalé azalí molobeli mpé mosapoli wa kongó kinsásá isidore ndaywel è nziem abótama na ipamu o kati ya etúká ya bándundú na mokɔlɔ mwa febwáli akomá babúku ebelé na maye matálí masapo ya mbóka ya kongó kinsásá na mikɔlɔ óyo etangémí azalí mokónzi ya société des historiens congolais atangísá na bobɔngɔ bwa lubumbashi na bobɔngɔ marien ngouabi mpé na óyo ya bobɔngɔ bwa laval na kanadá isidore ndaywel è nziem atangá na bobɔngɔ bwa sorbonne pari na falansia bisíká akómá dokotolo wa makambo etálí masapo o mobú mwa azaláká sohiza société des historiens zairois na basapoli basúsu ba kongó kinsásá neti zacharie tshimanga wa tshibangu zacharie tshimanga wa tshibangu ɔkɔtɔbɛ dɛsɛmbɛ azalaka mosapoli wa kongó kinsásá zacharie tshimanga wa tshibangu abótama na engumba ya musefu na etuka ya kasai ya límbe na mokɔlɔ mwa ɔkɔtɔbɛ akoma ba búku ebelé na mayé matali masapo ya mboka ya kongó kinsásá azalí mosapoli wa yambo ya koma búku na mayé matali lisapo ya kongó kinsásá atangisa na institut supérieur pédagogique ya bukavu na bobɔngɔ bwa kisangani bisika azalaka mokónzi azalaka mpé mokónzi osima ya isidore ndaywel è nziem na ligomba ya sohiza óyo basála elengo na basapoli ya kongó kinsásá misusu libosó yako kende o mboka mopaya tshimanga wa tshibangu atangaka kelási nayé mobimba na kongo kinshasa bokoti na yé na bobɔngɔ emɛma yé na mboka ya falansia kuna na mobu ya azwaka licence ya lisapo na zéogalafi na mobu ya azwaka maitrise ya lisapo asúkisaka kelási na yé o mobu mwa tángo akomaka dokotolo ma makambo etali masapo kelási minango ma masalamaka manso na bobɔngɔ toulouse jean jaurès na sima ya kotanga kelási na falansia tshimanga wa tshibangu ozóngaka o mboka pona kosala mpé mpo na kotángisa professeur tshimanga wa tshibangu akúfaka o mokolo ya dɛsɛmbɛ na bruxelles mboka ya beljika émile mandjumba mwanyini mbomba yúni azalí mosapoli wa kongó kinsásá émile mandjumba mwanyini mbomba abótámá na yúni nkamba oswe na etúká ya kasai ya monyɛlɛ azalí mwǎna wa mekunyo ntshedi fabien na nyamwetshi iyonga sala azalí mokomi wa yambo óyo akomá búku ya lisapo na makambo ya mikóló na mibú ya kongó kinsásá búku mwangó mokomámákí na nkombo na yango ezalí chronologie générale de l histoire du zaire  des origines à na lokóta ya falansé émile mandjumba atangákí kélasi na yé mobimba na kongo kinsásá kelási na yé ebandí na etúká ya katanga epayi ya bamissioni na mobú mwa azwaka licence ya masapo na bobɔngɔ bwa lubumbashi nsima atangáká na bobɔngɔ bwa kinsásá bobɔngɔ bwa lubumbashi na lokóta ya falansé université de lubumbashi unilu ezali okati ya engumba ya lubumbashi na etúká ya katanga ezali okati ya lisanga ya bobɔngɔ bwa kongo kinshasa oyo ebengami na falansé université nationale du congo kélasi mitangama na lokóta ya falansé uta sanza na mobu ya desembe gilbert kishiba fitula nde mokonzi ya bobɔngɔ bwa lubumbashi bobongo ya lubumbashi ekelama na mobu ya o tango mboka ya kongo kinsasa ezalaka na ma boko ya belezi kombo nango ya yambo ezalaka université officielle du congo et du rwanda urundi bobongo ya lubumbashi ezali na biteni ya boyébi zomi na mitano émile mandjumba mwanyini mbomba mokomi mwa yambo ya buku isidore ndaywel è nziem oyo azalaka mokéli na mokonzi ya cerdac na sohiza na mibu mwa búku makasa ya boyébi bobɔngɔ bwa kisangani na lokóta ya falansé université de kisangani unikis ezali okati ya engumba ya kisangani na etúká ya etúká ya monyɛlɛ ezali okati ya lisanga ya bobɔngɔ bwa kongo kinshasa óyo ebengami na falansé université nationale du congo kélasi mitangamakà na lokóta ya falansé bobɔngɔ bwa kisangani ebiangamaka libosó univerisité libre du congo na mokelami na yango o mobu ya ekelamaka epayi ya ba misíoni na sima mwa mikolo ekomaka université nationale du zaïre unaza campus de kisangani uta ekoma université de kisangani na lingala bobɔngɔ bwa kisangani bobɔngɔ bwa lubumbashi ezali na biténi ya boyébi zómi na mitáno búku makasa ya boyébi sohiza ezalaka lisanga ya basapoli ya zaïre kongo kinsásá na lokota lya falansé elingaka ko loba société des historiens zairois o mokolo ya lelo sohiza ezalaka lisusu tɛ ekoma na kombo mosusu société des historiens congolais sohiza akelamaka tango basapoli nionso ya kongo kisasa ya yambo na lubumbashi o mokolo ya fébwali na bayé bazalaka o mokolo yango tokoki kotanga isidore ndaywel è nziem oyo azalaka molakisi na bobongo ya lubumbashi mpé zacharie tshimanga wa tshibangu ya institut supérieur pédagogique ya bukavu mokonzi ya sohiza na bokélami na yango ezalaka isidore ndaywel è nziem mokonzi ya mibale ezalaka zacharie tshimanga wa tshibangu simon pierre buka makengo nsuka marsi azaláká mokéli mpé mokambi ya ligomba ya rempad na lofalansé religion mpadiste simon pierre mpadi azalaka mombóto ya vitinimi na mpangu zi kongo óyo ezalaka libota bwa bokónzi mboka ya angola asalaka na armée du salut abala mama nianga mpe abota bana mitano simon pierre mpadi abundela makombo na bohumbu okati ya kongo kisasa etumba nayé ezalaka pona lipanda mpe pona bosilisi na bohumbu ya bato moindo okati ya afrikamobimba etumba na yé ezalaka mpe mpo bo nzambe ya mindele elungwa na mabélé ya batu miyindo na yango o mokolo ya septembre akengedaka ko tika mikano nayé épayi ya mokonzi belezi jean pacquet simon pierre mpadi akufa na mokolo ya mars na engumba ya kinsasa kitawala ezalaka lingomba ya bondimí ya mwana lesa nkombo ya kitawala ewuti na ingelesi watch tower bondimi na makanisi ya kitawala ewuta na ba batatoli ya yehova ya amerika neti joseph booth na charles taze russell ekélami nango ebandaka yambo na etuka ya katanga sima ayaki ko kota na bituka misusu ya kongo kinsasa mokéli mpé mokambi ya yambo ya kitawala ezalaka mwana lesa oyo nkombo nayé na bopéto ezalaka tomo nyirenda sima ya nkufa mpé ya mwa mikolo bushiri lundungu asangisaka ba ndimi nayé o kombo ya kitawala atéyaka makambo ya lipanda na bobimi na bohumbu o maboko ya ba belezi na lingomba ya kitawala bokambi na bokonzi ezali boye mibéko ya kitawala ezali zomi tokoki kotanga mwa éténi awa bushiri lungundu yúni yúni azalaka mokambi ya lingomba ya kitawala amipesaka nkombo ya mufalme wa watu wehusi na kiswahili oyo elengi ko loba na lingala mobikisi ya batu moindo bushiri lungundu abotama o mokolo ya yúni na etuka ya etúká ya monyɛlɛ azalaka mwana ya papa sala mbongo na mama eylo na mobu ya atombokela makasi ba belezi yé na ba ndimi nayé na lutumbu masisi esukaka na lipanzi ya ligomba nayé mpé na bokangémi nayé bushiri lungundu akufaka o maboko ya ba belezi batiaka yé singa na kingo mpé ko diembikisa yé o mokolo ya juin george washington williams ɔkɔtɔbɛ augústo azalaka mosapoli avoka mokambi ya mboka ya amerika george washington williams abotami na bedford springs o mokolo ya augústo atangaka boyébi bo nzambe na cambridge massachusetts na sima nango akomaka mobatéli mpaté mpé avoka akomélaka lépold ii mokanda pona kebisa yé na mayé mitalaki bohumbu na moniokoli okati ya kongo o mikolo miango ba belezi bazalaka kokata ba kongolé maboko to makolo soki ba kokisaki misala na bango té george washington williams akufaka na bokono ya tuberkilose na engumba ya blackpool o mokolo ya agosto bakunda yé na ekundéli layton blackpool maurice mpolo abótámí o sánzá ya mísáto akúfí o sánzá ya yambo azaláká moí politíki abomamá elɔngɔ na patrice lumumba na sánzá ya yambo wa maurice mpolo abótámáká na inongo sánzá ya mísáto azaláká mwǎna ya mpolo edouard na bokako tècle azaláká tatá mobóti ya bǎna mínei maurice mpolo azaláká mokomi wa bilenge na bonkúmú ya lumumba o mokɔlɔ ya sánzá ya libwá lumumba atíyáká mpolo monkozi wa limpingá ya basɔdá o mokɔlɔ ya sánzá ya yambo mpolo okito mpé lumumba pɛnɛ ya moboka ya mwadingusha na mobu o conférence nationale bakambi ya mboka ba mékaka ko tia mwinda na mayé étali liwa ya mpolo okito na lumumba nzóto ya maurice mpolo na ya baningá na yé ekátámáká mikémiké mpé ebwákámáká na soude epái ya gerard soete omar bongo sanza ya zomi na mibalé sanza ya motoba azalaka mokambi ekolo ya gabon omar bongo abotama na kombo ya albert bernard bongo o mokolo ya sanza ya zomi na mibalé na lewaï abala mbala misato mwasi na yé ya yambo ezalaka louise mouyabi moukala oyo abota na yé pascaline bongo ondimba o mokolo ya sánzá ya zomí mobu abalaka patience dabany na oyo abotaka ali bongo na albertine amissa bongo mwasi na yé ya suka ezalaka edith bongo mwana ya denis sassou n guesso azalaka mpé moto ya franc masonerie omar bongo akúfaka na barcelona na cancer ya coloni o mokolo ya sanza ya motoba po na bakoko na biso nzambe akelá bilóko nyonso akelá bato banyama banzete matiti mabanga mayi moyi minzoto pe biloko ndenge na ndenge nyonso oyo ezali ezali bikelamo ya nzambe nzambe akelama te azali moto te azali nyama te azali nzete te azali mobali te azali pe mwasi te azwamaka lokola tata to mama te nzambe azali nyonso bisika nyonso azali na ebandeli te azali na suka te nzambe azali azanga suka asalá mwango oyo eyangelaka mokili nzambe azali mosika na makambo ya mokolo na mokolo ya bomoyi ya moto nzambe atalaka mobimba ya etamboli ya molóngó moto akobelela nzambe te kasi akobelela bakoko na ye bakoko bakosenga na milimo babateli milimo babateli nde basololaka na nzambe molimo mobateli ezali molimo oyo ebatelaka libota mboka to ekolo libota na libota ezali na molimo oyo ebatelaka bango mboka na mboka ezali na molimo oyo ebatelaka bango ekolo na ekolo ezali na molimo oyo ebatelaka bango moto akobelela bango po básunga ye bálakisa ye nzela báfungola banzela na ye bakoko bakosenga na milimo babateli milimo babateli bakosolola ná nzambe na boye soki moto azali na likambo akobelela bakoko na ye akobelela bakoko ya moto mosusu te moto akoki pe kosala bondeko na mopaya kasi bakobosana te ete moto na moto mboka na mboka ekolo na ekolo bazali na bakoko pe milimo babateli na bango ezali na banzela mibale ya kokela bondeko na nzela ya libala to na nzela ya kokata nzoloko soki moto abali akoti na libota ya molongani na ye na tango wana molongani akomi ndeko akoki kobelela bakoko ya molongani na ye bato mibale bakoki kosala bondeko ya makila bakokata nzoloko po makila étanga pe bakosangisa makila na bango mibale esika moko na boye bakolapa seleka ete bakomi bandeko na tango wana mopaya akomi ndeko akoki kobelela bakoko na yo nzambe azali nsomi ekelamo moko te ekoki kotelemela nzambe nzambe azwaka mikano na ye ndenge alingi soki na mwango na ye elengelami ete okokufa lelo okokufa lelo soki na mwango na ye elengelami ete okokufa lelo te okokufa lelo te oyo tokosala ekokokisama kaka soki ye apesi nzela nzambe akelá malamu pe akelá mabe apesá moto makoki ya kosala malamu to ya kosala mabe oyo nyonso ekoya na sima ekolanda oyo moto aponaki kosala na moyi ya lelo liloba oyo kindoki etikala kaka po na misala ya mabe na kala tozalaki na ndenge mibale ya kindoki kindoki ya pole pe kindoki ya molili kindoki ya pole ezali kindoki oyo esalaka makambo malamu po na bato ndoki ya pole akokengela po mabe éya te soki amoni nkwokoso po na moto ya libota na ye akoluka ndenge ya kolongola nkwokoso yango bandoki ya pole bazalaki kobenga bango bayeli bato ya mayele kindoki ya molili ezali kindoki oyo esalaka makambo mabe po na bato ndoki ya molili akosala po mabe eya soki amoni bolamu po na moto ya libota na ye akokanga nzela po bolamu yango éya te bandoki ya molili bazalaki kobenga bango bayeli mabe bato ya mayele mabe etienne tshikedi wa mulumba azalaka moí ya politiki mpé moyángeli wa yambo o ekolo ya kongó kinsásá etienne tshikedi abotamana na kananga o mokolo ya sánzá ya zomi na mibalé mobu tshikedi wa mulumba atanga na bobɔngɔ ya lovanium bisika asilisaka kélasi na yé na bokomi dokotolo ya mibéko ye pe moto liboso ya kozwa ngala wana na kongó kinsásá etienne tshisekedi azalaki moto ya ministre ya nakati na nse mokonzi mobutu na mbula sima na lidusu na mokonzi etienne tshisekedi azalaki kotele mela mokonzi mobutu na mbula libota na ye atikalaki na mboka na poto etienne tshisekedi azalaki ministre ya yambo na mbula sima na etienne tshisekedi akudeki na bruxelles po na komisalisa na sambo mobu akufaka na bokono na engumba ya bruxelles o mokolo ya sánzá ya mibalé mobu ebenbe ekoya na mboka kongo o mokolo ya sanza ya mitano mobu bakundaki sima ya milulu na mbula félix tshisekedi mwana ya etienne tshisekedi baponaki ye mokonzi ya mboka kongo sato ya beaumaris ezwami o esanga anglesey o ekólo wali na engumba beaumaris botongami na yango ebandaki o mobu sima ya bozwami conquête ya ekólo wali na mokonzi édouard ier misala mitambusamaki na architecte savoyard jacques ya saint georges les travaux mpe esengaki misolo ebele misala misukaki kino o mobu kasi sato esilaki te bitulba okati ya ba nkumu ya mboka wali mpe ba konzi ya ingetele mpo na bozwi contôle ya etando ebandi o mobu botongami ya sato esila te kasi soko esilaki elingaki elandana solo na sato ya harlech bitonga mibale eye bazali na plan oyo elanda na bokesi ingi mpenza te parke ya virunga kala parke albert ezali parke ya kala ya republiki ya kɔngɔ demokratiki oyo ekalamaki uta mobu ezali na nkita minga na bonyama mp bozamba na yango des traces d okapis y ont par ailleurs été récemment observées parke ezuwami na est ya kongo kinsasa mpe ezipi ndambo ya bangomba virunga mosika te na rwanda mpe uganda ekotaki omolongo ya patrimwane ya unesco o mobu mpo na bonyama mpe bozamba na yango malamu bototngami ya parke ya virunga elandani na makambo mibale ya minene oyo ezalaki liboso na yango na ebandeli nkumu léopold ya mibale a kelaki na reserve ya koboma nyama mpon na kobatela banzɔku na bo bomi ya mabe na mbisa likanisi ya carl akeley oyo lilita ezuwami na parke ya botongi tɛmpɛlɔ o virunga na sima ya missio na ye ya ya bolukiluki exploration oyo asalaki o kivu na parke ya virunga ezali parke ya liboso na afrika ko landana na boumeli ekelamaki le avril na kombo parke albert ya yambo nkumu ya babelge albert okokuta oleaceae dar hussein arabe ezali esika ya kala na medina ya tunis ezwamaki na esika ya castle na district ya bab mnara esika oyo ezalaki esika ya bana ya mokonzi ba dey mpe miyángeli ya badistrict bankama ya bambula moto na moto abakisaki elembo na ye personal touch mpe bayeisaki yango lisusu munene bobongisi ya esika oyo ezali lelo eponamaki na youssef saheb ettabaâ na dar hussein ekomaki likita ya bakonzi ya liboso ya tunis mpe ezwaki nkombo dar el achra ndako ya bai zomi mpo ete ezalaki na bato zomi na mokonzi ya basoda falansé na nkombo léonard léopold forgemol de bostquénard afandaki na dar hussein na ntango mobimba ya mosala ko banda ekomaki bulo ya liboso mpo na national institute of heritage nkombo oyo euti na nkolo na yango ya suka general hussein oyo azalaki moninga makasi na hayreddin pasha convention ya unesco eponaki na bisika nyonso oyo etalelamaka ete ezali ya mokili mobimba patrimoine mondial article ya convention elobi ete unesco mpe comité ya patrimwane ya mokili mobimba bakoki kopona bisika nyonso oyo misala mininene masengeli kosalema na molɔngɔ ya bisika ya unesco oyo ezali na likama molɔngɔ oyo esalamaki mpo na koyebisa mokili mobimba makambo oyo ezotungisa ba caractéristiques oyo esalaki ete eleko un bien ekomama inscription mpe mpo na koorg lendisá mikano ya bobongisi bisika elakisami na kolandana na date ya botiami na yango ya liboso na molɔngɔ ya bisika ya unesco oyo ezali na likama eteni na likama etalisi bo bakisami na liste un fond bleu clair elakis esika oyo ekabolami na bikolo ebele biskia oyo bizalaki na makama mpe ebimisami na liste sima ya misala minene ya gestion mpe conservation bambula oyo etiami bizali ya bokomisi mpe ya bobimisi na molongo kolandana na convention ya esika oyo ebungisi ba caractéristiques oyo esengeli mpo na bokomisi yango na molongo ya unesco to oyo ezali lisusu na likama te sima ya mikano ya bobongisi ekoki ko bimisima na molongo na comité ya patrimwane comité ekoki mpe ko zwa ekateli mpo na bobimisi na molongo ya likama to na molongo ya unesco molongo ya bisika oyo esili kobimisama rapports de l unesco ndako ettabaâ palace ezali ndako moko ya kala na medina ya tunis ezwamaki na sudi est ya esika halfaouine youssef saheb ettabaâ epesaki mitindo ete ndako oyo etongama na ebandeli na siekle na ntango yango district mobimba ya halfaouine ezwamaki na mabongoli mingi moske moko ya sika na nkombo moske saheb ettabaâ madrasas mibale esukolameli turc souk jedid fontene moko mosole moko nkombo tourba mpe foundouk moko bitongamaki wana ndako ezwami na ekoteli ya souk jedid ezali na baetaje ya libosó rez de chaussé ezalaki mpo na bampunda mpe ko bomba biloko entrepôts baetaje mibale misusu bizalaki ba appartments privés mpe salɔ souk el berka na arabe ezali moko ya ba souks bazando ya médina ya tunis eteka mpe esombaka mingi penza babiju souk oyo etongamaki na na youssef dey mosala na yango ezalaki botekisi ba esclaves baye bauti na afrique subsaharienne ba esclave ya europe baye bazalaki komonana mpenza te mpe bazalaki ya motuya ba zalaki kotekisama na souk te bazalaki kotekisama na bisika bibombana des endroits plus retirés mpo ete boteki ezalaki kaka mpo na basombi baye bakokaki ko zala na mosolo ebele na ntango esclavage esilaki na tunisia souk ekomaki souk ya ba bijoutiers ezamaki mosika te na kasbah wapi efandelo ya moyangeli ya gouvernement ezalaka dar el bey mpe ba zando misusu lokola souk el bey souk ech chaouachine mpe souk el leffa souk ezwami na carrefour ya banzela minei forme na yango ezali lokola carrée oyo ekabwani na banzela misato oyo ekabwani na ba colonnes ya ba rangées mibale kala estrade moko ya mabaya na centre ezalaki esika wapi ba esclave bazalaki kolakisama nde ntina nkombo berka mpe bazalaki ko zela kotekama esika ezipamaki na coupole centrale moko mpe ba vote latérales ebele limelo lya ebengeli na esé ya mabelé bondeko ya mpanzi misáto tozalí na mpanzi misáto etelema triangle rectangle abc mpanzi a mpanzi b mpanzi c mpanzi a etelemana na mpanzi c na falansé balobaka a na c ezalí perpendiculaire elingí koloba kofungwama ya a na c esáli mpanzi b babengaka yangó nzelá mokuse hypoténuse mobeko ya bondeko ya mpanzi misáto elobí boye a c b elingí koloba soki osangisi bakotombwama mbala míbalé ya bapanzi óyo etelemana okozwa kotombawama mbala míbalé ya mpanzi nzelá ya mokuse mobeko óyo pythagore moto asála yangó te bakoko na bísó bato mwindu nde bakelaki yangó na kemet ejipte yé akendeki koyékola matématíki na kemet tángo azongi epayi na bangó na gresi nde akeyi kokoba kosálela yangó mpé kolakisa bandeko na yé na tángo ya kala kala bakoko na biso na kemet tángo ejipte ezalákí ya bato mwindu bakundolakí eté ezali na bondeko káti na milayi ya mipanzí yangó bondeko yangó ezalákí na litómba monene mpô na kotónga bandáko tǒ mpé kokabola bitándo na ndenge ya siki siki précision po na kosala bilanga bazalákí mpé kosálela yangó mpô na kokɛla banzelá tǒ mpé koyékola etamboli ya minzoto na likoló mujinga kambundji abótámí o o bern azalí mosani ya swisi spécialiste du lisanɔ lya mbángu mujinga kambundji abótámí o o bern táta na yé azalí ya kongó kinsásá máma ny yé azalí ya swisi alobí falansé lingɛlɛsa lialemaniki mpé lialemani yoane ya la fontaine tǒ jean de la fontaine azalakí mokomi buku mpe mobeti masolo ndenge na ndenge ya ekolo falansia oyo ayebani mingi mpenza mpo ya masapo ma ye yoane ya la fontaine abotamaki na mobu na château thierry na falansia na nsima ya botangi na eteyelo ya kati baboti ba ye batindaki ye na likindo like mpo akoma gsango kasi ntango alongwaki likindo like lina mpe aboyaki kolanda mosala mwa bosaleli nzambe la fontaine akendeki na kelasi ya ngomba na engumba paris mpo na kotanga mambi ma kokata mpe kosambisa makambo tango asili akomaki moko wa baye basalisaka bato bakweli makambo mpo ya bolongi liboso ya ba zuzi kuna mpe abandaki kokende kokutana na bakomi buku baye bazalaki komibengama na nkombo te a mampinga ma etande ya libungutulu na nsima ya liwa ya tata na ye oa azongaki epai na bango na mabele ma chateau thierry mpo ya bokobi mosala tata asalaka ya bozali mokonzi oyo atalaka mpe abatelaka bibale mpe zamba inso ye nde moto apesaki mwana wa ye elengi mpe momeseno mwa kolinga biloko bwa mokili nzámbe asalaki na mobu ayaki kobala marie héricart mwasi moko ya mayele oyo lokola ye moko abandaki mpe kokende kosangana na bakeomi mpe bai mayele lokola mpasi ekotelaki ye na nsima ya liwa ya tata la fontaine azwaki lisalisi ya batu mingi ya nkita mpe bayebani mpe azalaki kokoba kosangana na bai mayele mpe bakomi baye bazalaki kokutana na ba mbalasani ya bango kuna akutanaki na bakomi banene lokola charles perraut mpe mingi mpenza moliére wana azwaki mokano mwa bomipesi na mosala mwa bokomi buku na nsima ya bokomi buku ya ye ya liboso ekomba mpé etula ya mobali mbongola ya mokomi ya lokota la latin na nkombo térence la fontaine abitmisaki buku ya masolo matongi mpe malako na boyekoli lolenge la kokoma masapo ma bakomi ba kala ya nkota ya gresi mpe latina mingi mpenza ya mokomi esope la fontaine abimisaki uta mobu tii masapo montango ibimaki na buku inene isato yoko yoke na ya yango montango ya masapo ezali mosala mwa ye moye moyebani koleka mpe yoko ya nkoma mpe buku ya motuya mpe lokumu ya bakomi buku ba falansé akomi masapo ma ye na lolenge kitoko mpe abongisi te nyama ibeta masolo mpe izala na bilili mpe tmaloba bo bate yango wana azali kobanda to kosukisa masapo ma ye na bopesi malako kitoko na mpo ya mosala mwa ye mwa bokomi buku bayambaki ye na ndako mpé lingomba ya lokumu litali mambi ma mayele na makomi ma ekolo falansia na nsima ya bobeli makasi na mobu la fontaine akufaki na engumba pari na mobu liboso te akufa akomaki ye moko maloba ma botiyi na likolo ya lilita la ye masapo mwa la fontaine bazalí búku zómi na míbalé ya yoane ya la fontaine na boyekoli lolenge la kokoma masapo ma bakomi ba kala ya nkóta ya gresi mpé latina míngi mpenzá ya mokomi esope la fontaine abimisakí uta mobú tii masapo montango ibimaki na búku inene isato yoko yoke na ya yangó montango ya masapo ezalí mosala mwa yé moye moyebani koleka mpé yoko ya nkoma mpé búku ya motúya mpé lokúmu ya bakomi búku ba falansé akomí masapo ma yé na lolenge kitoko mpé abongisi te nyama ibeta masolo mpé izala na bilili mpé tmaloba bo bate yangó wana azalí kobanda tǒ kosúkisa masapo ma yé na bopesí malako kitoko na mpô ya mosala mwa ye mwa bokomi buku bayambaki ye na ndako mpé lingomba ya lokumu litali mambi ma mayele na makomi ma ekolo falansia voice of america voa loláká la ameríka ezalí mabongisi ya monene koleka na lisangá lya ameríka multimedia mpo na kopesa sango epesaka sango na na nkota biyike koleka motango ya na bisika biye bizangi to bizali kaka na ndambo ya ba media ya nsomi ekelama na voa emipesa na kosakola sango na mayele mpo ete bato bayeba esalaka na bonsomi nyonso mpe elobaka bosolo voa ezuwaka mosolo na yango na bafuti mpako mpo ezala kati na agence ya ameríka mpo na media ya mokili mobimba u s agency for global media etinda mpe bonsomi ya voa bipesameli na mibeko maye mibatelaka ba bapanzi sango ya voa na bopusi influence mbamba pression to kozongisela mabe ya bakonzi ya gouvernement to ya baye ya politiki na président gerald r ford atiyaki manzaka na charte mokanda likonzi ya voa moye molobi na congrès ya etats unis endimaki international broadcasting act mobeko moye mosengi mpe ete mosala ya ba banzi sango ya voa ezala ya kilo ekondimisama ya solo ya katikati ya mayele etali ngambo nyonso mpe ekominisa bokeseni ya culture mpe société ya amerika na congrès esakolaki lisusu na national defense authorization act ete mosala ya kozuwa mpe ya kopesa sango mosengeli kokoba kozala ya bonsomi mpe ya bokatikati mokolo na mokolo bapanzi sango ya voa basalaka mosala makasi mpo na kopesa ndakisa ya press libre na mokili na bavɛrsɛ yango ntoma alobeli mwasi ya nsomi ya abrahama mpe makango na ye agar alimboli ete agar akokani na yerusaleme oyo ya mabele engumba oyo ezali na nse ya kondimana ya mibeko mpe oyo bana na yango ezali bana mboka ya ekólo ya bayuda nzokande paulo alobi sara mwasi ya abrahama akokani na yerusaleme ya likoló oyo azali mama ya elimo ya paulo mpe ya bandeko na ye mosusu oyo babotamá na elimo kozanga ntembe mama yango ya likoló azali mpe mama ya kristo oyo azali mwana ya liboso ya bandeko na ye mpe tata na bango nyonso ezali yehova talá mpe mwasi ya nsomi boye bilɛmbɛteli mpe makomami endimisi ete mwasi ya ezali nde mwasi ya elimo lisusu ndenge kaka mwasi ya libala ya kristo ezali moto moko te kasi nde lisangá oyo ezali na bato ya elimo ebele ndenge moko mpe mwasi oyo azali kobotela nzambe bana ya elimo to mwasi ya libala ya nzambe oyo esakweli ya yisaya mpe ya yirimia elobeli ezali mpe kaka lisangá ya bikelamu ya elimo ebele kasi lisangá ya bikelamu ya elimo yango to ebongiseli yango ezali nde ya likoló eténi ya bokungu ezali móko ya eténi óyo ezali na káti ya etúká ya tshuapa na ekólo kongó kinsásá eténi ya bokungu ezali móko ya eténi óyo ezali na kai ya etúká ya tshuapa na ekólo kongó kinsásá ezalaka na katikati ya etuka ya tshuapa na ɛsti ya teritware mokonzi ya boende ezali na sité káka móko óyo ezali na bato pɛnɛ na nkombo na yangó káka bokungu mpé ezali na bapesi toli bakambi nsambo eténi ya bokungu ezali na bokonzi mínei ná sheferi móko eténi ya bokungu ezalí na bokonzi mpé sheferi moko nongo mbelo engumba ya bosoliongo mission catholique yemo bokoli ya bato na bokungu bokɔnɔ bwa sika vilúsu kolóná covid ezali bokɔnɔ bwa mpéma yangó ewútaka na vilúsu kolóná kopalangan ya bokɔnɔ bwa covid ebandákí na engumba wuhan na shina mpé ezali kopanzana na ba mbóka misúsu wuta ebandí bilembo fɛfɛlɛ kɔsúkɔsú mpási ya kompéma ebandaka na mikóló kinó síma ya kozwa bokɔnɔ vilúsu makɔnɔ óyo eyebani ezali na bokeseni ya moke tǒ ebelé bokɔnɔ ya makasi ekokí komɛma bokɔnɔ ya mpéma pneumonia bokɔnɔ bwa mombuka insufficance rénale mpé na liwâ benga monganga na yɔ sɔkí ozalí na bilembo wana yebisa yé sɔkí okendaki mobembo mpe sɔkí okutanaki na moto óyo azwe bokɔnɔ óyo benga lopitalo liboso okoma sɔkí ozalí na bosenga ya mónganga sokola maboko na yɔ na sabúni mpé na mái esengeli mpé kosokola maboko na yɔ ata sekondi salela kísi ya ba microbes óyo ezali ata na lisálisi ya solo solo ezalí tɛ pona covid 
