аллах сакъла королну королеваны патриот джырды уллу британияны миллет гимниди аны тышында джангы зеландияны эки миллет гимнлеринден бириди канаданы австралияны эмда британ биригиуню башха къралларыны патчах гимниди норвег тилге кёчюрюлгени норвегияны патчах гимни кибик хайырланады феминист версиясы бек белгили болса да уллу британияда эркиши патчахлыкъ этсе королева сёз король сёз бла ауушунады белгили бир официал версиясы джокъду не патчах прокаламация бла неда британ парламентни оноуу бла неда башха акт бла бу гимн официал халда къабыл этилинмегенди алай а уллу британияда башха затлача бу да адет халда къалгъанды кёбюсюне эки ал тизгини хайырланады ингилиз тилде кёчюрмеси аллах сакъла джумушакъ королевабызны джашасын бизни сыйлы королевабыз аллах сакъла королеваны хорламлы эте хаманда аны дуниягъа айтылгъан болсун хаман башыбызда бизни турсун аллах сакъла королеваны аллахыбыз джакъ бол аннга джауларын этиб бир бирине хорлатыб келирча аллына ишлерин аланы къатышдыр аман нюзюрлерин тохтат аланы сеннге салабыз умутланы аллахыбыз барыбызны да сакъла саугъалары кёб болсун аны аты бла берилиб патчахлыгъы узун болсун джорукъларыбызгъа джакъ болсун бизге джырлар къарыу бер джюрек бла да ауаз бла да аллах сакъла королеваны деб ёлчем биримлени халкъла арасы системасы ёс ёлчемлени халкъла арасы системасыды метрик системаны бусагъатдагъы вариантыды ёс дунияда эм кёб хайырланнган ёлчем бирим системады аны тюз джашауда да илмуда да техникада да хайырландырадыла алай а электродинамикада илму ишлени асламысы биримлени гаусс системасы бла хайырланады бусагъатда ёс дунияны къралларыны асламысында баш бирим ёлчелеу системасыды кеслерини энчи бирим системалары болгъан къраллада сёз ючюн абш биримлени ангылатыулары ёс ни биримлерини юсю бла ангылатыладыла ёс мардала бла ауурлукъланы юсюнден генерал конференцияда къабыл этилгенди аны ызындан келген талай башха конференция эсе уа ёс де талай тюрлендириу этгендиле ёс джети баш эмда къуралгъан физика уллулукъну биримин белгилейди аны тышында индекследа орун аладыла биримлени белгилеуде стандарт къысхартыула бла аладан къуралгъан биримлени джазыууну джорукълары бегитилгендиле баш биримле килограмм метр секунд ампер кельвин моль эмда кандела ёс ни ичинде бир бирим башхадан къуралаллыкъ тюлдю къуралгъан биримле баш биримлелден алгебраик ишлеулени эсебинде къураладыла юлешиу керелеу бир бир къуралгъан биримлеге ёс де энчи атла берилгендиле индекслени биримлени алларына къошаргъа боллукъду аны магъанасы биримни белгили бир сау саннга ну дараджасына къатларгъа неда юлеширге керекди сёз ючюн кило индекс миннге къатларгъа кереклисин белгилейди километр метр ёс ни индекслерин дагъыда онлукъ индексле ат бла белгилейдиле ёс ни бирими гитче харифден джазылады къысхартылыуундан сора нохта салынмайды къуралгъан биримле баш биримлени юсю бла къатлауну неда юлешиуню болушлугъу бла чыгъарылыргъа боладыла бир бир къуралгъан биримлеге тынч болур ючюн энчи атла берилгендиле аллай биримлени атларын математика чыгъарыулада джангы къуралгъан биримле къурар ючюн хайырланыргъа боллукъоду къуралгъан биримни белгелеген физика закондан неда ол белгилеген физика уллулукъну юсю бла математика чыгъарыу къуралады мисалгъа терклик санны заман биримде ётген аралыгъыды ол себебден теркликни ёлчелеуню бирими м с секундха метр бир бирледе бир бирим тюрлю тюрлю джазылыргъа болады алай а джашауда эм кёб джюрюген эмда физика магъанасына эм бек келишген аты хайырланады мисалгъа кючню моментин белгилеуде н м хайырландырыргъа керекди м н неда дж хайырланмайдыла ёс ге кирмеген талай бирим мардала бла ауурлукъланы генерал конференциясыны оноуу бла ёс бла бирге хайырланыргъа боллукъдула аны тышындада дагъыда бу биримле хайырланадыла град джарыкъны джылы парсек диоптрия киловатт сагъат вольт ампер вар ампер сагъат карат текс гал секундха бурулуу минутха бурулуу процент промилле фон октава декада кибик логарфма биримлени хайырланыргъада болады аны тышында кенг джаыйлгъан заман биримледа хайырланадыла сёз ючюн ыйыкъ ай джыл ёмюр къат эмда юлюш биримле стандарт къатлаучуланы эмда ёс ни индекслерини биримге неда аны атына къошуу бла къураладыла американы бирлешген штатларыны доллары талер абш ни ачха биримиди дунияны баш резерв валютасыды доллар цент белгилениую неда энчи банкланы трести абш ни фрс ини борч къагъытларыды абш де кърал ара банк джокъду ачха эмиссия хакъ фрс ге кирген энчи банкладады абш ни доллары абш ден тышында талай къралла бла территорялада хайырланады сез ючюн панама сальвадор эркин джюрюуде бусагъатда бу номиналлы банкнотала бардыла монетала аны тышында бусагъатха дери номиналы болгъан банкнотала джюрюйдюле аланы бонист багъалары номиналларындан кёбге уллуду эмда фрс бла казначействону арасында хыйсаб ючюн бусагъатда минг долларлыкъ номиналы болгъан банкнотладан къолда къуру купюра барды ол себебден ала раритетге саналадыла эм уллу номиналы болгъан банкнота джыл басылгъанды бу банкнотала къолда чырт джюрюмегенле кърал финанс структураланы арасында хыйсаблашыу ючюн хайырландырылгъандыла бусагъатда къолда джюрюген эм уллу номиналы болгъан банкнота долларды эм номиналлары болгъан банкнотала джылгъа дери басылгъандыла джылдан бери официал халда джюрюуден чыгъарылгъандыла хар кюн сайын абш де млн чакълы бир тюрлю тюрлю номиналы болгъан бютеулей млн багъасы болгъан банкнота чыгъарылады банкноталаны эски болгъан ачхаланы ауушдурур ючюн чыгъарылады джылда бир банкнотаны чыгъарыуну багъасы цент болгъанды доллар банкноталаны асламысыны тамал дизайнлары джыл бегитилгенди банкноталада абш ни кърал адамларыны суратлары салыныбды раритет банкнотлада купюраны башха джанында абш ни тарихин суратлагъан иллюстрацияла басыладыла аз тюбеген банкнотада азатлыкъны декларациясына къол салыныу вашингтондагъы линкольнну мемориалы абш ни финансла министерствосу акъ юй капитолий индепенденс холл филадельфияда азатлыкъ декларациягъа къол салыннган мекям купюрада сагъатда кёргюзген заман сагъат минутду башха джанында абш ни уллу мухуру суратланыбды бу уллу мухурну суратына айрылыб эс бёлюнеди къушну къалкъанында сыз олива бутакъ таякъчыгъы бла эмда къолунда садакъ къушну башында булутда джулдуз башы кесик пирамидада атлаууч аллындан абш ге штат киргенди рим цифра санны тутады азатлыкъны декларациясы баямлагъан джыл башы кесилиб хар не кёрюучю кёз салыннган пирамида бек эртдеги дин белгиди латин джазыула е бирлик кёблюкдеди бизни ишлерибизни къыбыл этеди эмда джангы ёмюрню джоругъу вергилийни энеидасындан цитаталадыла эмда американ эраны келгенин белгилейдиле бир бирле бу бютеу элементлени масонлукъ бла байларгъа кюрешседа алай тюлдю долларла аллынданда бери кючлю джакъланнгандыла доллар басаргъа къагъытны къуру бир компания чыгъарады ол къагъыт абш ни федерал властларындан сора кишиге сатылмайды бояуну формуласы сырды джылдан башлаб абш де микромухур бла эмда джакълаучу халыла бла джакъланнган банкноталаны чыгъарыб башлагъандыла джыл долларны джагъы анданда бек кючленнгенди джыл джангы версиясы чыкъгъанды джыл джыл джыл джыл джалгъан ачха чыгъарыучула бла кюрешир ючюн планда хар джылда бир кере ачхаланы дизайнлерин тюрлендириргенди эски ачхала джюрюуден чыгъарыллыкъдыла алай а чыгъарылмагъаны джараулу саналлыкъды абш де кърал ара банк джокъду ачха эмиссия чыгъарыу хакъ энчи банкда федеральной резерв системасыны членлеринде барды джыл къуралгъанды абш ни территориясы регионнга юлешиннгенди хар биринде энчи федерал резерв банк барды ала кеслерини цифра эмда хариф белгилерине иедиле бу аралыкълада орналгъан федерал резерв банкланы къагъыт ачха басар хакълары бардыф кюн сайын долларланы басар ючюн тонна чакълы бир бояу кетеди бир банкнотады орта ауурлугъу грамм чакълы бирди долларла этилген къагъытны кетен халыдан эмда мамукъ халыданды ол себеден джылла озсада саргъалмайды къагъыт синтетика къылла бла кючлендирилгенди биринчи дуния къазауатха дери джибек халыла хайырландырылгъандыла банкнота джыртылыр ючюн минг кере бюгерге керекди абш ни федерал резерв системасыны билгилерине кёре бир долларлыкъ банкнотаны къуллукъ болджалы ай чакълы бирди ай эсе уа айны джашайды биринчи дуния къазауатдан сора девальвация тохтаусуз баргъанды джыл унция алтыннга бергендиле экономика кризисге къарамай абш долларны алтыннга байланыуун сакъларгъа кюрешгендиле къазауатланы заманында европадан алтын америкагъа кёчюрюлюб башлагъанды ол талай заманнга долларны алтыннга байламлыгъын сакълагъанды абш ни доллары дунияны баш резерв валютасыыды ахыр онджыллыкъны ичинде дунияда алтын валюта резервни абш ни долларладады джыллада еврону кючлениую абш ни экономикасында негатив тенденцияла долларны башха валюталагъа курсун эмда резерв валюта ролюн азайта башлайдыла джылны экинчи джарымында кризисни глобализациясы бла долларны курсу ёсе башлайды доллар стабил валютагъа саналгъаны себебли капиталны долларгъа буруб башлайдыла джылны биринчи джарымындан башлаб долларны курсу эмиссия эмда абш ни уллу тыш борчу себебли энишге айланады шимал америкадагъы голланд эмда башха кёчгюнчюле талер атлы валютаны джюрютгендиле абш ни азатлыгъы баямланнгандан сора долларла къралны миллет ачха бирими болгъандыла алай а доллар сёз ёмюрню ахырындагъы талерге байламлы тюлдю ингилизде доллар деб кюмюш ачханы къайсысына да айтхандыла американ колониялада уа испан кюмюш песолагъа айтхандыла ошибка страница не найдена ошибка страница не найдена хачыпсы апсны апхазети тау артыны кюнбатыш кесегинде къара тенгизни къыбыла кюнчыгъыш джагъасында орналгъан регионду хачыпсы властланы юрисдикциясына кёре хачыпсы республика гюрджюню юрисдикциясына кёре хачыпсы автоном республика алгъада хачыпсы социалист совет республика эм хачыпсы автоном совет социалист республика гюрджю сср ге кирген болгъанды гюрджюню конституциясына кёре гюрджюню бир бёлюмюдю алай а джыллада баргъан къазауатдан сора хачыпсыны гюрджю властла контролда тутмайдыла хачыпсыны бойсунмаулугъун россия федерация август никарагуа сентябрь венесуэла сентябрь науру къыбыла тегей эмда преднестровье таныгъанды хачыпсы тау артыны шимал кюнбатыш кесегинде псоу бла ингури сууланы орталарында орналыбды шималда россия бла кюнчыгъышда уа гюрджю бла чеклери барды къыбыла кюнбатышда къара тенгизде джагъасы барды узунлугъу км ден кёб хачыпсыда минг чакълы бир адам джашайды аладан кёбюсю шахарлада ара шахары эмда эм уллу шахары согъумду минг адам австралия бирлик австралия къыбыла деген сёзден къыбыла джарымшарлыкъда къралды австралия материкде тасмания айрымканда эм индий шош къыбыла океанланы талай башха айрымканларында орналады алтынчы къралды джерде майданыны уллулугъу бла саулай материкде бирден орналгъан джангыз къралды австралия бирликден шималда кюнчыгъыш тимор индонезия эмда папуа джангы гвинея орналыбдыла шимал кюнчыгъышда вануату джангы каледония эм соломонну айрымканлары къыбыла кюнчыгъышда джангы зеландия австралия бирликни материк бёлюмюнде австралий аборигенле минг джыл мындан алгъа орналгъандыла джыл голландиялы тенгиз тинтиучю биллем янсзон ачхандан сора кюнчыгъыш джанын австралияны джыл британ империя кючлегенди джыл январда австралияда биринчи колония къуралгъанды джангы къыбыла уэльс халкъы ёсюб баргъанына кёре ёмюрде австралияны территориясында дагъыда беш колония къуралгъандыла азербайджан республика тауартыны кюнчыгъыш кесегинде каспий тенгизни къыбыла кюнбатыш джагъасында орналгъан къралды чеклери барды россия дагъыстан эм гюрджю бла шималда эрмения бла кюнбатышда эмда иран бла къыбылада нахичевань автоном республиканы азербайджанны экскалвыны чеклери барды эрмения бла шимал кюнчыгъышда иран бла къыбылада тюрк бла кюнбатышда азербайджанны территориясыны бир кесегин тау къарабах республика контрольда тутады бир кесегин эрмения кярки бархударлы огъары аскипара эксклавланы азербайджан а эрменияны кесек территриясын кючлеб турады арцвашен эксклав къралны ара шахары бакуду джылда эки юч айны ичинде ара шахары гянджа болгъанды азербайджанны территориясында буруннгу тарихли къралланы ара шахарлары да бардыла ала габала барда шемаха эм нахичевань акъбайланы алийни джашы азрет джыл апрелни де огъары тебердиде туугъанды белгили къарачай малкъар поэтди россияны джазыучуларыны союзуну эмда журналистлерини союзуну члениди кърал думаны биринчи чакъырылыууну депутаты болгъанды орта школну орта азиядан къайытхандан сора черкесскеде тамамлагъанды ол къарачай черкес кърал устазлыкъ институтну филология белюмюн москвада рагс ны российская академия государственной службы при президенте юриспруденция факультетин эмда аспирантурасын бошагъанды юрист илмуланы кандидатыды акъбай улу черкесскеде устазлыкъ профессионал техника училиени устазы республикада телерадиокомитетни редактору комсомолну уруп райкомуну биринчи секретары облисполкомну джууаблы къуллукъчусу россияны культура фондуну къарачай черкес республикан бёлюмюню тамадасы болуб ишлегенди джыл къарачай черкесиядан кърал думагъа депутатха сайланнганды ол поэзия китабны авторуду назмулары башха тиллеге да кёчюрюлгендиле кёб назмусу джырла болуб джырланадыла алжир аль джазаир официал аты алжир халкъ демократ республика шимал африкада орналгъан къралды джерле арасы тенгизни бассейнини кюнбатыш кесегинде алжир марокко бла кюнбатышда мавритания эм мали бла къыбыла кюнбатышда нигер бла къыбыла кюнчыгъышда эмда ливия эм тунис бла кюнчыгъышда чеклешеди алжир территориясыны уллулугъу бла экинчи къралды африкада территориясыны кёбюсю сахара къум тюзледе джатады ара шахары алжирди ёмюрден ёмюрге дери алжир осман империягъа киргенди ёмюрден француз колонизация башланады джыл алжирде миллет азатлау фронт къуралады француз колониал аскер бла къазауатны эсеби бла джыл алжир бойсунмагъан социалист кърал болады чи джылланы аягъында динсизлик власть джанлы болгъанла бла исламистлени арасында граждан къазауат баргъанды фундаменталистлени хорланнганлары бла бошалгъанды къазауат алийланы ибрагимни джашы исмаил джыл сентябрны де къазахстанда туугъанды къарачай малкъар алим политик эмда поэтди электротехника илмуланы доктору профессор алий улуну джыллада россия федерацияны миллетле министерствосуну кёчгюнчю халкъланы ишлерин джюрютген департаментинде джууаблы къуллукъну толтургъанды москвада коммунал мюлк бла къурулуш институтда ишлегенди бусагъатда къарачай черкес республиканы правительствосуну председателини орунбасарыды алий улу назмула джазыб студент джылларында башлагъанды ол омар хаямны терттизгинлерин да къарачай малкъар орус тиллеге кёчюргенди исмаил китабны авторуду аладан бири назму китаб бешиси этнополитиканы юсюндендиле къалгъанлары илму китабла джыл москвада педагогика басмада карачаево балкарские имена и фамилии толковый словарь деген китабны алийланы земфира бла бирге джазыб чыгъаргъанды альпла кюнбатыш европаны эм мийик тауларыды францияны италияны швейцарияны германияны австрияны лихтенштейнни словенияны территорияларыны алады лигурия тенгизден ортадунай алашалыкъгъа дери узалгъан тау аркъала бла массивлени къатыш системасыды узунлугъу км чакълы бир кенглиги км дери чыгъады боден кёл бла комо кёлню арасындагъы кёнделен ёзен бла мийигирек кюнбатыш альпла мийиклиги м монблан тау бла алашаракъ эмда кенгирек кюнчыгъыш альплагъа юлешинеди мийиклиги м дери бернина тау альпланы буршу структурасы альп джашлы къымылдаула бла къуралгъанды эм мийик ёзек зонасы буруннгу кристалл гнейсле слюдалы сланецле эм метаморфа кварц филлит сланецле породаладан къурулгъанды тау чыран рельеф бла бузамандагъы бузланыуу км майдан алгъан чакълы бир чыран чыранла бла ёмюрлюк къарла метрге дери тюшедиле тюбюне ёзек зонадан шималгъа кюнбатышха эмда къыбылагъа тытырлыкъла бла мезозойну доломитлери эмда аладан джашыракъ флиш бла моласс формацияла джайылыбдыла альпла европаны магъаналы климатайырыууду аладан шимал бла кюнбатышха орта климат бёлгеле джайыладыла къыбылагъа субтропик джерлеарасы тенгиз ландшафтла орун аладыла кюнбатыш эмда шимал кюнбатыш къабыргъаларында джауумла мм чакълы бирдиле бир бир джерледе мм дери боладыла альпладарейн рона по адидже дунайны онг къошакъ къобанлары башланадыла чыран эмда тектоник чыран джаратыулу кёб кёл барды боден женева комо лаго маджоре эмда башхала мийикликге кёре климатны тюрлениуюда былайда бек белгили болады метр мийикликге дери климат орта джылыда къыбыла къабыргъаларында джерле арасы тенгизни климатыды джюзюмле кёгет терекле джылыны сюйген кёкенле кенгчапыракълы чегетле ёседиле метр мийикликде климат ортады мылыды кенгчапыракъ чегетледе эмен бла чынар ёседи ёргерек чыгъа орунларын зыгыт тереклеге къоядыла метр мийикге дери климат къарны кёб эримей тургъан субальп сууукъду асламысы болуб кёкенле бла мийикханслыкъ джайлыкъладыла андан башына ёмюрлюк къарлагъа дери сууукъ климаты бла альп бёлгеди былайда алаша ханслы сыртланы джылны кёбюсюне къар басыбды аны башында чыранлары бла ташлы къабыргъалары бла нивал бёлге барды альпланы кюнчыгъыш къыйырлары лейт таула бла карпатланы кюнбатыш къыйырларын хундсхаймер берге къуру км айрады альпла альпинизмни туризмни тау лыжа спортну халкъла арасы аралыгъыды башында чертилгенча альпла кюнбатыш эмда кюнчыгъыш альплагъа юлешинеди аланы чеклери швейцарияны кюнчыгъышында рейн сууну ёзени бла ётеди амазонка порт къыбыла америкада саркъгъан сууду дунияда бассейини бла суу толулулугъу бла эмда узунлугъу бла эм уллу къобанды мараньон бла укаяли бир бирине къошулса къуралады баш тамал салгъан мараньон суудан саналса узунлугъу км ёмюрню ахырында ачылгъан апачета тамал суудан саналса км чакълы бирди укаялиден км асламды бассейнини майданы минг км башха билгилеге кёре минг км амазонканы бассейнини кёбюсю бразилияныкъыды къыбыла кюнбатыш эмда кюнбатыш районлары боливияда перуда эквадорда эм колумбиядады кёбюсюне амазон алашалыкъ бла саркъыб амазонка атлантика океаннга агъады амазонканы дельтасы дунияда эм уллуду майданыны ёлчеми минг км чакълы бир амазонкагъа бирда кёб джетек суу саркъады аланы дан артыгъы километрден узун сууладыла эм уллула аланы ичинде быладыла онг джанындан журуа пурус мадейра тапажос шингу токантинс сол джаны иса жапура риу негру сууну тёбен агъымында орта джоюму минг м с чакълы бирди джылны чагъына кёре ден минг куб м сек дери джылны орта саркъыуу км чакълы бирди дунияны бютеу къобанларыны джыллыкъ саркъыуундан чакълы бири къаты саркъыуу миллиард тоннадан асламды сууну аягъындан ёрге чакълы бирге океандан суу къобуб кёлтюрюрге болады эмда аякъ джанында поророка болады бютеу джетеклери бла бирге амазонка минг км узунлугъу бла ич суу джолланы системасын къурайды амазонканы баш суу орну андлагъа дери км кеме джюзерча бир теренлиги барды манаус шахаргъа дери суу аягъындан км океан кемеле чыгъаргъа боладыла баш портла тёбенден огъарыгъа белен сантарен обидус манаус бразилия икитос перу сууну ачхан конкистадор франсиско де орельяна европачыладан биринчи болуб къыбыла американы эм кенг джеринден бир къыйырындан бир къыйырына ётгенди джылны джайында айтыугъа кёре аны отряды амазонкалагъа тюбеб ала бла сермешгенди бусагъатда ала эрлерини биргелерине сермешген индей тиширыула болгъанларына неда узун чачлы индейлилени тиширыула бла аджашдыргъан этгендиле деген оюм джюрюйдю аллындан де орельяна сууну кесини аты бла атаргъа излегенди алай а артан амазонка атда тохтагъанды амазония кесини флорасы эмда фаунасыны байлыгъы бла сейирсиндиреди бу мазаллы кенгликдеде миллиондан артых джаныуар бла ёсюм тюрлюсю барды былайы дунияны генетика фондуду дерге боллукъду алимле айтханнга кёре былайда тропик чегетни хар км не минг тюрлю гокка тюрлю терек тюрлю сютичген джаныуар тюрлю къанатлы эмда сансыз санда къурт къамыжак барды кёб тюрлю организм алкъын тинтилмегенди амазонканы бассейининде дунияны эм уллу мылы тропик чегети джайылгъанды бу сейирлик ёсюмлюк къурамны белгили биолог александр фон гумбольдт джыллада къыбыла къыбыла америкада джолоучулугъуну заманында тинтгенди эмда гилея грекча гилестон чегет ёмюрлюк джашил экватор чегетни климаты исси эм мылыды сау джылны температура тёгерегинде болады кече огъунакъ энишге тюшмейди джангурлу джауумла бек берекетлидиле джыллыкъ суммасы мм болады бир бирледе андан асламда тюшюб къалыучанды чегетни ичи аязсызды бир бирине чырмалгъан чырмауукъ ёсюмле бла чапыракълы терекледен кюн джарыкъ тюбюне аз джетеди ёсюмлюкню къалынлыгъы адамны джюрюгенин къыйнайды къысха джерге джюрюр ючюнда адам кесине джолну ариулаб алай ётерге керек болады былайда бирда кёб лиана ёседи ингичге дженгил ёсген ёсюмлюк аны узунлугъу м чакълы бир болургъа болады бу ёсюмле тереклеге чырмалыб башына дери кюн джарыкъгъа чыгъадыла анда ала бутакъланыб чагъадыла къобанлагъа джуукъда дунияны эм уллу кемириучюсюн кг чакълы бир болады капибараны кёрюрге боллукъду суу ичерге баргъан джаныуарланы джагъаны къатныда анакондала уллу гымма джыланла сакълайдыла ала дунияны эм уллу джыланларыдыла кайман сарыубекни огъунакъ буууб ёлтюредиле суулада къобан дельфин бла нутрия тюбейди джагъаларыны къатында тапирге тюберге боллукъду бу джаныуарны ауурлугъу кг джетерге болады кёбюсюне суу ызында сокъмакъла бла джюрюйдю чапыракъла бла бутакъчыкъла бла кёгетле бла къарын тойдурады былайда джунглилени эм къоркъуулу джаныуарларындан бири киштикледен сууну эм бек сюйген ягуарда барды гуарани юйрню индейлилери аннга бизнича дейдиле амазония бла аны къошакъ къобанларында мингден артыкъ тюрлю чабакъ барды аланы кёблюгю адамны сейирсиндиреди биз аквариумларыбызда тутхан гуппи къылычлы скалярия кибик чабакълада амазонкадандыла къуру былайда тюберге боллукъду каучук терекни урлукълары бла джашагъан чабакъгъа былайда эки тюрлю солугъан протоптерледа тюбейдиле былайда огъунакъ узунлугъу метрге джетген суудан секириб тереклени бутакъларындан камыжакъланы ашагъан арованда барды алай а амазонканы эм белгили чабагъы пираньяды бу чабакъ бырда бек аштапир чабакъды джыртхыч халилери барды суудан ётген уллу джаныуарлагъа гыммалагъада чабаргъа болады адамлгъада къоркъуу барды къанны ийсин сезген чабакъ джыйынла къурбанларында чабыб талай такъикъаны ичинде сюегине дери кемириб къоядыла американы бирлешген штатлары ингил исп шимал америка континентде орналгъан кърал тёртюнчю орунну алады джерде территориясы бла км эм ючюнчю орунну халкъыны саны бла млн адам ара шахары вашингтон бирлешген штатла шималда канада бла чеклешедиле къыбылада мексика бла дагъыда россия бла тенгиз бла чеклери барды кюнбатышда шош океан бла джууладыла эм кюнчыгъышда атлантика океан бла кърал штатха эм федерал административ бёлюм колумбиягъа бёлюнеди абш гъа талай айрымкан территориялада босунубдула абш де джашагъанлагъа америкалыла дейдиле абш ны кесине огъуна америка деб къоядыла американы бирлешген штатлары джыл къуралгъанды британ колония бирлешиб бойсунмазлыкъларын баямлагъанларында бойсунмазлыкъ ючюн къазауат джылгъа дери баргъанды колонистлени америкалыланы хорламлары бла бошалгъанды бюгюнлюкде абш дунияда эм уллу экономикасы трлн эм къарыулу сауутлу кючлери болгъан къралды бмо ну къоркъуусузлукъну кенгешини дайым члениди шимал атлантика альянсны нато къурагъан къралды ана тилни халкъла арасы кюню юнеско ну джыл ноябрда ётген генерал конференциясыны чу сессиясында къуралгъанды эм джылдан бери чи февралда белгиленеди нюзюрю джерде тил бла культура тюрлюлюкню сакълауду юнеско ну джокъ болу тургъан тиллени халларын тинтген эм алагъа болушхан мониторинг системаны къураргъа нюзюрю да барды дунияда минг тилден джарымындан кёбю къысха заманда ахыр билген адамларысыз къалыргъа боллукъдула бу дата бла бир кюннге тюшеди бангладешде белгиленеди ол кюн джыл пакистан полиция кюнчыгъыш пакистанда джылдан бери бангладеш бенгал тилни официал халда хайырланыуу джанлы болгъан талай адамны джойгъанды бмо ну генерал ассамблеясы юнеско ну ана тилни халкъла арасы кюнюн баямлау оноууна разы болгъанды резолюция бмо гъа кирген къралладан эмда бмо ну секретариатындан дунияда бютеу халкъланы тиллерин джакъларгъа эмда сакъларгъа тилегенди антарктида къаршчы къыбыла арктиканы къаршчысында туурасында джерни эм къыбыласында континентди антарктиданы арасы къыбыла географиялыкъ полюс бла келише кетеди антарктиданы къыбыла океанны суулары джууады алгъын бу океан индий шош эмда атлантика океанланы къыбыла районларына саналгъанды континентни джер джюзюню ёлчеми млн км чакълы бирди аладан млн км шельф бугъойладыла антарктида бла къатындагъа айрымканлагъа дунияны кесеги дейдиле официал халда джылны январында фаддей беллинсгаузенни башчылыгъы бла экспедиция ачханды алай а ала континентнге тюшмегендиле джангыз къайыкъла бла къатына келгендиле биринчи болуб антарктиданы джерине джылны чю январында антарктик атлы норвег кемени капитаны кристенсен бла табийгъат илмуланы устазы карстен борхгревинк тюшгендиле антарктида джерни эм мийик континентниди тенгизни дараджасындан орта мийиклиги метрден асламды континентни арасында уа метрге дери джетеди антарктиданы территориясыны тышында кюнбатыш антарктидада бютеу территориясы эримеген ёмюрлюк бузлабла джабылыбды трансантарктида таула континентни эки кесекге юлешедиле кюнчыгъыш антарктида бла кюнбатыш антарктидагъа ол эки кесекни эки тюрлю геология къурулушу барды кюнчыгъышда мийик чыран бла джабылгъан сырт барды кюнбатыш талай буз бла бир бирине байланнган айрымкандан къуралады алгъыннгы шош океан джагъасында антарктида андла атлы таула бардыла аланы мийикликлери метрден асламды континентни эм мийик нохтасы м сентинел таулада винсон массивди кюнбатыш антарктидада эм алаша джер барды ол буз бла толгъан бентлини чунгуруду аны мийиклиги тенгиз дараджадан метрге алашады антарктида чыран джабыу бизни планетада эм уллуду уллугъа саналгъан гренланд чыран джабыудан къатха уллуду мында млн км буз неда дунияны бузларыны джыйылгъанды бузну къалынлыгъы орталама метрди кюнчыгъыш районлада метрге дери джетеди бузну джыйылыуу абляциягъа келтиреди ол демек буз ауурлугъу бла джагъала таба таяды анда сыныб тенгизге тюшеди сыныб тёнгизге тюшген кесеклерине айсберг дейдиле абляцияны джыллыкъ ёлчеми км чакълы бирди антарктидада шельф чыранла уллу ёлчемдедиле кюнбатыш антарктиданы алаша районлары ала континентни чакъла бирин аладыла бу чыранладан бек уллу айсбергле къураладыла алан гренландияны чыранларындан къуралгъан чыранладан керелеге уллудула сёз ючюн джылда россну чыранындан км чакълы бир ёлчеми болгъан в атлы айсберг айрылгъанды къыш кёзюуде шимал джарымтобда джай антарктиданы джагъаларында тенгиз бузланы ёлчеми млн км чакълы бир болады джай а уа азайыб млн км антарктиданы чыран джабыуу млн джыл мындан алгъа къуралгъанды аннга ишексизда къыбыла америка бла антарктиданы бир бирлеринден айрылгъанлары чурум болгъанды ол себебден антарктида циркумполяр агъым кюнбатыш джеллени агъымы къуралады континентни тёгерегинде суула дуния океандан изоляция боладыла бу суула къыбыла океанны къурайдыла кюнчыгъыш антарктида буруннгу докембрий континент платформады кратон ол индияны бразилияны африканы эмда австралияны платформаларына ушайды бютеу бу кратонла гондвана суперконтинентни чачылгъанындан къуралгъандыла кристал тамалыны джашы млрд чакълы бирди эндербини джериндеэм къарт породалагъа млрд джыл болгъанды тамалы джашыракъ млн джыл чёгюу породаладан къуралгъан къалпакъ бла джабылыбды млн джыл болгъан къатларында чыран чёгюй породала бардыла алай а андан джаш къатлада ёсюмле бла джаныуарланы къалгъанлары табыладыла ол континентде бусагъатдагъы климатындан башха климаты болгъанына шагъатлыкъ этеди антарктида кесини сууукъ климаты бла башха континетледен айрылады кюнчыгъыш антактидада сууукъну абсолют полюсу барды анда болады кюнчыгъыш антарктиданы дагъыда бир башхалыгъы саркъгъан катабатик джелледиле ала рельефни къалпакъ маталлы болгъаны себебли къураладыла къыбылагъа ургъан бу джелле чыран къалкъанны къабыргъаларында къураладыла хауаны бузну башында сууугъаны себебли басымы уллу боладыда аууурлугъуну кючю бла энгишге саркъады саркъгъан хауаны къалынлыгъы м болуучанды континентде джылны орталама температуралары ноль градусдан ёрге болмагъаны себебли мында джауумла къуру къар болуб тюшедиле ол тюшген къар кесини ауурлугъуну тюбюнде чыран къар болады аны къалынлыгъы метрден теренди бир бир джерледе уа метрге джетеди антарктика бузлада джерни тузсуз суууну джыйылыбды бютеулейда антарктидада артыкъ чырантюбю кёлле бардыла аппаланы добайны джашы билял джыл декабрны де ючкёкенде туугъанды белгили къарачай малкъар эм совет джазыучу поэт эм драматургду орта школну бошагъандан сора къарачай черкес кърал устазлыкъ интитутда баш билим алгъанды джылгъа джууукъну область телерадиокомитетде редактор болуб тургъанды джыллада москвада горький атлы литература институтда баш адабият курслада окъугъанды андан къайытханлы къарачай газетде культура бёлюмню тамадасы болуб ишлейди биринчи назмулары узбек тилде джыл къазахстанда область газетде чыкъгъандыла аппа улу чы джылладан ёрге къарай драматургия жанргъа артыкъ эс бёледи аны пьесаларын къралда профессионал театр репертуарларына къошуб спектаклле салгъандыла амулет как похиают красавиц деген пьесалары тилге кёчюрюлгендиле эмда советская драматургия журналда басмаланнгандыла билялны бир къауум назмулары джырла болуб джырланадыла араб къралланы лигасы акъл араб эмда араблылагъа шох араб болмагъан кърал кирген халкъла арасы организацияды акъл ни юсюнден келишиуге джылны чи мартында кърал къол салгъандыла мисир ирак ливан сауд арабия сирия трансиордания бусагъатда иордания эмда йемен кечирек лигагъа ливия судан къралны къыбыласы бла кюнчыгъышындан тышында марокко эм тунис кувейт алжир къыбыла йемен джылда шимал йемен бла бирлешеди бахрейн катар оман эм бирлешген араб эмиратла мавритания къыбыласыз сомали эмда джибути джылда акъл ге палестинаны азатланыууну организациясыда пао алынады джылдан башлаб палестина къралны келечиси болады африка джерле арасы эмда къызыл тенгизден къыбылада атлантика океандан кюнчыгъышда эмда индий океандан кюнбатышда джерлешген континентди уллулугъу бла евразиядан сора экинчиди африка континент бла къатындагъы айрымканла дунияны бёлегин къурайдыла африканы джерджюзю ёлчеми км неда къургъакъ джерни айрымканлары бла уа бирге миллион км чакълы бир алай бал джер джюзюню майданыны эмда къургъакъны алады африканы территориясында кърал танылмагъан кърал эмда бойсуннган территория айрымканлада барды африканы адам саны миллиард адамды африка адам улуну къуралгъан джерине саналады былайда табылгъанды эм эски адам ызла гоминидле африка континентни экватор ортасы бла ётеди ичинде кёб тюрлю климат бёлге барды бу дунияда шимал орта климатдан къыбыла орта климатха дери созулгъан джангыз континентди хаман тюшген джауумну дыккылыгъы эмда сугъарыуну сылтауундан океан джагъаланы тышында климатны регуляциясы эсленмейди африканы маданият политика экономика социал проблемаларыны тинтиу бла африканистика кюрешеди аллындан афри деген сёз бла буруннгу карфагенде джашагъанла шахарларында узакъ болмай джашагъан адамлагъа айтхандыла бу сёзню асламысы бла финикий тилде сёзде букъу магъананы джюрютгенди деген оюмгъа келедиле карфагенни римлиле бойсундургъандан сора бу провинциягъа африка ат атагъандыла кечирек африка деб бу континентни бютеу белгили регоинларына айтхандыла артдан а уа бютеу регионнгада джайылгъанды бу ат башха теориягъа кёре уа афри халкъны аты берберча дорбун деген сёзден келгенди дорбунда джашагъан адамланы белгилегенди артдан былайда къуралгъан муслиман провинция ифрикия кесини атында бу тамырны сакълайды тарихчи эмда археолог ефремовгъа кёре африка сёз бурунгу та кем тилден къуралгъанды афрос кёмюклю джурт континентни джагъаларында талай тюрлю тенгиз агъымны бир бирлерине къатышыб кёмюк болгъанын эсге алгъанды автор бу топонимни къуралгъанына башха версиялада бардыла африка адамны джаратылгъан джерине саналады былайда къауумну келечилерини сюеклери табылгъанды бу къауумну сегиз тюрлюсюнден къуру бири сау къалгъанды адам акъыллы сора джыл чакълы бирни мындан алгъа африканы территориясында джерлеше башлагъанды африкадан а уа адамла азиягъа кёчгендиле джыл мындан алгъа андан европагъа джыл австралиягъа эм америкагъа джыл бурун заманладан къалгъан археологиялыкъ табыула африкада бизни эрагъа дери мингджыллыкъда будайны ёсдюргенлерине шагъатлыкъ этеди малчылыкъ сахарада бизни эрагъа дери джылда башланнганды нилни джагъасында къуралгъан эл мюлк система уа бизни эрагъа дери мингджыллыкъда башланнганды алгъын беримли территория болгъан сахарада уучуланы эмда чабакъчыланы къауумлары джашагъандыла аннга археология табыула шагъатлыкъ этедиле бютеулей сахарада кёб санда бизни эрагъа дери мингджыллыкъдан башлаб бизни эраны ёмюрюне дери этилген петроглифле бла къая суратла табыладыла лингвистика билгилеге кёре банту тилледе сёлешген халкъла къыбыла кюнбатышдагъы койсан халкъланы сёз юсюн коса бла зулу къыстаб аланы орунларына джерлешгендиле бантуланы джерлешимледе будай культураланы ёсдюргендиле ууакъ этник къауумла сёз ючюн бушменле примитв джашауну бардырадыла уучулукъ бла джыйыучулукъ бла кюрешедиле б э д чы чи мингджыллыкъларында нилни ёзенинде джерчилик маданиятла къураладыла тасий маданият файюм меримде аланы тамалында эм эски африкан цивилизация бурунгу мисир къуралады андан къыбылагъа нилде керма кушит цивилизация къуралгъанды бизни эраны чи мингджыллыгъында нубий цивилизация келеди аны орнуна напата аны ызындан алайда талай кърал къуралады алоа мукурра набатей патчахлыкъ э б ала барысыда эфиопия копт мисир бла византиягъа байламлы болгъандыла эфиоп тауланы шималында къыбыла араб сабей патчахлыкъны эткиси бла ёмюрде къыбыла арабиядан келгенле бла эфиоп цивилизация къуралады ол цивилизациягъа бойсунуб эфиоп патчахлыкъ ёмюр б э д бла аксум пачтахлыкъ ёмюрлери б э бу къралланы тамалында христиан эфиопия ёмюр къуралгъанды бу цивилизацияны айрыманлары малчылыкъ бла кюрешген ливий къауумла бла эмда кушит нилот халкъланы ата бабалары бла къуршоуланнгандыла атчылыкъны бизни эраны аллындан дагъыда тюечиликни эмда оазис джерчиликни тамалында сахарада шахар цивилизацияла къураладыла телги дебрис гарама шахарла ливий джазма къуралады джерле арасы тенгизни джагъасында бизни эрагъа дери ёмюрге финикия карфаген цивилизация къуралады сахарадан къыбылада бизни эрагъа дери чи мингджыллыкъда темирни металлургиясы джайылады ол джашагъа джерлени кенгериуюне себеб болады шимал африканы араблалыла бла бойсундурулгъанындан сора ёмюр араблыла тропика африка бла къалгъан дунияны арасында джангыз ортакъ болгъандыла индий океандада араб флот бийлик этгенди кюнбатыш эмда ара суданны маданиятлары бирикген кюнбатыш африка цивлизациягъа джыйылгъандыла чи мингджыллыкъда бу зона бурунгу мали кибик муслиман империялагъа джыйылгъанды судан цивилизацияладан къыбылагъа чи мингджыллыкъда йоруба бла бини цивилизацияланы бешиги болгъан ифе протоцивлизация джаратылады андан кюнбатышда чи мингджыллыкъда ашантий протоцивлизация къуралады ара африкада ёё аз аз джангы кърал къуралышла чыгъадыла буганда руанда бурунди д б кюнчыгъыш африкада ёмюрден башлаб суахили муслиман цивилизация айныб башлайды кърал шахарла килва пате момбаса ламу малинди софала э б занзибар султанат къыбыла кюнчыгъыш африкада зимбабве зимбабве мономотапа протоцивилизация ёмюрле мадагаскарда къралкъурау процесс ёмюрню ахырында айрымканны ууакъ къраллыкъларын ёмюрде къуралгъан имеринагъа къошулуу бла бошалгъанды африкадагъа цивилизацияла бла протоцивлизацияланы асламысы ёмюрледе джашнагъанды алай ёмюрню ахырында европачыланы континентге кириулери бла къул сатыуну башланыуу бла ахырына келедиле марокко тышында бютеу шимал африка ёмюрню аллына осман империяны къолуна тюшеди джыл африканы европа къралланы араларында юлешиниуу бла колониялыкъ кёзюу башланады бу кёзюуде африкан халкъла зорлукъ индрустиал цивилизациягъа келликдиле африканы биринчи колонизациясы ёмюрледе реконкистадан сора испанлыла бла португаллыланы афирка джерлеге кёз салыуу бла башланады ёмюрню ахырына португаллыла африканы кюнбатыш джагъаларын контроль тюбюнде тутадыла ёмюрде къул сатыу башлайдыла аланы ызындан африкагъа башха кюнбатыш европа къраллада чабышадыла голландлыла французла ингилизлиле занзибар бла къул сатыу алыу акъыртын акъыртын кюнчыгъыш африканы колонизациясына келтиргенди мароккону сахелни къолгъа алыргъа излеми болалмагъанды ёмюрню экинчи джарымында артыкъсызда бек джылдан сора африканы колонизациясыны процесси къызыуланнганды бютеулей континент эркин джангыз эфиопия бла либерия къалгъандыла джылгъа уллу британияны францияны германияны бельгияны италияны испанияны эмда португалияны арасында юлешиниб бошагъанды биринчи дуния къазауатдан сора германия африкан колонияларын сыйыртханды миллетлени лигасыны мандаты бла ала башха колониялы къраллагъа берилгендиле экинчи дуния къазауатдан сора африканы деколонизациясы къызыулашады африканы джылы аталгъан эм кеб кърал азат этилген джыл джыл саналады ол джыл кърал эркин болгъандыла колонизацияны заманында колонияланы чеклери этник чеклеге келишмегени эмда эркин болгъан къралла асламысы колонияланы чеклеринде къалыуу африкан джамагъатны демократиягъа хазыр болмагъаны себебли африкан къралланы кёбюсюнде граждан къазаутла башланадыла кёб къралда властха диктаторла келедиле ол себебден джангы къуралгъан къраллада адам хакълагъа бюсюреусюзлюк бюрократия тоталитаризм джашнайды олда экономиканы кризисине уллайыб баргъа джарлылыкъгъа чурум болады бусагъатда европа къралланы контролларыны тюбюнде бу территорияла къалгъандыла африкан къралланы эркинлик алгъан кёзюуде аланы кёбюсю атларын тюрлендиргендиле бу тюрлениуню чурумлары тюрлю тюрлю болгъандыла сецессияла бирлешиниуле режимни ауушунуулары неда къралны суверенитетге ие болуу африкан атланы кърал атланы адам атланы африкан болгъанын кёргюзюр ючюн африканизация дейдиле территориясыны асламы тюзледиле шимал кюнбатышда атлас таула бардыла сахарада ахаггар бла тибести кюнчыгъышда эфиоп таула андан къыбылада континентни эм мийик нохтасы килиманджаро вулкан м къыбылада кап эмда дракон таула орналыбдыла эм алаша нохтасы м джибутиде ассаль атлы тузлу кёлдю африка кесини бай налмаз къар зимбабве эмда къар гана конго республика нефтни алжирде бокситлени гвинея бла ганада чыгъарадыла фосфорит марганец темир эмда къоргъашин магъаданланы къайнакълары афирканы шимал тенгиз джагъасыны зонасындады дунияны узунлугъу бла экинчи сууу нил африкадады башха уллу суулары нигер кюнбатышда конгоара африкада эмда замбези лимпопо бла оранж къыбылада эм уллу кёл виктория башха уллу кёлле литосфера джарылыулада къуралгъан ньяса бла танганьика африканы арасы эмда гвиней богъазны джагъалары экватор бёлгеге киредиле анда джылны ичинде кёб джауум тюшеди джылны чакълары джокъду экватор бёлгеден шимал бла къыбылагъа субэкватор бёлгеле орналыбдыла былайда джай экватор мылы хауа массала джангурланы чагъы къыш тропик пассатланы къургъакъ хаусы бийлик этеди къургъак чакъ субэкватор бёлгеледен шимал бла къыбылагъа шимал эмда къыбыла тропик бёлгеле башланадыла былайда аз джауум бла уллу иссилик болгъаны къум тюзлени къуралыууна себеб болады шималында джерде эм уллу къум тюз сахара къыбылада калахари бардыла континентни къыбыла эмда шимал къыйырлары субтропик климат бёлгелеге киредиле африканы чегетлеринде кёб санда ёсюм бла джаныуар барды аланы ичинде ёсюмле цейба пипдатения терминалия комбретум брахистегия изоберлиния пандан тамаринд пальмала д б джаныуарла окапи антилопы гитче бегемот чачакъулакъ свинья гуммослу чочха галаго мартышкала леопард лемурла мадагаскарда виверрле шимпанзе гориллала эмда башхала къанатлыла жако турако цесарка калао какаду марабу рептилияла гыммала кобрала мамба африкан гадюкала сарыубекле амфибияладан квакшаланы древолазланы эмда мермер макъаланы чертирге боллукъду пилле бегемотла асланла жирафла леопардла гепардла антилопала каннла зебрала маймулла секеретарь чыпчыкъ гиенала африкан страус сурикатла пиллени бир къауму кафф гаммешле бла акъ носорогла къуру заповедникледе джашайдыла кесини уллулугъу бла баобаб терекда сейирсиндиреди саванналада алаша терекле бла чыгъанала ёседиле асламысында къудору терек терминалия буш африкада кърал барды аланы ичинде кеслерин баямлагъан танылмагъан къралладыла ол къралланы кёбюсю кёб джылланы колонияла болуб тургъандыла азатлыкъларын джылллада алгъандыла аннга дери бойсунмагъан кърал болуб къуру мисир эфиопия орта ёмюрледен бери либерия джылдан бери эмда къар джылдан къар бла къыбыла родезияда зимбабве джыллагъа дери апартеидни режими болгъанды джерли къара халкъ зулмулукъ чекгендиле бусагъатдагъы африкан къралланы талайында акъ терили адамаланы дискриминация этген режимле бардыла в настояее время во многих африканских странах правят режимы дискриминационные по отношению к белому населению тинтиучю организацияны билгилерине кёре арт джыллада кёб къраллада сёз ючюн нигерияда мавританияда сенегалда конгода киншаса эмда экватор гвинеяда демократ джетишимледен авторитаризм джанында джанлау эследени континентни шималында испания сеута мелилья канар айрымканла бла португалияны мадейра территориялары барды африкан бирликни председатели болуб бир джылгъа къайсы болсада бир африкан къралны тамадасы сайланады африкан бирликни администрациясы аддис абебадады эфиопия африкан бирлик кесине аллына быллай нюзюрле салады африкан бирликге мароккокирмейди чуруму кесини джерине саналгъан кюнбатыш сахараны бирликге кириую халкъы асламысы бла эки расаны келечилеринденди негроид сахарадан къыбылада эмда европеоид шимал африкада араблыла эмда къар да бурла бла инглиз африкалыла африканы автохон тиллери юйюрге юлешинеди аладан сю семит индоевропа эмда австронез башха континентледен келгендиле дагъыда изоляцияда тил эмда классификациясыз тил барды эм бек хайырланнган джайылгъан джерли тиллеге банту суахили конго фула тилледиле индоевропа тилле колониялы кёзюйню осуйлугъуду ингилиз португал франзцуз тилледиле талай къралда кърал тил статусларыда барды семит юйюрню эм бек джайылгъан тили араб тилди австронез тилледен мадагаскарны джерли халкъы болгъан мальгашла малагаси тилде сёлешедиле мальгашла бу айрымканнга бизни эраны ёмюрлеринде келгендиле африкада динледен эм кёб ислам христиан католикле протестантла ортодоксла монофизитле бу динле кирсиз бичимдеда джерли меджису динле бла къатыш тюбейди кёб африкачы динни къуру сёзде тутадыла ачха товарны бир тюрлюсюдю кеси да башха товарла бла къуллукъланы багъаларыны универсал эквивалентиди ол деген хар товаргъа тынч ауушдурулгъаны себебли ачханы юсю бла башха товарланы багъаларын белгилейдиле кёбюсюне ачха уллу ликвид товарла боладыла ол деген башха товаргъа ауушдурууу тынч болгъан товар башха товарланы багъасыны ёлчеми болгъандан тышында ачха экономикада ауушдуруу ролнуда джюрютеди бусагъатда ачха белгили бир товар тюл сёз ючюн алтын кёбюсюне къралны неда ара банкланы банкнота шекилде борчланыулары болады быллай ачхаланы кеслерини багъалары джокъду ала къуру номинал эквивалент боладыла кърал инсанларын банкнотала бла монеталаны аланы джерлеринде закон тёлеу амал болуб хайырландырыргъа зорлайды бусагъатдагъы ачха системала фиат символлукъ ачхалада тамалланнгандыла тарихде уа терт тюрлю ачханы белгилерге боллукъду товар ачхала баджарылгъан ачхала фиат ачхала эмда кредит ачхала ачха этилген материал неда товар талай халгъа иеди товар керти натурал ачхала энчи багъасы эмда джараулулугъу болгъан товарды ала къуру ачхача тюл башха затдада хайырланыргъа боллукъдула сёз ючюн алтын ачханы эритиб ювелир затла этерге боллукъду товар джюрюуню тамалында ачхала барысыда быллай болгъандыла мал мюрзеу кюрк чокъуракъла э а к адам смит хапар айтханнга кёре аны заманларында ёмюр бир бир шотланд элледе ишчиле бла саудюгерлени арасында ууакъ ачханы орнуна темир чюй джюрюгенди аны юсюнден шевальеде хапар айтады францияны ташкёмюр регионларыны юсюнден ёмюрню ахырында швейнфурт бонго халкъда суданда ачханы орнуна темир сюнгюлени эмда кюреклини хайырланнгандыла тюрлю тюрлю товарла бусагъатдада ачха орнуна джюрюйдюле сёз ючюн тюрмеде олтургъанланы арасында тютюн аракъы неда шекер экономика кризислени кёзюуюнде сауут къазауат баргъан джерледе ачлыкъны инфляцияны заманынгда кёб заманнга сакъланнган азыкъ ачханы орнуна джюрюудю алай а бусагъатда товар ачхаланы джюрюую аздан аз бола барады ала хайырланыуда ауур болгъанлары себебли табсыздыла юлешинмейдиле эмда сакълауда бузуладыла эм башда уа чыгъарыуда багъадыла аланы чыгъарыу багъасы номиналларына келиширге керекди алай болмаса натурал ачхала башха товарланы багъаларыны эквиваленти болаллыкъ тюлдю баджарылгъан ачха белгили бир товаргъа неда товар ачхагъа ауушдурууу сёз ючюн алтыннга кюмюшге баджарылгъан белгиле неда сертификатладыла баджарылгъан ачхала товар ачхаланы келечилериди дерге боллукъду баджарылгъа ачха биринчи кере буруннгу шумерде чыкъгъанды деб санайдыла анда тёлеу ючюн къойланы эмда эчкилени кюйдюрлген саз топуракъдан гинджилерин хайырланнгандыла бу фигурачыкъланы сау маллагъа аушдуруу баджарылгъанды аллында банкнотала толу багъасы болгъан монеталаны келечиси болгъандыла эмда баджарылгъан ачхагъа саналгъандыла алай а бусагъатда алтын стандартны къоратылуу бла банкноталаны белгили бир товаргъа ауушдуруу гарантия этилмейди эмда символ ачха халгъа келгенди фиат символ къагъыт декрет этилген керти болмагъан ачха энчи багъасы болмагъан неда багъасы номиналы бла келишмеген ачхады кърал ол ачха бла налог джыйгъаны эмда кесини джеринде законлу тёлеу амал баямлагъаны себебли фиат ачха багъалыды бюгюнлюкде фиат ачхаланы баш формасы банкнотала бла къолда джюрюмеген хыйсаблашыуду пластик картчыкъланы джайылыуу бла банкноталаны джюрюую азая башлагъанды кредит ачха келлик заманда физика эмда юрист бетледен бир тюрлю джарашдырылгъан борч кёбюсюне багъалы къагъыт шекилде борчну излеу хакъды аны товарланы къуллукъланы сатыб алыргъа неда кеслерини борчларын тёлерге хайырланыргъа боллукъду кредит ачха баджарылгъан ачхадан башхалыгъы тёлеучю борчлу борчну тёлер ючюн хаманда аннга джетген мюлкге ие болургъа керек тюлдю быллай борчланы тёлеую кёбюсюне белгили бир болджалда этиледи кредит ачхалада тёленмеу къоркъуу уллу болады кредит ачхаланы юлгюлери вексель чек облигация ачха кесин функцияларыны юсю бла белгиленедиле ачхада кёбюсюне быллай функцияла бёлгилейдиле джюрюуге керекли ачханы санын белгелеген экономика закон бмо ну халкъла арасы сюдю бмо ну уставына кёре официал аты халкъла арасы сюд бирлешген миллетлени организациясыны алты баш органларыны бириди бмо ну уставыны тамалында бмо ну баш нюзюрлерини бирини мамыр амалла бла адилликге эмда халкъла арасы хакъгъа келишиб мамырлыкъны бузарыкъ халкъла арасы дауланы неда ситуацияланы оноуун этиу ючюн къуралгъанды сюд бмо ну уставыны бёлюмю болгъан статутуну тамалында эмда регламентине кёре ишин бардырады халкъла арасы сюд бойсунмагъан сюдюден къуралады ала гражданлыкъларына къаралмай сайланадыла ала халкъла арасы хакъда дунияда белгили авторитетле болургъа кередиле сюдню керегине аны административ органы секретарият къарайды официал тиллери ингилиз эмда француз тилледиле нью йоркну тышында бмо ну органы болуб джангыз бу сюддю байрамукъланы ибрагимни къызы фатима джыл августда къыргъызстанда туугъанды белгили къарачай малкъар поэт эмда джазыучу журналист россия федерацияны джазыучуларыны эмда журналистлерини союзларыны члени кчр ны халкъ поэти джамагъат къуллукъчу сабийлиги джангы джёгетей элде ётгенди эл школну бошагъандан сора къарачай черкес кърал устазлыкъ институтда баш билим алгъанды джыл кеси окъугъан школгъа къайытыб устазлыкъ этгенди къарачай черкес республикан библиотеканы искусство бёлюмюнде бёлек джылны ишлегенди байрамукъланы фатиманы биринчи назмулары басмада чи джыллада чыгъыб башлагъандыла ол суратлау адабиятны тюрлю тюрлю жанрында ишлейди назмула балладала сонетле эсселе чам хапарла хапарла повестле джазады джазыучу кеч тюбешиу деген китабына джазгъан ал сёзюнде кесини джашау эмда чыгъармачылыкъ джолуну юслериден былай айтады дуния джарыгъын мен къыргъызстанда кёргенме туугъан джеримден эсиме кёзюме джукъ джазылырча кёзюуюме джетмегенлей джыл атам бла анам бла къарачайгъа кёчгенме малкъар джазыучу чыпчыкъланы борис аллах ышарады деген китабында аталарыбыз алгъын биз туугъан джуртда джашай эдиле энди уа биз аталарыбыз туугъан джерде джашайбыз деб джазгъанча тёрт джылымда атамы джуртун кёргенме къыргъызстандан эсимде къалгъан андан келе поэздден къараб къып къызыл къачкъач тюзлени кёргеним кёк бла джер бир бирине тюбеген чекге дери созулгъан къачкъач тюзню къызыл бояуу кёкню этеклерин да къызарта эди джерден кёкге узала тургъан къызыл дуния поэздден тюшюб ол ариу тюзде чабарым келгени эсимдеди къалай ары чабарыкъ эдим кавказ таба ол кёзюуню эсиме тюшюре отуз джылдан сора джазгъанма бу тизгинлени келе эдик джолоучула джылай элле къууаныб ала билиб джылайла деб мен да аладан юлгю алыб ата джуртубузгъа тюшгеникде уа бусхул гинджи акъджал тай сыгын отну джарыгъында чегетчикде баргъан той ол джаз эди къачха юй этиб кирир ючюн гитче бармакъ да асыуду дегенлей сабийлени да болушдура абаданла бары саман эте эдиле таралыб табхан джуртларында юй ишлеген сейирлик сезим болур эди саз топуракъны салам бла суу бла къатышдырыб аякълары бла илей учунуб накъырдалары чамлары тохтамай балчыкъгъа бояла саман эте эдиле саман тизиуле кырдыкда кебселе бир бири юслерине ючкюл къалаб дагъыда талай кюннге алай къоюучан эдиле биз сабийле аланы орталарында бугъунчакъ ойнаргъа бек сюе эдик джангы джерде ишленнген биринчи юйюбюзде уллу печ башы бар эди къыш сабийле юсюнде сууукъдан инджилмей кечинирле деб этген болур эди атам керти да алайын бек сюе эдик ана къоюнча от джагъа печ башы бизни кесине тартханлай туруучан эди ол бюгюн да джюрегимде асыл сезимле къозгъайды артда орам ызы бла эл аты джангы джёгетей сабийлигими эли джангы джёгетей чегет орнунда къурала башлагъан эллерине джангыджёгетейчиле кеслери чалманла деб чам ат атагъан эдиле биринчи юйлери чалман юйчюкле эдиле ауадыла нарт терекле тамырларын джерде къоюб джангыдан ёрге турургъа эшик болуб бешик болуб орта школну джангы элибизде джангы ишленнген ол заманнга кёре тамам аламат школда бошасам да биринчи классда биринчи устазым боташланы какуну джашы шогъайыбны юйюнде окъугъанма джангы къурала тургъан элде джыл школ мекям алкъын джокъ эди бизни отуздан аслам сабийни юйюне арбазына джыйыб окъуу билим бериб кюрешген устазым аллах джандетли этсин дерслеринде джазаргъа окъургъа санаргъа юретгени бла бирге джюрегибизде иги умутла туудура кесини джарыкъ муратларын коммунизм деген биз аныча багъалата билмеген сёзге сыйындырыб хапарлай эди урушну кёчгюнчюлюкню да сынагъан устазыбыз кеси кёрген джашаугъа тюл бизни коммунизмге хазырлай эди школ джылларымда да кесим окъугъан школда устаз болуб ишлеген беш джылда да меннге адамлыкъны юлгюсю болуб тургъан устазым борлакъланы зухра халисни къызы да джашау джолумда ашхылыкъгъа чакъыргъан джарыкъ джулдузча джюрегимде джашайды ана тилден устазымы кумукълуланы муссаны джашы шамшюдюнню да разы бола тюшюреме эсиме тынч огъурлу адам окъутхан дерсин джашау дерс эте миллетни тин байлыгъыны ариу хауасын кёргюзе сюйдюре билген устаз тау адеб намыс джорукъланы да сохталарына эсгертгенлей туруучан эди хар школда ана тилден шамшюдюнча бирер устаз окъутса эди ана литературабызны билгенле кёб ана тилде окъуй джаза билмейбиз деб башларына махтау чакъырыучула аз боллукъ эдиле студент кёзюуюмде джазыучу алим хубийланы магомет аны юсюнден китабны аягъында энчи джазгъанма бла тюбешгеними джашаугъа литературагъа къарамыма да уллу магъанасы болгъаннга санайма ол адамгъа бек къайгъыра аз да фахмусу болгъанны кёлтюрюрге болушургъа хазырлыгъы болгъан устаз эди меннге уа эт джууукълугъу да бар эди аны энчи библиотекасындан алыб окъугъан китабларым аны бла джашауну литератураны халкъны тин байлыгъыны джарсыуларыны юсюнден ушакъларыбыз ала уллу джашау дерсле эдиле къарачай шахар студент джылларым къайтара да джырлай турургъа сюйген джырынгча эсимде джашайдыла магомет курсубузну башчысы эди аны туугъан кюнюнде апрелъни де студентле джыйылыб устазыбыз бла бирге шахарны къучакъларына алыб тургъан мийик тауланы бирине чыгъыучан эдик ол бютеудуния поэзияны сейирлик чыгъармаларын азбар билген устазыбыз бизге студентлерине туугъан кюнюн саугъа эте тау теппеде назмула окъуй эди джырла джырлай эди джазыучуланы асламысыча мен да чыгъармачылыкъ джолуму назмула бла башлагъанма биринчи назмуму джетинчи классда джазгъанма школну бошагъынчыма дери аланы кишиге кёргюзмегенме джашауумда биринчи кёрген джазыучум байрамукъланы халимат эди назмуларымы да алыб джазыучуланы областъ бёлюмюне келгенимде анда тюбеген эдим ол алайыны тамадасы эди джазыучуланы башчылары халимат болгъанын билгенимде къууаннган къоркъгъан да этген эдим къууаннганым тартынмай кабинетине кириб барыргъа боллугъу ючюн къоркъгъаным аллай уллу джазыучугъа уялмай назмуларымы къалай кёргюзейим деб ким болгъанымы айтханымда адамны джюрегинде поэзияны туудургъан ариулукъну ашхылыкъны тансыкълауду огъурлулукъгъа халаллыкъгъа сукъланыуду адам улуну насыблы болуб кёрюрге таралмакълыкъды ашхылыкъны бизге асыл муратла джууукълашдырадыла хар адам аланы джюрегинде элтеди поэт а саулай дуниягъа айтады дуния саулай да аны тынгысыз джюрегине сыйыннганча сезеди ол къарачай поэзияны ариу сыртда ёсген чегет бла тенглешдиририм келеди ол чегетде мийик алаша нарт джаш терекле да бардыла гитчеси уллусу да кёкге узалыбдыла олду аланы бирикдирген къарачай поэзияны эм баш юлгюсю семенланы исмаилны чыгъармаларыдыла алада таулуну тини да тили да кюзгюдеча кёрюнедиле аланы окъусанг толу сезесе тилибизни бал татыуун сезимли акъыллы терен бай тилибизни ёлюмсюз да болгъанына ызындан келген тёлюлени тюшюндюрюрге излегенча алай джазгъанды исмаил семен улуну китабын къолума алгъаным сайын аны поэзиясы бла кеч тюбеширге тюшгенине сабийлей джашлай сёзню поэзия дараджагъа чыгъарыргъа джангы тырмаша айланнган джылларымда аны назмуларын окъур аладан юренир амалым болмагъанына хар къуру да къыйналыучанма къайсы поэт да джолун ёз юйюнден башлайды терезесинден акъ къанатларын къакъгъан тангнга сейирсине арбазындан къараб мийик кёкде учуб айланнган къанатлыгъа сукълана ол ёсген тыбыр ана кёзлени джылыуларындан джылыннганын сезе башласа алады къолуна къаламны аны джолу адамланы джюреклеринеди алай а поэт алагъа джетгинчи кесини джюрегин юлеше юлеше келеди юлешсе да къуюдан сууну не къадар кёб алсанг ол къадар кёб суу чыкъгъанча керти поэт сезимледен байына барады адамны джашау чакълары эртдени ингири да бирери бирер тюрлю сынам бирер тюрлю сёз джазады джюрегине этген огъур ишлери джашаугъа асыу болуб къошулгъанча джашау сынамы да джюрегин байындырады ол байлыкъды джазыучуну къаламыны учун сёлешдирген да ётген джолума ызыма айланыб къарасам кёб затха бюгюн башха багъа береме школда ишлеген джылларым меннге устаз деген сыйлы сёзню мийиклигине огъурлулугъуна джууаблылыгъына тюшюндюрген сынам бла бирге сабий дунияны ингиллигин бизге кёрюннгенича булутсуз болмагъанын ангылатхан эдиле устазны джазыучуну керти сёзю керек заманда керекли сабийге айтылгъаныны магъанасы дуниялыкъ болгъанына ийнандыргъан эдиле библиотекада ишлеген юч джылым акъыллы иги китабны хайырын огъурун ангылатхан эдиле аман китабха тюбесенг аман адамгъа тюбегенча боласа дегенди поэт кулийланы къайсын мен да закий поэтни китабыча ашхы китаблагъа джоралаб ол джыллада иги китаб сенден иги тенгни адам баласы кесине къураялгъанмыды деб соргъан эдим газетде ишлеген джылларым халкъыбызны терен ангыларгъа бек болушхан эдиле кеслерини джашауларыны тюненесин сабийлерини тамблаларын джюреклерине сыйындыралыб бюгюнлеринде тёгереклерине огъур тёге джашагъан къартларыбыз бушуу китабны юсю бла кёб адамгъа тюбеген эдим ол джыллада мени джашау устазларым эдиле джети сегиз джылымы бергенме ол китабха аны бусагъатда джазсам башха ат атарыкъ эдим ол джыллыда уа чыныкъмагъан джюрегими халкъыбызгъа джетген зорлукъ бушуугъа алдырыб къойгъан эди тюзю аны бусагъатда джазаллыкъ да болмаз эдим асыры ауур эди джюрекге бу назму тизгинле да ол джыллада туугъан эдиле таджал халкъым джюрегимден ётдюрюб джарсыуунгу джыйдым бушуу китабха джюрегинги ургъанына тынгылай сюймеклигим ёсдю сеннге джюз къатха бушуу китабны кёчгюнчюлюкню къыйынлыгъын ауурлугъун боюнларына алгъан халкъны ёлтюрмей сакълагъан тиширыуларыбызны аналаны тёзюмлюлюклерине чыдамларына джашаугъа сюймекликлерине мени къызларыны сёз эсгертмесине санайма аланы алларында бала борчумдан къачаргъа излемегеними кёргюзген сёз эсгертмеге мен джазыб эртде башласам да окъуучум бла аз тюбешгенме кеч тюбешгенме кёб айтырымы айтмагъаннга кёб этерими этмегеннге санайма бюгюн сени бла тюбешиуюм меннге аны ючюн багъалыды сыйлы окъуучум бу кюнню кесиме саугъагъа санайым мен келгенме сизге сиз келгенсиз меннге джюрекден джюрекге джангкъылычды кёпюр хар минут бир ёмюр хар минут бир ёмюр бу кюнню кесиме саугъагъа санайым тюбешиу джюрекге ышаныу тилекге мен сизге келечи этерикме джырны къууанчха чакъыра къууанчха чакъыра къайсы тизгин учундурур башханы ышарыуча ачхыч табыб джюрекге туусала да кёлню бирча сёнгдюре къайсы ушар кёгет берген терекге окъуучума джангы китабны проза бёлюмюнде шамдарий ат бирикдирген чам хапарла бла мен энтда къайтырма деген повестни юслеринден бир къауум оюмуму айтыргъа излейме шамдарий бир бёлек чам хапарны тюзюча айтсакъ монологну лирика героюну атыды шамдарийча тиширыула къайсы бир элде да тюбейдиле ол ушагъыусуз терс учхара не да болсун джашаугъа мусхамлыкъ келтирген ышанны кёрюб анга сансыз къалалмагъан джити сёзлю айтырын артха салмагъан джашауну ангылагъан тиширыуду аны сёзюн терсге санагъан азды алай а аны ауузуна тюшерге киши сюймейди шамдарий мени джюн джастыкъчыгъымды джюн джастыкъчыкъны хапары уа алайды бурун бир къыз келин болуб узакъ элде бир къыйын къайынлагъа тюшгенди джылны да туруб ата юйюне къонакъгъа келгенди да джашауундан къарт анасына тарыкъгъанды туудугъу кете туруб амма анга къызым джанынг къыйналгъан кюн тарыгъыуларынгы да айтыб муну юсюне тюкюре тур келсенг а унутмай биргенге ала келирсе деб бир гитче джюн джастыкъчыкъны бериб ашыргъанды туудугъу къайын юйюнде биягъынлай джыл да туруб къонакъгъа келгенинде аммасы джюн джастыкъчыгъын джокълаб ичин ачыб туудугъуна кёремисе джюрек ачынг къыйналгъанынг тюкюрюгюнг бла чыгъыб джюнню кюйдюрюб титиу этгенди ол ичингде къалыб турса джюрекчигингден не къаллыкъ эди деб кёргюзгенди терек тамырлагъа ашауну джер баууру бергенча джазыучуну илхамын халкъыны тарихи бюгюннгю джашауу этген муратлары багъадыла арт он джылны къарачайдан тышында джашасам да къолума къаламны алдыргъан сюймеклигимди халкъыма атам анам туугъан джерге аны адамларына тауларыбызгъа джашаугъа сюймекликни джети джолун мен энтда элтеме джюрегимде кюнню джерге сюймеклиги атдырады сейир тангны джерни адамгъа сюймеклиги келтиреди ариу джазны ата джуртха сюймеклигинг ётгюр этед джюрегинги адамлагъа сюймеклигинг таза этед иннетинги байрамукъланы фатиманы назмулары джыйым китаблада дон ставрополье тюрк джуртлары бирлешлик кавказия минги тау журналлада литературная россия газетде басмаланнгандыла бир къауум назмулары джырла болуб джырланадыла фатима кесини чыгъармачылыкъ ишинден сора да джашаудан кетген фахмулу джазыучуланы архивлери бла кёб ишлейди ол талай джылны белгили алим джазыучу устаз джырчы хубийлени ахияны джашы магометни архивин тинтиб аны юч китабын батмаз джулдузну джарыгъы назмула хапарла илму статьяла черкесск ауушла хапарла москва сен джырланмагъан джырымса сюймеклик джырла бла ийнарла москва чыгъаргъанды джыл а москвада фатима бла поэт акъбайланы азрет хазырлаб къарачай поэзияны антологиясы чыкъгъанды бу китабны къарачай малкъар фольклорда нартланы юслеринден айтылгъан поэзия чыгъармаладан башлаб къарачай поэзияда чи ёмюрден бюгюннге дери бютеу да джазыучуну джазылгъан айырма поэзия чыгъармала къурайдыла фатиманы къайгъырыуу бла антологияда хар джазыучуну джашау эмда чыгъармачылыкъ джолларындан къысха очеркле бардыла байрамукъланы фатима хазырлаб белгили къарачай джазыучу байрамукъланы халиматны китабы тёплый ливень надежд джокъдан бар болуб къалсам бир кюнде м аламат малкъар джазыучу чыпчыкъланы борисни мы жили рядышком с граалем м деген повестле бла хапарладан къуралгъан китабын фахмулу поэт семенлени азретни джашау кеси бир сейир тюш м деген поэзия китабын чу ёмюрню аягъында чы ёмюрню аллында джашагъан белгили офтальмолог с в очаповскийни ты опять поедешь в карачай деген эсге тюшюрюулери бла дневниклери къарачай орус тилде да бирча фахмулу джазгъан батчаланы муссаны китабы мени юйюм джулдузлагъа джууукъду солнце светит всем м къарачай поэзияны тамалын салгъан семенлени иссаилны тому акътамакъ минги тау м да басмадан чыкъгъандыла аланы барын да эльбрусоид фонд президенти тотуркъулланы алий чыгъаргъанды арт онюч джылда байрамукъланы фатима эльбрусоид фондда ишлей ана тилни сакълаугъа джораланнган кёб джумуш баджарады аланы бири ана тилге кёчюрюу иш джазыучу къарачай малкъар тилге белгили мультфильмлени король лев спирит маугли простоквашино винни пух суратлау фильмлени кавказская пленница любовь и предательство кёчюрюб эльбрусоид студия аланы ана тилде сёлешдиргенди къобанланы башчыны къызы халимат байрамукъланы келинлери халимат орус халимат башчиевна байрамукова белгили совет эмда къарачай малкъар джазыучу эмда поэтди халиматны чыгъармачылыкъ джолу басмада биринчи чыкъгъан джуртума назмусу бла башланнганды азиядан къайтхандан сора москвада горький атлы литература институтну эмда аны баш адабият курсларын бошагъанды аны ызындан джыллада алгъа область китаб басмагъа баш редакторгъа ызы бла джазыучуларыны союзуну область бёлюмюне башчыгъа сайланнганды ол къуллукъда талай джылны ишлегенди джазыучу джыл чыкъгъан къарачай поэзияны антологиясын джарашдырыб басмагъа хазырлагъанланы бири болгъанды халиматны фахмусу бла ётген ёмюрюню джылларында ачыкъланнгады ол кёзюуде аны чыгъармалары къралны баш газетлеринде басмаланнгандыла байрамукъланы халимат джыл ноябрны де ауушханды бенгал тил неда бенгали бенгаллыланы тилиди индия европа тил юйюрню индия арий бутагъындагъы тилледен бириди индияны кюнбатыш бенгалия штаты бла бангладешде баш тилди аны тышында бу тилде сёлешгенле индиядагъы ассам бихар эмда орисса штатлада да джашайдыла бенгалиде сёлешгенлени саны миллион адам чакълы бир барды бенгалини танылгъан тарихини буруннгу кёзюую ёмюрлеге кетеди ёмюрню ахыры ёмюрню аллы тилни баш халыны къуралыу кёзюую болгъанды ёмюрню ахыры джангыбенгал тилни къуралыууну кёзюуюдю бенгалияны индия бла пакистанны арасында юлешиниую бла дж бенгалияны кюнчыгъыш кесегинде кюнчыгъыш пакистан артдан бангладеш араб перс лексиканы ауурлугъу тилде уллуду бенгалини джазмасы бонгаккхорду ол деванагарича гурмукхича эмда индияны башха джазма системаларыча брахми джазма системадан чыкъгъанды бу джазма бир кесек тюрлендирилиб ассам тилге да хайырландырылады биринчи дуния къазауат июль ноябрь адам улуну тарихинде эм уллу къазауатланы бириди тарихде бу ат джыл экинчи дуния къазауат башланнгандан сора аталгъанды къазауатла арасы кёзюуде уллу къазауат ингил фран дегендиле россия империяда аннга бир бирде экинчи ата джурт къазауат кечирек ссср де империалист къазауат дегендиле ачыкъ чурумгъа сараевода мурдарлыкъ саналады джылны июнунда австриячы эрцгерцог франц фердинандны джылдагъы серб гимназист гаврила принцип бла ёлтюрюую бютеу къыбыла славян миллетлени бир къралгъа джыяргъа излеген террорист млада босна атлы организациячы болгъанды къазауатны эсебинде тёрт империя россия империя герман империя австрия маджар империя и осман империя чачылгъандыла бютёу къошулгъан къраллада млн адамгъа чакълы бир ёлю млн джаралы болгъанды ара къралла германия австрия маджар осман империя болгария антанта россия франция уллу британия антанта джанлыла къазауатда антантагъа болушханла абш япония сербия италия ючлю бирлешликни члени болгъанлыгъына антантаны джанында джылдан башлаб къазауат этгенди черногория бельгия мисир португалия румыния рум бразилия къытай куба никарагуа сиам гаити либерия панама гватемала гондурас коста рика боливия доминикан республика перу уругвай эквадор къазаутха дери иги кесек заманны алгъа европада уллу къралланы араларында даула кёб эдиле россия франция эмда уллу британия германияны энчи гегемония орнатыу излемлерине къаршчы чыгъыб антанта къурагъандыла австрия маджар кёб миллетли империя болгъаны себебли кесинде миллетлени араларында бола тургъан къаугъала бла рахатлыкъ табалмагъанды джыл алгъан босния эм герцоговинаны къолунда тутар ючюн россиягъа балканлада бютеу славян халкъланы джакчысы болургъа излегени ючюн эмда сербиягъа къыбыла славянланы бирлешдирген аралыкъ болургъа излегени ючюн къаршчы чыкъгъанды джууукъ кюнчыгъышда чачылыргъа джетген осман империяны юлеширге излеген къралланы араларында да тиклик болгъанды антантаны бир джанында германия бла австрия маджарны башха джанында даула тиклик биринчи дуния къазауатны башланыууна чурум болгъанды антантагъа эрсейге уллу британиягъа эмда франциягъа къаршчы ара къралланы къаууму германия автрия маджар осман империя бла болгария чыкгъанды бу къауумда башчыгъа германия саналгъанды джылгъа бу эки къауум толусу бла къуралгъандыла антанта къауум ючлю бирлешлик алай а италия къазауатха джыл антантаны джанында къошулгъанды германия бла австрия маджарны джанында къазауатха тюрк бла болгария къошулуб тёртлю блок неда ара къралланы къауумун къурайдыла къазауатны чурумларыны ичинде эм баш экономика империализм сатыу алыу тыйгъычла сауутланыуда эришиу милитаризм эмда автократия кючлени балансы аллында ууакъ къазауатла балкан къазауатла итальян тюрк къазауат россия бла германияда бютеулей аскерге чакъырыуну буйругъу герман аскерни социал демократла властда болгъан заманда саны азайгъанды джылланы арасында аскерни санын азайтыу мюкюл болгъанды правительство хаманда ачха бла баджарыуну кесиб тургъанды быллай политиканы себебинден джылгъа ишсизлик кёбейгенди аскер таймаздан сауут кийим дыккылык сынагъанды аскерни пулеметла бла баджарыргъа ачха джетмегенди авиацияда уа саны эм кёб болса да ол заманлагъа бек эски болгъан таубе самолетла болгъандыла мобилизацияда граждан эмда почта самолетланы кёбюсю аскерге сыйырлгъанды алай а француз аскерни тышында авиациягъа аз эс бёлгендиле францияда джылгъа авияцягъа джоюмла миллион маркагъа джетгенди германияда минг марка эрсейде миллион сом ол кюн огъунакъ сербия аскерге чакъырыуну башлайды алай а австрия маджарны полициясын къралны ичине ийгенден къалгъан бютеу излемлерине разылыгъын билдиреди германия австрия маджардан къазауатны баям этерин излейди ол кюн огъунакъ германия эрсейге ультиматум этеди неда аскерге чакъырыу тохтатылады неда германия россиягъа къазауат ачарыкъды франция австрия маджар эмда германия аскерге чакъырыуну бардырадыла германия аскерлерин бельгий эмда француз чеклеге тартады авсустну де ингилизни тыш ишлерини министри эдуард грей лондонда немча келечи лихновскийге германия франциягъа чабмаса ингилизни нейтрал къаллыгъына сёз береди къазауат эки баш къазауат театрда баргъанды кюнбатыш эмда кюнчыгъыш европада дагъыда балканлада шимал италияда джылны майындан башлаб кавказ бла джууукъ кюнчыгъышда джылны ноябрындан джылда бютеу къралла къазаутны талай айгъа бошаллыгъына ышаннгандыла кишида билмей эди бу къазауат аллай узун боллугъун германия алгъын этилген терк къазауатланы планы блицкригге кёре баш кючлерин кюнбатыш фронтха джибергенди россияда мобилизацияны бошалырына дери эрлай францияны хорлаб россиягъа артдан кёчер акъылда герман аскер тамадалыкъ урууну бельгияны юсю бла джакъланмагъан францияны шималына этерге излегенди парижден ётюб француз аскерлени сыртындан келиб къуршалар акъыл бла франция ингилизден болушлукъ тилейди алай а ингилиз правительство ауаз гъа къаршчы франция биз берелмезлик болушлукъну излемезге керекди деб болушлукъ берирге унамайды анга францияны уллу британиядагъы посолу камбо ингилиз бусагъатда огъунакъ кесини шохлары франция бла россияны сата эсе къазауатдан сора ким хорласада эм къыйын болумда кеси къаллыкъды дейди германияны тамадалары ингилизни къазауатха къатышмазлыгъына ийнаныб башлагъандыла урушну аны бла биринчи дуния къазауат башланады бельгияны чеклерин ётюб къарыусуз бельгий аскерлени хорлаб къралны ичине терен киредиле герман аскерле немчала бельгий аскерлени алларында сюре августда брюсселни алыб бельгий француз чекге чыкъгъандыла герман аскерле тыйгъыч кёрмей алгъа баргъандыла ингилиз аскерле тенгиз джагъагъа къачхандыла француз аскер тамадалыкъ парижни туталмазлыгъына къоркъуб ара шахарны берирге хазырланнганды правительство уа бордогъа къачханды алай а парижни бир джаны бла ётюб француз аскерни къуршоуларгъа кючлери тауусулгъанды аскерле сермешиуледе джюзле бла километрни ётгендиле арыгъандыла коммуникацияла созулгъандыла флангланы джабаргъа аскерле джетмегендиле резерв болмагъанды ол себебден биринчи планны къоюб аскерле кюнчыгъышха бурулуб француз аскерлени тылларындан урургъа оноу этедиле алай а кюнчыгъышха парижден шималда бурула немчалыла кеслерини онг флангларын француз аскерлеге ачыкъ къойгъандыла аны эслеб парижни джакълагъан француз аскерле къабыргъасында уруб немча аскерлени киломтр шималгъа атхандыла андан сора тенгизге къачыу атлы маневр болгъанды эки аскер бир бирин къуршоулар мурат бла шимал тенгизни джагъасына дери баргъандыла кюнчыгъыш фронтда бу заманлада юч уллу сермешиу болгъанды орус эм герман аскерлени арасында кюнчыгъыш прусс операция лодзь операция эмда варшава иванград оперция бу сермешиуледе эки къралны аскерлерида бир бирлерине сезимли уруула этгендиле галиция сермешиуде уа россия австрия маджарны хорлаб аны джерине километр теренликге киргенди джылны ахырына эки фронтда тохташыб позицион халгъа келгенди серб компаниядада австрия маджар аскерле чекде тургъан белградны къуру чи декабргъа алалгъандыла алай а чи декабрда серб аскерле шахарны сыйырыб австриячыланы къралдан чыгъаргъандыла къазауатны башында туркия къайсысы джанлы болуб да къошулургъа разы тюл эди къралгъа оноу этген ючмюйюшде аскер министр энвер паша бла тыш ишлени министри талаат паша ючлю бирлик джемаль паша эсе уа антанта джанлы болгъандыла алай а джылны чи августунда герман тюрк союз кесаматха къол салынады ол келишиуге кёре тюрк аскерле герман аскер келечиликни башчылыгъына тюшедиле къралда мобилизация баямланады ол кёзюуде огъунакъ правительство нейтралитетни декларациясын басмалайды чу августда дарданеллеге гебен бла бреслау атлы крейсерле ортаджер тенгизде британ флотдан къача келиб киредиле бу кемелине келиуу бла джангыз тюрк аскер бла къалмай тюрк флотда немчаланы башчылыгъыны тюбюне тюшеди сентябрда тюрк правительство бютеу къраллагъа капитуляцияланы режимин тышкърал гражданланы бир тюрлю бир хакъ болумлары тохтатыуун билдиреди бу оноу бютеу къралланы джанында протест бла тюбейди алай а уллу везирда правительствону кёбюсюда къазауатха къаршчы чыгъадыла ол заманда энвер паша немча аскер тамадалыкъ бла бирге къазауатны правительствону разылыгъын алмагъанлай башлайды туркия антантаны къралларына джихад баям этеди чу октябрда тюрк флот немча адмирал сушонну башчылыгъында севастополь одесса феодосия эмда новороссийск шахарланы бомбалайды чи ноябрда россия туркиягъа къазауат баям этеди чи эмда чы ноябрда ингилиз бла францияда къошуладыла туркияны къазауатха къошулууу россияны аны союзниклери бла тенгиз байламын бузгъанды россия бла туркияны арасында кавказ фронт ачылады джылна декабрындан январына бардырылгъан сарыкъамиш операцияда орус кавказ аскер тюрк аскерлени карсха джюрюшюн тыйыб андан сора чачыб кеси алгъа урады къазауатны башланыуу бла бирге герман флот бютеу дуния океанда крейсер кючлерин джайгъанды бу аланы джауларын сатыу алыу флотларыны ишлеуюню бузмасада антантаны къралларыны флотларыны бир бёлегин бери джиберирге керек этгенди шпее адмиралны герман кюнчыгъыш азия крейсер эскадрасы корнель мысны къатында чи ноябрда ингилиз эскадраны хорлагъанды алай а кечирек фолкленд сермешиуде джылны чи декабрында ингилизле джанындан батдырылгъанды шимал тенгизде флотла чабыуул типли къазауат бардыргъандыла биринчи уллу сермешиу джылны чи августнуда гельголанд айрымканны къатында гельголанд сермешиу болгъанды хорлагъан ингилизлиле болгъндыла къазауатны башланнганындан сора джууукъда бошалмазлыгъы белгили болады антантаны бир бирлери бла келишмеген джюрюшлери ала аслам болсалада германиягъа ала бла тенг къазауат этерге мадар бергендиле герман аскер тамадалыкъ орус аскерни кюнчыгъыш пруссия бла галциядан флангларындан уруб польшадагъы баш кючлерин къуршоуларгъа излейди август операцияны заманында мазурияда сермешиу герман аскерле чу орус аскерни кюнчыгъыш пруссиядан къыстайдыла алай а орус фронтну юзелмейдиле кёб турмай праснышны къатында сермешиуда герман аскерле уатыладыла эмда кюнчыгъыш пруссиягъа ыхтырыладыла апрелни ахырында кюнчыгъыш пруссияда дагъыда бир кючлю алгъа джюрюш этедиле джылны майында орус фронту юзедиле майда немча австрий кючле галицияда фронтну юзедиле къуршоулау къоркъуудан орус аскерле бютеу фронтну узунлугъунда ызына ыхтырыладыла джылны чю авсгустунда николай аскерге башчылыкъны кесини къолуна алады андан къоратылгъан николай николаевич кавказ фронтха джибериледи сентябрда октябрда вильно алгъа джюрюшде немча аскерле тохтатыладыла джангындан позицион уруш башланады кюнбатыш фронтда нев шапелни къатында герман аскерле бла биринчи кере газ атака этилген ипрде экинчи сермешиу болады тюркню къазаутдан чыгъарыр акъыл бла ингилиз француз аскерле стампыл бла къаратенгиз ачыкъбогъазланы алыргъа акъыл этедиле аны ючюн джылны февралында галлиполь джарымайрымканнга десант тюшюредиле эмда сау джылны баргъан дарданелл операция башланады алай а къарыу этелмей джылны ахырында аскерлерин грециягъа эвакуация этедиле кавказ фронтда июлда орус аскерле тюрк аскерлени ван кёлню къатында алгъа джюрюшлерин тыядыла алай алашкерт операцияда талай джерни тас этедиле къазауат персияны джеринеда джайылады чу октябрда орус аскерле эзели портну аладыла тюрклюле джанлы сауутлу къауумланы ууатадыла аны бла бютеу шимал персия оруслуланы къолларына тюшеди персияны германия джанында къазауатха къошулуу къоркъуу кетеди къазауатны башында италия нейтрал къалгъанды джылны чю августунда итальян король герман императоргъа вильгельм ге къазауатны башланыууну чурумлары италияны ючлю бирликге къошулгъан чурумлары бла келишмейди ол себебден италия кесини германия джанында къазауатха къошулургъа борчлу кёрмейди деб билдиреди ол кюн огъунакъ итальян правительство нейтралитетни юсюнден декларацияны басмалайды кёб заманны италия бла ара къралланы эмда антантаны арасында джашыртын переговорла баргъанды джылны да лондон пактха къол салыб италия айны ичинде австрия маджаргъа эмда антантаны бютеу джауларына къазауат ачаргъа борчланнганды къан ючюн тёлеуге италиягъа талай территория сёз берилгенди ингилиз италиягъа млн фунт борч бергенди ол заманда огъунакъ германия австрия маджардан италия нейтралитетин сакъласа италиягъа италиянлыла джашагъан джерлени къайтартыр сёз алгъанды герман посол бернхард фон бюлов италиян нейтралистлени башчысы джолиттиге билдиргенди оноуну джолиттини депутатндан джакълагъанды премьер министр саландра отставкагъа кетгенди алай а ол заманда къазауат джанлы башларында бенито муссолини бла габриэле д аннунцио болуб социалистле парламент бла нейтралистлеге къаршчы кёргюзюуле башлагъандыла король саландраны оставкасын унамагъанды джолитти римден къачаргъа керек къалгъанды чю майда италия австрия маджаргъа къазауат ачханды верден сермешиуню замандыда германия джанындан джангы сауут от ат огнемет хайырландырылгъанды къазауатланы тарихинде биринчи кере верденни кёгюнде къурутуучу истребитель самолетла хайырландырылгъандыла июнде соммда сермешиу башланады ол сермешиу ноябргъа дери баргъанды анда биринчи кере танкала хайырланнгандыла кавказ фронтда январда февралда эрзурум сермешиуде орус аскерле тюрк аскерни ууатыб эрзурум бла трапезунд шахарланы къолгъа алгъандыла орус аскерлени джетишимлери румыниягъа антнанта джанлы болуб къазауатха къошулургъа чурум болгъандыла джылны чи августунда румыния бла антантаны арасында кесаматха къол салыннганды румыния австрия маджаргъа къазауат ачаргъа борчланнганды аны ючюн анга трансильванияны буковинаны бир кесегин эмда банатны берирге сёз бергендиле чи августда румыния австрия маджаргъа къазауат ачханды алай а джылны ахырына румын аскер ууатылгъанды къралны джерини кёбюсю оккупация тюбюнде къалгъанды россияда февраль революциядан сора кёзюулю правительство къазауатны тохтатмаз оноу этгенди ленин башчылыкъ этген большевикле уа къаршчы чыкъгъандыла кёзюулю правительствону политикасы себебли орус аскер ичинден чачыла башлагъанды кючюда тауусула алай а орус аскер къарыусуз болгъанлыкъгъа ара къралла къазауатда уллу зарауатлыкъ чекгенлери себебли бу болум бла хайырланалмагъандыла алай а итальян фронтда австриячы аскерле капореттону къатында итальян аскерлени ууатыб километр киргенди италияны джерине венеция кючленир къоркъууда ингилиз эмда француз аскерле болушлукъгъа келиб тыйгъандыла алгъа келген австрий аскерлени октябрь революциядан сора совет правительство чи декабрда германия бла къазауатны тохтатханды немча тамадалыкъгъа умут келгенди орус кавказ аскер суукъ къыш болгъаны ючюн къазауатны тыйыб джазгъа дери аскерлени асламысын тауладан ёзенлеге тюшюргенди мартны аллында орус аскерле тюрк аскерлени персиядагъы къауумларын ууатыб ингилизлилеге ирак таба тебрегендиле мартны ортасында кимлометрлик маршдан сора рабата шахарны къатында ингилизлиле бла бирлешгендиле туркия месопатамияны тас этгенди феврал революциядан сора тюрк фронтда орус аскерле уллу къазауат этмегендиле большевик правительстов къазауатны тохтатыргъа оноу этгенинден сора уа урушла ахыры бла бошалгъандыла брест мамыр келишиу алыннгандан сора германия бютеу кючлерин кюнбатыш фронтха атханды американ кючле джетгинчи ингилиз француз кючлени ууатыр умут бла мартда июлда герман аскер пикардияда фландрияда эна бла марна суулада джазгъы алгъа джюрюш башлатханды ауур сермешиуледен сора километрни алгъа киргенди алай а джауланы ууаталмагъанды фронтну юзелмегенди германия адам эмда мюлк къайнакълары таркъайгъанды джангыртыр мадары болмагъанды майда фронтха американ аскерле келгендиле июлда августда марнада сермешиу болгъады ол сермешиуден сора антанта алгъа баргъанды октябр айда алгъа джюрюшден сора францияны территориясыны кёбюс бельгияныда талай джери ариуланнганды итальян театрда итальян аскерле витторио бенетону къатында австриячыланы ууатхадыла аны бла ал джылда алыннган джерлерин ызына къайтаргъандыла балкан театрда антантаны алгъа джюрюшю чи сентябрда башланнганды чи ноябргъа антантаны аскерлери сербияны албанияны черногорияны джерлерин ариулагъанды болгария къазауатдан чыкъгъанындан сора аны джеринден ётюб австрия маджарны территориясына киргендиле месопатам фронтда сау джыл шошлукъ сирелгенди къазауат былайда чю ноябрда британ аскерлени мосулну алыуу бла бошалгъанды палестинадада шошлукъ болгъанды джылны къачында британ аскер назаретни алгъанды тюрк аскер къуршоуланыб ууатылгъанды палестинаны къолгъа алгъандан сора британлыла шамгъа киргенди былайда урушла чу октябрда бошалгъандыла африкада герман аскерле мозамбикни къоюб шимал родезия атлы ингилиз колониягъа киргендиле германияны хорланнганын билгенлеринде колониял аскерле сауутларын салгъандыла мамырлыкъ кесаматла биринчи дуния къазауатны эсеблерине россиядафевраль революция бла октябрь революцияны германияда ноябрь революцияны санаргъа боллукъду тёрт уллу империя джокъ болгъадыла герман россия осман эмда австрия маджар россияда граждан къазауат башладнады абш дуния кърал болады веймар республика бла репарацияланы тёлеу германияда реваншист кёллюлени кёб болуууна келтиреди олда экинчи дуния къазауатны башланыууна себеб болады дерге боллукъду британ империя танзания бла къыбыла кюнбатыш африканы иракны эмда палестинаны тогону бельгия бурундини руанданы уганданы греция кюнчыгъыш фракияны дания шимал шлезвигни италия къыбыла тиролну истрияны румыния трансильванияны къыбыла добруджаны франция эльзас лотарингияны сирияны тогону кесеги бла камерунну япония шош океанда экватордан шималыракъ немча айрымканланы аннексия этгендиле франция саарны оккупация этгенди маджар данциг латвия литва польша чехословакия эстония финляндия эм югославия къралла къуралгъандыла веймар республика тюрк республика эмда австрий республика къуралгъанды рейн область бла къаратенгиз ачыкъбогъазла демилитаризация этилгендиле биринчи дуния къазауат джангы сауутланы къурауда уллу атлам этдиргенди биринчи кере танка бла химия сауут потивогаз зенит эмда танкагъа къаршчы сауутла хайырланнгандыла самолетла пулеметла минометла суу тюбю кемеле торпедалы катерле кенг джайылгъандыла асекерлен от кючлери терк кёбейгенди артиллерияны джангы тюрлюлери чыкъгъанды авиация башха бир аскер тюрлюге саналгъанды танка аскерле химия аскерле чыкъгъандыла инжинер аскерлени роллары уллу болгъанды кавалерияныкъы уа азайдгъанды къазауатны уллулугъу эмда узун баргъаны къралланы экономикаларын милитарлашдыргъанды эки дуния къазаутны ортасында ол къралланы экономикаларыны андан ары айныууна чурум болгъанды аскер кючлени эки джанынданда ёлю болуб миллион чакълы бир адам къуругъанды алай бусагъатха дери мамыр адамларын ичинде къурманланы саны белгили тюлдю эм азы бла миллион мамыр адам ёлгенди деген акъылгъа келедиле тинтиучюле юнеско бирлешген миллетлени окъуудан илмудан эмда культурадан организациясыды организация джылны чы ноябрында къуралгъанды штаб фатары парижде орналгъанды организациягъа дунияны тюрлю тюрлю джерлеринде орналгъан бюро бла бёлек киреди юнеско ну уставы джылны ноябрында лонодон конференцияда къабыл этилгенди ноябрь джыл кърал къол салгъан актланы сакълаугъа берилгенден сора кючге киргенди бусагъатда организацияагъа кирген кърал эмда иш бирлик этген кърал барды кирген кърал парижде дайым келечиликлеге иедиле юнеско ну баш нюзюрю халкъланы арасында окъууда илмуда эмда культурада иш бирликни кенгертиу бла мамырлыкъ эм къоркъуусузлукъну бегитиудю бютеу халкълагъа расасына ырхызына тилине неда динине къарамай бир бирини сыйын кёрюу адил болуу законну эмда адам хакъланы тутуу эмда бирлешген миллетлени организациясыны уставында баямланнган баш хакъланы джакълауду кесини мандатыны бардырыр нюзюр бла юнеско беш баш функция айырады бусагъатда генерал директор генерал конференция бла тёрт джылда бир кере сайланады алгъада алты джылгъа салына эди генерал директоргъа генерал конференция къабыл этген программаланы тындырыугъа къарагъан секретариат бойсунады юнеско кесини компетенциясында халкъла арасы премияла береди аланы ичинде феликс уфуэ буанья атлы мамырлыкъ премия эмда тиширыу бла илму л ореаль юнеско премия аны тышында юнеско халкъла арасы кюнлени джылланы эмда онджыллыкъланы бардырады кирген къраллагъа магъанасы болгъан кюнлени байрамлаууна къошулады джыл юнеско самаркандны джыллыгъын латыш шахар цесисни джыллыгъын моцарт композиторну чи туугъан кюнюн третьяков галереяны джыллыгъын дагъыда башха белгили кюнленни байрамлагъанды бирлешген миллетлени организациясы къысхасыча бмо джылны октябрында къуралгъан дунияны мамырлыгъын къоркъуусузлугъун сакълар ючюн эмда халкъла арасында экономика джамагъат эмда маданият ишбирликни бегитир ючюн къуралгъан халкъла арасы организацияды бмо кесин адиллик эм къоркъуусузлукъну экономика айныуну эм социал тенгликни халкъла арасында бютеу къраллада сакълауну нюзюр салгъан бир глобал къуралышды деб танытады организацияны къуралгъан джылда члени бюгюнде черногорияны къошулуу бла членнге дери ёсгенди организацияны оноуу нью йоркда орналгъан аралыгъындан этиледи эмда къошулгъан къралла бла хар джыл бардырылгъан олтуруулада мында ётедиле организация талай органнга юлешинеди генерал ассамблея къоркъуусузлукъну кенгеши секретарият эмда генерал секретарь бирлешген миллетлени организациясыны къураргъа мадар экинчи дуния къазауат битгенден сора келгенди бмо ну аллында тамалын салгъан биринчи дуния къазауатдан сора къуралгъан миллетлени лигасыды алай а бмо ча болмай ол салгъан нюзюрлерин тындыралмагъанды экинчи дуния къазауатны башланыууна тыйгъыч болалмагъанды бмо ну уставыны ахыр тексти сан францискода бардырылгъан конференицияда джылны июнунда къабыл этилгенди ол уставха къралны келечиси къол салгъанды кючге джылны октябрында польшаны да къошулуу бла киргенди бу кюн бирлешген миллетлени кюню кибик байрамланады организацияда баш орунну алады баш кенгешиу оноулашыу эмда келечилик органына саналады генарал ассамблея халкъла арасы мамырлыкъны эмда къоркъуусузлукъну юсюнде ишбирликни принциплерине къарайды бмо ну къоркъуусузлукъ кенгешини болджаллы членлерин экономика эмда социал советни членлерин сайлайды къоркъуусузлукъну кенгешини теджеую бла бмо ну генерал секретарын сайлайды къоркъуусузлукъну кенгеши бла бирге бмо ну халкъла арасы сюдюне сюдюлени сайлайды экономика социал маданият эмда гуманитар сфералада халкъла арасы ишбирликни координация этеди бмо ну уставында белгиленнген башха полномочияланыда бардырады генерал ассамблея сессия халда хар джыл сайын сентябрны ючюнчю гюрге кюнюнде джыйылады генерал ассамблеяны башчылыгъы бла неда заместителини бирини башчылыгъы пленум олтуруулада неда баш комитетледе сорууну бошалгъынчы дери олтурады генерал ассамблеяны джылны августунда алыннган оноууна кёре къурумунда комитети барды бмо ну генерал ассамблеясыны айры сессиясы къоркъуусузлукъну кенгешини излеми бла кюнню ичинде джыйылыргъа керекди къуугъунлу айры сессияла къоркъуусузлукъну кенгешини неда бмо ну членлерини асламысыны излеми бла сагъатны ичинде джыйылыргъа керекди дунияда мамырлыкъны эмда къоркъуусузлукъну тутууда баш джууаблыды аны оноууна бютеу бмо ну членлери бойсунургъа керекдиле беш хамандагъы члени россия федерация абш уллу британия франция къытай вето салыргъа хакълары барды къоркъуусузлукъну кенгеши членден къуралады хамандагъы россия абш уллу британия франция эмда къытай къалгъанлары кенгешге сайланнган этедиле секретариятны башында генерал секретарь турады ол генерал ассамблея бла эмда джылгъа джынгыдан сайланыр хакъы бла сайланады бмо ну баш сюд органыды бойсунмагъан сюдюден къуралады ала къралладан келечилик принципле сайланмайдыла башха ишледе ишлерге эркин тюлдюле кеслерини ишлерин тындыргъан заманда ала дипломтик иммунитет бла хайырланадыла бу сюдге тарыгъыу бла къуру къралла барыргъа боллукъдула адамла неда организацияла бу сюдге тарыгъыргъа эркин тюлдюле бмо ну экономика эмда социал халкъла арасы ишбирлиги бла байламлы ишлени джюрютеди регионал комиссиядан къуралады европа экономика комиссия еэк азия бла шош океаннга экномика эм социал комиссия ашоэск кюнбатыш азия ючюн экономика эм социал комиссия каэск африка ючюн экономика комиссия аэк кариб бассейн бла латин америкагъа экномика комиссия лакэк бмо гъа бойсуннган территорияланы экономика социал политика джанындан айнытыу соруулагъа къарайды джылны ноябырында ишин тохтатханды бютеу дуниялада ишлеген халкъла арасы персоналды ала организацияны тюрлю тюрлю кюнлюк ишлерин тындырадыла бмо ну башха органларыны ишлерин баджарады секретариятны бёлеклери бмо ну нью йоркдагъы штабында эмда башха джерледе орналгъан штабларында ишлейди аладан эм уллу женева бла венадагъы штабладыла секретарият бмо ну органларыны ишлерини бардырылыууну баджарады дагъан болады башчысы бмо ну генерал секретарыды джылдан башлаб корея республикадан пан ги мун башчылыкъ этеди бойсунмагъан къралланы бирлиги бкъб азер бел садружнасць незалежных дзяржа гюрдж къаз туелсз мемлекеттер достастыы къыр күнкорсуз мамлекеттер шериктештиги молд тадж иттиоди давлатои муштаракулманофеъ юз укр спвдружнсть незалежних держав алгъыннгы совет союзгъа кирген республикаларыны асламысы къошулгъан къралла арасы бирликди бкъб бсср ни рсфср ни эмда усср ни башчылары бла джылны чи декабрында брестни къатында вискулиде белорусь бойсунмагъан къралланы бирлигини юсюнден келишиуге басымда беловеж келишиу ат бла белгилиди къол салыу бла къуралгъанды преамбула бла статьядан къуралгъан документде ссср ни халкъла арасы хакъны субъекти кибик эмда геополитика кертиликде мындан ары джокъ болгъаны баямланнганды алай а халкъланы тарих бирикмекликлерини араларында байламланы бир бирлери бла кесаматланы демократ хакъ кърал къураугъа нюзюр салыннганын бир бирлерини сыйларын кёре илишкилени къураргъа излеуню эсге алыб бойсунмагъан къралланы бирлигин къураргъа оноу этилгенди бу тюбешиуге алгъыннгы совет республиканы башчылары къошуладыла азербайджанны эрменни белорусну къазакъстанны къыргъызстанны молдованы россияны таджикистанны тюркменистанны юзбекистанны эмда украинаны алгъыннгы совет республикаладан латвия литва эстония бла гюрджю келечи джибермегендиле бу тюбешиуню эсебинде джылны чи декабрында алма ата декларациягъа къол салынады анда бкъб ны нюзюрлери бла принциплери белгиленедиле мында хар къошулгъан кърал тенг болгъаныны принциплери да орун аладыла бу декларациягъа кёре бирлик не кърал тюлдю неда къралны башында къуралыш тюлдю аны тышында аскер стратегия кючлегеда бирикген башчылыкъ къалады ядролу сауутхада бирикген конроль этилирге оноу алынады ссср ну къуругъаны да бегитиледи алма атадагъы тюбешиу постсовет аламда кърал къуралышда уллу орун алады бу тюбешиу алгъыннгы ссср ни республикаларыны бойсунмагъан къралла болууларына ахыр нохтаны салгъанды алма ата декларацияны ратификация этген эм ахыр къраллагъа азербайджан джылны чю сентябры бла молдова джылны чи апрели саналадыла ол заманнга дери ала ассоциация къралла болгъандыла джылда гюрджюда толу член болады биринчи джылла асламысы бла къуралыш соруулагъа къаралгъанды бкъб ны башчыларыны биринчи тюбешиулеринде джылны чу декабры минск бойсунмагъан къралланы бирлигини кърал башчыларыны советини эмда бойсунмагъан къралланы бирлигини правительстволарыны башчыларыны советини юсюнден болджаллы келишиуге къол салынады аннга кёре къуралышны баш органы кърал башчыланы совети къуралады анда хар кърал бир ауазгъа ие болады хар оноу да консенсусну тамалында алынады аны тышында сауутлу кючле бла чекчи аскерлени юсюнден бойсунмагъан къралланы бирлигине кирген къралланы башчыларыны советини келишиуюне да къошулгъан къралла энчи сауутлу кючлени къураргъа эркинликлери болгъаныны бегитедиле къуралыш этапы джылны январында бойсунмагъан къралланы бирлигини уставына къол салыу бла тамамланады бкъб ны эм уллу шахарлары москва санкт петербург киев минск ташкент бойсунмагъан къралланы бирлигини уставына кёре къурагъан къраллагъа уставны къабыл этген заманнга бкъб ны къуралыууну юсюнден келишиуге джылны чи декабрындан эмда бу келишиуге протоколгъа джылны чи декабрындан къол салыб ратификация этгенле саналадыла кирген къралла деб къралланы башчыларыны совети уставны къыбал этгенден сора бир джылны ичинде анда бегиген борчланы къабыл этген къурагъан къраллагъа айтадыла бирликге къошулур ючюн кирирге излеген кърал бкъб ны нюзюрлери бла принциплерин къабыл этиб уставдагъы борачланы бойнуна алыргъа керекди аны тышында кирген къралланы разылыгъын алыргъа керекди аны тышында устав ассоциациядагъы къралла категорияны бу къралла къуралышны айры бир ишлерине энчи келишиулени тамалында къошуладыла осмакълаучу къралла категорияланы тутады бу къралланы келечилери бирликни органлырыны олтурууларына къошулургъа эркинликлери барды уставха кёре кирген къралланы чыгъар мадарлары да барды аны ючюн кирген кърал айны алгъа джазма халда билдирирге керекди уставха къошулгъан сагъатда алгъан борчларын толтурургъада борчлуду тюрлю тюрлю къраллада бкъб гъа талай танылмагъан кърал автоном регион эмда бмо гъа кирген кърал кирирге излегенди алай а кертиликде бу деларацияла къагъатда къалгъандыла танылмагъан къраллыкъланы кирирге излеген баямлаулары киргенден да бек аланы дунияда танылырларын излеу бла этилген атламлача кёрюрге боллукъду быллай декларацияланы была этгендиле бкъб бютеу аннга кирген къралланы тенглигинде тамалланады аны себебли кирген къралла барысыда халкъла арасы хакъны энчи субъектлеридиле бирлик не кърал тюлдю неда кърал башында функциялары джокъду организацияны баш нюзюрлери быладыла иш бирлик ишлеулени сфераларына кирген организацияны баш органы бкъб ны къралларыны башчыларыны советиди анда бирликге кирген къралланы башчылары джыйыладыла эмда эм баш магъаналы соруулагъа къарайдыла бу совет джылда эки кере джыйылады бкъб ны правительстволарыны башчыларыны совети член къралланы толтуруучу властларыны органларыны экономика социал эмда башха областлада бирге ишлеулерин координация этеди джылда тёрт кере джыйылады къралланы башчыларыны советинде эмда правительстволаны башчыларыны советинда алыннган оноула консенсусну тамалында алынадыла бу эки органны башчылары къралланы аты бла орус алфавитге кёре башчылыкъ этедиле хаманда ишлеген органы бкъб ны толтуруучу комитетиди ол минскде орналыбды белорусь джылда къуралгъанды бу пост миллетлени биригиую уллу британия бла аны алгъынгы доминионлары колониялары эмда протекторатлары къошулгъан къралла арасы къуралышды алгъын уллу британия бла къатышлары болмагъан алай а биригиуге къошулгъан къралла къуру экидиле мозамбик бла руанда биригиуню тамалы уа лондонда джыл бардырылгъан колониял конференцияа салгъанды анда джангы колониялыкъ политиканы тамаллары бегигендиле мында эм бек айныгъан колониялагъа доминион статус берилгенди ала кенг автономиялы квази кърал халгъа келгендиле кечирек а уа бойсунмагъан къралла болгъандыла аны бла бирге ала барысы да миллетлени биригиуюню членлери болгъандыла биринчи аллай эркинликлеге ие болгъан колонияла была болгъандыла канада австралия биригиу джангы зеландия къыбыла африка биригиу ньюфаундленд доминион ирландия эмда индия биригиуню хакъ статусу вестминстер статут бла джылны чи декабрында бегитилгенди аннга кёре биригиу къралланы бирлигине ушаш бир къуралышды алай ала барысыда уллу британия бла энчи уния бла байламлы болгъандыла ол демеклик британ монарх доминионну башчысы болады экинчи дуния къазауатдан сора британ иеликледе миллет къозгъалыуланы кюрешлерини эмда финанс табсызлыкъланы себеби бла британ империя чачылады джылдан башлаб британ биригиу биригу ат алады индияны азатланыуу эмда анда кърал оноуну формасы республика баямланнганында ол себебден британ монархны кърал башчы кибик танылмагъаны биригиуню къуралышында терен тюрлениуле этерге керек болады атын тюрлендиргенден сора приритет ишлеуле гуманитар миссия окъуу эмда аны кибикле боладыла биригиу тюрлю тюрлю айныу дараджалары болгъан къралланы бу организацияны ичинде тенг дараджада илишкиле къурургъа мадар берген бир къуралыш кибик къаралады бирма бла аден эмда джыллада бойсунмагъан статусну аладыла эмда алгъыннгы британ колония болуб къуру была биригиуге кирмейдиле алгъыннгы протекторатла бла миллетлени лигасыны мандат территоряларындан биригиуге мисир джыл азатлыкъ алгъанды израиль ирак бахрейн иордания кувейт катар эмда оман биригиуге кирирге излемегендиле ирландия биригиуден джыл республика баямлау бла чыкъгъанды къыбыла африка республика уа джыл джыл джангыдан ызына къайтханды аннга къарамай согласно ирландия республиканы инсанлары британ законнга кёре биригиуню гражданлары бла тенг хакълары барды биригиуде членлик бла республика кърал оноу форманы арасында соруу оноуун табханды лондонда биригиуню къралларыны премьер министрлерини конференциясында индия джылдан башлаб республика баямланнгандан британ монархны биригиуге кирген бойсунмагъан къралланы эркин ассоциясыны символу эмда биригиуню башчысы кибик таныргъа унагъанды биригиуню башха къраллары уа индияны организацияда андан ары къалырына разы болгъандыла пакистанны излеми бла мындан ары бютеу республика форманы сайлагъан къраллагъада бу формула джюрюрюкдю лондон декларацияны кёбле биригиуню бусагъатдагъы халына тамал салгъан документча кёредиле бусагъатха дерида уллу британияны тышында кърал кеслерини кърал башчыларына британ монархны санайдыла ол къраллада аны генерал губернатор келечилик этеди ол биригиуню башчысыда болады алай а биригиуге къошулгъан къраллагъа чырт оноу этелмейди эмда номинал халда башчыды биригиуню къралларыны кёбюсю биртан монархны кърал башчы кибик танымайды биригиу политика бирлешиуге саналмайды эмда уллу британия башха къраллагъа уллу гитчеда оноу этер эркинлиги джокъду биригиуню ёсюую бла уллу британия бла аны джылгъа дери доминион болгъан къраллагъа доминион ат джыллада хайырланыудан чыкъгъанды эски биригиу атны бергендиле артыкъсызда бек джыллада ала бла аладан джарлы болгъан джангы азатлыкъ алгъан африкадагъа эмда азиядагъы членлерини арасында даула болгъандыла бу ангылашынмазлыкъла эски акъ биригиуню расизм бла колониализм бла терслеуге огъунакъ келтиргендиле джыллада къыбыла родезияны джыллада къар ге санкцияла салыу бу дауну джангыдан къыздыргъанды бизни кюнлеге джууукъда нигерияда демократ тюрлениуле болууун соруулары кечирек ол соруу зимбабведе чыгъады зимбабвени президенти роберт мугабе акъ биригиу сёзню кёб хайырланады биригиуню аны къралында тюрлениулени излегенин расизм бла колониализмге санаб сёлешиученди биригиуню къралларында джашагъан адамланы бютеулей саны млрд чакълы бирди ол демек дунияны адам санындан адам саны бла къаралса биринчи орунда индияды санаугъа кёре бир миллиард адам аны ызындан пакистан бангладеш бангладеш бла нигерия барадыла хар бирини адам саны миллиондан артыкъды эм азы адам болгъан кърал а уа тувалуду минг биригиуню территориясы джер джюзюню тёрт этиб бири чакълы бирни алады джерлери бла эм уллула канада австралия эмда индияды биригиуге членлик нюзюрлерин къабыл бютеу къралгъа ачыкъды аны тышында алгъыннгыда кандидат бла уллу британияны неда биригиуню башха членлирини арасында конституция байламла болургъа керекдиле биригиуню бир къауум къраллары уллу британия бла байламлары болмагъанды талай къыбыла шош океан кърал австралиягъа неда джангы зеландиягъа бойсуннгандыла намибия уа джыллада къар ни тюбюнде болгъанды джыл биригиуге камерун киргенди британиягъа бойсуннган аны бир кесек джери болгъанды джыллада миллетлени лигасыны мандаты бла эмда джыллада бмо бла келишиуге кёре бу джорукъгъа сыйынмагъан джангыз бир кърал барды мозамбик португалияны алгъыннгы колониясы болуб тургъанды джыл къыбыла африкан республиканы джангыдан биригиуге алыныуу бла эмда мозамбикде биринчи демократ сайлауладан сора мозамбик биригиуге къошулады мозамбик ючюн аны хоншулары тилигендиле къыбыла родезия бусагъатда зимбабве бла къар деги акъ азынлыкълыкъланы расист режимлери бла кюрешде экономикасын келген зарауатлыкъны тюзетир эмда къралны айнытыр умут бла киргенди биригиуге джыл биригиуге кирген къралланы башчылары мозамбикни алыу биринчи эмда ахырынчы кере джорукъладан чыгъыу болгъанын билдиргендиле биригиуню хар къралы организациядан чыгъаргъа эркинди фиджи организанциядан джыллада кърал чюйрелиб республика баямланнгандан сора чыкъгъанды джылны чи сентябрында фиджини членлиги толусу бла тохтатылгъанды баш чуруму британ биригиу белгилеген болджалгъа эркин сайлаула бардырымлагъаны зимбабве биригиуден джыл чыкъгъанды чуруму къралда адам хакъланы бузуу эмда къралгъа оноуну демпократия принципле бла этилмеу зимбабведе ситуация джангыдан биригиуню акъ къраллары уллу британия австралия джангы зеландия бла африкан членлени арасында даугъа джол ачханды биринчиле мугабени режимин адам хакъланы бузгъаны ючюн айыбына джолукъдурургъа экинчилери уа колониализм бла терслегендиле биринчилени биригиуню къралларыны правительстволарыны башчылары къайсы болсада къралны биригиуню органларында ишлуеню тохтатыр эркинликлери болсада биригиуден къыстау бир документ блада бегимегенди алай а биригиуню къралы кесин республика баямласа автомат халда биригиуден чыгъады организацияда къалыр ючюн айры тилек джиберирге керекди ирландия джыл республика бола айланнган заманында быллай норма болмагъаны себебли тилек этмегенди ирландияны биригиуге кириуюню соруу талай керек кёлтюрюрлгенди алай а къралны инсанлары бу организацияны британ колониализм бла ассоцияция этгени себебли бу соруугъа джылы къарамайдыла ирланд республика биригиуден чыгъыб ызына къайтмагъан биринчи кърал болгъанды къыбыла африкан республика джыл республика баямлагъаны бла биригиуден чыгъады биригиуню къралларыны кёбюсю къар да бардырылгъан апартеидге къаршчы болгъанлары сбебели ызына алынмазлыгъын ангылаб къар ны правительствосу тилек джибермегенди къар ны членлиги джыл апартеид ахырын табханы бла ызына салыннганды фиджиде джыл республика баямланнганындан сора членликни ызына салыу тилек джыл джиберилгенди алай а алкъын къыбыл этилмегенди арт джыллада талай керек биригиуню ишлерине къошулууну тохтатыу болгъанды аланы баш чуруму кърал оноуда демократ нормаланы бузууду бу амал къралны биригиуде членлигин тохтатмайды бу амал джыллада эмда джыл кърал чюйрелиуден сора фиджиге пакистаннга джыллада эмда джылны ноябрындан башлаб биягъы себебле адет бла биригиуню башчысына уллу британияны монархы саналады бусагъатда уллу британияны королевасы елизавета биригиуню тамадасы болуб ол джукъ функция тындырмайды организацияны джашаунду ролу джокъду биригиуню къралында уллу британияны монархы бусагъатха дери де юре кърал башчыды алай а джукъ функция тындырмайды биригиуню башчысыны посту тутулгъа саналмайды эмда осуйлукъ болуб берилмейди британ тахтада монархны аушууу бла биригиуге кирген къралланы башчылары джангы организация башчы салыргъа керекдиле биригиуню административ оноуун секретариат джюрютеди аны штаб фатары джылдан бери лондондады джылдан бери секретариатха башчылыкъ камалеш шарма индия этеди бютеулюк ич продукт къысхартылыуу бип джылны ичинде бир къралны территориясында чыгъарыуну факторларыны миллет иелигине къарамай экономиканы бютеу санагъатларында саулай ахыр туура хайырланыргъа хазыр товарла бла къуллукъланы сауда багъасыды бу ангылам биринчи кере джыл саймон кузнец бла теджелгенди къралны бип и миллет валютада кёргюзтюледи керек болса биржа курс бла тышкърал валютагъа кёчюрюледи бип мадар бла саналады бип компонентден къуралады джал айлыкъ рента алыннган хайыр процент чыгъарыуну факторларындан алыннганла урунуу джал капитал процент саудюгерчилик алыннган хайыр джер рента хар фирма бла ахыр продукцияны къошулгъан багъаланы суммасыды ахыр продукция деб джылны ичинде хайырлан ючюн джыяр ючюн экспорт ючюн алыннган продукциягъа айтадыла бип ини уллулугъу бла дунияда биринчи орунну абш алады алай а адам башына бип бла алда катарды россия чы орундады алай а адам санына саналса орундады эм уллу бип лери болгъан къралла валюта тышкърал валюта а къолдагъы ол деген тыш кърада тёлеуню закон мадары болгъан джюрюудеги ачха белгиле дагъыда джюрюуден алыннган неда алына тургъан ачха белгиле банкнотла темир ачхала казначей билетле б къолда болмагъан ол деген тыш къралланы ачха биреулюклеринде белгиленнген хыйсаблада ачха тёлеуню закон мадары къралны закону бла бу къралны территорясында борчну тёлерге джарагъан ачха белгиледиле тышкърал ачхаггъа эи баш излем салынады кертилик эмда тёлеу къарыу илмуда валютагъа кёб тюрлю классификация джюрюйдю эмитент къралгъа кёре башха валютагъа ауушдруу мадарына кёре курсларына кёре джюрюуюню болджалына кёре хайырланыууна кёре туруууна кёре керти кертиликде ачах ышанланы джюрютген эмда виртуал экю кибик хыйсаблашмалада хайырланнган валюталаны конвертация болууларыны юристлик ышанлары валюта система а валюта илишкилени системасы б валюта илишкилерини къуралыууну кърал хакъ формасы территория ышаны бла миллет регион эмда дуния валютала бардыла версаль мамырлыкъ кесамат биринчи дуния къазауатны официал бошагъан кесамат болгъанды кесаматха джылны чи июнунда версалда франция американы бирлешген штатларыны британ империяны францияны италияны японияны бельгияны боливияны бразилияны кубаны эквадорну грецияны гватемаланы гаитини хиджазны гондурасны либерияны никарагуаны панаманы перуну польшаны португалияны румынияны серб хорват словен къралны сиамны чехословакия бла уругвайны бир джанындан эмда капитуляция этген германия башха джанындан къол салгъандыла кесаматны излемлери париж мамырлыкъ конференцияда узун джашыртын кёрюшюуледен сора къыбал этилгенди кесамат кючге джылны чу январында аны германия бла баш тёрт бирликчи кърал уллу британия италия франция эмда япония ратификация этиую бла киргенди версаль кесаматха къол салгъан къралладан абш хиджаз эм эквадор ратификация этерге унамагъандыла абш ны сенаты кесаматда уллу британия бла франция ауурлукъ этген миллетлени лигасыны бу организацияны къуралыуу кесаматда джазылгъанды къуралыууна разы болмай ратификация этерге унамагъанды кечирек джылны августунда абш германия бла энчи кесаматха къол салгъанды ол кесамат версаль кесаматндан башхасы болмагъанды джангыз милетлени лигасыны юсюнден статьялары болмагъанды версаль мамырлыкъ кесаматны баш мураты дунияны хорлагъан къралланы арасында джангыдан юлешиу болгъанды бу кесаматха кёре германия франциягъа эльзас лотарингияны джылны чеклеринде бельгиягъа мальмеди бла эйпен районланы дагъыда моренени нейтрал эмда прусс кесеклерин польшагъа познанны поморьени кесгин кюнбатыш пруссияны бир къауум районларын данциг шахар гданьск эмда аны району эркин шахар баямланнганды мемель ш клайпеда хорлагъан къралланы оноуларына берилгенди джылны февралында литвагъа къошулгъанды шлезвигни кюнчыгъыш пруссияны эмда огъары силезияны къайсы къралгъа кирлигини оноуу плебисцитде этиллик болгъанды шлезвигни шималы джыл плебисцитге кёре даниягъа огъары силезияны бир кесеги польшагъа кюнчыгъыш пруссияны къыбыла кесеги да германиягъа кетгенди чехословакиягъа силезияны территориясындан бир кесек берилгенди огъары силезияны асламы германияда къалгъанды саар джылгъа миллетлени лигасыны оноууна тюшеди джылдан джазыуун плебисцит айырлыкъ болгъанды саарны кёмюр шахталары францияны къолуна тюшедиле кесаматха кёре германия австрияны польшаны эмда чехословакияны бойсунмазлыкъларын таныйды эмда гарантия этеди рейн сууну бютеу сол джагъасы эмда онг джагъасында километр кенглик демилитаризия боладыла германия бютеу колонияларындан къуру къалады кечирек ала хорлагъан къралланы аралырнда мандат система бла юлешинедиле герман колонияла былай юлешиннгендиле африкада танганьика уллу британияны мандатына киреди руанда урунди район бельгияны кионга ючкюл къыбыла кюнчыгъыш африка португалиягъа алгъыннгы аты герман кюнчыгъыш африкады уллу британия бла франция того бла камерунну юлешедиле къаб къыбылаа кюнбатыш африкагъа мандатны алады шош океанда мандатлы территорияла болуб япониягъа алгъын германияныкъы болгъан экватордан шималдагъы айрымканла кетедиле австралия бирликге герман джангы гвинея джангы зеландиягъа самоа айрымканла германия версаль кесаматха кёре къытайдабютеу концессияларындан къуру къалгъанды сиамда консул юрисдикция эмда бютеу мюлк хакъларындан къуру къалгъанды либерия бла бютеу кесаматлары эмда келишиулери тохтатылгъанды францияны мароккода уллу британияны уа мисирде протекторатын таныйды германияны цзяочжоу бла шаньдунда хакълары япониягъа бериледи аны ючюн къытай версаль кесаматха къол салмагъанды кесаматха кёре германияны сауутлу кючлери минглик джаяу аскерден аслам болургъа болмагъанды зорлу аскер къуллукъ къоратылгъанды сау къалгъан аскер тенгиз флотну асламысы хорлагъанлагъа берилгенди джангы кемеле ишлеу джасакъ болгъанды германиягъа джангы саутланы эмда аскер бёлеклени къурау джасакъ болгъанды аскер авиация бронетехника кибик герамния репарацияла формада антантаны къралларыны правительстволарына эмда энчи адамлагъа заранны орнуна салыргъа борчлу болгъанды репарацияланы ёлчеми репарациа комиссия бла белгиленнгенди версаль мамырлыкъ кесамат германияны унукътдургъан сыйын тюшюрген келишиу кибик саналады бу кесаматны экинчи дуния къазауатны башланыууну баш чурумларындан бирине санайдыла бу кесаматдан сора къралны ичинде къозгъалыула башланадыла дуния эконмика кризисни заманында уа оногъа нацистле келедиле алай а германиягъа салыннган тыйгъычла кереклисича бир сынчыкъланмагъандыла ала кесаматны бузгъанларыны европа къралла кёрмегенден баргъандыла сауутланыу австрияны аншлюсю судет областны чехословакиядан сыйырыу эмда аны ызындан чехии бла моравияны оккупациясы ганг ганга сан индияны баш къобаны индусланы сыйлы суулары ганг гималайланы къабыргъаларында багиратхи ганга бла алакнанда ганга сууланы бир бирлерине къошулгъан джерде къуралады биринчи суу багиратхи ганга метр тенгиз дараджадан мийикде башланады суулары метр къалынлыгъы болгъан бузладан ашау аладыла шимал кюнбатыш таба саркъа байгартхини къатында м мийикликде андан уллуракъ джахнави сууну кесине къошады ол алгъынлада гангны башлагъан суугъа саналгъанды артдан сакини къатында суу гималайланы м мийикликде тешиб ётеди артдан деопрага храмны къатында м мийикликде шош эмда толу алакнанда бла бирлешеди багиратхи бла алакнандны бирлешген суулары харидвар деген сыйлы джерде м мийикликде ахыр гималай сынджырланы юзюб терай атлы мырдылы тюзню юсю бла шимал индияны бек битимли тюз джерлери бла саркъады кесини баш агъымында асламысы бла къыбылагъа саркъгъан ганг тау сууду тауладан чыгъыб рахат кемеле джюзюерча болады сора рахат рахат биринчи къыбыла таба артдан къыбыла кюнчгъыш таба саркъады аны джагъаларында кёб уллу шахар орналыбды канпур аллахабад мирзапур варанаси патна бхагалпур индия раджшахи бангладеш эмда башхала орта агъымында км чакълы бир узунлугъу бла ганг суу кесине кёб къошакъ къобанны къошады сол джанындан каноджагъа джетмей рамангангу сууну андан узакъ кетмей онг джанындан калини аллахабадны къатында онг джанынднан кесини кирсиз суулары бла ямуна къошулуб кир сары гангнны суу орнун м чакълы бирге кенгертеди аллахабаддан сора сол джанындан гумти онг джанындан тонс бла курумназа къошуладыла патнагъа джетгинчи солдан гауза онгдан сон къошулады патнаны туурасында уа гандаки кесини кючлю суулары бла гангны анданда уллу этеди сора бхагалпурдан тёбенде ганг кесине кузи сууну къошады орта агъымында метр кенглиги м теренлиги бла ганг эрлай къыбыла кюнчыгъышха бурулуб бенгал алашалыкъгъа киреди алайда тёбен агъымы дженгле бла дельтасыны къуралыуу башланады саибганджны къатында гандан онг джанында уллу багиратхи дженг айрылады км тёбенде дагъыда бир джаланги атлы дженг айрылады эки къобанны бирлешген суулары бенгал богъазгъа мегхна ат бла саркъыб тюшедиле джафферганджаны къатында ганг бла брахмапутраны керти дельтасы башланады бу дунияда эм къыйын эм уллу дельтады хугли бла мегхнаны ортасында джыйылгъан топуракъдан джерге сундарбон бенг сундарван дейдиле бу джерле къобанла батмакъла бенгал богъазны джагъасында бухталадан къуралгъан лабиринтди кенглиги узунлугъуда километрге джете кетеди былайда къобан келтирген топуракъ ёсюмлюкле джаныуарланы кесеклери джыйылады эмда чириб башлайды холера ауруу былайдан чыкъгъанды джерни теренине дельта кебеди эмда бек семиз топуракъдан джерле боладыла былайда битимле бек мийикдиле адам джашамагъан джерледе уа бирда бек къалын ёсюмлюк барды гангны дельтасында бангладеш кърал орналыбды бу кърал дунияны эм бек адам басыннган къралыды джыл сайын дельтада млн м къаты агъым джыйылады исмаил мустафа улу гаспыралы гаспринский араб джазмада туугъаны джылны чи чи мартында ёлгени джылны чи чю сентябрында россия империяны бютеу муслиман халкъыны ичинде белгили болгъан сыйы кёрюлген кърымтатар алим интеллектуал джазыучу эмда политик болгъанды кърым татарлыла аннга миллетни атасы атны да бередиле тюркчюлюк пантюркизм идеологияны къурагъанладан бирине саналады таврия губернияны ялта уездини уллу сала элинде орус къуллукъну офицери мустафа али улу гаспыралы бла аны юй бийчеси фатма султан темир гази къызыны юйдегисинде туугъанды апрель джыл аны юйдегисин дворян дараджада мюкюл этгендиле исмаил эм алгъа юйде окъуб башлагъанды андан сора башланнгыч мектебде акъмежгит кърал эркиши гимназияда воронеж аскер школда артдан чи москва аскер гимназияда окъугъанды окъууун битдирмей юйюне къайтыб башланнгыч школда устаз болуб ишлеб башлагъанды джыл франциягъа кетгенди джыллада тюркде джашагъанды кърымгъа къайтханында бахчасарай шахар думаны депутаты болуб сайланнганды февраль март джыллада бахчасарай шахар башчы болуб ишлегенди бу газетни материаллары бла башха муслиман халкъланы басмасы да хайырланнганды икдам себах гайрет ватан диккат хидмет агонк заман каир нил ахтер наасури гаспыралы джыллада мисирде араб тилде аль нахда айныу газетни талай номерин чыгъарады гаспыралыны басмасында кърым татар маданиятны белгили адамлары осман акъчокъракълы мемет нузет якъуп шакир али юсеин шамил тохтаргазы абляким ильмий асан сабри айвазов исмаил лятиф заде сеит абдулла ёзенбашлы д б ишлегендиле джыл къазан басмада гаспыралыны атына энчи шрифт къурагъандыла исмаил гаспыралыны аты бла джадидизм деген джарыкълау къозгъалыу байламлыды бу къозгъалыуну баш нюзюрю муслиман школлада джангы лаик окъуу мардаланы киргизиу болгъанды гаспыралыны джангы окъутуу мардалары къуру кърым бла къалмай россияны бютеу муслиман халкъларыны школларыда хайырланнгандыла россия бла къалмай иранда тюркде уйгъурда да киргендиле джангы мадарла бла мардала джангы мадарла бла окъутулгъан школлагъа джангы мадар школ ат берилгенди гаспыралы бу школлагъа талай окъуу китаб чыгъаргъанды аланы ичинде эм белгилиси ходжа и субъян сабийлени устазы деген китаб болгъанды гаспыралыны дуниягъа къарамы либерал идеологияны джамагъатны прогрессив айныууну халкъланы арасында шохлукъны динлени арасында бир бирлерине чыдамлыкъны социалистлени радикал излемлерине къаршчылыкъда тамалланнганды гаспыралы джамагъатны эволюция халда тюрлениую джанлы болгъанды гаспыралыны къарамлары белгили философла джамалютдин аль афганини шигабутдин марджанини мухаммад абдону гасанбек меликов задарбини махмудходжа бехбудини эмда башхаланы къатында болгъанды гаспыралы талай суратлау чыгъарманы авторуду француз письмола роман африкан письмола амазонкаланы джурту повесть арслан къыз хапар дагъыда талай новелла бла эссеси барды гаспыралы кърым татарлыла бла къалмай тюрк халкълада да талай адабият эмда публицистика жанрланы башлаучусу болгъанды гаспыралыны талай кърал саугъасы балгъанды бухарадан чолпан джулдузну алтын ордени дараджа тюркден меджидие дараджа ирандан аслан бла кюн бла дараджала эмда санкт петербург орус техника джамагъатны медалы исмаил гаспыралы бахчасарайда ауушханды сынджырлы медресени арбазында басдырылгъанды гаспыралыгъа акъмежгит бла бахчасарайда эсгертмеле бардыла аны аты бла орамла библиотека аталыбды география джерни юсюнден илмуу грекча джер эмда джазаргъа географияны объекти джерни тюрлю тюрлю затларыны бир бирине къатылгъаны джорукъларын тинтгенди география талай кесекге бёлюнеди къыйын илму болгъаны себебли барысы бирге география илмуну системасы боладыла географияны ичинде физика географиялы эмда социал экономикалы илмула айырадыла география эм къарт илмуланы бириди географияны кебюсю буруннгу греклени заманларында къуралгъанды ол заманда билимлени барысын бирге клавдий птолемей атлы грек алим бизни эрагъа дери чи ёмюрде джыйгъанды кюнбатышда географияны заманы возрождение ёмюрде башланнганды ол заманда греклени билимлерин бир джерге джыйгъандыла тинтгендиле эмда илмугъа санагъандыла ол заманны белгили алими герхарда меркатор бусагъатдагъы заманны географиясы ёмюрню чи джартысында александр гумбольдт бла карл риттер салгъандыла географияны тарихи сократ алимни заманына дери да географияны къурагъан иш башланыб эди анаксимандр джер юсю цилиндр маталлы болургъа керекди деген эди цилидрни башха джанында адамла джашай болурдула деб да айтханды географияны юсюнден талай зат да джазгъанды ёмюрледе б з д алимле тёгерекде табигъатны къуралгъаныны юсюнден теорияны чыгъарыб кюрешгендиле ол кюрешни ахырында джер тоб кибик болгъанын ангылагъандыла картала бла планланы къурагъандыла геограиялы координатланы параллелле бла меридианланы магъаналарын ангылатгъандыла маллдан кратет философ стоик джер тобну ишленнгенин тинтгенди шимал бла къыбланы табигъаты бирер тюрлю боллугъуну юсюнден тинтиу этгенди клавдий птолемейни китаблы географиясы географиялы атны эмда джерни юсюнден хапар береди киренден эратосфен биринчи алимледен меридианны дугасын ёлчелегенди джерни ёлчелегенди география деген сёзню джерни юсюунден джазыу да ол чыгъаргъанды страбон къралланы миллетлени джерни не тюрлюсюню юсюнден илмууланы алнын башлагъанды аристотель сууланы кюнню хауаны теннизлени юсюнден илмууланы башлайды географияны белюмлеге бёледи емюрню ортасына дери греклени джерни юсюнден билимлери джокъ болуб география илмууну уясы восток таба кёчген эди географиялы джаннгы билимлени араб алимле ача эдиле ол алимле эмда джолоучула эдиле ибн сина бируни идриси ибн баттута исландия айрымканда гренландияда шимал америкада норманнла кеб затны ачыкълагъан эдиле новгородчула уа шпицбереннге обь суугъа дери джетген эдиле венециячы сатыучу марко поло азияны восток джанын ачхан эди афанасий никитин а уа каспий теннгизде джюзгенди къара тенниг бла араб теннгиз юслери бла ётюб индиягъа дери баргъанды бу сейир къралны хауасыны джерини юсюнден кёб зат джазгъанды ёмюрле географияны заманы болгъанды бютеу да культура эмда илмуу ёсген заманда георграия эм керек илмууланы бири болгъанды джерни хауасы миллетлери аланы джашагъан джерлерини юсюнден кеб зат ангыланнганды меркатор алимни картасында джерни материклерини керти сыфатлары ачыкъланнганды леонардо да винчини картасыда уа энтда ачылмагъан къыбла материк болгъанды ересейде джыл большой чертеж деб къралны картасы къуралгъанды ёмюрледе джаннгы джерлени джаннгы джолланы тинтиую бек дженнгил баргъанды карта къурауу табылгъан билимлени джарашдырыуу бек уллу магъанасы болгъанды къыбла материкни излеу а уа австралияны эмда океанияны ачыуу бла бошалгъанды джеймс кукну юч джерни тёгерек ауулау экспедициясы уа гавай айрымканланы эмда уллу барьер рифни ачхандыла ересей да сибир бла узакъ востокну таба атланнганды бу заманлада география бек кёб тюрлениу тёзгенди теорияны бирлешдириб илмууну джорукъларын ачхандыла гумбольдт риттер реклю тюнен алимле алимлени география бирлениулери да къураладыла ересейде къуралгъанла орус география обество географиялы школала алану сохталары ф п литке п п семенов тян шанский н м пржевальский п а кропоткин н н миклухо маклай а и воейков в в докучаев к и арсеньев бек кеб зат къошгъандыла евразияны эмда башха джерлени юсюнден география билимге гималайла санскр къарланы джери хин непал къыт эм мийик тау система джерде гималайла тибет таула шималад бла инд ганг къыбылада тюзню орталарында орналыбды гималайла къаты белгиленнген климат эм табийгъат ырджыдыла орта азияны тау къум тюзлери бла къыбыла азияны тропик ландшафтыны орталарында гималайла индияны непалны къытайны тибетни пакистанны бутанны территорияларында джайылыбды гималай системаны узунлугъу км ден кёб кенглиги км ден орта мийиклиги къаяланы м максимал мийиклик м джомолунгма эверест тау баш барды мийиклиги м ден кёб болгъан имаул буруннгу грекле бла римлиледе аты хималайя санскрит тилде къарны джери инд сууну ёзенинде джашагъанла минг джылла мындан алгъа берген атды греция официал аты грек республика европаны къыбыласында балкан джарымайрымканда орналгъан къралды шималда албания македония республика эмда болгария бла чеклери барды шимал кюнчыгъышда уа тюрк бла кюнчыгъышда эгей тенгиз бла джууулады кюнбатышда иония тенгиз бла къыбылада джерле арасы тенгиз бла грек миллетни аты бла аталгъанды кърал да джагъа ызыны узунлугъу бла км греция онунчу орунну алады грецияны чакълы бир айрымканы барды айрымканда адам джашайды аланы ичинде крит додеканесле кикладла эмда иония айрымканла къралны территориясыны таулу джерледиле эм мийик тау олимпди м бусагъатдагъы грецияны тамыры кюнбатыш цивилизацияны бешигине саналгъан буруннгу грецияны цивилизациясынды греция демократияны кюнбатыш философияны олимпиада оюнланы кюнбатыш литература бла историографияны политологияны уллу илму эмда математика принциплени кюнбатыш драманы трагедия бла комедияны туугъан джериди бу осуйлукъну бир талайы объект юнеско ну бютеудуния осуйлукъну тизмесине киреди бусагъатдагъы грек къраллыкъ джыл осман империяны бийлигине къаршчы хорламлы аякъланыудан сора къуралгъанды алчы уллу хайырлы экономикасы болгъан айныгъан къралды адам потенциалны ёсюуюню индекси бек уллуду джылда орунда джашауну агъачыны рейтинги тюрленмегенлей мийикди греция джылдан бери европа бирликни члениди джылдан еврозонаны джылдан нато ну джылдан европа космос агентствону ол дагъыда бирлешген миллетлени организациясын экономика ишбирлик бла айныуну организациясын эмда къара тенгиз экономика ишбирликни организациясын къурагъанладан бириди афинле къралны ара шахарыды эмда эм уллу шахарыды башха уллу шахарла салоникле патрла ираклион лариса волос эмда янина джер кюн системаны кюнден ючюнчю планетасыды джер да къалгъан планеталары да кюн системаны млрд джыл алгъа букъу бла газдан болгъанды кюн къуралгъандан къалгъан протопланетар дискден къуралгъандыла алгъа джерни юсю эриген масса болгъанды атмосферада суу джыйылыб башлагъанында планетаны юсю да суууб къаты болуб башлагъанды джерге сагъат бла минут эмда такъыйкъа джуздуз сутка керекди бир кере кесини тёгерегине бурулурча планета кюнчыгъышдан кюнбатышха тёгерек бурулуууну терклиги градус сагъатха болады неда градус минутха неда минутха ол кюн бла айны кёрюннген диаметрлери хар эки минут чакълы бир болады кёрюннген уллулукълары кюн бла айны бирчаракъдыла джерни бурулууу хаманда бирчалай турмайды уллу заманда акъырыныракъ бола барады хар джюз джылда джер секундха акъырын бурулады аллындагъы джюз джылдан джер кюнню тёгерегидне эллипс орбита бла млн километрге джууукъ узакълыкъда км сек терклик бла джюрюйдю джер кюнню тёгерегине суткагъа бир джыл айланыб чыгъады кюн да саулай кюн система да къой джол галактикада км терклик бла тёгерек орбитада буруладыла джыр вокал музыканы эм тынч эмда эм бек джайылгъан формасыды поэзия текст бла къыйын болмагъан макъамны бирлешдиреди кенг ангыламда джыр деб сёз бла макъамны бир заманда бардырылгъан джарларгъа болгъан затха айтылады тар магъанасында бютеу халкълада да болгъан эмда музыка сёз къурулушуну тынчлыгъы белгиленнген назмучулукъ лирика жанрды джырла бири бирлеринден жанр бла шекили формасы бла эмда башха ышанлыры бла айрыладыла джыр бир джырчы бла неда талай джырчы бла дуэт трио хор кибик джырланыргъа болады джырны музыка бла неда музыка джёнгерликсиз джырлайдыла джырны макъамы текстни ахыр ангылатыуу сыфатлауу болады макъам бла текст структуралары бла бир бирлерине ушайдыла ала тенг музыкада уа бирча огъунакъ къурулушладан строфадан неда куплетден эжиуден къураладыла дунай европада итилден сора узунлугъу бла экинчи интернационал сууду сууну атыны этимологиясы бир версиягъа кёре къызыу суу деген магъанадан келеди къызыу эмда суу деген кельт сёзледен къуралгъанды башха версиягъа кёре скиф сарматча сёздю магъанасыда суу къобан деген сёзге келеди бусагъатдагъы тегейча дон дагъыда бир версия тюрк тилле бла байламлыды тынай тынч рахат деген магъанада дунайны юсюнден эм алгъын билгиле буруннгу грек тарихчи геродотда б э д ёмюр тюбейди тарих деген китабында истр суу дунайны буруннгу аты кельтлени джерлеринде башланыб европаны юсю бла агъады деб джазылады истр суу эвксин понтха къара тенгиз джети дженг бла саркъады бусагъатдагъы атын кельтле бергендиле ала былайлада бизни эрагъа дери чи мингджыллыкъны биринчи джарымында джашагъандыла джыл траян дунайны юсю бла биринчи таш кёпюрню ишлегенди суу аллын шварцвальдда баден вюртемберг германия алады донауэшинген шахарны къатында таудан келген брег узунлугъу км бла бригах узунлугъу км кёзлеу суула метр мийикликде бир бирлерине къошулуб дунай сууну джаратадыла иммендинген шахарны къатында къуралгъан джеринден километр узакълыкъда дунай джер тюбюне кетеди аны чуруму бу акъгъан ёзенни тамалы тытырлы тау породаладан къуралыб тешикли джарылгъанлы болгъаныды тау породаланы ичин суу эритиб къуууш болады дунайда ол къууушла бла энгишге саркъа башлайды джер тюбюне кирген джеринден километр къыбылагъа дунай уруб джер башына чыгъады былайда германияны эм уллу джер тюбюнден чыкъгъан сууу барды бир секундха тонна чакълы бир суу чыгъады былайдан аах сууда башланады кечирек ол белгили рейн суу тамалын алгъан боден кёлге агъады кесини джолунда дунай талай кере баргъан табасын тюрлендиреди биринчи германияны тау джерлери бла къыбыла кюнчыгъышха саркъады сора км узунлукъда шимал кюнчыгъышха бурулады былай регенсбург шахаргъа км дери келеди былайда сууну агъымыны эм шимал нохтасыды ш к регенсбургну къатында къыбыла кюнчыгъышха бурулады сора вена чунгурлукъну ётюб км чакълы бирни ортадунай алашалыкъны юсю бла саркъады суу орунун къыбыла карпатланы тау сынджырларындан темир къабакъла атлы ёзенден ётюб тёбендунай алашалыкъ бла къара тенгизге километрден артыкъны келиб агъады сууну эм толу нохтасы болгарияны свиштов шахарыны къатындады ш к дунай тёбен агъымында бутакъ кибик айрылыб дженгледен кёлледен къуралгъан мырдылы дельта къурайды бу дельтаны кюнбатышдан кюнчыгъышха дери узунлугъу км шималдан къыбылагъа кенглиги уа км дельтаны тёппеси измаил чатал мысны къатындады былайдан километр узакълыкъда дунайны баш суу орну килий бла тульчин гирлогъа юлешиннген гирло барды км къыбылагъа тульчин гирлода георгий бла сулин гирлолагъа юлешинеди ала къара тенгизге айры айры агъадыла килий гирло украинаны территориясыны чеклеринде килий дельтаны къурайды бу дунайны дельтасыны эм къызыу акъгъан бёлгесиди дунайны дельтасында дунай биосфера заповедник орналыбды дунайны кёб санда дженги барды ала баш агъымдан иги узакгъа кетерге боладыла онг джагъасында эм узун дженглеге дьёр дунай бла дунеря веке саналадыла сол джагъада молый дунай шорокшар дунай борча саналадыла дунайны бассейнини асимметрия шекили барды онг джагъа бёлюмю гитчерегиди суу джыйыуну майданыны алай а онг джагъасында дунайны джетеклери бассейнни гидрография четенин къурайдыла джетекле тенг юлешинмегендиле кёбюсю альпала бла карпатланы этеклериндедиле маджар ортадунай алашалыкъда джокъну орнундадыла таулада башланнган джетеклери башында тау халилери барды тюзге чыкъсала уа тюздеги сууланы халилерин алыб рахатлайдыла уллу узунлукъда кеме джюзерчадыла дунайны суу режиминине уллу басымы болгъан джетекле таблицада кёргюзюлгендиле дунайны эм уллу айрымканы словакияда орналгъан житный островду физика география халланы комплекси бла дунайны юч бёлекге юлешедиле дунай башындан гирласына дери къралны юсю бла неда чеги бла агъады германия австрия словакия маджар хорватия сербия болгария румыния молдова эмда украина аны тышында дунайны бассейни ара эмда къыбыла европаны къралын алады башында айтылгъан къралдан сора италия словения босния эм герцеговина албания македония польша швейцария эмда чехия бютеу дунай джанында къраллагъа бу къобан чек болады бир бир къралланы чеклери дунайны суулары бла км румыния башхаланыкъы уа км молдавия чакълы бир болады дунайны джагъаларында онла бла уллу шахар орналыбды аланы ичинде терт европачы къралны ара шахары барды австрияныкъы вена минг адам сербияныкъы белград минг маджарныкъы будапешт минг словакияныкъы братислава минг изар джетекде баварияны ара шахары мюнхен минг орналыбды германияда майн дунай каналны джыл ишлениую бла дунай суу шимал тенгиздеги роттердамдан къара тенгиздеги сулиннге дери созулгъан трансевропа суу джолну кесеги болгъанды км дунайны юсю бла транспорт ташыуланы ёлчеми миллион тоннаны джыл озгъанды дунайны дельтасында эки кеме джюзерча канал барды румын эмда украин ала уллу кемелени дунайдан къара тенгизге ётер мадар бередиле дунайда кемлени джюзюулери джылны асламысында тохтаусуз барады къыш айгъа тохтаучанды алай а къыш джылы болса ол айлада да джюзедиле кемеле дунайны суу джыйыууну бютеулей майданы минг км чакълы бирди аны къыйыр нохталары быладыла ш к эм кч у эм бассейнини узунлугъу кюнбатышдан кюнчыгъышха км кенглиги уа км болады дунай джауум сууладан альпала бла карпатланы эриген къарлары бла чыранларындан джер тюбю сууладан ашам алады дунайны джыллыкъ саркъыуу км чакълы бир суу болады сууну джоюлууу м с евро валюта белгиси банк коду еврозонаны къралында официал валютады австрияда бельгияда германияда грецияда ирландияда испанияда италияда кипрде люксембургда мальтада нидерландлада португалияда словакияда словенияда финляндияда францияда эстонияда латвияда литвада аны тышында бу валюта дагъыда къралда джюрюйдю аладан европа къралла алай бла евро миллиондан артыкъ европачыгъа официал валютады официал тышында хайырланнган территорияла бла бирге уа миллион адам бу валютаны баш тёлеу амал кибик хайырланадыла джылны декабрында къолда млрд евро джюрюгенди бу кёргюзюм дунияда джюрюген ачхалада эм кёбдю бу кёргюзюм бла абш ны долларын огъунакъ озгъанды дуния финанс саудада евро джыл чыкъгъанды джылны чи январында уа къолдада джюрюб башлагъанды евро европа валюта биримни экю орнуна келгенди алай а экю къуру банк операциялада хайырландырылгъанды евро эсе уа къралланы валюталарыны орнунада келгенди еврогъа франкфуртдагъы европа ара банк еаб бла еврозонагъа кирген къралланы ара банкларындан къуралгъан ара банкланы европа системасы абес оноу этедиле еаб бойсунмагъан ара банкды эмда аны къолунда еврозонада монетар политиканы бардырыуу турады абес эсе уа къагъыт ачхала бла темир ачхаланы еврозонаны къралларында къолда джюрюрюк ачханы джайыу аны тышында еврозонада тёлеу системаланы ишлеулери барды европа бирликни бютеу къраллары еврозонагъа кирирге эркиндиле алай ала кеслерини кредит ачха политикаларында талай шартха сыйыныргъа керекдиле европа союзну джангы къралларына уа эртде кеч болсада еврогъа кёчюу зорунлу шартды латиницада аты деб джазылады уллу неда гитче харифден тилге кёре грекча кириллицада болгар македон орус эмда серб тилледе евро черногор тилде еуро вариант джюрюйдю банкноталада валютаны аты латин эмда грек харифле бла джазылыбды эмда хар тилни орфографиясына кёре европа окъулгъанына кёре окъулады французча ёро немецча ойро испанча эуро ингилизча юро д а к еврозонагъа кирирни аллы бла болгария банкноталада кириллицада джазылырын излегенди еаб быллай инициативагъа къаршчы чыкъгъанды алай а джыл болгарияны излемлерин къабыл этгенди алай а банкноталада джызылыуу санлагъа кёре тюрленмезлигин билдиргенди бирликни законлары евро сёзню баш болушда эмда бирчилик санда бирча джазылырын излейди евро центден къуралады бир бирде евроцент дейдиле бютеу евро монетала аны ичиндеда евролукъ темир ачхалада бир джанлары бютеу европаны къралларыны сураты бла ол бир джанында уа чыгъаргъан кърал сайлагъан суратны тутадыла бютеу темир ачхала еврозонаны къайсы къралындада джюрюрге боладыла бютеу евро банкнотала къайсы къралда басмалансалада бирча дизайннге иедиле и багъалары болгъан банкнотала чыгъадыла уллу номиналы болгъан сёз ючюн эм банкнотала бир бир къраллада чыгъарылмайдыла алай а хар къралдада джюрюйдюле еаб еврода уллу транзакциялагъа клиринг системаны къурагъанды еврозоналаны къралларыны араларындагъы бютеу кёчюрюуле бир къралны ичиндеча багъа тутарыкъдыла кредит карталаны болушлугъу бла эмда банкоматлада ачха алыуда карта чыгъаргъан къралдача башха къралладада ол багъаны тутады къагъыт тёлеу борчланыуланы хыйсаблары алкъын еаб бла стандартлашмагъанды эмда хар кърал кеси джарашдырады банк операциялада евро джылны чи январындан башлаб хайырланыб башлагъанды къолда уа джылны чи январындан башлаб джюрютюлюб башлагъанды евро европа бирликни къралындан къралында миллет валюталарыны орнуна келгенди швеция бла данияда референдумлада кёбчюлюк еврогъа къаршчы чёб атхандыла уллу британияда миллет валютасын къояргъа оноу этгенди эстония латвия эмда литва еврогъа джыл кёчер акъыллары болгъанды алай а экономика табсызлыкъла себеб болуб бу кёчюу эм азы бла эки джылгъа кечигирикди болгария бла маджар еврогъа джыл кёчер планлары барды польша румыния чехия уа барысынданда кеч джылда неда анданда кеч джылда ошибка сервер не найден категория не найдена европа дунияны алты кесегинден бири азия бла бирге евразия континентни къурагъан джер ёлчеми млн км адам саны млн буруннгу грекле алгъа европаны энчи материкге санагъандыла азиядан эгей бла къара тенгизле айыргъан африкадан а джерле арасы тенгиз европа бусагъатда евразия делиннген уллу континентни гитче кесеги болгъанын ангылагъанларын да антик джазыучула европаны кюнчыгъыш чегине дон сууну санаб башлагъандыла ол ангылам эки минг джыл чакълы бир тургъанды сёз ючюннге меркатор европаны кюнчыгъыш чегин дон суу бла бардыргъанды аны башындан шималгъа акъ тенгизге дери в н татиев джылда европаны кюнчыгъыш чегин уралгъа дери кёчюрюрге салгъанды аз аздан джангы чек россияда андан сора уа саулай дунияда бегигенди бусагъат заманда европаны чегин былай чертедиле шималда шимал бузлауукъ океан бла кюнбатышда атлантика океан бла къыблада джерле арасы эгей мермер къара тенгизле бла эмда уллу кавказ тау аркъа бла каспий тенгизге дери кюнчыгъышда кёбюсюне урал тау аркъаны кюнчыгъыш этеги эбма суу бла каспий тенгизге дери европагъа къатындагъы айрымканланы да къошадыла европаны атлантика бла шимал бузлауукъ океанла эмда аланы тенгизлери джууудыла айрымканларыны майданлары минг км чакълы бир болады джарымайрымканла европаны майданында боладыла скандинав пиреней апеннин балкан дагъыда башхала орта мийиклиги метр чакълы бир максимал мийиклиги метр минги тау минимал мийиклиги метр каспий тенгиз кёбюсюне тюзледиле европаны юсю аладан эм уллула кюнчыгъыш европа орат европа орта эмда тёбен дунай париж тюзле таула чакълы бир боладыла башла альп кавказ карпат пиреней апеннин урал скандинав таула балкан джарымайрымканны таулары къайнай тургъан вулканла исландияда эм джерле арасы тенгизни тёгерегинде бардыла европаны джерлерини кёбюсюнде климат сабырды кюнбатышда океан климат кюнчыгъышда континент климат къарлы эм сууукълу къышлары бла шимал айрымканлада субарктика эм арктика климат къыбыла европада джерле арасы тенгиз климат арктика айрымканлада исландияда скандинав альп кавказ таулада бузлауукъла майданы минг км чакълы бир баш суула итил эм узун сууду европада къуру бир къралны юсю бла ётеди дунай урал эмба днепр дон печора кама ока белая днестр рейн эльба висла тахо луара одер уллу кёлле ладога онега чудь венерн балатон женева арктика айрымканлада эмда шимал бузлауукъ океанны джагъасында арктика тюзле эм тундра андан къыбылада чегет тундра тайга чегетле къатыш эм кенгчапракъ чегетле чегет аулакъла аулакъла субтропик джерле арасы тенгиз чегетле эмда кёкенле къыбыла къюнчыгъышда джарым къум тюзле адам къайдан келгени европагъа даулаш сорууду адам чыкъгъан джер болмагъаны европаны белгилиди къуру биринчи адам маталлыла европагъа индиядан келгендиле деген версия барды алай а андан тюзюрек гипотеза биринчи адам маталлыланы европагъа африкадан ал азия бла келтиртеди ол виллафранк заманны ортасында болгъан болурду дейдиле бюгюннгю физика типли адамла европагъа минг джыл мындан алгъадан джашагъанлары белгилиди минг джыл мындан алгъа уа неандертал адам джокъ болгъанды финикийлилени юслери бла сёзню бурунгугрекле кеслери джашагъан джерге хайырландыргъандыла европада къралланы саны европаны чеклерине къралланы бойсунмагъанлыкъларына кёре саналыргъа керекди бойсунмагъан кърал барды европада ала европа бла азияны география чеклерине кавказ тау аркъа бла босфор эмда дарданелла богъазла саналгъанлары ючюн азербайджан гюрджю кипр къазакъстан туркия эм эрмения европа къраллагъа эм алгъа политика экономика эм культура ангыламла ючюн къошуладыла хаманда къошулмайдыла бу къралла европагъа европада джерде эм гитче бла эм уллу къралла да орналыбдыла ала ватикан бла россия иена йена японча японияны ачха биримиди абш ны доллары бла евродан сора ючюнчю резерв валютады халкъла арасы коду латин символ японияда иероглиф хайырланады бусагъатда къолда быллай номиналлы темир ачха джюрюйдю эмда къагъыт ачха иена джыл мейджи реставрациясындан сора эдо кёзюуню къатыш ачха системасыны орнуна келгенди реставрациягъа дери алтын кюмюш джез эмда къагъыт ачха белгиле джюрюгендиле аны юсюне ол ачханы ара правительствону тышында бийликде чыгъаргъандыла юлюш бирим сэн яп иенаны рин яп иенаны сэн бла рин джыл къоратылгъанды алай а сэн ангылам бусагъатха дери финанс дуняда джюрюйдю джангы валютаны иена г алтын стандарты болгъанды алай кечирек экономика болумгъа кёре япония бу стандартны талай кере къоратыб джангыдан киргизгенди кесини атын иена ен деген сёзден алгъанды японча тёгерек иенагъа дери темир ачхаланы белгили бир формалары болмагъанды бир бирле тёртгюл башхалары зугул бир бирде уа ангыланмазча хар ачха бир башха форма иенаны бурунгу сыйлы иероглиф сураты барды дуния таныгъан валюта статус иена джылны чи майында алгъанды ол заманда халкъла арасы валюта фонд миллиграмм алтын паритетин бегитгенди андан сора абш ны доллары эмда башха дуния валюталагъа кёре талай ревальвациядан сора иенаны ауурлугъу иги кесекге ёсгенди импичмент ингил терслеу лат чырмадым тыйдым деген сёзден келеди мийик дараджалы кърал къуллукъчуну къралны башчысына дери къуллугъундан парламентни сюд этиуюню юсю бла тайдыргъан процедура аллай ангылам ёмюрде ингилизде король фаворитлеге къаршчылыкъ этиу мадар халда чыкъгъанды ол заманда джамагъатланы палатасы кесине король министрлеге лордланы палатасыны сюдюне берир хакъ алгъанды аннга дери ол хакъ къуру королнукъу болгъанды джамагъатла лордланы сюдлерине терслеу чыгъаргъан процедурагъа импичмента аталгъанды британияны тарихинде импичмент ахыр кере дж хайырланнганды британ законладан ол ангылам абш ни конституциясына кёчгенди анда ол тёбен палата огъары палатагъа къараргъа къуллукъчулагъа сюдюле губернаторла эм башхала президентге дери къаршчы тарслеулени бергенни магъаналагъанды огъары палата абш де ингилиздеча сюд инстанция халда болады президентни уа кечерге хакъы болмайды алай бла импичментни тамам магъанасы къуллукъдан тайдыргъан процедураны биринчи этапы болады алай а бусагъатда ингилиз саксон къраллада огъуна импичмент деб саулай тайдыргъан процессге атайдыла индия республика хинд ингил къыбыла азияда орналгъан кърал индия джетинчи орун алады территориясыны ёлчеми бла эмда экинчи орун халкъыны саны бла индия чеклешеди пакистан бла кюнбатышда къытай непал эм бутан бла шимал кюнчыгъышда бангладеш эм мьянма бла кюнчыгъышда дагъыда тенгиз чеклери барды индияны мальдив айрымканла бла къыбыла кюнбатышда шри ланка бла къыбылада эмда индонезия бла къыбыла кюнчыгъышда индия инд сууну ёзенини цивилизациясыны эмда башха буруннгу цивилизацияланы джурту болады тарихини асламысында индия сатыу алыу джолланы арасы болуб мийик маданияты бла байлыгъы айтхылыкъ болуб тургъанды дунияда индияда индуизм буддизм сикхизм и джайнизм динле къуралгъандыла бизни эраны биринчи мингджыллыгъында индий субконтинентге зороастризм иудайлик христианлыкъ эм ислам динле келгендиле чи ёмюрден чу ёмюрню ортасына дери индия колонизациягъа тюшгенди британ империя джыл бойсунмазлыкъ алгъандан сора кърал экономика бла аскер айныуда бек джетишимли болгъанды чы ёмюрню аягъына индияны экономикасы эм терк ёсюучюлени санына киргенди огъары дараджаны доменлери интернетде доменлени аты башланыуну эм тамалыды интернет домен нохтала бла тыйгъыч белгиле бла бири биринден айрылгъан артындан аллына джазылгъан талай кесекден къуралгъаны себебли огъары дараджаны домени ингил доменни атыны нохтала бла айрылгъан кесеклерини ахырыды сёз ючюн доменде огъары дараджаны домени ду огъары дараджаны доменлерини къурау бла джакълау бла административ оноуу бла аллында постел джон тамадалыкъ этген организация кюрешгенди ол организация абш аскер министерствосу бла кесаматны тамалында ишлегенди джон постел ёлгенинден сора бу соруула башха халкъла арасы организациягъа берилгендиле атла бла номерле берген интернет корпорациягъа сорууда бирлешген штатланы сатыу алыу министерствосуна кёчгенди бусагъатда интернетде американ кърал организацияла джюрютген чекли хайырланнган тышында бютеу адрес кенгликни джакълыгъын эмда оноуун этеди техника джанындан огъары дараджаны доменлери контроль этген тамыр серверлени юслери бла кирирге боллукъду огъары дараджаны доменлери талай сыныфха юлешинедиле миллет домен огъары дараджаны башха доменлеге кёре эки харифден къуралады асламысы бла къралланы стандартда бегитилген кодлары бла келишедиле къралланы огъары дараджаны доменлерини чыгъыуну тарихи быллайды ге кёре бу терт огъары дараджаны доменлери керти доменлени атларыча чырт хайырланмаз ючюн этилгендиле гугл излеу бла къайсы болсада доменни сайтыны юлгюсюн кёрюр ичин былай джазыгъыз домен ислам дуниялыкъ динледен бириди монотеистлик бир аллах ийнаннган динди авраамлыкъ ибрахимлик динледен бириди башхала чууут дин бла христианлыкъ ислам сёзню талай магъанасы барды биринчи магъанасы мамырлыкъ болгъанды башха магъанасы бу сёзню кесинги аллахха берген шериат терминологияда ислам ол толу абсолют бираллахлыкъды аллахха бойсунуу кёбаллахлыкъдан ширкден кетиу аллахха бойсуннган адамлагъа исламда муслимле муслиманла дейдиле къураннга кёре джангыз ислам тюз динди адамлагъа бары файгъамбарла да ол динни тутхандыла къуран дин китабды ислам динни тутхан болгъан адамланы сыйлы китабларыды къуран болгъан муслиман джорукъланы тамалыды дин джорукъланы да граждан джорукъланы да мухаммад джыл июнь джыл ислам динде дуниягъа аллахдан келген ахыр келечисине файгъамбаргъа саналады аллах аны дунияда бютеу адамлагъа джинлеге мёлеклеге файгъамбар болургъа ашыргъанды мухаммад файгъамбардан адамлагъа къуран берилгенди биринчи муслиманланы фахмулу болгъанлары аланы аскерлери хорламлы болгъаны биринчи муслиман къралны араб халифатны кючлюлюгю себебли ислам дин африкада азияда европада кёб джерледе джайылгъанды бусагъатда муслиманла къралда джашайдыла къралда муслиманла кёбчюлюк боладыла къралда муслиманла белгили азчылыкъдыла къралда ислам официал халда кърал динди муслиманланы къуру араб къраллада джашайды муслиманланы африканы субсахара районунда джашайды муслиманланы индияда пакистанда бангладешде индонезияда эмда малайзияда джашайды суннитле ахль ус сунна суннаны адамлары мухаммад файгъамбарны ызындан баргъанладыла аны суннасын адетин тутханла биринчи тёрт халифни да тюзлеге санайдыла суннитле ислам динни къайнагъына къуран бла мухаммад файгъамбарны суннасын санайдыла суннитледе тёрт уллу муслиман алим къурагъан тёрт мазхаб джайылыбды ала абу ханифаны мазхабы аш шафиини мазхабы малик ибн анасны мазхабы ахманд ибн ханбалны мазхабы шиитле ш а партия къауум биринчи муслиманладан айырылгъан къауумду мухаммад файгъамбар ёлгенден сора къуралгъанды шиит партия ала муслиманланы тамадалары халифатны башчысы али ибн абу талиб болса керекге санагъандыла алгъа бу муслиманланы араларында къуру политика ишледе даулаш болгъанды дин джанына артдан кёчгенди сыра суу биртюк кёбюсюне арпа бир бирде будай неда къара будай эмда хумеллек къатышдырыб этилген къарыусуз алкоголь ичкиди алкоголь дараджасы энчи тукъумлада градусха люксда дженгил тукъумлада уа градусдан аз болургъа керекди мийик технологияны болушлугъу бла этилген алкольсуз сыралада уа алкогольну дараджасы градусха дери тюшеди къара сыралада уа алкогольну дараджасы градусхада чыгъаргъа болады ол дунияны эм кючлю сырасына саналады сёз ючюн францияда атлы сыра джылда къуру бир кюнню сыйлы николасны кюнюнде сатылады эмда бир джылдан ичиледи сыра дунияда суу бла чайдан сора ючюнчю эм бек сюйюлген ичкиди алкоголь ичкилени ичинде уа эм кёб ичиледи сыра адам улу чыгъаргъан эм эски ичкиледен бириди археология тинтиуледе табылгъан шумер топракъ къангалада билгилеге кёере биринчи кере сыра б э д джыллада месопотамияда чыгъарылгъанды этилгени тынч болгъаны себебли ол заманлада башха джерледеда этилгенине ишек джокъду бизни эрагъа дери джыллада буруннгу мисирде биринчи индустриал халда чыгъарыб башлагъаннга саналады кюнлюк джашауда эмда дин церемониялада кёб хайырланнган сыра рамзез заманында бал бла къатшдырылыб дарман кибикда хайырландырылгъанды орта ёмюрден бу заманлагъа дери артыкъсызда шимал европа сыраны джурту халгъа келгенди ёмюрге дери сыра асламысы бла юйде этилиб ичилген ички болгъанды чю ёмюрден башлаб сырачыла ачыла башлагъаны бла бирге сыраны агъачыда иги болуб ичилгенинденда кёб ичилиб башлайды сыра типле асламысы бла эль бла лагерге юлешинедиле эль мийик температурада быжылдатылады огъары быжылдау ачытхы хайырланады эль кёгет татыу тутаргъада болады спиртни ёлчеми эсе уа уллуду лагер дунияда эм бек джайылгъан сыра типди хазырланнган заманда тёбен быжылдау ачытхы хайырланады лагер элден эсе аз температура бла быжылдатылады с андан сора талай заманны температура бла сакъланады бу заманнга сыра агъарады эмда карбоноксид бла бай болады алай а европадагъа бир бир сыра сортла бу классификациягъа сыйынмайдыла эмда энчи къауумлагъа айрыладыла ламбик кеси быжылдагъан бельгия сыра суслода эмда хауада болгъан микробланы кючю бла ачытхы къошулмай быжылдайды будай сыра будай солодну тышанда бу сыраны хазырлагъан заманда шишаны ичиндеда быждылдауу тохтамайды кёбюсюне будай сыра сюзюлмегенлей бериледи ол себебден нем будай сыра атны орнуна нем акъ сыра атны хайырланадыла гибрид сортла аланы хазырлауда тюрлю тюрлю типлени хазырлау технологияларын хайырланадыла энчи сортла бу категориягъа тюз сыраладан ичине къошулгъанлары бла айрылгъан сыра типлени сырагъа джууукъ сёз ючюн боза ичкилени къошаргъа боллукъду сыраны чыгъарыуу хар къралда кесини стандартлары бла регламент этиледи россияда быллай стандартды гост пиво обие технические условия анда сыраны бютеу параметрлери белгиленнгендиле сёз ючюн этил спиртни юлюшю градусу болургъа керекди алай а кючлю сыра кёбю болгъан алкоголь ичкилеге акциз налог башха болгъаны себебли россияда сыраны асламысы мийик болмайды хазырлауну технологиясында бу этапла бардыла сюзюу эки стадиядан ётеди биринчиде сусло айрылады экинчиде сыра джарманы исси суу бла джууадыла артдан эки порцияныда бир бирине къатышдырадыла алай бла сыра джарма сюзгюч орнун тутады сыра эм кёб ичилген къраллагъа къытай абш германия россия эмда бразилия саналадыла адам башына эм кёб ичген кърал уа чехияды джыл адам башына л европачы сыра чыгъарыучуланы бирлигини джылны чы январында европаны къралларында адам башына литрледе ичилген сыраны быллай статистикасы басмаланнганды иудейлик дунияны илму джаны бла ангылаугъа монотеист динледен иудейлик эм эскиди палестинада бизни эрабызгъа дери мингджыллыкъда къуралгъанды асламысында къуруда чууутлула тутадыла бу динни бир аллахха иврит тилде элоха яхве башха атыды ийнаныудан башха яхве чууут халкъны айырыб аны бла ёмюр бузулмаз келишим болдургъанды деб иудейликни баш ниетиди сора чууутлула яхве берген кёб къыйын джорукъла сакъларгъа керекдиле башха халкъла уа джаланда тынч алты нух ной джорукълары сакъласала алагъа джарайды джетеди бу джорукъладан бир аллахха ийнаннган эм магъаналыды иудейлиле мессияны келлигине ийнанадыла иудей башчылыкъ битеу дунияда саллыкъды иерусалимдеги храмны джангыртырыкъды деб бюгюнлюкге дери бу храмдан джаланда кюнбатхан къабыргъа сакъланнганды бу къабыргъа битеу иудейлеге эм сыйлы джерди башха белгилирек аты джылау къабыргъасыды библияны биринчи бёлюмю эски келишим ивритде танах иудейлиле да сыйлыгъа санайдыла танахдан башха сыйлы китаб талмудду талмуд танахны ангылатады ачыкълайды кёб зат къошады анга аны бла бирге иудейликде каббала деген мистик окъуу барды зогар бла сефер иецира сыйлы китабларыдыла талмуддан ёнгелеген танахдан джаланда моисей муса файгъамбар бешкитаблыкъ тора сыйлыгъа санагъан секта барды караимледиле ала кърымда джашай караимле сектадан кеси аллына халкъгъа айланнгандыла энчи тил тюрк тил энчи адетлери бла кавказда хазар къагъанатда иудейлик кърал дин болгъанды канада шимал америкада орналгъан къралды джерини ёлчеми бла дунияда экинчи орундады россиядан сора атлантика шимал бузлауукъ эм шош океанла бла джууулады къыбылада эмда шимал кюнбатышда абш бла чеклешеди шимал кюнчыгъышда уа гренландия дания бла канаданы абш бла чеги эки къралны арасында болгъан эм узун чекди бюгюнлюкде канада ингилиз бла француз тилле федерал дараджада официл статусда танылгъан конституциялы монархияды эки тилли эмда кёб культуралы къралды технологиясы эмда индустриясы айныгъан канаданы экономикасы бай табийгъат ресурслада эмда сатыу алыуда артыкъсызда бек абш бла тамалланады француз тенгиз джолоучу эмда тинтиучу жак картье джыл ачхан канада квебекде француз колонияладан башланнганды ингилиз колонизациядан сора юч британ колонияны аннга дери джангы францияны территориясы болуб тугъан бирлигинден канада конфедерация къуралгъанды канаданы суверенитети джылдан джылгъа дери баргъан мамыр процессни эсебиди канаданы халкъыны тёртден ючюсю чакълы бир абш ны чегинден километрден узакъ кетмей джашайды канада этника кёрюм бла бек кёб тюрлю миллетли къралды канадалыланы кёбюсю артыкъсыз да бек бабалары колонизацияны заманында келгенле кеслерин энчи канада этнос кибик кёргенликлери ючюн эм уллу этника группа кесине канадалыла дейди андан сора кеслерине ингилизлиле французла немецле итальянлыла украинлиле аборигенле индейлиле бла эскимосла къытайлыла голландлыла полякла оруслула дегенле барадыла бусагъат заманда канада провинция бла территориядан къуралгъан федератив къралды кёбюсюне француз тиллиле франкофонла да дейдиле алагъа джашагъан провинция квебекди къалгъанла кёбюсюне ингилиз тилли англофон провинцияладыла француз тилли квебек бла тенглешдирилселе алагъа ингилиз канада да дейдиле кёбюсюне ингилиз тилли тогъуз привинцияны санында болгъанлыкъгъа джангыз нью брансуик официал халда эки тилли провинцияды юкон территория официал халда эки тиллиди ингилиз эм фрнацуз тилле шимал кюнбатыш территорияла бла нунавутда а уа официал тил танылынадыла аланы ичинде ингилиз бла француз тилле да бусагъатда канада провинция бла территориягъа бёлюнеди эм джангы административ бирим нунавутду джылда къуралгъанды капитал лат баш мюлк баш ачха байлыкъ этер ючюн хайырны алыр ючюн хайырладырылгъан товарланы мюлкню активлени джыйылыууду къысха магъанада чыгъарыуну мадарлары физика капитал шекилде хайыр алыныугъа айтылады физика капиталны сатыб алыннган ачхагъа ачха капитал дейдиле экономикагъа чыгъарыугъа ачха эмда материал мардаланы джибериуге инвестицияла дейдиле энчи хайырланыугъа джиберилген ресурсла капитал тюлдюле экономикада капитал деб товарланы чыгъарыуда эмда къуллукъла бериуде хайырланыргъа болгъан къайнакълагъа айтадыла классика экономикада юч чыгъарыуну факторундан бириди къалгъан экиси уа джер бла урунууду урунууну мадары бу къарам бла къаллайда болсун физика капиталлы алай а урунууну мадарлары аланы иелери иш кючнюиелери бла экономика илишкилеге кирсе джангыз ол заманда капиталгъа саналаладыла сёз ючюн агъач сюрмелеген станок кеси аллына иесине хайыр келтирмейди иеси анда ишлеседа станок капитал болмайды къуру станокну иеси ишчи алса неда станокну бегендге берсе ол заманда станок капитал болады бухгалтерияда капитал деб организацияны активлери бла аны борчларыны арасында башхалыкъгъа айтылады капиталистни баш нюзюрю къошакъ багъаны алыуду чыгъарылгъан товарны багъасыны чыгъарыуда джоюлгъан капиталдан артыгъы согласно марксистской теории къошакъ багъаны тюрлениу капитал къурайды хамандагъы капитал капиталистни къошакъ багъагъа энчилик хакъын береди физика керти капитал ишге салыннган ишлеген хайыр къайнакъды чыгъарыуну мадарлары сыфатындады товарла бла къуллукъланы чыгъырыуда хайрланнган машинала оборудование мекямла джер сырье джарымфабрикатла бла хазыр продукция ачха капитал капиталны ачха формасы физика капиталны сатыб алыргъа деб джораланнган ачхады кеси аллына ачха хайыр бермейди ол демек ачха кеси аллына капитал болмайды финанс капиталдан башхалыгъыда буду финанс капитал ачха формада депозитдеди финанс капитал финанс инструментле акцияла облигацияла эмда узун болджаллы кредитле бла иги ишлеуню эсебинде компанияны хайырларыны къайнагъыды энчи капитал бла компанияны иелериники болгъан акцияла бла юлешинмеген хайыр борчлу капитал борч бергенлени облигациялары бла кредитлери каталония испанияны тарих региону эм автоном областыды джерлеарасы тенгиз бла пиреней тауланы орталарында пиреней джарымайрымканны шимал кюнчыгъышында орналыбды майданы км областны ара шахары барселонады официал тилле каталан тил испан тил эмда аран тилди валь д аран ёзенде каталонияда адам джашайды андан сора да каталонлула францияны къыбыла районларын каталонияны тарих территориясына санайдыла кесине да шимал каталония дейдиле кат неда фр каталония сёзню этимологиясы толу ачыкъланмагъанды алкъын бир версия буруннгу гот эм алан тайпаланы атларындан чыгъарады гот алания неда готланд алай а кёб тинтиучю ол версиягъа разы тюйюлдюле дагъыда бир версия француз рыцарны атындан чыгъарады ол арабла бла къазауат этиб ала кючлеген территорияны кесегин къайтаргъанды ючюнчю версия кастилия сёзча къала исп деген сёзден чыгъарады кельвин белгилениуу ёс де температураны ёлчем биримиди джылда теджелгенди бир кельвин сууну ючлю нохтасыны термодинамика температурасыны тенгди шкаланы тамалы к абсолют нолгъа келишеди цельсийни градусларына кёчюрсек с сууну ючлю нохтасыны температурасы с ёлчемле бла аурлукъланы халкъла арасы комитети джылда кельвинни ангылатыуун тюрлендирир акъылдады ангылауда къыйын болгъан сууну ючлю нохтасыны орнуна тамалгъа секунд бла больцманны хамандалыгъы алынныкъды бирим ингилиз физик уильям томсонну аты бла аталгъанды аннга айрширден ларгсчы лорд кельвин титул берилгенди бу ат а уа глазгодагъы университетни джерини юсю бла саркъгъан кельвин суудан алыннганды къат эмда юлюш биримлени ёс ни стандарт индекслерини болушлугъу бла къурайдыла килограмм белгилениую кг массаны ёлчем биримиди ёс де эм баш биримледен бириди килограмм парижни къатындагъы севр шахарда орналгъан ауурлукъла бла ёлчемлени халкъла арасы бюросунда сакъланнган килограммны халкъла арасы эталонуну массасыды эмда мийиклиги бла диаметри мм платина иридий къатыш металлды платина иридий аллында килограммны бир кубик дециметр литр кирсиз сууну температура бла стандарт атмосфера басымда массасы ангыламы болгъанды тарих чурумла бла килограмм аллынданды онлукъ кило индексни джюрютеди ол себебден къат эмда юлюш биримле кесида ёс де юлюш бирим болгъан грамм ёлчем бирмге г кг ёс ни стандарт индекслерини къошуб къурайдыла мегаграммны кг орнуна тонна биримни хайырланадыла атом бомбаланы къарыуларын белгилеген заманда гигаграммны орнуна килотонна тераграммны орнуна мегатонна хайырланады конституция лат джарашдырыу къралда неда федерацияны кърал территория къуралышында аланы политика хакъ эмда экономика тамалларын адамны хакъ статусун бегитген баш юрист кючю болгъан норматив хакъ актды конституцияланы энчи джазылгъан эмда джазылмагъан конституциялагъа юлешиучендиле джазылгъан конституцияла бирикген норматив актды къралланы кёбюсюнде барды неда талай конституциялыкъ неда органлыкъ законладан къуралады сёз ючюн швецияны конституциясы испанияны конституциясы финляндияны конституциясы джазылмагъан конституцияла тюрлю тюрлю актлагъа чачылгъан конституция шекилли нормаладан эмда конституциялыкъ едатледен къуралады ингилиз саксон хакъ юйюрде абш ны тышында болуучанды уллу британияны конституциясы конституцияны къабыл этиуню эркинлиги къураучу джыйылыугъа сёз ючюн италияны конституциясы индияны конституциясы референдумну болушлугъу бла къуралгъан сайлау къауумлагъа францияны конституциясы тюркню конституциясы неда къралны башчысына бериледи иранны конституциясы афганистанны конституциясы ахыр категория саугъагъа берилген конституция атны джюрютеди конституциялада тюрлендириуле бла тюзетиулени джорукъларыда белгиленеди аннга кёре бусагъатдагъы иракда джыл къазыулада эм эртдеги кодексни шагъатлыгъы табылгъанды ол шумер патчах уруинимгина бизни эрагъа дери джылда лагаш шахарда джашагъанлагъа эркинликле бергенди ол заманладан бери кёб правительствола энчи джазылгъан кодекслени тамалларында оноу этгендиле къраллагъа эм эски джазылгъан кодекс болуб ур наммуну кодекси табылгъанды ол бизни эрагъа дери джылда ур шахарда чыгъарылгъанды эм эски ишлеген конституция болуб бусагъатда сан марино баш законуду ол джыл къабыл этилгенди кеси уа джыл къабыл этилген шахар уставдан къуралгъанды аты конститутция болуб биринчи джыл къабыл этилген массачусетсни конституциясыды континент дунияда эм уллу джер бёлюмдю илму тарихде джерни континентледен сорада дунияны бёлеклерине юлешедиле ол юлешиу география ачыуланы кёзюулеринде чыкъгъанды тенгизчиле джангы джерле ачхандыла ол заманда дунияны бёлеги дегендиле джангы ачылгъан джерлеге континетлеча болмай дунияны бёлеклери белгили география ышанладан сорада тарих культура тамалда айрылгъандыла сёз ючюн шимал америка бла къыбыла америка бир америка атлы дуния бёлек къурайдыла евразия контиент эсе уа эки дуния бёлекге азия бла европагъа юлешинеди европа бла азияны араларында чек урал таула бла андан арысы эмба суу бла каспий тенгизге дери барады къыбылада гум бла маныч суула бла дон суугъа дери андан ары къара тенгиз бла джерлеарасы тенгизни джагъалары бла барады алай бу чекле толу бегиген чекле тюлдюле дунияда бу чеклени юсюнден тюрлю тюрлю оюмла бардыла континентча болмай дунияны бёлеги континетнден джууукъда тургъан айрымканланыда къошадыла кеслерине европа илмуда деген сёз бла континентнида дунияны бёлегинда белгилейдиле бютеу континентлени джерлерини ёлчеми км неда джерни км къагъыйланы магометни къызы назифа джыл январда ташкёпюрде туугъанды белгили къарачай малкъар джазыучу тиширыуду къабарты малкъар кърал университетде баш билим алгъанды филология илмуланы кандидатыды ол талай джылны къарачай черкес китаб басманы къарачай бёлюмюню редактору республикада журналистлени бирлешлигини джууаблы секретары къарачай черкес кърал университетни устазы болуб тургъанды назифа суратлау адабиятны тюрлю тюрлю жанрларында хапар повесть тарих роман лирика миниатюрала ишлейди белгили джазыучуларыбыз байрамукъланы халимат халимат байрамукова очерк творчества черкесск бла хубийланы османны судьба страны судьба твоя очерк творчества черкесск чыгъармачылыкъ джолларыны юслеринден китабла джазгъанды къагъыйланы назифаны чыгъармалары наш современник дон памятники отечества наука и религия советская женина деген белгили журналлада басмаланнгандыла бир бёлек тилге да кёчюрюлгендиле къарачай малкъар тил тюрк тилледен бириди къарачайлыла бла малкъарлыла сёлешген тилди эки диалектге бёлюнеди къарачай басхан чегем ч диалект эмда малкъар ц диалект россияда къарачай малкъар тилде сёлешгенлени саны минг адамды джыл халкъ тергеуге кёре литература къарачай малкъар тил къарачай басхан чегем диалектни тамалында къуралгъанды джазыу система дждж араб джазыуну тамалында болгъанды аджам дждж латин алфавитни тамалында джылдан бери кирилл алфавит бла тамалланады къарачай малкъар тил къарачай черкес къарачай черкес республиканы миллетлерини тиллерини юсюнден закон бла къабарты малкъар къабарты малкъар республиканы миллетлерини тиллерини юсюнден закон республикалада кърал тилди къарачай малкъар тилде къарачай бла заман газетле эмда минги тау нюр лячин журналла чыгъадыла бусагъатдагъы къарачай малкъар алфавит кесек тюрлениуле бла джылдан бери хайырланады дж дж хариф къарачай черкесияда хайырланады дагъыда къарачай черкесияда чи джыллагъа дери бла нъ нъ нг нг харифни орнуна харифле хайырланнгандыла алай а тилни къарачай черкесияда бла къабарты малкъарда джюрюген вариантларын унификация этер умутда бу харифле къоратылгъандыла латин алфавит къарачай малкъар тилге джыл къабыл этилгенди къаялы таула ингил шимал американы кордильерле системасында тау системады абш бла канаданы кюнбатышында ш к бла арасында орналыбды узунлугъу км чакълы бир барды кенглиги км джетеди шош эмда атлантика океанларыны суу айырыууду къаялы таулада миссури колорадо рио гранде снейк арканзас дегенча уллу суула башланадыла шимал къаялы таула ш к шималгъа м мийикликге дери робсон тау сослан ташдан къуралыбдыла къыбыла къаялы таула неда абш ны къаялы таулары къысха сыртладан къуралгъандыла кеслеринда асламысында суу ташладан сазлы сланецледенди мийиклиги метрге элберт тау къаялы тауланы эм мийки джери джетеди молибденни джезни алтынны кюмюшню полиметалланы нефтни таш кёмюрню уллу къайнакълары барды гейзерле джер тебрениуле бла исси суула кибик вулкандан джаратылгъан затла боладыла ёсюмлюлюк асламысы бла чегетледиле чегетни чегини мийиклиги м шималда м дери къыбылада андан башында альпий хансла эмда ёмюрлюк къарла ёзенледе тюзле бла джарымкъумтюзле къаялы таулада джаспер канада банф канада йохо канада кутенай канада уотертон лейк канада глейшер абш йеллоустоун абш роки маунтин абш миллет паркла бардыла кърал оноуну формасы кърал властны баш кърал органланы системасыны къуралыуун белгилейди кърал оноуну формасын кърал джараштырыуну формасы эмда политикак режимбла алджаштырыргъа джарамайды бютеу бу юч ышанла бир бирлерине къошулуб къралны формасын ангылатадыла тарихни тюрлю тюрлю кёзюулеринде кърал оноуну формасы тюрлю тюрлю магъананы джюрютгенди алайдыда аграр джамагъатда кърал оноуну формасыны магъанасы къуру къралны башчысы къаллай мадар бла оноугъа келгениди сайлаула бламы огъесе осуйлукъму феодализмни индустриал джамагъатха кёчюую монархланы властлары къарыуун тас эте башлагъанды халкъ келечилик а кюч ала кърал оноу формалада бай бола тюрлене баш магъананы энди кърал тамада сайлау бламы огъесе осуйлукъ бламы келгени тюл кърал тамаданы парламенти правительствону арасында илишкиле къалай къуралгъанларыды аланы полномочиялары бир бирлерине базман къалай боладыла къысхасы бла властланы юлешиниуу къалай къуралгъаныды алай бла кърал оноун формасы политика режим асламысы бла социология халыды къралны къралда властха кёчюню не халда этиуню кёргюзеди оноуну формасы уа къралда власть органланы къалай къуралгъанларын эмда органла къалай бир бирлерибла джарашханларын кёргюзеди къуран дин китаб ислам динни тутхан болгъан адамланы сыйлы китаблары къуран бютеу муслиман джорукъланы тамалыды дин джорукъланы да граждан джорукъланы да муслиман адетге кёре къуран аллахны кесини сёзюдю мухаммадны файгъамбарлыкъ ишге сайлаб аны юсю бла билдирген адамлагъа къуранны бютёу да суурасы барды бёлюмге бёлюнеди хар бёлюмю да теб тенгди ала къуранда аллахдан келгенича тюшмегендиле таблыгъына кёре узунла аллына къысхала да артына салынгандыла аланы биринчиси фаатихады бу суураны талай аты барды аланы бири алхамды къарачай малкъар тилде да аны ол аты джюрюйдю бири да фатихады къуранны ачхычы бири да уммул китаб китабны анасы ачыучу суураны тексти къуругъан тюз джерини тюзлюгю бла флорасыны азлыгъы бла неда болмауу бла кесини белгили бир фаунасы бла айрылгъан ландшафтны типиди къумлу ташлы сазлы тузлу топуракълы тюзлени айырадыла башха аралыкъ къум тюзле чыгъадыла антарктида бла арктикада арктика тюзле эм белгили къум тюзге африканы бютеу шимал кесегин алгъан сахара саналады къум тюзлеге джарым къум тюзледа саналадыла алада экстремал ландшафтладыла къуругъан тюзле шимал джарымтобну орта климат бёлгелеринде шимал эмда къыбыла джарымтобну субтропик эмда тропик бёлгелеринде бардыла мылылыкъны дыккылыгъы бла джауумну джыллыкъ суммасы мм аз экстраарид районлада уа мм денда аз мылылыкъны коэффициенти джауумланы кебиуге илишкисин кёргюзеди рельеф къатышды таулу джерле ууакъ дуппурла алгъыннгы суу ёзенле рельефни къуралыуну эрозия типи къарыусузду рельефни эол формалары джайылыбдыла кёбюсюна къум тюзлени джерлеринден тышына суу саркъамайды бир бирледе аланы юслери бла суула барадыла сырдарья амударья нил хуанхэ эмда башхала кёзюулю кебген неда кеслерини шекиллерин уллулукъларын тюрлендирген кёлледа кёбдюле лобнор чад эйр кёзюулю саркъгъан суулада кёбдюле топуракътюбю сууланы минерализациялары мийик болады топуракъ кеси къарыусуз айныйды кёбюсюне туз къабукъ бла джабылыб неда эриген туз ичине сингибди ёсюмлюлюк къарыусузду кесилибди эки ёсюмлюлюкню арасы он сантиметрден талай метрге дери болургъа болады кеслерида джерни басадыла къуру экстраарид бёлгеледе уа джокъну орнундадыла къум тюзле асламысы бла чыгъаналы чырпыла бла джаныуарладан рептилияла эмда ууакъ тюзлю джаныуарла бла толуду къум тюзледе джертюбю сууланы саркъгъан джерледе оазисле джашил ёсюмлюлюкден толу суу болгъан айрымканчыкъла тюбейдиле къар тюзле полюс тогъайны ары джанында болуучанды кесиндеда сууукъгъа чыдамлы джаныуарла джашайдыла топракъ бла грунтну бичимине кёре джауумну тюшгенини динамикасын кёре ёсюмлюкню къурамы мында кесича бир тюрлюдю ёсюмлюк къауумланы алмашыуу аланы комплекс халда болууун кёрюрге боллукъду аны сылтауу къуругъан тюзлени джер башларыны бичими топуракъ грунтланы къурамы мылылыкъны режимини тюрлю тюрлюлюгюдю аны бла бирге бютеу континентлени къуругъан тюзлерини ёсюмлюклерини джаыйылыу бла экологиясында бир бирине ушагъан кёб ышанлары барды аны себебида бир бирине ушаш халлада джашагъанларыды кючлю кесилиу джарлы тюрлю къурамы континентни ичиндеги къуругъан тюзлеге склерофил типли ёсюмлюк асламлыкъ джюрютеди аланы ичинде чапракъсыз кёкенле эмда джарымкёкенле сакъсауул джузгъун эфедра д б къуругъан тюзлени къыбыла зонатюбюню фитоценозунда ханслы ёсюмле уллу орун аладыла эмемерле бла эфемероидле субтропик бла тропик континент ичи къуругъан тюзледеда ксерофил кёкенле бла кёбджыллыкъ хансла асламдыла алай а мында суккулентледа тюбейдиле бархан къум тёбеле бла туз къабукъ джабхан джерледе ёсюмлюк джокъду шимал америка бла австралияны субтропик къуругъан тюзлени ёсюмлюкъ джабыуу байыракъды орта азияны къуругъан тюзлерине джуукълашады ёсюмлюк болмагъан джер джокъну орнундады къум тёбелени арасындагъы саз алашалыкълада шлап акация бла эвкалипт ёседи ууакъ ташлы зыгъыр тюзледе джарымкёкенли тузлукълу хансла ёседиле лыбыта э б субтропик эмда тропик океанджаны къуругъан тюзледе кюнбатыш сахара намиб атакама калифорния мексика суккулент типли ёсюмле бийлик этедиле орта климат субтропик эмда тропик бёлгелени тузлу топуракъларындагъы къуругъан тюзледе ёсюмле бир бирлерине ушайдыла была галофил эм суккулент джарымкёкенле бла кёкенле тамарикс селитрянка э б эмда бирджыллыкъ тузлухансла тузлуханс сведа э б къуругъан тюзлени ёсюмлюгюнден оазислени тугъайланы уллу суу ёзенле бла суу аякъланы фитоценозлары бек айырыладыла азияны къуругъан орта климат бёлгесиндеги ёзенледе агъыучу чапыракълы терекле ёседиле туранг бусакъ джида тал къарагъач субтропик эмда тропик бёлгеледе ёмюрюджашил ёсюмле пальма олеандр къуругъан тюзледе турмуш бек къыйында сууну джокълугъу хауаны къургъакълыгъы кючлю кюн къарны азлыгъында неда болмауда кючлю сууукъла ол себебден былайда былайдагъы ёсюмле специализациялы формаладыла асламысы бла къуругъан тюзлеге дженгил джюрюген джаныуарладыла асламысы бла аны себеби сууну ашны излеу бла эмда джыртхычладан къачыу бла джашырылыр джер джокъду байламлыды джауладан бугъунургъа керекли болгъаны эмда климатыны къатылыгъы себебли джаныуарланы асламысында джер къазыу лагъымлары кючлю айныбдыла узун къаты тюкледен ёткала аякъларында джитичикле къумну бир джанына атарча къазмалада уллу къалакъ тишле бла къаты тырнакъла ала кеслерине джертюбю бетджанла ишлейдиле тешикле кёбюсюне ала бек уллула теренле эмда къатышладыла башхала кеселеккеле къамышакъла терк къумгъа басдырылыргъа лагъымлары бардыла дженгил чабхан формалада бардыла асламысы бла туякълыла джыланла бла кеселеккелени кёбюсюда дженгил къымылдайдыла къуругъан тюзлени фаунасында бир тюрлю бир бояу барды сары боз мор тонла аны сылтауу джашырылыуду бу бояулу джаныуарла кёрюнмей огъунакъда къаладыла фаунаны асламысы кечеги джашау бла джашайды бир бирле джай джукъугъа киредиле аны себебида джайда хансланы кюйюую бла сууну дыккылыгъыды сууну дыккылыгъы артыкъсызда ичер сууну былайда джашагъанланы эм уллу табсызлыкъларынды бирлери сууну кёб ичгенлери ючюн аны излеб узакълагъа джюрюйдюле неда къургъакъ кёзюуде суугъа джууукъ кёчедиле башхала сууну аз ичедиле неда къуруда ичмейдиле ашдана алыннган суудан хайырланнганлары джетиб былайыны фаунасыны келечилерини метаболизминде уллу орунну метаболик суу ойнайды ол метаболизмни заманында къуралады джауну мыстыланыуу къуругъан тюзлени фаунасында сют ичген джаныуарланы къазмала туякълыла рептилияланы артыкъсызда кеселеккелени варанланы инсектлени экикъанатлыланы джайрыкъанатлыланы тюзкъанатлыланы эмда гыбылыланы юлюшю уллуду къуругъан тюзледе малчылыкъ айныбды джерчилик сугъарыуну тамалында болургъа боллукъду асламысы бла уллу сууланы ёзенлеринде барды къуругъан тюзлени кёбюсю джараулу къазылгъан магъаданла бла байды айырылыб азияда нефть бла газ чыгъарылады адам улуну аз джашагъаны себебли къум тюзле кеслерини сейирлик экология системаларын сакълагъандыла бир бир къраллада ала миллет парклагъа киредиле башха джаны бла къум тюзлени къатларында адамны ишлеуу тереклени кесиу сууланы тыйыу къум тюзлени джайылыууна себеб болгъанды къыбыла кюнчыгъыш азияны къралларыны ассоциациясы къыбыла кюнчыгъыш азияны къралларыны политика экономика эмда культура джанындан бирлешдирген организацияды бангкок декларация аты бла белгили болгъан асеан ны декларациясына къол салыу джылны чу августунда къуралгъанды асеан ны кесематла бла джарашдырыу а уа джылда бали айрымканда шохлукъ бла иш бирликни юсюнден кесамат бла асеан ны келишиу декларациясына къол салыу бла тамамланнганды асеан ны баш органына башчыланы къралла бла правительстволаны башчыларыны саммити саналады ала джылдан башлаб хар джыл сайын ётедиле саммит кёбюсюне кюн барады анда кърал тамадала бир бирлери бла тюбеб оноулашадыла башчылыкъ эмда координация этген органнга дагъыда хар джыл сайын джыйылгъан тыш ишлени министрлерини джыйылыуу саналады алгъын саммитле юч джылда бир кере болгъаны ючюн бу джыйылыу бир джылны алгъа бардырылыб саммитге хазырлыкъ этгенди аны тышында хар джыл сайын финансланы экономиканы эл мюлкню министрлерини джыйлыулары болады аланы алгъа оноуларын тыш ишлени министрлери къабыл этерге керекдиле хар кюнлюк оноуну хамандалыкъ комитет этеди аны ичинде ол кёзюуде башчылыкъ этген къралны тыш ишлерини министри бла ол къралдагъы посолла боладыла дайым секретариат джакартада орналыбды эмда аннга башчылыкъ генерал секретарь этеди джылны ноябрына таиландны алгъыннгы тыш ишлерини министри сурин питсуван болгъанды аны тышында иш комитетди ишчи къауумда бардырылады быллай иш барыу асеан ны кючю бла джылны ичинде чакълы бир мероприятие бардыры мадар береди организацияда башчылыкъ кёзюулю бардырылады ингилиз алфавитде харифлени тизилгенине кёре хар джыл сайын бир кърал тамадалыкъ этеди джыл сингапур эсе башчылыкъ этген джыл таиланд болады аллындан тамал салгъан къралла индонезия малайзия сингапур таиланд бла филиппинле болгъандыла кечирек алагъа бруней даруссалам чи январь дж азатлыкъ алгъанындан сора кюнден вьетнам чи июль дж лаос бла мьянма чю июль дж камбоджа чу апрель дж къошуладыла бусагъатда папуа джангы гвинеяны осмакълаучу статусу барды джылда кюнчыгъыш тиморда осмакълаучу статусну излегенди асеан нга кирген къраллада джашагъан адам саны млн чакълы бир барды джер ёлчеми млн км бютеулей бип лери млрд абш доллар чакълы болады бангкок декларациягъа кёре организацияны баш нюзюрлери быладыла къралланы экономика айныуларыны социал прогрессни эмда культура айныуну терклендириу бмо ну уставыны тамалында регионда мамырлыкъ бла рахатлыкъны орнатыу түштүк америка континентиди күнбатышда шош океанны күнчыгышында атлантика океанны түштүк къыбыла океанны араларында орналгъанды панама боюнакъ бла шимал америкагъа байланыбды айрымканла бла бирге жер джюзюню лчмү млн км чакълы бир барды эм узун джеринде узунлугъу км кенглиги км рельефинде күнбатыш бла шималда кючлю анд тауланы белгеси айрылады күнчыгыш тюз сыртлыды платформаны кёлтюрюуюнде гвиян джассытаулукъ шимал кюнчыгъышда эмда бразил джассытаулукъ күнчыгышында ала бир бирлеринден амазон алашалыкъ бла толгъан бюгюлюу бла амазония айырылылгъандыла джассытаулукъла бла андланы арасында ориноко эмда ич тюзле бла алашалыкъла пантанал гран чако междуречье и пампа джатадыла андан къыбылагъа континентни къыбыла кючыгъышында м чакълы бир мийиклиги бла патагонияны сыртлары орналгъандыла джассытаулукълада темир эмда марганец магъаданланы боскитлени бояулу эмда багъалы металланы уллу къайнакълары барды андланы тауаллы эмда тауларасы бюгюлюуледе нефть бла газ бард таулада джезни полиметалланы къоргъашинни магъадан къайнакълары тюбейди климаты асламысы бла субэкватор бла тропикди амазонияда экватор таймаздан мылы къыбалда субтропикле эмда орта климатды къыбыла американы бютеу тюзлери болгъан шималыны орта джыллыкъ температурасы с джай январда ол къыбылада с дери тюшеди къоыш июлда бразил джассытаулукъда с дери пампада с дери патагонияны сыртында с дери бир бирледе анданда энгишге тюшюученди джауумну эм кёбюсю колумбия бла къыбыла чилиде анд тауланы джелджаны къабыргъаларында тюшедиле минг мм амазония бла аны къатындагъа анд къабыргъала гвиана эмда бразил джассытаулукъланы кюнчыгъыш къабыргъаларында минг мм къ к дери джылда минг мм тюшеди пампада кюнбатышха патагония ара андланы къыбыласы эмда артыкъысызда бек шош океан къабыргъасы къургъакъдыла мм неда анданда аз къобанларыны асламысы атлантика океанны басейниндедиле эм уллулары амазонка парана парагвай бла бирге ориноко джассытаулукъланы суулары секиртмелидиле уллу гидрокючлери барды алашалыкълада суула кеме джюзерчадыла исси бёлгесинде къызыл бетли латерит ферраллит эм феррит топуракъла асламдыла субтропикледе къызылсман къара эмда боз мор топуракъла орта климат бёлгеледе къоз бетли кюнбатышда чегет топуракъла кюнчыгъышда джарым къуругъантюз топуракъла амазония джассытаулукъла бла андланы къ к дери кюнчыгъыш къабыргъалары ёмюрлюк джашил мылы экватор эмда тропик чегетле бла басылыбдыла ол чегетледе агъачны багъалы къауумлары кёб ёседи каучуклу гевея къызыл терек какао хин э б башха джассытаулукъла бла тюзледе саваннала бла чегет ызладыла субтропикледе прерияла тюзле эмда джарымкъуругъантюзле кюнбатышдагъы орта климат зонада ёмюрлюк джашил чапыракълы къатышы болгъан чегетледиле кюнчыгъышында уа кёкенли джарымтюзледиле континентни фаунасы бек байды эмда башха джерлеге ушамагъан кёб тюрлю джаныуары барды былайыны фаунасы неогеяны неотропик областына киреди былайда эндемиклени саны бек уллуду эринчек маймул къумурсхачыла къалкъанчыла кенгбурун маймулла пума ягуар пекари нутрия тенгиз тонгузчукъла эмда башхала къанатлыладан нанду гоацин туканла д а к бирда бир кёб санда рептилия амфибия эмда чабакъ барды къыбыла американы болгъанын европачалылагъа ишексиз белгили колумбну джыл джюзюуюнден сора болгъанды ол джюзюуде колумб тринидад бла маргарита айрымканланы ачханды ориноко сууну аягъын пария джарымайрымканнга дери тинтгенди ёмюрледе континетни тинтиуюнде эм уллу юлюшню испан экспедицияла къошхандыла джаллалда испан конкистадор а охеда къыбыла американы шимал джагъасына экспедицияны къургъанды бу экспедиция тенгиз джагъагъа бусагъатдагъы гвиананы районунда чыкъгъанды андан шимал кюнбатыш джанына баргъанды венесуэла богъазгъа дери джагъаны тинтгенди кечирек охеда колумбияны шимал джагъасын осмакълаб алайда хуна салгъанды аны бла бу континентни испания бла къолгъа алыу башланнганды дерге боллукъду шимал джагъаланы тинтиуню испан сияхатчы р бастидас бошагъанды джыл ол магдалена сууну аякъын тинтиб ураба богъазгъа джетгенди в пинсон бла д лепени экспедициалары къыбыла американы атлантика джагъасы бла къыбылагъа андан ары баргъандыла джыл амазонканы аякъына джетиб аны бир дженгини ачхандыла бу сияхатчыла къ к дери баргъандыла х солис къыбалагъа андан ары барыб къ к дери ла платаны богъазын ачханды уругвай бла парана сууланы тинтгенди джыл ф магеллан патагон джагъаны тинтгенди андан сора артда аны аты бла аталгъан ачыкъбогъаз бла шош океаннга ётгенди аны бла къыбыла американы антлантика джагъасыны тинтиуу бошалгъанды контнинетни ичини тинтиуюне къызыулукъ берген алтынны къралы эльдорадону юсюнден таурухла болгъандыла алны излеб кёб испан экспедиция къыбыла американы ич районларыны тинтгендиле аны излей д ордаса п эредиа эмда башхаланы экспедициялары джыллада шимал кюнбатыш андланы тюрлю тюрлю джерлеринде ётгендиле джылда ф орельянаны экспедициясы биринчи кере континентни эм кенг джерин бир къыйырындан бир къыйырына чыкъгъанды джерни формасыны сфера шекилли болгъаныны гипотезасын сынар ючюн париж илмула академия джыллада перугъа п бугер бла ш кондманны башчылыгъында экспедиция джебиргенди джыллада испан топограф ф асара ла плата богъазны толу тинтгенди а гумбольт ориноко сууну бассейнин кито джассытаулукъну тинтгенди лима шахаргъа да баргъанды ингилиз гидрограф эм метеоролог р фицрой джыллада ф кингни экспедициясында къыбыла американы къыбыла джагъаларын топография алыу этгенди бу айтылгъан алимледен сора да ёмюрледе кёб алим тинтиуле бардыргъандыла къызыл къачны халкъла арасы комитети къысхартылгъаны къкъхак нейтраллыкъны бир джанлыда болмагъанлыкъны принциплеринде ишини тамалын салгъан бютеу дунияда ишлеген организацияды къазауатлада ич сауутлу къаугъалада эмда башха уллу пеляхлада джарсыгъан адамлагъа болушлукъ эмда джакъ береди къызыл къач бла къызыл айны халкъла арасы джюрюшюню бёлегине саналады организацияны джыл швейцарлы анри дюнан къурагъанды штаб фатары женевадады къызыл къачны халкъла арасы комитети къкъхак баш нюзюрюн къазауатлада эмда ич сауутлу къаугъалада джарсыгъан адамлагъа болушлукъну эмда джакъны бериуде кёреди организацияны баш принципи къазауат огъунада кесини джорукълары бла бардырылыргъа керекди бу джорукъла сермешген джанла хайырланнган мадарла бла амалланы чеклендирирге керекдиле пу принципде тамалланнган джорукъланы джыйымындан халкъла арасы гуманитар хакъ къуралады бу хакъны тамалында женева конвенцияла турадыла бу конвенциялагъа дунияны бютеу къраллары кхол салгъандыла эмда къабыл этгендиле бу конвенция дунияда эм универсал халкъла арасы келишиудю десек алдарыкъ тюлбюз къызыл къачны халкъла арасы комитети бойсунмагъан эмда нейтрал организацияды къызыл къачны халкъла арасы комитетине дуния бирлик берген мандатха кёре эмда бир джанлыда болмагъанлыкъны принципини тамалында сауутлу къаугъаладан джарсыгъан джесирдеги ауругъан джаралы адамлагъа болушады къкъхак миллет джамагъатла эмда халкъла арасы федерация къызыл къач бла къызыл айны халкъла арасы джюрюшю къурайдыла къкъхак юрист джанындан не халкъла арасы неда правительствола арасы организация тюлдю алай а аны магъаналы халкъла арасы кесаматлада танылгъаны аны халкъла арасы статусу бла мандатын бегитедиле бмо ну иммунитети бла тенглешдирирча бир иммунитети барды аны тышында организация налогладан эмда таможня тёлеуледен бошду мекямлары документлери сюд къатышыудан иммунитетлидиле къкъхак юч кере джыллада мамырлыкъ ючюн нобелни премиясын алгъанды уставына кёре къкъхак къкъхак гъа членнге швейцарияны гражданлары алыныргъа боладыла комитетни членлерини саны бла арасындады организация кесине сыйылы членле сайлар хакъы барды оноу органлары къкъхак ны президенти философияны доктору якоб келленбергерди кюрт тау къабыргъаладан тайгъан неда тюшген къар массады кюрт къуралыугъа эм джараулу къабыргъала тиклиги болгъан къабыргъаладыла алай а тиклиги болгъан къабыргъаладанда тюшгенлери белгилиди андан тик къабыргъалада къар кёб джыйылалмай ууакъ ууакъ тюбюне тюшеди кюртде къарны ёлчеми талай джюз кубметрге джетерге болады алай адам джашаугъа талай кубметр болсада къоркъуу барды кюртлени талай классификациясы барды аланы бири буду къургъакъ кюртлени басымы г см болса теркликлери м с м с дери чакълы бир болады мылы кюртле м с м с дери чакълы бир терклик бла барадыла эмда басымлары ь г см болады къургъакъ кюртню тюшюую хауа толкъун джаратыргъа болады ол толкуъун бир бирледе кючлю оюлуула келтирирге болады кюртле къарачай бла малкъарны тау районларында бек джайылыбдыла эмда къыш уллу къоркъуу келтиредиле лайпанланы аппасны джашы билал джыл апрелни де къыргъызстанда туугъанды къарачай малкъар поэтди къарачай черкес республиканы халкъ поэтиди ссср ни джазыучуларыны союзуну члениди норвегия королевствону джазыучуларыны союзуну члениди халкъла арасы тюрк илмула академияны сыйлы докторуду къчкъу сыйлы докторуду китабны авторуду публицист эмда белгили джамагъат ишчиди орта школну къызыл къала элде бошагъанды урунуу джолун ючкекен элде микрокомпонент заводну ишчиси болуб башлагъанды аскер къуллутъун тындырыб джыллада лайпан улу москвада горький атлы литература институт бла мгу ну къурамында азия бла африка къралланы институтунда баш билимле алгъанды аны ызындан келген джыллада гитис де къарачай малкъар тил бла адабиятны устазы къарачай студияда окъугъанлагъа болуб ишлегенди лайпан улу талай назму китабны авторуду назмулары дон знамя октябрь минги тау ставрополье бирлешлик кавказия журналлада басмаланнгандыла ол а пушкинни маленькие трагедии в шекспирни гамлет м горькийни меане э филиппону человек и джентельмен деген чыгъармаларын къарачай малкъар тилге кёчюргенди леонардо ди сер пьеро да винчи итал апрель анкиано элде флоренциягъа джууукъ винчи шахарчыкъны къатында май кло люсэ къала амбуазагъа джууукъ турень франция белгили итальян суратчы скульптор архитектор эмда алим анатом математикачы физикачы джангы аппаратланы сынаучу универсал хар неге да бирча фахмулу болуму болгъан адамланы лат эм белгилилеринден бири итальян ренессансны идеалы къалгъанлагъа юлгю болгъан анга обур ибилисни къуллукъчусу итальян фауст эмда тейри руху деб айта эдиле ол ангысы бла къарамы бла талай ёмюрню алгъа баргъанды кеси сау замандан аны тёгереги легендала бла айтыула бла толу эди айтхылыкъ леонардо адамны ангысыны ёсерге излегени чексиз болгъаныны белгиси эди литр л толулукъну метрик ёлчем биримиди литр ёс ге кирмейди алай а сагъат неда сутка кибик ёс ге кирмеген алай а ёс деги биримле бла хайырланыргъа болгъан бирим кибик ангылатылады ёс де стандарт толулукъ бирим кублу метрди м тарихден литр сёз бусагъатдагъы литрни тенг эски француз толулукъ бирим литрондан французча чыкъгъанды ол сёзню тамалы уа урум латин тамыр литрни белгиси гитчие л харифди эресейде гитче латин хариф европада неда уллу абш австралия эм джангы зеландия гитче латин харифни цифра бла аджаштырыргъа тынч болгъаны себебли талай миллет метрология организция литрни белгисин къуру уллу хариф болурун излегендиле аны ючюн болмагъан адам клод эмиль жан батист литр огъунакъ джаратылгъанды литр деген сёз аны тукъумундан келгенди дерча дуния джорукълагъа кёре энчи атладан къуралгъан ёлчем биримле къуру уллу харифле бла белгиленедиле алай а бу алдауукъ дженгил белгили болгъанды литрден къуралгъан биримле сантилитр эресейде хайырланмагъанды миллилитр мл микролитр декалитр дал эмда гектолитр гл магия диннге ийнаннганланы оюмларына кёре дууаны кючю бла адамланы табийгъатны тюрлендирирге бойсундурургъа тасхаларын билирге амал озгъан заманлада къарачай бла малкъарда магия бек джайылгъан эди сёз ючюн къарачайлыла эм малкъарлыла хыйныгъа ийнангандыла кёз тиймез ючюн деб кёз мынчакъ деген акъ тамгъачыкълары болгъан къара мынчакъны такъгъандыла ат сыйы асыры уллудан атланы баш сюеклерин чалман къазыкълагъа салгъандыла бахчаланы юйлени джин шайтандан сакълар ючюн ийнекни кёз тиймез ючюн боюнуна къызыл быстырчыкъ такъгъандыла къара тюлкюню териси бек багъа сыйлы затха саналгъанды ол болгъан джерден юйден берекет кетмейди дей эдиле аны ючюн алгъын къара тюлкю терини бир хурттагы болмагъан таулу юй болмагъанды бёрю да бек сыйлы джаныуарлагъа саналгъанды шайтанладан джинледен сакълагъан джаныуралагъа аны себебли сабий ауруса аны бёрю баш сюекни неда терини тюбю бла ётдюргендиле сабий бешикни къулакъларына бёрю терини бир кесегин неда тишин ашыгъын тырнакъларын такъгъандыла джин заран тиймез ючюн нартюх къудору бюртюклени неда ташчыкъны джайыб боллукъ ишни билирге кюрешгендиле санлары къыркъ бир болгъанды таш салыргъа алгъын бек уста адамла болгъандыл таш салгъанла тиширыула эдиле эр кишиле таш салмагъандыла ала джауурун къалакъгъа къараб билгендиле боллукъ ишни тас болгъан затны да мамчуланы тариэльни къызы дина джыл ноябрны де къазахстанда туугъанды белгили къарачай малкъар поэт журналист эм кърал къуллукъчуду огъары марада орта школну бошагъандан сора къарачай черкес кърал устазлыкъ институтну филология бёлюмюнде баш билим алгъанды урунуу джолу кеси окъугъан школда башланнганды анда устаз болуб ишлегенди талай джылны ол къарачай газетни хапарчысы джаш тёлю бла социал политика бёлюмюню тамадасы болуб тургъанды джыллада къарачай черкес республиканы культура министерствосуна башчылыкъ этгенди бусагъатда анда джууаблы къуллукъда ишлейди мамчуланы динаны биринчи назмулары ленинни байрагъы газетде басмаланнгандыла чыкъгъан поэмаланы китабына поэма бла мурат бла зумрат деген драмасы киргендиле поэтни чыгъармалары орус тилге кечюрюлгендиле газетледе журналлада басмаланнгандыла талай назмусу джырла болуб джырланадыла мамырлыкъ къайсы болсада къралны джуртну коалицияны тарихинде ачыкъ къазауат болмагъан кёзюудю мамырлыкъ къралланы арасында къазауатсыз тыш политикада хар бирини миллет интереслерине сый кёргюзюуде эмда кесамат неда аны кибик башха документде тамалланады бир бирледе мамырлыкъ къазауат бла бёлюнеди р джексонну билгилерине кёре джылдан сора джерде къуру мамыр кюн болгъанды къайсы къазауатныда нюзюрю мамырлыкъды къазауатны аллындагъы мамыр заман асламысы бла къазауатха хазырлануда ётеди къызыу темпле бла сауутланыу аскер кереклеге уллу ёлчемде ачха джоюлуу барады халкъны къазауатхан кёллендириуда барады мамыр заманны аллында къайсы болсада бир джанны капитуляциясы неда эки джанныда бир бирлерине компромисс болады мамырлыкъны теджеу кёб тюрлю саламлашыуну тамалы болады ассаламу алейкум неда шалом алейхем бютеу дунияда мамырлыкъны сакълар ючюн къралла бирлешиб организацияла къурайдыла аллай къуралышны юлгюсю бирлешен миллетлени организациясыды мамырлыкъны нобель премиясы хар джыл сай мамырлыкъны халкъла арасында шохлукъну ишине уллу юлюш къошхан адамлагъа бериледи асламысы бла бу премия милитаризмге къаршчы кюрешген адамлагъа халкъла арасы организацияны лидерлерине хакъ джакъчылагъа бериледи премияны бир бир лауреатлары мамырлыкъны кёгюрчюню экинчи дуния къазауатдан сора мамырлыкъ джанлыланы дуния конгрессинде чыкъгъан айтыуду мамырлыкъ джанлыланы дуния конгресси биринчи кере джыл париж бла прагада бардырылгъанды бу конгрессни эмблемасын пабло пикассо этгенди эмблемеда аузунда олива бутакъ бла кёгюрчюн кёргюзюлгенди кёкге акъ кёгюрчюнлени ийген адет барды джерде узун джылланы ичинде мамырлыкъ болгъан къралла бардыла кюнбатыш европада алтмыш джыл къазауат болмагъанлы бу континентни эм узун мамыр кёзюуюдю марлен дитрих нем керти аты мария магдалена дитрих фон лош нем чи декабрь чы май белгили немча эм американ киноактриса джырлаучу марлен дитрих джылны чи декабрнда берлинни шёнеберг районунда полицияны абычары луи эрих отто дитрих бла аны юй бийчеси иоханна фельзингни юйдегисинде туугъанды джылгъа дери орта школда окъугъанды аны бла бирге профессор дессауда скрипкагъа юреннегнди джыллада веймарда профессор роберт райцда музыкагъа юреннгенди берлинде макс рейнтхардтны актер школуна киргенди штернберг алгъан алты фильм марленнген дуния белгиликни келтиреди ибилис тиширыуду фильми аланы бирге салыннган ахыр фильмлери болады джыл марлен американ гражданлыкъ алады антифашист болгъаны себебли ючюнчю рейхни германиягъа къайт деб чакъырыуларына былай джууаб бергенди мен мор кийим киймеме джылны мартындан башлаб къазаутда союзнкилени аскерлеринде концертле бла чыгъыб тургъанды къалгъан джылларын дитрих париждеги фатарында ётдюргенди тыш дуния бла телефонну юсю бла байламлы болгъанды джыл германияда аны мемуарлары чыкъгъандыла джыллада максимилиан шелл аны бла интервью джагъанды артдан ол интервьюну марлен атлы документли филмде хайырландыргъанды марлен дитрих джылны чы майында париждеги фатарында ауушханды метр белгилениую м грекча ёлчем ёлчелеучю ёс да узунлукъну эмда аралыкъны белгилеген ёлчем биримиди метр джарыкъны вакуумда секунха ётген аралыкъгъа тенгди метр биринчи францияда ёмюрде киргенди алгъын эки бир бири бла эришген ангылатыуну джюрютгенди аллындан биринчи ангылам джюрюгенди джыл чи май француз миллет джыйылыу алай а эркин тюшюуню терклениую кенгликге байламлы болгъаны себебли аны бла маятник эталон кёргюзюуде къыйын болгъаны ючюн француз илмула академиясы джылда миллет джыйылыугъа метрни меридианны юсю бла белгилерин тилегенди джылны чу мартында бу тилек къабыл этилгенди миллет конвент францияда метрик системаны джюрютюуюню юсюнден закон алгъанды эмда комиссарлагъа аланы ичинде ш о кулон ж л лагранж п с лаплас эмда башъа белгили алимле болгъандыла эксперимент бла узунлукъну эмда массаны биримлерин ангылатырларын излегендиле джыллада францияны революцион конвентини бегими бла алимле деламбр бла мешен джылны ичинде узунлугъу болгъан париж меридианны дугасын ёлчелегендиле кърал дюнкеркден барселонагъа дери ючмюйюшге юлешиннгенди алай а джерни полюс къысылыууну терс санагъанлары ючюн эталон мм къысха болгъанды алай бла меридианны узунлугъу км тенг тюлдю аннга джууукъду эталонну биринчи прототипи багъырдан джыл этилгенди массаны ангылатыуу да метрни ангылатыууна байламлы болгъанын чертирге керекди наполеон башчылыкъ этген заманда метрик система бютеу европагъа джайылгъанды джангыз наполеон хорламагъан уллу британияда узунлукъну эски ёлчемлери къалгъанды дюйм фут эмда ярд метрни бусагъатда ангыламы джылдан бери джюрюйдю онлу къат эмда юлюш биримле стандарт ёс индексле бла къураладыла система тышы ёлчем биримледа бардыла микрон алай а аланы хайырланыулары алай изленменмейди минги тау кавказда къарачай черкесия бла къабарты малкъарны чегинде орналгъан стратовулканды минги тау уллу кавказ аркъадан шималыракъ орналады эмда россияда эм мийик тау башха саналады европа бла азияны чеги кескин болмагъаны себебли европада да эм мийик тау башха саналыучанды минги таугъа биринчи кере генерал эммануэлни экспедициясыны джол кёргюзтюучюсю хачирланы муссаны джашы хыйлар хыйса июль джылда чыкъгъанды минги тау вулканны эки башлы конусуду кюнбатыш тёппесини мийиклиги м кюнчыгъышныкъы м ала бир бирлеринден чат бла айырылыбдыла чатны мийиклиги м эки тёппе бир биринден км чакълы бирге узакълашадыла вулканны ахыр кере къусууу б э джыл джылында болгъанды альпинист классификациягъа кёре минги тау а къарлы бузлуду эки тёппесин ётюу а б болады башха андан да къыйыныракъ маршрутла да бардыла сёз ючюн минги тау з с з къабыргъасы бла а минги тау узакъдан кёрюннгени себебли бу тауну аты кёб халкъланы тиллеринде да барды тюз этеклеринде джашагъан къарачай малкъарлылада тарихлеринде талай атны джюрютгендиле сёз ючюн джелбуруш бир бир алимлени оюмларына кёре бу сёзден къуралгъанды бусагъатдагъы орусча эльбрус вариант да башха тилледе аты адыл суу ишхелди адыр суу ёзенле эмда тонгуз орун бла ушба альпинистле бла тау туристлени бек сюйген джерлериди минги тауну этеклери россияны тау курортуду минги тауну чыранларыны бютеулей майданы км аланы ичинде эм белгилилеге уллу эм гитче азаула терскъол чыранла саналадыла турист инфрастурктурасыны асламысы къабарты малкъарны джанынданды къарачай черкесияны джанындан асыры тик болгъаны себебли турист инфраструктураны айнытырча тюлдю къыбыла джанындан кёб санда къонакъ юй турист база альпинист база барды минги тауну этеклеринде джашагъан къарачайлыла бла малкъарлыла эртден да таугъа чыкъгъандыла алай а мыннга джазылгъан шагъатлыкъ джокъду минги тауну мийиклигин м биринчи кере джыл орус академик в к вишневский белгилейди минги тауну тёппелерини бирине биринчи кере къагъытда шагъатлыкъ бла джетишимли джыл генерал г а эммануэлни башчылыгъы бла экспедиция чыкъгъанды экспедиция илму экспедиция болгъанды аннга къошулгъанла академик адольф купфер геофизик геолог петербургда баш геофизика обсерваторияны тамалын салгъан физик эмилий ленц зоолог эдуард минетрие орус энтомология джамагъатны тамалын салгъан ботаник карл мейер суратчы архитектор иосиф бернардацци маджар алим янош бессе болушлукъ къуллукъда аскерчи бла къазакъ болгъанды эмда талай джерли джол кёргюзюучю миниуню кесине къуру купфер ленц мейер минетрие бернардацци къазакъ бла джол кёргюзгенле къошулгъандыла алай а къошулгъанланы кёбюсю джолну ауурлугъу алпниист кереклери джарашмагъаны себебли ызына къайтхандыла андан арысына тёрт адам баргъанды эмилий ленц къазакъ лысенков эмда эки джол кёргюзюучю хачирланы хыйса хыйлар бла сотталаны ахия мийикликде къарыулары тауусулуб ленц бла аны биргесине келген экеулен да тохтайдыла биринчи кюнчыгъыш тёппеге джылны чу июлунда сагъат бола къарачайлы джол кёргюзюучю хачирланы хыйса чыгъады аны чыкъгъаны лагерде ушкок салют бла белгиленнгенди эммануэль чыгъыугъа лагерден кючлю кёзюлдюреуюк бла къараб тургъанды базалары болгъан джерде ташда эсгертме джазыу этиледи алай а аны оруну заман бла тас болады хх ёмюрде совет альпинистле табадыла ол джазыулу ташны кюнбатыш тёппесине биринчи кере джетишимли джыл ингилиз альпинистлени къаууму чыгъады башчылары алагъа джол кёргюзген биринчи чыгъышха къошулгъан малкъарлы сотталаны ахия болады европаны эм мийик нохтасы болгъаны себебли минги тауну символлукъ магъанасы болгъанды ол себебден уллу ата джурт къазауатны заманында былайда ачы сермешиуле болгъандыла ол сермешиулеге белгили герман чи тау мараучу дивизия эдельвейс да къошулгъанды кавказ ючюн сермешиуде джылны чи августунда тау мараучула кругозор бла приют базаланы кючлеб кюнбатыш тёппеде немец байракъны тагъадыла джылланы къышында вермахт минги тауну къабыргъаларындан къаушатылады джылны чю бла чи февралында уа совет аскерчи альпинистле кюнбатыш эмда кюнчыгъыш тёппелерине чыгъб совет байракъланы тагъадыла мифология хапар таурух эм сёз хапар илму мифлени джыйымдыкъларыды миф диннге кёре тейрилени табийгъатны адамланы джаратылыуларын ангылытхан хапарды миф къачан эсе да болгъандыла деб сунулгъан тейриле джомакъ батырла табийгъатдан тышындагъы джанлыла этген ишлени юсюнден айтады бу ишле неда дуния джаратылгъанны башында неда бир да бек буруннгу тарихге дери заманда боладыла джомакъдача мифде бош адамла бла джаныуарла да айланыргъа боллукъдула алай а джомакъдан башха этиб мифге ийнанадыла къарачай малкъар маджисуу мифология бек байды эм белгили мифле нарт таурухладыла нартла буруннгу заманлада джашагъан кючю болгъан джигит адамладыла бош адамлача туумагъандыла сёз ючюн ёрюзмек учхан къуйрукълу джулдуздан метеоритден туугъанды сосурукъ ташдан эм биринчи темирчи дебет кёк тейриси бла джер анасындан дагъыда аны кибик нартла эмегенле бла кюч аямай урушуб тургъандыла эмегенле адам сыфатлы алай а тюклю кёб башлы аман ниетли адам эт ашагъан бек къарыулу алай а тели джанлыла болгъандыла ахырында нартла эмегенлени къырыб джерден кеслери да кетгендиле бир къаууму кёкге башха къаууму джер ичине нартладан башха мифле да бардыла тюрлю тюрлю тейрилени юсюнден сёз ючюн апсаты деген кийиклени иеси эм уучулукъну тейриси аламан кюйсюз тейри ёлюм тейриси аштотур деген бёрюлени джандаууру дунияны къурагъан къайнар тейри дагъыда аны кибик минги тауну юсюнден да бардыла мифле молотовну коктейли суусундан этилген бомбаланы орталыкъ аты ишлеую тынч болгъаны себебли молотовну коктейли партизан эмда орам къазауатда бек джюрюген сауутланы бириди молотовну коктейли кесини атын совет фин къазауатны заманында алгъанды халкъ комиссарланы советини председатели вячеслав молотов кесини радиосёлешиуюнде совет авиация финдляндияны бомбаламайды ачлыкъда къыйналгъан финлеге азыкъ атады деб сёлешгенди андан сора финле рраб совет авиацион бомбагъа молотовну ётмегини четени атны бергендиле бомбаны узунлугъу метр эмда диаметри метрболгъанды ичинде гитче джандырыучу бомбасы болгъанды къуйругъунда къанатлары болгъаны себебли бомба тюшген заманында арадан къачыш бурулгъанды эмда гитче бомбачыкъланы тёгерегине чачханды кеслерини джаныучу шишаларын финле аналогия бла молотовну коктейли деб атагъандыла аллында бу ат къуру шишаны ичиндеги джаныучу суусун къатышха айтылгъанды кечирек саулайда шишагъа кёчгенди бир бир тарихчиле молотовну коктейли аллындан молотовха коктейль атны джюрютгенди деген оюмну айтадыла заманны барыуу бла эмда бир тилден бир тилге кёчюрген сагъатда терсликлени себеби бла аты тюрлениб молотовну коктейли болуб къалгъанды къралланы кёбюсюнде чыгъарыу сатыу джасакъды молотовну коктейлини принципи напалмгъа ушайды ичинде джаныучу суусун къатышны кёб тюрлю варианты болады аланы бири былайды мияла шишаны бир кесегине дженгил джаныучу суусун къатыш къуюлады ол къатышны тамалында бензин этил неда метил спирт болады шишаны башы бензинде джибитилген къагъыт бла къаты бегитиледи къатышха дженгил джаныучу затланы къошуу сез ючюн акъ фосфорну тамалында шишаны джандырыргъа керек этмейди эмда джаныуун тынчландырады че гевараны партизан къазауат китабында джаныучу къатышны быллай юлюшлеме этерге теджеледи суусунну тёрт этиб ючю бензин бирида мотор джау атарыны аллы бла шишаны башында къагъыт буштугъу джаныучу затда джибитиледи сора къабындырылыб нюзюрге атылады барыб тийген шиша ууалады ичиндеги суусун джайылады къабындырылгъан буштукъдан джаныб башлайды молотовну коктейлини джарамай къалгъаныны эм баш чуруму шишаны ичинде суусунну кёб болууду толу шиша эрлай джанмайды не ючюн десенг бензин кеси аллына джанмайды джаннган аны тылпууду толу шишада уа бензинни тылпыууна джаыйылыр джер джокоъду эм игиси шишаны толу болгъаны алай а заводдан чыкъгъан шишала толу болургъа боладыла алагъа айры джаныучу къатышла къуюладыла мэрилин монро ингил тууугъан аты норма джин мортенсен ингил христиан аты норма джин бейкер ингил джылны чи июну джылны чи августу брентвуд калифорния американ актриса джырчы мэрилин монро джылны чи июнунда лос анджелесде туугъанды аны анасы глэдис монро бейкер ол заманлада белгили актриса норма толмэджни атын бергенди эки ыйыкъ болгъанында ёге юйдегиге берилгенди анда алты джыл джашагъанды мэрилин монро ёмюр фокс киностудия бла джети джыллыкъ контракт эмда асфальт джунглиледе баш ролгъа контракт этеди ди маджо бла тойларындан сора ёмюр фокс студия шоу бизнесден иги бизнес джокъду деген мюзиклге ойнаргъа чакъырады мэрилин монро джылны чи августуну кечесинде брентвудда джукълатыуучуну уллу дозасындан ёлгенди ёлюмюню тёрт чурум версиясы барды налог кърал властны тюрлю тюрлю дараджалы органларыны къралны эмда неда муниципал къурулушну финансла джанындан баджарыр ючюн адамладан эмда организацияладан зорунлу энчи эмда алайлайгъа этилген тёлеудю налогланы джыйыудан пошлинадан айры кёрюрге керекди пошлинала алайлайгъа тюл тёлеучюле джууабына бир зат алыр ючюн тёленедиле налогну джыйыуу нолог законодательство бла джарашдырылады салыннган налогланы аланы принциплерини шекиллерини эмда амалларыны аланы къоратыуу тюрлендириую джыйыуу эмда конролу къралны налог системасын къурайды башхасыча айтсакъ налог деб къралны неда джерли властланы адамладан эмда организацияладан кърал кесини функцияларын тындырыргъа керекли ачханы джыйыугъа айтабыз налогла терт баш функцияны тындырадыла фискал тюзетиу джанландырыу эмда контрол этиу тарих джанындан эм эски алай а эм баш функциясыды налогла кърал бюджетни эм уллу бёлегиди фискал фунакцияны бардырыуу налог контроль бла налог санкцияланы юсю бла тындырылады ала белгиленнген налогланы иги джыйылуун баджарадыла эмда налог тёлеуден къачыуну тыядыла къысхасыча айтылса бу къралгъа налог джыйыуду налог тёлеучюлени хайырлары бла джоюмларыны тюзетиуню рефинансированияны агъымларын экономиканы санагъатларыны арасында тенг джибериуню ара эмда регионал джерли бюджетлени арасында хайырланытаб юлешиуню баджарады бу функция налог ставканы тюрледириу бла баджарылады аны ичинде прогрессив неда регрессив налог ставкала налог джыйуланы тюрлю тюрлю дараджа бюджетлени арасында тюрлендириу налог джыйыуну ёлчемин тюрлендириуда барды ол деген налогла къралда экономика ёсюмге уллу басым этедиле эмда аны не акъыртын неда къызыу этерге себеб боладыла джанландырыучу функция асламысы бла налог льготаланы салыу бла неда налог ставканы тюшюрюу бла байламлыды къралны кесини адамларыны хайырлары бла джоюмларыны дараджасыны контроль этерге мадар береди налогланы бу ышанла бла классификация этиучендиле налогла джыйылгъан территорияларына кёре кърал федерал регион эмда джерли налоглагъа бёлюнедиле белгили бир налог налог тёлеучю бла не кърал не регион неда джерли муниципал бюджетге тёленеди неда тюрлю тюрлю дараджалы бюджетлени арасында айры система бла казначейство юлешинеди нефтни экспортерлары болгъан къралланы организациясы къысхартылгъаны опек нефтни багъаларын стабиль тутар ючюн нефть чыгъарыучу къралла къурагъан халкъла арасы правительствола арасы организацияды бир бирледе картель дейдиле опек ге кърал киреди иран ирак кувейт сауд арабия венесуэла катар ливия бирлешген араб эмиратла алжир нигерия эквадор эмда ангола штаб фатары венадады генерал секретары дж бери абдалла салем аль бадриди опек хаманда ишлеген организация болуб джылны сентябрларында багдадда бардырылгъан конференцияда къуралгъанды аллындан организациягъа иран ирак кувейт сауд арабия эмда венесуэла къуралыуну инициатору киредиле бу беш къралгъа кечирек дагъыда тогъуз къошулады катар индонезия джылны чи ноябрында опек ден чыкъгъанды ливия бирлешген араб эмиратла алжир нигерия эквадор габон ангола бусагъатда джыл анголаны кириую бла эквадорну ызына къайытыундан сора опек ге кърал киреди россияда джылдан башлаб нефть чыгъарыу кёбейиб барады алай а бу тёппе джыллада ётюлгенди деген оюм барды опек ни четени деген термин официал халда джылны чи январында джюрютюб башланнганды четенни багъасы сауд арабия ирак нигерия ливия ангола иран кувейт венесуэла баэ эквадор катар алжир нефть сортланы багъаларыны орта арифметика багъаларындан къуралады опек ни четенини тарихинде баррелге багъа бла джылны чю июлунда болгъанды аны бла бусагъатда опек ни четенини багъасы башында айтылгъан нефть сортну багъасыны орталама арифметика кёргюзюмю болады нобелни премиясы илму тинтиуде джангы джаратыулада революцион ачылыу ючюн культурагъа эмда джамагъатны айнытыугъа уллу юлюш къошулагъаны ючюн берилген премияладан эм сыйлы эмда эм белгили премияды нобелни премиялары альфред нобелни осиятына кёре белгиленнгендиле альфред нобелни джылны чи ноябрында этилген осуятында былай джазылгъанды алай бла нобелни осиятында къуру беш табалауда премия бериу болгъанды аны тышында нобелни осиятында болмагъан алай а джылдан башлаб швед банкны инициативасы бла экономикадан аны аты бла премия бериледи аны бериуюню шартларыда башха нобель премиялачады лауреатдан нобель мемориал лекцияны окъулуу изленеди артдан ол лекция нобель фонд бла энчи бир том болуб басмаланады нобелни фонду джыл энчи бойсунмагъан правительствочу болмагъан организация кибик къуралгъанды тамал капиталы млн швед крона болгъанды бусагъатдагъа багъалагъа кёре млрд крона чакълы бирди биринчи премияланы ёлчемлери крона болгъанды бусагъада фондну капиталы млрд млн шведа крон джетгенди млн абш ны чакълы бир премияланы ёлчеми уа млн швед кронады илмуну кёб бёлеги нобель премия джанындан бир джары къалыб кетгендиле нобелни премиясыны сыйлы эмда белгили болгъаны себебли илмуну башха бёлеклеринде эм сыйлы премиялагъа нобелни премиясы деб къоядыла эм аллындан нобель премия берилген илмуланы списогуна математиканы къошханды алай а кечирек аны кетериб мамырлыкъ премияны джазгъанды буну керти чурумун киши да билмейди алай а сёзге кёре ол заманда швед математиканы алчысы миттаг леффлер бла байламлыды нобель бу алимни хаман стокгольм университетден ачха тилеб тургъаны ючюн сюймегенди башха версиягъа кёре нобелни сюйгени анна дезри аны къоюб франц лемаржгъа эрге чыгъады франц а уа ол заманда математик болур акъылда болгъанды алай а эм бек келишиу версия нобелни джашауда керти къол бла тутарча хайыр берген джетишимлеге берирге излегениди математика джетишимле джамагъатны уллу бёлюмю бла аллайгъа саналмайдыла нобелни премиясыны математикада эквиваленти филдсни эмда абелни премияларыдыла иноформатикада тьюрингни премиясыды швецияны банкыны альфред нобелге аталгъан премиясына да нобелни премиясы деб къоядыла бу премия джыл швецияны банкы бла къуралгъанды къалгъан премиялача болмай бу премиягъа ачха нобелни осуй мюлкюнден берилмейди ол себебден бу премиягъа нобелни премиясы дерге боллукъмуду боллукъ тюлмюдю деген соруу чыгъады премияны тарихинде джангыз тёрт адам эки кере алгъандыла премияны океан грек буруннгу грек тейрини атындан къуралгъанды континентлени арасында джатхан сууланы циркуляциясыны специфика башхалыкълары болгъан дуния океанны юлюшю болгъан эм уллу суу объектди тенгизле бла бирге дуния океанны суу джюзюню ёлчеми джер джюзюню болады млн км чакълы бир джерни окаенларыны тюбюню рельефи тюрлю тюрлюдю океанланы тинтген илмугъа океанология дейдиле алай а эресейде къыбыла океанны кесича океаннга санамайдыла аны сууларында атлантика индий эмда шош океанлагъа юлешедиле бурунгу римде сёз бла белгили дунияны кюнбатыш джанындан суулагъа айтхандыла бусагъатда ол атлантика океанды герман океан неда шимал океан океан деген сёз бла шимал тенгизни белгилегендиле британ океан деб а уа ла манш ачыкъбогъазны белгилегендиле океания океания шош океанда чачылгъан айрымканланы ичине алгъан къралладан эмда австралиядан къуралгъан континентди азияны къыбыласы бла къыбыла кюнчгъышында антарктиданы шималында эмда шош океан бла индий океанны арасында джер алады джер ёлчеми км адам саны шош океандагъы айрымканланы барысыда океаниягъа байламлы тюлдюле азия бла америкагъа джууукъ болгъан сынджыр айрымканла бу континентлени кесеклеридиле американы джагъасына джууукъ айрымканла алеут айрымканла артыкъсызда узакъ кюнчгъышдагъы япон архипелаг иноднезия бла филлипинле океаниягъа къошулмайдыла малайзия сынджыр айрымканла бир бирледе океаниягъа байламлы саналсалада халкълары маданиятлары эмда бютеу экономика байламлары бла къыбыла кюнчыгъыш азиягъа джууукъду океанияны бир бирле регионнга санайдыла бир бирле уа континетге санайдыла башхала уа бир къралды деб къатышадыла океания тёрт кесекге юлешинеди австралия меланезия полинезия эмда микронезия австралия адамы эм кёб джерлери шош океанны джагъасында джашагъаны себебли океаниягъа киреди меланиезия австралия бла индонезияны кюнчыгъышындагъы айрымканланы ичине алады бу айрымканлагъа джангы гвинеяда къошулады полинезия джангы зеландия сынджыр айрымканла бла экваторну къыбыласы бла шималындагъы ара шош океан айрымканланы къошады кесине микронезия малайзияны шималындагъы сынджыр айрымканланы ичине алады геологияны джаны бла океания континент тюлдю къуру австралия джангы каледония джангы зеландия джангы гвинея эдма тасмания континент къуралыулары барды ала гипотетик гондвана континенти орнунда къуралгъандыла алгъында бу айрымканла бир къургъакъ болгъандыла алай а дуния океанны ёрге кёлтюрюую бла джерини бир бёлеги суу тюбюнде къалгъанды бу айрымканланы рельефлери таулуду сёз ючюн океанияны эм мийик таулары аланы ичиндеда джая тау м джангы гвинея айрымканда орналгъанды океанияны айрымканларыны асламысында вулкан къуралыулары барды аланы бир къаууму уллу суутюбю вулканланы башларыдыла башхалары уа марджан къуралыулудула кеслерида суу тюбюнде къалгъан вулканланы тёгерегине къурулгъан марджанладан къуралгъан атолладыла сёз ючюн гилбертни айрымканлары туамоту быллай айрымканланы дагъыда бир башхалыкълары барды мийикликлери юч метрден мийик болмагъан кёб ууакъ айрымканчыкъла бла неда мотула бла къуршоуланнган лагунала океанияда дунияны эм уллу лагунасы болгъан кваджалейн атолл барды океанияны айрымканларыны асламысында джараула магъаданла джокъдула джангыз эм уллу айрымканлада бардырадыла къазыула никель дждангы каледония нефть бла табигъат газ джангы гвинея бла джангы зеландия джез папуа джангы гвинея алтын джангы гвинея фиджи фосфатла океания талай климат бёлгеде джайылгъанды экватор субэкватор тропика субтропикак орта климат бёлгеледе алай а айрымканланы асламысында тропика климатды австралия бла азияны къатындагъы айрымканлада субэкватор климат бийлик этеди чы меридиандан кюнбатышха экватор климат торпикаледен шималгъа эмда къыбылагъа тропик климат джангы зеландиядагъы къыбыла айрымканны асламысында уа орта климат иелик этеди океанияны айрымканларыны климаты асламысы бла пассатлагъа байламлыды ол себебден алада кёб джауум джауады джауумну ортаджыл саны мм ден мм ге дери тюрленирге болады айрымканларыны рельефлерини тюрлюлюклерине кёре неда джелни ургъанына кёре климатларыда къургъагъыракъ неда мылыраъ болургъа болады океанияда дунияны эм мылы джерлеринде бири джерлешгенди кауаи айрымкандагъы ваиалеале тауну кюнчыгъыш къабыргъасында джыл сайыно мм чакълы бир джауум тюшеди эм кёб джыл болгъанды ол джыл мм джаугъанды тропикледе орта температура чакълы бирди экваторда уа океанияны айрымканларыны климатына эль ниньо эмда ла нинья кибик аномалия бла агъымла бек къатышадыла эль ниньону заманында тропикле арасы конвергенция шималгъа экваторну джанына барады ла ниньяны заманында уа экватордан къыбылагъа ла ниньяны заманында айрымканлана къургъакълыкъ болады эль ниньо уа кючлю джауумланы келтиреди океанияны айрымканлары табигъат катаклизмаладан бек джарсыйдыла аланы ичинде вулкан къусуула гавай айрымканла джангы гебридле джер тебрениуле цунамиле тайфунла бла бошалгъан циклон сёз ючюн джылны июлундагъы цунамиден папуа джангы гвинеяда адам ёлгенди климатны кёб тюрлюлюгю себебли океанияны топуракъларыда кёб тюрлюдю атолланы топуракълары бек силтилидиле марджандан къуралгъандыла джарлыдыла тешикли болгъанлары себебли суууну тыялмайдыла кальций натрий и магний тышында органика эмда минерал затларыда азды вулкандан къуралгъан айрымканланы топуракълары семиз боладыла битимлидиле уллу таулу айрымканлада къызыл сары тау латерит тау кырдыклы сары къызыл топуракъла тюбейдиле уллу къобанла джангы зеландияда джангы гвинеяда бардыла аланы ичинде сепик км бла флай км джангы гвинея уаикато км джангы зеландия къобанланы кёбюсю джангурдан ашау аладыла джангыз джангы зеландия бла джангы гвинеяда къарла бла бугъуйладанда аладыла суу атоллада къобанла джокъдула топуракъны тешикли болгъаны себебли саркъыб кетедиле уллу вулкандан къуралгъан айрымканлада океанны джанына саркъгъан суу агъымла болуучандыла кёллени асламысы аланы ичинде джылы суулу кёлледа болуб джангы зеландиядадыла анда дагъыда гейзерледа бардыла океанияны башха айрымканларында кёлле джокъну орнундадыла океания ёсюмлюкню палеотропикак областына киреди аны ичинде юч бёлге айрылады малезия гавай эмда джангызеландия океанияны эм бек джайылгъан ёсюмлени ичинде кокос пальма бла гырджын терекни чертирге боллукъду ала джерли адамланы джашауларында уллу магъаналары барды кёгертлери азыкъда хайырланадыла агачы джылыу къурулуш ючюн кокос пальманы къозларыны джаулу къабугъундан бу регионну къралларыны экспортуну тамалы болгъан копра этедиле айрымканлада кёб тюрлю эпифитле ёседиле эндемиклени асламы джангы зеландия бла гавай айрымканладады океанияны джаныуар дуниясы полинезия фауна областха киреди джангы зеландияны фаунасы башха бир областха айрылыбды джангы гвинеяныкъы австралия областны бёлмесиди океанияны гитче айрымканларында артыкъда атоллады сют ичиучу джаныуарла джокъну орнундадыла кёбюсюнде полинезия къазма тюбейди къанатлыланы дуниясы уа бек байды айрымканлада джыланла кеселеккеле къурт къамжакълада бардыла европа колонизацияны эсебинде айрымканлагъа былайда болмагъан джаныуарла бла ёсюмле келтирилгенле ол барысыда джерли флора бла фаунагъа ауур тийгенди кёб тюрлю ёсюм бла джаныуар джокъ болгъандыла неда джокъ болууну къоркъууундадыла океанияны джерли халкъларына полинезиялыла микронезиялыла меланезиялыла эмда папуасла саналадыла полинезиялыла полинезияны къралларында джашайдыла къатыш раса типлери барды аланы сыфатларында европеоид расаны эмда моноголоид расаны ышанлары барды сора бир кесекда негроид расадан къатыш эсленеди полинезияны эм уллу халкъларына гавайлыла самоалыла таитилиле тонгалыла маориле саналадыла ана тиллери австронезия тиллени юйюрюню полинезия къауумтюбюне киреди гавай самоа таити тонга маори маркиз рапануи тилле эмда башхала полинезия тилле аз таушла бла айрыладыла артыкъсызда ачыкъ тауушлары азды микронезиялыла микронезияны айрымканларында джашайдыла аланы ичинде эм уллулары каролинлиле кирибатилиле маршаллыла наурула чаморрола эмда башхаладыла ана тиллери австронезия тил юйюрню микронезия къауумуна киредиле кирибати каролин кусаие маршалл науру эмда башхаладыла палау тил бла чаморро тил кюнбатыш малай полинезий тилледиле яп тил а уа микронезия тилле кирген океан тилледе бир башха бутакъ болуб айрылады меланезилыла меланезияны къралларында джашайдыла раса типлери бир кесек монголоид къатышлы негроид типди джангы гвинеяны папуасларына джууукъдула меланезиялылал меланезия тилледе сёлешедиле алай а аланы тиллери микронезия полинезия тиллеча болмай бир бирлери бла генетика къауумлукъ джюрютмейдиле хоншу элледе джашагъанла ангылашмазгъа боллукъдула папуасла джангы гвинея айрымкан бла индонезияны бир къауум джерлеринде джашайдыла антропология типлери бла меланезиялылагъа ушайдыла алай аладан тиллери бла башхадыла папуас тиллени барысыда бир бирлерине джууукъ тюлдюле папуа джангы гвинеяда миллет тилге ингилиз тилни тамалында къуралгъан ток писин креол тилди папуасланы ичинде тил бла халкъ барды тил бла диалектни арасын айыргъанда къыйын болады океанияны тиллерини кёбюсю джокъ болургъа джетгендиле кюнлюк джашауда аланы орнуна ингилиз неда француз тилле келедиле джерли халкъланы океанияны къралларында турмушлары тюрлю тюрлюдю сёз ючюн гавай айрымканлада аланы юлюшлери аз эсе дждангы зеландияда маориле къралны адам санындан чакълы бир бардыла микронезияда орналгъан шимал мариан айрымканлада полинезиялыланы юлюшю чакълы бирди папуа джангы гвинеяда халкъны кёбюсю папуас халкъладанды джангы зеландия бла гавай айрымканлада европачыланы юлюшлери уллуду аланы юлюшлери джангы каледониядада француз полинезиядада мийикди фиджи айрымканлада халкъыны индо фиджичиледиле британлыла бла ёмюрде келтирилген индий ишчилени туудукълары арт джыллада океанияны къралларында азиядан кёчюб келгенлени саны кёбейгенди асламысы бла къытайлыла бла филиппинлиле мисалгъа шимал мариан айрымканлада филлипинлилени юлюшю къытайлыланы уа океанияны халкъыны асламысы христиандыла кеслерида не протестант неда католик бутагъындадыла джангы гвинея айрымкан бла къатындагъы меланезияны айрымканлагъа адамла алимлени сагъыш этгенлерине кёре минг джыл мындан алгъа каноэле бла къыбыла кюнчыгъыш азиядан джюзюб келгендиле ёмюрлени арасында европачыла океанмияны тинтиуню кючлю бардыргъандыла аны ызындан бу айрымканлагъа джерлешиб башлагъандыла алай а европачыланы колонизациялары акъыртын баргъанды табигъат байлыкълары болмагъаны себебли алай уллу талпыгъан адам болмагъанды джерли джашаучулагъа ала келтирген ауруула ауур тийгендиле алада болмагъаны себебли аллай ауруула аланы чархлары къаршчыланалмагъандыла аны бла бирге былайда джашагъанланы меджисудан айрыб христиан диннге бурууда баргъанд ёмюрледе океанияны колониялы къралланы арасында юлешиу баргъанды алгъы бурун британ империя испания эм францияны арасында кечирек алагъа абш бла герман империяда къошуладыла артыкъсызда европачыла бу айрымканладая плантацияла къурургъа излегендиле кокос пальманы копра этер ючюн шекер къамишни эмда къул сатыу алыу бардыры ючюн къазауатдан сора регионну экономикасында бир кесек айныула болгъандыла алай ол айныу бир джаякълы болгъанды плантация мюлклени асламлыгъы промышленностну джокълугъу джылладан деколонизацияны процесси башланады джылда кюнбатыш самоа эркин болады джыл кюнбатыш ириан джыл науру артдан колонияланы кёбюсю эркин боладыла океанияны къралларыны асламысы экономика джанындан къарыусуздула аны талай чуруму барды табигъат байлыкъланы азлыгъы дуния хайырланыучу саудадан узакълыкъ усталыкълары болгъан специалистлени дыккылыгъы кёб кърал башха къралланы финанс болушлукъларына байламлыдыла океанияны къралларыны асламыны экономикасыны тамалы эл мюлк копра бла пальма джауну чыгъарыу бла чабакъчылыкъды эм магъаналы ёсюмлени ичинде кокос пальма бананла гырджын терек айрыладыла уллу тенгиз акваториялары болуб алай а къарыусуз чабакъ тутуучу флотха ие болгъан къралла башха къралланы кемелерине чабакъ тутар ючюн лицензия сатадыла буда бюджетлерине иги дагъан болады тау магъадан индустрия эм бек папуа джангы гвинеяда науруда джангы каледонияда джангы зеландияда айныбда адамланы иги талайы кърал секторда ишлейди арт джыллада туризмни айнытыугъада уллу эс бёлюнеди океанияны халкъларыны санатлары кишиге ушамагъан бир стилде келечилик этеди аланы маданиятларына полинезиялыланы суратлау санатларында биринчи орун агъачда кесиу бла скульптура алады маориледе агъачда кесиу уллу дараджагъа чыгъыбды ала къайыкъланы юйлени табыныуланы агъачдан кесген накъышла бла джасайдыла накъышны баш элементи спиралды таш къаранчхала моаиле пасханы айрымканы бла маркиз айрымканлада бардыла санагъатладан эм магъаналы къайыкъ ишлеу болгъанды бу санагъат чабакъчылыкъ бла астрономияныда кючлю айнытханды полинезиялыланы ичинде татуировка уллу джайылыбды былайда таурухла айтыула джомакъла бек джайылыбдыла алай а джазма болмагъаны ючюн аууздан ауузгъа джюрюгендиле алимлеге кёре джазма джангыз пасханы айрымканында болгъанды ронго ронго микронезиялылада санатны бютеу тюрлюлеринден эм бек джырлау бла тепсеу белгилиди хар къауумну кесини таурухлары айтыулары барды турмушларында айрымканчыланы эм магъаналы затлары къайыкъ болгъанды къайыкълада тюрлю тюрлю типли болгъандыла дибенил джелкенли валаб уллу къалакълы къайыкъ яп айрымканлада мегалитледа тюбейдиле нан мадол бек сейирсиндиреди бу дуниягъа микронезия венеция деб белгили болгъан шахарды мында сау шахар суудады джасалгъан айрымканлада таш мекямла ишленибдиле меланезиялылада агъачдан кесиу бек кючлю айныгъанды полинезиялылача болмай меланезиялыла тенгизге бек байламлы болмагъандыла баш музыка инструментлери дауурбазды неда тамтам папуаслада фольклор бек джайылыбда алай джырлары аз магъаналы макъамыда бир тауушлуду орта кюнчыгъыш къыбыла кюнбатыш азияда тарих маданият джууукълугъу болгъан къралладан къуралгъан бир география бёлгеди джерле арасы тенгизден пакистаннга дери узалгъан бир регионду орта кюнчыгъыш деген термин европачыланы континентлерини дунияны аралыгъына санаб дуниягъа къарамларындан тамалланады ингилизлиле ёмюрде бу терминни хайырланыб башлагъандыла бу ангыламгъа кёре орта кюнчыгъышны къралларына тюрк сирия катар ирак кипр иордания израиль ливан иран палестина сауд арабия бирлешген араб эмиратла оман кувейт бахрейн йемен эмда мисирди орта кюнчыгъыш кюнбатыш къраллада бир бирледе джууукъ кюнчыгъыш ат бла белгиленеди алай а джууукъ кюнчыгъыш орта кюнчыгъыш бла бирге балканланыда къошады кесине бу ат бериуде къатышыу осман империяны чачылыуу бла башланнганды осман империяны заманында балканлада империяда болгъаны себебли месопотамиягъа дери джерге джууукъ кюнчыгъыш дегендиле месопотамиядан индостаннга дери джерге орта кюнчыгъыш дегендиле балканлада азат къралла къуралгъанындан сора бу ангылам унутулгъанды орта кючыгъыш деген магъана уа тюркден индостаннга дери джерге айтылыб башлагъанды официал тил къралда неда халкълара организацияда баш статусу болгъан тилди къралны официал тилине кърал тил терминда хайырландырылады алай а бир бир къраллада сёз ючюн къыргъызстанда бу эки терминни бир биринден айырыууну излейдиле кърал официал тил къралда неда закон бла бегиген белгили бир территорияда хайырланыргъа болгъан башха тиллеге кёре эм мийик юристлик статусу болгъан тилди кърал тил алгъы бурун бу къралны конституциясыны тилиди ол себебден джазылгъан белгили конституциялары болмагъан къраллада кърал тил джокъду дерге боллукъду кёбюсюне кърал официал тил бу къралдагъы эм уллу миллетни неда этник къауумну тили болады аны бла бирге бир бир къраллада официал кърал документле башха тилледеда басмаланадыла юнеско ну экспертлери джыл кърал тил бла официал тилни бирин биринден айырырмасындан файда кёргендиле бу эки ангылатыу борчу ангылатыула тюлдюле насигъат халдадыла кърал официал тиллени миллет азлыкъланы официал халда танылгъан школлада дерс бардырылгъан кърал оноуда хайырладырылгъан тиллеринден айырыргъа керекди сёз ючюн сардин тил италияда орус тил эстонияда дунияда къралланы джарымындан артыгъыны кърал тиллери барды бир къауумунда сёз ючюн албанияда францияда германияда неда литвада джангыз бир кърал тил барды башха къауумунда уа талай тилдиле сёз ючюн белоруссияда бельгияда канадада финляндияда афганистанда парагвайда боливияда индияда швейцарияда къарда бир бир къраллада иракча италияча испанияча неда россияча бютеу къралгъа бир кърал тил болады аннга къошакъгъа уа регионлада дагъыда бир кърал тил болады сёз ючюн къарачай малкъар тил къарачай черкесде бла къабарты малкъарда бир бир къралланы ортакъ кърал тиллери джокъду алай а хар кесегине айры айры барды сёз ючюн абш ны штатлары ахырында кърал тили болмагъан къралла бардыла сёз ючюн австралия эритрея люксембург швеция неда тувалу алай кёбюсюне де факто бир баш тил болады эмда ол тилни неда башха тиллени хайырланыулары орунларын ангылатхан талай официал документ болады бир бир къралла африкан къралла дагъыда филиппинледе эски колония болгъанлары себебли алгъыннгы метрополияларыны тиллерин къралда кёбчюлюкню миллет тили болмасада кърал тиллей сакълайдыла анга къаршчыгъа ирланд тил ирландия халкъыны юч этиб биринден азы сёлешседа миллет тилиди эмда биринчи кърал тилине саналады адамларыны асламысы сёлешген ингилиз тил а уа ирландияны конституциясында экинчи кърал тил кибик танылады бир бир къраллада къайсы тилни къалайда хайырландырыргъа керек болгъаны уллу проблема болгъанды артыкъсызда ссср ни алгъынгы республикаларында орус тилни орну белгилениб бошаялмайды кёбюсюне кърал официал тилни мийик статусу бу тилни зорунлу хайырландырылгъанын белгилеседа башха тиллени неда джазма системаланы тыйылыуу магъанагъа келмейди россия законлукъда кърал тил законла бла белгиленнген заманлада хайырланыуу зорунлу болгъан бир юристлик категорияды россия федерацияда кърал тиллени хакъ статуслары ф россия федерацияны кърал тилини юсюнден закон бла бегитилгенди бу закон эф кърал тили орус тил болгъанын бегитеди эф субъектлери къошакъ этиб кеслерини кърал тиллерин бегитирге боллукъдула кърал тилни хайырлыныууну сфераларын бегитген башха закон эсе джылны октябрындан россия федерацияны халкъларыны тиллерини юсюнден законду фз фз федератив законла бла тюрлендириулери болгъан россия федерацияны республикаларыны кёбюсюнде кеслерини кърал тиллери бегитилгендиле парламент сёлеширге деген сёзден баш келечилик органны эмда закончыгъарыучу органны атыды бу магъанада термин украинаны россияны таджикистанны туркменистанны конституцияларында сагъынылады дагъыда парламент сёз баш закончыгъарыучу органны энчи аты кибик молдовада беларусда гюрджюде бельгияда къазакъстанда уллу британияда грецияда италияда канадада румынияда дагъыда талай башха къраллада хайырланады парламент келечилик органнга саналады ол деген халкъны келечисиди бу ышаны сайлау мадарындан келеди бютеухалкъ сайлаула бусагъатдагъы къраллада асламысы бла парламентле законланы чыгъарырыун хакъына иедиле кёбюсюне толтуруучу органланы контролюн аны къураудада орунлары барды сёз ючюн правительствогъа ышанмауну вотумун чыгъарыу неда президентни импичменти халкъ келечиликни органлары бурунгу къралладада болгъандыла буруннгу рим ол халкъ джыйылыу тамадаланы кенгеши сенат буруннгу рим рим форум комицияла вече къурултай эмда д б орта ёмюрледе къауум келечилик система джайылгъанды парламентни ролюна ушаш ролну тюрлю тюрлю сослов къауумладан къуралгъан органла ойнагъандыла генерал штатла францияда кортесле испанияда земский собор россияда д б бусагъатдагъы паламетаризмни джуртуна ингилиз саналады биринчи парламент ышанлы къурулуш ингилизде ёмюрде къуралгъанды ол заманда джерсиз иоанн эркиликлени уллу хартиясын къабыл этгенди бу документге кёре патчах джангы налогланы патчах кенгеш къабыл этгинчи салыргъа эркинлиги болмагъанды уллу британия дунияда парламент бютеу оноуну къолуна алгъан биринчи къралды аллында парламент власть монарх бла джамагъатны ортасында джумушакълатыучу амортизатор функцияны тындыргъанды джамагъатны властда келечилигини формасы болуб тургъанды алай а акъыртын акъыртын къралланы кёбюсюнде экинчи дараджалы органдан парламент баш кърал орган орнуна келгенди эм къарт паралмантлеге мэн айрымканны тинвальд эмда исландияны альтинг саналадыла ёмюрде къуралгъан тинвальд бютеу тарихи узунуна тохтаусуз ишлегенди альтинг а уа джылланы официал халда ишлемегенди алай а джашыртын джыйылыулары болуб тургъанды бусагъатдагъы демократия парламенти эм азы бла бир палатасы халкъны ачыкъдан сайлауун излейди парламентге сайлаула халкъны кёлюню халыны кёргюзеди халкъны халы къарамлары тюрлю тюрлю политика партиялада джууаб табады сайлаула асламысында пропорционал система бла партияланы сайлайдыла неда мажоритар система депутатланы сайлау округлада сайлайдыла бла бардырыладыла сайлаула кёзюулю болуучандыла кёбюсюне джылда бир кере парламентни члени депутат тёбен палатада эмда сенатор огъары палатада атны джюрютеди кёбюсюне парламентде адам болады алай а къралгъа кёре депутатланы саны он онбешден эки юч минге дери чыгъаргъа болады парламент бир неда эки палатадан къуралыучанды эки палаталы парламентде бири огъары бирида тёбен палата болуучандыла сёз ючюн уллу британияда парламентни огъары палатасы лордланы палатасы тёбен обиналаны палатасыды россияда федерацияны совети бла кърал дума абш да сенат эмда келечилени палатасы германияда бундесрат бла бундестаг кёбюсюне огъары палата тёбен палатадан айрылыб демократия джорукъла бла сайланмайды тёбен палата чыгъарылгъан оноула огъары палатада мюкюл этилирге керекдиле огъары палата асламысы бла правительство джанлы болгъаны себебли бир бирледе тёбен палатаны правительствогъа къаршчы оноун къабыл этмей тохтайды эки палатагъа юлешиуню магъанасы мындады кёб палаталы пароламент испанияда болгъанды парламентни къурамында тюрлю тюрлю сорууладан комитетле бла коммиссияла боладыла ала парламентни бу темагъа чыгъарлыкъ оноуларын хазырлайдыла андан сора парламентде фракцияла эмда депутат къауумла къураладыла парламент магъанагъа келген талай халкъла арасы орган барды кёбюсюне ала халкъла арасы организацияланы бёлеклери кибик ишлейдиле аллай органланы халкъ ачыкъдан сайларгъа болады алай а асламысы миллет парламентлени келечилеринден къураладыла бютеухалкъ сайлаула европа бирликде андий кенгешге ара американы парламентине бардыладыла планлада араб парламент бла россия бла беларусну бирлигини парламент ассамблеясы бардыла миллет келечиледен къуралгъан парламент ассамблеяла европаны советинде нато да бкъб да бардыла женевада парламентлеарасы бирлик дунияны парламентлерини ассоциациясы ишлейди правительство кърал оноуну этген баш коллегиялыкъ толтуруучу органды правительствону баш нюзюрю къралны закон чыгъарыучу органы парламентни алгъан оноуун джашаугъа киргизиудю правительство аннга кирген членледен къуралады министрледен эмда къралны башчысы бла король бла президент бла неда премьер министр бла правительствону председатели канцлер министрлени совети неда кабинетини председатели бла башчылыкъ этиледи федератив къраллада ара федерал правительство эмда федерациягъа кирген кърал къуралышланы правительстволары болады коалиция правительство талай партияны келечисинден къуралгъан правительстводу ол кёбюсюне коалициялыкъ кесаматха кёре къуралады толтуруучу властны органы болуб правительство законланы тындырыугъа эмда кърал ишлени оператив оноууна джоралагъан ишни бардырады правительствону баш нюзюрю къралда рахатлыкъны сакълу эмда гражданланы хакъларын гарантия этиудю толтрууучу властны органларыны къуралыууну джорукълары хар къралдада бирча болмайды парламент кърал оноу формасы болгъан къраллада правительствону къураргъа эркинлик парламентге сайлаулада хорлагъан партиягъа неда коалициягъа бериледи партияланы бирида кёбчюлюгню алмаса парламентге ётген партияланы араларында коалиция келишиу ючюн кёрюшюуле башланадыла аны эсебинде не правительство къуралады неда коалиция къуралалмаса джангы парламент сайлаула бардырыладыла россия федерацияда джылны конституциясына кёре толтуруучу властный федерал органларыны структурасы правительствону председатели бла президентге теджеледи эмда президент къабыл этеди неда этмейди эф ны конституциясы толтуучу властный федерал органларына федерацияларыны субъектлеринде кеслерини джерли органларыны къураргъа хакъ береди президент къралны неда къраллыкъ ышанланы джюрютген къуралышны коллегиялы органны джамагъат бирлешиуню неда коммерциялыкъ къуралышны сайланнган башчысыды бир бир къраллада уа сез ючюн абш да алгъын бу орунну алыб тургъан адамны ёмюрлюк титулуду президент республикада президент толтуруучу властны башчысы болады парламент республикада уа къуру кърал башчысы бусагъатда диктаторланы асламысыда кеслерине президент дейдиле этимологиясы президент башчы магъананы тутады башда алда олтурургъа башда олтургъан бусагъатдагъы фирманы президенти компанияны президенти бу магъанадан чыкъгъандыла президент сёз къралны башчысыны титулу болуб биринчи кере американ колонияланы эркинлик ючюн къазаутыны заманында берилгенди ол титулну джюрютген джордж вашингтон алгъа бурун континет конгрессни президенти болгъанды артдан британ патчахлыкъгъа къаршчы къозгъалгъан штатларыны келечилерини джыйылыууну башчысы болгъанды джылны конституциясына кёре президент ол башчылыкъ этген конгрессни орнуна бютеу къралгъа башчы болгъанды промышленность неда индустрия предприятиелени заводланы фабрикаланы магъадан оджакъланы шахталаны электростанцияланы биргелей атыды ол кесине эмда халкъ мюлкню башха санагъатларынада урунуу амалланы чыгъарады сырьёну материалланы отлукъну хазырлайды энергияны чыгъарады агъачны хазырлайды эмда эл мюлкню чыгъаргъанын джарашдырады промышленность халкъ мюлкню эм баш санагъатыды эмда джамагъатны чыгъарыу кючлерини айныуунда эм баш орунну алады промышленность эки уллу санагъат къауумдан къуралады табыучу эмда джарашдырыучу промышленностдан табыучу промышленностха тау химиялыкъ сырьёну магъаданны къара эмда джылтырауукъ металланы эм магъадансыз сырьёну металлургия ючюн табхан эм чыгъаргъан металлсыз магъаданланы нефтни газны кёмюрню торфну сланецни тузланы магъадансыз къурулуш материалланы табыб чыгъаргъан предприятиеле дагыда гидроэлектростанцияла суу быргъыла агъач хазырлаучу предприятиеле чабакъ эмда башха тенгиз джаныуарланы тутуучу предприятиеле киредиле джарашдырыучу промышленностха мешина ишлеуню къара эмда джылтырауукъ металланы чыгъарыуну прокатны химиялыкъ эмда нефтехимиялыкъ продуктланы мешинала бла оборудованиени агъачдан этилген эмда къагъыт промышленностну цементни эмда башха къурулуш материалла чыгъаргъан предприятиеле дженгил эмда азыкъ промышленностну предприятиелери эмда индустриял товарланы ремонтун этген предприятиеле киредиле республика биргелей иш огъары оноу белгили бир болджалгъа халкъ сайлагъан хаманда болмайды органла бла бардырылгъан кърал оноуну формасыды бусагъатда къралдан республикады республикада бу ышанла болуучандыла республикаланы классификациясы кърал властны къалай бардырылгънана кёре эмда кърал хакъла илишкилени субъектлерини къайсысында кёб полномочия болгъанына кёре этиледи неда башхасыча айтсакъ респубилкала бу юч параметрге кёре юлешинедиле бюгюн дунияны къралларыны асламысы республикаладыла бир бирле республикаланы арт кёзюуню кърал оноу формасы эмда демократияны синоними болгъанына ийнансалада кертиси алай тюлдю бу терс оюм эскиледен монархия формалы къраллыкъланы саны аслам болгъаны ючюн чыкъгъанды биринчи республикала антик заманлада огъуна къуралгъандыла афин демократия и рим республика орта ёмюрледе бусагъатдагъы россия федерацияны джеринде узун заманны новгород республика бла псков республика болгъанды къысха заманда тверь бла москвада да болгъанды в европада минг джылдан артыкъ венециан республика болгъанды дубровник республика шахар кърал чю ёмюрден чи джылгъа дери болгъанды бусагъатдагъы республикаланы асламысында къралны башчысы кёбюсюне президент бютеухалкъ сайлаула бла неда бютеухалкъ сайлаула бла сайланнган парламент бла сайланады къралны башчысыны власты конституцясына кёре чекленеди бир бирледе уллу полномочиялары болады абш россия франция бир бирледе уа къуру церемонялыкъ функциялары болады австрия германия италия орта ёмюрдеги республикалача болмай бусагъатдагъы демократиялыкъ къраллада президентни полномочияларыны болджалы чеклениб къалмай болджалланы саныда чекленеди къралны башчысыны властыда чекленеди хар къралда кесича бусагъатдагъы республикалада сайлау хакълары бютеулей адамлада барды сез ючюн венециан республикада дож боджалсыз сайланнганды сайлау хакъларыда бютеу адамлада болмай сайламалада болгъанды кесида чексиз полномочиялагъа ие болгъанды бу заманладада бир бир къраллада сайлаула бютеухалкъ тюлдюле къар да чы джыллагъа дери негрле бла мулатлада сайлау хакъ болмагънды республикалада бютеу гражданланы тенг хакълары болады алай а бютеу джашагъан адамлада анда туугъан болсада гражданлыкъ болмайды бир бир республикалада ёмюрлюк сенатолрла боладыла италия франция алай а аланы орунлары осуйлукъ къалмайды республика демократияны синоними тюлдю кёб къралда официал республикалада президентни сайлаулары тыйылады неда альтернативсиз халда барылады бир бир монархия къраллада уа демократия институтла кючлюдюле алай а республикада демократияны ёсдюрюрге мадар кёбдю дерге боллукъду республика эм кёб джайылгъан кърал оноу формады монархия бир бир къраллада адет бла къалгъан болмаса керти власт сайланнган органладады россия федерация россия орус российская федерация россия рф евразияда европаны кюнчыгъыш джанында эмда азияны шимал джанында орналгъан къралды джерини ёлчеми бла эм уллу къралды джер юсюнде км неда саулай къургъакъ джерни неда адам джашагъан джерден халкъыны саны адам адам саны бла россия джер юсюнде тогъузунчу орундады халкъны кёбюсю шахарлада джашайды халкъны къурамындан оруслуладыла россияны кърал тили орус тилди россияны кърал бла чеклери барды аладан джер бла норвегия финляндия эстония латвия литва польша белоруссия украина абхазия хачыпсы гюрджю къыбыла тегей азербайджан къазакъстан къытай монголия шимал корея тенгиз бла япония абш россияны ара шахары москвады россияда шахар барды адам саны миллиондан кёб ала москва санкт петербург новосибирск екатеринбург тёбен новгород самара омск къазан челябинск дондагъы ростов уфа россия административ территориал биримлеге бёлюнеди аланы ичинде республика энчи къраллыкъла россия федерацияны конституциясына кёре ол федератив демократ къралды президенти владимир путин премьер министри михаил мишустин эм уллу политика партия бирлешген россия единая россия биринчи кере саулай халкъ санау россия империяда джыл ётгенди ол санаугъа кёре къралда миллион бла минг адам джашагъанды джыллада халкъны саны тюрленнгенин график кёргюзтеди сараевода мурдарлыкъ джылны чи июнунда млада босна атлы серб миллетчи террорист организацияны члени онтогъуз джыллы босниячы сербли гаврило принцип австриячы эрцгерцог франц фердинанд бла аны бийчеси софия гогенбергни ёлтюргениди принцип адамдан къуралгъан группагъа киргенди группада тамадалыкъ этген данило илич болгъанды сербияда ол заманда талай миллетчи националист организация болгъанды ала бютеу къыбыла славянланы бир къралгъа джыйыб уллу сербия къураргъа излегендиле серб аскерни офицерлерини ичинде джашыртынлыкъ къара къол атлы организация болгъанды аны умуту австрия маджаргъа бойсунуб тургъан серблени азатлагъан болгъанды къара къолну бачамасы серб контрразведканы тамадасы драгутин дмитриевич болгъанды пашични правительствосу огъуна андан къоркъаракъ болгъандыла серб правительство сезген болгъанды мурдарлыкъ оюмлары болгъанын джаратхан да этмегенди аны алай а чырмау да этмегендиле къара къолгъа бу мурдарлыкъ биринчи дуния къазауатны башланнганыны сылтауу болгъанды сахара араб дунияда эм уллу къум тюздю шимал африкадады кюнбатышдан кюнчыгъышха км къыбыладан шималгъа км узунлугъу барды джери млн км африканы джерини кюнбатышдан атлантика океан джууады шималдан атлас таула эм джерлеарасы тенгиз бла чеклиди кюнчыгъышда уа къызыл тенгиз барды сахара ондан артыкъ къралны джеринде уллу юлюш алады алжирде мисирде кюнбатыш сахарада ливияда мавританияда малиде мароккода нигерде суданда тунисде чадда сахараны джерини кёбюсю адамсызды адамланы джерлешиуу къуру оазисле бла чекленеди сахара асыры уллу болгъаны себебли къум тюзлени типлерини бирини ичинеда кирелмейди алай а кёбюсю къумлу ташлы типге киреди дерге боллукъды къум тюзню ичинде кёб бёлге барды тенере уллу кюнчыгъыш эрг уллу кюнбатыш эрг танезруфт хамада эль хамраа эрг игиди эрг шеш араб къум тюз ливия къум тюз нубия къум тюз сахараны бёлгелерини бир къаууму сёз ючюн танесруфт неда тенере бербер тилден келедиле семенланы унухну джашы исмаил джырчы сымаил март август чы ёмюрде джашагъан белгили къарачай малкъар поэт эм джырчы болгъанды къарачай апенди тотуркъулланы мухаммат окъутханды атасы ауушхандан сора окъууун бошамагъанлай элине къайтыб ана къарнашы бла бирге талай джылны малчы болуб ишлегенди араб аджам адабият бла халкъ джырла бла шагъырей болгъанды къарачай малкъар поэзияда джырланыб окъулгъан поэма сынгар акътамакъ ды семен улу исмаил дагъыда кёб санда зикир этгенди чыкъдым кёклеге учунуб учуб мийикден къараб дунияны кёрдюм мен эшитмеген таууш къалмады джашаугъа сейир тамаша дедим меннге келгенед аллай бир кёзюу джумлай аламгъа айтдым сёзюмю къарачай тилни сыйлы этдирдим къарачай джырны кенгнге эштдирдим семенлени исмаилны махтаулу джолу чы джыл ереванда давид сасунский атлы эрмен эпосну мингджыллыгъына аталгъан къууанчдан алгъа башланса да анда къралгъа белгили джырчыланы хорлаб юбилей медалны алгъаны аны атын бютеу къралгъа белгили этеди ол джыллада анга къарачайны халкъ джырчысы ат аталады совет союзну джазыучуларыны союзуна член болуб фахмусу къанат кереди семен улуну джырларын с родов и звягинцева г орловский в торопецкий г миловидова орус тилге кёчюредиле дагъыстан совет джазыучу литературовед публицист поэт эфенди капиев да исмаилны юсюнден хапар эшитиб аны джырларын кёчюрюб москвада чыгъарыр кёл алыб чи джыл октябрда къарачай облисполкомгъа къагъыт иеди муратыча этиб чы джыл эки фахмулу джырчыны къочхарланы къасбот бла семенлени исмаилны назмуларын орус тилде стихи и песни деб ал сёз да джазыб китаб этиб чыгъарады ары дери бир бири ызындан чи чи чу джыллада чыкъгъан юч китабы исмаилны атын кенгнге джаядыла ол джыллада дружба народов журналда назмулары огонёкда песни карачая деб аны юсюнден очерк басмаланадыла совет правительство да къарачайны халкъ джырчысын урунууну къызыл байрагъы орден бла саугъалайды ариулукъгъа ёхтемликге джораланнган минги тау джыры да дуниягъа айтылады таулу халкъны джюрек шартын уста суратлагъан джыр саулай шимал кавказны белгиси болады семен улуну эм баш чыгъармасы акътамакъ поэма таулу къызгъа ёлюмсюз эсгертме болгъан бла бирге аны фахму къадарыны кенглигине теренлигине чомартлыгъына шагъатлыкъ этеди джырчы кеси айтханлай чыгъармалары миллетини ауазына саналыр дараджагъа чыгъадыла поэт джырчы дин къуллукъчу джюрегини тебиуюн бизге юлгю этгени бла бирге чыгъармалары бла сюймекликге юч ёмюрлюк эсгертме салгъанды аллахха халкъына таулу къызгъа ючюсю да мийикдиле сейирликдиле магъаналыдыла байрамукъланы ф джырчы сымаилни джыргъа салыннган эм белгили назмусу минги тау сен кёкге джете мийиксе кавказ тауланы ичинде мияла кибик джылтырай къанга бузларынг юсюнгде юсюнгде барды акъ тонунг сен джай да къыш да киесе кюн бузулургъа тебресе боран этерге сюесе кюн ариу чууакъ тургъанлай тохтамайды боранынг джай да къыш да эримейди юсюнгдеги бузларынг тёгерегингде тогъай отлайла алтын мюйюзлю кийикле сени тёппенге чыгъыучандыла бёгекле бла джигитле кийик бууларынг ёкюредиле къонгурауланы къакъгъанча джугъутурларынг турушадыла атлыла чарсха чабханча къапланларынг асланларынг бугъойларынга кирелле покунларынг гуждарларынг адам джыйынны билелле аюлеринг мурулдайдыла шындык чегетни ичинде бёрюлеринг къалкъыйдыла къойланы кёре тюшюнде кёк джашнаса сызгъырадыла этеклеринг джел эте менден кючлю джокъду деб кесинг кесинге кёл эте къапланларынг къараб туралла беклеге кириб мынгайыб борсукъларынг тюлкюлеринг джууукъ барыргъа уялыб къанкъазларынг къангкъылдайла чын тауукъларынг джырлайла къаргъаларынг къаркъ къуркъ эте мыллык табмайын джылайла кёгюрчюнлеринг джюуюлдейдиле кюнюнг джылтыраб къакъгъанлай маралларынг отлайдыла гелеу кырдыкга батханлай чыпчыкъларынг чаукаларынг будай ындырны чёблейле арарат бла казбек тау санга тюгел джетмейле уллу къушла санга къонсала юйле кибик къарашыб джур текеле джыгъылсала сюрюулеринден аджашыб кюз артында турналарынг аууб кетелле тенгизге къышха хазыр болугъуз деб эсгертиученсе сен бизге сенден сора къайсы тауду ариулукъ бла бай болгъан башы къыш болуб бели джаз болуб этеклеринде джай болгъан минги тау бла казбек тау арагъыз ариу джибек ау сен кийиз бёркню агъарта этегинг джашил къатапа сен джулдузлагъа джанаша къалгъанла сенден алаша бир биригизге къараша къалай сейирсиз тамаша бузну къарны джыйыучу башынга булут къонуучу тёгерегинге басыныб таулула къараб тоймаучу къыш айланы бораныса джай айланы салкъыны джумушакълыкъ этмесенг инджитириксе халкъынгы кесин бегитмей чыкъгъаннга башха болмай бир джауса сау дунияны башында эм белгили бир тауса сербия республика серб република србиа къыбыла кюнчыгъыш европада балкан джарымайрымканда тенгизге чыгъышы болмагъан къралды македония бла къыбылада болгария эмда румыния бла кюнчыгъышда маджар бла шималда хорватия эм босния эм герцеговина бла кюнтабышда черногория эм албания бла къыбыла кюнбатышда чеклешеди конституциясына кёре сербияны ичинде автоном край косово эм метохия барды алай а бусагъатда ол джурт бойсунмазлыгъын баям этгенди бу джарым танылгъан косово республика атны джюрютеди сербияны территориясыны балкан джарымайрымкандады паннон тюз алады чеклерини узунлугъу км румыния бла км болгария бла км македония бла км черногория бла км албания бла км босния эм герцоговина бла км хорватия бла км маджар бла км не къадар къыбылагъа барсанг таула о къадар мийик боладыла сербияда метрден мийик тау барды тау система айырадыла сербияда динар таула стара планина кюнчыгъыш серб таула рило родоп тау система эм мийик джер сербияда джеравица тауду м сербияны асламысы дунай сууну бассеинине киреди талай уллу суу саркъады сава тиса велика морава сербияны ичинде эки автоном край бард эди эки автономияны тышындагъы джер ара сербия атны джюрютеди алай а административ джанындан къуралыш тюлдю аны бла бирге сербияны территориясы округ бла белград шахаргъа юлешинеди воеводинада округ косово эм метохияда къалгъан округла ара сербиядадыла сербияда адам джашагъан джер барды аладан сю шахарды адам саны млн адам шахарлада халкъны джашайды югославияны джыллада чачылыуу бла сербиягъа талай джюз минг къачхынчы келгенди асламысы хорватия бла босниядан джыл косоводан албанлыла кёб санда къачхандыла джыллада уа серблиле косовадан сербияда серблиле албанлыла маджарлыла дагъыда талай миллет азчылыкъ барды черногорлула хорватлыла чыганлыла румынлыла къралда официал тилге серб тил саналады воеводинада маджар словак хорват румын эмда русин тилле хайырланадыла косова эм метохияда официал эки тил барды албан эм серб сербияны конституциясы дин эркинликлени гарантия этеди санаугъа кёре косовосуз къралда ортодоксланы саны адам католикле адам мусульманла адам протестантла адам сербияны гимни алгъынгы сербия короллукъну боже правде гимниди джылны чи августунда къабыл этилген герби эсе уа обреновичлени кёзюуюндеги гербди официал байракъ ортасында герби бла къызыл кёк акъ байракъды югославия чачылыб воислав коштуницаны властха келиуу бла сербия бла европа къралланы асламысыны арасында илишкиле игиге айланнгандыла тыш политикасын халландырсакъ былай айтыргъа боллукъду европа бирликге кирирге излеу эмда косовону бойсунмазлыгъын дунияда къыбыл этмеу ючюн кюч салыу онглу джанлары джыллада тыш финанс болушлукъ джангыдан келиб башлагъанды дунайны экономика потенциялы къарыусуз джанлары бмо ну санкциялары бла нато ну бомбалауундан сора ауур болум къаты валютада аз резерв специалистлени къралдан кетиую мимар синан неда къоджа мимар синан агъа синанеддин юсуф абдулменнанны джашы синан осман тюрк тилде туугъаны май джыл ёлгени апрель джыл османлы къралда баш архитектор эмда къурулушда башчылыкъ этиб тургъан белгили адамды сулейман селим эм мурат патчахланы заманларында баш архитектор болуб ишлеген мимар синан этген чыгъармалары бла озгъан заманлада эмда бусагъатлада дуния танылгъан бир фахмуду эм баш чыгъармасы усталыгъымы чыгъармасы деген селимие межгитди бюгюн агрынас элинде христиан эрмен неда грек юйдегиде туугъанды джылда селим солтанны заманында янычарлагъа алыныб стамбулгъа келеди сулейман солтанны янычарлары бла бирге австриягъа джюрюшге къошулады андан сора синанны фахмусу эслениб ол кадет джаяу корпусха башчылыкъ этиб башлайды кечирек австриядагъы чи мараучу корпусха башчылыкъ этгенди кесини къуллугъуну заманында синан къалалыны мекамланы тоб бла чача аланы къарыусуз джукъа джерлерин эсге алыргъа кюрешгенди бу компанияланы бютеуюнде синан кесин фахмулу инженер асыулу архитектор кибик кёргюзгенди джыл мисирни ара шахары каир алыннганында султан аны шахаргъа баш архитектор этиб салады эмда шахарны планында болмагъан эмда келишмеген мекамны чачаргъа эркинлик береди кесини джашауунда синан мекям ишлегенди межгитле школла аш юйле больницала акведукла кёпюрле къалала хамамла эмда башхала словакия словак словак республика ара европада тенгизге чыгъышы болмагъан къралды ара шахары братиславады шимал кюнрчыгъышда чехия бла шималда польша бла украина блада кюнчыгъышда маджар венгрия бла къыбылада эмда австрия къыбыла кюнбатышда чеклешеди къралны аты словакла деген этнонимден къуралгъанды словакияны джерине словянла ёмюрде джерлешгендиле ёмюрдеги само атлы бийликни аралыгъы болгъанды словакия кечирек словакияны джеринде нитран бийлик болгъанды словакланы анакъраллары эм бек джашнагъан заманы уа уллу моравия атлы кърал ёмюрде кирилл бла мефодийни келгени бла эмда святополк ге бойсунуу бла башланнганды ахырында словакия ёмюрледе маджар короллукъну кесеги болгъанды артдан австрия маджаргъа кириб джыл ол чачылгъынчы аны ичинде тургъанды ол джыл огъунакъ словакия чехия бла эмда карпат арты русь бла бирлешиб чехословакия кърал къуралады экинчи дуния къазауатдан сора чехословакия ызына къуралады алай а бу джол федератив кърал болуб эки республкадан къуралады чехия бла словакиядан кесида совет союзну тюбюне тюшеди джыл варшава кесаматны организациясына къошулады словакия нато гъа чю джылны чу мартында киргенди евробирликге уа джылны январында словакияда къралны башчысына президент саналады ол джыллыкъ болджалгъа ачыкъ сайланады толтуруучу властны аслам ауурлугъу уа парламентге сайлаулада кёбчюлюкню алгъан партияны неда коалицияны башчысы болгъан правительствону башчысына премьер министрге тюшеди премьер министр ол оруннга президент бла салынады кабинетни къалггъаны премьер министрни теджеую бла президент бла къабыл этиледи словакияны баш закончыгъарыучу органына орунлу бир палаталы словак республиканы халкъ радасыды келечиле джыллыкъ болджалгъа пропорционал келечиликни тамалында сайланадыла парламент ауазланы беш этиб ючюсю бла президентни отставкагъа ашырыргъа болады президент правительствону программасын айны ичинде юч кере мюкюл этмесе парламентни чачаргъа эркинди словак республиканы халкъ радасына джылны июнунда сайлауланы эсеблери баш сюд органы конституцион сюд аны сюдюсюн парламент теджеген талай кандидатдан президент сайлайды словакия аралыкъларыны атын джюрютген джуртха юлешинеди джуртла талай районнга юлешинедиле бусагъатда бютелуейда район барды словак ландшафт таулу табигъатдан къуралады асламысына аны тамалы карпат тауладыла къралны шимал кесегин аладыла ала карпатланы эм мийик бёлеги мийик татраладыла былайда бырда кёб турист джерле бардыла словакияны эм мийик джерида герлаховски штит м мийиклиги бла былайдады тёбен джерлери къыбыла кюнбатыш джанында дунай сууну джагъасында эмда къыбыла кюнчыгъыш кесегиндеди словакияны дунай суудан сора уллулагъа ваг бла грон саналадыла словакияны климаты орта климатды джылы джайы бла сууукъ мылы къышы бла словакия айныгъан индустриал аграр республикады кёбсанагъатлы эл мюлкю бусагъатдагъы инфраструктура бла технологиясында тамалланнганды маджал джанлары чыгъарыуну ёсюую артыкъсызда братиславаны тёгерегинде приватизация программаны джетишимлери тышкърал инвестицияланы асламланыуу еб ни къралларына экспорт хайыр келтиреди еб ге къошулууу къралны экономикасына стабилизация келтирирге керекди туризмни айныуунда уллу мадарла артыкъсызда тау лыжа курортлада кемиз джанлары уллу тыш борч тыш сатыу алыугъа байламы уллу болгъаны ючюн словакия дуния рецессиягъа бек сезимлиди ауур промышленносту бек аз хайырлыды къралны кюнчыгъышы джарлыды ишсизлик ёсгенди джылда аманат пирамидаланы джылда аууу немча сатыу алыу палатаны джылны мартында бардырылгъан тинтиулерине кёре немча инвесторланы джарымы чакълы бири словакияны инвестициягъа эм бек джараулу джерге санайдыла словакия аралыкъ план экомномикадан сауда экономикагъа кёчюуню къыйын кёзюуюн ётгенди къралны правительсвосу джылда макроэкономика стабилизация бла структура реформалада джетишимли болгъандыла приватизация асламысы бла бошалгъанды банк сектор кёбюсюне тышкъралчыланы къолларындады ол себеден тышкърал инвестициялада ёсюб барадыла словак экономика экспортну бир кесек тюшгенинден тышында чи джыллада сакълауладан джетишимли болгъанды адамланы хайырлары ёсгени себебли ич излемлени джылда джанланыуу экспортда ёсюуню акъырынланыуун компенсациясы болады ишсизлик джылны ахырында ге джетген джылгъа къатла бла азайгъанды адам саны млн адам словакияда джашагъанланы асламысы словакладыла маджарлыла азчылыкъладан эм кёб къауумдула асламысы бла къыбыла эмда кюнчыгъыш регионлада джашайдыла башха этник къауумла чыганлыла чехле русинле украинлиле немчалыла эмда полякладан къураладыла словак конституция дин тутууну эркинлигин гарантия этеди словакияны гражданларыны асламысы католикледиле экинчи къауум протестантладыла лютеранла асламысы бла словакла бла реформаторла асламысы бла маджарлыла греккатоликле эмда ортодоксла экинчи дуния къазауатха дери чуутлудан къалгъанды официал кърал тили словак тилди славян тиллени къауумуна киреди маджар тил къыбыла словакияда официал статуслуду кърал суверенитет баш оноу власть бойсунмагъан къралны политика хакъ эркинлигин халкъла арасы хакъны субъекти болуб мийик джууаблылыгъын эмда багъасын белгилеген сыйырылмазлыкъ юрист халыды кърал оноуну баш болуруна эмда башха къралны оноууна бойсунмауу ючюн керекди бойсунмагъан къралны сау социал биригиу кибик статусун тюрлендириуу бла не къуралады неда къуруйду бойсунмагъан къралланы хакъда тенгликлеринде тамалланнганды къысхасыча суверенитет демеклик бу къралны ичинде бютеу джорукъланы кърал кеси салады суверенитетсиз кърал къралгъа саналмайды не колонияды неда башха къралны юлюшюдю суверенитени джюрютген сайлауланы юсю бла къралгъа оноу этген халкъ болургъа неда абсолют монарх болургъа боллукъду бу ангыламны ёмюрде француз юрист жан бодэн джюрютюб башлагъанды эмда аллында феодал хакъ бла байламлы болгъанды баш сюзеренни вассал тамадалагъа властын белгилегенди аны ангыламына кёре суверенитет къралда монархны абсолют эмда чачылмазлыкъ властыды алай а джылдагъы вестфалия мамырлыкъ бютеу европа къраллагъа суверен хакъ эркинликлеге ие болууларын къабыл этгенди включая вассалов сыйлы рим империяны вассал къралларынада аны бла бусагъатдагъы хар къралны керекли ышаны болгъан системагъа тамал салыннганды арт заманда глобализацияны процесслери бла байламлы болуб миллет суверенитет ангылам алгъыннгы магъанасын тас эте барады къралланы араларында байламла кючлю бола къралларасы органланы къарыулары ёсе алагъа къралла кеслерини суверен хакъларыны къауумун бередиле юлгю европа бирлик башха джанындан бир бир проблемала алгъындача болмай халкъла арасы дараджада къараладыла сёз ючюн адам хакъла бусагъатдагъы политологияда кърал суверенитет термин бойсунмамакълыкъ сёз бла синоним кибик хайырландырылады къобан черек суу джертюбю саркъыу сууланы кесини бассейнинден эмда джербашы саркъыу сууладан ашам табхан кеси тешген суу орун бла саркъгъан табигъат суу агъымды къобанланы джерни гидрологиясыны бёлюмю къобан гидрология потамология тинтеди хар къобанныда къуралгъан джери башы эмда тенгизге кёлге неда башха къобаннга къошулгъан джери аягъы болады кеслери океанлагъа тенгизлеге кёллеге неда къумлада мырдылада тас болгъан къобанлагъа баш къобан дейдиле баш къобанлагъа къошулгъан суулагъа джетек суу дейдиле кесини джетеклери бла баш къобан къобан системаны къурайдыла ол кеси къалынлыгъы бла белгиленеди суу джыйыу майдандан къобан системаны сууларын джыяды суу джыйыу майдан бла бу къобан системаны тутхан эмда башха къобан системаладан суу айырыу бла джаякъланнган джер къабукъну огъары къатларыны бирлигине къобан бассейн дейдиле къобанла рельефни созулгъан алаша формаларында ёзенледе саркъадыла ёзенни эм алаша джерине суу орун дейдиле ёзенни къобан къобхан заманында батдыргъан кесегине уа пойма неда пойма терраса дейдиле суу агъымны чегине джагъа дейдиле сууну агъымына кёре онг бла сол джагъа айырадыла сууну башы бла аягъыны башхалыгъына къобанны тюшюую дейдиле къобанны тюшюуюню узунлугъуна илишкиси къобанны тиклиги деб белгиленеди эмда процентле бла неда промиллеле бла белгиленеди саркъгъан джерлерини рельефине кёре къобанла тау неда тюздеги боладыла кёб къобанлада суу тау тип бла башланыб тюздеги типге кёчеди тау къобанла асланмысы бла уллу тиклиги бла терк саркъыуу бла айрылады тар ёзенледе саркъадыла тюздеги къобанлада меандрла ёч тюбейдиле джер тобну юсюнде къобанла тенг юлешинмегендиле хар континентде башха океанлагъа суу саркъыуун чеклери суу айырыуланы белгилерге боллукъду джерни баш суу айрыуу континентлени эки баш бассейннге юлешеди атлантика арктикалыкъ атлантика эмда шимал бузлауукъ океанлагъа саркъады эмда шошокеанлыкъ шош эмда индий океанлагъа саркъады къобан сеть эм бек къалынлыкъгъа экватор бёлгеде джетеди анда дунияны эм уллу къобанлары саркъадыла амазонка конго тропик эмда орта климат бёлгеледе да болады къалын алай а тау районларында болуучанды альпла кавказ къаялы таула д а к къуругъан джерледе кёзюулю саркъгъан къобанла боладыла вади сахарада крик австралияда д б танылмагъан къралла къраллыкъны бютеу ышанлары болгъан халкъы территориясында контроль хакъ бла оноу системасы фактлы суверенитети алай а бмо ну членлери болгъан къралланы джанындан дипломатия танымы болмагъан кърал къуралышладыла джарым танылгъан къралла бмо ну бир бир къраллары таныгъан алай а бмогъа кирмеген къралладыла ол себебден аланы халкъла арасы илишкилери ала бла аланы таныгъан бмо гъа кирген эмда алача джарым танылгъан танылмагъан къралланы арасы бла чеклиди джарым танылмагъан къралла бмо ну члени болгъанлыкъгъа бмо гъа кирген талай кърал таныргъа унамагъан къраладыла танылмагъан къралланы виртуал къралдан айырыргъа керекди алай а аланыда талайы танылмагъан статусха келише кетедиле танылмагъан къралла ала бла ала чыкъгъан кърал къуралышланы арасында керекли хакъ илишкле болмагъаны себебли къураладыла танылмагъан къралланы къуралгъан чурумлары бла ма быллайлагъа юлеширге боллукъду виртуал къралла ингил неда адамла къуралыб кеслерини суверенитетлерини баямлагъан къуралышладыла асламысында ала къраллыкъгъа керекли ышанланы джюрютмейдиле алай а бир бирледе бир бир ышанлары бла танылмагъан къраллагъа саналадыла тенгиз дуния океанны джер бла неда суутюбю рельефни кёлтюрюую бла джаякъланнган кесегиди бир къауум тенгизле башха тенгизлени кесеклеридиле сёз ючюн эге тенгиз джерле арасы тенгизни кесегиди джаякъланыуларыны дараджасы бла эмда гидрогеологиялыкъ режимлери бла тенгизле къауумгъа юлешинедиле ич тенгизле джерле арасы тенгизле эмда джарым джабылгъан тенгизле къыйыр тенгизле эмда айрымканларасы тенгизле кеслерини географиялыкъ болумлары бла джерле арасы тенгизле континентларасы тенгизле бла континентичи тенгизлеге юлешинедиле геология джанында бусагъатдагъы тенгизле джаш къуралышладыла аланы барысыда бу чеклеге палеоген неоген заманда къуралгъандыла ахыр тюрлениуле уа антропогенде болгъанды эм терен тенгизле джер къабукъну сыннган джерлеринде къуралгъандыла сёз ючюн джерле арасы тенгиз ууакъ тенгизле дуния океанны сууларыны тюбюнде къалгъан континент къыйырлада къуралгъандыла терклениу кёбюсюне белгиленеди теоретика механикада заманнга кёре теркликни чыгъарыууду неда теркликни заманнга кёре тюрлениу терклигиди нохтаны терклигини вектору джюрюшюнде заман биримни ичинде къаллай бирге тюрленнгени кёргюзген вектор ёлчемди ол демеклик терклениу къуру теркликни ёлчемини тюрлениуу бла къалмай аны векторунда эсебге алады сез ючюн джерни къатында джерге тюшген зат хауаны къаршчыланыуун санамасакъ кесини терклигин хар секунд сайын м с чакълы бирге ёсдюреди ол демек аны терклениую м с болады механиканы ючёлчемли евклид аламда джюрюшню тинтген аны джазгъан тюрлю тюрлю санауланы системасында теркликле бла терклениулени джазгъан бёлюмюне кинематика дейдиле терклениуню бирмине секундну ичинде секундха метр м с дагъыда системаны тышында графиметрияда хайырланнган гал барды ол мыннга тенгди см с терклениуню заманнга кёре чыгъарыуу неда терклениуню заманнга кёре къызыулугъуну белгилеген ёлчемге силкиниу дейдиле материал нохтаны терклениуюню вектору кесекчикни частица векторуну терклигини заманнга кёре дифференциация этилиу бла хар заманда табаргъа болады вектор заман бла тюрленмесе бу джюрюш тенгтерклениу атны джюрютеди тенгтерклениу джюрюшде бу формулала адилдиле нохта тёгерекде модуль бла хамандагъы терклик бла джюрюу эсе аны терклениуу болмайды нек десенг теркликни векторуну джансайлауу хаманда тюрлениб турады бу терклениуге векторну хаманда тёгерекни арасына бурулуб тургъаны себебли арагъатермилген терклениу дейдиле аны модулю уа былай болады тёгерекде джюрюшде теркликни модулю тюрлене эсе мюйюш теркликге ушаш тик терклениу деген магъананы къошаргъа тыйыншлыды мюйюш терклениу мюйюш теркликни заман биримни ичинде къаллай бирге тюрленнгенин кёргюзеди эмда сыз терклениуде кибик мыннга тенгди векторну джюрюген джарысы былайда теркликни модулю ёсгенми этеди азайгъанмы этеди аны кёргюзеди векторну терклениую джёнгерлеген базисге кере где нулгъа тенг болгъаны белигилиди бла векторла тийиучю тангенциал нормаль эмда бинормаль терклениу атланы джюрютедиле эки нохтаны терклениуюню байламын эйлерни заманнга кёре теркликлеге формуласын дифференциация этиб чыгъарыргъа боллукъду мында затны мюйюш терклигини вектору эм затны мюйюш терклениуюню вектору экинчи къошулуучу арагъатермилген терклениу атны джюрютеди абсолют терклениу дайым кёчюрюлген эмда корнолис терклениуню суммасыды территория лат джер джюзюню белгиленнген чеклери бла бир бёлеги территория деб эм башда къралны неда аны ичинде административ къуралышны территория къуралышны юрисдикциясы джайылгъан джерге айтадыла биринчи кърал къуралышлада белгили кърал территория къраллыкъны баш ышаны болмагъанды алай а кечирек ол халгъа келгенди алгъы бурун халкъла къауумла бир джерде орналмай кёчген джашауну бардырыгъанлары себебли къраллыкълада бир джерде турмагъандыла джерге орнала башлагъанларында белгили бир кърал территория бегий башлагъанды артдан территория къралны къуралыууну эм баш тамалы болгъанды кесини территориясында кърал кесини законларыны башлыгъын орнатады къралны чеклери баш кърал властны эмда аны чыгъаргъан нормаланы джайылыууну да чеги болады кърал территорияны къурамы бусагъатда халкъла арасы хакъ бла башха къралланы территориясыны зорлукъ бла сыйырыу кърал чеклени бузуу аланы разылыкълары болмагъанлай территорияларын хайырлындырыу джасакъды дагъыда къралланы территория бютеулюклерини эмда тийилмезликлерини принципи бегитилгенди халкъла арасы хакъ кърал территорияланы чеклерини тюрлендириуню законлу украина укр украна кюнчыгъыш европада кърал европада эм уллу къралланы бириди къыблада къара тенгиз бла эмда азау тенгиз бла джууулады кюнчыгъышда шимал кюнчыгъышда эмда шималда россия бла чеклешеди шималда беларусь бла кюнбатышда польша бла словакия бла эмда венгрия бла чеклери барды къыбыла кюнбатышда румыния бла молдавия бла эмда танылмагъан приднестров молдав республика бла чеклешеди ара шахары киев украинаны территориясыны кюнчыгъышдан кюнбатышха км эмда шималдан къыблагъа км узунлугъу барды шимал кенгликни эм бла кюнбатыш узунлукъну эм арасындады эм къыйыр шимал пункту чернигов областны петровка элиди къыбла кърымдагъы сарыч мысды кюнбатыш карпатарты областны соломонов элиди кюнчыгъыш луганск областны къызыл джулдуз червона зрка эл географиялыкъ арасы уа добровеличовка поселокдады кировоград область бютеулей джери украинаны минг км къуру европада джери болгъан къралланы ичинде биринчи орун алады уллугъу бла европа къралланы ичинде россиядан сора экинчиди тенгиз чегини узунлугъу км къара тенгиз бла км азау тенгиз бла км керчь ачыкъбогъаз бла км уллу британия толу аты уллу британия бла шимал ирландияны бирлешген королевствосу ингилизча кёбюсюне бирлешген королевство деб къысхартылынады кюнбатыш европада орналгъан айрымкан къралды кърал оноу формасы парламент монархияды ара шахары лондонду аты ингилизча уллу британия деген сёзледен келеди британия уа бритт тайпаны атындан британ айрымканла бла ирландия айрымканны шимал кюнбатыш кесегинде орналгъанды дагъыда кёб тюрлю ууакъ айрымканла бла архипелаглада киредиле атлантика океан бла аны тенгилзери джууады бютеулей территориясы км джери км ич суулары км эм мийик джери бен невис тау ингил гаел м шотландияны шималындады грампиан таула эм тёбен джери фенланд м шимал бла кюнбатышда асламысы бла тау рельефди шимал шотланд таула метрге дери пеннин таула бла кембрий таула къыбылада эмда къыбыла кюнчыгъышда дуппурлу тюзледиле климаты орта океанлыкъды мылыды январны орта температуралары ден ге дери чыгъадыла июлну джауум кюнбатышда джылгъа мм къыбыла кюнчыгъышда мм баш суулары темза км северн км трент км мерси км клайд км эм уллу кёллери лох несс км лох ней км чегетлери чынар эмен къайын джерини алады уллу британия административ политика бёлюмден тарих провинцияладан къуралады ара шахарлары бла бойсуннган территорияла уллу британияны джылдан джылгъа дери адам саны адам саны эм кёб европа бирликни джангы къралларындан ишлерге келген мигрантланы кючю бла ёседи къралда туугъанланы саны ёлгенледен асламды бютеулей адам саны джыл структурасы джылгъа дери ден эмда тамада эркишилени орта джылы джыл тиширыуланы джыл адам саныны ёсюую туугъанны дараджасы ёлюмню дараджасы кирсиз миграцияны дараджасы мигрант халкъны шахарлада джашайды джыл сайын ёседи джерли адамла къарлны халкъыны аладыла аладан иммигранла бла аланы сабийлери асламысы бла уллу лондонну кюнбатыш мидлендни эмда мерсейсайдны шахар агломерациясында джашайдыла а британия эм кючлю эм уллу колониялы империя болгъанды дунияда алай болсада британлыла кеслерин башха халкъладад айырма санагъадыла б испан неда француз колониял политикача болмай британлыла колонияларындагъы халкъланы ассимилияция этерге кюрешмегендиле алай а империяны чачылыуу бла адамланы ангыларында тюрлениуле башланнгандыла кюнден кюннге кеслерин британлы тюл шотландлы валлийли ирландлы санагъан адамланы саны ёсюб барады аны къой бардырылгъан соруулагъа кёре ингилизде джашагъанларыныда къуру юч этиб бириси санайды кесин британлыгъа кёб джылланы бу адамланы бирикдирген факторла протестантлыкъ властны институтларыны патриархлыгъы монархия империя алгъынча ишлемейдиле анга шагъатлыкъ болуб сёз ючюн джылдан бери миллет статистиканы бюросуну джыллыкъ китабында британия сёз бирлешген королевствогъа ауушдурулгъанды британ айрымканла ёмюрледе англосаксла бла алыннгандыла джыл ингилизни нормандла бла алыныуундан сора феодаллашыуну процесси къралны политикалыкъ биригиую бошалады ёмюрню экинчи джарымында ингилиз парламент къуралгъанды товар ачха илишкилени айныуу бла элчилени кюреши уот тейлорну къозгъалыуу дагъыда башхала ёмюрде элчилени энчи бойсунууларын къурутханды эркин этгенди алай а элчиле джерсиз къалгъанлары себебли ала къызыу пролетарлашыб башлагъандыла реформацияны кёзюуюнде джыл инглизни клисасы къуралгъанды ингилиз революция капитализмни бегитгенди ёмюрню ахырында политика партияла къуралгъандыла тори эмда виги ёмюрню ахырында ала консерватив бла либерал партия болгъандыла джыл шотландияны къошхандан сора ирландияны алгъандыла бирлешген королевство джангы ат алгъанды уллу британия ёмюрню ахырында ёмюрню биринчи джарымында къралда промышленность кючлю ёсгенди индустриал революция британ ост инд компания бла бай бенгалияны бойсундургъандан сора британ колониял империяны къуралыуу башланады ол заманны ингилизи инвестицияларыны юч этиб бири индий тамырлы болгъанды джыллада чыгъарыуну фабрикалыкъ системасы орналады чи джыллада пролетариятны биринчи кёбчюлюк бирлешиую башланады чартизм лада ирландияны бир миллиондан артыкъ адам къурман болгъан ачлыкъ басады джыл британ конгресс къуралады тред юнионла джыл лейборист партия къуралады ёмюрде уллу британия дунияны эм уллу колониал къралы болады британ империя экинчи дуния къазауатны заманында уллу британия гитлерге къаршчы коалицияны алчы къралларыны бири болгъанды британ колониал империя чачылгъанында чи джыллада ингилиз колонияланы асламысы эркин боладыла экинчи дуния къазауатдан сора уллу британияны правительствосун бир бирин алмашдыра лейбористле бла консерваторла къурагъандыла уллу британия парламент монархияды башчысы король королевады закончыгъарыучу органы эки палаталы парламентди обинле палатасы эмда лордла палатасы парламент бютеу территоряда баш власт органды правительствогъа башчылыкъ премьер министр этеди эм сейири уллу британияда баш закон джокъду не конституция джазылмагъанды халкъ бла правительствону арасындагъы илишкилени бирем бирем чыгъарылгъан законла тюзетедиле уллу британия европада сатыу алыуну алчысыды эмда уллу финанс аралыкъгъа саналады эки онджыллыкъны ичинде правительство энчи секторну азайтыб социал программаланы кенгертгенди эл мюлк мийик интенсивлиди азыкъны иш кючню хайырландырыб чыгъарады промышленностну алгъа баргъан санагъатлары нефть табигъат газ чыгъарыу мешинаишлеу химия эмда нефтхимия къара металлургия нефтьджараштырыу уллу британия мийик айныгъан индустриал къралды хазыр промышленность продкцияны дуния саудагъа экспортчусуду бирлешген королевствону маданияты байды дуния масштабда уллу ауурлугъу барды уллу британия эски колониялары бла байламлыды артыкъсызда ингилиз тил кърал тил болгъан колониялада миллет газетле баш динле христианлыкъ буддизм индуизм иудейлик ислам сикхизм башха динле атеистле джууаб бермеген уллу британияны дунияда эм технологиялы кёлтюрюлген эмда эм юреннген армиясы барды эмда джылда халгъа кёре бютеу дунияда чакълы аскер базасы болгъанды тюрлю тюрлю къайнакълагъа кёре аскерини санына кёре чи орунну алгъанлыкъгъа британияны дунияда ючюнчю неда тёртюнчю аскер джоюму барды бютеу аскер джоюму къралны бип ден чакълы бир бола кетеди британ армия патчах аскер хауа кючле эмда патчах аскер тенгиз флот биргелей уллу британияны сауутлу кюлерин къурайдыла ала уа официал халда аны уллулугъуну сауутлу кючлери деген атны джюрютедиле армияланы бары юч тюрлюсюне да къоруу министрлик башчылыкъ этеди эмда къорууну кърал секретарыны башчылыгъында энчи къоруу кенгеш контроль этеди британ сауутлу кючлени баш командуюийи британ монарх королева елизаветады фин тил финлилени тиллериди фин угр тил группаны балтика фин бутагъына киреди агглютинациялы тилге саналады фин угр тилле бла самодий тилле энец ненец нганасан селькуп тилле урал тил юйюрню къурайдыла джазыу системасы латин алфавитни тамалында къуралгъанды фин тилде финляндияны халкъыны асламысы сёлешеди дагъыда финляндияны тышында швецияда норвегияда абш де эстонияда россияда кёбюсюне ленинград область бла в карелияда джашагъан этникалы финлиле фин тил финляндияны официал тилиди эмда швецияда официал халда танылгъан азчылыкъны тилиди стандарт фин тил да турнедален швед областдагъы меянкиеливарианты да россия финлени кёбюсю ёмюрде бусагъатдагъы ленинград областны территориясына кёчген ингерманландлыладыла дагъыда этникалы финле карелияда джашайдыла карелияда фин тил карел бла вепс тиллеча миллет тилледен бири кибик танылгъанды француз тил французланы тиллери францияны официал тили бельгияны швейцарияны эм канаданы халкъларыны француз тилли кесеклерини тили юч къралда да официал тил орнундады француз тилни африканы кариб бассейнни гаити эм башхала эмда француз гвиананы халкълары хайырландырадыла официал тил орнунада индоевропей тил юйюрге киреди роман группа галло роман тюбгруппа къара халкъ сёлешген латындан чыкъгъанды башха роман тилледен узакъ кетгенди андан латин алфавитни хайырландырады джазаргъа бмо ну официал эм ишлеген тиллеринден бирди француз тил млн чакълы бир адамгъа ана тилди сёлешгенлени саны уа миллиондан кёбдю француз тил кёб халкъла арасы организацияланы официл тиллериди эм кёб тыш кърал тил орнуна окъулгъан тилледен бириди халкъ кёб тюрлю магъанасы болгъан терминди халкъ деб тили культурасы маданияты джери дини тарихи д а к затлары бир болгъан адам къауумгъа айтадыла ол магъанада халкъ деген сёзню этнос деген терминни орнун тутады халкъны эм магъаналы белгилерини бири тил болгъанлыкъгъа къуру ол тюлдю халкъны халкъ этген бир тилде сёлешген эки юч тюрлю халкъ болургъа да боллукъду сёз ючюн шотландлыла ирландлыла валлийлиле къуру ингилиз тилде сёлешгенни орнундадыла алай а ингилизлилеге кеслерин бир да санамайдыла халкъ деб къайсы болса да бир къралда бютеу джашагъан адамлагъа да айтадыла миллетлерин айырмай сёз ючюн оруслула татарлыла таулула къалгъанла да бирге россияны халкъы боладыла халкъла арасы ачха фонд хааф бмо ну специализацияланнган учреждениясыды штаб фатары вашингтондады абш бусагъатда хааф да кърал бирлешибди аны структураларында чакълы бир адам ишлейди хааф къралны тёлеу балансыны дыккылыгъы болса къысха эмда орта болджаллы кредитле береди кредит бериу бла бирге кърал ситуацияны тюзетиуде башына талай борч алады хааф ны айный тургъан къраллагъа политикасы эмда рекомендациялары кёб кере сёгюлгендиле кёблени оюмларына кёре кредит бериу бла кърал башына алгъан борчланы толтуруу къралда ситуацияны тюзетир орнуна къралны экономиксыны аягъына сюер орнуна аны халкъла арасы финанс агъымлагъа байламлы этеди бойсундурады хааф ны баш башчылыкъ органына оноучуланы кенгеши саналады анда хар къошулгъан къралдан оноучу эмда аны орунбасары барды кёбюсюне ала финансланы министрлери неда ара банкланы тамадалары боладыла кенгешни оноуунда фондну ишлеуюню баш соруулары турадыла ала келишиуню статьяларына тюрлениуле къошуу къралланы къошуу неда къоратыу капиталда юлюшлерин белгилеу неда тюрлендириу толтуруучу директорланы сайлау оноучула сессиягъа джылда бир кере джыйылыучандыла алай керек болса олтруууланы излеген заманларында этерге боладыла неда почтаны юсю бла чёб атаргъа мадарлары барды устав капиталы млрд сдр ди джылны январынаа сдр абш ны доллары чакълы бир болады къошулгъан къралланы взносларындан къуралыучанды ол взносдан сдр де къалгъаны уа миллет валюталарында тёленеди квоталаны ёлчемлерине кёре къошулгъан къралланыда оноу джюрютген органлада ауазларыны саны тюрленеди хааф да эм кёб ауазы болгъанла абш германия япония уллу британия франция сауд арабия италия россия еб ни къралыны юлюшюда индустриял айныгъан къралланы юлюшю биргелей болады фондха къшулгъанладан болгъан башха къралланы юлюшлери къуру хааф да ауазланы санында чегилген принцип джюрюйдю къошулгъан къралны фондну ишинде оноугъа чёб атыу бла къатышыуу аны капиталында юлюшюне кёре болады хар къралда капиталына къарамай тамаллы ауаз аны тышында взносуну хар минг сдр и ючюн бир ауаз къошулалды кърал сдр ни сатса сатыб алса аны ауазларыны саны кёб болады неда азаяды минг сатылыб алынган неда сатылгъан сдр ге ауаз алай а бу коррекция фондну капиталына тёленнген взнос ючюн берилген ауазланы санындан кёб болургъа болмайды алай бла алчы къралланы оноучу кёбчюлюклери сакъланады оноучуланы кенгешинде оноула тюз кёбчюлюк бла алындадыла ауазланы джарымындан кёбю стратегия халы неда оператив бек магъаналы соруулада энчи кёбчюлюк керек болады неда абш бла еб ни ауазлырын саны азайсада ала фондну оноуларына вето салыр мадарлары барды эмда аланы къолларында ауазла фонду ишин ала излеген джары бурургъа мадар бередиле айный тургъан къралланы алыб къарасакъ теорияда алада координация этиб чёб атсала фондну ишине къатышаллыкъдыла алай а араларында ангылашмазлыкъла кёб болгъаны себебли практикада болурча тюлдю хааф ны къурулуш структурасында халкъла арасы валюта эмда финанс комитет хавфк уллу орун алады джылдан башлаб джылны сентябрына дери аны орнуна халкъла арасы валюта системаны болджаллы комитети болгъанды хааф ны оноучусундан къуралады эмда сессияларына джылда эки кере джыйылады бу комитетни ауаз эркинлиги джокъду джангыз кенгешиу органнга саналады алай а бек магъаналы функциялары барды толтуруучу кенгешни ишин тюзетеди хааф ны ишинде эмда дуния валюта системаны ишлеунде соруулагъа стратегиялыкъ оноула этед оноучуланы кенгешине хааф ны келишиуюне тюрлениуле теджейди ушаш роль аныудан комитетдеда барды дб ны эмда фондну оноучларыны кенгешини бирлешген комитети оноучуланы кенгеши кесини полномочияларыны кёбюсюн толтуруучу комитетге директоратха береди ол хааф ны ишлерин джюрютюуде джууаблылыкъны алады аланы ичинде политика оператив эмда административ соруула бардыла сёз ючюн къошулгъан къраллагъа кредит бериу эмда валюта курсну политикасын сынчыкълау хааф ны толтуруучу кенгеши бешджыллыкъ болджалгъа толтуруучу директорну сайлады ол фонда ишлегенлени штатына башчылыкъ этеди директор европа къралладан болургъа керекди хааф ны дуния банкныда политикле бла алимле кёб хыртха урадыла чурум кёб табылады алай а кёбюсюне абш джанлы болгъанын эмда кризисден чыгъар ючюн рекомендацияларын джараусуз болгъаны ючюн ауазла взнослагъа кёре юлешиннгенлерин эсге алыргъа керекди фонду оноуу къабыл болур ючюн ауазланы болургъа шартды абш да къуру барды бу оноу этерге джетмеседа фондну оноуларын тыяргъа мадар береди хааф борчну талай шарт бла береди капиталланы тыйгъычсыз джюрюую приватизация аны ичинде кърал монополияланыда темир джол улоу бла коммунал къуллукъланы социал программаланы окууда саулукъ сакълауда джамагъат улоуну учузлауда э б мимимумгъа келтириу кёбюсюне уа джабыу табигъатны сакълауну тохтатыу ишчилени хакъларын азайтыу джарлылагъа налог джюкню ауурландырыу кибик шартла салады мишель чосудовский айтханнга кёре хааф спонсорлукъ этген программала андан бери интустриал секторну къурутууун тохтаусуз бардыргъандыла эмда акъыртын акъыртын югослав къралны чачхандыла реструктуризация этиуню юсюнден келишиу тыш борчну ёсдюргенди эмда югослав валютаны девальвациясына мандатны баджаргъанды ол а уа югославланы джашауларыны дараджасына ауур тийгенди реструктуризацияны бу ал рауунду тамалланы салгъанды джыллада хааф кесини ачы экономика терапиясыны дозаларын джазыб тургъанды ол заманда югослав экономика тохтаусуз акъыртын акъыртын комагъа тюшюуюн бардыргъанды промышленность чыгъарыу джылда азайгъанды аннга кёреде социал эсебле болгъандыла югославиягъа берилген кредитлени кёбюсю борчну тёлеуге кетгенди фонда югославияны регионларыны экономика айнытыуда тенг этиуюн тыйгъанды ол а уа регионлада сепаратизмни ёсюуюне себеб болгъанды артдан бу сепаратизм минг адамны джашауун алгъан граждан къазауатха бурулгъанды хариф къайсы болсада алфавитни айры белгисиди графемады алфавитлени асламысында харифлени саны ден кёб болмайды кёбюсюне хариф адамны сёлешгенинде тауушха келишеди алай а бу джорукъ зорунлу тюлдю харифни аны тауушу бла магъанасын тюрлендирмеген талай тюрлю джазылыуу болургъа боллукъду харифледен сёзле къураладыла латин кириллица а б в г д е ж з и й к л м н о п р с т у ф х ц ч ш ю я ъ ь араб онгдан солгъа джазылады грек эрмен чууут онгдан солгъа джазылады гюрджю холокостну къурманларыны халкъла арасы эсгериу кюню бмо ну официал тиллеринде орус международный день памяти жертв холокоста ингил араб исп къыт фран январда ётеди бмо ну генерал ассамблеясы джыл ноябрда бегитгенди резолюция январь дата совет аскерле ол кюн освенцим концентрация лагерьни польшада азатлагъанлары ючюн сайланнганды бмо ну эм россия правительствону официал документлеринде холокост сёз бу эсгериу кюнню атында орусча уллу харифден джазылады интернетде да басма чыгъармада да кёбюсюне ол халда джазадыла биринче кере холокостну къурманларыны халкъла арасы эсгериу кюню джыл ётгенди алай а талай къралда ол кюн алгъада да белгилениб болгъанды маджарда эсгериу кюн апрелде ётеди ол кюн апрелде джылда къралда бютеу чууутлуланы геттолагъа кёчюрюб башлагъандыла израилде къалабалыкъ бла джигитликни кюню йом ха шоа чууут орузлама бла нисанда ётеди варшава геттода къозгъалыуну башланнган кюнюнде григориан орузламада ол апрель бла майны араларында бир кюннге тюшерге боллукъду латвияда чууут миллетни геноцидини эсгериу кюню июлда ётеди ол кюн джылда ригада бютеу синагогала кюйдюрюлгендиле ичлеринде болгъан чууутлула бла бирге румынияда холокостну къурманларыны халкъла арасы эсгериу кюню октябрда ётеди ол кюн джылда буковинадагъы молдавиядагъы эм румыниядагъы чууутлуланы транснистриягъа концлагерле бла геттолагъа депортация башланнганды хорватия республика хорв ара европаны къыбласында эмда балкан джарымайрымканны кюнбатышында орналгъан къралды югославияны къурамында болгъан республикаланы бириди джыл бойсунмазлыгъын баям этиб югославияны къурамындан чыкъгъанда кърал оноу формасы бла демократ респбуликагъа саналады аты хорватлыла деген этнонимден къуралгъанды ара шахары да эм уллу шахары да загребди шимал кюнбатышда словения бла шимал кюнчыгъышда маджар эмда сербия бла къыбылада босния эм герцоговина эмда черногория бла чеклешеди кюнбатышда адриатика тенгиз джууады миллет валютасы хорват кунады бмо гъа екъио гъа обсе европаны кенгешине киреди нато гъа джылны чи январында киргенди римге дери кёзюуде адриатиканы джагъасында талай белгили магъаналы индоевропалы болмагъан археология культура болгъанды аланы ичинде эм буруннгу импрессоды доммакъ ёмюрню эпохасында адриатика джагъалада импрессо культураны адамлары джашагъандыла ала кеслерини керамикалары бла белгилидиле бутмир культура кечирек а уа кастельер культура ол культураладан джюзден артыкъ бегитилиген джашау джер къалгъанды бизни эраны башына бусагъатдагъы хорватияны джери эскиде либурния римлиле бла хорланыб къолгъа алыннганды хорват миллетге атын берген хорват атлы славян тайпала адриатиканы кюнчыгъыш джагъаларына ёмюрде кёчгендиле кечирек хорват патчахлыкъ регионда эм кючлю кърал болгъанды джыл трпиморович династия тауусулуб хорват корона династиялыкъ уния бла маджар патчахлыкъ бла бирлешгенди ёмюрню ортасында къралны шималында маджар иелик тюрк иеликге орнун къойгъанды ол заманлада хорватияны бир кесеги далмация венеция республикагъа киреди дубровник республика уа кесини эркинлигини асламысын сакълагъанды биринчи дуния къазауатдан сора джыл хорватия серблилени хорватлыланы эмда словенлилени королевствосуна киреди алай а тенгиз джагъала истрия риека бла задар италиягъа венеция джулия атлы провинция болуб къошуладыла джыл кърал югославия королевство атны алады джылны чы августунда цветковични мачекни келишиуюню тамалында хорватия королевствону ичинде айры бановина болуб автономия алады хорватия президент кърал оноу формасы болгъан парламент республикады унитар къралды закончыгъарыучу власть джылдан бери бир палаталы парламент сабор бла келечиленеди джыллада парламент эки палаталы эди къралны башчысы президент степан месичди хорват халкъ партия джылгъа сайланады правительствону башчысы премьер министр ивица рачанды хорватияны территориясы жупаннга шахаргъа эмда обинагъа бёлюнюбдю жупан статус хорватияны ара шахары загребде да барды конституциясы джыл алыннганды югославиядан бойсунмайлукъ джылны июнунда баямланнганды конституциягъа азчылыкъ хакъланы юсюнден джарымпрезидент оноу моделни парламент кърал оноуну моделине кёчюрюу парламентни реформасыны юсюнден парламенти бир палаталыды асламысы партия списокладан сайланады бир бёлеги миллет азчылыкъладан джылгъа дери округланы палатасыда болгъанды политика партияла хорват демократ биригиу хоравтияны социал демократ партиясы хорват халкъ партия хорват элчи партия хакъны хорват партиясы истрия демократия бирлешиу либра хорватия къыбыла кюнчыгъыш европада орналгъанды джери км суу акваториясы км акваторияда бек кёб айрымкан барды бютеулей саны ди аладан де адам джашайды эм уллу айрымканла крк бла цресди хорватия шималда словения км шимал кюнчыгъышда маджар бла км кюнчыгъышда сербия бла км къыбылада босния эм герцоговина бла километр эмда черногория бла км чеклери барды кърал эки бёлекден къуралады континентлик асламысы бла сава сууну бассеининде эмда адриатикалыкъ адриатика тенгизни джагъасы бла узун тар джер баш санагъатлагъа кеме ишлеу машина ишлеу химия азыкъ текстиль агъач электротехника эмда электроника фармацевтика саналады туризмда къралны экономикасында уллу орун алады адам саны млн минг джылда санаугъа кёре миллет къурамы дин хорватияда кърал тил хорват тилди бир бир тарих шахарларында итальян тилни официал статусу барды миллет азчылыкъланы тиллери да конституция бла сакъланады истрия джарымайрымканда эки къуруй тургъан роман тил барды истророман тил эмда истрорумын тил хорватияда кёб тюрлю фестиваль ётеди быллай къалын маданият джашау тенгиз джумушакъ климат джыл сайын мингле бла туристлени келиулерине себеб болады христианлыкъ къутхарыучу деген сёзден дуниялыкъ динлени бириди рим империяда палестинада бизни эрабызыны ёмюрюнде къуралгъанды христианла аллахны джашы иса христос адамланы гюнахлары кечилирча адам санына кириб джерде джашаб зарауатлыкъ сынаб ёлгенди сора тирилиб кёкге учуб кетгенди деб ийнанадыла ахыр заманда хар адамны ишлерине кёре хакъ берирча экинчи кере джерге къайтырыкъды сыйлы китаб библияды библияны иса христосну джашаууну эм окъуууну юсюнден эрттегили христиан хапарлары болгъан христиан динни мурдоруна саналгъан кесеги инджилди христианлыкъ талай джолгъа айырылады католиклик ортодокс христианлыкъ православие протестантлыкъ монофизитлик католикликни арасы рим шахарны ичинде орналгъан ватикан деген къралды битеу католиклени башчылары римли папады башха джолланы ортакъ аралары эм бир башчылары джокъдула алай а хар христианнга къайсы джолу болса да эм сыйылы шахар иерусалимди алан патчахлыкъ заманда ёмюрледе византиядан келгенле бюгюннгю къарачай бла малкъар джеринде христианлыкъ джайгъандыла алай а ёмюрде византия джокъ болгъандан сора христиан дин къарыуун тас этеди маджюсюлюк бла къатышады ёмюрде акъырын джайыла тебиреб ислам дин хорлайды алан епархияны арасы архызда орналыб болгъанды х ёмюрде ишленнген россиядагъы эм эски христиан килисала тамам къарачайда сакъланнгандыла архыздагъы килисала сынты чууана христианлыкъ къарачай малкъар тилде да ыз къойгъанды хубийланы ахияны джашы назир джыл июнну да огъары тебердиде туугъанды белгили къарачай малкъар поэтледен бириди къарачай черкес республиканы халкъ поэтиди ссср ни джазыучуларыны союзуну члениди элия айны де ауушханды карачаевск шахарда эл школну къыргъызстанда тауусханды къарачай черкес кърал устазлыкъ институтну филология бёлюмюн бошагъандан сора москвада горький атлы литература институтну баш адабият курсларында окъугъанды хубий улу талай джылны карачай газетни энчи хапарчысы къарачай район радиону редактору болуб ишлегенди ол талай назму китабны авторуду аны чыгъармалары совет поэзияны антологияларына песня ставшая книгой факел братство созвездие лет советской поэзии киргендиле белгили журналлада байкал комсомолец киргизии дон литературный киргизстан молодая гвардия ставрополье басмаланнгандыла талай тилге кёчюрюлгендиле ол кеси да ана тилге белгили орус поэтлени кёб чыгъармаларын кёчюргенди поэтни талай назмусу джырла болуб джырланадыла чарльз спенсер чарли чаплин ингил чы апрель чи декабрь ингилиз киноактёр сценарист композитор эмда режиссёр кинону эм белгили джулдузларындан бири дуниягъа эм белгили бир сыфатны айланма чарлини къурагъанды чарли чаплин джылны чы апрелинде лондонда мюзик холну артистлерини юйдегисинде туугъанды анасы тюрлю тюрлю театрлада джырла бла тепсеуле бла чыкъгъанды аны ичинде белгили композиторланы белгили оперетталаны авторлары джилберт бла салливанны антрепризаларындада ойнагъанды атасы ариу баритонну иеси чы джылланы орталарында лондон мюзик холлада белгили джырчы болгъанды ол европа бла америкагъа гастролла блада айланыучу болгъанды алай ахыры бушуулу болгъанды ауазын тас этиб белгилигинден болгъандан сора кесин ичкиге атханды джыл лондондагъы с фоманы госпиталында ёлгенди ханна чаплин эрини ёлгенинден сора ауур ауругъанды джыл акъылындан шашханды сид бла чарли къарнашла аналары бла бирге ламбетде ишчи юйге тюшгендиле кечирек ёксюз эмда джарлы сабийле ючюн школгъа джюрюб башлагъандыла алайдыда эки къарнаш ётмеклерин кеслери табаргъа керек болгъандыла чарли биринчи кере сахнагъа джыл чыкъгъанды ол заманда аннга беш джыл болгъанды джылны артында сегиз ланкаширчи джаш атлы сабий тепсеучу къауумгъа къошулгъанды джылны аллында ланкаширчи джашла кюлбулгъаууч пантомимода орун алгъандыла биринчи кере чарли къараучуланы кюлдюргенди джылны джазында джылында атасы ауушады чарли школгъа аз джюрюгенди газет сатыучу дохтурну болушчусу басмада болуб ишлегенди алай а джылыны азлыгъы себебли кёб турмагъанды бир джерде талай джыл чарли варьетеде ойнайды джылдан башлаб скрпикада ойнаргъа юрениб башлайды кюнюне сагъат ойнайды тетарны дирежерундан неда аны танышларында дерсле алады чаплин карнону труппасы бла джылны сентябрындан джылны июнуна дери абш да гастроллада болады джыл ол беш айгъа ингилизге къайтады джылны чи октябрында биягъы труппа бла абш гъа келиб ызына къайтмайды бир чыгъыуланы кёзюуюнде аны белгили кинопродюсер мак сепнет эслейди чарлини оюнун джаратыб кесини кистоун филм атлы студиосуна ишлерге чакъырады джылны чю сентябрында чаплин кистоун филм бла контрактха къол салады эмда ыйыкъгъа джал бла ишге джарашады джууукъда чарли белгили киноактер болады алай а бир талай замандан кесида фильле сала башлайды кистоунда ишлеу аны фахмусун чеклендиргеннге санаб ол студиядан кетеди джыл чарли кесини энчи фильмин салады джангургъа тюшген атлы фильмде ол актерда режиссерда сценаристда болады фильмлери ючюн алгъан хакъы тохтаусуз ёсюб башлайды джылда ыйыкъгъа доллар ала эсе джылны мартында чарли фёрст нэшнл стадия бла млн контрактха къол салады ол замандада тарихни эм багъалы актеру эди заман бла джылда мэри пикфорд дуглас фэрбэнкс эмда дэвид гриффит бла бирге юнайтед артистс атлы студиясын къурайды чаплиннге белигликни тауушсуз кино келтиргенди фильмледе таууш джыл чыкъсада чарли дагъыда он джылны эски фильмлени салады биринчи толу тауушлу фильни джыл салады чарли фильмни аты уллу диктатор бу фильмде айланма чарлини сыфаты ахыр кере хайырланады артист джылны чи декабрында веведе ючюнде ауушханды черек къабарты малкъарда сууду басхан сууну онг джетегиди бютеулей узунлугъу км ди черек бабугент элни къатында холам черек км бла малкъар черекни км къошулгъанларындан къуралады эки сууну да суу джыйгъан майданлары бирчаракъды холам черек км малкъар черек км бызынгы холам черек уллу чырандан саркъыб башланады эмда узакъ бармагъанлай кюнлюм мижирги чырандан келген сууну алады андан ары бызынгы черекге къоргъашынлы тау аркъа бла ухбани аркъадан чыран суула къошуладыл эмда бызынгы черекни къуюлуб келген кёмюкленнген кючлю суу барыуун къурайдыла малкъар черекни башы да баш кавказ эмда къабыргъа аркъаладады дых кётю бугъой суу чырандан дых суу саркъыб башлайды ол къара суугъа къошулуб малкъар черекни къурайды андан ары огъары малкъар элни къатында малкъар черек онг джанындан рцывашки сол джанындан чайнашки чыран сууланы алады къаялы аркъаны кесиб тешиб суу ауузун терен этеди эмда мийиклиги метрге дери джетген ёре тик къабыргъала къурайды огъары малкъар элден чирик кёллеге дери баргъан джол онг къабыргъаны узунуна салыннганды сууну ауузу бек терендеди метрге дери ол теренликден сууну тауушу да эшитилмейди кеси да къарангы ёзенни тюбюнде ингичке ызчыкъча кёрюнеди къая джесирликден чыгъыб тюзде черек суу басыучу кенг джерледе джайылады эмда айырылгъан суулагъа бёлюнеди урвань акъ суу эски кахун сууну кёбюсюне къар бла чыранла толтурадыла суу къобуу джайда болады черекде орналгъан джерлешимле къашхатау зарагиж аушигер псыгансу эски черек тёбен черек псынабо майский шахар эл мюлкде адамлары ишлемеген адам джашагъан джерди тюрлю тюрлю къраллада шахарны адам саны башхады сёз ючюн данияда адамдан аслам болса японияда мингден тинтиучюле билдиргеннге кёре бусагъатдача шахарчыланы саны кёбейиб барса хар джыл сайын эки къатха кёб болуб барлыкъды европада шахарчыланы уллу болмагъан шахарлада минг адам джашайдал ер минг адамы бла эмда мингден аслам адамы бла шахарлада джашайды шахарла былай юлешинедиле шахар уллу болса джолдаш шахарлары къуралады бир бирде ала бирлешиб агломерация къураучандыла агломерацияла мегалополислеге бирлешиучендиле эресейде шахар мингден артыкъ адам болургъа адамларыныда эл мюлкде ишлемезге керекди алай а бу марда хаманда тутулмайды шимал атлантика кесаматны организациясы нато шимал атлантика альянс аскер политика блокду джылны чю апрелинде абш да къуралгъанды аллында нато гъа абш канада исландия уллу британия франция бельгия нидерландла люксембург норвегия дания италия эм португалия киргендиле бу орталыкъчы къралла бла аланы къоркъуусузлукъларыны юсюнден кенгешиу ючюн трансатлантика форумуду нато ну баш нюзюрю бмо ну уставыны тамалында европа бла шимал америкада бютеу членлерини эркинлиги бла къоркъуусузлугъуну гарантия этиудю бу нюзюрге джетер ючюн нато кесини политика эмда аскер потенциалын керекли джерде эмда керекли бир марда бла хайырландырады нато ну баш политика органы нато ну кенгешиди ол къошулгъан къралланы барысындан да келечиледен къуралады эмда кесини олтурууларын нато ну генерал секретарыны башчылыгъында бардырады шимал атлантика кенгеш кесини тюбешиулерини тыш ишлени министрлерини кърал башчыланы эмда правительстволаны башчыларыны дараджасында бардырады бегимлери бютеу барысы да разы болса къабыл этиледи сессияланы арасында нато ну кенгешини функцияларын нато ну хамандагъы кенгеши бардырады ары посол рангда хар къошулгъан къралны келечиси киреди организацияны баш аскер политика органына джылны декабрындан башлаб аскер планланыуну комитети саналады ол джылда эки кере джыйылады ары джакълауну министрлери киредиле сессияланы арасында аскер планланыуну комитетини функцияларын аскер планланыуну хамандагъы комитети тындырады арыда нато ну кенгешине кибик посол рангда къралладан келечиле киредиле нато ну баш аскер органы аскер комитетди ол къошулгъан къралланы генерал штабларыны тамадаларындан эмда исландияны граждан келечисинден аскери болмагъаны себебли къуралады джылда эки кереден аз джыйылмайды аскер комитетге эки зона бойсунадыла европа бла атлантика европада баш аскер башчылыкъны хаманда американ генерал джюрютеди аннга юч бёлек бойсунады шимал европа ара европа эмда къыбыла европа олтурууланы арасында аскер комитетни функцияларын хамандагъы аскер комитет тындырады нато ну баш органларына дагъыда ядролукъ планланыуну комитети да саналады бу комитет джылда эки кере джыйылыучанды джакълау министрлени джараджасында нато ну официал тиллери ингилиз эмда француз тилледиле нато ну кенгешини штаб фатары брюсселдеди бельгия нато талай европачы эмда европаны хоншулары болгъан къралла бла иш бирлик ючюн келишиуге къол салгъанды бу къралла бла иш бирликни программасына мамырлыкъ ючюн партнёрлукъ аталгъанды программагъа бу къралла къошуладыла азербайджан эрмен австрия белорусь босния эм герцеговина гюрджю ирландия къазакъстан къыргъызстан шимал македония мальта молдова россия сербия таджикистан тюркменистан юзбекистан украина финляндия черногория швеция швейцария шимал полюс шимал джарымтобда джерни бурулунуууну кёзюнге кёргюзген ось башына чыкъгъан нохтады шимал полюс шимал бузлауукъ океанны арасындады алайда теренлик м чакълы бирди сау джылны шимал полюсну къатында кючлю кёбджыллыкъ пак бузла дрейф этедиле къышны орта температурасы с джайда асламысы бла с биринчи болуб шимал полюсха американлы фредерик кукну джылда эмда роберт пирини джылда экспедициялары джетгенди деген оюм джюрюйдю алай а кертида болгъанмыдыла огъесе джалгъан экспедицияламы болгъандыла белгили тюлдю американ суутюбю къайыкъ джылда полюсну къатында къалкъгъанды джылда уа совет атом суутюбю къайыкъда джылны апрелинде совет атом бузчачыучу кеме арктика тенгизчиликни тарихинде суубашы джюзюуде биринчи шимал полюсха джетгенди шимал полюсха джангыз кеси джетген адам болуб биринчи япон сиягъатчы наоми уэмурады шимал полюсну координаты шимал кенгликни градусуду полюсну узунлугъу джокъду кертилик бла шимал полюс къайсы меридианда башланнган нохтады экинчи дуния къазауат джылны чи сентябрында башланыб джылны чи сентябрында бошалгъанды эки аскер политика коалицияны сауутлу урушу адам улуну тарихинде эм уллу эм къанлы къазауатха саналады бу къазауатха кърал къатышханды сермешиуле юч континент бла терт океанны сууларында болгъандыла башында айтылгъаныча къазауатха кърал къатышханды бу сан къазауатны баргъан заманында тюрленнгенди къралланы бир къаууму сермешиулеге къатышмасада союзниклерине азыкъ сауут бла болушханды бир къаууму уа къазауатны баямлагъандан ары бармай къазауатха къошулгъан ат этгендиле гитлерге къаршчы коалициягъа польша уллу британия франция джылдан башлаб ссср джылдан башлаб абш къытай австралия канада югославия нидерландла норвегия джангы зеландия къыбыла африка бирлик чехословакия бельгия греция эфиопия дания бразилия мексика монголия люксембург непал панама аргентина чили куба перу гватемала колумбия коста рика доминикан республика албания гондурас сальвадор гаити парагвай эквадор сан марино тюрк уругвай венесуэла ливан сауд арабия никарагуа либерия боливия киргендиле къазауатны баргъаны бла талай кърал нацист блокдан чыгъыб бу коалициягъа къошулгъаныла иран ирак италия румыния болгария маджар финляндия алагъа къаршчы нацист блокну къраллары болгъандыла германия италия дери япон империя финляндия дери болгария дери румыния дери маджар дери словакия таиланд сиам ирак дери иран дери маньчжоу го хорватия оккупация этилген джерледе кеслери башларына оноу этерге эркинликсиз гинджи къраллар къуралгъандыла ала фашист коалициягъа кирселеда сермешиуге къошулмагъанны орнунда болгъандыла виши франция сало республика сербия уллу албания черногория ич монголия бирма филиппинле вьетнам камбоджа лаос германия бла япония джанлы болуб кёб санда коллаборацинист саутлу кюч сермешгенди ала фашист коалициягъа къаршчы къралланы адамларындан къуралгъандыла сёз ючюн окъа роа окъха рона ни тыш кърал дивизиялары орус украин белорус эстон латыш норвег дат голланд белгиячы босниячы француз албан азат индия аны тышында нацист блокну джанында нейтрал саналгъан алай нацистлеге иги къарагъан къралладан кеслери келиб къошулгъан адамла сермешгендиле испаниядан кёк дивизия швециядан эмда португалиядан сермешиуле болгъан территорияны беш театргъа юлеширге боллукъду версаль кесамат германияны аскер джаны бла уллу тыйгъычда тутханды британияны премьер министри чемберлен бла гитлерни арасында джылны чу сентябрында уллу британия бла германия арасында чабмау бла бютеу дау сорууланы мамырлыкъда оноуун этилирни юсюнден келишиу декларациягъа къол салыннганды джылда чемберлен гитлер бла юч кере тюбешгенди мюнхенде тюбешиуюнден сора уа ол лондоннга кесини белгили мен сизге мамырлыкъ келтирдим сёзлери бла къайтады француз республиканы тыш ишлерини министри жорж боннэ бла герман рейхни тыш ишлерини министри иоахим риббентроп джылны чы декабрында француз герман декларациягъа къол саладыла ол заманнга дери германияны агрессив чыгъышлары уллу британия бла францияны джанындан уллу къаршчылыкъ кёрмейдиле ала къазауатны башлаб къояргъа къоркъуб джарашыу полтика бла версаль кесаматны къутхарыргъа кюрешедиле алай а мюнхен кесаматны бузулгъанындан сора бу эки къралда да гитлерге къаршчы къаты политика бардырылыргъа керек болгъаны терен ангылана башлайды германия джанындан андан ары агрессия политиканы тохтатыр умутлу уллу британия бла франция польшагъа аскер гарантияла бередиле италия албанияны джылны апрелинде кючлегенинден сора аллай гарантияла итальян албан къазауат румыния бла грециягъада бериледиле объектив чурумла совет союзнуда версаль системагъа къаршчы этгендиле биринчи дуния къазауатны октябрь революцияны эмда граждан къазауатны сылтауу бла ссср терен кризис джашагъаны себебли дуния политикада ауурлугъу азайгъанды алай а арт джыллада совет къралны кючлениую бла къралны башчылары дуниялыкъ кърал статусну къайтарыр къайгъыгъа кириб амалла излейдиле совет правительство официал дипломатия каналланы коминтерн мадарларын социал пропаганданы пацифист идеяланы антифашизмни хайырланыб агрессорланы къурманларына болушлукъ этгенча этиб дунияда мамырлыкъ эмда социал прогресс ючюн эм баш кюрешчи атха ие бола башлайды коллектив къоркъуусузлукъ ючюн кюрешиу совет правительствону тыш политика тактикасы болады ссср башха къралланы кесини тышлар мадарларын азайтыргъа кюрешеди алай а мюнхен келишиу ссср алкъын дуния деу кърал статусдан бек узакъ болгъанын кёргюзеди ссср къазауатха къызыуда хазырланыб кюрешгенди джашыртын мобилизация бла кюнбатыш чекледе сауутлу кючлени санын ёсдюрюу бардырылады халкъны ичиндеда аскер юретиу бардырылгъанды раппало кесамат бла аны ызындан къабыл этилген джашыртын келишиулеге таяныб липецк шахарда немча аскер хауа кючлеге люфтваффеге пилотла юретиучю аралыкъ ачылады къазанны къатында танка бирликлеге командирле хазырлаучу кама атлы юретиу аралыкъ вольск шахарда химия сауут бла кюрешиуге юретиучу томка аралыкъла ачыладыла польша уллу британиядан эмда франциядан герман агрессиягъа къаршчы аскер гарантия алгъандан сора германия бла ангылашыулада германияны излемлерин къабыл этерге излемейди польша коридор ссср германия франция великобритания эмда башха къралла къазауатха хазырланыула этиб башлайдыла сёз ючюн мобилизациядан сора ссср ни саутлу кючлери джылгъа миллиондан артыкъ болады японияны маньчжурия бла шимал къытайны оккупацисы джылда башланады джылны чи июнунда япония къытайны ич районларына джюрюшню башлайды япон къытай къазауат японияны экспансиясы деу къралланы джанындан уллу къаршчылыкъгъа тюбейди уллу британия абш эмда нидерландла япониягъа къаршчы экономика санкцияла саладыла совет союз да бу къаугъадан къыйырда къалмагъанды джылдан башлаб чекде япония бла баямланмагъан къазауат кибик сермешиуле болгъандыла эм белгилилери хасан кёлню джагъасында сермешиуле бла халхин голда сермешиу болгъандыла ахырында японияны аллында къазауатны мындан ары бардырса эки сайлам болады не шималгъа ссср ге къаршчы неда къыбылагъа япония къыбыла вариантны сайлайды джылны чю апрелинде япония бла ссср ни арасында джыллыкъ болджалда нейтралитетни сакълауну юсюнден келишиуге къол салынады япония абш бла аны джанлы къраллагъа къаршчы къазауатха хазырланыб башлайдыл ол кюн огъунакъ ингилиз бла франция немча аскерлени польшаны джерлеринден чыгъарылырын излегенди муссолини поляк сорууну тешер ючюн конференция къуралырын теджегенди алай а гитлер унамагъанды герман аскерлени алгъа джюрюшлери планнга кёре баргъанды полякланы уланлары герман танкала бла самолетлагъа къаршчы бек къарыусуз кюч болгъандыла кюнабатыш фронтда къазауат ачылсада ингилиз француз аскерле шошлукъну сакълайдыла польшада къазауатны биринчи ыйыгъында огъунакъ немча аскерле поляк фронтну джыртыб мазовия бла кюнчыгъыш пруссияны кючлейдиле талай кюнден кюнбатыш галиция бла огъары силез индустриал районда къолларына тюшеди чу сентябргъа герман аскерле варшавагъа джууукълашадыла совет правительство польшаны кюнчыгъыш районларыны украин эмда белорус халкъыны джашауларын эмда мюлклерин джакъларыгъын эмда аскерлени герман агрессия болмаз ючюн киргизгенин билдиреди чу сентбярда къызыл аскер вильнону чы сентябрда грондно бла львовну кючлейди чю сентябрда буг сууну кючыгъыш джагъасына джетеди ссср ни чабарыны аллыбла чю сентябрда гудериянны чу танка корпусу кючыгъыш пруссиядан алгъа атлаб брестни кючлейди поляк аскерле генерал плисовскийни башчылыгъы бла дагъыда талай кюнню брест къаланы джакълайдыла чи сентябрны кечесинде къаланы джакъчылары буг сууну ары джанына ётедиле поляк джерлени бир бёлеги ючюнюч рейхге къошулады бу джерле германизация этилирге керекдиле полякла бла чууутлула былайдан польшаны ара районларына кёчюрюледиле ссср бла германияны ичине кирмеген районларында генерал губернаторлукъ къуралады анда поляк халкъгъа къаршчы кючлю зулмулукъ бардырылады алай а эм ауур къадар чууутлулагъа тюшеди ала геттолагъа сюрюлюб ачлыкъда сууукълукъда къара джазыуларын сакълайдыла ссср ге кирген джерле украин сср белорус сср бла ол заманда алкъын эркин болгъан литвагъа къошуладыла литвагъа къошулгъан джерлени тышында джерледе социалист тюрлениуле башланадыла промушленностну национализациясы эл мюлкню коллекивизациясы бу тюрлениуле бла бирге алгъыннгы огъары классладагъылагъа буржуазияны келечилерине бай эллилеге интеллигенцияны бир къауумуна депортацияла бла репрессияла бардырыладыла мамырлыкъ конференциягъа къошулургъа излемеселеда уллу британия бла франция джылны сентябрындан башлаб джылны октябрына дери къазаутны шош халда бардырадыла алгъа джюрюр мурат этмейдиле аны бла немча аскер башчылыкъгъа кюч алыргъа себеб боладыла актив халда сермешиуле джангы тенгизде барадыла къазауатха дери огъунакъ немча аскер башчылыкъ атлантика океаннга броня джюрютген эмда суу тюбю кеме джибереди ала къазауат башланнганлай уллу британия бла аны джанлы къралланы саудюгер кемелерине чабыуул этиб башлайдыла джылны сентябрындан декабргъа дери уллу британия кемесинден къуру къалады джыл а уа кемеси батдырылады германия эсе уа джыл къуру суу тюбю кемеден къуру къалады уллу британияны тенгиз коммуникацияларына чабыуул джылны джайына британ сатыу алыу флотну тоннажыны юч этиб бири джокъ этеди бу къралны экономикасына уллу заран келтиреди декабрдан башлаб февралгъа дери совет аскерле ышанчы дивизия болуб маннергеймани сызын юзерге кюрешедиле алай а уллу джетишимли болалмайдыла уллу британия бла франция скандинав джарымайрымкангъа десант атаргъа оноу этедиле ала германия швед темир магъаданны къайнакъларын къолгъа алырын къоркъадыла аны бла бирге бу десант финляндиягъа аскер джибериуде джол ачаргъа керекди аны бла бирге узакъ бомбалаучу авияция джууукъ кюнчыгъышха джибериледи ала ингилиз финляндияны джанында къазаутха кирсе бакудагъы нефть къайнакъланы бомбаларгъа хазырланадыла алай а швеция бла норвегия нейтралителерин андан ары сакъларгъа излеб кеслерини территорияларында ингилиз француз аскерлеге къонакъбайлыкъ этмезликлерин билдиредиле джылны чы февралында британ эсминецле альтмарк атлы немча кемеге норвег суулада чабадыла аннга дери скандинав къралланы нейтрал къалыларын излеген гитлер десантдан къоркъуб дания бла норвегияны кючлерге буйрукъ береди операция къазауатны бошалгъанына къарамай ингилиз француз норвегияда операциягъа хазырланадыла алай немчала аланы джашыртын планларын бузгъандыла совет фин къазауатны заманында финле артдан дуниягъа белгили болгъан молотовну коктейлин къурагъандыла данияда тенгиз эмда хауа десант бла немчалыла тыйгъычсыз талай сагъатха бютеу магъаналы объектлени къолгъа аладыла бютеу дат авиацияны джокъ этедиле граждан джамагъатны бомбаланы тюбюне тюшерини къоркъууунда дат король кристиан капитуляциягъа къол салыб аскерге сауутну салырына буйрукъ этеди норвегияда немчалыла апрелледе бютеу баш портланы кючлейдиле осло тронхейм берген нарвик апрелде ингилиз француз десант нарвикни къатында тюшеди апрелде тронхеймге джюрюш этедиле алай а джетишимли болалмайдыла майны аллында ара норвегиядан кючлерин къоратыргъа керек боладыла нарвик ючюн талай сермешиуден сора союзникле шимал норвегияданда аскерлерин къоратадыла джылны чу июнунда норвег аскерлени ахыр бёлеклери капитуляция этедиле норвегия немча оккупацион администрация рейхскомиссариат бла оноу этиледи дания эсе уа герман протекторат баямланнганды эмда ич ишлеге кеси оноу этеди германия бла бирге британ эмда американ аскерле аны тенгиз арты джерлерин фарер айрымканла исланди эм гренландияны кючлейдиле бельгияда немча десантчыла чу майда альбертни каналыны башы бла баргъа кёпюрлени къолгъа аладыла аны бла уллу герман танка кючлеге бельгий тюзге джол ачылады чи майда брюссель немчалыланы къолларына тюшеди алай а баш джумдурукъ а аскер къауумдан келеди чу майда люксембургну кючлегенден сора гудерианны юч танка дивизиясы къыбыла арденнлени ётюб чю майда маас сууну седан шахарны къатында ётедиле аны бла бирге готну танка корпусу ауур техникагъа къыйын болгъан шимал арденнлеге ётюб чю майда маас сууну динандан шималыракъ ётеди герман танка кючле кюнбатышха юрюнедиле французла сакъланмагъан джерден урулуб келген кючлени тыялмайдыла чы майда гудерианны бёлеклери уазагъа джетедиле чы майгъа па де калеге чыгъыб абвилден узакъ болмай шималгъа бурадыла аны бла франуз бельгий эмда ингилиз аскерлени сыртларындан кириб дивизияны къуршоугъа аладыла француз аскер башчылыкъны майда аррасны къатында контратака этиуу джетишимли боллукъ эди гудериан сау танка батальонну джокъ этиб бу атаканы тыяды гудериан союзниклени булонгъа ыхтырылыу джолларын кеседи чю майда гравлиннге чыгъыб ингилиз француз аскерлени эвакуация этер мадары болгъан джангыз къалгъан дюнкерк портдан километр узакълыкъда тохтайдыл былайда гудерианны аскерлери гитлерни кишида ангыламагъан буйругъу бла дюнкерк сейирлик башха версиягъа кёре тохтауну чуруму гитлерни буйругъу тюл танкаланы ингилиз флотну тобу джетген зонагъа кириуу болгъанды талай кюн солууу француз бла ингилиз кючлеге дюнкеркни джакълауну кючлендирирге амал береди кючлендириб ала кчюлерин тенгиз бла эвакуация этер ючюн динамо операцияны башлайдыла чы майда немча аскерле кюнбатыш фландрияда бельгий фронтну джыртадыла чи майда бельгия капитуляция этеди ол кюн огъунакъ лиллни къатында немчалыла уллу француз аскер къауумну къуршоулайдыла чи майда алада джесир боладыла француз аскерлени уллу кесеги минг адам эмда бютеу британ аскерле минг британ кемелени болушлугъу бла дюнкерк портну юсю бла эвакуация этиледиле немчалыла союзниклени къоюб къачыб кетген бютеу британ эмда француз ауур сауутну къолгъа аладыла аны бла дюнкеркден сора уллу британияны къолунда ауур сауут бек аз къалады алай а адамларын сакълайды сауутну багъасы бла вишист аскерлени башчысы франсуа дарлан бютеу француз флотну француз шимал африканы джагъаларына элтирге деб буйрукъ береди бютеу француз флот германия бла италияны къолуна тюшеди деген къоркъууда джылны чю июлунда братин авиация мерс эль кебирде француз флотну бомбалайды июлну ахырына британлыла бютеулей француз флотну джараусуз халгъа келтиредиле прибалтикагъа аскерлени киргенинден сора совет кючлени басымыны тюбюнде альтернативасыз сайлаула бардырыладыла тинтиучюлени билдиргенлерине кёре бу сайлаулада кеб законну бузуу алдауукъ болуб коммунист партияла хорлайдыла аны бла бирге прибалтика политикачыла нквд джанында кёбчюлюк санда тутуладыла джылны июлундан джангы сайланнган совет джанлы парламентле ссср ни баш советине бу юч къралны ссср ге алыгъыз деб тилек джибередиле чю августда литва сср чи августда латвия сср августда эстон сср къуралады францияны капитуляциясындан сора германия уллу британиягъа мамырлыкъ теджейди алай а къабыл этилмейди джылны чы июлунда гитлер уллу британиягъы чабыуну юсюнден директива этеди тенгиз аслан операция алай а немча атк бла джаяу аскерлени башчылыкълары британ флотну кючлюлюгюн сылтаугъа салыб алгъы бурун авиацияны кёкде бийликни къолгъа алырын излейдиле джылны августунда герман авиация уллу британияны аскер экономика потенциялын бузаргъа халкъны моралын тюшюрюр муратда айрымканны бомбалаб башлайды ахыр нюзюрю къралны капитуляциясы болгъанды немча ахк бла атк ла маншда ингилиз тенгизлеге чабыуул этедиле тохтаусуз чю сентябрдан башлаб немча авиация къралны къыбыласында орналгъан шахарланы бомбалаб башлайды лондон рочестер бирмингем манчестер граждан адамланы ичинде кёб ёлюм болгъанына къарамай ингилизлиле британия ючюн сермешиуню хорлайдыла германия десант операция этиуню башламагъанлай тохтатады джылны декабрындан башлаб хауа болумну аман болгъаны себебли герман авиация айрымканны бомбалауну азайтады баш нюзюрлерин уллу британияны къазауатдан чыгъарыргъа немчалыланы къарыуларында келмейди италия къазауатха киргенинден сора аскерлери джерларасы шимал эмда кюнбатыш африка ючюн сермешиулени къызыуда башлайдыла чи июнда итальян авиация мальтадагъы британ базаны урады чю майда итальянлыла кенияда британ базаланы бомбалайдыла июлну аллында итальян аскерле эфиопия бла сомалиден эки британ колониягъа кения бла суданнга урадыла алай а таукелсиз уруш этгенлери себебли терен кирелмейдиле джылны чю августунда итальян аскерле британ сомалиге киредиле адам саны аслам болгъаны себебли алайда британ эмда къыбыла африкан аскерлени ачыкъ богъазны ол бир джанына британияны аден колониясына ыхтырадыла францияны капитуляциясындан сора талай колонияны администрациялары виши правительствону таныргъа унамай лондонда генерал де голль къурагъан сермешген франциягъа бойсунадыла британ аскерле бла сермешген францияны отрядлары виши аскерлеге къазауат башлайдыла аланы баш нюзюрлери колонияланы къолгъа алыу болгъанды сентябргъа алай къазауатсыз бютеулей француз экватор африканы къолгъа аладыла чи октябрда браззавилде де голлну аскерлерини къолунда болгъан бютеу территориялагъа оноу оноу этген орган къуралады атыда империяны джакълауну баш кенгеши болады чю сентябрда француз британ кючле сенегалда кеслерин фашист аскерлеге хорлатадыла дакар операция алай а ноябрда габонну сыйырадыла габон операция январны аллында ингилизлиле кюнчыгъыш африкадада алгъа джюрюйдюле чи январда итальянлыладан кассаланы сыйырыб ала судандан эритреягъа киредиле чи мартда кэрэнни чи апрельде асмараны чи апрелде массава портну къолгъа аладыла февралда британ аскерле кениядан итальян сомалиге киредиле могадишо портну къолгъа алгъандан сора шималгъа айланыб эфиопиягъа киредиле чы апрелде ингилиз десант британ сомалиге тюшеди кёб турмай итальян аскерлени хорлайды ингилиз аскерле бла бирге эфиопиягъа джыл итальянлыла тахтасындан къоратхан эфиоп император хайле селассиеде къайтады ингилизлилеге кёб санда эфоип партизанда къошулады чи мартда британ эмда эфиоп аскерле джиджиганы чу мартда харарны апрелде эфиопияны ара шахары аддис абебаны эркин этедиле кюнчыгъыш афиркадагъы итальян колония империя джокъ болады эфиопия бла сомалини территорияларында итальяна аскерлени кесеклери джылны чи ноябрына дери къаршчылыкъ кёргюзгендиле бютеу фронтлада кесин хорлатыб муссолини гитлерден болушлукъ излер керекли къалады джылны февралында ливиягъа роммелни башчылыгъында немча экспедицион корпус келеди джылны чи мартында итальян немча аскерле алгъа уруб ингилизлидене киренаиканы сыйырадыла сора мисирни чеклерине чыгъадыла аны бла джылны ноябрына дери фронт шош болады абш кесини тыш политикасына джангыдан къарай башлайды уллу британия кёбден кёб джакъ дагъан ала башлайды абш дан джылны майында абш ны конгресси аскер бла флотну кереклерин баджарыр ючюн млрд доллар джиберирге къабыл этеди джай а уа млрд аны ичинде млрд эки океанны флотун ишлерге уллу британиягъа сауут бла аскер керекни джибериуюда кёбден кёб бола баргъанды джылны чи сентябрында абш уллу британиягъа кюнбатыш джарымтобда базаны бегендге бергени ючюн эсминец береди абш ны конгрессини бегимине кёре ленд лиз уллу британиягъа млрд доллар ассигнация этилгенди кечирек ленд лиз къытайгъа грециягъа эмда югославиягъада джайылгъанды шимал атлантика абш ны аскер флотуну патруль зонасы баямланады аны бла бирге уллу британиягъа джол алгъан саудюгер кемеледа къоруугъа алынадыла югославия къаушатылгъандан сора немчалыла бла итальянлыла бютеу кючлерин греция бла кюрешге атадыла чы апрелде эпир аскер капитуляция этеди ингилиз австралиячы аскер башчылыкъны фермопиллени къатында джакъны бегитиб итальян немча аскерлени орта грециягъа ётюулерине тыйгъыч болур муратлары толмайды чы апрелде ингили австралиячы бирликлени эвакуациия этер оноу алынады чи апрелде янина тюшеди чю апрелде цолакоглу урум аскер кючлени бютеулей капитуляциясына къол саладыла чю апрелде король георг правительство бла бирге критге къачады ол кюн огъунакъ лемнос фарос эмда самофракия айрымканла немча итальян аскерлени къолларына тюшедиле чи апрелде афинле тюшедиле югославия къаушатылгъандан сора талай кесекге юлешинеди германия шимал словенияны маджар кюнбатыш воеводинаны болгария вардар македонияны италия къыбыла словенияны далмацияны джагъасыны бир кесегин черногория бла косовону кючлейдиле хорватия итальян немча протекторат тюбюнде бойсунмагъан кърал баямланады сербияда недични коллаборационист правительствосу къуралады грецияны капитуляциясындан сора болгария кюнчыгъшы македония бла кюнбатыш фракияны кючлейди къралны къалгъаны эки оккупацион зонагъа юлешинедиле итальян кюнбатыш эмда герман кюнчыгъыш уллу британия бла ссср ни оюмларына кёре джыл германияны джанында иранны къазауатха къошулур мураты бар эди ол себеден чи августдан башлаб чи сентябргъа дери ингилиз совет иранны оккупация этиуюню операциясы бардырылады бу операцияны баш нюзюрю иран нефть къайнакъланы германияны къолгъа алыуунндан къоруулау болады операцияда союзниклени аскерлери ираннга киредиле эмда темир джолла бла нефть къайнакъланы къолгъа аладыла аны бла бирге ингилизлиле къыбыла иранны ссср да шимал иранны оккупация этедиле къытайда японлула джыллада къралны къыбыла кюнчыгъыш кесегин кючлегендиле къытай къыйын ич политика болумда болгъаны себебли керекли къаршчылыкъны кёргюзелмегенди къытайда граждан къазауат францияны капитуляциясындан сора французо индокъытаны администрациясы виши правительсовну къабыл этгенди таиланд францияны къарыусузлугъун мараб француз индокъытайны талай джерин даулагъанды джылны октябрында тайланд аскерле француз индокъытайгъа чабхандыла тайланд виши аскерлени талай сермешиуде дженгендиле джылны чу майында японияны басымына бойсунуб виши режим тайланд бла мамырлыкъ кесаматны къабыл этеди ол кесаматха кёре тайландха лаос бла камбоджаны кесеги кетеди африкада колонияланы асламысыны тас этгенинден сора индокъытайны британлыла бла деголлчуланы къолларына къоркъуу чыкъгъанды аннга джол бермез ючюн виши правительство колониягъа джылны июнунда япон аскер контингентни ийгендиле немча аскерле сакъланмай тургъанлай совет чекде юч уллу аскер къауум шимал орта эмда къыбыла совет коммуникациялагъа кючлю ургъанды биринчи кюн огъунакъ герман аскер кёб совет сауутну джаныучуну аскер техниканы къурутханды неда къолгъа алгъанды самолет кёкге чыкъмагъанлай джокъ этилгенди июнда совет фронтла контр уруу этерге излейдиле алай а джетишимли болалмайдыла биринчи декаданы ахырына немча аскерле латвияны литваны белоруссияны украинаны иги кесек джерин эмда молдавияны кючлейдиле совет кюнбатыш фронтну баш кючлери белосток минск сермешиуде къаушатыладыла совет шимал кюнбатыш фронт чекде урушлада кесин хорлатыб ызына ыхтырылады алай а июнь июлда сольцаны къатында совет контратака немчаланы ленинградха алгъа джюрюшлерин юч ыйыкъ чакълы бирге тохтатады украинада совет къыбыла кюнбатыш фронтда къаушатылыб чекден кери атылады алай а совет мехкорпусну контратакасы немча аскерлени киевге иймейди джангы алгъа джюрюшде совет герман фронтну арасында чу июлда орта аскер къауум смоленскни кючлеб джангыдан къуралгъан кюнбатыш фронтну баш кючлерин къуршоугъа алады бу джетишимге къууаныб ленинград бла киевге алгъа барыуну артына дери джетдирир муратда аскер башчылыкъны унамагъанына къарамай гитлер баш урууну москва табадан къыбылагъа киев бла донбассха эмда шималгъа ленинрагдха бурулуугъа буйрукъ береди бу оноугъа кёре москвагъа джюрюш этген танка къауумла орта къауумдан алыныб къыблагъа чи танка къауум эмда шималгъа чю танка къауум джиберилгендиле москвагъа орта къауумну джаяу дивизиялары джюрюрге керек боладыла алай а смоленскни къатында сермешиу бошалмагъаны себебли чу июлда орта аскер къауум кесин джакъларгъа буйрукъ алады аны бла москвагъа джюрюш талай заманнга тохтатылады алай а ленинградны кючлер нюзюрде чу сентябрда джангы алгъа уруу джетишим бла бошалмайды аны юсюне шимал къауумну аскерлери москвагъа атакагъа алынадыла алай а ленинградны кючлер нюзюрде чу сентябрда джангы алгъа уруу джетишим бла бошалмайды аны юсюне шимал къауумну аскерлери москвагъа атакагъа алынадыла ленинградны алалмай шимал къауум чы октябрда фин аскерле бла бирлешир муратда тихвин таба урады алай а совет аскерлени тихвинде контратакалы джауну тыяды украинада августну аллында къыбыла аскер къауумэки совет аскерни днепр суудан кесиб уманны къатында къуршоулайдыла алай а киевни биягъынлай алалмайдыла орта аскер къауумну къыбылагъа бурулгъаны бла совет къыбыла кюнбатыш фронтну аскерлерини болуму аманнга кетеди немча чи танка къауум брянск фронту аскерлерини контрурууларын тохтатыб деснаны ётеди сора чи сентябрда кременчугдан алгъа джюрюген чи танка къауум бла бирлешеди киев ючюн сермешиуде къыбыла кюнбатыш фронтну къаушатылыб джокъну орнуна келеди киевде совет аскерлени къаушатыу немчалылагъа къыбылагъа джол ачады чи октябрда чи танка къауум азау тенгизге мелитополну къатында чыгъыб къыбыла фронтну аскерлерине джол кеседи джылны октябрында немча аскерле севастополь тышында бютеу кърымны кючлейдиле къыбылада болуб немчалылагъа донбасс бла ростовха джол ачадыла чю октябрда харьков кючленеди октябрны ахырына донбассны баш шахарлары немчалыланы къолларына тюшедиле чи октябрда таганрог тюшеди чи ноябрда чи танка аскер ростовха киреди аны бла барбароссаны къыбылада планы толады алай а чи ноябрда совет аскерле немчалыланы ростоданы къыстайдыла джылны джайына дери къыбылада фронту сызы миус бла барады кюнбатыш эмда резерв фронтдан къалгъанла чу октябрда бирлешген кюнбатыш фронтха джыйыладыла башчылыкъда аскерни генералы г к жуковха бериледи москвадагъы хорлам совет аскер башчылыкъны бютеу кючленида алгъа урургъа батырлыкъ береди джылны чи январында калинин кюнбатыш фронтну эмда шимал кюнбатыш фронтну аскерлери немча орта аскер къауумгъа къаршчы джюрюш этедиле алай а ала салынган нюзюрню тындыралмайдыла апрелни ортасына уллу къурманла бериб алгъа джюрюшню тохтатыргъа керек къаладыла немчалыла ржев вязьма плацдармны къолда тутуб москвагъа къоркур позицияны алгъандыла волхов эм ленинград фронтланы ленинградны блокадасын юзер мурат бла уруулары джетишимли бошалмайдыла ахырында уа волхов фронтну аскерлерини бир къаууму къуршоугъа огъунакъ тюшеди таиланд талай кюнню къаршчыланнгандан сора япония джанлы болургъа унаб абш бла уллу британиягъа къазауат баямлайды япон авиация таиландны территориясындан бирманы бомбалайдыла филиппинледе декабрны ахырына японлыла минданао бла лусон айрымканланы кючлейдиле американ аскерлени къалгъан кесеги батаан джарымайрымкан бла коррехидор айрымканда бегийдиле кемеге къаршчы джакъны кючленнгени бла июлда ноябрда уллу британияны сатыу алыу флоту азыракъ кемени тас этеди джылны биринчи джарымына кёре экинчи джарымында кереге аз кемеси къурбан болады немча суу тюбю кемелеге алай а бир талай замандан немча флот джангыдан инициативаны къолгъа алады абш ны къазауатха къошулгъанындан сора немча суу тюбю кемелени иги кесеги американы атлантика джагъаларына кёчеди джылны биринчи кесегинде ингилиз американ кемелени атлантикада батдырылыуу эмда заран берилиуюню саны кёлтюрюледи кечирек кемелеге къаршчы джакъны амалларын игилитегенлери себебли эмда американ аскер флотну талай урууундан сора немча суу тюбю кемеле атлантиканы ара районларына ыхтырыладыла немча суу тюбю кемеле атлантика океанны бютеулей акваториясына джайыладыла африканы къыбыла американы джагъаларында кариб бассеинде джылны чи августунда талай бразил кемени немчалыла батдыргъандан сора бразилия германиягъа къазуат баямлайды андан сора къыбыла америкадагъы башха къралланы ачыуландырыргъа излемей немча суу тюбю кемеле бу регионда сермешиулерин азайтадыла бютеулей алыб къарасакъ германия талай джетишимни тышында ингилиз американ тенгиз джюк ташыуну тохтаталмагъанды джылны болумну алагъа таб болгъаны бла хайырланыб ингилиз аскерле джылны чи ноябрында алгъа урадыла чю ноябрда немчала контратака этерге кюрешедиле алай а къарыу этелмейдиле ингилизлиле тобрукну блокадасын юзедиле сора алгъа джюрюшню тохтатмай эль газалны дернаны эмда бенгазини кючлейдиле январгъа киренаиканы къолгъа аладыла алай а аскерлери уллу джерде джайылгъаны бла роммель хайырланыб немча итальян аскерлени алгъа урады ала ингилиз фронтну юзюб шимал кюнчыгъышха джюрюйдюле алай а эль газальны къатында тохтатыладыла аны бла фронт айгъа шош болады ол заманнга африкада виши правительствону оноундагъы француз колония мадагаскар ючюн сермешиуле барадыла баш чуруму ингилизлилеге бу айрымканны немча кемелеге база болур мадарлары болгъанды джылны чи майында айрымканнга ингилиз эмда къыбыла африкан аскерле десант этиледиле француз аскерле къаршчылансалада ноябргъа капитуляция этерге керек боладыла мадагаскар эркин францияны къолуна тюшеди германияны ссср ге чабханындан сора уллу британия бла абш совет союз джанлы болгъанларын билдиргендиле эмда аннга экономика болушлукъ этиб башлагъандыла джылны чи январында вашингтонда ссср ни абш ны уллу британияны эмда къытайны келечилери бирлешген миллетлени декларациясына къол салгъандыла аны бла гитлерге къаршчы коалициягъа тамал салыннганды кечирек аннга дагъыда кърал къошулгъанды совет аскерледа герман аскерледа джылны джайын алгъа джюрюш этер ючюн сакълагъандыла гитлер ауурлукъну къыбылагъа айландырыр муратда болгъанды аны чуруму экономика сылтаула болгъандыла къыбыладагъы нефть бек керек болгъанды совет аскер башчылыкъны стратегия планы уа тохтаусуз талай стратегия операция этиб джауну резервлерин чачаргъа аланы бир уллу кючге джыйылыб алгъа урууларына мадар бермезгеди къызыл аскер эм башда баб ны ставкасыны акъыл этгенине кёре совет герман фронтну орта секторунда кючлерин джыйяргъа керек болгъанды андан сора аскерле харьковда кърымда алгъа джюрюш этерге планланнганды ленинградныда блокадасы юзюлюрге керек болгъанды алай а джылны майында совет аскерлени харьковда алгъа джюрюшлери джетишимсиз бошалады немча аскерле урууну тохтатыб кеслери уруб совет аскерлени къаушатыб алгъа джюрюш этгендиле совект аскерле кърымдада къаушатылгъандыла совет аскерни къыбыладагъы позициялары къарыусуз болгъанды аны бла хайырланыб немча аскер башчылыкъ аскер кючлерин эки табагъа джибергендиле сталинград бла кавказгъа воронежни къатында эмда донбассда ачы сермешиуледен сора аскерлени б къаууму дон суугъа чыгъады июлну ортасында сталинград сермешиу башланады анда совет аскерле кёб къурбан бериб джауну аскерлерин тыяладыла кавказгъа джюрюш этген аскерлени а къаууму чю июлда ростовну алыб къобан регионнга джюрюуню бардырады чи августда краснодар тюшеди алай а кавказ таулада эмда новороссийскде совет аскерле джауну тыядыла ол заманнга фронтну ара кесегинде совет аскер башчылыкъ джауну ржев сычевм къауумну къаушатыр мурат бла алгъа джюрюш этеди алай а чу июлдан сентябрны ахырына дери баргъан ржев сычёв операция джетишимли бошалмайды ленинградны блокадасында юзелмейдиле алай совет аскерлени алгъа уруулары немчалыланы шахарны штурм этгенден тыяды совет герман фронтну ара кесегинде совет алгъа джюрюшню джетишимсизлиги огъуна марс операция германия стратегия болумун игилешдирелмейди ол заманда ингилиз аскер ливияда алгъа джюрюш этеди былайдагъы итальян герман аскерле эль аламейнни къатында тохтаялмай ызына ыхытырылыб тунисге къайтадыла чы мартда бирлешген ингилиз американ аскерле тунисни ичине джюрюш этеди итальян немча аскер башчылыкъ аскерлерин италиягъа къоратыргъа излейди алай а ол заманнга британ флот джерларасын къолда тутханды къачаргъа джол кесилгени себебли чю майда итальян немча аскерле капитуляция этедиле абш бла уллу британияны аскерлери джылны къачында шималгъа джюрюйдюле чи октябрда бирликни кючлери бла партизанла неапольну азатлайдыла чи ноябргъа болтурио сууда немча бетджанны къаушатыб шималгъа джолларын ачадыла джылны январына бирликчиле монте кассинодагъы немча бетджаннга къыш сыз джетедиле джылны январында февралында эмда мартында ала юч кере немчалыланы бетджанларын алыб римге джол ачаргъа кюрешедиле алай а хауаны аманлыгъы ючюн алгъа баралмай фронт шош болады аны бла бирге бирликчиле римден къыбылада анциода десант тюшюредиле немчалыла не кючрешселеда хорлаялмайдыла майгъа хауа иги болгъанлай чи майда ингилиз американ аскерле джангыдан алгъа урадыла монте кассинода сермешиу бу джол немча аскерлени джакъларын къаушатыб анциодагъы десант тюшген аскерле бла биригиб чю июнда римни азатлайдыла къазауатны фронтларында артыкъсызда совет герман фронтда болумну терк тюрлениую бирликни эндиги джылгъа не этерлерини оноуун этерге керекли этеди джылны ноябрында конференции в каирде эмда тегеран конференцияда бу оноула этиледиле августда американ эм француз аскерле францияны къыбыласына тюшедиле марсель тулон шахарланы азатлагъандан сора чи августда парижге киредиле француз партизанла бла бирге аны кючлейдиле сентябрда бирликчи кючле бельгиягъа джюрюшню башлайдыла джылны ахырына немчалыла кёб къыйын салыб кюнбатышда фронтну шош этедиле чы декабрда немчалыла арденнледе алгъа джюрюш башлайдыла бирликчилени аскер башчылыгъы уа арденлеге фронту башха кесеклеринде эмда резерв аскерлени болушлукъ иеди немчалыла бельгияны ичине километрге киредиле алай а джылны чи декабрына немча алгъа джюрюш тохтайды бирликчиле уа алгъа урадыла иницатива ызына къайтмаздан бирликчилеге тюшеди чи декабргъа немчалыла арденледен ызына ыхтырыла башлайдыла джылны январында немчалыла эльзасда берликчилени эслерин бёлюрге талай контруруу этгендиле алай а джетишимли болмагъандыла андан сора американ эмда француз аскерле кольмер шахарны къатында чу немча аскерни бёлеклерин къуршоугъа алыб чу февралгъа къаушатадыла кольмар чоюн бирликчиле немча джакълыкъланы юзюб зигфридни сызы германиягъа киредиле бирликни кючлери германияны ичине джюрюшню тохтатмай бардыргъандыла чи апрелге эльбада совет аскерле бла тюбешгендиле чи майгъа британ эмда канада аскерле германияны шимал кюнбатышын кючлеб данияны чеклерине джетгендиле рур операция бошалгъандан сора бош болгъан американ кючле къыбыла фланнга чи аскер къауумгъа къошулгъандыла ала германияны къыбыла районлары бла австрияны кючлер нюзюрде болгъандыла къыбыла флангда американ эм француз аскерле германияны къыбылас австрияны кючлеб чи американ аскерни бёлеклери альпладан бреннер аууш бла ётюб шимал италиядагъы чи аскер къауумну кючлери бла бирлешедиле шимал италия италияда бирликчилени алгъа джюрюшлери бек аъыртын баргъанды не кюрешселеда джылны ахырына джауну джагъын джыртыб по суудан ётелмегендиле джылны апрелинде ала джангыдан сынагъандыла эмда немча бетджанланы готман сыз къурутуб по сууну ёзенине киредиле шималда совет аскерлени алгъа джюрюшлеринден сора финляндия къазауатдан чыгъарыгъын билдиреди алай а немча аскерле финляндияны территориясындан кетерге унамайдыла аны бла тюненеги сауут къарнашла бир бирлери бла къазауат этерге керек боладыла августда къазауатдна румыния сентябрда болгария чыгъады немчалыла аскерлерин югославия бла грециядан къоратыб башлайдыла анда оноуну къолгъа халкъ азатлау кючле аладыла шош океанда къазауат бирликчиле ючюн бек иги баргъанды джылны июнунда американлыла мариан айрымканланы кючлейдиле джылны октябрында лейте богъазда уллу сермешиу болады анда абш ны кючлери тактика хорламлы боладыла къургъакъда сермешиуледе япон аскерле джетишимлиирек болгъандыла ала бютеу къыбыла къытайны кючлеб индокъытайдагъы аскерлери бла бирлешедиле европада къазауатны бошалыуундан сора антифашист коалицияны ахыр джауу япония къалады бу заманнга япониягъа дан артыкъ кърал къазауат баямлагъанды алай а бу болумгъада къарамай японлула капитуляция этер акъыл этмейгендиле хорламгъа дери къазауат этериклерин билдиргендиле джылны июнунда японлула индонезияны кечирекда индокъытайны къоядыла джылны чы июлунда абш уллу британия эмда къытай японулулагъа ультиматум этгендиле алай а ультиматум уналгъманды чы августда хиросимагъа юч кюнденда нагасакиге атом бомба атылыб эки шахар джер бла тенг этиледиле чи авгутда ссср япониягъа къазауат ачады чу авгутда алгъа уруб маньчжуриядагъы япон квантун аскерни къаушатады чи сентябрда японияны толу капитуляциясыны актына къол салынады адам улуну эм уллу къазуаты бошалады экинчи дуния къазауат адам улуну джазыуунда уллу орун алгъанды аннга кърал дунияны адам санындан къошулгъанды къазауат къралны территориясында бардырылгъанды сауутлу кючлеге млн адам мобилизация этилгенди адам къурманны саны млн адам чакълы бир болгъанды аланы ичинде фронтлада млн адам ёлгенди эм кёб адам къурман ссср къытай германия япония эмда польша бергендиле аскер джоюмла бла аскер заран триллион доллар чакълы бир болгъанды джоюмла къралланы миллет хайырларыны болгъанды къуру ссср абш уллу британия бла германияны промышленносту минг самолет минг танка млн тоб сауут млн пулемёт германия тышында млн шкок автомат аны тышындада кёб аскер керек чыгъаргъандыла къазауат ёлчемсиз чачылыугъа зарауатлыкъгъа келтиргенди онла бла минг шахар эл джер бла тенг этилгенди къазауатдан сора кюнбатыш европаны дуния политикада ауурлугъу азайгъанды дунияда эм баш къралла ссср бла абш болгъандыла уллу британия бла франция хорламларына къарамай къраыуларын тауусхандыла къазауат аланы эмда башха кюнбатыш европачы къралланы колониялыкъ империяланы тутар къарыулары болмагъанын ачыкъ кёргюзгенди африка бла азияны къралларында колониялизмге къаршчы къозгъалыу кючленнгенди къазауатдан сора талай кърал бойсунмазлыкъларына ие болгъанды исландия сирия ливан вьетнам индонезия кюнчыгъыш европада социалист режимла салыннгандыла экинчи дуния къазауатны эм баш эсеблерини бирида бмо ну къуралыуу болгъанды бир бир къраллада къазауатны заманында къуралгъан партизан къозгъалыула къазауатдан сорада кюрешлерин бардырыргъа кюрешгедиле грецияда коммунистле бла къазауатха деричи правительствону арасында уруш граждан къазауатха ёсгенди антикоммунист сауутлу кючле къазауатдан сора талай джылны кюнбатыш украинада прибалтикада польшада къазауат этгендиле къытайда джылда башланнган граждан къазауатандан ары баргъанды фашист и нацист идеологияла нюрнберг процессде адамгъа къаршчы саналгъандыла эмда джасакъланнгандыла кёб кюнбатыш къралда антифашист кюрешге актив къошулгъаны ючюн коммунист партия джанлыланы саны ёсгенди европа эки лагерге юлешиннгенди кюнбатыш капиталист эм кюнчыгъыш социалист къазауатндан сора талай джылда эки блокну арасында илишкиле аманнга кетгендиле сууукъ къазауат башланнганды къурманланы саны эрцгерцог немчача къуру габсбургланы монарх юйлерини членлери хайырланнган титулду орта ёмюрлени эмда джангы заманны эпохасындагъы германияда эрцгерцог герцогдан мийикди алай а курфюрст бла королдан алашады бу титиул германияда ёмюрню аллына дери хайырланмагъан уллу герцог немчача титулгъа тенгирекди эрцгерцог титул биринчи кере деген джалгъан документде тюбейди бу документи австриячы герцог рудольф сыйлы рим империяны импеарторуну австриячы монархлагъа берилген хакъларын кёргюзген буйрукъ кибик кёргюзгенди документде империяны башха герцогларындан мийик этген эрцгерцог титулну джыл император фридрих барбаросса киргизгенди деб джазылады рудольф джангы титулну киргизгенини чуруму джылны алтын булласында карл императорну сайлагъан немча бийлени санларын азайтыб аланы ичинден австриячы герцогну къоратыуу болгъанды австрияны башчыларыны джангы титулун императорла къабыл этмегендиле алай а герцог эрнстден башлаб австрияны башчылары бу титулну хайырланыб башлагъандыла биринчи кере эрцгерцог титулну габсбургланы юйюнден император фридрих къабыл этгенди джыл бу титулну кесини кичи къарнашына альбрехт гъа бергенди джылда уа сигизмунд тирольчугъа берилгенди джылдан сора эрцгерцог титулну фридрих джашы максимилиан император болгъунчу хайырланнганды ёмюрден башлаб эрцгерцог титул къуру австрияны монархыны титулу болуб къалмай габсбургланы династиясыны бютеу келечилери бла да хайырланнганды аны магъанасы европаны башха король юйлеринде принц неда бий титулланы магъанасына келишиб башлагъанды бу адет австрия империя бла австрия маджар империяны заманларындада къалгъанды австрияда монархияны къоратылыуу бла титулла къурутулгъандыла австрия республикада эрцгерцог титул бла хайырланыу законнга къаршчыды алай а тышында джашагъа габсбургланы туудукълары бу титул бла бусагъатдада хайырланадыла адамны хакъларыны тамал декларациясы бмо ну генерал ассамблеясыны ючюнчю сессиясында а резолюциясы бла къабыл этилгенди адамны хакъларыны юсюнден халкъла арасы пакт чу декабрь джыл декларация адамны тамал хакъларын белгилейди декларацияны чыгъарыуда ишлеген комитетни башчысы абш дан элеонора рузвельт болгъанды аны орунбасары къытайдан чжан пэнчунь комитетге аны тышында адам хакъладан европа сюдге артдан тамада болгъан рене кассен франция совет посол александр богомолов бмо ну адам хакъладан бёлюмю башчысы канадачы джон питер хампрей бютеулей комитетде тогъуз адам ишлегенди декларацияны къуру рекомендация статусу барды алай а ны тамалында эки зорунлу кесаматха къол салыннганды граждан эмда политика хакъланы юсюнден хаклкъла арасы пакт бла экономика социал эмда культура хакъланы юсюнден халкъла арасы пакт декларацияны айры бёлюмлери сёз ючюн зулмулукъну эмда къул тутууну джасакълау зорунлудула императив марда бир бир къраллада декларация тамамы бла къабыл этмей айры бёлгелерин этедиле бу документ тил чакълы бир тилге кёчюрюлгенди эмда дунияда эм кёб кёчюрюрлген документге саналады элеонора рузвельт декларациягъа азатлыкъланы уллу хартиясы атны бергенди ол себебден декларациягъа бусагъатда бир бирде адам хакъланы хартиясыда дейдиле декларация ючюн чёб атыу хар статьягъа айры болгъанды ден ю ауаз бирлик бла къабыл этилгендиле сюзюуден сора чю статья чи бла бирлешдирилгенди сюзюуде эмда статья статья чёб атылыу заманда кюнбатыш къралла бла совет блокну къралларыны арасында ангылашмазлыкъла ортагъа чыкъгъандыла ахыры редакциясы бла декларация пале де шайода париж джылны чу декабрында бирлешген миллетлени организациясыны генерал ассамблеясыны чю олтурууунда кърал джанындан къабыл этилгенди белорус сср украин сср ссср чехословакия польша югославия къар эмда сауд арабия чёб атыудан бир джары тургъандыла дуния саулукъ организация дсо бирлешген миллетлени организациясыны энчи агентствосуду кърал киреди баш функциясы адам улуну саулугъун сакълауда халкъла арасы проблемаланы джарашдырыуду джыл женевада швейцария къуралгъанды бмо ну энчи къауумуна дсо дан сора юнеско окъуудан илмудан эмда культурадан организация укъхао урунууну къураудан халкъла арасы организация юнисеф сабийлеге болушлукъну фонду киредиле дсо гъа бмо ну члени болгъан къралла алынадыла алай а уставына кёре бмо гъа кирмеген къралла да алыныргъа боллукъдула бу сорууда иш бирлик бла кюрешген биринчи орган джыл къуралгъан саулукъ сакълауну стампыл баш кенгеши болгъанды аны тамал нюзюрлери тюрк портлагъа кирген тыш кърал кемелени эмина бла холераны киргизмез ючюн сынчыкълау конроль этиу болгъанды кечирек алла кенгешле мароккода дж эмда мисирде дж къуралгъандыла дж парижде халкъла арасы санитар конференция ётгенди ары кърал къошулгъанды аланы ичинде эресейда болгъанды бу форумну ишини эсебинде джерларасы тенгизде тенгиз карантинни къуралыуун джорукъларын бегитген халкъла арасы санитар конвенция алыргъа изленнгенди алай бютеу къралда къабыл этмегени себебли бегим алыналмагъанды джангыз джыл холераны джылда эминаны юсюнден бегимле алыннгандыла ёмюрню аллында эки правительство арасы организация къуралады джыл панамерикан санитар бюро вашингтон абш дж европада гигиенаны джамагъат бюросу париж франция аланы баш функциялары аурууланы юсюнден информация джайыу болгъанды артыкъсызда бек джугъуучу аурууланы юсюнден биринчи дуния къазауатдан сора джыл миллетлени лигасыны халкъла арасы саулукъ сакълау организациясы ишлеб башлагъанды женева швейцария экинчи дуния къазауат бошалгъандында уа джылны июлунда нью йоркда саулукъ сакълаудан халкъла арасы конференциясыны бегимине кёре дсо ну къураргъа оноу этилгенди дсо ну уставы джылны чи апрелинде ратификация этилгенди ол кюнден бери чи апрель саулукъну дуния кюню кибик белгиленеди дсо ну иши саулукъ сакълауну дуния ассамблеяларында бардырылады алада хар джыл сайын къралланы келечилери саулукъ сакълауну баш сорууларына къарайдыла асамблеяланы арасында ишни толтуруучу комитет бардырады анда къралны келечиси барды аланы ичинде хамандалыкъ член абш россия уллу британия франция эмда къытай сюзюу эмда кенгешиуле ючюн дсо белгили специалистлени чакъырады дсо да кенг халда басма иш бардырылады аланы ичинде отчетла статистика материалла журналла монографияла дагъыда башха тюрлю илму ишле чыгъадыла официал тиллеге ингилиз эмда француз тилле саналадыла аланы тышында орус къытай испан араб немец тилледа иш тиллеге саналадыла дуния банк айный тургъан къраллагъа болушлукъ этер нюзюр бла къуралгъан халкъла арасы финанс организацияды кесини айныууну процессинде дуния банк кёб кере тюрленнгенди ол себебден дуния банк деген термин бла тюрлю тюрлю этаплада башха организациялагъа ат болуб тургъанды аллында дуния банк деб экинчи дуния къазауатдан сора кюнбатыш европа бла япониягъа финанс болушлукъ этген айныу бла реконструкцияны халкъла арасы банкына айтхандыла кечирек джыл айныуну халкъла арасы ассоциациясы къуралгъанды ол банктны политикасы бла байламлы функцияларыны бир бёлегин кесине алады бусагъатда дуния банк деб эки организациягъа айтадыла башха заманда алагъа дагъыда юч организация къошулады ала дуния банкны кечирек чыкъгъан сорууларына джууаблыдала бютеу беш организация дуния банкны къауумуна киредиле эмда оракъ атлары дуния банкнты къауумуду кёбюсюне дуния банк деб айныу бла реконструкцияны халкъла арасы банкына айтадыла бусагъатха дери бу банк дуния банкны ишини кёбюсюн бардырады бреттон вудс конференцияда къуралгъан эки уллу финанс организацияланы бириди дуния банк олбириа халкъла арасы ачха фондду къралдан келечи аланы ичинде совет союзну келечилерида болуб экинчи дуния къазауатда зарауатлыкъ кёрген экономикаланы орнуна салыуну сорууларына къарагъандыла совет союз аллындан конференцияны ишине кючлю къатышханды алай а кечирек халкъла арасы ачха фонд бла дуния банкны ишине къошулургъа унамагъанды чурумуда уставына кёре алыннган оноулагъа абш ча бир ауурлугъу болмагъаны болгъанды ал этапларында дждж дуния банк кредит бериуню бусагъатдача кючлю бардырмагъанды кредит алгъанлагъа уллу излемле болгъардыла биринчи президентни джон макклойну тамадалыгъы бла биринчи борч алгъан кърал франция болгъанды аннга американ доллар суммада кредит берилгенди кредит бериуню баш шарты уа коалиция правительствогъа коммунислени къошулмауу болгъанды эки башха кредит излеген кърал болушлукъ алалмагъандыла польша бла чили андан башлаб дуния банк кюнбатыш европаны къралларына кредит бериуню къызыуландыргъанды ол заманлада экинчи дуния къазауатдан сора чачылгъан экономика маршаллны планы бла джангыдан джан ала башлагъанды бу планны финансландыргъан асламысы бла дуния банкны юсю бла баргъанды бусагъатда мингджыллыкъны декларациясына кёре дуния банк кесини ишин мингджыллыкъны айныу нюзюрлерине бургъанды ючюнчю мингджыллыкъгъа кёчюу кёзюуде бмо ну эгидасы бла сегиз нюзюр салыннганды ол нюзюрлеге джетиу халкъла арасы организацияланы баш мураты болургъа керекди бу нюзюрле джылгъа джетилирге керекдиле ма ала дуния банк акционер джамагъатдыо акционерлери уа къралды къошулгъан къралланы ауазларыны саны банкны капиталыны юлюшюне кёре болады ол юлюш а уа дуния экономикада юлюшге кёре саналады бу акционерлеге оноучуланы кенгеши келечилик этеди ол баш оноу органды эмда банкны политикасын джюрютеди асламысы бла кенгеншге къошулгъан къралланы финансларыны министрлери киредиле оноучланы кенгеши кесини джыйылыуларын джылда бир кере дуния банкны къауумуну эмда халкъла арасы ачха фондну оноучу кенгешлерини заманында болады оноучуланы кенгешини джыйылыуларыны арасында ишни толтуруучу директор бардырады ала штаб фатарда ишлейдиле толтуруучу директорла директорланы кенгешин къурайдыла аннга тамадалыкъ банкны президенти этеди кенгешге эм кёб акциясы болгъан къралладан директор абш япония германия франция эм уллу британия сора толтуруучу директор да къралланы къауумларын келечилик этедиле директорланы кенгеши кесини джыйылыуларын ыйыкъда эки кере этедиле эмда банкны бютеу ишлерин джюрютюуде оноу этедиле аны ичинде бютеу кредитлени эмда башха оноуланы бегитедиле дуния банкны президенти бусагъатда джим ён ким директорланы кенгешинде тамадалыкъ этеди эмда бютеу банкга башчылыкъ этеди адет бла дуния банкны президенти банкны эм кёб акциясын тутхан къралдан абш дан боладып президент оноучуланы кенгеши бла беш джыллыкъ болджалгъа сайланады эмда джангыдан сайланыргъа болады беш вице президент аланы ичинде юч тамада вице президент эки толтруучу вице президент белгили регионлагъа джууабл боладыла эмда аны тышындада белгили фунцкциялары барды дуния банкны джюз къралдан артыкъ къралда келечилиги барды анда адамдан аслам адам ишлейди дуния банкге кириуню баш шарты халкъла арасы ачха фондну члени болууду ол демек хар рахаб ны члени халкъла арасы ачха фонду членида болургъа керекди реконструкция бла айныуну халкъла арасы банкыны рахаб члени болмагъан кърал дуния банкнты къауумуну башха организациясына кирир мадары джокъду реконструкция бла айныуну халкъла арасы банкына кърал киреди ахыр члени январь джыл черногория болгъанды уставына кёре хар къралны устав капиталында белгили бир квотасы болады ол квотагъа кёре оноу алыудада ауазла бериледиле джылгъа кёре ауазла былай юлешиннгендиле айныуну халкъла арасы ассоциясысында кърал барды членов дуния банкны иши узун заманны ичинде тюрлю тюрлю джамагъат организация бла алимле бла хыртха урулады аланы ичинде экономикадан нобель премияны лауреаты эмда дуния банкны алгъыннгы баш экономисти джозеф стиглиц дж стиглиц айтханнга кёре айный тургъан къраллагъа хааф дуния банк эмда американ правительствода экономистле бардыргъан политиканы терсге санайды аны оюмуна кёре бу политикагъа абш кеси барса экономикасы айнырыкъ тюл эди аны чертгенине кёре россия ол рекомендациялагъа кёре ишледида экномикасы кризисден чыкъмазча болду къытай а уа тынгыламадыда энди экономикасы ёрге барады дуния сатыу алыу организация дсао халкъла арасы сатыу алыуну эмда къошулгъан къралланы саудюгер политика илишкилерин регуляция этер ючюн къуралгъан халкъла арасы организацияды джылда къуралгъанды дсао тарифле бла сатыу алыуну юсюнден генерал келишиуню гатт тамалында къуралгъанды ол келишиу джыл къуралгъанды эмда джылны ичинде халкъла арасы организация функцияны тындырыб тургъанды дсао джангы сатыу алыу келишиулени къурау эмда киргизиуге джууаблыды аны тышында бютеу келишиулени тындырыугъа къарайды дсао кесини ишин джыллада уругвай раундда къол салыннган бегимлени эмда аны аллындагъа келишиулени тамалында бардырады проблемаланы сюзюу эмда либерализацияны глобал проблемаларыны юсюнден оноу кеб джанлы келишиулени раундла ичинде алады бусагъатха дери раунд бардырылгъанды джыл дохада катар тогъузунчу раунд башланнганды штаб фатары женевадады швейцария дсао ну башчысы генерал директор паскаль лами дсао ну джорукълары айныу тургъан къраллагъа талай льгота береди бусагъатда организациягъа кирген айный тургъан къраллада айныкгъан къраллагъа кёре кеслерини саудаларыны таможня тариф джакъ мадарлары кёбюрек болады алай а абсолют ёлчемде алынса айныгъан къраллада таможня тариф санцияланы бютеулей ёлчеми мийикди ол себебден айныгъан къраллада продукция айныгъан къралланы саудасына кириуде уллу табсызлыкъла чегеди орузлама социал сатыу алыу дин неда башха амалла бла заманны узун аралыкъларын хыйсаблагъан системады орузламаны къуралышы заманны кесеклеге бёледи кюн ай ыйыкъ джыл кибик орузламада кёзюуле кюнню эмда айны бурулууу кибик астрономия болуула бла байламлыдыла сёз ючюн кюн орузлама кюн бла ай орузлама айгъа къаты байламлыды дунияда эм кёб григориан орузлама бла хиджраны орузламасы хайырланады григориан иссаны туугъанындан башланады хиджра орузлама уа мухаммедни меккядан мединагъа кёчюуюнден башланады ай бла кюнден башха астрономия объектлени тамалгъа салгъан орузламалада бардыла сёз ючюн буруннгу мисир орузламада джыл сириусну эки чыгъыууну арасындагъы заманды алай а быллай орузламала алай бек джаыйлгъанладан тюлдюле хар халкъ заманны кесича хыйсаблашдыргъанды бирлери дунияны къуралыуундан башлагъандыла чууутлула б э д джылдан башлагъандыла александрия хронология б э д джылны чи май ын санагъадыла тамалгъа римчиле хыйсабны римни къуралыуундан башлагъандыла б э д парфянлыла вифинянлыла эмда селевкилиле санауну тахтагъа биринчи патчахны олтуруундан башлагъандыла мысырлыла хар династияны башланнганындан хар дуния дин кесини орузламасыны къурагъанды исламда хиджраны джылы буддист орузлама бла бусагъатда нирвана эраны джылы барады бир джыл хыйсаблашыудан башхагъа кёчюу джылны узунлугъу эмда башланыуу башха болгъаны ючюн бир кесек табсызлыкъла келтиредип чи январдан джылны башланнганы биринчи кере римде юлий цезарь б э д джылда киргизгенди джыла византияда юлиан орузлама къабыл этиледи григорий папа бардыргъан орузлама реформа католик къралланы барысы блада къабыл этилгенди заманны санауда халатланы тюзетгенди бу орузлама юлиан орузламаны кириунден ёмюрге дери кюн джылгъа кёре кюн атыкъ болгъанды бусагъатдагъы орузлама папаны аты бла григориан орузлама атха ие болгъанды эмда джылны чю сентябрында юлиан орузламаны орнуна официал халда киргенди эресейде пётр джылны чи январындан башлаб юлиан орузламаны официал халда киргизгенди бизни къралда григориан орузлама совет властны заманында киргизилгенди джылны чю февралындан башлаб григориан орузлама католик къраллада папа григорий бла октябрь джыл эски юлиан орузламаны орнуна киргизилгенди чю октябрны орта кюнюнден сора чи октябрны байрым кюню болгъанды григориан орузламада джылны узунлугъуна сутка саналады тюз джылны узунлугъу сутка артыкъ джылны артыкълы джыл деб февраль айны орнуна кюн болгъан джылды аны сылтауу джерни кюнню тёгерегине бир бурулууу кюн тюл кюн бла сагъат чакълы бир болгъаны себебли хар джылда артыкъ болгъан сагъатны тёрт джылдан бир кере толу кюн этиб февраль айгъа къошадыла григоран орузламада ахыры бла бошалмагъан эмда ге юлешиннген бютеу джылла артыкълы джылладыла ахыры бла бошалгъан джылла джюзюнчю джылла эсе эмда ге юлешине эселе артыкълы джыл болургъа боллукъдула сёз ючюн джыл артыкълы джыл тюлдю джыл а уа артыкълы джылды артыкълы джыл хар тёрт джылда бир кере болгъаны себебли эм ахыр артыкълы джыл болгъан ден башлаб шекилде джылгъа дери барлыкъды джыл ге юлешинмегени ючюн артыкълы джыл болаллыкъ тюлдю григоран орузламагъа кёре джыл узунлукълары кюнден дери болгъан айгъа юлешинеди джангы орузламаны къуралыууну баш чуруму юлиан орузламаны джазгъы тенг кюнлюкге кёре тайыуду джазгъы тенг кюнлюкге кёре пасханыда заманы белгилениб тургъанды григорий дери бу проектни павел бла пий ётдюрюрге кюрешгендиле алай а джетишимсиз болгъандыла реформаны хазырлауун григорий буйругъу бла астроном христофор клавиус бла луиджи лилио алоизий лилий бардыргъандыла аланы урунууларыны эсеблери папа буллада белгиленнгендиле булланы аты биринчи тизгинине кёре эм магъаналыланы ичинде деген атны джюрютгенди россияда григориан орузлама джыл совнаркомну декрети бла киргизилгенди ол декретге кёре джылда чи январдан сора чю февраль келгенди юлиан эмда григориан орузламалада даталаны башхалыгъы григориан орузламагъа кёчген бир бир къралла башха къраллагъа къошулгъанлары себебли джангыдан юлиан орузламагъа кёчгенлери болгъанды ёмюрде григориан орузламагъа швейцарияны къуру католик бёлюмю кёчгенди протестант кантонла джыл кёчгендиле эм кеч а уа гризон джылда къралланы тюрлю тюрлю заманлада кёчгенлери себебли ангылауда халатлада болургъа боладыла барыбызда билгенча мигель сервантес бла уильям шекспир джылны чю апрелинде ёлгендиле кертиси бла уа араларында кюн болгъанды уллу британия джангы орузламагъа джылкёчгенди ёмюр джюзджыллыкъ джылгъа тенг болгъан заманны ёлчелеу биримиди он ёмюр бир мингджыллыкъ болады теренирек ангылатсакъ ёмюрд деб джюз джыллыкъ заман аралыкъгъа тюл хайырланнган орузламагъа кёре чи джылдан башланыб хар джыл сайын къайтарылгъан белгили номерли аралыкъгъа айтылады григориан орузламагъа кёре б э ёмюрю джылны чи январында башланыб джылны чи декабрында бошалады ёмюр джылда ёмюр джылда д а к ахыр джыл бу ёмюрню номеринден башланады сёз ючюн джыл ёмюрню ахыр джылыды ол себебден григориан орузлама бла джыл хыйсаб этсек ёмюр джылны чи декабрында тюл джылны чи декабрында бошалады аны тышында бу системада ноль номерли ёмюр джокъду б э д ёмюрден сора б э ёмюрю башланнганды сутка джерни кесини тёгерегине айланнган кёзюуге тенг заманны ёлчелеу биримиди асламысы бла сутка дебастрономия ангылам кюн сутканы белгилейдиле илму тышында суткагъа кюн деб къоядыла сутка сагъатха минутха секундха юлешинеди эмда кюнден ингирден эртденден эмда кечеден къуралады орузлама суткадан ыйыкъла айла къураладыла кюн сутка сагъат бла джулдуз сутканы сагъат минут секунд айырадыла аланы тенг болмауларыны чуруму джер кюнню тёгерегине айланнган заманда джердеги сынчыкълаучугъа кюн къымыладмагъан джулдузланы фонунда таяды суткаланы ёлчеми ёс ге кирмейди алай хыйсаблада хайырланыргъа болады сутканы секундха тенг санайдыла кюн суткалада секундланы саны бирча болмайды ол себебден бир талай замандан дуния координация заманны ортаклыкъ кюн заманбла келишдирирге керек болады алай болса чу июнда неда чи декабрда суткагъа координацияны секунду къошулады неда алынады ёс де бир секунд таякълауну кёзюую чакълы бир заман интервалды ол цези ню атомуну рахатлыкъда бек джукъа эки дараджасыны арасында к температурада тыш поляладан рахатсызлыкъ болмай кёзюуге тенгди бу ангыламны тамал алсакъ суткаланы белгилеую былай болады аллай кёзюу сагъат бёлге джер джюзюню белгили бир кесегинде белгили бир джорукъ бла бегитлен бёлге заманды бир бирледе сагъат бёлге ангыламгъа датаны бир бирине келишиуюда къошулады сёз ючюн бла бёлгеледе сутканы заманы бирча болсада кюнле башха болгъаны себебли башха сагъат бёлгелеге саналадыла сагъат бёлгелени къуралыуу бир джаны бла джерни кесини тёгерегине айланнганы бир джанынданда бирча джерли заманлары болгъан территорияланы белгилеу бла байламлыды сагъат бёлгелени бир бирлеринден башхалыкълары сагъатдан артыкъ болмазгъа керекди ол себебден сагъат бёлге къураргъа оноу этилгенди хар бирини чакълы бир кенглиги болургъа керекди орта меридианына кёре эки джанына башлам нохтагъа гринвич меридиан ноллу сагъат бёлгени орта меридианы саналады бусагъатда заман координация этилген дуния заманны болушлугъу бла белгиленеди ол гринвичге кёре заманны орнуна хайырланады ни шкаласы тамалын атом замандан алады эмда адамланы хайырланыууна тынчыракъ болады сагъат бёлгеле ден позитив эмда негатив тайыу кибик белгиленедиле де заман не къыш не джай кёчюрюлмейди ол себебден джай заманнга кёчген джерледе ге кёре тайыу тюрленнген этеди сагъат бёлгелени системасыны тамалына координация этилген дуния заман алыннганды бютеу сагъат бёлгеледе заманда аннга кёреди узунлукъну хар градусу ючюн джерли заман белгилемез ючюн джерни юсюн сагъат бёлгеге юлешгендиле бир сагъат бёлгеден башхагъа кёчген заманда минут бла секундланы магъанасы къалады алай сагъат бирге не кёб болады неда аз болады бир бир къраллада къуру сагъат тюрлениб къалмай аны тышында неда минутха тюрленеди алай а бу заман зонала сагъат бёлгелеге саналмайдыла теорияда сагъат бёлге орта меридиандан кюнбатышха эмда кюнчыгъышха бла чекленирге керекдиле алай а кертиликде бир административ неда табигъат биримни ичинде бир заманны сакълар ючюн бёлгелени чеклери бу биримлени чеклерине тайдырылгъандыла бир бирледе уа бёлге хоншу бёлгелени арасында юлешинибда къалады шимал эмда къыбыла полюслада меридианла бир нохтагъа дыжйыладыла ол себебден сагъат бёлге магъанасын тас этеди теорияда полюслада заман дуния заманнга ноль меридиандагъы тенг болургъа керекди алай а сёз ючюн амундсен скотт станцияда къыбыла полюс джангы зеландияны заманы хайырланады аны тышында бир бир къраллада джай заманнга кёчюу ишни къыйын этеди джай заманнга кёчюу болса заман дуния заманнга кёре таяды аны юсюне кёчюу бир заманда болмайды сёз ючюн къыбыла джарымтобда джай болса шимал джарымтобда къыш болады бир бир къралланы территорияларында талай сагъат бёлге болады къалгъан къралланы территориялары джангыз бир сагъат бёлгеге сыйынады къытайны территориясы сагъат бёлгеде болсада бютеу къытайды бирлешген къытай стандарт заман бегитилгенди дунияда бирден артыкъ сагъат бёлгеде джери болгъан джангыз бир административ территория бирим барды сахады сагъат бёлгеди абш бла канадада сагъат бёлгелени чеклери чюйреди ала штатланы чеклери бла тюл экинчи дараджалы административ территория биримни чеклери бла барады чагъыр джюзюм сууну неда башха кёгет сууну толу неда джарым спирт быжылдауундан бир бирде спирт эмда башха затла къошулгъан сёз ючюн кючленнген чагъырла къуралгъан алкоголь ичкиди кючлюлюгю натурал кючлендирилгенле чагъырланы тинтген илмугъа энология дейдиле чагъыр къуру джюзюмден тюл башха тюрлю кёгетледенда этиледи учузуракъ чагъырла чагъырны чыгъарыуда джюзюмню кёб тюрлю тукъумларын хайырландырадыла бютеулей юлешиу этилсе къара бир бирде къызыл дейдил эмда акъ джюзюмлени айырадыла бетине кёре акъ гюл бетли къызыл чагъырланы айырадыла агъачы бла эмда сакълау болджалы бла россияда стандартлагъа кёре чагъырла этил спирт бла шекерни тутханларына кёре былай юлешинедиле чагъырны категориясы агъачын белгилейди францияда къабыл этилген классификациягъа кёре терт категория барды азыкъ чагъырла эмда джерли чагъырла европа классификациягъа кёре агъачлы чагъырла регионуна кёре бла эмда азыкъ чагъырла француз классификацияны азыкъ чагъырлары бла джерли чагъырларын бирлешдиреди джюзюм дунияны кёб къралында ёседи ол себебден чагъырда кёб къралда чыгъарылады алай а артыкъсызда бек джылы климаты болъан къраллада чагъырыу чыгъырыуда эталоннга франция саналады кофе кофе терекни къууурулгъан бюртюклеринден хазырланнган ичкиди кофеини болгъаны ючюн адамны чархына стимуляция этеди ёмюрге дери кофе эфиопияда кийик халда битгенди кечирек кофе терек араб джарымайрымканнга келтириледи ёмюрню ахырында европачы саудюгерле кофены араб портлада сатыб алыб европагъа ташыб башлайдыла хапаргъа кёре ёмюрню ортасында бир муслиман джолоучу джашыртын кофе бюртюклени къыбыла индиягъа элтеди андан ёмюрню ахырында голланд саудюгерле джашыртын кофе терекни ява бла суматрагъа чыгъарадыла аны бла кофени ёсдюрюуде араб монополияны ахыры болады кечирек джылда голланд колонистле кофе терекни джетегин амдстердамдагъы ботаника бачхагъа джибередиле ма ол терекден башланады бу ёсюмлюлюкню джангы дунияны колонияларында тарихи талай джылдан француз патчах саугъагъа голландлыладан терекни джетегин алады бир кесекден мокко кофени урлукъларын йеменден бурбон айрымканнга бусагъатда реюньон мадкагаскарны къатындады андан башланады атлы арабика кофени тукъуму джыл гвиана бла мартиникада плантацияла орнатыладыла джыл бразилияда ямайкада атлы кофены тамалы салынады джыл кубада гватемалада коста рикада ёмюрню аллына джерни кофе плантацияла белибауу болады талай ёмюрню ичинде кофе эки джарымтобда да сюйюб ичилген ички болуб уллу хайыр бериб башлайды табигъатда тюрлю кофе терек барды гитче кёкенледен башлаб метрлик мазаллы тереклеге дери кофе терекни эки баш ботаника тюрлюсю барды арабика бла робуста экинчиге бир бирде конголез кофе да дейдиле бу эки тюрлюге чыгъарылгъан кофени келеди арабика робуста къалгъан тюрлюлери эм кёбю бла бередиле эм бек джайылгъан арабика кофе ден метр мийикликде ёседи шекиллери ариу бюртюкле зугулла боладыла юслери сыйдамды робуста арабикадан дженгил битеди ауруулагъа да кючлюрекди тенгиз дараджадан метр мийикликде битеди асламысы бла африканы индияны эмда индонезияны тропик бёлгелериндеди бюртюкле тёгерекдиле бети джаркъы мордан боз джашилге дери тюрленирге болады ароматы бла робуста сыйсызыракъгъа саналады алай а робустада кофеин арабикадан кёбдю ол себебден бу тукъумну экспресс къатышыулада хайырланыргъа бек сюедиле башха кофе тукъумла сёз ючюн либерика бла эксцельса индустриал магъаналары джокъду уллу ёлчемде битдирилмейдиле алай а бир бир тукъумла сёз ючюн азияда битген копи лювак неда капе аламид атлы кофе дунияда эм багъалы кофеге саналады бир чашка кофе ючюн талай джюз американ доллар бериледи нек десенг кофени тюз хазырлар ючюн биртюкле азыкъ сынджырны ётерге керекдиле аны ичинде мусанганы неда азиялы пальма циветтаны ашхынлары бла ётерге керекдиле ол джаныурланы ичлеринден ётмесе бу кофени татыуу алай къолай болмайды кёб болмай копи лювак кофени он къатха учуз ушашы чыкъгъанды аты тайланддагъы формоза тауланы сыртларында битген эмда маймулланы ашхынларындан ётген кофеди эм джайылгъан айтыугъа кёре кофени кефни кёлтюрюучю тонус бериучю мадарларын калди атлы эфион сюрюучю билгенди ол эслегеннге кёре аны эчкилери кюндюз кофе терекни чапыракълары бла биртюклерин ашасала кече къозгъалыб тынгысыз болгъандыла бу сейир затны монастырдагъы бабасха айтханды олда биртюклени кючюн кесинде сынаргъа оноу этгенди бабас сынаб бек сейирсиннгенди сора кече дууаланы заманында джукъугъа кетген монахлагъа буйрукъ бериб ичиргенди кечирек монахла бу бюртюклени къууруб тартыб ички этерге юренедиле этилген ички арыгъанлыкъны кетергенди джангы кючле бергенди эфиопла араб джарымайрымкандан ёмюрде къысталгъандыла аннга дери оноуну къолда тутхан эфионладан араблыла кёб адетни юреннгендиле аны ичиндеда кофе ичиу аллында араблыла кофени бусагътдан бир тюрлю мадарла бла хазырлагъандыла чий кофе бюртюклени эзиб мал джау бла эмда сют бла къатышдыргъандыла къатышдан тобчукъла этиб биргелерине джолгъа алгъандыла джол ауур тийсе къарыу алыр мурат бла ёмюрге чий кофе бюртюкледен ички этиб башлагъандыла талай джюзджылдан а уа кофе терекни бюртюклерин кебдириб къуууруб тартыб къайнагъан суу къошуб ичиб башлагъандыла араблыла кофеге тюрлю тюрлю къошакълада атхандыла сёз ючюн имбирь бла корицаны кофеге сют къошуу адетда араблыладан чыкъгъанды биринчи урлукъланы джарыкъ бла джылыуну джетер халда баджарылгъан джерде орнатадыла джыл джарым чакълы бирден джетеклени алыб ашау берилген сабанлагъа орнатыладыла кофе терек бек излемлиди иги къаралмаса битим бермей къояды ол себебден чагасын эмда дарманын таймаздан этерге керекди терек биринчи битимин эм азы бла эки джылдан береди кофени къол бла джыйылгъаны иги болады къол бла джыйылгъан кёгетлери джууадыла сора тыш джумушагъын къоратыб урлукъларын кебдиредиле кебген бюртюклени машоклагъа къуюб предприятиелеге ашырадыла анда кофени классификация этиб андан ары хазырлайдыла предприятиеде келген машокланы бирем бирем сынайдыла андан сора бюртюкле дагъыда бир кере ариуланадыла механика элек бла ёлчемлерине кёре айрыладыла андан сора вибрация этген тебсиде ауурлугъуна кёреда айрыладыла андан сора кофе элкетрон сепапарторгъа ашырылады анда къара эмда джашил бюртюкле айрыладыла андан къалгъаны складха келиб джангыдан машоклагъа джыйылады машоклагъа бюртюклени ёлчемлерине кёре агъачларына кёре къуюладыла алгъаракъ хар машокдан алыннган сынамны къуурадыла тартадыла эмда талай стаканнга юлешиб саладыла къайнагъан сууну къошуб стаканны ичиндегин къатышдырадыла сора уста дегустатор хар пробадан ийисни багъасын береди сууумагъа къоюб къашыкъ бла кофени ауузуна алады сора эрлай тюкюреди алай бла бютеу стаканланы сынайды андан сора багъа береди багъала джумушакъдан татлы къатыгъа дери ачы йод татыуу болгъан багъа бериледи къууруу кофени хазырлауда эм баш этапларыны бириди къууурулгъан джашил бюртюкле кёбедиле бетлериде джашилден моргъа тюрленеди кофени татыуу кёб тюрлю ароматлы химия биригулени кючю бла къуралады къуууруучу къайсы биригиулени чыгъыуун излегенине кёре къуууруунуда режими энчи сайланады европа кофе адетде эм къара къууурулгъан кофени эспрессо ючюн хайырланадыла азыракоъ къууурулгъанны уа френч прессде кофе ючюн аладыла къууурулгъан бюртюклени кофе тирменчикде тартадыла тартылгъан кофе татыуун эмда ароматын дженгил тас этгени себебли хазырлауну аллы бла тартылады сют джелинлилени тишилерини джелинлеринде къуралгъан азыкъ суусунду табигъатда сют алкъын башха ашарыкъны эрителмеген балаланы багъар ючюндю бусагъатда уа сют адам хайырланнган кёб тюрлю азыкъда барды сютню чыгъарыу а промышленностну уллу санагъаты болгъанды сют кёб компонентли полидисперс системады аны ичине кирген затла веество бютеулей ингичге дисперс турумдадыла ол себебден сют суусун констистенциялы болады ийнек сют ийнекни ана сютюдю уллу ёлчемледе чыгъарылады эмда эм бек хайырланнган джаныуар сютдю къургъакъ сют къылыу сютню дайым ауурлукъгъа дери температурада кебдиргенден сора къалыуу къургъакъ майсыз сют къалыу сютню кертилигин кёргюзюмюдю аз болса сютге суу къошулгъаннга саналады сютню нормализациясы сютню ичиндеги затларыны кёргюзюмлерин башха сютню къошуб стандартха келтириудю сют сууусун болгъаны сууу кёб болгъаны ючюн тюл сютню къурагъан затланы бир биринде эригени ючюндю ийнеклени тышында тюрлю тюрлю халкъла бла башха джаныуарланы сютлерида хайырланады кийиклени эчкилени къойланы атланы гаммешлени къандагъайланы эмда башхаланы кийик сютню кёбюсюне шималда джашагъан халкъла хайырланадыла сёз ючюн эвенкле бусагъатдада кийик сютню аарыкъны тышында дин джаны блада хайырланадыла сют кесича къалмай андан кёб тюрлю азыкъ этиледи айран сютбашы сюзме бышлакъ кумыз бышлакъ ряженка чайкъагъан айран хуппеги гыпы джууурт простокваша д б политика къралны оноуун этиуню усталыгъы неда сиясат джамагъатны властны къолгъа алыуу бла тутууу бла эмда хайырланыуу бла байламлы джашау сферасыды политика процесслени тамалында аны тындырыр ючюн мадарла бла амалладыла политиканы болджаллы халиси барды ол демек тюрленирге болады къуралышны типине кёре кърал политика партияны политикасын техника политиканы д б айырадыла политиканы къайсы джанына бурулгъанына кёре тыш ич социал эмда башха политикаланы айырадыла озгъан заманланы акъылманлары политиканы тюрлю тюрлю ангылагъандыла башха санатланы оноуун этген ораторлукъ аскер сюдю кибик эм инсанланы джакълау эмда мадаргъа кёре аланы аманладан иги этиуню патчах санатыды платон тюз эмда акъыллы оноуню юсюнден билим макиавелли кърал аппаратны алчылыгъы неда бу алчылыкъгъа къатылыу макс вебер класс интереслени кюреши карл маркс бусагъатдагъы политологла политиканы джамагъат излемлерини тындырыр ючюн белгили бир джамагъат къауумланы ишлемлери кибик ангылатадыла бусагъатдагъы политика илмуда политиканы ангылауда эки тамал къарам барды консенсуслу эмда конфронтациялы консенсуслу ангылауну тамалында политиканы бир иш бирлик кибик кёрюудю бу ангылаугъа кёре джамагъатны игилиги ючюн даусуз биригиб ишлеудю политика конфронтациялы ангылаугъа кёре карл шмитт э б политика адамланы арасында башха оюмланы тирелиуюнден бир бирлерине тикликден къуралгъанды политика илишкиле политиканы субъектлерини байламлыкъларынны шекиллериди политика джашаугъа къошулгъанланы арасында келишиулюк партнерлукъ даула бийлик эмда бойсунмакълыкъ политика власть кесини оюмун башхалагъа зорлауду политика организацияла адамланы къауумланы эмда джамагъатны интереселирин белгилеген кърал эмда кърал тышындагъы институталаны биригиуюдю политика культура халилеринде кёрюнген политика болуулагъа къарамды политика ангы политика психология эмда политика идеологияды политикагъа къатышыууну чурумлары идеяла сезимле багъала политиканы субъектлери кърал властны джюрютюуюне къошулгъан индивидле социал къауумла массала организацияладыла бусагъаха дери политика эмда идеология система белгилиди политика партия баш нюзюрю кърал властны къолгъа алыу аны къолунда тутуу эмда кърал аппаратны джамагъатны бир бёлюмюню интереслеринде хайырландырыу болгъан джамагъат организацияды къуралышды бусагъатдагъа законлагъа кёре политика партия россия федерацияны гражданларыны джамагъатны политика джашаууна аланы политика эркинликлерини къурар джамагъат эм политика акциялагъа сайлаулагъа эм референдумлагъа къошулур бла эмда гражданланы интереслерин кърал властны органларында эмда джерли органлада келечилик этер нюзюр бла къуралгъан джамагъат биригиудю политика партияланы юсюнден законнга кёре ст п политика партия россия федерацияны субъектлерини джарымындан асламысында келечиликлери болургъа керекди элли мингден аз болмагъан джылдан башлаб къыркъ бешден джылдан башлаб къыркъдан член неда башха тюрлю официал къошулгъан адамы аны тамадалыкъ органлары россия федерацияны территориясында болургъа керекди россияда политика партияла кандидатларын бютеу сайлау должностлагъа эмда бютеу келечилик органлагъа теджерге хакълары барды аны тышында кърал думагъа эмда джерли закон къураучу органлагъа сайлаулада кандидатланы списокларында ала теджейдиле политологла ричард гантер бла ларри даймонд политика партияланы беш тюрлю идеал типин айрыдалыа хар бу типда кесича юлешинеди сёз ючюн сайлау бириугиуле индивидуал кёбчюлюкню партияларына программа биригиулеге юлешинеди сёз ючюн абш ни демократ партиясы экинчи типге абш ни республикан партиясы уа ючюнчюге киреди партиясыз системада официал халда къуралгъан партияла неда джокъдула неда закон бла джасакъдыла партиясыз сайлаулада хар кандидат кеси ючюн барады тарихде эм джарыкъ юлгюлени бири джордж вашингтонну администрациясы бла абш ни конгрессини эки ал чакъырылыуу бусагъатда талай партиясыз кърал барды асламысы бла ала абсолют монархияладыла оман бирлешген араб эмиратла иордания бутан дж дери бу къраллада ачыкъдан политика партиялагъа джасакъ барды гана иордания неда аланы къуралыулары ючюн себеб джокъду бутан оман кувейт кърал тамада кючлю болса монархия болмайда быллай система болургъа болады ливия бир партиялы системада официал халда джангыз бир партиягъа эркинлик барды аны орну закон бла бегитиледи эмда даусузду бу системаны бир кесек башха тюрлюлюгю болгъан типи барды талай ууакъ партия болургъа болады алай а ол партияла джангыз бир партияны алчылыгъын таныйдыла къабыл этедиле коммуст заманлада болгария бла польшада быллай болумда партияны ичинде болум къралда болумдан эсе магъаналы болады бир партиялы системаны юлгюсю ссср ди алчы партиялы системада оппозиция партияла бардылал ала сайлаулагъа къошулургъа боладыла алай а бу партияла властны къолгъа алыр къарыулары болмайды бир бирде алчы партияла властны къолдан иерге унамай сайлаулада джалгъан этиб турады алай болса бир партиялы системадан башхалыгъы официал халда кёб партиялыкъ система болгъаныды эки партиялы система абш ямайка кибик къраллада барды мында эки алчы партия болады ол партияланы бири да толу кёбчюлюкню алалмайды сайлаулада хорласада талай процентге хорлайды кёб партиялы системада халкъны ауазын алыр шансы болгъан талай партия болады сёз ючюн канада неда уллу британия кибик къраллада эки кючлю партияны тышында джетишимлери бла аланы джете келген ючюнчю партия болургъа болады бир бирледе бу партия экинчи оруннуда алыб къояды алай а властха кеси джангыз келелмейди правительство къураялмайды бир бирледе юлгю финляндия кючю бла юч тенг партия болургъа болады хар биринде да кеси джангыз правительство къурар потенциал барды алай а кёбюсюне кёб партиялы къраллада бир партия властны къолгъа алалмайды ол себебден коалиция правительство къураб бирге ишлерге керек боладыла ирландия политика партияла бла политика спектр бир бири бла байламлыды ол спектрге кёре солчу аралыкъчы эмда онгчу партияла боладыла солчулагъа коммунистлени социалистлени эмда социал демократланы санайдыла онгчулагъа уа либералланы консерваторланы эмда фашистлени национал социалистле да алагъа къошулуб неда бир бирде ультраонгчула деб да айтадыла аралыкъчы партияла политика спектрни хар кесегини да орта джорукъларын къабыл этедил партияланы кёбюсюнде фракцияла эмда агъымла бардыла ала партияны официал политикасындан бир кесек айырыладыла политика партияланы джоюмлары эмда финанслары бай членлерини спонсорлугъу бла неда аланы политика къарамларын джакълагъан организацияла бла адамланы болушлугъу бла къуралады политика партияланы кёбюсюнде артыкъсыз да кърал оноугъа мадары болгъан партиялада тюрлю тюрлю интереслери болгъан къауумладан уллу бизнес сатыу алыу биригиуле лоббиси болады ачхала бла саугъаланы партия сайлау списокга къошар ючюнда алыргъа болады бютеу дунияда партияла белгили бир бетни бояуну кеслерине байлайдыла кёбюсюне сайлауладан башхаладан айырылырча къызыл бет кёбюсюне сол партияланы бети болады коммунистлени социалистлени консерватив партияланы бетлери асламысы бла кёк бла къара болады джангыз абш де республикан партияныкъы къызылды демократланыкъы кёкдю гюл бет социал демократланыкъыды сары бет либерализмни бетиди джашил джашиллени партиясыныкъы неда исламчы партияланы болады оранж бет миллетчиликникиди мор бла къараны фашистле бла неонацист партиялагъа байлайдыла социалист партияланы классика эмблемасы джумдурукъда къысылгъан къызыл гюлдю коммунистле оракъ бла чёгючню хайырланадыла александр солженицын политика партияланы нюзюрлерини юсюнден айта троцкийни сёзлерин къайтарады россия политика партияланы баш нюзюрлери политика партияланы юсюнден федерал законну статьясыны чю пунктунда белгиленнгенди партияны аты аны политика идеологиясын белгилерге боллукъду сёз ючюн либерал демократ неда коммунист партия неда аны баш нюзюрюн россияны айнытыууну партиясы социал миллет дин неда башха къауумну келечиси болгъаны белгилерге болады орус партия аграр партия неда уллу магъанасы болмагъан алай а эсде къалгъан бренд болургъа боллукъду яблоко явлинский болдырев лукин эм ёмюрлени ичинде миллет партияла башха къралладагъы ала бла бир политика оюмлары болгъан партияла бла биригиб кёб тюрлю халкъла арасы къуралыш къурагъандыла юлгюге ишчилени интернационалын социалист интернационалны коммунист интернационалны келтирирге боллукъду пропаганда джайылыргъа керек джамагъат оюмгъа ауурлукъ этер ючюн фактланы сёзлени эмда башха билгилени джайыу аланы ичинде аллындан да алдауукъну джайылыуу да пропагандадан агитацияны айырыргъа керекди пропаганда политика манипуляцияны эм баш амалларыны бириди пропаганданы реклама бла тенглешдирирге керек тюлдю реклама информацияны жанрына джууугъуракъды информацияны жанрыны ёзеги уа билдириуледиле белгили бир политика ишлемлеге чакъыргъан реклама агитация болады агитация энчи адамланы болмай кёбчюлюкню эсине ауурлукъ салыргъа излесе да ол агитация рекламалай къалады рекламача болмай пропаганда заман ырджыла бла чекленмейди аны айыргъан белгилеген бек къыйынды реклама адамланы эмоцияларына джюк бола эсе пропаганда эмоцияланы тышында адамланы ангыларына эмда акъылларына ауурлукъ береди ол себебден пропаганда эмоцияла кибик негатив да позитив да болургъа болады позитив конструктив пропаганда социал рахатлыкъны келишиулюкню мамырлыкъны бегитир ючюн нюзюрленнгенди негатив деструктив пропаганда социал джаулукъну социал дауланы джамагъатда тикликни кючлендирир ючюн бардырылады диктатура кърал властны бютеулей бир адамны диктаторну неда бир классны пролетариатны диктатурасы къолунда болгъан кърал оноу формады бусагъатда диктатура деб не законла бла неда джамагъат институтла бла чекленмеген энчи властны режимине айтадыла диктатурада бир бир демократ институтла болса да аланы политикагъа эткилери бек азды кёбюсюне диктатор режим энчи эркинликлени чеклеу политика оппонетлерине къаты репрессия мардала бардырыу бла аякъда турадыла аллындан диктатура деб рим республикадагъы баш экстраординар магистратурагъа айтхандыла диктатура сенатны бегими бла салыннганды аннга кёре республиканы баш ординар магистратлары консуллары диктаторну сайлагъандыла эмда аны къолуна оноуну бютеу толулугъун бергендиле диктатор кесине орунбасарны атлы аскерни тамадасыны алгъанды диктаторланы биргелерине ликтор болургъа керек болгъанды консулланы уа джангыз ер ликторлары болгъанды диктаторланы чексиз властлары болгъанды эмда сюдге тартылмагъандыла алай болджаллары джетсе орунларындан кетгендил аллындан диктатура айгъа неда сенат бла белгиленнген къралгъа къоркъуу болса къоркъуу кетгинчи болджалгъа салыннганды алай а б э д джылда биринчи болджалсыз диктатор луций корнелий сулла сайланнганды сёзде законланы къурар ючюн эмда республиканы джарашдырыр ючюн б э д джылда сулла диктатор орундан кетеди ёлтюрюлюуюне ай къалыб б э д джылда болджалсыз диктатор болуб гай юлий цезарь сайланады аннга дери граждан къазауатны заманында тюз джорукъла бла диктатор сайланнганды диктаторлукъ система цезарны ёлюмюнден сора кёб турмай б э д джылда къурутулады сулла бла цезарь джорукъ бла сайланнган ахыр диктаторла болгъандыла эмда бусагъатдагъы ангылам бла римде биринчи диктаторла болгъандыла октавиан август эмда аны ызындан келген императорла диктатор оруннга сайланмагъандыла августха бу орун теджелгенди алай а ол унамагъанды алай а кертиликде аланы къолларында диктатор властлары болгъанды формал халда рим кърал андан сорада кёб джылланы республикагъа саналгъанды эмда властны республикан органлары болгъандыла кертиликде уа монархия болгъанды август огъунакъ аны ызындан аны ёге джашы тиберий аны орнун аллыгъына гарантия этгенди аны бла рим республика монархия болуугъа биринчи атламын этгенди буруннгу греция бла аны колонияларында диктатура кенг джайылгъанды бу къраллада диктатура тирания атны диктаторда тиран атны джюрютгендиле биринчи заман бу сёзню негатив магъанасы болмагъанды тиранланы кёбюсю демосну халкъны джакълаб аристократиягъа къаршчы болгъанды тиранланы бир къаууму артыкъсыз да ал заманладагъыла сууаблыкълары бла адилликлери бла белгили болгъандыла юлгюге коринфни тираны периандрны неда афинлени тираны писистратны айтыргъа боллукъду алай а зулмучу къаты тиранланы юсюнден хапарла андан да кёб болгъандыла сёз ючюн акрагантны тираны фаларид адамланы джез бугъада кюйдюрюрге бек сюйгенди грек полисни аллында тирания аристократияны зулмулугъуна къаршчы болуб поизитив орун алса да граждан джамагъатны бегиую айныугъа тыйыгъыч болгъанды орта ёмюрледе кърал оноуну баш формасы монархия болгъанды власть кюч бла ауушунса да властха патчах неда башха сыйлы тукъумланы келечилери келгендиле ала да властны осуйлукъ бла берирге излегендиле алай а бютеу къралда монархия болмагъанды коммуна шахарла эмда саудюгер республикала кеслерин къоруулар ючюн аскер башчыланы кондотьерлени неда бийлени хакъгъа чакъыргъандыла къазауатдан сора аскерлерини болушлугъу бла бир бир кондотьерле властны къолдан иймегендиле диктаторла болгъандыла быллай диктатурагъа синьория дегендиле бир бир синьорияла осуйлукъ монархия болгъандыла быллай юлгюлени эм белгилисине франческо сфорцаны санаргъа боллукъду эм джангы заманда европада диктатор режимле бек джайылгъандыла кёбюсюне аланы джайылыуларына тоталитар идеологияланы джайылыуу себеб болгъанды сёз ючюн джыл италияда фашист диктатура джыл германияда нацист диктатура бегигенди аланы тышында онгчу диктатура талай къралда бегигенди бу диктатор режимлени асламысы экинчи дуния къазауатдан сора къуругъандыла азияда африкада эмда латин америкада диктатураланы бегиую деколонизация процесс бла бирге баргъанды джангы азатлыкъ алгъан къраллада демократ адетлени кърал институтланы къарыусузлугъундан хайырланыб кёбюсюне аскерчи къауум властны къолгъа алгъанды марксизмде да пролетариатны диктатурасы деген ангылам болгъанды колониализм ёмюрледе промышленносту айныгъан къралланы метрополияланы къалгъан дуниягъа бийлик системасыды колониалыкъ политика къралланы халкъланы кёбюсюне башха миллетни экономика джанындан айнымагъан территорияланы аскер политика эмда экономика зорлау бла бойсундуруу политикады колониализмни аллы уллу география ачылыуланы заманында башланнганды ёмюрде васко да гама индиягъа джолну ачханды колумб а уа американы джагъаларында тюшгенди башха культуралы халкъла бла къаугъада европачыла кеслерини технология джаны бла алгъа баргъанларын кёргюзгендиле джелкенли кемеле эмда от сауутла биринчи колонияла испанлыла джангы дунияда къурагъандыла американ индейлилен къралларын тонау европа банк системасыны айныууна илмугъа финанс болушлукъ келиуюне промышленностну ёсюуюне себеб болгъанды капиталны ал джыйылыу кёзюуюнде колониялыкъ политикада баш орун кючленнген къралланы тонау халкъында къул этиу болгъанды ол политиканы эсебинде европаны къралларында тоналгъан колония къайнагъы болуб уллу капиталла джыйылгъандыла ингилизни эм айныгъан кърал болууунуда баш чуруму бу болгъанды къулланнган къраллада колониалыкъ политика урунуу кючлени ойгъанды экономика эмда политика айныуларын тыйгъанды джерлери тоналгъанды сау халкъла джокъ болгъандыла юлгюге британ ост индия компанияны кючленнген бенгалиядагъы политикасын кёргюзюрге боллукъду бу политиканы эсебинде джыллада ачлыкъ болгъанды бу ачлыкъны къурбаны миллион бенгаллы болгъанды ирландияда ёмюрледе британ правительство ирландлыладан бютеу джерлени сыйырыб ингилиз колониячылагъа бергенди мануфактурадан уллу фабрика завод промышленностха кёчюу бла колониялыкъ политикадада тюрлениуле боладыла колонияланы метрополия бла экономика байламлары кючленеди колонияла гёзенле халгъа келедиле экспулатацияны джангы мадарларыны джайылыуу джангы колония оноу органланы къуралыууна керек этедиле монополия колониячы сатыу алыу компанияланы орнуна къралны къолуна берилиб колония администрацияла къураладыла индустриал кёзюуню башланыуу бла уллу британия эм уллу колониялы кърал болады ёмюрледе къазауатда францияны дженгиб кесини джерлерин аны колониялары бла ёсдюргенди аны тышында нидерландладан испаниядан португалияданда сыйыргъанда талай джер уллу британия кесине индияны бойсундургъанды джыллада кеси джыллада франция бла бирге апиян къазауатла атны джюрютген къытайгъа къаршчы къазауат бардыргъанды аны эсебинде къытай британиягъа таб кесаматланы къабыл этерге керек болгъанды сянганны гонконг кючлегенди афганистанны къолгъа алыргъа излеб каджар богъазда тамал нохталаны аденни кючлегенди уллу британияны тышындада башха къралла колониялыкъ политикаларын бардыргъандыла франция алжирни бойсундургъанды вьетнамны ё дждж камбоджаны протекторат этгенди лаосну джыл конго белгий король леопольд бийлигине тюшеди къралда зорлу урунуу система киргизиледи колониалыкъ система административ джанындан эки форма бла ишлегенди доминиона колониягъа тамадалыкъ метрополиядан салыннган вице король генерал капитан неда генерал губернатор этгендиле неда протекторат формада идеология джаны бла колонизация культураны джайыу сылтау бла баргъанды культуртреггерлик модернизация вестернизация колонизацияны испан вариантында католицизмни испан тилни экспансиясы энкомьенда системаны юсю бла бардырылгъанды голланд вариантда къыбыла африканы колонизациясы апартеид бла байламлы болгъанды джерли халкъ орунларындан къысталыб резервациялагъа неда бантустанлагъа джыйылгъандыла колониячыла джерли халкъдан айры джамагъатла къурагъандыла ол джамагъатла асламысы бла метрополиядан келген тюрлю тюрлю къауумладан къуралгъандыла аланы ичинде аманлыкъчылада кёб болгъандыла аны тышында дин джамагъатлада бек джайылгъандыла джангы ингилизни пуританлары эмда кийик кюнбатышны мормонлары колония администрация оноуну къолда джерли дин джамагъатланы бир бирлерине этиб тутханды индусла бла мусульманланы индияда неда бир бирлерине джау халкъланы джаулукълары бла хайырланыб африкада администрация кеси джанлы аборигенледен сауутлу бёлекле къурагъанды сипаиле индияда гуркхиле непалда зуавла алжирде колониялыкъ системаны чачылыуу деколонизация экинчи дуния къазауатдан сора джамагъатда гуманизация бла демократизация процессле кючлениую бла башланнганды деколонизация ол заманны эки эм кючлю къраллары ссср бла абш блада джакъланнганды джыл индия бойсунмазлыгъын алады джылда иги кесек африкан кърал азат боладыла колониялыкъ бойсунуудан къутулгъан къралланы биргелей атлары ючюнчю дуния болгъанды постоколониялыкъ айныуну кёзюуюнде кюнбатыш къралла экономика эмда политика джанындан ючюнчю дунияны къралларындан кёбге алгъа болгъандыла алгъыннгы колонияла бусагъатдада учуз урунуу кюч бла учуз сырьену къайнагъыдыла дипломатия къралланы тыш политикаларыны бардырыууну амалыды салыннган нюзюрге кёре хайырланнган практика мероприятияладан мадарладан амалладан къуралгъанды къралланы башчылары бла правительстволарыны тыш ишлени органларыны кърал политикада эмда къралны интереслерини джакълауда эмда къоруулауда официал ишлеулериди дипломатия ангылам бла къаугъаланы тыйыу эмда ортаны айырыу бла компромиссле бла эки джанны да разы этген оноуланы алыу эмда халкъла арасы иш бирликни кенгертиую бла теренлетиуюне байламлы келишиулени кёрюшюулени тюбешиулени бардырыууну усталыгъы да байламлыды халкъла арасы хакъ дипломатиялыкъ келечилеге тургъан къралларыны ич ишлерине къатышыргъа джасакълайды дипломатиялыкъ къуллукъну бардыргъан органла бла джууаблы адамла тургъан къралда хар ким да къабыл этген хакълары бла дипломатиялыкъ айырмалыкъ эркинликлери бла хайырланадыла иммунитет эм дипломат персонал бла мекямланы тийилмезликлери джазышыуну бла байламны шифр этиу къралны байрагъыны тагъаргъа эркинлик таможняда айырма эркинликле э б къул тутулгъан джамагъатда дайым урунуу кючню толтурур ючюн аскер чабыулла этиб тургъандыла къралланы тыш политикасы аскер кючле бла бардырылгъанды дипломатия байламла къысха халда келечиликле бла бардырылгъандыла ол келечиликле белгили бир миссия ючюн башха къралгъа барыб тындыргъандан сора ызларына къайтхандыла феоадал бёлюннгенни заманында феодал суверенлени энчи дипломатиялары джайылгъанды ала къазауатланы арасында мамырлыкъ кесаматланы алгъандыла аскер бирликлеге киргендиле династиялыкъ некяхла къылгъандыла ёмюрню арасында халкъла арасы илишкилени айныуу бла бирге къралланы тыш къралда дайым келечиликлери ачыла башланады джангы эмда эм джангы тарихни буржуа къралларыны дипломатиялары тыш политиканы джангы нюзюрлери бла байламлы болгъандыла ол заманда тыш саудаланы кючлеу дунияны юлешиуюню кюреши баргъанды джангы турумда дипломатия ишлеуню ёлчемлери иги кенгереди ол кърал бла тыш къралланы башчы эмда алчы элитасыны ичинде джакъ къауумланы къураууда хайырланады дипломатия аскер амалла бла бирге антифеодал демократ эмда миллет азатлау къымылдауланы миллет къралланы къуралыуунда латин америкада балканлада германия бла италияны бирлешиуюнде уллу оруну болгъанды абдулькъадыр ас суфи туугъан аты иэн даллас джыл эйр шотландия шейх эмда докторду шазилия даркавия тарикъатны устазыды дуния мурабитун джамагъатны къурагъан адамды исламны суфийликни политиканы юсюнден кёб китабланы авторуду бусагъатда кейптаунда къар джашайды анда аны кючю бла межгит салдырдыла аны мюридлери анда зикр этиб дерс бериб турады шейх абдулькъадыр ас суфи джылда шотландияда таулу юйдегиде туугъанды ол юйдегини тукъуму билген тарихи джылдан башланады эйр академияда окъуб башлаб лондон университетни бошагъанды шейх абдулькъадыр ас суфи даркави тарикъатха эки шейхни юсю бла келгенди аны биринчи устазын шейх мухаммад аль хабиб бла андан сора шейх мухаммад аль файтури бла шейх мухаммад аль файтури кеси ливияда бенгази шахарда джашагъанды аннга келгенинде ас суфи юч кюннге шейх мухаммад аль файтури аны калвагъа киргизтгенди юч кюнден сора ийиб аннга иджазаны бергенди ол замандан ол шазалия даркавия тарикъатны керти устазы болгъанды абдалькъадыр ас суфийны кючю бла юч меджгит ачылгъанды абдулькъадыр ас суфийны силсилясы тарикатлада шазалия даркавия бла къадирияда къадириягъа келтирген иснады быллайды примечания абдуррахман аль аттара аз заййят шейхден суфий билимни маулянаны абдулькадыр ибн сали аль джиланины къадирия такрикатха киреди алады шейх аз заййятаны сохтасы шейх абдуссалам ибн машиш андан уа билим алады сохтасы болуб мауляна абу аль хасан аш шазили тарикатны шазалияны салгъаны аллай къадирияны силсиласы бирге болады шазалия сислиля бла аныбла шазалияны устазладан келеди шейхгъе абдулькадыр ас суфиге шазалия тарикатны силсиласы бла аны таифы бутагъы абдулькъадыр ас суфийге келген примечание мауляна аль араби ибн ахмад ад даркавиден шазалия тарикатны силсиласы бёлюнеди эки бутагына аны эки сохталадан ол бутакъла барадыла бири барады шейхден абу йа за аль мухаджиден мауляна ахмад ибн мустафа аль алявигъе бу таифа шазилийя даркавийя алявийя экинчиси шейден ахмад аль бадавиден мауляна мухаммад ибн аль хабибгъе бу таифа шазилийя даркавийя хабибийя бу эки бутакъы бир болалла шейхде мухаммад аль файтури хамуда аны уа сохтасы шейх абдулькадыр ас суфи алады андан иджаза тарикатны шазилийя даркавийя алявийя хабибийя силсила таифаны бутагъыны шазилийя даркавийя алявийя силсиля таифаны бутагъыны шазилийя даркавийя хабибийя силсиля таифаны бутагъыны шазилийя даркавийя алявийя хабибийя шейх абдулькъадыр ас суфи джазгъан китабла ас суфини фахмулу сохталарындан демократия халкъны оноуу халкъ эмда оноу власть къралда властны къайнагъы джангыз халкъ танылгъан кърал оноуну неда политика системаны тюрлюсюдю демократияда къралны оноуун халкъ ачыкъдан тюз демократия неда келечилени юсю эмда сюд оноула бла этеди демократияны баш ышаны гражданланы закон бла баджарылгъан властда келечиликни сайлар хакъларыды эмда оюм азчылыкъланы кёбчюлюк бла тенг хакълагъа ие болуууду демократияны ал формасы тюз демократия болгъанды ол форма буруннгу грецияны гитче кърал шахарларында джайылгъанды афин демократия демократияны хыртха уруу аллынданда башлагъанды платонну къралны теориясында огъунакъда барды ол демократияны эм джетмеген заты кесини къоруулаялмагъаныды андан авторитар кючге таяннган къралланы аллында аскер джаны бла кърыусуз болгъаны платонну оюму бусагъатдагъы демократиялагъада келишеди алай а техника прогресс бла бирге демократияныда джашау кючю кючленнгенди алай а кърал системаны ёсюую бла аллында сорууланы къыйынлашыуу бла тюз демократия болгъан джердеда кърал оноуну монархиялыкъ формаларына ауушдурулгъанды бусагъатда демократ кърал оноу кюнбатыш европалы келечилик демократияны формасын джюрютеди аны башха аты либерал демократияды аны теориясыны тамалын салгъанланы ичинде жан жак руссо джон локк эмда монтескьёню чертирге боллукъду кёбчюлюк информацияны амалларыны айныуу информацияны автомат халда джарадырылыуу технологияланы ёсюую эмда келечилик демократияны тындырыуда табсызлыкъла себебли арт джыллада демократияны ачыкъ тюз формаларына адамланы интереслери ёсгенди империализм чыкъгъаны власть бийлик бир къралны неда миллетни башха къралгъа неда миллетге кесини хайыры ючюн къадарлгъаны аланы кючлегерге излегениди империализм терминни тамалы латинча сёзден къуралгъанды магъанасы власть бийлик болгъанды аны тышында францияда джыллада наполеонну империясыны джакълагъанланы белгилер ючюн хайырланнгандыла бу терминни кечирек джылдан сора наполеон ню аман кърал оноуун белгилегендиле бу сёз бла алай а бусагъатда магъанасы бла джыллада ингилизде джайылыб башлагъанды тюрлю тюрлю авторла империализмни былай танытадыла империализмни тарихини юч кёзюуге юлешеди биринчиси ёмюрге дери баргъан эмда империяланы кенгериулери бла байламлы кёзюудю экинчиси география ачылыула бла башланыб ёмюрге дери баргъан империализмди эски империализм атны джюрютеди ючюнчюсю джангы империализмди эмда джыллада башланнганды колониялагъа джангыдан интерес чыкъгъанды эмда азия бла африканы джангыдан юлешиу башланнганды жанна д арк май джыл францияны халкъ джигит къызы болгъанды джюзджыллыкъ къазауатны заманында францияны аскерлерини баш тамадаларыны бири болуб тургъанды бургундлагъа джесирге тюшгенинде ала аны ингилизлилеге бергендиле ала да отда кюйдюргендиле артда католик клисаны оноуу бла сыйлыланы санына киргенди джюзджыллыкъ къазауат ингилизни патчахы эдуардны франциягъа чабыуу эмда патчах тахтасына эркинлигин билдиргени бла башланнганды джылгъа дери джетишим уллу тюрлениуле бла барды француз аскерле болумну бир къолгъа эте бир халларын тас эте бардыла алай къыйынлыкъда кюрешгенликге къралны иги кесегин къолда тута эдиле джылда хал аманына айланды ингилизни ичинде баргъан патчахланы ичинде чериш тохтайды ланкастерледен патчах а материкге таукел чабыуул этеди консерватизм сакълау адетде джюрюген джорукълагъа тёрелеге социал эмда дин доктриналагъа таяннган идеологияды политикада кърал эмда джамагъат джорукъланы тёрелени джакълагъан радикал реформалагъа эмда экстремизмге къаршчы тургъан агъымды тыш политикада къоркъуусузлукъну бегитиу аскер кючню хайырланыу эски джандашлары бла байламны къаты тутууду баш тамалы тыш экономика илишкиледе протекционизм консерватизмде эм уллу къыймат джамагъатда джюрюген адетлеге тёрелеге эмда аны институтларына бериледи аны бла бирге джамагъатны айныууна ашыкъмай акъыртын болса къаршчы къаралмайды консерватизмни эм баш ышаныларына бири революцион тюрлениулени унамауду идеология болуб француз революцияны заманында къуралгъанды эдмунд бёркню памфлетлери экономика эркинликлени излеген либерализмге эмда социал тенгликни излеген социализмге къаршчы турады консерватизмге тамал салгъанлагъа бёркню тышында француз иезуит жозеф де местр бла австриячы клеменс меттерних саналадыла консерватизмни ретроградлыкъдан эмда адетчиликден айырыргъа керекди бу экиси бютеу джангы тюрлениулеге къайсы шекилде да къаршчы боладыла бусагъатдагъы консерватизм неоконсерватизм бир бирде башха политикалыкъ агъымладан эсе джарашыулу джангыртыулуду дерге боллукъду юлгюге абш да рейганны реформалары бла уллу британияда тэтчерни реформаларын берирге боллукъду консерватизм тёрт тамал идеологияланы бириди демократизм либерализм социализм эмда консерватизм анархизм властсыз адамны оноуун этген хар тюрлю формагъа да къаршчы чыкъгъан теорияла бла къарамланы ичине джыйгъан политика философияды анархизм джамагъатны къралсыз кесин джюрютеллигине таяннган идеяды алай болгъанлыкъгъа анархизмни ичнде кёб тюрлю агъым барды аланы бир бирлерини араларында да кёб ангылашмазлыкълары барды аланы ичинде магъаналы соруула да бардыла сёз ючюн энчи иелик сауда миллетчилик кибик соруулада анархизм эркинлик бла адам адамны хайырланыууну эмда экспулатацияны кърашчы болууу баш нюзюрю болгъан политика философияды анархизм бир адамны бир адамдан баш этген бир адам тамадалыгъы бла джамагъатда орну бла хайырланыб башхаланы бойсундурургъа мадар берген къралны орнуна адамланы иш бирликлерин теджейди ол демеклик анархистлеге кёре джамагъат илишкиле эмда институтла адамланы кеслерини разылыкълары бла кеслерини излемлери бла джууаблылыкълары бла инсанны энчи излеминде тамал алгъан къуралыргъа керекдиле властны хар тюрлюсю уа зорлау бла экспулатацияны къурутулгъа керекди анархизмде кёб тюрлю тип барды аланы бир бирлери бири бирине къаршчы болса да бир къаууму алай тюлдю сёз ючюн анархистлени асламысы анархизмни талай тюрлюсю джанлы боладыла бир заманда огъунакъ ол типле бири бирине къошакъ болады мисалгъа анархист бир заманда кърал тышында коммунист идеяла бла феминизмни джакъларгъа боллукъду анархистлени асламысы солчулагъа саналадыла ала къуру къралгъа къаршчы болуб къалмай энчи иеликге да капитализмге да сауда экономикагъа да каршчы чыгъадыла бу агъымгъа анархо коммунистле анархо коллективистле бла анархо синдикалистлени кёбюсю киредиле алай а ол заманда огъунакъ анархизм индивидуаллыкъгъа да уллу магъана береди бусагъатдагъы анархистлени бир къаууму уа капиталист илишкилени огъунакъ джакълайдыла сёз ючюн сауда анархистле агористле эмда башхала бир къаууму уа сауда илишкилеге огъай демейдила алай а капитализмни унамайдыла мутуалистле аны бла бирге онгчу анархистле анархист къымылдауну бютеулей алыб къарасакъ азчылыкъдыла анархистлени кёбюсю солчу идеяланы джакълайдыла ёмюрню белгили анархисти синди милштейн айтханына кёре анархизм энчилик бла джамагъатны ырджысында дайым тургъан политика тёреди анархист философияны агъымлары идеяланы кенг спектрин аладыла эм къыйыр энчиликден башлаб къралсыз коммунизмге дери анархистлени бир къауумлары артыкълыкъны зорлауну унамайды сёз ючюн христиан анархистле пацифист къарамлары барды башха къауум эсе уа тамам терсине кеслерини идеалларына джетер ючюн артыкълыкъ бла зорлау керек болгъанына ийнанадыла анархизмни теориясы джети тамал принципден къуралады дерге боллукъду фашизм джоппу биригиу сёзден къуралгъанды политология терминди къыйыр онгчу политика къымылдауланы аланы идеологияларын эмда ала башчылыкъ этген диктатура типли политика режимлерин белгилейди тар тарих магъанада фашизм деб италияда джыллада б муссолини башчылыкъ этген политика къымылдаугъа айтадыла ссср ни россияны эмда талай башха къралланы тарих илмуларында фашизм деб немец национал социалзмге нацизмге да айтадыла дагъыда франкизмге португалияда джангы къралны режимине маджар румын болгар фашист къымылдаулагъа арт заманда тарих эмда политика бла кюрешген алимлени арасында ингилиз тинтиучю р гриффинни фашизмни айгъакълауу уллу дау джаратханды бу айгъакълаугъа кёре фашизм палингенетика ультрамиллетчиликди эмда кесини мифология ёзегинде нюзюрю миллетни айнытыуу тюл аны джангыдан джаратыууду фашизмни эм баш ышынлары быладыла онгчу идеологияны адетчиликни радикал миллетчиликни антикоммунизмни этатизмни корпоративизмни популизмни милитаризмни бийлиги эмда халкъны къайсы къауумуна да таяннган политика болгъанын баям этиудю либерализм энчи азатлыкъны джамагъат эмда экономика системаны тамалы кёрген философия политика эмда экономика теория бла идеологияды либерализмни нюзюрю хар адамда азат болгъан бири бири бла магъаналы политика информацияны эркин ауушдуралгъан кърал бла динни властларын чеклендирген хакъ баш болгъан энчи иеликли саудюгерлик эркин болгъан джамагъатды либерализм аны аллында болгъан кърал теорияны кёб тамалын унамайды аланы ичинде монархны аллахдан келген хакълары дин билимни джангыз къайнагъы болуу кибик либерализмни тамал принциплерине была саналадыла хакъла джашаугъа азатлыкъгъа эмда иеликге тенг хакъла бла законну аллында тенглик эркин сауда экономика адил сайлаулада сайланнган правительство кърал властны ачыкъ болуу либерал джамагъатда кърал властны функциясы бу принциплени баджарыу ючюн кюрешеди бусагъатдагъы либерализмда къралны оноуун плюрализм бла демократияны тамалында бардырылыуну сайлады алай азчылыкъланы эмда энчи гражданланы хакълары сакъланнган шарт бла либерализмни бусагъатдагъы агъымларындан бир къаууму эркин саудаланы кърал джанындан регуляция этиуюне джылы къарайды ол регуляция халкъны игилиги ючюн бара эсе тёлеусюз окъуу адамланы хайырларыны аралыгъын азайтыу бу къарамланы джандашларыны оюмуна кре политика система социал къралны элементлерин джюрютюрге керекди аны ичинде ишсизлеге кърал болушлукъ юйсюзлеге джашар джер тёлеусюз медицина кибик либералланы къарамларына кёре кърал власть адамланы игилиги ючюн джаратылады къралны политика башчылыгъы халкъны асламысы бла сайланыргъа керекди бюгюннге либералланы нюзюрлерине эм бек келишген политика системагъа либерал демократияны санаргъа боллукъду эркинлик ючюн американ къазауатдан сора американ миллет биринчи болуб либерал кърал идеяны тамалында конституцияны джарашдырады артыкъсызда бек правительство къралгъа оноу этилгенлени разылыгъы бла оноу этеди деген принципге бек эс бёлюнеди франуз буржуазия да уллу француз революцияны кёзюуюнде либерал принциплени тамалында правительство къураргъа кюрешеди джылгъы испан конституцияны авторлары испан абсолютизмге оппозицияды болгъандыла ала биринчи болуб либерал сёзню политика къымылдауну джандашларын белгилер ючюн хайырланыб башлагъандыла ёмюрню ахырындан башлаб либерализм бютеу айныгъан къраллада эм алчы идеологияланы бири болгъанды либерал идеяланы джашауда бардырыуну сынамлары ал заманлада ахырына дери джетишимге джетмегендиле бир бирледе уа тамам терсине эсеб алыб огъунакъ койгъандыла диктатура азатлыкъны эм тенгликни логузнгларын авантюристле хайырланыб башлагъандыла либерализмни ичинде агъымларыны джандашларыны арасында тикликле болгъандыла къазауатла революцияла экономика кризисле эмда правительствода табсызлыкъла халкъны либерал идеаллагъа артын бурдургъадыла тюрлю тюрлю кёзюуледе либерализм сёз тюрлю тюрлю магъана джюрютгенди заман оза бу идеологияны тамалларыны толу ангыламыда келе башлагъанды бусагъатда уб идеология тамалы болуб дунияда эм джайылгъан политика система либерал демократияды миллетчилик миллет джамагъат бирликни баш формасы болгъаныны эмда кърал къурау процессде алчы оруну болгъаныны тамал принципге салгъан идеология бла политикада агъымды миллетчиликни ичинде кёб тюрлю агъым барды ала бир бирде бири бирине ушамагъан къой къаршчы къарамлагъа ие огъунакъ болуучандыла политика къымылдау болуб миллетчилик кърал власть бла илишкиледе миллетни интереслерин джакълайды кесини тамалында миллетчиликни миллетине халкъына джакълыкъ кесини халкъыны хайыры ючюн ишлеудю миллет ангыны бирлешдириб аны джерини экономика къайнакъларын эмда тин байлыгъын сакълауду бу идеология джамагъатны тюрлю тюрлю социал къауумларын ортакъ политика нюзюр ючюн бирлешдиреди бусагъатдагъые радикал къымылдаула кеслерини миллетчи болгъанларын баямлагъанлары себебли миллетчилик этник культуралыкъ дин чыдамсызлыкъ бла байланады быллай чыдамсызлыкъ миллетчилени орта агъымларыны келечилери бла хыртха урулады бизни къралда миллетчилик ангыламны къыйыр радикал агъымча кёредиле эмда бир миллетни башха миллетни юсюнден бийлигин эмда артыкълыгъын баямлагъан идеологияча кёредиле шовинизм ксенофобия э б алай а илму джанындан бу айгъакълау терсге саналады къыйыр миллетчилик халкъла арасы аманлыкълагъа саналады миллетчилик алгъы бурун идеологияды кесинеда бу элементлени къошады миллетчилик миллетлени башхалыкъларын колоритлерин эмда энчиликлерин чертеди аны тышында миллетчилик миллетни бир социология биримча организмча кёреди адамланы законну аллында аланы социал статусларына къарамай тенгликлери бла миллетлени уллулукъларына къарамай тенгликлери халкъла арасы законланы аллында бирчаракъды миллетчилеге кёре миллет бусагъатдагъы тёлюлени кетген эмда келлик тёлюле бла байлайды ол а уа адамланы миллетлери ючюн джашауларыны огъунакъ берирге хазырлыкълы болууларына себеб болады бу концепция бла байламлы талай ангыламла къуралгъандыла сёз ючюн миллет багъалыкъла миллет интересле миллет къоркъуусузлукъ миллет азатлыкъ миллет ангы э б айтылгъан миллетчиликни барысы бла да байламлы болса да аны тюрлюлери башха идеологиялыкъ излемле да салыргъа боладыла миллетни бир энтносну тамалында къуралыу бютеулюк тенг хакъ статус кибик бу айрылыкъланы типология бёлмюнде къарарыкъбыз салыннган муратла бла нюзюрлеге кёре бусагъатдагъы дунияда миллет къымылдауланы талай тюрлюлерин айырадыла эм бек джайылгъан классификация х коннукъуду ол политикалыкъ эмда этник миллетчилик ангыламланы киргизгенди кон г национализм его смысл и история дайджест книги усталаны кёбюсю конда аланы ичинде хар акъыл палыкъ миллетде бу эки компонентда барды деген оюмдадыла граждан миллетчиликге башха атлары революцион демократ политикалыкъ кюнбатыш миллетчилик кёре къралны легитимлилиги аны гражданларыны политикалыкъ оноуланы алыугъа къошулуулары бла байламлыды ол демеклик къралны миллет излемлени келечилик этиу дараджасы бла миллет излемни белгилеген баш адыргъа инструментге плебисцит саналады аны шекили сайлаула референдум соруулау ачыкъ сюзюу болургъада боллукъду адамны миллетлиги аны кесини саулау бла белгиленеди эмда аны гражданлыгъы бла байламлыды адамланы законну аллында тенг политика статуслары бла миллетни политикалыкъ джашаууна къошуулуугъа излемлери ортакъ политикалыкъ багъалыкъл эмда граждан культура бирлешдиреди миллет бир территорияда джашагъан адамланы бири бири бла джашаргъа излемлери бла къуралады граждан миллетчиликни ичинде бу тюрлюлени айырадыла кърал миллетчилик аннга кёре миллет энчи интереслерини къралны бегитиуге бойсундургъан адамладан къуралады ырхыз раса неда этник джанындан бойсунмагъан интересле бла хакъланы танымайды эмда быллай автономияны миллетни бирлигин бузгъаннга санайды либерал миллетчилик либерал бгъалыкълагъа басым этеди эмда ортакъ адам багъалыкъланы адам хакъла кибик таныйды эмда миллетчиле ол багъалыкълагъа бойсунургъа кереклисин бегитеди либерал миллетчилик кесини миллет джууукъ багъалы болгъанына огъай демейди ала а башхаланы хакъларыны къысытлауну унамайды этник миллетчилик башха атлары этномиллетчилик культура этник органикалыкъ романтикалыкъ кюнчыгъыш миллетчилик миллет этносну айныууну фазасыды эмда кесини граждан миллетчиликге къаршчы салады бусагъатда миллетчи деб бу типге айтадыла этномиллетчиликни оюмуна кёре миллетни адамларыны ортакъ адетле тил дин тёреле тарих бир ата бабадан къуралыу эмда джашагъан джерлерине байламлылыкъ бирлешдиреди алай бла ала бир халкъ боладыла культура адетле неда этниклик миллетчиликни тамалы болурючюн аланы къурамында джамагъатха нюзюр болаллыкъ хар кимда менимсеген ангыламла болургъа керекдиле классификация этилсе бир бирде культуралыкъ миллетчиликнида айырадыла алай бла этник миллетчилик бек тар ангыламгъа джыйылады ангыламазлыкъла болмаз ючюн бу статьяда этник миллетчиликге тамал этник миллетчилик ат бергенбиз культурарыкъ миллетчилик миллетни тилни адетлени культураны бирлиги кибик айгъакълайды къралны легитимлилиги аны миллетни джакълау эмда аны культура эмда джамагъат джауун айнытыууна къарыуу болуу бла белгиленеди кёбюсюне бу къралны миллет кёчбчюлюкню культурасы бла тилини айнытыууну эмда миллетни бирчалыгъын сакълар ючюн миллет азчылыкъланы ассимиляциясын джакълау магъанагъа келеди тамал этник миллетчиликге кёре миллетни тамалы бир ата бабадан къуралыуду бу шекилни джандашлары миллетлик адамны излеми бла тюл къан бла келеди ала ассимиляцияны унамайдыла къыйыр миллетчилик экстремизм бла байламлыды эмда кърал ичи эм къралла арасы къаугъалагъа себеб болургъха болады къралны ичинде джашагъан миллетге энчи кърал айырыргъа излем кёбюсюне сепаратизмге келтиреди радикал кърал миллетчилик фашизм бла нацизмни тамал юлюшлеридиле этник миллетчиледен кёбле миллет мийиклик шовинизм бла дин чыдамсызлыкъны ксенофобия идеяларын джакълайдыла къралланы кёбюсюнде къыйыр миллетчилик джамагъатха къоркъуулу идеологиягъа саналады эмдад джасакъланыбды миллетчиликни халында болгъан ачыкъсызлыкъ эмда политикалыкъ къымылдауланы структурасыны эклектикалыгъы экили стандартланы политикасына джол ачады сёз ючюн кесини энчи кърал къураргъа излемини миллет азатланыу къымылдау деб башха миллетлени кёбюсюне аланы къралларындан айырылыргъа излеген аллай излемлерине уа сепаратизма ат бериледи социализм хайырланы чыгъарыуу бла юлешиуюню процесси джамагъатны сынамында болгъан экономикалыкъ социал политикалыкъ системады социалист фикирлени бирлешдирген эм баш категориягъа чыгъарыуну амалларына джамагъат иеликни санаргъа боллукъду бу иелик энчи иеликни толусу бла неда асламысы бла алмашдырады марксизм социализмни чыгъарыуну амалларына джамагъат иелиги болгъан джамагъат экономикалыкъ формацияды марксизм ленинизм социализмге коммунизм биринчи фазасы кибик къарайды социализмни политика идеологиячада кёрюргеда боллукъду ол заманда аны баш нюзюрю чыгъарыуну амалларына энчи иелик болмау салыннган нюзюрлеге джетиуню мадарыды чыгъарыуну амалларына иеликни энчи кълладан джамагъат сынамгъа бериую адамны адам бла экспулатациясыны тохтатыр ючюн адамдан урунуууну эсеблерини сыйырыуну азайтыр ючюн хайырланы дифференциациясын тюшюрюр ючюн этиледи аны тышында социализмне экономикалыкъ тенгсизлик болургъа болады алай а уллу болмайды эмда башында белгиленнген нюзюрлеге джетиуде тыйгъыч болмазгъа керекди бир бирде социализмге социалист джамагъатны къурар нюзюрюрлю идеология да дейдиле бусагъатда социализмде юч баш агъым барды анархизм реформизм эмда марксизм анархистлени оюмларына кёре кърал социализмде экспулатация адамдан урунуууну эсеблерини сыйырыу эмда проблемала къорамайдыла ол себебден керти социализм кърал болмаса болургъа боллукъду марксистле энчи иелик къурутула тургъан алай а социал классланы алкъын къурумагъан джамагъатда къалкъыгъан къралны къралны юсюнден айтадыла большевиклени оюмларына кёре пролетариатны диктатурасы да аны ючюн керек болады социализмни айныуунда эм уллу къошакъ къошханлагъа к маркс бла ф энгельс марксизмде пьер жозеф прудон бла п а кропоткинни санайдыла анархизмде аны тышында социалист идеялагъа уллу къошакъ этген кёб акъылман болгъанды социалист фикирни тамалында европачы культураны гуманист къарамлары барды социализмни теориясыны биринчи джилтинлери биринчи социалист утопистле томас мор бла томмазо кампанелланы ишлеринде кёребиз т мор айтхан утопия айрымканда энчи иелик ачха джюрюу джокъду тенглик толуду джамагъатны тамалын юйдеги эмда урунуу коллектив къурайды урунуу барысынада зорунлуду энчилик инстинктлени айныуун тыяр ючюн юйдегиле дайым юйлерин ауушдургъанлай турадыла социалист проектлени дагъыда бир джаныуу кюнбатыш европада ёмюрню ортасына келеди эмда сен симон фурье эмда оуэнни атлары бла байламлыды ёмюрде огъунакъ анархизм къуралады аны джаратылгъаны ингилизде болгъанды алай аннга байламлы болмай францияда да чыгъады бу агъым россияда да уллу къарыу алады аны тамалын салгъанлагъа п а кропоткин бла м а бакунин саналадыла кечирек россияда л н толстой анархизмни христиан агъымына тамал салады атыда толстойчулукъ болады социализмни тюрлю тюрлю акъылманла айгъакълагъан ышанлары адилликге джетдирлик джол кибик а уа тюрлю тюрлю акъылманла тюрлю тюрлю амалланы кёргюзгендиле сёз ючюн алфавит бла грек алфавитни аллындагъы эки харифини аты хар фонемегъа кесини белгисин хайырланыу белгилени санларын азайтыб джазманы тынч этерге себеб болады тиллени бир бирлеринден фонетика системаларыны къыйын болуу алфавитлени да ёлчелмерини тюрлю тюрлю этеди гиннесни рекордларыны китабына кёре эм кёб хариф кхмер тилни алфавитинде барды эм аз а уа а е о р бугенвиль айрымкандагъы ротокас тилни алфавитиндеди папуа джангы гвинея эм эски харифге о саналады бу шекили бла ол биринчи финикий алфавитде чыкъгъанды б э д джыл чакълы бир алфавитни принципи биринчи семит халкъладан чыкъгъанды бизни эрагъа дери чю минг джылны ортасында эбла шахарда джазмачыла бусагъатдагъы тель мардих шимал сирия чекич джазманы тамалгъа алыб шумер тилге хайырландырыр ючюн белгилени тунакыланы бирча болгъаны бла бирге башха башха ачыкълагъа кёре тизгендиле семит тилде юч ачыкъ барды чекич джазма бла мисир джаманы хайырландырыб семитле б э д чи мингджыллыкъны биринчи кесегинде биринчи консонант бёлме джамзаны къурайдыла джазма белгилеге ачыкъланы белгилери къошулгъаны бла фонемаланы джазма белгисини системасы алфавит къурагъаннга санаргъа боллукъду эм эскиге угарит шахар къралны алфавити саналады б э д чи мингджыллыкъны джарымындан бери белгилиди бу алфавитде белгилени тизилиую башха кюнбатыш семит алфавитленикиндечады в финикий буруннгу чууут алфавитледе кибик финикиячыла джерларасы тенгизни кюнчыгъыш джагъасында джашагъандыла эмда дуниягъа белгили тенгизчиле болгъандыла эмда джерларасыны къраллары бла сатыу алыуну тири бардыргъандыла финикий алфавитден грек эмда арамей алфавитледа къуралгъандыла ала уа бусагъатдагъы алфавитлени асламымыны тамалы болгъанды дерге боллукъду бютеу белгили алфавитледе хар харифни кесини аты барды ол атла башха тил хайырланыб башласада къалыб кетиучендиле харифлени атлары асламысы бла ол тауушдан башланнган сёзледен къуралгъандыла алеф бугъа бет юй и т п буруннгу алфавитлени белгилери сёз ючюн угарит алфавит санны белгилер ючюн хайырланмагъандыла алай а кечирек кюнчыгъыш семит алфавитледе эмда грек алфавитде тизимде биринчи хариф нолдан сора келген санны белгилленди сёз ючюн грек альфа бирни белгилегенди экинчи хариф экини бу принцип грек алфавитден джаратылгъан кёб системалада кечге дери сакъланнганды сёз ючюн буруннгу орус алфавитде джазма билгилени джазыуну графикалыкъ системасыды адам тилни джашау шекиллерини бириди джазма бусагъатдагъы шекилине келир ючюн бек узун заманны айныгъанды аны къуралыууну талай этапха юлеширге боллукъду алгъа бурун адамлада белги джазма болмагъанды ол себебден информацияны узуну аралыкълагъа берген къыйын болгъанды къаджар патчах дарий ни юсюнден айтылгъан джомакъны юлгюге келтирирге боллукъду геродот айтханды ол джомакъда дарий скифледен бир кере хапар алгъанды ол хапарда тёрт зат болгъандыла къанатлы чычхан макъа эмда садакъла хапарны келтирген не хапар болгъанын айталмазлыгъын билдириб кетгенди скифле не айтыргъа излегенлерин ангыларгъа керек болгъанды дарий сагъыш этгенди да скифле бойсуннганларын билдиредиле деген оюмгъа келгенди эмда бойсуннганларыны белгиси болуб аннга джерни сууну эмда кёкню джибергендиле чычхан джерни белгиси макъа сууну къанатлы кёкню садакъланы уа скифле къаршчыланмазлыкъларын билдириб сауутларын саладыла деген магъанада ангылагъанды алайда бир башха акъылман дарийни айтханын терсге санагъады эмда былай ачыкълагъанды сиз къаджарла къанатлылача кёкге учуб кетмесегиз неда чычханлача джерге букъмасагъыз неда макъалача мырдылагъа къачмасагъыз бу садакъла бла урулуб ызыгъызгъа къайтырыкъ тюлсюз артдан акъылман айтахан тюз болгъаны белгили болгъанды келтирилген юлгю адамла аллында билгилени затланы юсю бла берирге кюрешгенлерине шагъатлыкъ этеди затлыкъ джазманы белгили юлгюлерине вампум ирокез джазма джибге кийирилген тюрлю тюрлю бетли чокъуракъла эмда кипу перу джазма анда билги джибде тюйюмчеклени саны бла эмда бояуу бла берилгенди затлыкъ джазма таб джазмады дерге боллукъ тюлдю заман бла адамла андан табыракъ амалла къурагъандыла джазманы къуралыууну эндиги этапы суратланы пиктограммаланы тамалында джазмады адамла джаратылгъанларындан бери сурат салыб башлагъандыла алай а ал заманлада бу сурат салыу билги бериу амал халгъа келелмегнди пикторграфия джазманы магъанасы белгили бир затны сураты бла ангыламны бериудю сёз ючюн адам деген ангылам адамны сураты бла берилирге болгъанды алай а заман бла суратла тынчыракъ бошуракъ болуб тамалында суратдан узакълаша баргъандыла пиктограммала кёб магъаналы бола башлагъандыла джангы ангыламланы чыгъыуу бла эмда абстракт ангыны къуралыуу бла пиктография джазманы бютеу излемлерин баджаралмагъанды алай бла идеография ангыламланы джазмасы къуралгъанды ол кёргюзюрге болмагъан ангыламланы белгилерге джарагъанды сёз ючюн сокъурлукъ аны суратха салыргъа мадар болмагъанды ол себебден бу ангыламны тамалы болгъан кёзню сураты салыннганды ол себебден кёзню сураты пиктограммада кёз магъананы тутханды идеограммада уа сокъурлукъ суратны туура эмда кёчген магъанасы болгъанды реформатский а а введение в языковедение м аспект пресс с иероглиф джазма да тамалында салыннган сурат танылмаз халгъа келеди иероглифледе башха белгиле да болгъан типли констуктив элементле чыгъадыла адам джазыуну тынч этерге излегени бла байламлы болур иероглифлени къуралгъаны алай а иероглиф джазманы джетишмегенлери да кёб болгъанды аны эм башында сёзню айтыуу бла байламы болмагъаныды аны бла джазма тил бла аууз тил айры джашагъандыла аны тышында синтаксис ролгъа кёре сёзню шекили тюрленнген тилледе иероглифлеге къошакъ белгиле къошаргъа керек болгъанды аууз тил бла джазыу тилни джууукълашдырыуда бёлюм джазыуну къуралыуу уллу атлам этдиргенди эм белгили бёлюм джазыулагъа керкме джазыула саналадыла буруннгу къаджар аккад эмда башха шумер джазмадан къуралгъан джазмала кюнбатыш семит финикий араб эмда буруннгу мисир иероглификада къуралгъан джазмала эм япон бёлюм системала катакана бла хирагана финикий джазма адам улуну джашауунда уллу роль алгъанды финикий джазмадан грек джазма къуралгъанды ол а уа латиница бла кириллицагъа тамал болгъанды финикий джазмагъа греклиле кёчгенлеринде бёлюм джазма бла грек тилде болгъан ачыкъ тауушла берилмегендиле аны бла ачыкъланы кёргюзюрге белгиле къуралгъандыла аны бла джазма андан да универсал дараджагъа чыкъгъанды энди чакълы бир белгини хайырландырыб аууз тилни хар сёзюн кёргюзюрге мадар болгъанды алфавит джазма тынчлыгъы себебли дуниягъа дженгил джайылгъанды бир бир цивилизациялада бусагъатха дери кёчмегендиле алфавит деб белгилени стандарт тизиу джоругъу болгъан фонеткиалыкъ джазмалагъа айтадыла алфавитни белгилерине хариф дейдиле башында кёргюзюлген системала къуру кеслери аз тюбейдиле кёбюсюне тамал системагъа башха системаны элементлерида къатышады тюбюнде къуралгъанлары бла регионлары бла къауумлагъа юлешиннген джазма тюрлюле кёргюзюлгендиле бу джазмала кёбюсюне миссионерле бла неда тилни джюрютген адамла бла башха тиллени юлгюге алыныб къуралгъандыла адабият неда литература джазылгъан хариф деген сёзденди кенг ангыламда бютеу джазылгъан текстлени джыйымыды кёбюсюне адабият деб суратлау адабиятха айтадыла ол демек санатны бир тюрлюсюдю алай а бусагъатдагъы ангыламны бюгюнден узакъ къалгъан заманланы культурасына хайырланнган терсирекди буруннгу илму трактатла бла дин мифологиялыкъ чыгъармала сёз ючюн гесиодну теогониясы неда лукрецийни затланы табигъатларыны юсюнден чыгъармасы ол заманладагъылагъа кёре сёз ючюн эпос поэмаладан гомерни илиадасы неда вергилийни энеидасы суратлау адабият бла суратлаусуз адабият деб бири биринден айырылмагъанды башха кёзюулени суратлау адабиятын дин философия илму публицистика адабиятладан айырыб биз бусагъатдагъы къарамларыбызны озгъан заманлагъа кёчюребиз ол кёчюрюу хаманда тюз болмайды бир бирлелде уа къоркъуулу огъунады алай болса да адабиятда бютеу миллет культуралада эмда адам тарихни узунлугъунда хар бирине да келишген талай ышаны барды башында белгиленнген юч ышаннга келишмеген алай а адабиятха саналгъан буруннгу текстле бардыла сёз ючюн илиада бла одиссея алимле айтханнга кёре бу эки поэманы авторуна гомерни санаргъа боллукъ тюлдю эмда ол чырт болмагъанды автор бу текстле буруннгу грек фольклордан келедиле гомер джангыз аны айтхан эмда къагъытха джазгъан болгъанды энтда бир ышан къошаргъа тыйыншлыды бу ышан адабиятны структурасы бла тюл функциялары бла байламлыды адабиятны тюрлюлери текстни магъанасы бла неда аланы хайырланыулары бла айырыладыла ол себебден бирлешген классифация этген къыйынды бир бир чыгъармала талай тюрлюден ышанлагъа иедиле бир бир чыгъармала джазылгъан сагъатда бир къауумгъа джылла озуб а уа башха къауумгъа киредиле суратлау адабият адам тилде джазылгъан сёзледен къуралгъан санатны тюрлюсюдю суратлау адабиятны энчилиги аны бир джанындан санатны тюрлюлери бла башха джанындан а уа сёз текстни башха тюрлюлери бла байламлыгъыды аны тышында суратлау адабият санатны башха тюрлюлери кибик автор чыгъармаланы бирикдиреди фольклордан башхалыгъы да буду болушлукъ ичи болгъан адабиятды толуракъ билгиле алыргъа джарайды билги адабиятны баш тюрлюлери окъуу адабият билги адабият кибик билимле бла байламлыды алай а хайырланыуу бираз башхады билимлени системалыкъ эмда бир бири ызындан тизиб окъугъан билим алырча бериудю сёз ючюн школ китабла техника адабият техника бла чыгъарыугъа байламлы адабиятды инструкцияла каталогла патентле эмда башхала проза тюз ачыкъ ритмика къауумлагъа назмулагъа юлешинмеген аууз неда джазма сёздю эм аллындан буруннгну грек литературада суратлау сёзню къайсысына да поэзия дегендиле алай а грек культурада суратлау деген ангылам таймаздан ритмика бла байламлы болгъанды ол себебден чыгъармаланы асламысы назму шекилли болгъанды кечирек ритмика сёзге назму деб ритмикасыз сёзге къаршчы салгъандыла буруннгу римчиле грек культураны андан ары бардыргъанлагъа саналадыла ала ритмикасыз сёзге проза деб башлагъандыла квинтелианда сенекада уа деген сёз тюбейди эмда эркин ритмика къайтарыула бла байланмагъан сёзню белгилегенди ачыкъча кёрюнсе да проза бла поэзияны бир биринден айыргъан алай тынч тюлдю ритми болмагъан алай а тизгинлеге юлешиннген эмда назмугъа саналгъан чыгъармала боладыла неда тамам терсине рифма бла эмда ритм бла джазылгъан алай а прозагъа саналгъан чыгъармала боладыла поэзиялыкъ проза буруннгу грецияда поэзия бла бирге суратлау проза да болгъанды мифле айтыула таурухла комедияла бу жанрла поэзиялыкъ жанрлача кёрюлмегендиле нек десенг буруннгу греклилеге миф суратлау чыгъарма тюл дин чыгъарма болгъанды айтыу тарихни ачыкълагъанды таурух турмушну кёргюзгенди комедия эсе уа асыры сыйысызгъа саналгъанды суратлау болмагъан прозагъа ораторлукъ политикалыкъ кечирек илму чыгъармала да саналгъандыла алай бла антика дунияда буруннгу римде кечирек а уа орта ёмюрдеги европада проза арт орунда болгъанды мийик суратлау поэзияча болмай проза не турмуш неда публицистикалыкъ адабият болгъанды орта ёмюрлени арасына болум бираз тюрлене башлагъанды антика кечирек а уа феодализмни чачылыуу бла поэма трагедия ода да акъыртын чачыла барадыла сатыу алыучу буржуазияны айныуу бла эмда аны культуралыкъ эмда идеялыкъ ёсюую бла уллу шахарланы культураларыны тамалында прозалыкъ жанрла айныб башлайдыла повесть новелла къуралады аны ызындан кёб да турмай роман жанр болуб чыгъады феодализм бла къул тутуу кёзюулени баш жанры болгъан эски поэзиялыкъ жанрла кеслерини магъаналарын тас эте башлайдыла алай а адабиятдан тас болмайдыла аллында буржуазиялыкъ стилледе артдан а уа капиталист джамагъатны бютеу адабиятында баш орун проза алады суратлау проза аллында поэзия бла бир дараджагъа чыгъады кечирек капитализмны джашнагъан кёзюуюнде биринчи орунну огъунакъ алады ёмюрге прозачыла новеллачыла романчыла суратлау адабиятда эм белгили джазыучула боладыла жанр ангылам чыгъарманы шекилин тюл ичин айгъакъласа да жанрланы асламысы не поэзиялыкъ джазылыугъа поэмала пьесала неда прозагъа тартадыла романла повестле быллай юлешиуню хар чыгъармагъа да келишдириб барыргъа джарамайды чыгъарма жанрына келишмеген шекилде джазылгъан кёб тюрлю юлгю барды прозада джазылгъан адабият жанрлагъа тюрлю кириученди алай а саны тюрленирге боллукъду поэзия чыгъармачылыкъ джаратыучулукъ сёзню къуралыууну энчи амалыды кюнлюк тилни излеми болмагъан сёзге къошакъ ёлчем марданы келтириудю асламысында назму халда болгъан суратлау чыгъармачылыкъды сёзню къошакъ мардасына назму бла рифма метр э б саналадыла поэзия сёз метафоралыкъ магъанада да хайырланыучанды кёргюзюлгенни ариулугъун асыуулугъун белгилейди къатышыу болмаз ючюн илму адабиятда поэзия сёзню орнуна назмуну юсюнден айтадыла бусагъатдагъы культурада поэзия деб санатны бир тюрлюсюне айтадыла алай а бусагъат джашауубузда поэзиялыкъ алай а суратлау болмагъан кёб текст болгъанын унутмазгъа керекди сёз ючюн реклама тарихде назму сыфатны текстлени къаллайы да алыргъа болгъанды аны магъанасы айтылгъан зат тюз джашаудагъы сёзден айры чертилген магъаналы этерге излеу болгъанды ритм саркама поэзияда назму сёзню таууш къурулушуну тизилиу джоругъуду рифма келишген сатырланы ахырларыны тауушларыны келишиую хар назму чыгъарманы назму ёлчеми болады ол демек таууш къурамыны къуралыууну мадары барды бир бир назмуланы полиметрия бла джазадыла назму талай тюрлю назму ёлчем бла джазылады араб алфавит араб джазма арабица араб тилде эмда башха тилледе сёз ючюн къаджар тил эмда талай башха тюрк тилледе джазар ючюн хайырланылады харифден къуралады эмда онгдан солгъа джазылады араб алфавит финикий алфавитден къуралгъанды болгъан харифлеге кесини энчи тауушларын кёргюзген харифле къошулгъанды ала са ха заль дад за гъайн харифледиле алифни тышында хар бютеу харифле тунакы тауушланы белгилейдиле харифни джазылыуу сёзде орнуна кёре тюрленеди ызындан келген харифге джалгъанмагъан алты харифни тышында алиф даль заль ра зай вав бир сёзню бютеу харифи джалгъаныб джазылады алиф араб алфавитни тунакы тауушну белгилемен джангыз харифиди контекстге кёре узун ачыкъ тауушну белгилерге болады тюбрек къара неда энчи тауушу болмагъан болушлукъ орфографиялыкъ белги болады къаджар алфавитде джорукъ бираз башхады биринчи барады артдан а уа араб тилни юч узун ачыкъ тауушу алиф уау йа харифле бла белгиленеди къысха ачыкъла джазмада берилмеучендиле сёзню толу эшитилгенин берирге керек болса сёз ючюн къуран бла сёзлюкледе ачыкъланы белгилер ючюн сатыр башы эмда сатыр тюбю ачыкълаучула саланыдал харакат харифден сора а таууш келсе аны башына джампек сызчыкъ тартылады аны атыда фатхады харифден сора и таууш келсе сызчыкъ харифни тюбюнден салынады атыда касрады харифден сора ачыкъ таууш болмаса аны башында гитче тогъайчыкъ сукун салынады араб алфавитни тамалында алфавитле хайырланнган араб болмагъан тилледе ачыкъла не матрес лекционис амал бла къаджар тилде къуру узун ачыкъла бериледиле алиф йа эм уау харифлени юсю бла неда къошакъ белгилени киргизиу бла бериледи уйгур тилдеча араб тилде ачыкъ тауушла тилни тамалына кирмегени себебли башха семит тилледеча ачыкъ тауушланы белгилеген харифле болмайдыла хх ёмюрде бу табсызлыкъ ючюн кёб муслиман кърал тюрк орта азия индонезия малайзия э б араб алфавитни ачыкъ тауушла берген белгилери болгъан башха алфавитге ауушдургъандыла латиница кириллица кибик араб тилде в хариф джокъду башында кёргюзюлген харифге хуруф дейдиле аны тышында араб джазмада юч къошакъ белги хайырландырадыла араб алфавитни джерли вариантларында эмда араб болмагъан тилледе башха къошакъ белгилени да хайырландырадыла къаджар тилде йа харифни ахыр формасы сатыр тюбю эки нохтасыз джазылад ол демек алиф максура бла келишеди алиф максура уа къаджар тилде хайырланмайды эмда тюз алифни ахыр формасы бла хайырланады къаф ны ахыр формасы орта формасы бла бирчады къаф ны ахыр формасыны араб варианты эски болгъаннга саналады аны тышында къаджар тилде кеслерини энчи тауушларын белгилеген харифлери барды г сатыр башы сызы бла къаф ж сатыр башы юч нохта бла ра п бирни орнуна юч сатыр тюбю нохта бла ба ч бирни орнуна юч нохта бла джим кеслерини энчи къошакъ белгилери урду уйгъур тилледе эмда араб тилни магриб диалектлериндеда барды интернетде джайылгъан араб джазманы транслитерациясын кирилл эмда латин стандарт системаланы транслитерацияларыны келишиую кёргюзюлгенди бу таблицада араб джазманы латинизациясыны системасы халкъла арасы стандартда айгъакъланнганды араб джазмада талай харифни джалгъаб джазыуну кёб тюрлю амалы барды лигатура лям алиф лигатура стандартды бу харифлени лигатура тышында джазылгъаны уналмайды къалгъан лигатурала зорунлу тюлдюле аланы хайырланыу а сайланнган каллиграфиялыкъ стилге кёре болады юникодда юч джюз лигатурадан артыкъ эки харифли джюзден аслам юч харифли талай да сёз лигатура белгиленнгенди сёз ючюн аллах акбар мухаммад расул риял иранны ачхасы сёзлеге аны тышында юникодда тёрт сёз лигатурадан къуралгъан белги барды эмда сау фразаны белгилейди солля ллаху алейхи ва саллам ёмюрден башлаб санланы джазыуда онлукъ санау система хайырланады анда индий тархланы хайырландырадыла санда тархла солдан онгнга джазыладыла тарихде араб алфавитни харифлери финикий алфавитдеча тизилгендиле финикий алфавитде болмагъан харифлени уа ахыргъа салгъандыла бу тизиу джорукъгъа абджад дейдиле алфавитни биринчи тёрт харифине кёре алиф ба джим даль индий тархлагъа кёчгюнчю санны белгилер ючюн харифле хайырландырылгъандыла аланы сан маганалары абджадда орунларына кёре болгъанды индий харифлеге кёчгенден сора алфавитни тизиу джоругъу бусагъатдагъы шекилге келгенди алай а араб тилде алфавит сёз абджадия эски тизиу джорукъну эсгертеди араб алфавитни джайылыуу ислам динни джайылыуу бла тенг баргъанды заман бла араб алфавит муслиман харифле халгъа келгенди азия бла африканы кёб тиллери уа аны хайырланыб башлагъандыла аннга дери кеслерини энчи алфавитлери болгъанла да башха тилде сёлешген регионлада ислам динни тутхан къауумла араб алфавитни сакъларгъа кюрешгендиле сёз ючюн белорус араб алфавит аны бла бирге араб алфавитге тилде тауушланы барысын да берирча къошакъ харифле къошуб башлагъандыла юникодда араб алфавитде болмагъан алай а араб алфавитни тамалында къуралгъан джазмалада хайырланнган хариф белгиленнгенди индонезия бла малайзия бусагъатда латин харифле бла хайырлансалада дин адабият араб харифле бла чыгъады алгъыннгы ссср ни халкълары араб харифлени джылланы ахырында латин харифлеге ауушдургъандыла ол заманлада латин алфавитге тюркда кёчеди бусагъатда араб алфавитни тамалында джазма бла башында айтылгъан тиллени тышында урду пушту дари кашмири пенджаби синдхи хауса фула курд тил иран бла сирияда уйгъур тилле ючюн хайырланады аны тышында алгъыннгы ссср ни тышында джашагъан азербайджанлыла къазакълыла къыргъызлыла тюркменлиле юзбеклиле эмда татарлыла хайырланадыла ол халкъланы тиллери кърал тил болгъан джерледе латиница неда кириллица хайырландырылады къытай джазма талай минг джылдан бери къытай тилде джазманы джангыз амалы болуб келеди къытай джазманы белгилери иероглифлери япон джазма аты кандзи бла корей джазмада аты ханчча да хайырланады джылгъа дери къытай джазманы вьетнам тилде да хайырландыргъандыла хан ты къытай джазманы джашы хаманда джангы билгиле бла тюрленнгенлей турады ахыр кере джазылыуланы таш макъаланы къабукъларында табхандыла аланы бизни эрагъа дери мингджыллыкъ болгъанына сагъыш этедиле алай болса къытай джазма шумер джазмадан да эски боллукъду къытай джазмагъа иероглифлик неда идеографиялыкъ джазма атны бередиле аланы алфавитден башхалыкълары белги къуру тауушну белгилеб къоймай магъананы да белгилейди белгилени саны да бек кёб болады онла бла мингле пэйлиган неолит культураны цзяху джазмасы б э д дж ч б тыш къарамы бла къытай иероглифлеге ушаса да бусагъатдагъы къытай иероглифле аладан къуралмагъандыла айтыугъа кёре иероглифлени таурухлукъ император хуан дини тарихчиси цан цзе къурагъанды аннга дери къытайлыла тюйюмчек джазма бла хайырланнга саналады аны юсюнден даодэцзин бла и цзинде джазылады эм эски къытай джазылыула таш макъаны къабугъунда эмда тууар джауорун къалакълада этилгендиле эмда фал джазылгъанды быллай текстлеге цзягувэнь дегендиле къытай джазманы биринчи юлгюлери шан династияны кёзюую бла белгиленеди эм буруннгулары б э д ёмюрден кечирек джез эмда багъырдан сауутла этилиб башланнганы бла ол сауутлада джазылыб башланадыла бу текстлеге цзиньвэнь ат бередиле джез сауутлада джазыула биринчи саз топуракъда басылгъандыла аны бла иероглифлени стандартизациясы башланады белгиле тёртгюлню ичине сыйындырыла башлайдыла иероглиф системаны тамалында бош суратлау эмда кёргюзюу белгиле бардыла быллай белгилеге сёз ючюн шан бла ся саналадыла аланы магъанасы башына эмда тюбюнеди горизонтал сызны тюбюнде неда башында вертикал бла белгиленнгендиле алай а кёргюзюу белгиле къуру башы тюбю магъана бла къалмай андан къыйын къошакъ магъаналаны да береди сез ючюн шан ся контекстге кёре огъары тёбен тамадала бойсуннганла магъананы бериб къоймай бу джанындан ол бир джанындан магъананы да тутаргъа болады аллында бош суратчыкъ болгъанды сёз ючюн аууз деген сёз джарым тогъай бла белгилленнгенди коу аууз иероглиф да андан къуралгъанды тогъай джаны башына бурулуб тюбюнде да нохтала кёк бла тамчыланы белгилегендиле йуй джангур иероглиф да андан къуралгъанды заман бла суратла схемалашдырылгъандыла ахырында уа бусагъатдагъы шекилге келгендиле аллында сурат тамалларындан ызда къалмагъанды къытай джазмада сурат белгиле пиктограммала бек аздыла андан эсе идеограммала асламдыла сёз ючюн ли иероглиф аллындан аякъларын джайыб сирелген адамны сураты болгъанды бу суратха тюбюнден узунлугъуна сыз къошулгъаныды алай а бу сурат адамны кёргюзмегенди аны сирелгенин кёргюзгенди эмда сирел магъананы джюрютгенди къыйын къош идеограммада магъана кесеклерини магъаналарындан къуралгъанды сёз ючюн мин иероглиф аллындан тамаданы юйюн белгилегенди иероглифни баш джаны эмда тюбюнде сызы бла юй башны суратыды аны аллында тобукъланнган адам эмда солда аууз бусагъатдагъы шекилде бла бютеу барысы да бири бирине къошулса буйрукъгъа бойсунуу магъананы алгъанды бусагъатдагъы магъанасы уа буйрукъду иероглифлени асламы не суратлау неда идеограмма тюлдюле ала ючюнчю къатыш типдиле фоноидеограммаладыла фоноидеографиялыкъ иероглифни бир кесеги фонетик атны башхасы детерминатив атны джюрютеди иероглиф белгилеген сёз фонетика джанындан фонетик бла белгиленнген сёзге джууукъ болады башха сёз бла айтылса белгини окъуу аны бир кесегини окъуу бла бир болады сёз ючюн сёз этерге сёгерге эмда аман иероглифле фэй деб окъуладыла апельсин бла татлы белгиле гань деб окъуладыла фоноидеографиялыкъ белгилени къурауда эки мадар болгъанды былай бла иероглифлени окъуу тынч боллукъ эди аланы ичинде болгъан фонетиклени азбар этиб къалгъанын да билиб къояргъа боллукъ эди алай а джылла бла фонетиклени айтылгъаны тюрленнгендиле къытайны кесинде иероглифлени ёмюрле бла тюрлениуюню эсебинде японияда къытай иероглифлени тюрлендириб он окъуугъа келишдириуде ол себебден бусагъатда фонетик болгъан бир графикалыкъ элемент да не къытай да не япония да дайым бирча окъулмайды алай бла иероглифни тыш къарамы бла къалай окъулгъаныны байламы болмай къалады иероглифлени саны тохтаусуз тюрленнгенди эмда аны санын толу билирге мадар джокъду кюнлюк талай минг иероглиф хайырланады статистикагъа кёре джюрюген иероглиф басмадан чыкъгъан материалланы джабады иероглиф а уа болгъан иероглифлени санын биринчи кере хань династияны заманында санагъандыла ол санауну къытай алим сюй шэнь шовэнь цзецзы ишинде бардыргъанды эмда иероглиф белгиленди кечирек къыбыла династияланы заманында гу еван юйпянь сёзлюкню къурагъанды анда иероглиф болгъанды бу сёзлюкню тюрлендириуден сора джангы дагуан ихуэй юйпянь атлы иш чыгъады анда иероглиф болгъанды сун династияны замананында алимле бла лэй пянь къуралады анда иероглиф болгъанды башха алимле цзи юнь китабны джазадыла анда уа иероглиф белгиленнгенди ол заманны сёзлюклеринде бу эм уллу болгъанды арт заманлада чыкъгъан бу заманлада хайырланнган эмда адабиятны эсгертмелеринде тюбеген иероглифлени джазгъан сёзлюкледе бек кёб иероглиф тюбейди сёз ючюн канси цзыдянь ишде иероглиф барды уллу къытай япон сёзлюкде дай кан ва дзитэн да хань хэ цзыдянь иероглиф белгиленнгенди тайванда чыкъгъан чжунвэнь да цзыдянь иероглифни тутады къытайда чыкъгъан ханьюй да цзыдянь иероглиф тутады джангы сёзлюк чжунхуа цзыхай иероглиф тутады ёмюрде японияда нихон кинсэки модзикё жибэнь цзиньцзе вэньцзыцзин чыкъгъгъанды анда бусагъатда эм кёб иероглиф барды минг герман роман эмда башха кёб тилни джазма системасы болгъан бусагъатдагъы латин алфавит харифден къуралады тюрлю тюрлю тилледе харифлени башха атлары барды таблицада россияда джюрюген атла бериледи ала француз тилде адетдеча бериледиле латин алфавитни тамалында джазманы балтий герман роман эмда кельт къауумланы тиллери хайырландырадыла аны тышында башха къауумланы тиллери да хайырланадыла бютеу кюнбатыш эмда къыбыла славян тиллени бир къаууму бир бир фин угор эм тюрк тилле албан бла вьетнам тилле латин алфавит этруск алфавитден къуралгъанды ол а уа кюнбатыш къыбыла италий грек алфавитден къуралгъанды латин алфавит энчи б э д ёмюрде бола башлагъанды эм аллында харифи болгъанды хариф алфавитден б э д джылда къоратылгъанды кечирек орнуна салыннганды с хариф бла тауушланы белгилегенди б э д джылда энчи хариф с харифге кёнделен сызчыкъ салыныб къуралгъанды б э д ёмюрде грек тилден кёлген сёзлени джазар ючюн бла харифле къошуладыла бу тюрлениулени эсебинде латин алфавит харифи бла классика шекилин алады император клавдий джетишимсиз латин алфавитге тауушну къошаргъа кюрешеди сёздеча грек тилдеча эмда харифден айры болуб классика латин алфавитде бла тауушланы белгилегенди клавдийни ёлюмюнден сора клавдийни харифлери унутулгъандыла джангы заманда бла харифледе тюрлениу болгъанды бла аны тышында диграф энчи хариф халгъа келгенди аны бла алфавит харифи бла бюгюннгю шекилин алгъанды алай а латин тилни алфавитини юсюнден сёлешинсе хариф къошулмай къалады аны бла латин алфавит харифге тюшеди орта ёмюрледе скандинав эмда ингилиз алфавитледе тамгъа хариф хайырланнганды аты ол харифни белгилегенди бусагъатдагъы ингилиз алай а кечирек хайырланыудан чыкъгъанды бусагъатда хариф къуру исланд алфавитде джюрюйдю бусагъатдагъы латин алфавитледеги башха къошакъ белгиле тамалдагъы харифге диакрит белги къошулуб неда лигатура шекилде къуралады немец хариф бла харифлени готика лигатурасындан къуралгъанды буруннгу римчиле харфилени къуру уллу формаларын хайырландыргъандыла бусагъатдагъы гитче харифле антика бла орта ёмюрлени чегинде къуралгъандыла бусагъатдагъы шекилде харифле б э джылында къуралгъандыла каролинг минускул латин харифлени хайырланнган тиллеге классика алфавитни харифлери джетишмейдиле ол себебден ала тюрлю тюрлю диакритика белгилени лигатураланы эмда башха тюрлю модификацияланы хайырланадыла юлгюге къарачай малкъар тил да тарихини бир заманында къарачайда малкъарда латин алфавитни хайырланнганды бусагъатда латин алфавитни дунияны адамларыны асламысы таныйды бу алфавитни школлада тышкърал тиллени дерслеринде болмаса математиканы дерслеринде юрениледи латин алфавит ана алфавити болгъан тиллени айтмай къояйыкъ ол себебден бу алфавит де факто халкъла арасы байламланы алфавити дерге боллукъду латин алфавитде джасалгъан тиллени асламысы къуралгъанды эсперанто интерлингва идо эмда башхала латин болмагъан джазмалы тилледе латиница бла джазылгъан система болуучанды бир бир къраллада латиница бла болуш джазма стандартланнганды эмда школлада окъутулады сёз ючюн къытайда японияда бир бирде латиница бла джазыу техника табсызлыкъла себебли керек болады халкъла арасы телеграммала къачанда латиница бла джазылгъандыла электрон почтада эмда веб форумлада латин алфавитде джазылгъаннга кёб тюберге боллукъду кириллица талай магъанасы болгъан терминди кириллицаны тамалында кёб славян тиллени алфавитлери къуралгъанды аны тышында алгъыннгы ссср ни халкъларыны асламысы да кириллицаны тамалында алфавитлеге кёчюрюлгендиле бусагъатда россия федерацияны законларына кёре россияда джашагъан халкъланы тиллери да кирилл харифлени хайырланыргъа керекдиле ёмюрге дери славян тиллени джазмалары болгъанды деген билги джокъду джылгъа джууукъда солундан салоникле константин кирилл философ бла мефодий къарнашла византий император михаил буйругъу бла славян тилге джазманы къурагъандыла къарнашланы кюрешгенлери бла бу харифлик къыбыла славян джерледе бек джайылгъандыла ол джайылыу римни рахатсыз этгенлей тургъанды алай бла джыл рим папа кириллицаны клисада джасакъ этгенди болгармияда сыйылы патчах борис джыл христианлыкъны алгъанды андан башлаб болгария славян джазманы джайылыууну аралыгъы болуб башлайды былайда биринчи китаб школ ачылады преслав китаб школ анда дин китабланы кирил мефодий оригиналлары джангыдан джазылгъандыла инджил забур псалтырь абыстол дууала грек тилден джангы кёчюрюуле этиледи бурурнгу славян тилде джангы чыгъармала чыгъадыла о письменехъ чрьноризца храбра славян джазманы эм бек джайылгъан джашнагъан заманына болгарияда патчах уллу симеонну дждж эмда аны джашы борис патчахны башда заманлары саналады кечирек эски славян тил сербиягъа джайылады ёмюрню ахырында киев бийликде дин тил болады эски славян тил кюнчыгъыш славянланы къраллыкъларында дин тил болгъаны себебли буруннгу орус тил джанындан кириу этиледи бу эски славян тил кюнчыгъыш славян тилле бла къатышыб бир тюрлю халгъа келеди аллында кириллица бла кюнчгыъыш славянла къыбыла славянланы бир къаууму эмда румынлыла хайырланнгандыла румын кириллица заман бла аланы алфавитлери кеслерича тюрлене айры халгъа келгендиле алай а харифлени джазылыуу эмда орфографияны принциплери ушаш къалгъандыла босанчица атлы кюнбатыш серб кириллица вариантны тышында биринчи кирилл алфавитни къурамы белгили тюлдю классика эски славян кириллица харифден къуралады алай а анда кечирек къуралгъан харифледа бардыла ы оу йотланнганла кириллица саулайы бла грек алфавитни къошады кесине алай а бир бир грек харифле кси пси фита ижица аллында болгъан орунларында тюлдюле ахырына салыннгандыла грек алфавитде болмагъан кирилл харифлени бир къаууму джазылгъанлары бла глаголицаны харифлерине ушайдыла ц бла ш ол заманны башха алфавитни харифлерине ушайдыла арамей джазма эфиоп джазма копт джазма чууут джазма брахми къайсы алфавитден келгенин белгилеген бек къыйынды б шекили бла в харифге ушайды ш харифге диграфланы къурауну принциплери ъ харифден ы оу йотланнганла глаголица харифлени ызындан келеди санланы джазыуда кириллицаны харифлери грек системадача хайырланады бек эски болуб классика грек алфавитге огъунакъ кирмгене сампи и стигма харифлени орнуна ц бла хайырланнгандыла кечирек белгилеген коппа да ч хариф бла ауушдурулгъанды грек алфавитде болмагъан бир бир харифле сёз ючюн б ж сан магъананы джюрютмегендиле кириллицадагъы харифлени не энчи атлары болгъанды неда грек алфавитден келген атланы джюрютгендиле кси пси талай атны этимологиясы алкъын толу ачыкъланыб бошамагъанды кириллицаны баш белгилерини списогу таблицада берилген хариф атла россияда бусагъатдагъы клиса славян тилде да джюрютюледиле харифлени окъулууу диалектге кёре тюрленирге болгъанды ж ш ц харифле бурун заманлада джумушакъ тунакыла болгъандыла бусагъатда къатыдыла бла аллында бурундан келген ачыкъ тауушла болгъандыла джаякълаулада хариф статусу болмагъан белгиле эмда белгиленнген датадан алгъаракъ хайырланыудан чыкъгъан харифле берилгендиле бусагъатда официал алфавит кибик бу къраллада хайырланады къарачай малкъар тил да джылладан башлаб кириллицаны тамалында харифле бла хайырланады юникодда басымы бла кириллицада джазылгъан хариф джокъду ол себебден аланы къурамлы этерге керек болады символ басымлы ачыкъдан сора къошулады грек алфавитде хариф барды буруннгу грек алфавитде аны тышында дигамма сан коппа сампи харифледа хайырланнгандыла дигамма къысха у харифни бергенди коппа к сампи с бу харифле грек алфавитге финикий алфавитден келгендиле анда ала семит тиллеге энчи болгъан тауушланы бергендиле классика грек алфавитде къуру санлада хайырланнгандыла сан магъананы тутхан белгиле кибик грек джазма грек тилни тышында урум тилдеда хайырланнганды бу тил тюрк тиллени къыпчакъ къуман тюб къауумуна киргенди ёмюрге дери грецияны славян диалектлеринде да хайырланнганды тюбюнде берилген харифле классика грек алфавитге кирмейдиле алай а аланы ючюсю дигамма коппа сампи санланы грек алфавит джазылыууну системасында хайырланнгандыла экиси уа коппа и сампи бусагъатха дерида хайырланадыла дигамма византия заманда стигмагъа алмашдырылгъанды бир бир архаик грек диалектлерде бу харифлени тауушш магъаналарыда болгъанды грек алфавит грек тилден башха тилледе хайырланса ол тилде болуб грек тилде болмагъан тауушланы белгилер ючюн къошакъ харифле киргизилгендиле заман бла бу болумда джангы алфавитле къуралгъандыла сёз ючюн этруск копт неда кириллица бир бирледеде уа алфавит грек алфавитлей къалгъанды къошакъ харифле уа кенгертилген грек алфавитни харифлери кибик къаралгъандыла ссср ни греклилери джыллада къысхартылгъан грек алфавитни хайырланнгандыла анда харифле болмагъандыла бу алфавитде газетле эмда китабла басамаланнгандыла хангыль корей тилни фонематика джазмасыды хангылны энчилиги харифлени бёлюмлеге ушаш къауумлагъа джыйылыууду ёмюрге дери адамбиятда хангыль хайырланмагъанды къара халкъны джазмасына саналгъанды сыйсызлашдырылгъанды аны орнуна къытай иероглифледе тамалланнган ханчча джазма джюрюгенди кореяны адабиятчы къаууму хангылгъа мийикден къараб алай а бу атла бусагъатда джюрюмейдиле ханчча анда мында къыбыла кореяда хайырланады шимал кореяда уа чыртда хайырланмайды хангылны джыл чосон династияны тёртюнчю патчахы уллу седжонну буйругъу бла талай алимден къуралгъан къауум къурагъанды башха джомакъгъа кёре хангылны буддист монах соль чхон къурагъанды ол заманда буддист адабият кёб джюрюгенди алай а аны асламысы тибет тил бла санскритде джазылгъанды аланы тамалларында уа брахми джазма болгъанды хангыль индий джазмалада кибик фонетикалыкъ джазмады хар тауушну кесини белгиси барды хангылны бир бир белгилери деванагари белгилеге ушайдыла гэри ледьярд лингвистни оюмуна кёре хангыльны къайнакъларыны бирине монгол тёртгюл джазманы санаргъа керекди хангылны проекти джылны ахырында битдирилгенди джыл хунмин чоным документде басмаланнганды халкъгъа тюз тауушланы юсюнден билдириу алфавит документни аты бла ат алгъанды седжон патчах джангы джазманы къуралгъаныны корей тилге къытай иероглифлени келишмегенлери эмда алада къара халкъ юреннгени къыйын болгъанын себеб кёргюзгенди ол заманлада окъургъа джазаргъа джамагъатды акъсюек къауумуна янбанла кирген эркишиле юреннгендиле халкъны асламысы джахил болгъанды адабиятны элитасы хангылгъа къаршчы тургъанды ала джангыз ханччаны таныгъандыла артда правительство хангылгъа сууугъанды чосон династияны онунчу патчахы ёнсангун джыла хангылны окъутууун эмда докмент джюрютюуде хайырланыуун джасакълагъанды джылда чунджон патчах онмун халкъ джазманы министерствосун джабханды эсебде хангыль джангыз тиширыу бла аз окъуулары болгъан адамлагъа къалгъанды ёмюрню ахырында япония корей джарымайрымканны къолгъа алыб башлагъандыла кореяда халкъ къозгъалыу башланнганды хангыль миллет символ халгъа келеди кабону реформасындан сора джыл хангыль официал документледе чыгъыб башлайды хангылны элементлери чамо атны джюрютедиле бу къыт цзыму неда нассори сёзледен келеди ча къыт цзы хариф мо къыт му ана деген магъананы тутады чамо корей джазма къуралгъан блокладыла бютеулей да чамо барды аланы ичинде сю тюз алфавитни харифлерине келишедиле къалгъан чамо талай харифден къураладыла диграфла бла триграфла бош чамодан он тёртюсю тунакы тауушладыла чаым сабий тауушла къалгъаны уа ачыкъ тауушладыла моым ана тауушла оналты диграфдан беш кючлю тунакы экиленнген бирча бош тунакыдан къураладыла къалгъанлары уа башха башха харифледен он ачыкъ чамо онбир дифтонгнга бирлешедиле тюбюнде алфавитни толу къурамы бериледи чхиыт кхиык тхиыт эм пхиып тунакыла солуу тауушладыла эмда чиыт кийок тигыт бла пиып харифледен къуралгъандыла экили харифле ссангийок ссан экили ссандигыт ссанбиып ссансиот и ссанджиыт экили чамола экиленнген тюл кючлю келген тауушланы белгилейдиле хангылда харифлени тизиу джорукъда тунакыла ачыкъла бла бирге къатышмайдыла джорукъ индий тилледегиге ушайды алай мында бир башхалыгъы ачыкъла тунакыладан сора келедиле индий тилледа уа тамам терсинеди бусагъатдагъы тизиуню алфавит джоругъу чхве седжин бла джыл къабыл этилгенди алай а бу экили харифле чыкъгъынчы эмда бла айры хариф болгъунчу дери болгъанды къыбыла корея бла шимал кореяны правительстволары хангылгъа официал статус бергенлеринде бу харифлени эки тюрлю салгъандыла чамону къыбыла кореяда тизим джоругъу экили чамо кеслерини джангыз чамоларындан сора келедиле джутулгъан эмда бурун бла келген чамоланы башхалыкълары джокъду ачыкъ чамоланы джорукълары къыбыла кореяда эскирек тизиу джорукъ барды биринчи бурундан келген бёлюмню ахырында келген тауушда аллында хайырланнган алфавитни ахырында турады джангы харифле экили чамола тунакыланы тизгинлерини ахырына салыннгандыла ала джутулгъан чамону аллы бла келедиле ачыкъланы джоругъу бютеу диграфла бла триграфла алгъынгы дифтонглада алагъа къошулуб бла тамал ачыкъладан сора келедиле эмда эски тизиу джорукъ сакъланады хангылда харифлени тизиу джоругъуна канада дейдиле алда келген юч чамо бла аталгъанды чамо атларын чхве седжинден джыл алгъанды шимал корея хангылны официал джазма къабыл этген заманда атларында стандартха келтиргенди бусагъатдагъы тунакылны эки бёлюмлю атлары болады эмда тунакыгъа бошалады шимал кореяда бютеу чамо къыбыла кореяда да ючюсюнден къалгъанны аты быллай формат бла джазылады хариф и ы хариф сёз ючюн чхве пиып чамону ханччда былай джазгъанды пи ып к т эм с чамолада атла башха тюрлю боладыла чуруму ханччада ык ыт и ыс бёлюмлеге иероглиф болмауду йок ык бёлюмню ауушдурады чуруму ханччада бла ючюн джараулу иероглиф болмагъаны себебли чхве эки ушаш иероглифни сайлагъанды гыт ахыр эмда ос кийим аллында чхве эм чамолагъа бёлюмню ахырында хайырланмагъанлары себебли бир бёлюмлю атла бергенди чи чхи кхи тхи пхи бла хи алай а джангы орфографияны къыбыл этилиую бла джылда бу джорукъ бузулады эмда чамола бусагъатдагъы атларын аладыла экили чамола тамал атха ссан сёзню экили къошуу бла къурайдыла атны неда твэн сёзню кючлю къошадыла шимал кореяда аны бла ачыкъланы атлары келген тауушдадыла джазылсала аллында иын бла джазыладыла бир къауум чамо эски болуб хайырланыудан чыгъарылгъанды бир къаууму корей тилде алгъын болуб энди джокъ болгъан тауушланы белгилегендиле бир къаууму уа кыътай тилде тауушланы белгилегендиле эмда корей тилде ол тауушла болмагъандыла эм бек белгили эски болгъан харифле бу юч хариф къытай тилдеги тауушланы бергендиле эмда талай эски болгъан экили чамо болгъанды бир бир эски болгъан грамматика морфемаланы тышында хангылда харифле хаманда бёлюмлеге джыйыладыла алай эки юч бир бирде тёрт чамодан къураладыла бёлюмню тунакы башлайды эмда ал атны джюрютеди чхосон ачыкъ дифтонг аны ызындан келеди эмда орта атны джюрютеди чунсон бёлюмню кёбюсюнде тунакы неда тунакыладан диграф бошайды аты ахырды чонсон бёлюмде белгили ал тунакы джокъ эсе ол джутулгъан чамо бла башланады ол себебден хангылда бёлюм эм азы бла эки чамодан къуралады ал эмда ахыр тунакыла тенг тюлдюле сёз ючюн бурундан келген н тауушну береди эмда бёлюмню къуру ахырында салыныргъа болады экили харифле уа бла тышында къуру бёлюмню аллында болургъа боладыла харифни бёлюмде оруну шекилине кёре къуралгъан джорукълагъа бойсунады бёлюмле хаманда бу фонетика джорукъда джазыладыла ал орта ахыр ол себебден эсебде бёлюмню ханччадагъыча тёртгюлню ичине джазадыла эски чамоланы тышында хангылда бёлюм барды ёмрюрде хангылны кюнбатыш алфавитледеча кёнделенине джазылыуну реформасын бардырыргъа излеген оюмла бардыла ол джорукъ кын атны джюрютеди алай бусагъатха дери ол реформа этилмгенеди ёмюрге дери хангылда официал орфография джорукъла болмагъандыла ахыр тунакыны ызындан келген ал ачыкъ бла джалгъаннганы диалект айрылыкълыла себебли корей сёзлени айтылыуу талай тюрлю болургъа болады хангылда башындан энгишге солданг онгнгада джазаргъа болады эски стилге къатайдан келген башындан энгишге джазылгъан саналады тизгинле онгдан солгъа келедиле кёнделен джазыу чу сигёнден башланады бусагъатда ол джазыу стандарт халгъа келгенди заман бла хангылда каллиграфиялыкъ стилда чыгъады ол къытай каллиграфияны тамалгъа алгъанды быллай стилге мёнджо дейдиле эмда суратлауда китаблада журналдада хайырланадыла корей тилге бир бир шрифтледа мёнджю стилде этилгендиле бусагъатда концевични системасы стандарт системагъа саналады корей сёзлени латиница бла бериуню талай систмасы барды тамил тил дравид тилледен эм къыбыладагъыды бу тилде къыбыла индияны халкъы сёлешеди аны тышында тамил тилде цейлон айрымканны шималындада сёлешедиле тамил надуда миллетчиликни айныгъаны себебли тамил тилни сёзлюгю алгъаракъ кёб санда болгъан индоарий тилледен келген сёзледен ариуланнганды андан сорада тамил тилде бек бай джыллыкъ адабият барды эмда бу тил классика тилге саналады тамил тилни европачы тинтиучю болуб биринчи немец миссионер бартоломей цигенбальг болгъанды ол ёмюрде бу тилни грамматикасы бла сёзлюгюн джазгъанды тамил тил талай джерде официал тилге саналады малайзияда тамил тилде индусланы уллу кесеги сёлешеди аны тышында тамил тилде кенияны къыбыласында да сёлешедиле къарачай малкъар тилге орус тилни юсю бла тамил тилден катамаран сёз киргенди кёчюрмеси бир бирине байланнган тёнгертке болады кесини энчи джазмасы барды адамны эркинликлери бютеу адамла ие болгъан тамал хакъ эмда эркинликледиле адамны хакълары раса дин тил эмда ырхыз айрылыу кёргюзюлмеген бютеу адамла хайырланаллыкъ эркинликле бла хакъладыла бу хакъла бла эркинликлени хайырланыуда хар ким тенгди башха джанындан адамны хакълары термин бир идеалды бу терминни хайырланнганла бу аланда болгъан затны тюл болургъа керекни белгилейдиле адамны эркинликлери бютеу адамланы эркинликле бла сый кёрю джанындан тенги эмда азат туугъанына таянады аданы хакълары хар бир инсаннга эркин сайлау этерге эмда фахмуларыны айнытыргъа эркинликни къоруулайды бу эркинликле башхаланы хакъларыны сыйын кёрюу бла аланы хакъларына тыйгъыч болмазгъа керкди башха тюрлю айтылса хакъла бла эркинликлени биргелерине борчла бла джууаблылкълада келедиле биринчи адамны хакълары деген ангылам джыл мюкюл этилген француз адам бла гражданинни хакъларыны декларациясында тюбейди аннга дерида адамны тууугъанындан аллахдан келген хакъларыны юсюнден фикирле айныуну узун джолун ётгендиле эм магъаналы нохталарына ингилиз азатлыкъланы уллу хартиясын ингилиз хакъланы юсюнден билль эмда американ хакъланы юсюнден билль саналадыла ёмюрде тюрлю тюрлю къраллада адамланы граждан эмда политикалыкъ хакъларыны либерал джыйымы тюрлю тюрлю къуралгъанды эркинлик эм тенглик инсанны тийилмезлиги иелик хакъы сайлау хакъы э б бусагъатдагъы къарам бла ангылам бла бек чекленнген болгъандыла мюлкюне кёре сайлау цензле политикалыкъ джасакъланыула эркиши бла тиширыуну тенгсизлиги расагъа кёре чеклениуле э б ёмюрде социалист къымылдауланы кючлениую бла граждан эмда политикалыкъ хакълагъа социал экномика хакълада къошуладыла урунуучуланы профсоюзлада биригиуге урунуугъа солуугъа социал болушлукъгъа хакълары кибик экинчи дуния къазауат бла тоталитар режимлени адамланы унукъдурууу адам бла гражданини хакъларыны джакълауда уллу айныугъа себеб болгъанды аны тышында джыл европада адамны хакъларыны эмда баш эркинликлерини джакълауну юсюнден европа конвенция къабыл этилгенди бу конвенцияны башха кесаматладан башхалыгъы декларация этилген хакъланы керти джакълау механизмни къуралыууду адамны хакъларыны юсюнден европа сюд демократия эмда хакъ кърал ангыламла кърал властны эмда адамны хакълары бла эркинликлерини илишкилери бла байламлыды хар инсан белгили бир дараджада азатды алай а кесини эркинликлери бла хайырланнган заманда башха инсанланы джамагъатны аны кибик членлерини интереслерин эсге алыргъа керекди ма буду инсанны эркинликреин хакъ бла белгили бир дараджагъа дери чеклендириу эркинлик инсанны кеси акъылы бла джашау къылыгъын сайларгъа мадарыды хакъ эркин гражданланы бир бири бла джашар ючюн инсанны эркинлигини бир кесегин чеклендириудю хакъны категориясы юч тюрлю болады сыйырылмазлыкъ тамал болджаллы сыйырылмазлыкъ эмда сыйырылалыкъ хакъ баш принциплери хар адам хакъланы классификациясы толу болургъа мадары джокъду бир бир хакъла талай тюрлюсюне неда башха тюрлюге саналыргъа боллукъдула адам бла гражданинни хакълары бла эркинликлери тамал сыйырылмагъан баш конституциялыкъ эмда танылгъан халкъла арасы хакъ актлада бегитилген хакълагъа юлешинеди адамны хакъларына дагъыда былай юлеширге боллукъду тюбюрек эм белгили классифацияны теориясы бериледи хар бирини хакъларыды эмда граждан хакъ атны джюрютселе да къралны гражданлыгъы бла ачыкъдан байламлы тюлдю энчи хакъланы асламысы политика хакъла бла эркинликле энчи социал экономикалыкъ эмда башха хакъладан белгили бир къралны гражданлыгъы бла байламлы болгъаны бла айырыладыла гражданланы баш конституциялыкъ хакълары бла эркинликлерине киреди политика хакълагъа джорукъгъа кёре была къошуладыла журналистика бусагъатда магъаналы болгъан фактланы багъаланы эмда комментарийлени джыйылыуун хайырланыб социал къауумланы дуниягъа къарамларын ангыларын актуализациясыды кёбчюлюк информацияны мадарларыны ким полисистемасыны бир кесегиди ол демек джамагъатды кёб функциялы институтларына киреди сёз ючюн басма телевидение радио интернет кибик джамагъат излемлени къарамындан журналистика илму практикалыкъ билимни бир къауумун кёбчюлюк ангыгъа алдырырыуду журналистикада эки баш агъым барды тинтиучю журналистика эмда излеучю журналистика тинтиучю журналист кёбюсюне ачыкъ билги къайнакъла бла ишлейди излеучю уа хар кимгеда белгили болмагъан джабыкъ информация бла хайырланады демократ къраллада излеучю журналистлеге демократияны эгерлери дейдиле журналистика илму суратлау культурологиялыкъ тарих социологиялыкъ эмда башха дисциплиналаны системасыды журналистиканы джамагъатда орнун тинтеди журнализм журналистни ким ни кенг спектринде социологиялыкъ ишлемнини бир тюрлюсюдю аллында журналистика къуру басма бла чекленнгенди газет журнал журналистика артдан кёбчюлюк информацияны джангы мадарлары чыкъгъаны бла радио и телевидение да къошулгъанды ёмюрню ахырына уа интернетде да чыкъгъанды журналистика газет эм азында айда бир кере чыкъгъан дайым аты болгъан басмаланнган кёзюулю чыгъармады газета сёз ууакъ итальян темир ачханы атынданды гасета ёмюрде хар кюн сайын хапарлары болгъан къагъытны окъулгъаны ючюн бир гасета тёлегендиле эм ууакъ ачха ачханы аты чакъынджикден чыкъгъанды ол ачханы юсюнде чакъынджикни сураты басылгъаны себебли басманы баш функциясы информация билим бериу джамагъат оюмну къурау белгили жанр шекилледе кеслерин табадыла жанрланы хайырланыуу алгъа бурун джамагъат политика болум бла байламлы эди сёз ючюн экинчи дуния къазауатны аллы бла совет журналистикада баш жанргъа очерк саналгъанды ол заманны белгили журналисти семен нариньянини эсгериулерине кёре комсомольская правда газетде джыллада очерк бир номерли жанр болгъанды бир бирде бир номерде эки юч очерк басмаланнганы бола эди экинчи бетде урунуу очерк ючюнчюде этикалыкъ ахыр бетде уа спорт неда илму очерк ол заманны газетлеринде окъуу джарыкълау билим бериу материалла ауурлукъ этгендиле джаш къралны инсанлары къараны джангы таный башлагъандыла билимлеге узалыб джангы затланы билирге талпыгъандыла газетле да заманны ол излемлерин толтурургъа кюрешгендиле бюгюн а уа болум башхады уллу жанрла газетлени бетлеринде аз чыгъадыла ала ыйыкъда бир кере чыкъгъанлагъа неда журналлагъа кёчгендиле ал оруннга информациялыкъ жанрла чыкъгъандыла джашауну терклениую басымгъа материалланы бериуюню шекилин да тюрлендиреди газетлени кёбюсю ёлчеми уллу болмагъан сатыр артыкъ сёзсюз фактла бла толу материалла бередиле асмакъ закон бла эркинлик берилиб аманлыкъгъа джолукъдуруу болуб кёбюсюне ауур аманлыкъ этгенлеге джашауну алыу айныгъан къраллада асмакъны аллы бла узун заманны тинтиу барылады сюдге тартылгъанлагъа апелляция берир мадар бериледи бир бирде сюдню хюкюмю бла аны тындырыууну арасында кёб заман озгъаны да болады сёз ючюн абш де джорджия штат джек олдермен къатынын ёлтюргени ючюн джылны чю июнунда ёлюмге джолукъдуруу оноу алыннганды ол заманда аннга джыл болгъанды алай а хюкюм джылны чы сентябрында тындырылгъанды ол заманда аннга джыл болгъанды асмакъны къуру закон бла келечиленнген адам бардырыргъа боллукъду алай болмаса асмакъ мурдарлыкъгъа саналады эмда закон бла джасакъды бусагъатдагъы къралланы асламысында асмакъ ташатын бардырылады ол демек анда джангы закон бла белгиленнген адамла болургъа боладыла сёз ючюн россияны криминал толтуруу кодексине кёре прокурор тюрмени келечиси эмда врач бир бирде ёлюмге джолукъдуруу сюдню хюкюмю бла ёмюрлюк тузакъгъа неда узун болджаллы тузакъгъа ауушдурулады ёлюмге джолукъдурулгъанла къралны башчысы бла кечилген да этиледи ёлюмге джолукъдуруугъа къаршчы болгъанла сюдде халатла терсликлери болмагъан адамланы ёлюмлерине келтиреди деген оюмну белгилейдиле андан сора къралда асмакъ къурутулса аманлыкъланы саны ёсмегенини кёргюзген статистика бериледи ёлтюрюу аманлыкъчыны аманлыгъына джолукъдурмайды джамагъатны излемин толтурады тинтиучюле бир бирде бир бирине келишмеген оюмланы келтиредиле къул тутуу бир адамны къулну башха адамгъа къул иени иелигинде башха адамны иелиги болгъаны себебли къул кесини башына оноу этелмейди ахыр джылны ичинде къул тутуу джамагъатланы кёбюсюнде болгъанды эм белгили къул тутхан къраллагъа буруннгу греция бла буруннгу рим саналадыла эм кеч эмда эм белгилиге уа абш бла бразилия буруннгу кюнчыгъышда къул тутуу классика къул тутуудан бир тюрлю болгъанды марксизм къул тутхан джамагъатны айры социал экономика формациягъа санайды бу формация тарих аллы джамагъат бла феодализмни арасында орун алады ол кёзюуде къулну урунуу кючю адам джамагъатны айныуунда баш къымылдатхан кючю болгъанды бусагъатда къул тутуу бютеу дунияда да джасакъланнганды алай а шекили эмда ышанлары ушагъан официал тышында зор бла урундуруу кёб къралда барды адамны джашаууну бардырыр ючюн эмда бютеу излемлерин баджарыр ючюн бютеу кереклени чыгъарыргъа урунуу керекди чыгъарыу джетишимли болур ючюн урнууну юлешиниую керек болады урунууну юлешинуюнден сора эм ауур иш кёбюсюне къол кюч керек болгъан сыйсыз болады джамагъатны айныууну айгъакълы кёзюуюнде бир къауум адамланы азатлыкъларын сыйырыб эм сыйсыз ишлени зор бла этдириб урунууларыны эсеблерине ие болур мадар чыкъгъанды алай бла къул тутуу башланнганды азатлыкълары сыйырылгъан эмда ие ючюн урунургъа керек болгъан адамлагъа къулла дейдиле аристотель айтханнга кёре къул джаны болгъан урунуу сауутду джаны болгъан мюлк джюк ташыгъан мал рим хакъны тилинде зат къулла кёбюсюне эл мюлкде эмда башха чыгъарыуда ишчи кюч болуб джумушчу болуб неда иени башха излемлерин баджарыуда хайырланнгандыла къулну кереклисине излемлерине иеси джууаблыды къулну кесини иелиги мюлкю джокъду иеси эркинлик бермей юйленирге эркин тюлдю къулдан туугъан балала да иени къулларыдыла мюлкню башха кесеклери кибик къул да сатыу алыуда хайырланнганды къулну джашау шартлары къул иени инсанлыгъы эмда хайыры бла айгъакъланады биринчиси бек аз тюбейди экинчиси уа джангы къулну табылыууну тынчлыгъына кёре болады къулланы гитчеликлеринден ёсдюрген акъыртын багъалы эмда кёб джаратыучу къул тутаргъа керек болгъан процессди ол себебден не бек инсанлыкъсыз ие да къуллары ишлер къарыуу болурча джашауларын баджарыргъа керекди алай а саулукълу къулланы табхан тынч болгъан джерледе джашауларын багъалатмайдыла эмда иш бла саулукъларын джоядыла къул тюз адам кибик хакъны субъекти тюлдю не иесини аллында неда башхаланы алларында хакъ джагъы джокъду джюйюсхан къулну джазыуун кесини излеми бла тюрлендирирге болады къулну ёлтюрюую аны иесине закон бла берилген хакъды башха адам ёлтюрсе уа джюйюсханны мюлкюне джарсыу салыныу кибик къаралады къул башха адамгъа неда мюлкюне джарсыу салса джууаблылыкъны иеси тутады бир къауум хакъ къуллагъа къул тутуу джамагъатны арт этапларында берилгендиле алай а ол хакъла бек адаргы болгъандыла музыка чыкъгъаны муза суратлау материалны энчи шекилде заман ичинде къуралгъан таууш болгъан санатны бир тюрлюсюдю тарихни контекстинде къаралса музыканы айныуу адамны сезимлерини айныуу бла байламлыды адамны тюрленнген культура шартлада къулагъы бла музыкалыкъ материалны алыр мадары музыканы тарихини тамал дараджасыды тарих аллы заманны синкретика санатында тепсеулени эмда поэзияны тамаллары болгъанды музыканы уа артдан ал орун алгъан кёб шарты ол заманлада болмагъанды ал тамалы болгъан фольклорда музыкалы таууш мийиклиги бла деменгили тюлдю аууз артикуляция бла джалгъаныбды макъам асламысы бла контрастлы мийик зоналаны ритм джоркукъда сёз текстге эмда тепсеуге кёре бирлешгнен глиссандрланнган миниуле бла тюшюуледен экмелика къуралгъанды алай а бу ал таууш мийиклик контраст адамланы психофизиология болумлары бла байламлы болгъаны себебли сёз бла пластика къымылдау бла музыканы ойнау турмушда урунууда дин адетледе орун алгъаны себебли эмоция магъаналы болгъанды бу байламланы дайымлыгъы ал музыкалы жанрланы къурайды мийикликлени джорукъгъа келтиреди аны бла джамагъат музыкалыкъ ангыда тауушну мийиклиги ауазны тембринден эмда аууз артикуляциядан айрылады музыка хал категория къуралады таууш тизиу къуралады эмда аны тамалында макъамла чыгъадыла музыка джорукъда бегитилген таууш мийиклик къулакъ фахмулулукъланы башха тауушлагъа кёре тауушну мийиклик диапазонда тутдургъан энчи музыкалыкъ эсни айныууна себеб болады белгиленнген мийикликге ие болуб интонация ичине кенгирек эмда айырылгъан сыфатлы магъананы алыр мадар табады бир джаны бла ол интонациялыкъ формулалада сакъланнган озгъан магъанасы болады башха джанындан интонациягъа тышындан сёз бла музыканы джангы байламларындан къуралгъан магъаналаны джыйылыуну процесси барады бишген музыкалыкъ культураланы профессионал чыгъармачылыгъында интонация бла тепсеу къымылдауну адетлени бардырыуун эмда башха санат тюрлюлени байламлары барды бир къауум жанрлада уа музыка сёзден турмуш неда адет контекстден чыгъа башлайды интонациялыкъ элементле эмда аланы къуралыуларыны джорукълары гармония музыкалыкъ форма логикалыкъ эркинликге эмда энчи тарих джашаугъа ие боладылао алай а символлукъ ассоцияциялыкъ шекилде сёз бла эмда социал контекст бла байламын ахыры бла юзмейди адамланы сезимлерин белгилер къарыуу болгъан автоном музыкалыкъ тил къуралады музыканы айры эстетика багъалыкъча спецификасы чыгъармачылыкъны суратлау бла хайырланыуну арасындагъы илишкилери бла ачылады ал жанрланы къуралыуу музыканы хайырланыу нюзюрлерине джетиую бла байламлыды бу шартлада музыканы багъалыгъы аны типлигине берилген юлгюлеге сыйыннганлыгъы бла байламлы болгъанды автоном музыкалыкъ тилни эмда музыкны джайылыууну энчи сферасыны къуралыуу джангы нюзюрню къуралыууна себеб болгъанды энчи автор фикирни къуралыуу композиция быллай шартлада музыканы багъалыгъы аны музыкалыкъ чыгъарыууну кайтарылмазлыкъ структурасындады аны бла бирге композитор сайлагъан амалланы ич магъана тюзлюгюндеди музыкаллыкъ нотация музыкалыкъ ачхыч алтерацияны белгилери лига фермата хроматизм аккорд арпеджио сольфеджио интервал музыкалыкъ чыгъарма зона тембр экмелика такт функционал музыка тауушну чыгъарыу мадарына кёре инструментлени къыллылагъа солуулулагъа тиеклилеге урулгъанлылагъа электронлагъа эмда башхалагъа юлешинедиле хх ёмюрню аллында къуралгъанхорнбостелни закссны системсыны классификациясына кёре инструментлени эки баш ышан бла юлешедиле тауушну къайнагъындан мембрана къыл хауа э б эмда тауушну чыгъарыу мадарындан тилли чимдеулю э б оюн заманны ётдюрюрге джарагъан белгили джорукълары болгъан кёз ачыу оюн тарихде къалай къуралгъаны алкъын толу белгили тюлдю биринчи оюнму чыкъгъанды огъесе ритуалламы алкъын даулуду джаныуарланы оюнлары терен биологиялыкъ эмда этологиялыкъ имтиниулери болгъанын белгилейди ишексизда оюн къуралгъанындан башлаб юретиуню бир тюрлю шекилиди керти ситуацияланы кёргюзюую бла аланы атлатылыуун юретеди тарихден оюн керекли адам халини усталыкъланы айнытады аны эслеб платон б э д былай айтханды мен айтама айтхандан озуб бегитеме адам къайсы болсада бир ишде джетешимли болур ючюн гитчелигинден башлаб юренирге керекди сёз ючюн иги джерчи неда къурулушчу болур ючюн гитчелигинде оюнларында джерни къазаргъа неда сабий мекямчыкъла ишлеб башларгъа керекди оюнлада бу ышанла болгъаннга саналады урунуу бла окъуудан сора оюн адамны ишлеминде уллу орун алады оюн адамны тарихинде бек эртдеден бери барды эмда бусагъатха дери аны магъанасы толу ангыланыб бошамагъанды оюн адамны джашаууну бютеу кёзюуюлеринде да барды сабийликде оюнну ролу бек уллуду оюн сабийни ишлеминде эм ал орун алады с л рубинштейн оюн сабийледе сабийликни сакълайды эмда айнытады аланы джашауларыны школуду эмда айныуларыны практикаларыды деб чертгенди а с макаренко уллу адамны ёсюую гитчелигинде оюндан башланады деген оюмда болгъанды уллу адамны джашауундада оюн бек магъаналыды оюн адамланы эслерин хаманда бёлгенди джесирлегенди бютеу дуния театрды адамла уа анда актерладыла дегенди в шекспир бюгюннгю дуния эскиденда бек оюн бла толуду оюнла эришиуле оналыула лотореяла телевидениени программлараны толтургъандыла азарт оюнла оюн автоматла картла рулетка оюн заведенияланы иелерине уллу хайырла бередиле спорт оюнла футбол хоккей адамла сюйюб къарагъан оюнладыла оюнчула уа уллу айлыкъ аладыла кино театр бютеу барыбызда сюйге кёз ачыу эмда солууду ол себебден й хёйзинга адам маданият оюнда къуралады эмда оюн кибик бардырылады деген оюмгъа келеди кенг ангыламда оюн адам ишлемни бютеую бла аулайды адам ишлемге бу оюмндан къарасакъ адам юйдегини ата ана болууну тамада бойсунган болууну ойнайды оюнланы тюрлю тюрлю ышанла бла тюрлю тюрлю классификациялары барды оюнланы тамал классифиациясы адик аббревиатура бла белгиленеди а азарт д дидактика и информация к комбинатор керти оюнла бу элементлени къатышынданад къуралыучандыла эмда кёб башха тюрлю абш да граждан къазауат шимал бла къыбыланы къазауаты аболиционист штатла шимал бла къул тутхан штатны къыбыла арасында джыллада бардырылгъан къазауатды къазауат самтер фортха атыу бла джылны чи апрелинде башланнганды джылны чы майында генерал к смит башчылыкъ этген аскерни джесирлениую бла бошалгъанды къазауатны баргъанында минг чакълы бир сермешиу болгъанды бу къазауатда абш ны тарихинде къазауат болуб эм кёб къурман берилгенди ёмюрню биринчи джарымында абш да эки система къуралгъанды къыбылада къул тутуу шималда капитализм бу эки система бир бирине келишмеген социал экономика формация болгъандыла абш федерация болгъаны себебли хар штат кесини политикалыкъ экономикалыкъ джашауун айры бардыргъанды интеграция процессле акъыртын баргъандыла ол себебден аграр къыбыла бла индустриял шимал экономика джанындан эки айры районнга айырлгъандыла абш ны шималына саудюгерле эмда эмигрантланы асламысы джол алгъанды бу регионда машина ишлеу металл джарашдырыу дженгил промышленностну асламысы орналгъанды мында урунуу кючню асламысы эмигрантладан къуралгъанды шималда ишчи къолла джетишгендиле демография болум иги адамланы джашау дараджаларында джетерли болгъанды къыбылада эсе уа болум тамам терсине болгъанды абш американ мексикан къазауатны эсебинде къыбылада кёб джерге ие болгъанды бу джерледе плантаторла орналгъандыла ол себебден къыбыла шималча болмай аграр регион болгъанды алай а былайда бир проблема болгъанды къыбылада ишчи къол джетишмегенди эмигрантланы асламысы шималгъа баргъандыла ол себебден африкадан ёмюрден башлаб негр къулла келтирилгендиле сецессияны башланырына къыбыланы акъ халкъыны къул тутханды шималда деменгили налог политика бардырылгъанды штатланы бюджетлеринден ачха болушлукъгъа баргъанды правительство негрлени джашауларын къолай этиуде болушлукъ этерге кюрешгенди алай а консерватив джабыкъ къыбылада болум башха болгъанды тиширыуланы эмансипациясына тыйыгъычла салыннганды негрлени акъла бла хакъларын тенг этиу джасакъланнганды къыбыланы джашау ангылауларында джерлери уллу мюлклери болгъан акъсюек къауум уллу орун алгъанды бу къауум штатланы политикаларында уллу ауурлукъгъа ие болгъандыла ала кеслерини мийик джашау дараджаларын тас этмез ючюн болумну тюрлендирирге излемегендиле къыбыла абш ны аграр къошагъы болгъанды мында тютюн шекер къамиш мамукъ принч кибик ёсюмлюлюкле битдирилгендиле шималгъа къыбыладан келген сырьё керек болгъанды артыкъсыз да мамукъ къыбылагъа уа шималны мешиналары керек болгъанды ол себебден кёб заманны къыбыла бла шимал бир бирлери бла келишиб джашагъандыла алай а заман бла орталарында тиклик да ёсе баргъанды эм тик сорууланы бири импорт этилген товарлагъа налог болгъанды шимал кесини промышленностуну джакълар ючюн налогну мийик этерге излегенди къыбыла уа бютеу дуния бла сатыу алыуну эркин этерге излегенди экинчиси къул проблема къыбыладан къачыб баргъан къулланы шималда эркин санаргъа боламыды къыбылада эркин негрла болургъа боламыдыла ючюнчюсю абш джангы джерлеге ие бола баргъанды джангы штатла къурауда къайсы къауумгъа къошуллугъу дау баргъанды джангы штат эркин штатмы боллукъду огъесе къул тутхан штатмы боллукъду линкольнну властха келиую эмда бютеу джангы штатла эркин штатла боллукъду деб баямлауу болумну къыбыла штатлагъа табсыз этгенди эндигиде къул тутхан штатла азчылыкъ боллукъдула эмда конгрессде бютеу соруулада шималгъа хорлатырыкъдыла кеслерин къул тутуугъа къаршчы болгъан политикалыкъ эмда джамагъат организацияла джыл республикачы партияны къурагъандыла джылда бардырылгъан президент сайлаулада бу партияны кандидаты авраам линкольнну хорламы къул тутханлагъа къоркъуу салгъанды эмда сецессиягъа бирликни къурамындан чыгъыугъа келтиргенди джылны чы декабрында къыбыла каролина биринчи болуб чыкъгъанды аны ызындан юристлик джанындан тыйгъыч болмагъанды абш ны конституциясына кёре чыгъыугъа джасакъ эркинлик да болмагъанды бу штат джылны февралында джангы кърал американы штатларыны конфедерациясын къурагъандыла чи мартда техас бойсунмазлыгъын баямлагъанды ол экинчи кюн конфедерациягъа къошулгъанды апрель май айлада бу штат конституцияны къабыл этгендиле эмда кеслерине президент этиб миссиспиден сенатор джефферсон дэвисни сайлагъандыла конфедерацияны ара шахары алабамадагъы монтгомери болгъанды конфедерациягъа виргиния къошулгъанындан сора ричмондха кёчгенди ара шахар бу штатла абш ны джерини алгъандыла адам саны млн болгъанды аны ичинде млн афроамериканлы чи октябрда конфедерацияны къурамына индей территория киреди ол территорияны халкъы не къыбыла штатланы неда шимал штатланы джакъламагъанды алай а къул тутуугъа огъай демегенлери ючюн конфедерациягъа кирирге оноу этгенди акш ны сенаты хар штатдан эки келечи бла къуралгъанды эмда хар индей республикадан бир келечи болгъанды бютеулейда индей территорияда республика болгъанды тайпаланы санына кёре чероки эм кёб къул тутхан чокто крик чикасо эмда семинол сенатда индей келечиле ауаз хакъгъа ие болмагъандыла бирликни къурамында штат къалгъанды аланы ичинде къул тутхан штатла делавэр кентукки миссури эмда мэриленд виргинияны талай кюнбатыш округуну адамлары бирликден чыгъыу оноугъа бойсунмагъандыла эмда кеслерини власть органларын къураб джылны июлунда абш ны къурамына штат болуб алыннгандыла бирликни адам саны миллиондан артыкъ болгъанды аны джеринде промышленностну асламы болгъанды темир джолланы банк хыйсабланы сауутлу уруш джылны чи апрелинде чарлстон бухтада самтер форт ючюн сермешиу бла башланнганды аннга джууабха президент линкольн къыбыла штатлада закон тышында къозгъалыу болгъанын баямлаб бютеу тенгиз джагъасын блокада этеди аскерге адамланы чакъырады аллында джетишим къыбылачыланы джанында болгъанды линкольнну инаугурациясына дери огъунакъ бери кёб сауут саба джыйылгъанды къыбылада американ аскерни эм кючлю бёлеклери орналгъандыла аланы асламысы къыбылачыла джанлы болгъандыла шималчыланы къазауатда баш нюзюрлери къралны бирлигин сакълау къыбылачыланы уа конфедерацияны эркинлигин танытыу болгъанды эки джанны да стратегия планлары бирчаракъ болгъанды джауну ара шахарын кючлеу территориясын юлешиу биринчи ауур сермешиу виргинияда манассас темир джол станцияны къатында джылны чи июлунда болгъанды иги хазырланалмагъан шималчыланы аскерлери булл ран атлы къулакъны ётюб къыбылачыланы аскерлерине чабхандыла алай а ызларына ыхтырылыргъа керек къалгъандыла бу ыхтырылыу артында къачыу бла бошалгъанды къачха къазауатны кюнчыгъыш театрында бирликни иги сауутланнган инарал генерал дж б макклелланны башчылыгъында аскери болгъанды маккелан чи ноябрдан башлаб бютеу аскерлеге башчы болады алай а фахмусуз болгъаны себебли бёлеклери чи октябрда американ ара шахардан узакъ болмай боллс блаффени къатында къаушатыладыла къургъакъда джетишимсизликлеча болмай тенгизде шималчыланы аскерлери хорламлы болгъандыла шималчыланы кемелир конфедерацияны джагъаларын джабыб тышындан байламланы къыйынлашдыргъандыла бу блокаданы заманында джылны чи ноябрында шималчыла къыбылачы эмиссарлары болгъан британ кемени кючлейдиле ол кёзюуде уллу британия бла къазаутны ауузуна келедиле макдауэлл ричмондха кюнчыгъышдан чабар акъыл этген заманда бирликни башха аскерлери ричмондха шималдан джюрюрге керек болады бу бёлекледе минг аскерчи болгъанды алай а генерал джексон минг аскерчиси бла аланы тыяды бир бир сермешиуледе уа къаушатхан огъунакъ этиб ричмондха иймейди апрелни аллында мингден артыкъ шималчы аскер виргинияны джагъасына десант болуб тюшедиле терк урууну орнуна макклеллан акъыртын аллына баргъанды къыбылачыла ызларына ыхтырыла башлайдыла ричмонд эвакуациягъа хазырлана башлайдыла сермешиуледе генерал джонстон джаралы болады башчылыкъны къолгъа роберт ли алады бу сермешиуде биринчи болуб пулемётла да хайырланнгандыла алай а иги джарашмагъанлары себебли сермешиуню эсеблерине уллу кюч этелмегендиле генерал ли шималчыланы аскерлерин тохтатыб артдан джарымайрымкандан къыстагъанды сермешиулени къымылдагъан картасы макклеллан орунундан къоратылады аны орнуна генерал поуп салынады алай а джангы аскер башчы бул ранеде экинчи сермешиуде къаушатылады август ли мэрилендге киреди аны нюзюрлеринде федерал аскерлени коммуникацияларын кесиб вашингтонну къуршоугъа алыр болады чи сентябрда т дж джексонну башчылыгъында аскерле харперс ферриени кючлейдиле чи сентябрда шапсбергни къатында минглик аскери бла лиге минглик шималчы аскер чабады бу эм къанлы сермешиуде мингден артыкъ адам ёледи эки джан да хорлаялмайдыла алай а ли ызына ыхтырылыргъа оноу этеди макклеллан таукелсизлик этиб ыхтырылгъан аскерлени ызларындан бармайды ол таукелсизлик ючюн орунундан къоратылыб аны орнуна эмброуз бернсайд келеди джылны ахырына бернсайд ричмондха джангыдан чабыуул этеди алай а ли генералны аскерлери бла тохтатылады федерал аскерле къаушатыладыла бернсайд андан сора дагъыда бир джетешимсиз манёвр этеди балчыкъ марш андан сора постундан алынады аннга дери шималны тенгиз блокадасын хыртха уруб тургъан европа бу прокламациядан сора шималны джанын алады июлну аллында юч кюн баргъан геттисбергде сермешиуде лини аскерлери тохтатыладыла эмда виргиниягъа ыхтырыладыла аны бла бирликни бютеу территориясы къыбылачаладан ариуланады ол кюнледе кюнбатыш театрда грантны аскери биксберг къаланы алады чю июль чи июлда генарал н бэнксни аскерлери луизианада порт хадсонну кючлейдиле аны бла миссиспи сууну ёзенини къолгъа алыб конфедерацияны эки юлешедиле эки хорланыудан сора къыбылачыла тохтаб къалмагъандыла сентябрда генерал брастенни аскерлери адмирал розенкрансны огайо аскерин хорлаб чикамугада сермешиу къалгъанларын чаттануга шахарда къуршоугъа алады алай а генерал улисс грант шахарны къуршоуун ачады артдан а уа брэггни аскерин къаушатады чаттанугада сермешиу чаттатунгада сермешиуледе тарихде биринчи болуб чыгъаналы темир чыбыкъ хайырланнганды къазауатда хорлам шималчылагъа кёче башлайды джылны компаниясыны планын ол заманнга бирликни аскерлерине башчылыкъ этген грант хазырлайды баш урууну генерал у т шерманны минглик аскери этеди ол майда джорджиягъа киреди аллында хар нени къаушатыб алгъа илтинеди чи сентябргъа атлантагъа киреди грант кеси башчылыкъ этген аскер бла лиге кюнчыгъыш театрда къаршчы чыгъады джылны чю майында грантны минглик аскери чегетледе къыбылачыланы минглик аскери бла тюбешеди анда къанлы сермешиу башланады грант минг аскерчисин тас этеди къыбылачылада минг аскерчи ёледи алай а грант тохтамайды спотсильвейнни кючлер ючюн алгъа барады бу шахар алынса шимал виргин аскер ричмонданан кесиллик боладыла майлада спотсвильвейнде сермешиу болады грант минг аскерчисин къурман береди алай а къыбылачыланы бетджанларындан ётелмейди эки ыйыкъдан колд харборда сермешиу болады ол сермешиу да эсеб бермей позицион къазауатха кёчедиле къыбылачыланы бетджанларын кючлейелмей грант бир джаны бла ётюб питтерсбергга чыгъыб аны къуршоугъа алады бу къоршоулау сау джыл баргъанды шерман бёлеклерин чи ноябрда джыйыб белгили тенгизге маршны башлайды ол марш аны саваннагъа келтиреди шахар джылны чи декабрында тюшеди аскер хорламла президент сайлаулагъа да тамгъасын салады линкольн джангыдан президент болады шерманны аскерлери чи февралда саваннадан шималгъа грантха болушлукъгъа чыгъадыла къыбыла каролина аллында болады аныда кючлеб чи февралда чарлстонну къолгъа аладыла бир айдан шималны эки аскери шимал каролинада тюбейдиле джылны джазына грантны аскеринде минг адам болгъанды лиде уа къуру минг адам къалгъанды файв фоксдагъы сермешиуде дженгилгенинден сора чи апрелде питтерсбергни къояды чи апрелде уа ричмонду эвакуация этиб башлайды сермешиуле бла ызына ыхтырылгъан къыбылачы аскерлени къалгъанлары джылны чу апрелинде аппматоксда грантха джесир тюшедиле конфедерацияны аскерини къалгъан бёлеклери сау май айны капитуляция этиб тургъандыла дж дэвис бла правительствосу тутулгъанындан сора конфедерацияны ахыры болады бу хорламны къурманларына линкольнну да санаргъада боллукъду джылны чю апрелинде аны джаралы этедиле экинчи кюнде кесине келмей ёледи людвиг ван бетховен декабрь бонн вестфалия март вена австрия немец композитор дирижёр эмда пианистди веначы классиклени ючюсюнден бириди бетховен дуния культурада симфония деген музыка жанрны эм айтылгъан устасыды аламат музыкант дирижёр да болгъанды закийлени да закийи бетховенни чыгъармаларында уллу революциялы талпыныу адамны ниет кючю кёргюзтюледиле жигитлик симфониясы къууанчлыкъ одасы тюрлю тюрлю увертюралары бетховен музыкада соната жанрны да уллу устасы болгъанды дунияда эм белгили эм сыйлы сонатагъа аны аппассионатасы саналады ол чыгъармада композитор адамны таркъаймаз кючюн аны къадар бла тенглешин кёргюзтеди жашауу уллу къыйынлыкълада ётген ахырында сангырау болгъан композитор закийлик кючюн ахыр ууахтысына дери ташламагъанды таукелликни къажымаулукъну сурахай деген кийик балаларын сют бла ёсдюрген ёсген кырдыкланы чапыракъланы кёгетлени ашап кечиннген жаныуарды къургъакъда жашагъан жаныуарладан эм бийикди африкада сахараны къум тюзлеринде жашайды муну тыш кёрюмдюсю дунияда бир жаныуаргъа да ушамайды ол сют бла ёсген жаныуарланы бек бийигиди жерден мангылайына дери метр бийиклиги барды ал аякълары боюну бек узундула сурахайны кёзлери къарадыла кирпиклери къалындыла къулакълары гитчедиле иничгедиле башында эки неда тёрт тери бла жабылгъан мюйюзчюклери барды бир бирлерини мангылайларыны ортасында мюйюзге ушагъан тукъуру болады сурахайны терисини кёп тюрлю тамгъалары болады алай экисини бирча тамгъалары болгъаны тюбемейди альбинос сурахайла бек сейирликлеге саналадыла ала табийгъатда бек аз тюбейдиле жетген сурахай кг тартады аны эти ашаргъа жарайды сурахайла уллу сууладан жюзюп ётедиле метр бийикликден секирип бирси жанына ётедиле алай электричество жипледен а кеслерин сакълаялмайдыла алагъа тийип ёледиле сурахайла сагъатха км чабадыла суусапха тёзюмлюдюле тауушсуздула сурахайланы низамлары къатыды сурахай сюрюуде гитчеле уллула юйретгенча жашайдыла гитче уллуну жолун кесип ётмейди тамата сурахай башын эм боюнун бирсиледен эсе ёрге кётюрюп жюрюйдю сурахайла жууаш жаныуарла болсала да сюрюуде кесине таматалыкъ излеген сурахай эриш болгъан нёгерин боюнун къынгыр этип башын энишге ийип мюйюзлери бла къоркъутады урушханда не бек гитчечикле болсала да мюйюзчюклери магъаналы сауутдула душманы андан къоркъмай эсе артха турмай эсе жаныуарла имбашларын бирге тиреп башлары эм боюнлары бла бир бирни тюйюп башлайдыла бирде уа тюйюшгенле бири бирин терекге къысаргъа кюрешедиле тюйюш минут барыргъа болады алай бирлери артха бир эки атлам этсе уа ол хорланнганнга саналады болсада сюрюуде къалады апартхейд апартеид айрылыкъ айры джашау ишлеу магъананы тутады къаб къар де джыллада миллет партия бардыргъан раса сегрегацияны официал политикасыды къар де апартеид бантулуланы энчи резервациялада бантустанлада джашаргъа зорлагъанды бантустанланы джерлери бютеу къар ни территориясыны алгъанды резервацияны тышына чыгъыу эмда уллу шахарлада болуу энчи эркинлик бла болгъанды ол эркинликни алыр ючюн джерли халкъланы келечисини барлыкъ джерде иши болургъа керек болгъанды джерли адамла эм сыйсыз эм къара ишледе ишлегендиле кёбюсюне акъланы джумушун этиуде апартеинди джашаугъа киргизиу бла къараланы граждан хакълары сыйырылгъанды апартеид джанлыла айтханнга кёре бютеу къуллукъла сёз ючюн окъуу саулукъ сакълау айры алай а тенг болгъанды амма акъла бла башхалагъа берилген къуллукъланы джумушуланы дараджасы агъачы бирча болмагъанды акъ болмагъан адамланы политикалыкъ хакъларындан къуру къоюу европаны колонияларында болгъанды алай а африканы деколонизациясындан сора апартеидни бир бёлюмю кибик къаралгъанды апартеид бла кюреш бмо ну джыллада эм баш ишлерини бири болгъанды бу кюрешге башха хакъ джакълагъан организацияла да къошулгъандыла къар ни кесинде да актив диссидент къымылдау болгъанды апартеидни курууу нельсон мандела бла аны африкан миллет конгрессден амк джандашларыны кюрешлери бла байламлыды кечирек кесини кюреши ючюн нельсон мандела мамырлыкъны нобель премиясын алгъанды амк дан сорада апартеидни тюшюуюню баш чуруму акъ адамланы саны азайгъан болгъанды джыл джыл аны тышында фредерик де клеркни кърал башчы болгъан заманында апартеидни демонтажы башланнганды апартеидни символуна роббен айленд тюрме саналады анда апартеидни заманында мингле бла политика тутмакъла тутулгъандыла бусагъатда тюрме къыбыла африканы туристле кёб келиучю джерлеринден бириди биринчи кере апартеид тюзюрек апартхейд африкаанс тилде айрылыкъ деген сёзню кесини сёлешиуюнде джылда ян христиан смэтс хайырланнганды кечирек джыл ол къыбыла африкан бирликни премьер министри болгъанды апартеидни джыллада правительствода африканерлени оноу этгенлери бла байласала да британ империя ёмюрде огъунакъ къара терили африканлыланы кеслерини территорияларыны тышында акъла бла афро мулатла джашагъан кап колония бла натальда джашаргъа джасакъ болгъанды къара терили африканлыла ол джерлеге кёчерге эркинлик къой бир округдан башхагъа эркинлик берген къагъытсыз барыргъа да болмагъандыла кейптаунда эмда наталны шахарларында алагъа кюн батхандан сора эшик аллына чыгъыу джасакъланнганды ол себебден апартеидни политикасы къыбыла африкада акъ правительствола бардыргъан сегрегацияны андан ары баргъаны болгъанды быллай политиканы юлгюлерине джылны джер актын айтыргъа боллукъду башха джаны бла къаралса аллында апартеидни идеясы къуру политика айрылыкъны тутханды деген оюм барды уллу апартеид турмушдагъы апартеид ууакъ апартеид кечирек къуралгъанды сёз ючюн экинчи дуния къазауатны заманында сметс башчылыкъ этген бирлешген партияны правительстосу сегрегация законланы тындырыуугъа къаты къарамагъанды правительство эрлай апартеидни джашаугъа киргизиб башлайды къатыш юйдегилени джасакълагъан законла чыгъадыла раса классификация къуралады апартеидни тамалын салгъан джыл къабыл этилген къауумланы джерлешиуюню акты болгъанды аны нюзюрю расаланы джерлешиу джерлерин айры этиу апартеидни системасыны джарашыуу азия бла африканы антиколониялыкъ кюрешини къозгъалыу заманында болгъанды ол да миллет партияны правительствосуну политикасында роль алгъанды апартеид акъла кеслерини бийликлерин къара африканлылыгъа энчи территорияла айырыб аллында хоумленд дегендиле артдан бантустан ат бла белгилидиле сакълар акъыллары болгъанды ол бантустанлада акълагъа бойсуннган джерли башчыланы юсю бла оноу джюрютгендиле бу территориялагъа къара терилилени асламысы джыйылыргъа керек болгъанды акъланы джерлеринде уа предприятиеледе эмда акъланы джумушларында керек болгъан персонал къалгъанды джыл айры къуллукъланы юсюнден закон чыгъады аннга кёре пляжла джамагъат улоу больницала школла эмда университет айры боладыла паспорт режим андан да бек къаты болады энди къара терилиле биргелерине дайым паспорт тутаргъа керек болгъандыла бу законну къабыл этиую бла къара терили африканлылагъа акъ шахарлада энчи эркинликсиз джашаргъа къой кирирге да болмагъанды уллу шахарлада джашаргъа джангыз ишлери болгъанлагъа болгъанды алай а аланы юйдегилерине джасакъ болгъанды маландан сора премьер министр болгъан й г стрейдом къара терили африканлыланы къалгъан граждан хакъларын да сыйырады аны аллындагъы правительство джыл сайлаучуланы айры келечиликлерини юсюнден законну алгъан эди алай а аны конституциягъа келишиую тёрт сайлаучудан къуралгъан къауум бла сюдде дау этиледи кап провинцияны баш сюдю законну тюзге санагъанды алай а аппеляция сюд конституцияны тюрлендирир ючюн къар ни парламентини эки палатасыны да депутатларыны юч этиб экисини къабыл этиуу керек болгъаны кёргюзюб аланы протестлерин къабыл этиб законну кючю болмагъанын мюкюл этгенди ол заманда правительство парламентчи баш сюдню юсюнден закон алгъанды алай а бу законну апелляция сюд бла кап провинцияны сюдю закон тышы санаб тохтатхандыла джыл срейдомну правительствосу аппеляция сюдде сюдюлени санын бешден онбирге дери ёсдюргенди джангы орунлагъа кеси джанлы сюдюлени салгъанды ол джыл огъуна сенатны юсюнден закон чыкъгъанды аннга кёре депуталаны саны дан гъа дери кёлтюрюлгенди бу тюрлениуледен сора миллет партия орун алгъанды андан сора сайлаучуланы айры келечиликлерини юсюнден закон къабыл этилгенди аны бла кап провинцияда акъ болмагъан сайлаучуланы энчи сайлаучу списоклары къуралгъанды апартеидни баш законлары апартеидни системасы закон бла бегигенди бютеу тюбюнде белгилеген чеклениуле закон бла джакъланнгандыла сёз ючюн айры къуллукъла бла баджарыуну юсюнден закону властлагъа расагъа кёре берилген къуллукъланы агъачын тюрлендирирге эркинлик бергенди негр районлада кёбюсюне суу быргъыла электричество болмагъанды больницала бла терк болушлукъну къуллугъу да айры болгъандыла акъланы больницаларына иги ачха берилгенди къараланыкъында уа ишчиле бла дарман дары джетишмегенди бир бирледе уа больницала болмагъандыла сегрегация автобусла бла темир джолда да болгъанды автобусла айры остановкалада тохтагъандыла поездледе эсе уа къаралагъа къуру ючюнчю класс берилгенди джамагъат пляжла да расагъа кёре айрылгъандыла бассеинле бла библиотекала къаралагъа болмагъандыла сегрегация джюрюген кёпюрлеге ачыкъ кинотеатрлагъа къабырлагъа парклагъа джаяулу джол ётюулеге эмда таксиге да джайылгъанды къара африканлыла акъланы ишге алыргъа эркинликлери болмагъанды къара полициячыла акъланы туталмагъандыла аллында къаралагъа кючлю алкоголь ички да сатылмагъанды алай а кечирек бу джорукъ джумушатылгъанды къара африканлыла джылны тыш джерлиле бла клисаланы юсюнден законуна кёре акъ клисалагъа кирелмегендиле алай а бу закон къаты болмагъаны себебли клисалада къарала бла акъла тенг болгъандыла къарала бла башха бетлилеге бояулулагъа профсоюзла хх ёмюрню башында огъунакъ къуралсала да къара африканлыла ол профсоюзлагъа закон тамалда член къуру чи джылланы реформаларындан сора болалгъандыла налогла да тенг алынмагъандыла къара терилиле минимал сумма джылгъа ранддан акъла уа ранддан тёлегендиле хайыргъа налог алай а акъла налогну процентин кёбге мийик тёлегендиле къараланы асламысы аланы бантустанлары бойсунмазлыкъны алгъандан сора къар ни гражданлыгъын тас этгедиле алай бла къар ни паспортун алалмагъандыла бантустанланы эркинликлерин дунияда киши танымагъаны себебли бантустанлада алгъан документле бла тыш къраллагъа чыгъалмагъандыла къарала къар ни гражданлары болсала да паспорт алгъанлары къыйын болгъанды правительство къаралагъа паспорт берирге керек болгъаннга санамагъанды апартеид къыбыла африкана законларына кириб къалмай аны маданиятына да киргенди бу идеология басмада да джакъланнганды джайылгъанды расаланы бир бирлери бла кюнлюк илишкилери болмагъаны да араларын айыргъанды апартеид джанлыла бу системаны толу киргенинден сора къара африканлыла къыбыла африкан республиканы гражданлыгъындан чыгъарыр муратда болгъандыла аны орнуна ала бойсунмагъан псевдокърал резервацияланы гражданлары болургъа керекдиле алай бла бантустанда джашаб къар де ишлегенле ишлерге болджаллы эркинликлери болгъан урунуу иммигрантла статусха келликдиле къар ни правительствосу къыбыла африканы талай къралгъа юлеширге излегенди акълагъа башха бетлилеге бяулулагъа эмда индийлилеге къалгъанды къалгъан а уа къарала джашагъан он резервациягъа юлешиннгенди къараланы саны бютеулей адам сандан болгъанды бантустанланы талайына азатлыкъ берилгенди алай дунияны бир къралы да танымагъанды бойсунмагъан бантустанда джашагъан адам къар ни гражданлыгъын автомат халда тас этгенди кесини резервациясында паспорт алгъанды алай а бу бантустанланы дунияда танымагъанлары ючюн бу паспорт къуру къар бла бантустанлада джарагъанды башха автоном бантустанчыла да къар ны гражданлыгъы бла байламлы хакъларыны талайын тас этгендиле сёз ючюн адамгъа къралдан кетерге излесе паспорт тюл джол къагъытла берилгенди къыбыла африканы правительствосу къарала бла проблемаларын дуниядагъы башха къралланы урунуу миграция бла байламлы проблемаларыны бирича болгъанын кёргюзюрге излегенди алай а башха къраллада сёз ючюн абш де дискриминация законла къоратылгъандыла къар де уа тамам терсине расаланы арасында илишкилерин регуляция этген джангы актла чыгъыб тургъанды акъланы апартеид политиканы джакълаулары демография бла да байламлы болгъанды аланы санлары къаралагъа кёре аздан аз болуб баргъанды апартеидсиз властны къолда тутхан къыйын болгъанды эм уллу кёчюрюлюу джыллада йоханнесбургда болгъанды анда адам джангы шахар тюбю соуэтогъа кёчюрлюлгендиле къысхартылгъан закон бла бютеу халкъ тёрт айры къауумгъа юлешиннгенди къара африканлыла акъла азиячыла асламысы индийлиле эмда бояулула неда башха бетлиле афро мулатла ахыр къауумгъа къатыш расалы адамла киргендиле аланы ата бабалары койсан халкъланы банту халкъланы эмда европачы иммигрантланы келечилери болгъандыла бояулулагъа бир бир кирсиз койсанлыла да киргендиле къыбыла африкан властла расасын айгъакълар эмда белгилер ючюн къыйын джорукъла къурагъандыла кёбюсюне къайсы расагъа киргенини оноуун ууакъ оноучула этгендиле бир бирде бир юйдегини адамлары башха раса къауумлагъа кирирге болгъандыла бусагъатдагъы къар де бояулула терминни хайырланыу алай огъуралмайды кёбюсюне бояулу атлары болгъанла неда морла деген ат джюрюйдю апартеидни заманында бояулула да зулумла чекгендиле аланы да айры шахар тюблеге кёчюргендиле бир бирде талай тёлюню джашаб тургъан юйлеринден къыстагъандыла бояулулагъа берилген окъууну агъачы къаралылагъа берилгенден иги болса да акъланыкъындан кёбге къарыусуз болгъанды кёб афро мулат апартеид бла кюрешде юлюш къошханды сёз ючюн джыл къуралгъан африкан политика организация къуру бояулуланы алгъанды кесине апартеид баргъан заманны асламысында джыллада бояулула къарала кибик сайлау хакъсыз болгъандыла джыл конституциягъа тюрлениуле этилгенди аннга кёре бояулула бла азиячыла юч палаталы парламентни сайлаууна къошулур хакъ алгъандыла къарала уа бантустанланы гражданлары болгъанды апартеид заманны правительствосуна кюнчыгъыш азиядан тамырлары болгъан къыбыла африкачыла проблема салгъандыла санлары кёб болмагъан ата бабалары витватерсрандны иштенеклерине ёмюрде келгенлени туудукълары индийлилеге къошулгъандыла къар дипломат илишкиле тутхан тайвань бла япониядан иммигрантла сыйлы акъла статусну алгъандыла ала башха акъла бла бир хакълагъа ие болгъандыла бир бирде быллай статусну башха акъ болмагъан азлыкъланы келечилери да алгъандыла алай болур ючюн правительство бу адамны европачы багъалыкъланы менимсегенин бегитирге керек болгъанды кёбюсюне быллай статус афро американлылагъа да берилгенди къыбыла афиркада апартеид система дуния джамагъат бла расист идеология кибик саналгъанды эмда айыбланнганды джыл бмо ну генерал ассамблеясы апартеидни тохтатыууну эмда аны юсюн аманлыгъына джолукъдурулууну юсюнден халкъла арасы конвенцияны алгъанды бу конвенцияны нюзюрю бмо ну къралларына къар ге къаршчы санкцияла салыугъа юристлик тамал бериу болгъанды алай а конфенцияны формулировкасыны андан кенг магъанасы барды бир кърал да быллай амалланы политикасында бардырыргъа эркин болмагъаны белгиленеди конвенция кючге джыл киргенди рим статут апартеидни адамлыкъгъа къаршчы аманлыкъланы бирине санайды бу аманлыкъ ючюн неда бу амалыкъны этиуде болушгъаны ючюн къайсы къралны да болсун гражданини халкъла арасы криминал сюдню аллына чыгъарыллыкъды кёб джылланы ичинде къар ни спортчулары халкъла арасы эришиулеге ийилмегендиле джылда африкан къралла къар бла джангы зеландияны регби командалары джолдашлыкъ матч бардыргъанлары ючюн олимпий оюнланы байкот этгендиле къар бла контактлары болгъан спортчула да дисквалификация этилгендиле ол джыл огъунакъ акъ либерал политиклени бир къаууму джангы кърал моделни теджегенди аннга кёре хар раса къауум закон чыгъарыучу органда тенг келечилиги болургъа керек болгъанды алай а н мандела бу теджеуню унамагъанды кейптаунда сол радикалланы джыйылыунда былай айтханды сауутлу кюрешни керек этген факторла энтда бардыла ол себебден биз кюрешни бардырыудан башха мадарыбыз джокъду политика болумну табсызлыгъы де клеркни джангы атламла этерге зорлайды мандела бла кёзюулю тюбешиуде протоколгъа къол салады аннга кёре джангы конституцияны сайланнга констититуцион джыйылыу къабыл этерикди сайлауладан сора кёб расалы болджаллы правительство къураллыкъды амк бла инкатаны арасында сауутлу къаугъала башланнгандыла аны бла бирге панафрикан конгрессни сермешчилери актив болгъандыла бандитле полициячыла бла акъ фермерлеге чабханлай тургъадыла джылны чи мартында бардырлыгъан митингде пак ни башчысы ачыкъдан акъ тиширыу бла эки сабийин ёлтюргенлерин айтханды эмда былай баямлагъанды бир фермер бир окъ биз бютеу акъланы ёлтюрлюкбюз сабийлени да къартланы да бу террорну джылы боллукъду акъла да сауутланыб башлагъандыла джыллада кюннге сауут тутаргъа лицензиядан артыкъ берилгенди африканер халкъ блок къуралгъанды ахб ары акъ организация киргенди аны кенгешини башчысы ф харценберг директоратха башчы уа анголада къазауатны джигити генерал констанд вильюн болады ахб ни баш нюзюрлери бур халкъ аскерни къурау эмда африканерлени айырылыуу болгъанды кърал толу граждан къазауатны босагъасына келгенди бу болумда фредерик де клерк джангы демократ сайлауланы бардырыгъа разы болады сайлаулада апрель амк бла хорлайды миллет партия къуру алады къар де бардырылгъан апартеид политика джылдан сора ахырын табады апартеидни къурууундан сора къар де аманлыкъны саны кёблеге ёсгенди сёз ючюн джыл къар де бардырыллыкъ футболдан дуния чемпионатха келлик туристлеге этилген брошюралада джазылгъаннга кёре негр тийрелеге джаяу кирирге джарамайды мешинада кирген эсегиз тохтамагъыз таш ата эселе да мешинагъызгъа тохтатмагъыз мешинагъызны тохтатсагъыз ол тийреден сау къайтырыгъыгъыз ётюрюкдю уллу пролетар культура революция къысхартылгъаны вэньхуа да гэмин неда вэньгэ джылны октябырындан башлаб джылны октябрына дери къхр ни тарихинде политика болууланы белгилеген терминди ол кёзюу шахар джашауну политизациясы бла студентле бла ишчилени джорукъсуз къозгъалыулары бла эмда партия башчылыкъда къатышыула бла белгиленнгенди аны башланыуунда къкп ни председатели мао цзэдун уллу орун алгънады ол кесини къауумуну къарамларын маоизмни кърал идеология этер умутда кюрешгенди мао цзэдун кеси культура революицияны башланыуун яо вэньюанны джылны чу ноябрында басмаланнган статьясындан санагъанды джылны чи августунда къкп ни ак ини чи пленуму уллу пролетар культура революцияны юсюнден бегим алгъанды буржуазия тюшюрюлсе да эски экспулатация идеологияны эски культураны эски адетлени болушлугъу бла массаланы чачаргъа адамланы джюреклерин кючлерге кюрешеди къарыуун аямай кесини нюзюрюне реставрация этерге имтинеди буржуазиягъа къаршчыгъа пролетариат аны идеология джанында хар атламына джангы пролетар идеологияны джангы культураны джангы адетлени кючю бла урургъа бютеу джамагъатны тин тюрсюнюн тюрлендирирге керекди бусагъатда биз социалист джорукъну бегитир эмда айнытыр ючюн аллыбызда властны къолуна алыб капиталист джолда баргъанланы къаушатыргъа илмуда реакцион буржуазия абырайланы эмда башха экспуталатор классланы орунларын табдырыргъа билим бериуню тюрлендирирге адабият бла санатны тюрледирирге социализмни экономика тамалына келишмеген бютеу затланы тюрлендирирге нюзюр салабыз британ империя тарихде эм уллу бютеу континентледе колониялары болгъан къралды империяны территориясы эм уллу ёлчеми хх ёмюрню чы джылларында болгъанды ол заманда аны джери млн км болгъанды адам саны миллиондан артыкъ болгъанды ол заманда адам улуну тёрт этиб бири бусагъатда ингилиз тилни оруну эмда магъанасы да аны бла байламлыды британ империя деген терминни елизаветаны астроному алхимиги эмда математиги джон ди къурагъанды британ империя эки джюз джылдан артыкъны ёсгенди эм уллу кючлю болгъан заманына хх ёмюрню чи джылларын санаргъа боллукъду бу заманда аны джерлерини кёблюгюнден дунияны хар мюйюшюнде да джери болгъаны ючюн аннга башында кюн батмагъан империя атагъандыла экспансиясы аллында мамыр халда сатыу алыу эмда дипломатия бла башланнганды империя британ технологияны сатыу алыуну ингилиз тилни эмда кърал оноу форманы бютеу дунияда джайылыууна себеб болгъанды империялыкъ гегемония уллу британиягъа кёб къралны политикасына ауурлукъ салыргъа мадар береди колонияларыны джарашдырыуунда уа британ империяны эки тюрлю джолу кёрюнеди колониялагъа ингилиз тил киргизилгенди административ эмда хакъ мардала уллу британияны копия этгендиле деколонизацияны заманында алгъыннгы колониялада парламент демократия бла хакъны башчылыгъын киргизирге кюрешгендиле алай а джетишимли болгъанланы саны азды колонияланы асламысына миллетлени биригиую психология джанындан империяны орунун алады британ колонияла асламысы бла бирлешген королевствону экономика интереслерине къуллукъ этгендиле эмигрантланы колонияларында энчи экономиканы къуралыууна инфраструктура салынса да африканы эмда азияны тропик регионлары сырьё салыучу болгъандыла анда инфраструктура да сырьё чыгъарыргъа керек минимумдан артыкъ болмагъанды бюгюн да алгъыннгы колония болгъан айный тургъан къралланы асламысыны экономикасы сырьё чыгъарыу бла байламлыды британ колониялыкъ хакъны эм баш тамалларыны бири тюрлю тюрлю этник къауумланы арасында къаугъала къурау болгъанды ол къаугъаланы кесини властыны кючлер ючюн къайырланнгандыла классикалыкъ юлеш эмда оноу эт деген принцип бусагъатдагъы заманны кёб къаугъасына къазауатына себеб болгъанды сёз ючюн шимал ирландияда индияда зимбабведе суданда угандада иракда норманнла джылда ингилизни кючлегенден сора къралны экономикасы асламысы бла чабыуулчу вильгельмни ачхасына айныгъанды талай ёмюрге ингилиз европаны экономикасына уллу эткилей башлагъанды ингилизни кенгериую ирландия айрымканны кючлеуден башланнганды джыл аны ызындан уэльс къолуна тюшгенди джыл шотландия эсе уа ингилизге тенг кърал кибик къошулгъанды айрымканда экспансиясы джетишимли болса да континентде ишле алай иги бармагъандыла джюзджыллыкъ къазауатны заманында ингилиз бретань бла нормандиядан къуру къалгъанды елизаветаны патчахлыгъыны заманында къралны экономикасы терк айныб башлайды фрэнсис дрейк фернан магелландан сора экинчи болуб дунияны тёгерегине джюзюб чыгъады вест индия аллында ингилиз колонияладан эм хайырлы колонияла болгъандыла алай а аланы къурар ючюн кёб кюч кетгенди талай кере джетишимсиз экспедиция болгъанды гвианада джыл колония къураргъа излеу эки джылдан джетишимсиз бошалады баш чуруму излеб келген алтынны болмагъаны сент люсия бла гренада колонияла да терк огъуна ахырларына келедиле алай а сент китсд барбадосда эмда невисде къуралгъан джерлешимле джетишимли болгъандыла колониялада португаллыланы бразилияда хайырланнган шекер ёсдюрюу системасын алгъандыла ол къул урунуу бла байламлы болгъаны себебли биртанлалыгъа да къулла кёб санда керек болгъандыла аллында шекер бла сатыу голланд кемелени кючю бла бардырылгъанды алай а ингилизлиле хайырны кеслерини къолларында къояргъа излеб джыл ингилиз колониялада къуру ингилиз кемеле сатыу алыу этерге боллукъларына оноу алгъандыла бу бегим ингилизни бирлешген голланд провинцияла бла къаугъагъа келтиргенди талай кере ингилиз голланд къазауатла болгъандыла аланы асламысында ингилизлиле дженгнгендиле аны бла америкада голланд колонияланы къошуу бла кесини позициясын бегитгенди британия джыл ингилиз ямайканы испаниядан сыйырады джыл багамланы кючлейди америкада биринчи британ дайым джерлешимни джыл джеймстаунда капитан джон смит къурагъанды аны оноуун джюрютген болгъанды аны бир бёлюмю джыл ачылгъан бермуд айрымканлада колония къурагъанды компания колониягъа оноу этерге эркинликни тас этеди джыл конролну кърал кесине алады аны бла виргиния къуралады ньюфаундленд компания джыл ньюфаундлендде дайым джерлешим тамаллар ючюн къуралгъанды алай а джетишимсизлик бла бошалгъанды джыл плимут колония къуралады аны пуританлагъа дин сепаратистлеге джандет деб къурайдыла кечирек алагъа пилигримле деген атны бередиле дин джанында къысытлаула адамланы быллай уллу джолоучулукъгъа чыгъаргъа себеб болгъанды мэриленд католикле бла къуралгъанды род айленд колония хар диннге да ачыкъ колония кибик эмда коннектикут конгрегационалистлеге къуралгъанды каролина провинция тамалланнганды джыл ингилиз голландияны джангы амстердам атлы колониясын къолгъа тюшюреди кечирек нью йорк атны алгъанды джыл вильям пенн пенсильвания колонияны къурайды американ колонияла вест индия колониялагъа кёре алай хайырлы болмагъандыла алай а уллу ёлчемде эл мюлкге джараулу джерлеге ие болгъандыла эмда климатыны европаны климатына келишгени себебли ингилиз эмигрантланы кеслерине тартхандыла эки джылдан короллукъ африкан компания башланнганды вест индияны британ колонияларында къулланы сатыу алыугъа карлдан монополия алады эм аллындан да къул тутуу вест индияда британ империяны тамалы болгъанды джыл къулла сатаргъа алыргъа джасакъ болгъунчу дери британия миллиондан артыкъ африкан къулну америкагъа кёчюргенди атлантика океанны юсю бла ташылгъан къулланы юч этиб бирин ингилизлиле ташыгъандыла быллай сатыу алыуну джюрютюр ючюн кюнбатыш африканы джагъасында фортла къуралгъандыла сёз ючюн джеймс айрымкан аккра британ вест индияда негрлени процентлери джылда ден джылгъа ге дери ёсгенди онюч колонияда уа ден ге дери бу сатыуну бардыргъанлагъа бу иш бек хайырлы болгъанды эмда талай кюнбатыш британ шахар сёз ючюн бристоль ливерпуль бу сатыу алыуда айныгъандыла къул ташыгъан кемеледе ауур эмда гигиена тышы шартла ёлюм дараджаны мийик этгендиле джети къулдан бири джолда ёлгенди ёмюрню ахырында ингилиз бла голландия португалияны азия бла сатыу алыуда монополиясын бузар акъыл алгъандыла аны ючюн джолоучулукъланы финансландырыр юсюн энчи акционер компанияла къурайдыла ингилиз кечирек британ эмда голланд ост инд компанияла аланы биринчиси джылда экинчиси да джылда къуралгъанды бу компанияланы баш нюзюрлери бек кёб хайыр берген специяланы сатыуун къолгъа алыу болгъанды ол себебден ала специяланы чыкъгъан джерлеринде индонезияда эмда саудюгерлик джолну магъаналы нохтасы индияда къарыуларын саладыла лондон бла амстердамны бир бирлерине географиялыкъ джууукълугъу эмда ингилиз бла голландияны арасында конкуренция ол эки компанияны арасында къаугъагъа келтиредиле ахырында ингилиз голландияны озса да ол кёзюуде голланд финанс системаны ингилизникинден эсе онг болгъаны эмда юч ингилиз голланд къазауат голландиягъа азияда позицияларын кючлерге мадар береди джаулукъ джыл махтаулу революциядан сора бошалады ол заманда нидерландчы штатгальтер вильгельм оранчы ингилиз тахха олтургъанды аны бла эки миллет мамыр болады келишиуге кёре специяла бла сатыу алыу голландиягъа къалады индияны текстиль промышленносту уа ингилизге къалады кечирек текстиль хайыры бла специяланы озады джылгъа ингилиз компания голланд компанияны сатыулары бла дженгеди ингилиз ост индий компания эсин специяланы сатыу аралыгъы суратдан форт сент джорджгъа кечирек мадрас бомбейге португаллыла карл джыл екатерина брагансчыгъа бернеге бергендиле эмда сутанутиге элге артдан башха эки эл бла бирлешиб калькутта болгъан эс бёледи британ ост инд компания ишлемини биринчи джюз джылында индий субконинентде сатыу алыугъа эс бёлгенди уллу моголланы империяларына къаршчы чыгъар акъылы болмагъанды ингилизлилеге сатыу алыу эркинликни ала джыл бергендиле алай а чи ёмюрде империя кеси чачыла башлайды аны бла бирге компания кесини француз конкуренти бла кюрешни башлайды француз ост инд компания плессиде сермешиуде джыл роберт клайв башчылыкъ этген британлыла французла бла аланы джандашларын хорлаб бенгалияны кючлейдиле аны бла британлыла индияда политика эмда аскер джанындан эм уллу кюч боладыла эндиги онджыллыкъда компания кесини иеликлерин дагъыда кёб этеди ол анда не кеси оноу этгенди неда алагъа бойсуннган джерли бийлени юсю бла унамагъанны ушатмагъанны британ индий аскер бла къоркъутханды индияны колониялыкъ кючлеуню баш амалы субсидиар кесаматла болгъандыла бу систаманы француз колонизаторла джаратсалада хайырланнган асламысы бла ингилизлиле этгендиле бу системагъа кёре компанияны аскери бир индий бийликлени акъыртын акъыртын кюч бла компанияны аскерини кереклерине субсидияланы тёлетдиргенди аны тышында бу бийликле бютеу тыш ишлерин британ резидентни юсю бла бардыргъандыла джыйылгъан ачхагъа джангы аскер джыйгъанды анда асламысы индийлилени кеслери болгъандыла сипайла разы болмагъан бийликлени кючлеб оноуун туурадан кеслери бардыргъандыла уллу моголланы крахы бла индия джюзле бла къралгъа юлешиннгенди ууакъ къарыусуз къралчыкъланы хорлагъан британлылагъа бек тынч болгъанды бир эки кере кючлю къаршчыланыу бла тюбегенди компания маратх конфедерация бла сикхлени къралын кючлеген заманда британлыла маратхлыланы юч къазауат бла хорлайдыла британлылагъа маратхлыланы хоншулары болушхандыла маратхлыла хорлансала аланы мюлклеринден джерлериден умут этиб сикхле бла биринчи сермешиулени британлыла къабдыргъандыла алай а джылдан башлаб сикхлени къраллары ичинде къазауат бла къарыусуз болады ол заманда экинчи ингилиз сикх къазауат башланыб бу къралны ингилизлиле кючлейдиле индияны кючлеу джылгъа бошалады ол джыл огъунакъ сипайланы къозгъалыуу болады ол къозгъалыудан сора индияны оноуу компаниядан сыйырылыб коронаны туура оноууна кёчеди британия америкада стратегия джанындан быллай магъаналы территорияладан къуру къалыу тарихчиле бла биринчи бла экинчи британ империяланы чегине саналады метрополия кесини къарыууну ауурлугъун эки америкадан азиягъа шош океаннга эмда африкагъа кёчюреди абш ны эркинлигин таныгъанындан сора британияны канадасына минг чакълы бир лоялист къачыб барады джангы шотландия колониядагъа сент джон сууну джагъасында джерлешген минг лоялист колонияны аралыгъындан узакъ болгъанлары себебли джыл британия джангы колония къурайды нью брансуик джыл конституцион акт канаданы экиге юлешеди ингилизча сёлешген огъары канада бла французча сёлешген тёбен канадагъа австралияны кюнбатыш джагъасын джыл голланд тинтиучю биллем янсзон ачханды голланд ост инд компания джангы континентге джангы голландия атны береди алай а колонизация этерге ашыкъмайды британия тутмакъланы джылгъа дери ашырыб турады колонияны адам саны минг адамгъа джетеди аланы асламысы тутмакъла тюрмеден чыкъгъанла эмда аладан туугъанладыла австралияны колониялы алтын бла джюнню экспортун улл ёлчемде этедиле кесини джолоучулугъуну заманында кук джангы зеландиягъа да къайтады джыл голланд тенгизчи тасман ачхан айрымканланы кук британияныкъыды деб баямлайды шимал айрымканны джыл къыбыла айрымканны джыл аллында джерли халкъ бла европачыланы арасында къуру сатыу алыу бардырылгъанды чу ёмюрню бириничи онджыллыгъында дайым джерлешиуле асламысы бла шимал айрымканда къуралгъандыла джыл джангы зеландиячы компания джерлени сатыб алыб джангы колонияла къурарагъа излегенин билдиреди джылны чы февралында вильям гобсон бла чакълы бир маори бачама вайтанги кесаматха къол саладыла британия джангыдан франция бла къаугъаны наполеон бонопартны властха келиуу бла башлайды бонопарт къуру тенгиз артында колониялагъа къоркъуу салыб къоймай британ айрымканлагъа да кирирге излегенди наполеонну къазауатларында хорлар ючюн британ империя кёб къарыу кюч джойгъанды француз портла патчах флот бла джабылгъандыла джыл трафальгарда сермешиуде британлыла хорлайдыла францияны тенгиз арты колонияларына чабыуул этиледи франция тамамы бла джыл хорланнганды британия ионика айрымканланы мальтаны сейшеллени маврикийни сан лючияны тобагону кючлейди испаниядан тринидадны голландиядан гайана бла кап колонияны сыйырады гваделупа мартиника гори француз гвиана эм реюньон колонияла франциягъа ява бла суринам голландиягъа къайтарыладыла аболиционистлени басымы бла джыл британия къул сатыу алыуну юсюнден акт алады ол актха кёре империяда къул сатыу алыу джасакъланады джыл къулланы азат этер ючюн сьерра леонени британ колония баямлайдыла империя кёб къралны экономикасын контролда тутханды чу ёмюрню экинчи джарымында джангы технологияланы тылпыу мешина бла телеграфны чыгъыуу империяны кючлендиреди азияда империячы политиканы баш нюзюрю индияда иеликлерин тутуу эмда кенгертиу болгъанды индиягъа ие болса къалгъан азиягъада ие болургъа тынч болгъанды экспансияны баш саууту ост инд компания болгъанды ол биринчи кере кесини аскерлерин патчах флот бла джетиджыллыкъ къазауатда бирлешдиргенди артдан бирге индияны тышында къазауатла бардырылгъандыла наполеоннга къаршчы мисирде яваны голландиядан сыйырыу сингапурну кючлеу эмда малакканы къолгъа алыу бирманы хорлау компания чачылады бу кёзюуде индияд талай кере ачлыкъ болгъанды аладан адам ёлюмню саны миллионнга джетгенди чу ёмюрде британ эмда россия империяла осман империяны къаджарны эмда цин къытайны къарыусузлашханлары бла къуралгъан вакуумуну азияда толтурургъа кюрешедиле россияны орус къаджар къазуат бла орус тюрк къазауатда хорлауу британияны рахатсыз этеди россия индиягъа кирирге излегенине акъыллы болады эндиги джылны ичинде британия белуджистанны россия къыргъызстанны къазахстанны эмда тюркменистанны кючлейдиле эки къарл да келишиб орта азияны юлешедиле алай бла антантаны тамалы салынады наполеон къазауатланы заманында метрополия кеси нидерландла французланы къолларына тюшеди джыл британия кап колонияны французланы иймеу сылтау бла кючлейди джыл колония кесини бур халкъы бла британ империягъа киреди бурла трансвааль республика бла оранж эркин къралны къурайдыла экинчи ингилиз бур къазауатны эсебинде британия аланы къолуна алады джыл наполеон европа бла азияны байлагъан суэц илипинни ачады джыл бенджамин дизраэлини консерватив правительствосу мисирни башчысы измаил пашадан илипинни сатыб алады суэц ингилиз бла францияны къолларына тюшеди алай а джыл британ аскерле илипинни кючлейдиле ингилиз бла францияны арасында конкуренция бу илипинни нейтрал территория баямлатады алай а де факто ингилиз аскерле былайда джылгъа дери турадыла францияны бельгияны эмда португалияны конго сууну аягъында актив болуулары бла бирге колониялы къралланы арасында африка ючюн тюйюш башланады европачы къралланы араларында дауланы берлин конференцияда тюзетирге кюрешедиле дждж алай а конкуренция империяланы арасында тохтамайды британияны акъ колонияларыны азатлыкъгъа джолу джыл дурхэмни эки канадагъы провинцияда къозгъалыула бла кюрешиуге тынч болур ючюн аланы бирлешдириуюн эмда кеслерине оноу этиулерин баямлагъан отчёт бла башланнганды бирликни юсюнден акт джыл канада провинцияны къурагъанды джууаблы правительство биринчи болуб джангы шотландияда джыл къуралгъанды кечирек британ шимал американы башха колонияларына да джайылгъанды бу практика джыл огъары эмда тёбен канадала нью брансуик джангы шотландия бирлешиб канада доминион болгъандыла бу конфедерация болгъанды тыш ишледен къалгъанына кеси оноу этгенди австралия бла джангы зеландия быллай оноу формагъа джылда ие болгъандыла австралий колонияла джыл федерациягъа бирлешедиле доминион статус канадагъа ньюфаундлендге австралия бла джангы зеландиягъа джыл империялыкъ конференцияда теджелгенди джылда кап колония наталь трансвааль эмда оранж эркин кърал къыбыла африкан бирликде бирлешиб доминион статусну аладыла чу ёмюрню арт онджыллыкълары ирландияны эркинлиги ючюн кюрешде ётгедиле ирландия бирлешген королевствогъа ирланд къозгъадыудан сора джылны актына кёре киргенди эки ачлыкъны къурманы болгъанды премьер министр вильям гладстон ирландия кеси башына оноу этеллигин доминоин статусха джарагъан оюмда болгъанды алай а парламент уллу британияны къоркъуусузлугъуна заран болур деген акъылда эки кере бу проектни унамагъанды ючюнчю кере проект джыл ётгенди алай а биринчи дуния къазауатны башланнганы себебли джашаугъа киргизилмегенди аны чуруму болуб джыл пасха къозгъалыу башланнганды чы ёмюрню башында германия терк темпле бла айныб башлагъанды къысха заманны ичинде алчы аскер эмда индустриал кърал болгъанды британия кесини метрополиясына эмда империяны бютеулюгюне къоркъуу болгъанын ангылагъанды германияны потенциал джауча кёрюб британ империя япония бла бирлик этеди аны ызы бла кесини эски джаулары бла франция бла россия эм австралия бла джангы зеландияны аскерелини галлиполи компаниягъа джыл къошулуулары ол къраллада миллет ангыларыны къуралыууна уллу этки этгенди анзак кюн канадада ол магъананы вимиде сермешиу тутады доминионланы хорлам ючюн уллу юлюш къошханларын британ премьер министр ллойд джордж да айтханды мамырлыкъ версаль кесаматны шартларына кёре империя территориясын км чакълы бирге уллу этеди адам саны миллионнга къошулады ол заманда кесини тарихинде эм уллу болгъанды британ империя аны тышында осман имприяны миллет къыйырларыны асламысы да хорлагъан къралланы араларында миллетлени лигасыны мандатына кёре юлешиннгенди британия кипрни контроль джыл алыннганды де юре оккупация этилгенди коронаны колониясы джыл баямланнганды палестина бла трансиорданияны иракны камерунну бир кесегин тогону эмда танганьиканы контролгъа алгъанды доминионла да кеслерине мандатлы джерле алгъандыла къыбыла кюнбатыш африка бусагъатдагъы намибия къыбыла африкан бирликге къалгъанды австралия немец джангы гвинеяны джангы зеландия кюнбатыш самоаны науру метрополия бла эки шош океан доминионланы ортакъ колониялары болгъанды дунияда къуралгъан джорукъгъа джангы къоркъуу кюч алгъан япония бла абш салгъандыла индия бла ирландияда эркинлик ючюн къымылдауну ёсюую уа империяны ичинден къоркъуу салгъанды британ империя япония бла абш ны арасында къайсысы бла шохлукъ джюрютюрге керек болгъанын сайларгъа керек болгъанды аллында имперя японияны сайлагъанды джыл вашингтон тенгиз келишиуге къол салыб абш ны британия бла тенг тенгиз деу къралгъа санагъанды япония бла бирлик японияда властха милитаристле келиб ол германиягъа джууукълаша башлагъанында британияда чу джыллада кёб хыртха урулгъанды британия эки къралны чабыуу бирге болурдан къоркъгъанды алай а ол заманлада экономика бек уллу магъана тутханды къазауатланы арасындагъы кёзюуде колонияла бла доминионлагъа экспорт ден ге дери кёбейгенди импорт эсе уа ден ге дери ирландияда кесине оноу этиу системаны киргизиу тыйылгъаны себебли эркинликни джандашлары шинн фейн джанлыланы саны ёсгенден ёсюб башлайды джылны сайлаураныда бу партия ирландиядан орунланы асламысын алады джыл дублинде ирланд ассамблеяны къурайды анда азатлыкъны баямлайды ирланд республикачы аскер британ администрациягъа къаршчы партизан къазауатны башлайды ингилиз ирланд къазауат джыл ингилиз ирланд келишиуге къол салыу бла бошалады аннга кёре империяны къурамында доминион болгъан ирланд эркин кърал къуралады шимал ирландия ирланд графствону сы джылдагъы ирландияны правительствосуну юсюнден актха кёре бирлешген королевствода къалады ушаш кюреш индияда да болады индияны правительствосуну юсюнден акт джыл эркинлик излегенлени разы этмейди британ колониялыкъ властла коммунист эмда башха къозгъалыуладан къоркъум къаты амалла бла хайырланыдалы сёз ючюн пенджабда махатма ганди иш бирлик этмеу къозгъалыу къурайды индияны халкъы британлыланы бойкот этеди сатьяграха джылны чи мартында гандини тутадыла чи мартда экстремист материалланы басмалагъаны ючюн джылгъа олтуртулгъанды ирландия бла къыбыла африканы басымында джылны империялыкъ конферециясы бальфурну декларациясын къабыл этеди аннга кёре доминионла бир бирлерине бойсунмагъан британ империяны къурамында автоном къуралышла кибик белгиленедиле бу декларация вестминстер статут бла закон кючге киреди ол замандан башлаб канаданы австралияны джангы зеландияны къыбыла африканы ирланд эркин къралны эмда ньюфаундлендни парламентлери британияны закончыгъарыу системасына бойсунуудан чыкъгъандыла ала кеслерини территорияларында британ законланы тыяргъа эркин болгъандыла метрополия уа доминионлары унамай законла ётдюрюрге эркин болмагъанды уллу депрессияда финанс джанындан къыйынлыкъла себебли ньюфаундленд джыл статусундан чыгъады ирландия джыл джангы конституциясын къабыл этиб атындан къалгъан хар неси да республика болады аны бла британиядан узакълашыуу андан ары да барады метрополияны къазауатха кириую автомат халда корона колонияла бла индияны да киргизгенди урушха алай а доминионла энди германиягъа къазауат ачыуну оноуун кеслери этерге болгъандыла канада къыбыла африка австралия эмда джангы зеландия кёб турмай къазауат ачхандыла алай а ирландия къазауатха къошулмагъанды эмда бютеу къазауатны нейтрал къалгъанды францияны джыл тюшюуюнден сора британия империясы бла ссср къазауатха киргинчи германиягъа къаршчы джангыз къалгъанды британ премьер министр уинстон черчилль американ президент франклин рузвельтден аскер болушлукъ тилегенди джылны августунда эки деу къарл атлантика хартиягъа къол салгъандыла аннга кёре халкъланы къайсысы да джашаргъа излеген кърал оноу форманы кеси сайларгъа хакъы барды бу фразаны эки магъанасы болгъанды бир джанындан оккупациягъа тюшген европачы къралла башха джанындан европачыла колония этген джерле абш ны къазауатха кириую бла черчиль британия хорларыгъына ийнанады империя къутхарылгъанды алай а колонияланы джау алай дженгил кючлегени британияны престижин тюшюреди эм бек абырайын тюшюрген сингапурну японлула кючлеую болады сингапур къоруулау бу шахар кюнбатышда гибралтар кибик хорланмазлыкъ къалагъа саналгъады австралия бла джангы зеландия японлула бла баш башха къалгъанларында британия империяны къоруулаялмазлыгъын ангылайдыла ол аланы къазауатдан сора абш бла бирлик къураргъа тебереди джыл австралия джангы зеландия эмда абш анзюс пактха къол салынадыла британ империя экинчи дуния къазауатда хорласа да бу къазауатны эсеблери империягъа аман болгъандыла талай ёмюрню дунияны оноуун джюрютген европа оюлуб болгъанды энди бу территорияда абш бла ссср ни аскерлери турадыла ала болгъандыла кючге ие болгъанла британия уа банкрот болурну босагъасына келгенди ол къоркъуудан абш берген млрд долларлыкъ борч къутхаргъанды ол борчну ахыр тёлеую джыл этилгенди европаны къралларыны колонияларында антиколониячы къымылдау терк огъуна кючленнгеди абш бла ссср ни арасында сууукъ къазауат башланса да эки кърал колониялизмге къаршчы болгъадыла британ империяны ахыры келгенди британия къазауатсыз колонияладан кетгенди кесини орнуна аннга къаршчы болмагъан коммунист болмагъан правительстволагъа властны къоюб франция бла португалия уа хорламы болмазлыкъ багъалы къазауатлагъа киргендиле алай а бу къазауатла аллындан джетишимсиз болгъандыла колониялыкъ система ахыр тылпуун ийгенди джылланы ичинде метрополияны тышында британ гражданланы саны миллиондан миллионнга тюшгенди аланы сю гонконгда джашагъандыла къоркъуулу болум граждан къазауатны къоркъууу индияны джангы вице королу лорд маунтбеттенни индияны юлешиу планны алдыртады британлыла индияны индуист эмда мусульман бёлгелеге юлешедиле алгъыннгы колонияда эки кърал къуралады индия бла пакистан алай а онла бла миллион адам бу чекле бла динлери келишмей джангы къраллада азлыкъ халгъа келедиле миллионла бла адам кёчедиле джюзле бла минг адам дин тамалында этилген къаугъаланы къурманы боладыла индия бла пакистанны бусагъатха дери араларын бузгъан соруу алгъыннгы бийлик джамму бла кашмирди халкъыны асламысы мусульман болса да индиягъа къошулгъанды аны пакистан унамагъанды бирма бла цейлон алгъын индияны кесегине саналса да джыл азатлыкъ аладыла цейлон биригиуге киреди бирма уа унамайды британ мандатдагъы палестинада да ушаш проблемала чыгъадыла мында къаугъа чууутлула бла араблыланы арасында чыкъгъанды алай мында табсызлыкъла кёб болгъандыла кёб санда европадан чууут къачхынчы палестинада сыгъыныу излегендиле араблыла уа чууут иммиграцияны тохтатыр муратда болгъандыла джыл империя джыл палестинадан аскерлерин чыгъарыб мандантны да бмо гъа къайтарлыгъын билдиргенди бмо ну га сы палестинаны бойсунмагъан чууут эмда араб къраллагъа юлешиу иерусалим бла вифлеемни да халкъла арасы протекторатха салыуну юсюнден номерли резолюцияны къабыл этеди бмо ну палестинаны юлешиу планы къазауатны заманында малайяда японлулагъа къаршчы кючлю къымылдау къуралады японияны хорланнганындан сора бу кюч сауутун колонияланы терк кючлеген британлылагъа къаршчы бурады къымылдау асламысы бла миллетлери къытайлы болгъан коммунистледен къуралгъанды ол себебден британия къозгъалыуну мусульман малай кёбчюлюкню кючю бла джатдырыргъа излейди къозгъалыу джатдырылса колония эркин боллукъду деген план болгъанды малайяда къазауат джыллада барады алай а джыл британия малайяны федерациясына биригиуню къурамында азатлыкъ береди джыл федерацияны штатына сингапур саравак эмда британ шимал борнео къошулуб малайзия къурайдыла амма джыл сингапур къытай кёбчюлюкню шахары болгъаны себебли эмда къытай эмда малай джамагъатланы арасында тикликни чуруму бла федерациядан чыгъарылады бруней джылдан башлаб британияны протектораты болгъанды алай а ол федерациягъа кирирге унамайды эмда кесини статусун джыл азатлыкъ алгъынчы дери тутады америкачыла британлылагъа финанс басым этгендиле ала британ фунтлада болгъан бютеу резервлерин сатарыкъбыз да ингилиз валютаны джыгъылтырыкъбыз деб къоркъутхандыла ахырында аскер операция джетишимли болса да абш бла бмо ну басмы бла британия аскерлерин чыгъарады эден да отставкагъа кетеди суэц кризис британияны дуния деу кърал болмагъанын ачыкъ кёргюзгенди миллет ёхтемликлерине джара салыннганды маргарет тэтчер адамланы кёллерине суэц синдром атны бергенди бу сиднромдан британия аргентина бла джыл фолкленд айрымканла ючюн къаугъада хорламдан сора сау болгъанды суэц кризис джууукъ кюнчыгъышда британ эткини къарыусузлашдырса да ахыры бла джокъ этмегенди британ аскер дагъыда оманнга иорданиягъа эмда кувейтге киргенди алай а энди американлыланы разылыкълары бла джерле арасында британлыла грек киприотла башлагъан партизан къазауатха тюшедиле къазауат джыл кипрни азатлыгъын баямлау бла бошалады алай а британия акротири бла декелияда аскер балзаларын сакълайды мальта бла гоцо айрымканла азатлыкъны джыл аладыла шош окендагъы бритн иеликле джыл фиджи бла джылны вануату арасында бойсунмазлыкъны аладыла вануатугъа азатлыкъны бериуню мычыуу ингилиз эмда француз тилли джамагъатланы араларында къаугъа болгъанды бу колония франция бла ингилизни ортакъ колониялары болгъанды фиджи тувалу соломонну айрымканлары папуа джангы гвинея биригиуню королевстволары боладыла ол джыл огъунакъ канада метрополия бла ахыр юристлик байламын юзеди джылдагъы канаданы юсюнден актха кёре канаданы конституциясыны тюрлендирир ючюн британ парламент бла келишиу этерге керек болмайды быллай актла джыл австралия бла джангы зеландиягъа да алынадыла бусагъатда бирлешген королевство территорияда суверенитети барды джыл ала британ тенгиз арты территорияла статусну алгъандыла аланы талайы адам джашамагъан айрымканладыла къалгъанлада адамла бардыла тюрлю тюрлю дараджада кеси оноуун этген системагъа иедиле алай а барысы да тыш ишле бла къоруулауда уллу британиягъа байламлыдыла бир бир тенгиз арты территориялада британ суверенитетни хоншулары танымайдыла эмда ол джерлени даулайдыла гибралтарны испания фолькленд айрымканланы къыбыла джорджияны эмда къыбыла сандвич айрымканланы аргентина индий океанда британ территорияла маврикий бла сейшелле аны тышында британ антарктика территориягъа аргентина бла чили иелик хакъларын билдиредиле алай а дунияны асламысы антарктидада территория иелик болмагъанын таныйдыла алгъыннгы колонияланы асламысы британ миллетлени биригиуюне киредиле биригиуню къралы кърал башчыгъа ингилиз патчахны санайдыла алагъа биригиуню королевстволары дейдиле онла бла джылланы бир бирде уа джюзджыллыкъланы дунияда британ гегомония кесини тамгъасын кёб къралгъа салгъанды ингилиз тил млн адамгъа ана тилди млрд адам эркин сёлешедиле тилни джайылыуу бирлешген штатланы культура эткиси бла да байламлыды британ парламент система кёб эски колониягъа кърал къурауну юлгюсю болгъанды закончыгъарыу системасы уа ол къралланы юрист ситемаларына британ аппеляция сюд бусагъатда да кариб тенгиз бла шош океандагъы талай алгъыннгы колониягъа баш сюд инстанцияды британ миссионерле англикан динни континентледе джайгъандыла англикан джамагъат бусагъатда адамдан къуралыбды алгъыннгы колониялада бусагъатда да колониялыкъ архитектура турады крикет регби гольф кибик британ спортла ёлчемле бла мардаланы британ системасы бусагъатда да эски колониялада джайылыбды британлыла бардыргъан политикалыкъ чекле бир бирде халкъланы джашагъан чекледен башха болгъанлары себебли кашмирде палестинада суданда нигерияда шри ланкада кърал ичи къаугъала тохтамайдыла миллионла бла кёчгенле британ айрымканланы къоюб джангы континетлеге кёчгендиле анда кёчгюнчю колонияла къурагъандыла абш канада австралия джангы зеландия бу къраллада бусагъатдагъы халкъны асламысы британия бла ирландиядан кёчгенлени туудукъларыдыла уллу француз революция францияны тарихинде социал эмда политика системасыны эм уллу трансформациясы ёмюрню ахырында болгъанды эмда аны эсебинде эски джорукъ къурутулгъанды франция монархиядан де юре эркин эмда тенг гражданланы республикасы болгъанды революцияны башланыууна джылны чю июлунда бастилияны алыуу саналады бошалыуу уа бир къауум тарихчилеге кёре джылны чи июлунда термидор переворот неда джылны чу ноябрында болгъанды чи брюмерни перевороту франция ёмюрде бюрократ арачылыкъгъа таяннган эмда дайым аскер бла къорууланнган монархия болгъанды патчах власть бла къаймакъ къаумну арасында келешиу болгъанды аннга кёре дин къауум бла акъсюек къауум политика хакъларын дауламагъандыла кърал власть а уа аланы социал дараджаларын хакъларын къоруулагъанды талай заманны патчах власть бла буржуазия бир бирлерин чыдагъандыла алай а буржуазияны айныуу бла джамагъатда ролю ёсгенден ёсюб баргъанды бир джанындан буржуазия джамагъатда кесине ойнагъан ролюндан эсе магъаналы орун излеген бир джанындан а уа акъсюек къауум кесини позциияларын берирге унамагъан кърал экинчи къауумну джанын алады элде эсе феодал экспулатацияны ауурлугъу халкъгъа къыйын тиеди халкъ къайнайды алай а бу бютеу проблема кърал джанындан эсленмейдиле кърал властны болуму аманнга кетеди акъсюеклени интереслерин джакъласа либерал оппозицияны къаршчылыгъына тюртюледи либерал оппозицияны излемлерин къабыл этсе консерватив оппозиция къобады патчах власть динчилени акъсюеклени эмда буржуазияны аллында абырайын тауусады халкъны ичинде патчах властны зулмучу болгъан акъыл джайылады француз джамагъатны ичинде артыкъсыз да бек абш ны боусунмазлыгъы ючюн къазауатдан сора джангы идеяланы алгъанды къралны джангы джорукъла бла оноу этилирге болгъанына ийнаннганды парламентни джыйылыу джамагъатда тикликлени ортагъа чыгъаргъанды бир джанда акъсюекле бла дин адамланы айырма орунлары башха джанында буржуазия бла халкъны келечилерини арасында парламентде керти соруула болгъандыла патчах джанлы къауумну къураучу джыйылыуну чачыу планлары болгъаны белгили болады джылны чи июлунда халкъ бла патчах аскерлени арасында парижде биринчи сермешиуле боладыла камиль демулен шляпасына джашил бусхулчукъну тюйюб халкъны сауутланыргъа чакъырады чю июнда парижде къозгъалыу чакъырыу болады король къураучу джыйылыуну болгъанын къабыл этерге керек болгъанды ызындан келген кюнледе революция бютеу къралгъа джайылгъанды шахарлада джангы власть органла муниципалитетле къуралыб башланнгандыла джангы сауутлу кюч миллет гвардия къуралгъанды аякъланнган элчиле сеньёрланы къалаларына от салгъандыла аланы джерлерин кючлегендиле къураучу джыйылыуну чи августдагъы декретлери бла феодал бойсунууну сеньёрлукъ сюдлени клиса налогну къурутханды бютеу халкъны закон аллында тенг болгъанын эмда тенг налог тёлеригин граждан аскер эмда дин къуллукъланы джюрютюрге хар кимни да хакъы болгъанын баямлагъанды ол заманда къураучу джыйылыуну законкъураучу иши тохтаусуз баргъанды биринчи болуб административ реформа бардырылгъанды провинцияла департаментлеге бирлешдирилгендиле граждан тенгликни принципге таяныб джыйылыу къауум айырычылыкъны осуй акъсюекликни акъсюек титулланы эмда герблени къурутханды экономикалыкъ либерализмни принципи бегитиле башлагъанды сатыу алыуда бютеу чеклениулени къоратыргъа оноу алыннганды законкъураучу джыйылыуларында европада къазауат ачыуну сорууу салыннганды къазауатла ич проблемаладан чыгъышха саналгъандыла джылны чы апрелинде францияны королю джыйылыуну теджеуу бла сыйлы рим империягъа къазауат ачханды джылны чи июлунда закончыгъарыучу джыйылыу ата джурт къоркъуудады лозунгну баямлагъанды августну ахырында прусс аскер парижге атланады чи сентябрда верденни кючлейди джамагъатда эски заманлагъа къайтыуну къоркъуу сентябрны аллында сентябрь мурдарлыкълагъа себеб болады аны заманынды тюрмеде олтургъан аристократла бла швейцар гвардияны аскерчилери ёлтюрюледиле конвентни оноуу бла людовик капетге францияны алгъыннгы королу чы людовикге къаршчы сюд иш башланады баш терслеучу луи антуан сен жюст болады джылны чи январьында людовик джуртуна къаршчы болгъаны эмда властны узурпация этгени ючюн асылгъанды жирондистлени къурутхандан сора робеспьер бла дантонну арасында ангылашмагъанлыкъла чыгъадыла джылны джазында эбер бла аны джанлыла кечирек дантон бла демулен тутуладыла эмда революцион сюдню оноуу бла асыладыла бу асмакъладан сора робеспьер оноуну джангыз кесини къолларында тутады магъанасыз террорну кючлениую колло д эрбуа бла баррасны башчылыгъында конвентни членлерини бир къаууму миллет гвардияны болушлугъу бла джылны чи июльунда термидор переворот этедиле робеспьер эмда джюзге джууукъ джандашы аланы ичинде кутон бла сен жюст да тутулуб асыладыла ол джылны джайында конвент джангы конституцияны къурайды чю джылны конституциясыа деб белгили болгъан конституциягъа кёре законкъураучу власть энди эки палатагъа бериледи бешджюзню кенгеши бла къартланы кенгешине сайлау хакълада мийик мюлк чеклениу салынады толтуруучу власть директориягъа бешджюзню кенгеши теджеб къартланы кенгеши сайлагъан беш директордан къуралгъан органнга бериледи джангы законкъураучу кенгешлеге сайлаулада республикагъа къаршчыланы саны кёб болурундан къоркъуб конвент бешджюз бла къартланы юч этиб экиси конвентни членлеринден къуралгъанын бегитеди бу оноу халкъгъа билдирилгенинде роялистле парижни кесинде къозгъаладыла вандемьерде чи октябрь джыл мятеж чыгъады конвент бонапартны аскер фахмусу бла къутхарылады да ол инсургентлеге чечме бла тюбегенди джылны чы октябрьында конвет кеси оноуу бла чачылады аны орнуна властха бешджюзню кенгеши бла къартланы кенгеши эмда директория келедиле къысха заманны ичинде карно талай аскер къурайды ары джамагъатны хар къауумундан да тири адамла юрюнедиле аскерге джуртларын къорууларгъа излегенле да республикан системаны бютеу европагъа джаяргъа излегенле да франциягъа къазауат бла джангы джерле кючлерге излегенле да кеслерине махтау алыргъа излегенле да баргъандыла джангы демократ аскерде башчы орунлагъа къайсы къауумдан болса да чыгъар мадар берилгенди кёб белгили аскер башчы тюз аскерчиледен чыкъгъанды аз аз революцион аскер джангы джерлени кючлер ючюн хайырланыб башлагъанды директория тыш къазуатла бла джамагъатны къралны ичинде проблемаладан эсин бёлюрге излегенди итальян аскерни башына джаш генерал бонапарт келеди ол джыллада сардиниядан савойяны сыйырады ломбардияны кючлейди пармадан моденадан папа областдан венециядан эмда генуядан контрибуция алады ломбардиягъа папа областдан джерлени къошуб цизальпин республика къурайды австрия мамырлыкъ тилейди австрия бла ишин битдириб бонапарт директориягъа мисирде ингилизни урурларын теджейди ары аны башчылыгъында экспедиция джибериледи алай бла революцион къазауатланы эсебинде франциягъа бельгия рейнни сол джагъасы савойя эмда италияны талай кесеги къалады аны тышында францияны тёгерегинде аны кючю бла къуралгъан республикала болгъандыла ол заманда огъунакъ франциягъа къаршчы австриядан россиядан тюркден эмда сардиниядан къуралгъан джангы коалиция къуралады император чи павел италиягъа суворовну джибереди ол французланы талай кере дженгиб джылны къачына италияны бютеулей ариулайды европада бола тургъанланы эшитиб бонопарт франциягъа ашыгъады чи брюмерде чу ноябрь къралда переворот болады аны эсебинде юч консулдан бонапартдан роже дюкодан сийесден къуралгъан правительство къуралады бу кърал переворотну француз революцияны ахырына санайдыла къарачай малкъар джазма къарачай малкъар тилни джазыу системасыды ёмюрде къарачай малкъар тил ючюн талай алфавит хайырланнганды къарачай малкъар тилге араб алфавитни тамалында алфавит джылда къуралгъанды эмда къабыл этилгенди араб алфавитден башхалыгъы ачыкъ тауушланы белгилеген къошакъ харифле болгъандыла латин алфавит къарачай малкъар тилге джыл къабыл этилгенди къарачай малкъар тилге биринчи кириллицалы алфавит джыл къуралгъанды харифле китаб чыгъарылгъанды алай а официал халда хайырланмагъанды бу алфавит а а е е о о ы ы и и у у к к г г х х н н п п л л т т д д ж ж с с з з ч ч ш ш б б р р ф ф м м в в ц ц ю ю я я ь й официал халда кириллицалы алфавит джыл къабыл этилгенди аны къурмына орус алфавитни бютеу харифлери киргендиле дагъыда диграфла гъ гъ къ къ нг нг дж дж хариф къарачай черкесияда хайырланады дагъыда къарачай черкесияда чи джыллагъа дери бла нъ нъ нг нг харифни орнуна харифле хайырланнгандыла алай а тилни къарачай черкесияда бла къабарты малкъарда джюрюген вариантларын унификация этер умутда бу харифле къоратылгъандыла алфавитлени тенглешдириу таблица индустриял революция индустриял аякъланыу ауурлукълу аграр экономиканы индустриал чыгъарыугъа кёчюую эмда аны себебли аграр джамагъатны индустриял джамагъат болуууду индустриял аякъланыу чи ёмюрню экинчи джарымында башланыб чу ёмюрню башына дери баргъанды индустриял революцияны баш ышаны чыгъарыу кючлени машина индустрияны тамалында терк ёсюую эмда капитализмни дунияда баш мюлк система болуууду индустриял революция къуру машиналаны кёб санда хайырланыб башланыу бла байламлы тюлдю аны бла бирге джамагъатны структурасы да тюрленнгенди урунууну чыгъарыучулугъу ёсгенди урбанизация теркленнгенди экономика ёсюу башланнганды аннга дери экономиканы ёсюую джюзджыллыкъны алыб къарасанг белгили болгъанды адамланы джашау агъачлары да ёсгенди башха тюрлю айтылса къысха заманны ичинде аграр джамагъатдан модерн шахарчы цивилизациягъа кёчюлгенди индустриял революция ингилизде чи ёмюрню экинчи джарымында башланнганды чу ёмюрню башында уа бютеу дуниягъа джайылгъанды чи ёмюрде ингилиз дуния алчы голландияны мануфактураланы саны бла оза башлагъанды кечирек дуния сатыу алыу бла колониялыкъ экономикада да алгъа чыкъгъанды чи ёмюрде ингилиз дунияны алчы капиталист къралы болады экономика айныууну дараджасы бла къалгъан европачы къралладан алгъа чыкъгъанды дуния тарихде индустриял революцияны башланыуун ингилизде тылпыу къымылдатыучуну чыгъыуу бла байлайдыла алай а бу къымылдатыучуну джаратылыуу джангыз кеси аллай эффект берлик тюл эди дунияда аннга дери да кёб кере ушаш затла джаратылгъандыла алай ол кёзюуге ингилиз джамагъат инновацияланы уллу ёлчемде хайырланыргъа хазыр болгъанды индустриял революция бла бирге эл мюлкде да чыгъарыучулукъ революция башланады аны бла бирге джер бла урунууну чыгъарыучулугъу да ёседи урунууну чыгъарыучулугъу ёсгени себебли аграр санагъатдан индустриягъа адамланы кёчерге мадары чыгъады индустриял революция машина ишлеуню чыгъыуу машинала машина чыгъаргъан бла бла бошалгъаннга саналады бир бир тинтиучюлени оюмларына кёре ингилиз колонияладан капиталны чыгъарыб ингилизде джыйылыуу уллу британияда индустриял революциягъа чурум болгъанды алай а ушаш болумла башха къралла да болгъандыла испания сёз ючюн амма алада революция болмагъанды аны тышында промышленность колониясы болмагъан къраллада да джетишимли айныгъанды сёз ючюн швецияда экономикадан нобель лауреат джон хиксни оюмуна кёре инлизде талай фактор болгъанды чурум аны бла бирге техника мадарланы джаратылыууна да артыкъ багъа бермейди индустриял революция кромптон бла аркрайтсыз да боллукъ эди артыкъсыз да кеч кёзюулеринде дагъыда мэйдзи исин неда мэйдзи революция кибик белгилиди японияны социал эмда политикалыкъ системасында терен тюрлениулеге келтирген бир бири ызындан сынджыр халда келген болуулагъа айтылады тёртджыллыкъ кёзюуню баргъанды джыллада ол кёзюуге эдо кёзюуню ахыр джыллары бла мэйдзи кёзюуню ал джыллары киргенди мэйдзи реставрация японияны кюнбатыш къраллагъа ачылыуундан сора болгъанды бакуфу правительствону оноуда турууу официал болуб джылны чу ноябрында бошалгъанды ол заманда токугава тукъумдан чи сёгун токугава ёсинобу кесини оноу хакъларын императоргъа бергенди кюнден кеси да отставкагъа кетгенди ёсинобуда власть къалса да буду реставрацияны тамыры кёб турмай джылны январында босин къазауат башланнганды тоба фусимиде сермешиуде сацума бла тёсю бийликлени аскери алгъыннгы сёгунну аскерин дженгеди бу хорлам императоргъа ёсинобудан бютеу властны сыйырыргъа мадар береди къазауат джылны майында бошалгъанды аны бла бирге мэйдзи реставрацияны кёзюую да бошалады мэйдзи реставрацияны алчылары аланы болушлукълары бла японияда имераторлукъ оноуну орунуна келиуюн баямлагъандыла алай а кертиликде алай болмагъанды власть токугава сёгунатны правительствосундан аланы хорлагъан дайме олигархланы къолларына тюшгенди бу олигархла асламысы бла сацума окубо тосимити эмда тёсю провинцияладан болгъандыла мэйдзи реставрация японияда императорлукъ оноуну орунуна келтиргенди аны башчыларыны талайы кечирек япониягъа премьер министр болгъандыла мэйдзи реставрация японияны индустриализациясын къызыулашдыргъанды джылда япония дунияны деу къралларыны бири болгъанды цин династия маньчжур дайцин гурун къытайны ахыр монархиялыкъ династиясыды джыл маньчжур айсин гёро тукъумдан бусагъатдагъы шимал кюнчыгъыш къытайда ол заманлада маньчжурияда къуралгъанды джылны ичине бу династия бютеу къытай бла орта азияны уллу юлюшюн къолгъа алгъанды аллында династия кеч цзинь алтын атны джюрютгенди кечирек аты циннге кирсиз ауушдурулгъанды оноу цинни къолунда болгъан заманда къытайгъа синьцзян бла тибетда къошуладыла чи ёмюрню башында цинни правительствосу къралны оноууну джюрютюу системасын джарашдырады эффектив халгъа келтиреди ол себебли ол заманда адам санны кёб болуу къытайда эм мийик дараджада болгъанды цин династия къралны джабыкъ тутаргъа кюрешгенди ахырында бу политика чу ёмюрде къытайны апиян къазауатладан сора зор бла дуниягъа ачадыла кърал джарым колония халгъа келеди алай а аны ызындан кюнбатыш къралла бла иш бирлиги династияны тайпинлени къозгъалыуларыны заманында къурутулуудан къутхарады къралда аз аз модернизация башланады алай бла династия чы джыллагъа дери аумай тургъанды аны бла бирге бу династияны кюнбатышха ачылыуун огъурамагъан къытайлыланы ичинде миллетчи манчжурлагъа къаршчы тауушла кючлене башлайдыла синьхай революцияны эсебинде джыл цин династия тюшюрюледи аны орнуна къытай республика баямланады шакай уллу хаджи туугъан аты боташланы шакай джыл хурзукъ уллу къарачай устаз накшбандия тарикатны шакай уллу тарикатны салганы накшбандия такрикатны бутагъын шакай уллу шейхны атасы мал бла къош бла байламлы болады аны иги танг малы къошу болуб нёгер керекли болуб да инджиледи аны уа къуру джагъыз бир джашы болду шакай уллу хаджи атасы да кесине мал нёгер этер ючюн сакълаед къачан джашы уллу болукъту алай а шакай уллу хаджи атасына багъалы болса да ол умут этгенча хаджи анга нёгерлик эталмайды шакай уллу хаджи уа дин джолну сайлайды джашлай огъуна аны къайгъысы къуру дин адамланы да кеси баргъан джолгъа тартхан ислам джолгъа тюзетген болады шакай уллу хаджи кесине дин тенгле нёгерле къурайды ала агша джуукъ бла тенг болалла къоркъуулу заман болса да джер джерде эл элде ала бла джыйылыб зикир этиб айляныб турганелле джилда тутулуб тас болгъанед аны мюридле ол ёлмегенди деб туралла динни къыин заманлада къарчайда ол келикти деб аны сакълайля окъунуу шейх шакай уллу хаджи алады кенделенде медреседе кеб сохтала алыб шейх шакай уллу ачты тарикатны бу сагъаттада аны тарикаты джийылады усть джегута шахарда илму объектив системалыкъ къуралгъан эмда табигъатны джамагъатны эм ангыны юсюнден билимлеге таяннган адам таныу ишлемни энчи тюрлюсюдю бу ишлемни тамалында илму фактланы джыйыу таймаздан джангыртыу эмда системалашдырыу критикалыкъ анализ эмда аннга таяннган синтез барды ала къуру табигъат эмда джамагъат болууланы кёргюзюб къоймай чурум эсеб байламны къурайдыла прогноз этедиле джазманы айныуу бла буруннгу цивилизацияланы къралларында табийгъатны адамны эмда джамагъатны юсюнден эмпириялыкъ билимле джыйылыгъандыла аны тамалында математиканы логиканы геометрияны астрономияны медицинаны джетеклери къуралгъандыла бусагъатдыгъы алимлени аллында буруннгу греция бла римни философлары болгъандыла алагъа кертиликни табыуну юсюнден сагъышланыу эм баш ишге саналгъанды буруннгу грецияда билимлени классификациясыны вариантлары чыкъгъанды илму бусагъатдагъы ангыламда ёмюрледе къуралыб башлагъанды тарих айныуунда аны эткиси техника бла технологияны айнытыудан чыгъыб джамагъатны эмда культураны да эткилеген магъаналы социал эмда гуманитар институт болады илмуну айныуунда экстенсив эмда революцион кёзюулени айырыргъа боллукъду илму революцияла аны структурасын ангылауну принцилерин категорияларын эмда методларын тюрлендиргенди илму бла кюрешген адамланы бютеулейине илму джамагъат дейдиле илму джамагъат къош кесин къургъан системады анда кърал институтла да джамагъат организацияла да энчи къауумла да бардыла бу джамагъатны энчилигине властны орнуна илмуда джетишимлери болгъанны абырайыны мийиклигиди ол себебден бир бирде кърал бла илму джамагъатны арасында тикликле боладыла аны тышында башха социал сфералагъа кёре айры адамланы эффектлиги мийик болгъанын чертирге керекди илму джамагъатны баш функцияларыны бирине илму айныуну баджаргъан джангы идеяла бла теорияланы джакълау окъуу эмда джангны илму кадрланы хазырлауну дагъаны болууду алим дунияны илму суратын къурауда ангыламлы иш бардыргъан илму иши эм квалификациясы илму джамагъатны джанындан танылгъан илмуну келечисиди квалификациясыны таныуда эм баш ышаннга абырайлы илму чыгъыулада публикацияла бла абырайлы илму конференциялада докладладыла алим джамагъатда педагогика ишге мийик багъа бериледи сыйлы окъу заведениеде лекция окъуу алимни мийик квалификациясы болгъанына шагъатлыкъ этеди илму школну къураб устазны идеяларын айнытхан талай алим хазырлау да бек сыйылыгъа саналады алимни профессионал илмугъа кириуу эмда квалификацияны дараджасы формал халда джерли эмда миллет квалификацион комиссияла бла бегитилирге боладыла диссертацияланы джакълау кенгеши аттестацион коммисия д а к ссср бла эресейде алимни квалификациясы илму дараджасы бла илмуланы кандидаты илмуланы доктору эмда алим дараджасы бла доцент неда профессор белгиленеди илму дараджаланы эмда алим дараджаланы бериу бютеуроссия атестацион коммиссия джанындан бардырылады илму дараджаны алыр ючюн диссертацияны джазыб энчи кенгешде джакъларгъа керекди бир бирледе уллу илму ауурлугъу болгъан адамлагъа диссертация орнуна этилген ишлерини юсюнден доклад бла чеклениб да къалады алай а бек аз болады алим дараджаны алыр ючюн доцент неда профессор илму дараджадан сора да педагогика ишни бардырыргъа керекди сёз ючюн окъуу методика чыгъармалары болургъа керекди бу иерархияны эм баш атлауучуна илмуланы академиясында членлик саналады эресейде алгъын а уа ссср де да членликни атлауучу болгъанды биринчиси академияны член корреспондентн эмда эм башы академик академия бойсунмагъан илму джамагъатды эмда академикле бла член корреспондентлени кеслерини джыйылыуларында сайлайдыла кандидатланы баш окъуу заведенияла бла илму излем институтла теджейдиле эресейде илмуланы академиясындан сора да санагъат академияла бардыла аланы бир бирлери сёз ючюн медицина илмуланы академиясы кёбджыллыкъ тарихге иедиле бир къаууму уа кёб болмай къуралгъандыла аланы сыйлары илмуланы академиясындан тёбенирекди алай а структуралары аныкъычады адам билимни классификация этерге бурун заманладан бери кюрешгендиле сёз ючюн аристотель адам билимни юч къауумгъа юлешгенди теоретиялыкъ физика бла философия практикалыкъ этика бла политика эмда поэзиялыкъ эстетика римчи энциклопедист марк варрон былай юлешгенди грамматика диалектика риторика геометрия арифметика астрология музыка медицина и архитектура мусульман араб алимле илмуланы араб поэтика оратор санат тыш кърал астрономия медицина математика илмулагъа юлешгендиле орта ёмюрледе гуго сен викторячы дидаскаликонда илмуланы тёрт къауумгъа юлешеди роджер бэкон да илмуланы тёрт къауумгъа юлешгенди грамматика бла логика математика натурфилософия метафизика эм этика табигъатны юсюнден илмуланы тамалына математиканы санагъанды калифорния абш ны кюнбатыш шош океанны джагъасында орналгъан штатыды американы орегон шималда невада кюнчыгъышда эмда аризона къыбыла кюнчыгъышда штатлары бла чеклешеди дагъыда мексиканы тёбен калифорния штаты бла къыбылада калифорния абш ны чи штатыды джылны сентябрында къуралгъанды абш гъа къошулгъунчу дери калифорния испанияны эмда мексиканы кесеги болуб тургъанды калифорния абш ны эм кёб адам джашагъан штатыды тергеулени эсебине кёре да джылда бичгеннге кёре да майданы бла уа ючюнчю аляска бла техасдан сора штатды ара шахары сакраментоду эм уллу шахары лос анджелесди башха уллу шахарла сан франциско сан диего сан хосе штат климатыны эмда халкъыны тюрлюлюгю бла белгилиди калифорния бютеулюк ич продуктуну объёму бла абш ны штатларыны ичинде биринчи орунну алады экономикасыны магъаналы бёлюмлери эл мюлк аэрокосмос индустрия нефтни чыгъарыу информация технологияладыла официал чам аты алтын штат калифорния энчи кърал болса халкъыны саны бла дунияда чи орун аллыкъ эди бип ини объёму бла уа чи астероид кюн системаны уллу болмагъан планета шекилли кёк саныды орбита бла кюнню тёгерегине айланады астероидлени гитче планетала деб да таныйдыла астероидлени классификациясыны мадарларыны бири аланы ёлчемлериди бусагъатдагъы классификациягъа кёре астероид диаметри м болгъан объектди аны бла ол метеороидледен айры болады метероидле уллу ташлача неда андан да гитче болургъа боладыла бу классификация астероидле атмосферагъа кирген заманда сау къалыб джерге джетерге боллукъларына метероидле уа атмосферада кюйюб къалгъанларына таянады бусагъатда кюн системада он мингле бла астероид табылгъанды джылны чи сентябрына билгилени базасында объект болгъанды аладан ни толусу бла орбиталары белгиленнгенди эмда официал номер берилгенди аладан официал атха ие болгъанды алимле сагъыш этгеннге кёре кюн системада диаметри километрден артыкъ болгъан миллион объект болургъа боллукъду бусагъатда белгили астероидлени асламысы астероидлени беллигиндедиле бу беллик марс бла юпитерни орбиталарыны арасындады кюн системаны астероидлеринден эм уллугъа церера саналгъанды аны ёлчемлери км чакълы бир бардыла алай а джылны чю августунда ол шылаб планета статус алгъанды башха эки эм уллу астероидле чи паллада бла чю веста км чакълы бир диаметрге иедиле чю веста астероидлени беллигинде сауутланмагъан кёз бла кёрюннген джангыз объектди башха орбитада айланнган астероидле да адам кёзге джерге джууукъ барсала кёрюнедиле баш белликни бютеу астероидлерини биргелей массасы кг чакълы бирди ол айны массасындан чакълы бир болады цереранымассасы кг ол бютеу астероидлени массасыны болады эм уллу астероидлени массаларын къошсакъ а уа чю веста чи паллада чу гигея болады ол демек астероидлерини асламысы массасы астроном ёлчемлеге кёре адаргыды астероидлени таныу джыл уильям гершель уран планетаны ачханы бла башланнганды аны орта гелиоцентрика аралыгъы тициусну бодени джоругъуна келишгенди ёмюрню ахырында франц ксавер астрономдан къуралгъан къауум къурагъанды джылдан башлаб бу къауум тициусну бодени джоругъуна кёре кюнден астроном бирим чакълы бир узакълыкъда юпитер бла марсны орбиталарына арасында планетаны излегендиле излеу амаллары былай болгъанды хар кече сайын белгили бир заманда джулдузланы координатларын белгилегендиле сора координатлары тюрленнген объектлени айыргъандыла изленнген планетаны тайыуу сагъатха мюйюш секунд чакълы бир болургъа керек болгъаны себебли аны эслеген тынч болгъанды алай а биринчи астероидни чи церераны итальянлы пиацци ачханды ол бу проектге къошулмагъанды ол бу ачылыуну билмегенлей джылны биринчи кечесинде этгенди юч башха астероидни чи паллада чю юнона бла чю веста талай джылдан табылгъандыла ахыргъы веста джыл бу ачыуланы ызындан джылны джукъ табалмагъанларын да астрономланы асламысы анда джукъ болмагъанын сагъышында тинтиулерин тохтатхандыла алай а карл людвиг хенке тохтамагъанды эмда джыл джангы астероид излеу ишлерин башлагъанды беш джылдан астреяны табханды бу астероид джылны ичинде биринчи джангы астероид болгъанды аны ызындан эки джыл озуб гебаны табханды андан сора башха астрономла да излемлеге къошулгъандыла ол тинтиуледе хар джыл сайын эм азы бла бир астероид табылыб баргъанды джыл саналмай аллында астероидлеге рим бла грек мифиологияны джигитлерини атлары берилгенди кечирек ачханлагъа излеген ат берирге хакъ берилгенди сёз ючюн кеслерини атларын ат хар астероидге да берилиб бармайды баш шарт орбитасы тамамы бла саналыргъа керекди бир бирледе астероидлеге ат ачылыуундан сора талай джылдан бериледи орбитасы саналгъынчы астероидге номер бериледи ол аны ачылгъаныны датасын белгилейди сёз ючюн тархла джылны биринчи хариф астероид ачылгъан ай джарымны белгилейдиле юлгюде астероид февралны экинчи джарымында ачылгъанды экинчи хариф астероид бу ай джарымда ачылгъан астероидлени ичинде номериди бизни юлгюбюзде астероид бу ай джарымда биринчиди ай джарымланы болгъаны ингилиз алфавитде уа хариф болгъаны себебли эки хариф хайырланмайды бирге ушагъаны ючюн эмда ай джарымны ичинде ачылгъан астероидлени саны ден аслам болса алфавитни башына къайтадыла экинчи харифге индекс къошулады дагъыда ден озса индекс ат алгъандан сора астероидни официал аты сандан номеринден эмда атындан къуралады чи церера чи флора д а к астероидлени классификациясы аланы орбиталарыны эмда аланы юсюнден къайтхан кюн джарыкъны кёрюннген спектрине кёре этиледи астероидлени къауумлагъа эмда юйюрлеге аланы орбиталарыны халларына кёре юлешедиле къауумгъа асламысы бла атны бу орбитада табылгъан астероидни аты бла бериледи къауумла юйюрлеча болмай эркинирек къуралышладыла юйюрле башха объектге тийиб чачылгъан астероидни кесеклеринден къуралгъанлары себебли бир бирлерине бек байламлыдыла бу список кечирек кенгергенди джангы астероидле тинтилгени бла бусагъатда да кенгере барады бусагъатда джерге къоркъуу келтирлик астероид джокъду астероид не къадар ауур не къадар уллу болса ол къадар къоркъуулуду алай а ол къадар да табылгъаны тынчды эм къоркъуулугъа бусагъатда диаметри метр чакълы бир болгъан апофис астероид саналады ол астероид джерге тюшсе бир уллу шахарны джокъ этелликди алай а адам улугъа къоркъуу боллукъ тюлдю бютеу адам улугъа къоркъуулу болгъан астероидлени диаметрлери км эмда андан аслам болургъа керекди бусагъатда аллай астероидле бардыла алай а ала айланнган орбитала джер бла тюбешдирмейди климат бир джерде узун заманны белгиленнген иссилик мылылыкъ хауа басым джел джауум эмда джауум шекили кибик метеорология болууланы орталамасына берилген атды хауа болумдан башхалыгъы климат бир джерни метеорология болууларын узун заманны ичинде кёргюзеди бир джерни климаты ол джерни рельефине мийиклигине джер шекилине къарны эримей тургъан заманына эмда тенгизлеге болгъан узакълыгъына байламлыды климатны тинтген илму санагъатха климатология дейдиле климатны тюрлюлери температура эмда джауум режим кибик болумлагъа къаралыб классификация этиледи алай а бусагъатда дунияда эм бек хайырландырылгъан классификация кёппенни климат классификациясыды бу классификацияны тамалында температураны режими бла мылылыкъны дараджасы салыннганды бу классификациягъа кёре сегиз климат бёлге айрылады ол сегиз бёлгеде онбир климат тип барды хар типде температура бла къышхы эмда джайгъы джауумну белгили кёрюнюмлери болады россия бла алгъыннгы ссср ни территориясында джыл белгили совет климатолог б п алисов къурагъан классификация бла хайырланадыла бу классификация атмосфераны циркуляциясын эсебге алады бу классификациягъа кёре джерни хар тобджарымында тёрт баш климат бёлге айрылады экваторлукъ тропикалыкъ орта эмда полючлукъ шимал джарымтобда арктикалыкъ къыбыла джарымтобда антарктикалыкъ баш зоналаны араларында кёчюу бёлгеле бардыла субэкваторлукъ бёлге субтропиклик бёлге субполюслукъ субарктикалыкъ эм субантарктикалыкъ бу климат бёлгеледе хауа массаланы аслам циркуляциясына кёре тёрт климат тип айырыргъа боллукъду континентлик океанлыкъ кюнбатыш джагъаланы климаты эмда кюнчыгъыш джагъаланы климаты метаболизм тюрлениу затланы алмашдырыу чархны ёсюуюню айныууну ишлеуюню эмда джашаууну бютеулей баджарарыр ючюн химиялыкъ затларыны тюрлениулерини толу процессиди къуру физика эмда акъыл ишде болмай тынчайгъан заманында да джукълагъан заманда джаны болгъан чархда тохтаусуз энергия джоюлгъанлай турады затланы алмашдырыу биохимиялыкъ эмда энергетикалыкъ процесслени джыйымыды азыкъ затланы джаны болгъан чархланы хайырландырыуун пластикалыкъ эмда энергиялыкъ затлада керегин баджарады бусагъатда затланы алмашдырыу тохтаусуз баргъанын билсек да бизни саныбызны тюрленмегени кёб заманланы алдаб тургъанды тюз адамл тюл алимле огъунакъ джаны болгъан чархда эки тюрлю зат болгъанды деб суннгандыла бири санны къурулушуна джарагъандыла ала къмылдаусуз тюрлениусюз болгъандыла экинчиси уа энергияны къайнагъы кибик хайырландырылгъанды эмда эрлай джоюлгъанды алай а биология тинтиуледе тамгъалы атомланы хайырландырыб башлагъандан сора бютеу къумачлада эмда клеткалада метаболизм тохтаусуз болгъаны бегитилгенди къурулушчу эмда энергия бериучю молекуланы башхалыкълары джокъду чархда бютеу молекулала метаболизмге къошуладыла сёз ючюн джылны ичинде адамны бютеу къумачлыкъ акъларыны джангыртылады бауур ферментлери хар сагъат ичинде джаынгыртыладыла бир къауум ферменлери уа хар он минут сайын джангыртылынадыла затланы алмашыууну юч этапха юлеширге боллукъду биринчи этап ашхын ичеги бёлгеде акъланы майланы эм карбонланы ферментация болууб сууда эриген аминомыстылагъа моно эм дишекерлеге май мыстылагъа тюрлеиб къаннга сингиую экинчи этап азыкъ затланы къан бла къумачлагъа джетдириу эмда клетка метаболизм аны эсебинде ахыр продуктлагъа дери чачылыу болады затланы чачылыуу энергия береди ол энергия синтезге эмда органны чархны ишлеуюнде хайырланады ючюнчю этап метаболизмни ахыр продуктларыны сийдик бла тер бла солуу бла эмда башха аткыъла бла чархдан чыгъарыу затланы алмашдыуу эки бир бирине къаршчы бир заманда ётген процесследен къуралады биринчиси анаболизм чархны ёсюуюнде айныуунда эмда джашауунда керекли затланы хайырландырыр ючюн синтез бла байламлы бютеу процесслени бирлешдиреди экинчиси катаболизм затланы чачылыуу мыстыланыуу эмда чачылыууну продуктларыны чархдан чыгъарыуу бла байламлы процесслени биригиуюдю табигъат материал дуния илмуну эм баш тинтиу объектиди халкъ ичинде тёгерегибизде адам къолу бла джаратылмагъан хар неге да табигъат дейдиле таигъат тюрлюге юлешинеди джансыз эм джанлы джансыз табигъатны энергиясы болгъан зат бла физика поледен къуралады талай дараджадан къуралгъанды элементар кесекчикле атомла химия элементле кёк санла джулдузла галактика эмда алам зат агрегат болумну тёрт тюрлюсюню биринде болады сёз ючюн газ суусун къаты сан плазма джансыз табигъатны айныуу джанлы табигъатны джаратылыууна себеб болгъанды джанлы табигъат бютеу организмлени биригиуюдю илмуда патчахлыкъгъа юлешинеди вирусла бактерияла джууала ёсюмлюкле эмда джаныуарла джанлы организмле биосфераны къурагъан экосистемалада джашайдыла джанлы табигъатны айныуу адам улуну джаратылыууна себеб болгъандыла къударлыла бир сан къуыдайраг тегейлилени этнографик къауумларындан бириди эртдеден бери къыбыла тегейни дзау районуну къудар ёзенинде джашайдыла башха тегейлиледен тиллери бир кесек айрыды бир къауум къудар джава сёзлеуню энчи диалектге санайдыла бир къауумла тегей тилни ирон диалектини бир тюрлюсюне санайдыла къударлыла джашагъан джер къударо деген тарих этнография район бла чекленеди ол районну джерлери асламысы бла джоджора кведрула козидон эмда квирила сууланы ёзенлериндедиле регионда орус администрация орналгъанына дери бу территорияны халкъы къудар джамагъатны къурагъанды ол джамагъатха эки къауум къошулгъандыла къудар джоджора сууну бассейнинде эмда цон квирила сууну ауузунда къудар джамагъатха бир бирде къудародан рачин таула бла айырылгъан пацагом бла чеселт сууланы ёзенлеринде джашагъан джамагъатла да киргендиле джоджора сууну огъары эмда орта агъымында грамула сууну ёзенинде джоджораны сол джетеги квириланы ауузунда кведрула козидон сууну ёзенинде чанчахи сууну ёзенинде эшитилиую къуыдаргом халкъ джыр къударлыла тегей тилни ирон диалектини къудар джава сёзлеуюнде сёлешедиле ала сёлешген тил ирон диалектни эм эски формасына саналады бютеу фонетикалыкъ морфологиялыкъ эмда лексикалыкъ ышанларына кёре къудар джава сёзлеу ирон диалектге къошулуб дюгер диалектден эсе уа бек узакъ турады бир бир авторла ю а дзиццойты г с ахвледиани б а калоев и гершевич къудар джава сёзлеуню энчи диалектге санайдыла браузер компания бла разработка этилиу эмда сайтланы кегюзтюр ючюн движок бла ишлейди биринчи бета версия гъа сентябрь да джылда а биринчи стабил декабрьда джыл джазгъангъа кере браузер ючюнчю орунну алыб турады а рынокда белюмю июнь айны ортасына джылда эмда операциялы системалагъа биринчи ол ос лени сборкаланы толу функциялары джокъ эди версиялада ча артдан х версиясы чыкъгъалай функциялары бирча болдула биринчи бета версиясы браузерни ха деб чыгъарылды эмда андан кеч версиялагъа сентябрьда джыл тилде эди биринчи сагъатлада джагъы чыкъгъандан сора ге джюзлебла письмо ла ийгендиле браузени терсликлерин юсюнден дженгил рынокну ин алды къуру ха этилгенине къарамай джылны октябрьге ге дерю тюшдю белюмю артдан энтда есюб тебреди джылны декабрьда белюмге джетеди команда разработчиков решила использовать в своем браузере движок как им посоветовала команда как и большинство других браузеров был протестирован внутри компании перед выпуском первая версия полностью прошла и тесты но не только тестов начиная с версии проходит все тесты направлен на повышение безопасности скорости и стабильности июня года разработчики в своём интервью для неофициального сообества пользователей обозначили стратегию дальнейшего развития своего продукта которая заключается в том что браузер будет иметь максимально высокую скорость работы и минимально допустимый функционал а все дополнительные функции планируется внедрять при помои расширений периодически загружает обновления из двух чёрных списков один для фишинг сайтов и один для сайтов содержаих вредоносное по и предупреждает пользователя когда тот пытается посетить вредоносный сайт как правило создаёт для каждой вкладки отдельный процесс чтобы не допустить ситуации при которой содержимое одной вкладки имеет возможность влиять на содержимое другой так же в случае если процесс обработки содержимого вкладки зависнет его можно будет завершить без риска потери данных других вкладок процессу вкладки даётся наименьшее число привилегий процесс может совершать вычисления но не может производить чтение или запись образно выражаясь вкладка находится в песочнице как правило плагины наиболее популярный не являются частью браузера и не могут быть встроены в песочницу марта года объявил что вскоре будет встроен в браузер что избавляет пользователя от необходимости загружать и устанавливать его обновляться будет также автоматически при загрузке исполняемого файла например с расширением или сначала необходимо подтвердить загрузку нажав кнопку сохранить которая появляется на панели загрузок это позволяет предотвратить автоматическую загрузку вредоносного программного обеспечения на компьютер браузер поддерживает режим инкогнито страницы которые просматриваются в окне в режиме инкогнито не появятся в истории браузера или истории поиска а также не оставят на компьютере других следов таких как файлы они автоматически удаляются когда пользователь закроет это окно тем не менее все файлы которые будут загружены или закладки которые будут созданы останутся в целости и сохранности как предупреждает сам браузер переход в режим инкогнито не влияет на поведение других пользователей серверов или программ и не позволяет заититься от в для обработки сценариев используется движок согласно тесту скорости время выполнения скриптов в в раза больше времени выполнения скриптов в у браузеров и этот показатель её хуже в раза медленнее в раза в в используется многопроцессная архитектура и каждой вкладке или плагину в большинстве случаев соответствует отдельный процесс эта процедура называется изоляцией процессов которая исключает вероятность того что вкладки будут мешать друг другу так же злоумышленник используя одну вкладку не сможет подсмотреть что происходит в другой и если на одной вкладке произойдет сбой то это не помешает работе всего браузера нужно будет просто завершить эту вкладку включает в себя диспетчер задач который позволяет посмотреть как сайты и плагины используют оперативную память процессор и загружают интернет канал пользователя а также позволяет завершить их по умолчанию интерфейс включает кнопки назад вперед обновить добавить текуую страницу в закладки перейти к странице остановить загрузку перейти на главную страницу домой кнопка перехода на главную страницу может быть отключена панель вкладок является основным компонентом интерфейса и находится в верхней части окна а не под строкой адреса это изменение выглядит достаточно контрастно по сравнению со многими другими браузерами вкладка легким перетаскиванием на свободное место может быть перенесена в отдельное окно возможен также и обратный вариант каждая вкладка имеет свой собственный набор элементов в том числе это адресная строка которая находится наверху каждой вкладки она совмеает в себе адресную строку и строку поиска перенаправляет запрос в поисковую систему в том случае если адрес не соответствует правилам написания к примеру не содержит точек имени протокола косых черт содержит пробелы в начале адреса ит д при вводе поискового запроса используя функцию поиска в интернете мне повезет предлагает первый по списку адрес например при вводе в адресную строку слова яндекс браузер автоматически предложит вариант так же автодополнение предлагается поиском по закладкам и истории ранее посеенных страниц в браузере возможен вызов различных поисковых машин прямо из адресной строки для этого надо ввести сокраение для данной поисковой машины например букву для затем нажать клавишу и ввести поисковый запрос при посеении сайтов браузер автоматически копирует оттуда строку поисковых запросов и в следуюий раз при вводе этого сайта автоматически будет предложен поиск с использование его поисковой системы одна из отличительных черт является страница быстрого доступа которая может заменять домашнюю страницу и открывается при создании новой вкладки на странице быстрого доступа содержится наиболее посеаемых веб сайтов отображаются в виде маленьких снимков веб страниц недавно закрытые вкладки советы по использованию и синхронизация закладок по желанию пользователь может изменить внешний вид страницы добавив или удалив одну из опций имеет менеджер закладок доступный из меню слева от имеется кнопка на ней изображена звёздочка при нажатии на которую текуая страница добавляется в закладки на данный момент эта функция не доступна в версиях на платформах и в ой версии эта кнопка была убрана вместе с опцией в параметрах а звёздочка переместилась в правую часть как у окно параметры содержит три вкладки основные личные материалы и расширенные вкладка основные содержит настройки домашней страницы поисковых систем и браузера по умолчанию вкладка личные материалы содержит настройки синхронизации закладок сохранение паролей автозаполнение форм возможность импорта из другого браузера и настройку тем вкладка расширенные содержит настройки конфиденциальности сети переводчика загрузок и безопасности позволяет пользователю создавать локальные ярлыки на приложения а именно их страницы при запуске такого ярлыка страница на которую он ведет открывается в но без элементов интерфейса за исключением заголовка при загрузке файла с веб сайта в нижней части вкладки появляется панель загрузок на которой отображается ход загрузки файла список всех загруженных файлов находится на странице загрузок начиная с версии пользователи могут установить темы изменяюие внешний вид браузера была создана галерея которая включала себя как темы от так и темы от третьих лиц расширения позволяют расширить возможности и функции браузера та или иная функция может быть полезна для некоторых людей но не для всех расширения позволяют добавлять в только нужные возможности избегая накопления функций которые не используются создал специальную галерею расширений от третьих лиц впервые расширения появились в стабильной версии а галерея была официально открыта января года на момент открытия в ней было уже расширений функция перевода страниц стала доступна начиная с версии от марта года при посеении страниц язык которых отличен от используемого в интерфейсе в верхней части страницы автоматически появляется панель с предложением перевести веб страницу данная функция использует сервис пользователь может выбрать язык и сайт содержание которых в будуем переводить не требуется также пользователь может полностью отключить функцию перевода в настройках автоматически обновляется при обнаружении новой версии браузера процесс обновления происходит в фоновом режиме и не требует от пользователя никаких действий если был открыт во время обновления достаточно закрыть и открыть браузер для запуска новой версии веб инспектор для запуска необходимо нажать правой кнопкой мыши на любом компоненте веб страницы и выбрать просмотр кода элемента появится диалоговое окно в котором указываются элементы и ресурсы связанные с этим компонентом также имеется возможность просмотреть иерархическое представление модели и консоль чтобы открыть консоль нужно нажать среднюю кнопку в нижней части в ос также можно открыть меню страница разработчикам консоль диспетчер задач для запуска необходимо открыть меню страница и выбрать разработчикам в ос выбрать диспетчер задач также можно воспользоваться быстрыми клавишами в диспетчере задач показываются все процессы запуенные в и используемые этими процессами ресурсы память процессор и сеть отладчик для запуска необходимо открыть меню страница и выбрать разработчикам в ос выбрать отладка откроется командная строка отладчика который можно использовать для отладки запуенных процессов другие инструменты для запуска необходимо ввести любую из перечисленных ниже команд в адресной строке для просмотра дополнительной информации автоматически отправляет информацию об использовании браузера в часть механизмов сбора подобной информации может быть отключена пользователем а часть нет браузер распространяется на условиях специальной собственнической лицензии часть кода браузера или весь код открыт под названием под лицензией типа и другими примерно до сентября содержало абзац дававший безотзывную неисключительную лицензию на безвозмездное использование создание производных работ распространение и публикацию в рекламных целях всей передаваемой через браузер информации подобные абзацы также были например в соглашениях и а в данном случае оно взято из условий оказания услуг после критики в блогах и на данный абзац был убран из соглашения браузера ногъайлыла кеси атлары ногайлар ногъайлар деб окъулады тюрк халкъды тюрк тиллени къыпчакъ къауумуна кирген ногъай тилде сёлешедиле этника эмда лингвистика джанындан эм джууукъ къазахлыла бла къаракъалпакълыла саналадыла адам саны минг чакълы бир болады аланы мингинден асламы россияда джашайды ногъайлыла ёмюрде итил эмба эмда иртыш сууланы арасындагъы тюзледе къыпчакъла бла огъузланы монгол къауум мангутла бла къатышханындан къуралгъандыла атлары ёмюрде алтын ордада белгили аскер башчы ногъайдан келеди ногъай къралны тамалын салгъан эдигей болгъанды ногъайлыла къыргъыз къауумланы ичинде да тюбейдиле сёз ючюн эпосда манасны къарт атасы ногъай болгъанды антропология джанындан ногъайлыла уллу монголоид раса бла уллу европеоид расаланы арасында кёчюу гитче къыбыла сибирь расагъа киредиле сёз ючюн къобан ногъайлыланы джерли кавказ халкъла бла къатышханлары себебли европеид сыфатла кёбюрек тюбейдиле аллындан ногъайлыла къара тенгизден арал тенгизге дери джайылгъан тюзледе джашагъандыла бусагъатда асламысы шимал кавказда джашайды дагъыстанда ногъай тарум кизляр эмда бабаюрт районларында ставрополь крайда нефтекумск район карачай черкесияда къарачай черкесияны ногъай району астрахань областда эм чеченде россияны тышында ногъайлыла тюрк бла румынияда джашайдыла бусагъатдагъы орта азияны джеринде къалгъан ногъайлыла къазахлыла бла къаракъалпакълыланы ичинде эригендиле энчи халкъ кибик къаралмайдыла къарачай черкесияда миллет ногъай районну къуралыууну юсюнден оноу джылны джайында алыннганды аны мюкюл этген референдум джылны чи октябрында бардырырлгъанды район джылны чи октябрында къуралгъынды ногъай районну джери кв км неда къарачай черкесияни территориясыны чакълы бири болады къарачай черкес республикада ногъайлыла субъекткъурагъан халкъланы биридиле ногъайлыла суннит муслиманладыла ханафит масхабны тутадыла ногъайлыла асламысы бла кавказлы халкъланы кийимлерине кёчгендиле кюнню халы метеорология элементлени эмда атмосфера болууланы заманны берилген кёзюуюнде белгили джерде таймаздан тюрленнген магъаналырыны джыйымыды кюнню халы ангылам атмосфераны бусагъатдагъы болумун кёргюзеди климат эсе уа тамам терсине атмосфераны болумун узун заманны ичинде орталамасын кёргюзеди кюнню халыны тюрлениуюнде эки тип айырадыла кёзюу бла тюрленнген эмда кёзюусюз тюрленнген кюнню кёзюу бла тюрленнген халы джерни кюнлюк эмда джыллыкъ айланыуу бла байламлыды кёзюусюз тюрленнген кюнню халы хауа массаланы кёчюулери бла байламлыдыла ала метеорология элементлени норма джюрюшлерин бузадыла кёзюу бла тюрлениуню фазасыны кёзюусюз тюрлениуле бла тюбешиую кюнню халыны терк тюрлениулерине себеб болады метеорология информацияны эки типин айырыргъа боллукъду джерде тюз метеорология болуулагъа джел булутла атмосфера джауумла джангур къар д а к тубанла боранла кёк джашнаула саналадыла аз болгъан болуулагъа торнадо тропик циклонла саналадыла бютеу хауа болууланы асламысы тропосферада боладыла атмосфераны тёбен къаты россияда метеорология станцияланы постланы обсерваторияланы кенг джайылгъан системасы барды радиозондланы метеорологиялыкъ эмда геофизикалыкъ ракеталаны кючю бла да сынчыкъланады метеорология информацияны асламысы бла тенгиз флот бла авиация хайырланады метеорологиялыкъ режимни юсюнден билгиле мекямланы аэродромланы темир джолланы эмда д а к ишлемлени бардырылыуунда да хайырланады алай а кюнню халына эм байламлы санагъат эл мюлкдю топуракъны мылылыгъы хауаны мылылыгъы джауумну джарыкъны джылыуну ёлчеми джерни битимлилигинде бек уллу орун алады кюнню болумуну прогнозу илму эмда техника тамалы болгъан келлик заманда атмосфераны белгили бир джерде болумун белгилеудю кёблениу джанлы организм тёлюсюн андан ары бардырырмасыды ёсюб айныб джетген хар джанлы организм кёблениу инстинктге ие болады кёблениу инстинктге ие болгъан джанлы организмле кеслерине ушагъан джанланы джаратадыла эмда аны бла тёлюлерин андан ары бардырадыла клетка къурамлары болгъан организлени кёблениуюню тамалында клетканы юлешиниую барды кёблениуню амалларыны эки типге джыяргъа боллукъду ырхызсыз эмда ырхызлы ырхызсыз кёблениу ырхыз процессни заманында генетика информацияны бир джанлыдан бирине бериу болмагъан кёблениу формады ырхызсыз кёблениу эм эски формаланы бириди эмда бирклеткалы организмледе бактериялада кёк джашил суу ёсюмлюкледе хлореллалада амёбалады инфузориялада джайылгъанды бу амалны таб джерлери да барды партнерну излерге керек болмайды джараулу осуй тюрлениуле уа хаманнга сакъланадыла алай а бу амалда табигъат айырыуда керек болгъан тюрленюулюк анда мында болгъан мутацияланы болушлугъу бла болады ол себебден бек акъыртын барады бирклеткалы организмлени эм бек джайылгъан кёблениу амалы экиге юлешиниудю ол юлешиниуде эки джанлы организм къуралады кёбклеткалы организмлени ичинде ырхызсыз кёблениу амал бютеу ёсюмлюкле бла джууалада барды быланы кёблениулери вегетация амалны тамалында неда спорала бла барады джаныуарланы ичинде ырхызсыз кёблениу джангыз тёбен формалада тюбейди аланы ичинде ырхызсыз кёблениу къуру бир амал бла болады вегетация бла ырхызлы кёблениу ырхыз процесс клеткаланы бирлешиую бла бла байламлыды ырхызлы кёблениуде гаметала неда ырхыз клеткала къураладыла бу клеткаланы гаплодли бирли хромосома алымлары барды джаныуарлада эсе уа тюз соматома клеткалада экили хоромосома алым болургъа ёчдю ол себебден алада гамета къуралыу мейозну эсебинде болады суу ёсюмлюклени кёбюсюнде эмда огъары ёсюмлюкледе гаметала гаметофитде джетедиле эмда бирли хромосома алымгъа ие боладыла къуралгъанлары да тюз митозлу амал бла къураладыла эки гамета бирлешсе оогамияны заманында башха типли гаметала бирлеширге керекдиле зигота къуралады анда энди диплоидли экили хромосома алым барды зиготадан организм джаратылады джангы джаратылгъан организмде аны джаратыугъа къатышхан эки организмни да ген информациясы болады эркиши эмда тиширу гонадалагъа ие болгъан джанлагъа гермафродит дейдиле гермафродитизм тёбен джаныуарланы араларында бек джайылыбды ёсюмлюкледе бу ышаннга бир юйюлюлюк дейдиле булут суу тамчыланы буз кристалланы неда аланы къатышларындан къуралгъан джерге тиймеген кёз бла кёрюннген массады атмосферада кёб болгъан зат суу тылпыуду ол тылпыудан булутда температурагъа кёре суу тамчычыкъла буз кристалла къураладыла булут элементле температура дан джылы болса сууу тамчычыкъла къураладыла с температурада буз кристаллчыкъла къурала башланадыла эмда масса къатыш болады температура с дан энишге тюшсе уа булутну къурамы буз кристалладан къуралады миллиардла бла тамчычыкъ эмда кристалланы бирге туруулары кёзге булут кибик кёрюнедиле булутла бютеую бла кёрюнедиле эмда асламысы бла акъдыла алай а боз неда къара кёрюнюрге боллукъдула къара кёрюнюулерини себеби бек къалын неда къысыкъ болуулары эмда аны ючюн кюн джарыкъны ётелмегениди булут элементлени бир бирлерине къошулуб уллайгъанлары бла эмда аланы ауурлукъдан энишге тюшюулерини терклиги кёлтюрюлгени бла ала джерге булутладан джауум болуб агъадыла булутланы асламысы тропосферададыла тропосфера булутла тюрлюлеге эмда типлеге юлешинедиле кюмюш бетли булутла мезосфера деб белгили болгъан атмосфераны баш къатында къураладыла мийилиги км чакълы бирди аланы джарыкъларын кюнню къобханы бла ташайгъан заманларында кёрюрге боллукъду бу булутланы алимле къуру билгендиле джерни тышында булутла бютеу газ планеталада да бардыла анда булутланы къурамы тюрлю тюрлю болады сёз ючюн чолпанда булут къат асламысы бла кюкюрт мыстылыыкъданды титанны булутларындан температурада метан джангурла джауадыла сёз тилни ара биримиди тилни ангылам джюгю болгъан бир бирине байланнган бир неда андан аслам тауушдан морфемадан къуралгъан таууш багъаны тутхан тил биримди эки учуна бирер бошлукъ пробел салыннган тил бирими да деб ангылатылады сёзле бир тамыр эмда аннга байланнган бир неда андан артыкъ къошакъладан къураладыла сёзлени бирге джыйыб сёз тутумла неда айтымла къурайдыла джазмада сёзле бёлюмледен слогла а уа харифледен къуралады бир сёз эм азы бла бир бёлюмден къуралады джан ат мал ол д а к сёз бла биз белгили затланы неда къол бла туталмазлыкъ ангыламланы адамны кёлюн халын белгилейбиз алай бла сёз тилни магъана тутхан баш бирими болады башха тиллеча къарачай малкъар тил да сёз тилди сёзледен грамматика джорукъланы эмда айтымны джорукъларыны тамалында айтымла къураладыла айтымладан а уа текстле сёзню структурасы къыйын болгъаны себебли бусагъатдагъы тинтиучюле аны шартларын кёргюзген заманда анализни кёб аспектли типин хайырландырадыла ол демек тилни талай шартын белгилейдиле тинтедиле кёме орусча корь джукъгъан вирус аурууду этиологиясы кёмени вирусуду кёмени вирусу ауруй тургъан адамлада неда аурумагъанлай кеслерини организмлеринде джюрютген адамлада болады аладан башха адамлагъа джугъаргъа боллукъду адамдан адамгъа кёме хауа бла джугъады сёлешген чючхюрген джётел этген сагъатда кёмеден ауруургъа боллукъла бир кере да кёме бла аурумагъан адамла кёбюсюне сабийле джаш адамла вакцина этилмеген адамла кёме джукъса адам кюнню ичинде аурургъа боллукъду ауруу биринчи кюнню ичинде чючхюртеди адамны бурнундан суу келеди кёзлери къызарадыла бир бирледе кёзлери джарыкъгъа тёзмейдиле биринчи ал кюннлеринде температурасы градусха дери джетеди биринчи кюню кетсе чапырыб башлайды къулакъ артларындан бетинден чапырыб тебрейди чапыргъаны башланса температурасы андан да мийикге чыгъады градусха адам къарыусуз болады джётел этиб тебрейди чапыргъаны экинчи кюнюне чапыргъаннганындан санасакъ кёкюрегине ючюнчю кюнюне аякъларына тюшеди чапыргъаны аякъларына тюшсе температурасы энгишге тюшеди кесин игирекге санайды чапырагъанлары бир бирине къошуладыла морха тартадыла артдан бир бирледе умур болуб агъадыла бир ыйыкъдан адам маджал болады бир бирледе джётели тохтамай барса температурасы тюшмесе ёбкелеринде пневмония башланады кёмеден ауругъан адам бир эки айны къарыусуз болуб турады бусагъатда кёме аз тюбейди сабийлеге бир джылдан башлаб вакцинация этиледи польшаны гимни домбровскийни мазуркасы неда домбровскийни маршы деген композицияды джыл юзеф выбицкий джазгъаннга саналады алгъы бурун аты италиядагъы поляк легионланы джыры болгъанды андан башха аты уа джырны биринчи тизгини болгъанды польша алкъын ёлмегенди ол айтымны бир бирле аджашыб польшаны миллет девизи кибик санайдыла речь посполитая европаны политикалыкъ картасындан польшаны юлешиулерини ючюнчю кересинден сора джокъ болгъанды джыл речь посполитая эресейни пруссияны эмда австрияны арасында юлешиннгенди джыр талай поляк аякъланыуну гимни болгъанды бу джыр къуру польшаны гимни болуб къалмагъанды аны макъамына словак поэт само томашек гей славянла атлы джырны джазгъанды ол джыр аллында словакланы гимни болгъанды аны бла къалмай бютеу словян тиллеге кёчюрюлюб панславян къымылдауну гимни болгъанды бу джырны башха белгили версиясыны болгар поэт никола живков джазады аты шоркъулда марица болады бу джыр кечирек джыллада болгарияны гимни болады аны тышында домбровскийни маршыны тексти бла метри украинаны кърал гимнини тексти бла метрини эткилегенди е не вмерла украни янцзы узун суу евразияны эм узун эм толу къобаныды дунияда ючюнчюдю къытайны юсю бла саркъады узунлугъу км чакълы бирди бассейинини майданы км сууну башын геладандун танглатаудан кюнбатышда тибет тауланы кюнчыгъыш кесегинде метрлик мийиклиде башланады цинхай провинцияны кюнчыгъыш бёлеклери бла саркъыб къыбылагъа бурулады эмда сычуань бла тибетни чеги болгъан терен ёзен бла саркъыб юньнань провинциягъа джетеди бу ёзенде сууну энишини асламысы болады минг метрлик мийилкиден минг метрге дери былайда суу талай кере джолун тюрлендириб талай терен ёзен къурайды аланы бири белгили чынгаучу къапланный ёзениди къобан кемелени навигациясы юньань провинцияны шуйфу уездинде башланады ибинь шахаргъа джууукълаша черек м мийилкге энеди суууну тенгизге кёре мийиклиги м болады сычыуан теренлик бла саркъгъан заманда янцзыгъа эки уллу джетек миньцзян бла цзялинцзян къошуладыла бу эки джетек къобанны къалынлыгъын иги кесекге уллайтадыла чунцинден ичаннга дери километрлик аралыкъда янзцыны мийиклиги метрге тюшеди былайда кесини ариулугъу бла эмда джюзюуню къыйынлыгъы бла белгили болгъан ёзенле бла сарклъыб ушань тауланы ётеди былайда суу чунцин бла хубей провинцияланы чеклери бла саркъыб дуниягъа белгили юч ёзенни санься къурайды бу районда дунияда эм уллу гидроэнергетика курулуш санься ишленнгенди хубэй провинцияда янзцыгъа кёб кёлню суулары къошулады аладан эм уллу дунтин кёлдю ухань шахарда янцзыгъа эм уллу джетеги ханьшуй къошулады цзянси провинцияны шималында суугъа къытайны эм уллу тузсуз поянху кёлюню суулары къошушады сора аньхой бла цзянсу провинйцияланы юсю бла саркъыб шанхай шахарны къатында кюнчыгъыш къытай тенгизге агъады сууну тёбен агъымы цзянхань тюзню эмда уллу къытай тюзню юсю бла саркъады былайда суу дженглеге айрылыргъа ёчдю суу тюбюню кенглиги былайда километрге дери чыгъады тенгизге акъгъан джеринде минг км майданы болгъан кенг дельта къурайды къытайны эм баш тузсуз беш кёлюнден тёртюсю янцзыгъа саркъадыла аягъында ортак суу джоюму секундха минг м чакълы бир болады джыллыкъ саркъыу км тёгерегиндеди бу ёлчем бла дунияны тёртюнчю черегиди янцзыны къаты саркъыуу джылгъа тоннадан асламды ол дельтасыны къызыу ёсюуюне себеб болады орталама джылгъа километрге ёседи сууну сары бояулу болгъаны да топракъ къатыш болгъаны бокъланыб тургъаныды сууну режими муссонлуду джай чакъда сууну дараджасы сычуан алашалыкъда метрге чыгъады тюз бёлеклеринде а уа м чакълы бирге тенгизден толкъун бла уруб келген суу къобаннга км теренликге кирирге болады суу къобууландан джакълар ючюн сууну джагъасы бла минг километр узунлугъуна дамба система къуралгъанды эм уллу суу къобуула эм джыллада болгъандыла ол пеляхны эсебинде кёб адам джашау кетеди экономикагъа заран тюшеди къобанны сууларыны сугъарыу ючюн кенг хайырландырадыла артыкъсыз да сычуан алашалыкъда эмда андан тёбенде принч сабанла ючюн янцзы къытайны баш суу магистралыды кеме джюзген бёлмеси сино тибет тауланы тюбюнден башланыб км келиб кюнчыгъыш къытай тенгизде бошалады тенгиз кемеле ухань шахаргъа дери чыгъадыла янцзыны бассейнини бютеулей суу джолларыны узунлугъу минг километр чакълы бирди бу черек дунияны эм басыннган суу джолуду джюк ташыуну ёлчеми млн т чакълы бир болады къытайны тенгиз джагъасыны туурасында уллу илипин барды ол янцзыны хуанхэ бла байлайды аны тышында джылдан башлаб янцзы бла хуанхэни бассейнлеринден къыблагъа суу буруу проект башланнганды янцзыны тёбен джаныны джагъаларында къыбыла къытайны цивилизациялары къуралгъандыла юч ёзенни тёгерегинде минг джылны мындан алгъа адамла джашагъанларыны шагъатлыкълары табылгъанды джаз бла къачны кёзюуюнде янцзыны кюнбатыш кесегинде шу патчахлыкъ орналгъанды чу патчахлыкъ сууну ара кесегинде у патчахлыкъ бла юэ патчахлыкъ а уа сууну тёбен агъымында болгъандыла ол заманлада хуанхэ байыракъ болгъанлыкъгъа янцзыны джумушакъ климаты джерчиликни айныууна себеб болгъанды хань династиядан башлаб янцзы сууну регионунун экономика магъанасы ёсюб башлайды чэндудан шимал кюнбатышда илипин системаны къуралыуу бла джерчиликни дараджасы ёседи къытайны тарихинде янцзы талай кере шимал бла къыбыланы чеги болгъанды сууну джагъаларында кёб белгили сермешиуле болгъандыла аланы ичинде б э джылында чибиде сермешиу да янцзыны артыкъ джетеги барды аланы эм уллурары янцзыны юсю бла кёб тюрлю кёпюр эмда тоннель ишленибди аланы ичи нде дунияда эм уллу вант кёпюр да барды сутун кёпюр аны узунлугъу километрди тыш къралдан чакъыргъа инженерле къатышмай биринчи кёпюр джыл нанкинде ишленнгенди шанхаеда башланыргъа янцзыны юсю бла джангы кёпюрле ишлер муратлыдыла инд къыбыла азияда уллу сууду къытайны территориясында башланыб индия бла пакистанны джеринде саркъыб индий океаннга агъады сууну башы тибетде башланады аягъы уа араб тенгизни шималындады инди узунлугъу км бассейнини майданы км атлары абба син сууланы атасы индос сууну башы метр чакълы бир мийикликдеди неда британникагъа кёре м орналгъан тибет таулукъну къыбыла кюнбатышындагъы гаринг боче тауну шимал къабыргъасындады синдху атны гар дзангбо суугъа къошулгъунчу джюрютеди андан ары инд ат алады джамму эм кашмир штат бла пакистанный шимал территорияларыны чеклеринден ётгенден сора индге шинго суу къошулады андан сора км чакълы бирден ингде дагъыда шайок къошулады скардуну къатында балтистан аралыгъы индге онг джанындан шигар суу къошулады инд кесини шимал нохтасына харамош джитини къатында джетеди андан сора гилгит бла бирлешиб бунджи шахарны къатында къыбыла кюнбатышха саркъыб башлайды гилгит бла бирлешгенден сора кёб турмай асторну суулары да индге къошуладыла андан сора инд кашмирни чегинден ётюб пакистаннга саркъады орта агъымында дуппурлу алаша таулулукъланы ётеди анда индге кабул къошулады къошулгъан джерини мийиклиги м чакълы бирди калабагх ёзен бла сюлемен таула бла тузлу тау сыртны арасы бла агъыб инд ганг тюзге чыгъады соан суу бла бирлешиб пенджабны тюзлерине дадухейль шахарны къатында чыкъгъандан сора инд талай дженглеге юлешинеди биргесине баргъан илипинле бла бирге инд миянвали бла дераисмаилхан шахарланы юсю бла саркъады дерагазиханны ётгенден сора индге эм уллу джетеги панджнад суу къошулады алайда индни кенглиги метрден километрге дери ёседи суккур шахарны къатында синд инден нара дженг айрылады кюнчгъыш нара алай ол дженг тенгизге джауумлу джыл болса джетеледи тёбен агъымында инд тар къум тюзню ётюб араб тенгизге агъады суу биргесине кёб топуракъны келтиргени себебли суу оруну къум тюзден мийикдеди хайдарабадны къатында тенгизге км джетмей индни дельтасы башланады аны бютеулей майданы минг км эмда тенгиз джагасыны узунлугъу болады суу баш дженгнге юлешинеди алай а бютеулей дженглерини санын билген къыйынды хар суу къобханы сайын ол сан тюрленнгенлей турады бусагъатда сууну баш суу оруну гаджамро атны джюрютеди тенгиз келсе километрге джаганы басады джетеклени эм уллулары француз республикан революцион орузлама францияда уллу француз революцияны заманында миллет конвентни декрети бла джылны чи октябрында мюкюл этилгенди джылны чи январындан башлаб наполеонну буйругъу бла къоратылгъанды орузламаны энчи комиссия къурагъанды аннга башчылыкъ жильбер ромм болгъанды бу орузлама эски адетлени къойгъанны дехристианизацияны эмда табигъат диннге кёячюуню белгиси болгъанды революцияны биринчи джылы джынгы эраны башланыуу болуб баямланнганды христосну туугъанындан башланнган эра эмда чи январдан башланнган джыл къоратылады джылланы тергеу джылны чи сентябрындан башланады бу дата патчах властны къоратылыб республиканы баямлагъан дата болады ол джыл чи сентябрь къачхы кюн тенглик бла келишгенди аны ызындан келген джыллада джангы джыл къачхы тенг кюнлюкню кече джарымында башланнганды джыл айгъа юлешиннгенди айда кюн болгъанды артыкъ къалгъан неда джылгъа санкюлотидле атны бередиле хар кюннге да энчи ат бередиле айны атларын конвентни депутаты фабр д эглантин теджегенди эмда табигъатда болуула бла байламлы болгъанды айланы атлары француз латин грек тамырладан къуралгъандыла юлгюге фрюктидор кёгет берген кёгет и саугъа прериаль джайлыкъланы айы от джайлыкъ кюнню атлары санкюлотидлени тышында табигъатда болууланы ёсюмлюклени джаныуарланы атларын джюрютгендиле сёз ючюн ийнек раугъаш ревень быхы алай кюнлеге ат бериу джанг ачылыу болмагъанды аннга дери да кюнлеге сыйлыланы атларын бергендиле аталагъа аналагъа бу кюнледе туугъанлагъа ол кюнлени атларын атаргъа теджегендиле сёз ючюн ваш ийнек каротт быхы д а к кертиликде бу теджеулеге тынгылагъан аз болгъанды кюнлени атлары айланы декадаланы атларыча болмай хайырланмагъанны орнунда болгъандыла ыйыкъны орнуна он кюнден къуралгъан декада болгъанды бу атлам революциячыланы онлукъ биримлеге кёчюуню ол заманда метрлик системагъа тюз мюйюшню юлешиуге кёчюлгенди эмда дехристианизациягъа кёчюуню ышаны болгъанды ыйых кюнле пасха дагъыда башха христиан байрамла иш кюнлеге тюшгендиле декаданы кюнлерине ыйыкъланы кюнлерича номерлик атла берилгендиле декада бла башланыб бла бошалгъанды ыйых кюн кибик солуу кюннге саналгъанды алай бла айда юч декада болгъанды республикан орузлама париж коммунаны заманында дорнуна салыныб джылны чи мартындан чи майына дери джюрютюлгенди париж коммуна тюшгенден сора григориан орузлама къайтарылгъанды артыкъ джылла къайтарылгъан тёртджыллыкъ кёзюуге франсиада ат бередиле орузламаны ал вариантына кёре аны аты олимпиадой болгъанды франсиаданы ахыр джылына секстиль дегендиле аны бла анда алты санкюлотида болгъанын белгилегендиле сёз артыкъ джылны алгъын атыны орнуна келгенди гражданла солуу кюнлени кеслери сайлагъандыла алай а къралда къуллукъ этгенлени бир солуу кюнлери болгъанды декади болгар коммунист партия болгарияда политика партияды балкан къазауатланы эмда биринчи дуния къазауатны кёзюуюнде тсбсдп башчылыкъ благоев кирков коларов димитров и кабакчиев этедиле партия октябрь революцияны пропагандасын бардыргъадыла джыл чю коммунист интернационалгъа киреди джылны майында тсбсдп атын тар социалистлени болгар коммунист партиягъа тюрлендиреди комминтерни оноуу бла коммунистле джылны сентябрында александр цанковну правительствосуну диктатурасына къаршчы сентябрь къозгъалыуну башлайдыла алай а дженгиледиле эмда заран аладыла экинчи дуния къазауатны заманында коммунистле антифашист кюрешге тири къошуладыла джыл ата джурт фронт къурайдыла джыл а уа партизан къозгъалыу аскер къурайдыла бкп ны аскер къауумлары болгарияны германия джанлы правительствосу къазауатда сссрге къаршчы хайырланнган аскер коммуникацияланы къурутадыла чачадыла гитлеризмге джанлы болгъанланы ёлтюредиле бкп болгария халкъ республикада баш партия болады джыл социал демократланы къалгъан къауумлары да бкп гъа къошауладыла джангыртыуну башланыуу бла эмда социалист лагерни чачылыуу бла партия ауур кризисге киреди джыл болгар социалист партия атны алады болид темир садакъ сёзден джарыкълыгъы аз болмагъан венерадан джарыкъ неда эсленнген мюйюш ёлчемлери болгъан метеорду халкъла арасы астрономия бирликде болид сёзню официал айгъакълауу джокъду бек джарыкъ болидлеге суперболид дейдиле болидлени учууларыны траекториясы асламысы бла гиперболалы болады джерни атмосферсаына кирсе болидле букъу бла ионлашхан газладан ыз къуйрукъ къоядыла джерге болидледен айрылыб метеоритле тюшерге боладыла учуу тауушну неда радиобайламны бузукълугъун келтирге болады уллу болидлени кюндюз да кёрюрге болады эм уллу болидлени бирине бенешов саналады аны джарыкълыгъы джулдуз ёлчемде болгъанды тенглешдириуге айны джарыгъы кюнню сихотэ алинь метеороидни тюшюую уа кюнден джрыкъ болгъанды кёлекке бергенди тюшюу кюндюз болгъанды эмда кёз къаматханды болидлени сынчакълар ючюн абш да канадада европада болид къармаула къуралгъадыла алай а алай эффектив болалмагъандыла бусагъатда болидлени космосдан джолдашла къарайдыла болууну метеоритика тинтеди витим болид иркутск областьны мама чуй районуну мама бла витимский эллерин къатында джылны сентябрыны кечесинде тюшгенди витим болид км мийикликде абш ны ахк ни джолдашы эсленнгенди алай а тас этилгенди кёргенлени шагъатлыкъларына кёре болидни кёрюннген ёлчемлери айны кёрюннген ёлчемлеринден кёбге гитче болмагъанды аны джарыкълыгъы уа кечеги тайганы джарытыб кёбню тургъанды тюшгенинден сора атылгъаннга ушаш таууш да келгенди бу тюшюу джамагъатда уллу резонанс джаратханды алай а метеоритни атылыууну биргелей энергиясы алай уллу болмагъанды тротил ёлчем бла тонна ал энергиясы килотонна болгъанды ал массасыны максимуму атомсферада кюйгюнчю тонна сыныкъларыны ахыр массасы уа талай джюз килограмм болгъанды метеоридни тюшген джеринини шекили тунгус метеоритни тюшген джерине ушагъанды алай масштаблары кёбге гитче болгъанды чегетни аугъан зонасы км ёртенни зонасы да км чакълы бир тунгус метеорит агломерация конурбация къошама адам джерлешим джерлени джыйылыуу асламысы бла шахарла боладыла ала бир бирлери бла бек байламлы боладыла бир бирде уа бирлешиб бир шахар кибик болуб къаладыла бираралы бир уллу шахарны тёгерегинде къуралгъан сёз ючюн москова агломерация эмда талай аралы агломерацияла боладыла талай ёзек шахары болгъан сёз ючюн германия рур регионунда къошулмауну шартлары айныгъан къраллада агломерацияда адам басыннганы мийик дараджагъа чыгъады агломерацияланы ёсюулери промышленность чыгъарыуну да орналыууна себеб болады агломерацияланы ёсюую неда талайны бирлешиую мегалополисни къуралыууна чурум болады мегалаполис адам джерлешимлени эм уллу шекилине саналады конурбация лат бирге эм шахар эм уллу конурбацияла кёб аралы агломерацияла европада рур гфр де млн адам рандстад холланд нидерландлада млн японияда токайдо мегалополис млн эмда талай башха къраллада бардыла дунияда млн адамдан кёб джашагъан уллу агломерацияла джылны чи январына эресейде млн адамдан артыкъ джашагъаны бла уллу агломерацияла джылгъа тюрлю таксономия систематика биримди ала ортакъ морфофизиология биохимия эмда къылыкъ ышанлагъа иедиле талай тёлюге алгъа тёлю берирча боладыла белгили бир ареалда джайыладыла эмда тыш тёгерекни факторларындан ушаш тюрленедиле тюрлю джанлы дунияны керти болгъан генетика джанындан юлешинмеген биримиди организмлени системасыны баш структуралыкъ биримиди ёмюрню ахырына джаныуарла бла ёсюмлюклени шекиллерини юсюнден кёб тюрлю билги джыйылгъанды ол джыйылгъан билгилени оюмлаб башлагъанында тюрлюлени болгъаны ангыланнганды ала бир бирлерине бир юйдегини адамларыча ушагъандыла эмда башхаладан айры болгъандыла сёз ючюн тюрлюге бёрю тюлкю эмен будай саналагъандыла тинтилген тюрлюлени саны ёсгени бла аланы атларын эмда системаларын стандартлашдырыргъа керек болгъанды тюрлюле шанлары бла алагъа ушагъанла бла бирге тюрлюдел уллу биримлеге джыйылгъадыла бу ишде тамал атламны табигъатны системасы деген китаб бла швед натуралист карл линней салады кесини ишинде джаныуарла бла ёсюмлюклени систематыкасыны тамалын салгъанды линней бир бирлерине ушаш тюрлюлени тукъумлагъа тукъумланы къауумлагъа къауумланы да сыныфлагъа джыйгъанды тюрлюлени белгилер ючюн экили латин номенклатураны киргизгенди бинар номенклатура ол номенклатурада тюрлюню былай белгилегендиле биринчи тукъумуну аты артдан тюрлюню энчи аты джазылгъанды ёмюрню ахырына линнейни системасы дунияда биологланы асламысы бла къабыл этилгенди эмда хайыныугъа киргенди ёмюрню аллында француз алим жорж кювье къурулушун типи ангыламны киргизеди андан сора тип эм баш таксон ол демек эм баш систематика категория болуб линней системагъа къошулгъанды ол замандада тюрлюню джанлы табигъатны тюрлениую бла бирге тюрленирге болгъаны ангыланыб башлагъанды аны эсебинде ч дарвинни эволюцион теориясы чыгъады дарвинизмге къара аннга кёре табигъат филогенетика системану къурууда джанлы организмлени араларында генетика байламланы къуралыуларындан тамаллашыргъа керек болгъанды ёмюрню ахырына тюрлю ичи географиялыкъ тюрлениуню юсюнден уллу материал джыйылады эмда тюрлю тюбю ангылам киреди джаныуарланы ёсюмлюклени эмда микроорганизмлени тюрлюлерини эмда тюрлю тюблерини юсюнден кёб материал джыйылгъаны ёмюрню арасына саны эки миллиондан артыкъ болгъанды бир джанындан тюрлюлени юлешиниуюне себеб болгъанды хар айры локал форма энчи тюрлю кибик белгиленнгенди башха джанындан а уа тюрлюлени уллайтыу процесс баргъанды мында талай бир бирине ушагъан тюрлюлени бирлешдириб кюрешгедиле аны эсебинде систематикада гитче тюрлюле жорданонланы француз ботаник алексис жорданны аты бла уллу тюрлюле линнеонлагъа линнейни аты бла къураладыла линнеонланы ичинде монотипли эмда политипли тюрлюлени айыргъандыла политиплиле талай тюрлю тюбден къуралгъандыла систематиканы классика кёзюуюн орус натуралист а п семёнов тян шанскийни иши бошатханды анда линнеонланы тамалгъа алгъанды эмда тюб тюрлю категорияланы айгъакълагъанды тюрлю тюбю морфа аберрация кёб заманны тюрлю джабыкъ генетика системагъа эки башха тюрлюню генофондларыны арасында геналаны алмашдырыу болмагъанына саналгъанды бу тюрлюлени асламысына келишеди алай а бир бирде тюз болмайды сёз ючюн асланла бла къапланланладан тёлю чыгъады ол тёлюню тишилери да джангы тёлю чыгъаралырчадыла табигъатда узакълыкълары себеб болуб къатышалмагъан тюрлюле тузакъда къатышыучандыла артыкъ да кёб къатышыу гибридизация ёсюмлюклени ичинде тюбейди кёб тюрлю ёсюмлюк аллай къатышдан къуралгъанды бир тюрлюню башхадан беш ышанны тамалында айырыргъа боллукъду каждый вид представляет собой генетически замкнутую систему репродуктивную изолированную от других видов ареалны ичинде тюрлюню джашау шартларыны ушамагъанлыгъы себебли бир ареалны ичиндеги тюрлюле гитче биримге популяциялагъа юлешинеди джашауда тюрлю популяция халда тюбейди тюрлюлени ичинде тюрлю тюбю айрылады бу тюрлюню география неда экология джанындан айры болгъан бёлегиди тюрлю тюбю тёгерекни эткисинден тюрлюден айры морфофизиологиялыкъ энчиликлеге ие боладыла табигъатда бир тюрлюню ичиндеги тюрлю тюбюню келечилери бир бирлерине къатышаладыла эмда тёлю береллик тёлю береледиле тюрлюню илму аты биномлуду ол деген эки сёзден къуралады тукъумуну аты эмда экинчи сёз тюрлюню энчи аты биринчи сёз бирлик санда ат экинчи сёз а уа иелик болушда сыфат неда ат болады биринчи сёз уллу харифден экинчи гитче харифден джазылады юлгю санкт петербург россия федерацияны федерал магъаналы шахарыды шимал кюнбатыш федерал округну административ аралыгъыды россияны эмда ленинград областны баш власть органларыны орналгъан джериди ёмюрледе россия империяны ара шахары болгъанды тарих атлары официал болмагъан атлары невада шахар шимал пальмира питер шимал ара шахар шимал венеция акъ кечелени шахары культураны ара шахары петербург спб юч революцияны бешиги санкт петербургда джашагъан халкъны саны адамды бир миллиондан кёб халкъы болгъан шахарладан эм шимал шахарды бютеулей европада орналгъан шахарладан санкт петербург халкъы бла ючюнчюдю эмда ара шахар болмагъан шахарладан халкъы бла биринчиди санкт петербург шахар агломерацияны аралыгъыды шимал европада россия федерацияны шимал кюнбатышында балтика тенгизни фин богъазыны джагъасында нева сууну аягъында орналыбды санкт петербург россияны магъаналы экономика илму эмда культура аралыгъыды санкт петербургну тарих аралыгъы эмда аны бла байламлы эсгертме комплексле юнеско ну бютеудуния осуйлугъуну списогуна киредиле россияда эм магъаналы туризм аралыкъладан бириди кърымтатар тил неда кърым тил кърым татарлыланы тиллериди алтай тил юйюрге кирген тюрк тилледен бириди джазыу системасы латин алфавитни эмда кириллицаны тамалында къуралгъанды алгъыннгы ссср ни территориясында кърымтатар тилде сёлешгенлени саны минг адамгъа джууукъ чакълы бирди аладан минг чакълы бир адам кърымдады дагъыда мингнге джууукъ адам болгария бла румынияда джашайды тюркде кърымтатар тилде сёлешгенлени саны белгили тюлдю кърымтатар миллетни юч субэтник къауумундан татлыла ногъайлыла къыбыладжагъалыла хар бирини кесини энчи диалекти барды бир бир алимле кърым ханлыкъны территориясында башха этносла къурагъан тиллени къарай тилни кърым диалектин кърымчакъ тилни эмда урум тилни кърымтатар тилни этнолектлери кибик кёредиле кёбюсюне кърымтатар тилни къыпчакъ тиллени къуман къыпчакъ тюбгруппасына къошуучандыла бу группагъа дагъыда къарачай малкъар къумукъ эмда къарай тилле киредиле алай а литература кърымтатар тил къыпчакъ тилледен да огъуз тилледен да белгилери болгъан тилди аны себебли бу классификация толу тюз тюлдю белги аллындагъы джабыкъ тауушну джумушакълыгъын кёргюзтеди энчи хариф тюлдю телефон узакъ таууш узакъ эм ауаз таууш тауушну аралыкъгъа берирге эмда алыргъа деб джораланнган аппаратды бусагъатдагъы телефонла электрика сигналланы кючю бла бериу этедиле бютеулей къарасакъ телефон деб узакъ аралыкълагъа тауушну береллик аппаратха айтыргъа боллукъбуз эм биринчи телефонла механика аппаратла болгъандыла эмда тауушну тохтаусуз средалада хауа бергендиле мингле бла джылланы адам улу бир бири бла байлам джюрютюр ючюн тохтаусуз средада тауушну джайылыууну тамалында амалланы хайырланнганды узакъ аралыкълада хапарлашыр ючюн а уа эм тынч мадарла алыннгандыла сёз ючюн тютюн дауурбаз таууш электричествону тамалында тауушну бериу алыуну аппаратланы джаратылыууну алланда электрикалы телеграф болгъанды александр белл вашингтон пантент бюрогъа заявканы джылны чю февралында бергенди андан эки сагъатха кеч аллай аппаратха заявканы чикагодан э грей бергенди телефонну андан ары айныуунда электрикалы микрофон уллу тауушлу байлам тон алыу билгилени къысытлау эмда башха джангы технология орун алгъандыла телефония мобил байлам быллай телефонла шахар атс ден келген сызгъа байланнган база бла бир неда талай чыбыкъсыз телефондан къуралады ол талай телефон башха фреканслада ишлейдиле аллында къуру аналоглу аппаратла чыгъарылгъандыла аланы фреканслары тар болгъаны себебли хоншулада да аллай телефон болса фреканслары келишиб аланы сёлешгенлерин да эшитирге болгъандыла артдан фреканслары мгц болгъан эмда сигналны цифра кодированиеси болгъан телефонла чыкъгъандыла ала телефонланы ишлеулерини узакълыгъын эмда агъачын кёлтюргендиле хоншула бла къатышыу да тохтагъанды андан сора атламда ггц фреканслы телефонла чыкъгъандыла бу аппаратла талай чолпулу болгъандыла эмда тауушну узакълыгъына къошхандыла бусагъатда сатыуда ггц тутуучу фрекансы болгъан телефонла чыгъадыла алада байламны узакълыгъы иги танг болады бир тийрени ичинде тыйгъычсыз сёлешир мадар бередилеюихся в сша и канаде тамал бла талай чыбыкъсыз телефондан къуралгъан тынч системады мгц фреканслада ишлейди ишлеу радиусу метрди телефон байламны агъачын игилерге эмда аны бла бирге бир телефон сызда ауаз сигнал бла бирге билгилени берир ючюн джораланнган системады адамгъа хар излеген джеринде байлам бла баджаргъан системады кёб тамал станция бир бирлери бла ара коммутаторла бла байланыбдыла номерни чакъцырсала ара коммутатор номерни табыб абонентге эм джууукъ тамал станцияны юсю бла чакъырыуну кёчюреди къымылдауну заманында мобил телефон бир тамал станциядан башхагъа байлам юзюлмегенлей кёчюреди ауазны цифралашдырыб эмда къысыб технологияланы тамалында къуралагъан сетлени юсю бла берген технологияды сёз ючюн интернетни юсю бла узакъ аралыкълагъа сёлешиуню багъасын тюшюреди алай аманлыгъы сигналны тыйылыууду ататюркчюлюк неда кемализм империалист къралланы джарлы эм артха къалгъан миллетни бойсундурургъа излеб бардыргъан джюрюшюне къаршчы болуб къуралгъан айгъакълы классны джакълыгъы бла хайырланмагъан артха къалгъан джараусуз кърал органланы орнуна акъыл бла билимге таяннган органланы къураргъа излеген мустафа кемал ататюркню идеологиясыды тюрк республиканы конституциясында белгиленнгенине кёре кърал ататюркчюлюкню принциплерине таяна айныу джолда барады тюркню тышында кемализм идеология талай тюрлениу бла азербайджанда да танылады кемализмни тамалында принцип барды алты окъ биринчи тёрт окъ джыл белгиленнгендиле артдан джыл алагъа дагъыда эки окъ къошулады алты окъну доктринасы тамамы бла джылны конституциясында бегитиледи республикачылыкъ идеалында конституцион демократ республикады ол осман абсолют монархияны орнуна келгенди огъары властны сайлыныу принципи эмда ол властны халкъ аллында джууаб тутуууду тюрк джыл республика болуб баямланнганды миллетчилик идеалында гражданлары миллетине патриот болгъан миллет къралды гражданлыкъ бла миллетлик бир бирине келишеди биз таныгъан миллетчиликден ататюркню миллетчилиги башха болгъанды расизмден пантюркизмден фашизмден айрыды ататюрк миллетчиликни француз юлгюча кёргенди мында тюрк республиканы бютеу гражданлары къайсы миллетден болгъанларына къаралмай бир миллет баямланадыла францияда бютеу гражданла французлагъа саналадыла халкъчылыкъ классла арасы тенгсизликлеге къаршчы кюреш халкъчылыкъ миллетчилик бла байламлы болгъанды мында тюрк джамагъатны бирлиги эмда халкъны башчылыгъы баямланнганды лаиклик секуляризм къралны лаик болууу эмда динни къралдан айрыууду кемалны биринчи реформаларыны бири шерият хакъны къоратыу болгъанды андан сора окъуу дин органладан сыйырылыб окъуу министерствогъа бойсундурулгъанды этатизм къралчылыкъ кърал къралны ролю баш болгъан алай а къатыш экономиканы къурууду кертиликде гитче энчи сектору болгъан национализация этилген экономикагъа келтиреди реформизм вестернизациягъа эмда эски адетле бла кюрешге курсду прогресс бла джарыкълыкъгъа таянады француз журналист морис перногъа ататюрк былай айтханды политиканы вестернизациясыны юлгюлерине тюрк тилни латин алфавитге кёчюрюу бла тиширыулагъа сайлау хакъла берилиуню санаргъа боллукъду кемализм башында ачыкъланнган кибик талай принциплери эмда политикасы болгъан идеологияды миллет эм модерн кърал типди халкъны бир къауумлары ататюркчюлюкню тюрк республиканы тамал доктринасы эм идеологиясы кибик къабыл этеди кемализм империализмге къаршчы миллетчилиги капитализмге къаршчы халкъчылыгъы эм къралчылыгъы реакционизмге къаршчы лаиклиги эм къралчылыгъы бла консерватизмге къаршчы революционизми бла олигархиягъа къаршчы республикачылыгъы бла чыкъгъан идеологияды кемализм бек кёб адам эмда къауум джанындан онгнга эмда солгъа альтернатива болгъан ючюнчю джол кибик танылады нек десенг чы джыллада энчи системалы тюркню излемлеринден кюч алгъан классла арасы къаугъада къуралгъан толу эркинлик бла антиимпериализмни джолуна чыкъгъан идеологияды башха къауум кемализмни солчу идеологиягъа санайды аны ючюнчю джолгъа санагъанланы кемализмни политика тышына атаргъа кюрешгеннге эмда къуру бир сагъыш системада чеклендирирге излеген кибик терслейдиле аны бла къалмай аланы онгчула дейдиле эмда кемализмни онгчу идеология саналмагъаны себебли солда саналмамасы ючюн кюрешген адамлагъа санайдыла бу сагъышха кёре миллетчилик солгъа тыйгъыч тюлдю насер неру лумумба кибик миллет къутхарыу кюрешни джигитлери да кеслерин солчу кибик танытханлыкъгъа аны бла бирге да миллетчи болгъандыла деген акъыл орун алады ататюркню не униформа не да политика принципи аллай бир къатыды кеси президент болгъандан сора халкъны аллына къуру граждан кийим бла чыкъгъанды маршал униформаны киерге эркинлиги болгъан заманда эмда аскер тамыры болмагъан кърал башчыланы официал чыгъышлада униформа кийген заманла болгъандыла кемализмни аскер ангылайышы тюрк аскерни хар чыгъышындан сора казармаларына джыйылыргъа керекди деген ангылам бла ачыкъларгъа боллукъду чырт бир аскер хунта кемализм бла ататюркню идеологиясындан кетмесе властда къалалмаз быллай идеологиялыкъ тамалла аскерни властны тюрлендирсе да эрлай кърал оноудан кетиуюне себеб болады ататюрк бек кёб сёзюнде республиканы политика властлагъа тюл джаш тёлюге аманат этгенин ачыкълагъанды муну эм тамал себеблери джаш тёлюню джангылыкълагъа ачыкъ болгъанлары тамыры бла тюрлениуледен къоркъмагъанлары андан да иги тамбланы сагъышын этгенлериди джаш адамланы толу энергиялы болгъанлары да бу болумну эткилеген сылтауланы бириди джылла озсала энергиясы азалгъан адам кюч къарыу кёргюзюрге керек болгъан тамырлы тюрлениуледен къоркъа башлайды тюрк тиширыуну болумуну игилешиую тамыры бла болмаса да ататюркден алгъаракъ башланнганды кемалистлик тюркню кёзюуюнде эсе уа къызыуланнганды къыз сабийлеге ал эмда орта школлагъа барыргъа эркинлик джыл берилгенди акушер школ къыз санат школ эмда къыз устаз школ ол заманлада ачылгъанды биринчи тиширыу джазыучула басма органла да ол заманлада тууадыла биринчи тиширыу къуралыш эсе уа къазауатны заманында джаралылагъа болушур ючюн джыл къуралгъанды экинчи конституцион монархияны заманында тиширыуланы болумларында талай тюрлениу болады биринчи къыз лицей джыл стампулда ачылады халиде эдип адывар тиширыу хакъланы джакълау организация къурайды джыл бусагъатдагъы аты бла къыз техника баш устаз школ ачылады джылда уа техника бла адабият факультетлеге къызла эркиши класслагъа киредиле тиширыуланы граждан статусларына къаршчы чыкъгъаны депутатланы саны кёбчюлюк болгъан парламентде эм миллет къутулуу къазауатны ичинде тиширыуну аллында баргъан джамагъатлада тиширыулагъа берилген хакълача хакъ берир ючюн ал атламла этилгендиле тюрк тиширыу джылны чи декабрында сайларгъа эмда сайланыргъа хакъ алгъанын да демократияны бешигине саналгъан франция бла швейцария кибик къраллада тиширыулагъа бу хакъ берилмегенди ючюнчю рейх ючюнчю империя герман империяны джылны августундан джылны майына дери фициал болмагъан атыды германияны капитуляциясыны кюню майны ючюнчю рейхни тюшюу кюнюне саналынады алай а официал халда бу кърал майда карл дёницни правительствосу арестге алыннгандан сора джокъ болгъанды адабият бла тарихде нацист германия фашист германия атла да таныладыла арт термин кёбюсюне совет адабиятда хайырландырылады эмда италияда бенито муссолинини фашист режими бла гитлерни режимини арасында политика джарашдырылыуда да идеологияда да уллу башхалыкъ болгъаны себебли тюз тюлдю нацист адабиятда мингджыллыкъ рейх ат да хайырландырылгъанды ючюнчю рейх адольф гитлер башчылыкъ этген национал социалист немец ишчи партияны власты бла байламлы болгъанды гитлер ючюнчю рейхни тарихини аллындан ахырына дери ахыр эки юч ыйыкъ саналмагъанлай алмашдырылмагъанлай рейхсканцлер болуб тургъанды дублин неда ирландияда графство шахарды къралны ара шахарыды дублин административ графствода ленстер провинция орналыбды лиффи суу ирланд тенгизни дублин богъазына къошулгъан джерде орналыбды ирландия айрымканда эмда республикада эм уллу шахарды км джууукъ чакълы бир майдан алады къралны ирланд тенгизде баш портуду ирландияны баш политика экономика эм культура аралыгъыды халкъыны саны адамды тийресиндеги шахарла бла млн адам чакълы бирди дублин ат ирланд ингилиз къара эм гитче богъаз аллы тыйылгъан суу кёл сёзлени бирлешгенлерини эсеби бла къуралгъанды бир бирле биринчи версияны тюз болгъанына ишек этедиле эмда дублин сёзню скандинав тилледен чыгъарадыла терен богъаз алай а ат норвег викингле биринчи кере ирландияны джагъаларында кёрюннгюнчюлерине дери чыкъгъанды аны себебли скандинав версия уллу оюмлугъу саналмайды шахарны бусагъатдагъы аты бусагъатдагъы ирланд тилде сууну сай джерини къатында эл деб джазылады эртдеги христиан монастырны аты болгъанды бусагъатда сыйлы валентинни клисасы сюелген джерде болгъанды деб умут этилинеди джулдуз термоядролукъ реакцияла баргъан неда барыргъа болгъан астрономиялыкъ объектди алай а асламысы бла джулдуз деб бу заманда термоядролукъ реакциялары баргъан кёк санлагъа айтадыла кюн спектрли классны типли джулдузуду шекили бла джулдузла джарыгъан газ плазма тобладыла гравитация къысыуну эсебинде газ букъу средадандыла асламысы бла водород бла гелийден къураладыла джулдузланы ичинде температуралары миллионла бла кельвинлеге чыгъадыла тышында уа мингле бла джулдузланы асламысыны энергиясы водородну гелийге бурулуууну термоядролукъ реакциясындан келеди кюнню санамасакъ джерге эм джууукъ джулдуз проксима центаврады ол бизни кюн системабыздан узакълыкъдады кёзю джити болгъан адам чууакъ кёкде чакълы бир джулдуз хар бир джарымтобда чакълы бир кёрюрге болады джулдузланы халларыны асламысы ёс де белгиленедиле алай а аны бла бирге сгс да хайырланады сёз ючюн джарытханлыкъ секунда эргле бла ёлчеленеди массасы джарыкълыгъы эмда радиусу асламысы бла бизни кюнюбюз бла тенглешириуде бериледиле джулдузлагъа дери аралыкъланы белгилеуде джарыкълыкъ джыл парсек кибик биримле бла хайырланадыла джулдузланы классификацияларын аланы спектрлерин алыб башлагъандан сора къуруб башлагъандыла биринчи джууукълашдырыуда джулдузну спектрине джутуу бла джайыуну сызлары салыннган къара санны спектриди дерге боллукъду сызланы къурамына эмда кючюне кёре джулдузну айгъакълы бир классха къошхандыла бусагъатда да алай этедиле алай а джулдузланы бусагъатда класслашдырыу къыйынлашдырылгъанды аннга къошакъгъа абсолют джулдуз ёлчемни джылтырауукълугъу бла уллулугъуну тюрлениую баш спектр классла уа тюбкласслагъа юлешинедиле ёмюрню башында герцшпрунг бла рассел абсолют джулдуз ёлчем спектр класс диаграммагъа тюрлю тюрлю джулдузланы салгъандыла эсебинде аланы асламысы ингичге къынгырны узунлугъуна джоппу болгъаны ангылашыннганды кечирек бу диаграмма бусагъатда герцшпрунг расселни диаграммасы атны джюрютеди джулдузланы ичинде баргъан процесслени тинтиуюне эмда ангылаугъа ачхыч болгъанды всех сионистов в детстве дядя в попик попёхивал энди джулдузланы ич ишлениулерини эмда эволюцияларыны теориясы барды ол теорияны тамалында джулдузланы классларыны болууларын ангылатыр мадар чыкъгъанды джулдузланы кёб тюрлюлюгю аланы санлыкъ халлары бла массасы химия къурамы кибик джулдузну бусагъатдагъы тургъан эволюцион этапларына байламлыды каталоглада эмда джазмада джулдузланы класслары бир сёз бла джазылады аллында баш спектр классны харифле белгилеую келеди классы ачыкъ айгъакъланмаса хариф диапазон салынады сез ючюн анда сора араб тархла бла спектр тюбклассы джазылады артдан рим тархла бла джарытыулукъду классы барады герцшпрунг расселни диаграммасында областыны номери артдан а уа къошакъ информация барады сёз ючюн кюнню классы былай джазылады эм кёб санлы джулдуз классха баш тизилиуню джулдузлары саналадыла аллай типли джулдузлагъа кюн саналады эволюцион оюмгъа кёре баш тизилиу деб герцшпрунг расселни диаграммасында джулдуз кесини джашаууну эм кёб заман тургъан джерине айтадыла ол заманда джайыугъа джоюлгъан энергия ядролу реакцияладан келген энергия бла толады баш тизилиуде джулдузну джашау заманы анда гелийден ауур элементлени массасына байламлыды металлыгъына джулдузланы бусагъатдагъы гарвард спектр классификациялары гарвард обсерваторияда джыллада къуралгъанды мор шлап деб ядролу реакциядан келген энерги джайылыугъа джоюлгъан энергияны толтуралмагъан джулдузланы типине айтадыла кёб заманны мор шлапла гипотетик объектле болгъандыла аланы бар болгъанларын джулдузлада баргъан процесслени анализини тамалында ёмюрде ачыкълагъандыла алай а джылда биринчи кере кертиликде мор шлап табылгъанды бюгюннге быллай типли кёб джулдуз ачылгъанды аланы спектр класслары м теория бла энтда бир класс айрылады эмда бла белгиленеди вашингтон абш ны джылдан башлаб ара шахарыды энчи шахар статусну вашингтондан джыл административ реформадан сора сыйыргъандыла ол себебден абш ны ара шахары официал колумбия округ атны джюрютеди къысхартылса ол себебден американлыла аллай атлы штат бла аджашдырмаз ючюн тюз сёлешиуде шахаргъа ди си неда вашингтон ди си дейдиле американ революциядан сора джангы къралны ара шахарын сайлау бек къыйын болгъанды бу оруннга кёб шахар кесин теджегенди ахырында джыл потомак сууну къатында джангы шахар ишлерге оноу этилинеди шахаргъа биринчи президент джордж вашингтонну атын бередиле абш ны конституциясына кёре федерал ара шахар округга км джер бериледи тёрт джаны да миля болгъан квадрат атына да колумбия территория аталады американы ачхан христофор колумбну аты бла абш ны шимал кюнчыгъыш кесегинде потомак сууну джагъасында орналыбды мэриленд вашингтон графлыкъ бла балтимор шахар эм виргиния арлингтон графлыкъ бла александрия шахар штатла бла чеклешеди ала бла бирге шахар конгломерат къурайды климаты субтропик муссон климатды ауур хауалы исси джайы бла эмда сериуюн къышы бла ортаджыллыкъ температурасы ортаджыллыкъ джауум ёлчеми мм абш ны конституциясына эмда кёре колумбия округ федерал къралны ара шахары кибик энчи статусха иеди алгъаракъ абш ны конгресси шахарны бютеу оноуун кеси джюрютгенди алай а джыл оноуну шахар правительствогъа бергенди алай а аннга да къарамай конгресс излеген заманында шахар правительство къабыл этген хар не тюрлю да болсун законну не да актны мюкюл этмезге эмда тыяргъа хакъгъа иеди шахарчыла аны бек ушатмасала да бойсунадыла абш ны келечиле палатасында колумбия округдан да келечи барды алай а ауаз хакъы джокъду бусагъатда ол сенатда округдан келечи джокъду президент сайлаулада вашингтондан сайлаучу чыгъады адам санына юлешинсе штатдан эсе кёбдю шахарчыланы ичинде вашингтоннга штат статусну берир идея бек кёб джюрюйдю алай а аны излеб алыннган резолюцияла конгресс бла тайыладыла милан тюзню арасында италияны шимал кесегини баш шахарыды италияны эм уллу региону ломбардияны административ аралыгъыды эмда бютеу къралны финанс экономика джаны бла ара шахарыды талай ёмюрню майлянд атны джюрютгенди бусагъатда ол шахарны немец атыды милан ломбардияны кюнбатыш кесегинде орналыбды шахар кеси бегитилген административ бирим коммуна кв км майдан алады эмда анда млн адам джашайды миланны шахар бёлгеси округу уллу милан коммунаны тышына узакъ джайылады эм бек шимал бла кюнчыгъышха кв км майдан алады эмда адам халкъы барды джыл санаугъа кёре джылда халкъы адам болгъанды миланны бусагъатдагъы мэри летиция мораттиди джылдан бери шахар мода фирмала бла виа монтенаполеонеде тюкенле бла эмда дуомо майдандагъы виктор эммануилни галереясында тюкенле бла белгилиди милан моданы дуниялыкъ ара шахаларындан бириди теберди шимал кавказда къарачай черкесияда саркъгъан сууду къобанны сол джетегиди сууну орус аты ёмюрню ал сюреминде джазылгъан къарачайча те й берди сёзден къуралгъанды бу топонимни талай тюрлю ангыларгъа болады бир вариантха кёре теберди теберирге деген этимден къуралгъанды ёзенде уллу къарачайдан кёчгенле теберилгенле ёмюрледе гитче элчикле къураб джашагъанла таб джерди дегенден къуралыргъа боллукъду дегенле да бардыла дагъыда бир ангылатыу барды сууну атын тейри берди деген сёзледен чыгъарадыла узунлугъу км бассейнини майданы км ызы ууакъ ташлыды уллу ташла бла тыйылыбды чучхурлуду баш кавказ аркъадан саркъады эмда къобан суугъа сол джанындан къошулады теберди кёб суулуду агъымы бек теркди сууу уа башхагъа ушамагъан кёксюл бетли ариуду терен ёзени орман чегетле бла басылыбды эмда кавказда эм ариуладан бириди ёзенде талай ариу тау кёл барды суу ашамы къатышды кёбюсюне чыран къарды тебердини бассейнинде чакълы бир чыран барды эм уллу суулулугъу июль августдады сууну орта джоюлууу аягъындан км де м с теберди сууда теберди курорт шахар бла къарачай шахар орналыбдыла ёзен бла аскер сухум джол ётеди тебердини огъары кесегинде теберди заповедник орналыбды сууну бассейнинде альпинист лагерле бла турист базала бардыла вена австрияны федерал ара шахарыды аны бла бирге австрияны тогъуз федерал джерлерини бириди тёрт джанындан австрияны башха джери тёбен австрия бла къуршоуланыбды къралны кюнчыгъыш джанында орналгъанды венада джашагъан адамланы саны чакълы бир бола кетеди шахар тёгерекде джашагъанла бла бирге млн адам чакълы бир венада джашагъанланы саны бютёу къралны халкъыны тёрт этиб бири болады алай бла вена австрияны эм уллу шахарына саналады европа бирликни уллу шахарларыны ичинде тогъузунчу орундады австрияны культура эмда политика аралыгъыды вена нью йорк бла женевадан сора бмо ну ючюнчю резиденция шахарыды вена халкъла арасы аралыкъда кёб тюрлю халкъла арасы организацияла орналыбды кёб джюзджыллыкъланы вена габсбургланы резиденция шахары болгъанды аны бла бирге сыйлы рим империяны ара шахары джылгъа венада эки миллиондан аслам адам джашагъанды шахар дунияда тёртюнчю орун алгъанды биринчи дуния къазауатдан сора адам саны тёрт этиб бирге азайгъанды венаны майданы алай бла вена австрияны эм гитче федерал джерине саналады шахарны майданы былай юлешинеди шахар австрияны кюнчыгъыш джанында альпланы этеклеринде дунай сууну джагъасында словакия бла чекден км узакълыкъда орналгъанды венаны юсю бла дунай суу саркъады эскиден вена дунайдан къыбыла джанында айныгъанды алай а ахыр эки джюзджыллыкъда вена сууну эки джанына да джайылгъанды шахарда эм мийик джер германскогель деген райондады м эм алаша джер а уа эслингдеди м шахарны тёгерегинде вена чегет джайылыбды география джанындан туруму таб болгъаны себебли кюнчыгъыш къралла бла айнытыу тынчды артыкъсыз да бек джыл темир джабыу тюшгенден сора ангылашыннганды ол сёз ючюн словакияны ара шахары братиславадан венагъа къуру км барды бу ватикан бла римни тышында европадагъы ара шахарланы арасында эм къысха аралыкъды шекили бла вена тогъайгъа ушайды рим имприяны заманларындан бери шахар тёгерек шекилде ёсгенди аны ара кесеги ич шахар атны джюрютеди кеси да биринчи округну чеклери бла келишеди ринг тогъай къурагъан бульварланы сынджырыды рингни тарихи джыл башланнганды император андан ары керек болмагъан фортификация къурулушланы ояргъа оноу этеди рингни тёгерегин къуршоулагъан гюртель джыл къуралгъанды эмда венаны къатыдагъы элчикле бла джутханды гюртелни тышында къызыл вена атлы район барды аны джыллада ишчилеге социалистле ишлегендиле вена районнга юлешинибди къышы хауаны орта температурасы бир бирледе ден ге дери бузлауукъла болуучандыла къар кёб джауады джайы орта температура с чакълы бирди европадагъа ара шахарланы ичинде джюзюм битген аз барды аланы ичинде да венады аллындан вена вен атлы кельт джерлешим джер болгъанды аты да кельт тилде ведуния сёзден келгенди магъанасы чегетде черек болгъанды къуралгъаны б э д чю джылда болгъанды шахарны бусагъатдагъы ара округу болгъан джерде орналгъанды б э д чи джылда шахарны легион кючлеб рим империяны форпосту этедиле ол шимлдагъы герман къоруулагъанды къралны аллында рим лагерь виндобона неда виндомина атны джюрютгенди римлиле виндобонаны ёмюрге дери алыб тургъандыла артдан кюйдюрюлюб тюб болгъанды алай а кёб турмай ёртен тюшген шахарны тёгерегинде адамла орнала башлайдыла чю джыл рупрехтскирхекъурулады венаны эм эски клисасы джыл шахар биринчи кере вениа ат бла сагъынылады славянла бла маджарланы талай чабыуулларындан къутулуб ёмюрге вена белгили саудюгер шахар болады ёмюрню арасына вена австриячы герцогла бабенберглени резиденциясы болады джылда генрих герцог ам хоф майданда юй ишлейди джылда венагабсбургланы династияларыны резиденциясы болады ёмюрден башлаб вена австриячы габсбургланы кёб миллетли къралларыны ара шахары болады ёмюрню аллында вена дуния культураны артыкъсыз да музыка культураны аралыгъыды хх ёмюрню аллына вена евроманы эм уллу шахарыды адам саны миллиондан артыкъ болады бусагъатда млн алай а европадагъы къазауатда австрия маджар кесин хорлатханы бла вена кесини кючюн тас этеди биринчи дуния къазуат габсбургланы юйлерини тюшгенине себеб болады аны бла бирге венагъа къыйын кюнле келедиле джангы къуралгъан алгъынгы империяны гитче кесеги болгъаны австрия экономика джанындан бек къыйын болумда болады джыл венада кёб адам къатышхан джамагъат къозгъалыула боладыла джашау къурман кетеди джыл джангы аякъланыу башланады венада джамагъат улоу бек айныбды аны тамалында вена метрополитен бла вена бардыла алагъа къошакъгъа трамвайла бла автобусла джюрюйдюле вена баден айры трамвай сыз барды автобанла бла темир джолла венаны австрияны башха шахарлары бла байлайды бирикген ара вокзал алкъын къурулушдады узакъ рейслени талай вокзал баджарадыла къыбыла шимал кюнбатыш эмда франц иосиф атлы вокзалла вена халкъла арасы аэропорт швехат европа бирликни къралларыны асламысы бла байламлыды эмда ара эм кюнчыгъыш европада эм уллу аэропортха саналады швехатда авиакомпаниядан аслам барды джыл вена аэропорт млн пассжирни ётдюргенди вена суу порт дунай сууда ара транспорт тюйюмге саналады эмда европада контейнерла алгъан эм уллу терминалгъа иеди венада бмо ну халкъла арасы аралыгъы орналыбды вена опера дунияда эм белгилилени бириди хундертвассер хаус хундертвассер архитекторны шедевриди хофбург сыйылы рим империяны императорларыны резиденциясыды шахарны белгиси сыйлы стефанны соборуду штефансдом бу клисагъа джылдан аслам боланды энчи университетле венада джашагъандыла эмда ишлегендиле вольфганг амадей моцарт людвиг ван бетховен франц шуберт иоганн штраус эмда башха белгили композиторла джазыучу стефан цвейг физик эрвин шрёдингер табигъат сынаучу грегор мендель психоанализни къурагъан зигмунд фрейд индивидуал психологияны системасын къурагъан альфред адлер психотерапияны ючюнчю веначы школасын къурагъан виктор франкл венагъа психоанализни ара шахары дерге боллукъду юрист эмда политик генрих жак эмда кёб башха илму бла культура ишчи венаны кёк джакъчысына хофбауэр клеменс мария саналады андан сора да венаны бир бир районларыны японияда къарнаш шахарлары неда къарнаш районлары барды рим италияны ара шахарды рим провинция бла лацио областны административ аралыгъыды тибр сууда орналыбды узакъда болмагъан эмда де факто рим бла бирлешген фьюмичино шахар бла рим фьюмичино шахар агломерацияны къурайды халкъы млн адамды рим фьюмичино агломерацияда млн адам чакълы бир рим дуниядаэм къарт шахарладан бириди рим империяны эски ара шахарады аны ючюн римге ёмюрлюк шахар дейдиле дагъыда римге джети дуппурда шахар дейдиле алгъа бурун джерлешим палатин дуппурда болгъанды андан сора аны къатындагъы дуппурлада да капитолий бла квириналда орналыб башлагъандыла бираз кечирек арт тёрт дуппурда целий авентин эсквилин эм виминал джерлешимле къуралгъандыла римни джылдан бери джангыз къарнаш шахары барды партнёр шахарлары бахрейн официал аты бахрейн королевство мамляка аль бахрейн къыбыла кюнчыгъыш азияда персия богъазда кеси бла бир атлы архипелагда орналгъан айрымкан къралды эм гитче араб къралды бахрейн эки абадан эмда кёб ууакъ айрымканны алады сауд арабияны джагъасындан кюнчыгъышха км узакълыкъдады эмда бу кърал бла автомобиль кёпюр бла байланыбды королевство персия богъазда абш ны эм уллу авиабазасын орнатыргъа территориясын береди б э д мингджыллыкъда къралны территориясында бегитилген джерлешимлери болгъан айныгъан цивилизация джайылыб болгъанды дильмун деген буруннгу кърал тенгиз сатыу алыуну уллу аралыгъы болгъанды бу къралны юсю бла шумерлиле эмда месопотамияны башха халкълары индни ёзенини халкълары бла байламлы болгъандыла россия федерация бла дипломат илишкилери барды ссср бла джылны сентябрында къурулгъандыла ара шахары бахрейн айрымканны шимал кюнчыгъышында орналгъан манама порт шахарды минг адам джашайды шахар уллу сатыу алыу аралыкъды персия богъазны районунда эркин сатыу алыуну юч зонасындан бириди халкъыны чакълы бири кърал динни исламны тутадыла аладан шиитледиле эмда суннитледиле патчах юйюрню членлери да дагъыда христианла иудейле бахаистле индусла буддистле эм зороастрийчиле бардыла бахрейн конституциялы монархияды къралны башчысы королду джылгъа дери эмир правительствогъа премьер министр башчылыкъ этеди кабинет министрден къуралады эки палаталы парламент барды тёбен палата депутатланы палатасы бютеухалкъ сайлаулада айырылады огъары палата консультатив кенгеш меджлис аш шура король бла айырылады эки палатада ышар адам олтурады онглулукълары нефть бла газ чыгъарыу айныгъан оффшор банк сектор ич инвестицияла туризм алюминий чыгъарыу ашарыкъ товарланы бютеулей кеси чыгъарады къарыусуз джанлары тауусулуннган нефть резерлери башха отрасллеге ориентациясы толу тюлдю ишсизликни эмда кърал борчланы дараджасы мийикди ачха бирими филсге тенг болгъан бахрейн динарды бахрейн автоном районнга бёлюнюбдю абаза тил абаза бызшва абазалыланы тиллериди хачыпсы адыг тилледен бириди асламысына къарачай черкесияда джайылгъанды республиканы официал тилинден бириди россияда джылдагъы бютеу россиялыкъ халкъны санаугъа кёре абаза тилде сёлешгенлени саны адам болгъанды тюрк де уа адам чакълы бирди абаза тил хачыпсы тилге эм джууукъ тилди диалектлени фонетиканы системасында да лексикада да эмда грамматикада да башхалыкълары барды хар диалектде экишер сёзлеу айырылады диалектледе сёлешгенлени бир бирлерин ангылау бла проблемалары джокъду бусагъатда бар болгъан тилледен абаза тилге эм джууукъ хачыпсы тилди специалистлени ойларына кёре протоабаза тил прототилден абаза бла хачыпсы тилни орта бабасындан ёмюрледе айырылгъанды абаза тилге джазыу система джыл латиницаны тамалында къуралгъанды джылда уа кириллицагъа кёчюрюлгенди абаза тилде абазашта газет чыгъады къарачай муниципал район къарачай черкес республиканы къурамына кирген административ районду административ аралыгъы районну къурамына кирмеген къарачай шахарды районну майданы км район республиканы тау бёлгесинде баш кавказ бла къаялы аркъаланы ортасында орналыбды эм мийик джери минги тауну кюнчыгъыш тёппесиди м районну территориясында кюнбатыш кавказны эм мийик джери доммай ёлген къая орналады ссср ни огъары кенгешини президиумуну джылны мартындан указы бла район рсфср ге къайтарылгъанды эмда ставрополь крайны къурамына киргенди джыл къарачай черкес автоном областны къуралгъанындан сора къарачай ат бла район бу автоном областны къурамына киргенди къарачай районну къурамына киредиле районда джашагъанланы саны минг адамды миллет къурамы абаза муниципал район къарачай черкес республиканы къурамына кирген административ районду административ аралыгъы инжич чукун элди районну майданы км район абазалыланы къобан джёгетей аягъы эмда хабез районлада энчи джашагъан эллеринде ётген референдумну эсеби бла джылны июнунда къуралгъанды муну аллы бла джылны июнунда черкесскеде абазалыланы протестлери ётгенди эмда абаза халкъны джыйылыуу джылны июнунда бютеу онюч абаза элден да южный комбинатны да кубина элни чеклерине киргизтиб абаза район къураргъа теджегенди джангы районну къурамына беш эл киргенди кубина эл джёгетей аягъы район псыж бла къара паго эл къобан район элбургъан бла инжич чукун эл хабез район абаза районну власть эмда оноу этиу органлары бютеулей джылны январына къуралыб бошагъандыла абаза районну къурамына киредиле районда джашагъанланы саны минг адамды король фахдны кёпюрю эль хубар шахарны сауд арабия бахрейн айрымкан кърал бла байлагъан кёпюрле бла плотиналадан комплексди кёпюрге ат сауд арабияны королю фахд ибн абдель азиз ас саудну аты бла берилгенди объектни ишлениуюню юсюнден келишимге джылны июлюнда къол салыннганды юч джылдан ишлениб башланнганды король фахд бла шейх иса ибн салман аль халифа джылны ноябрында кёпюрню тамалына биринчи ташны салгъандыла кёпюр джылгъа ишлениб бошагъанды ноябрда ачылгъанды проект бютеулей сауд арабияны ачхасына этилгенди миллиард американ доллар джоюлгъанды кёпюрню юсю бла салыннган тёрт ызлы джолну километр узунлугъу барды кёпюрлени комплекси юч кесекге бёлюнеди эль хубар шахардан сауд арабия бла бахрейнни чегиндеги джасалгъан айрымкангъа элтген юч кёпюр аланы ичинде метрли эм узун кёпюр джасалгъан айрымкандан умм аль насан айрымкангъа элтген кёпюр эмда умм аль насанны бахрейн айрымкан бла байлагъан дагъыда бир кёпюр итил неда волга россияны европадагъы кесегинде саркъгъан сууду европаны эм узун сууду эмда джерни эм узун сууларындан бириди эски аты эдилди узунлугъу км болгъан волга москва бла санкт петербургну арасындагъы валдай мийикликде тууады тенгиз дараджасындан м алаша болгъан каспий тенгизге агъады валдай дуппурладагъы кёб кёл бла мырдыладан чыкъгъан сууланы бир джерге джыйылыб къуралгъан волга ржев шахардан башлаб джараулу болады москва бла бирлешгенинден сора кенглиги метр болады андан ары сууда кемечилик тохтаусузду итилни юсюнде беш плотина ишленибди дон суугъа километрге джууукълашхан джеринде эки сууну арасында канал къазылгъанды ол каналны кючю бла азау тенгиз бла каспий тенгизлени арасында байлам болады каспий тенгизге км джетгинчи итиль ден артыкъ дженнге юлешинеди бу дельтаны кенглиги километрден кенгди итилни бассеини км чакълы бирди россияны халкъыны уллу бёлюмю бу бассейнде джашайды итил къышны юч айында бузлайды итилни джагъаларында россияны бек магъаналы портлары бла сатыу алыу аралыкълары орналгъанды аладан эм белгилиле тёбен новгород къазан самара эм волгоград орта ёмюрледен бери саудюгер джол болгъан итил бюгюн да улоу джолду амстердам нидерландланы ара шахары эмда эм уллу шахарыды шимал голландия провинцияда къралны кюнбатышында амстел суу бла эй сууну аякъларында орналгъанды амстердам шимал тенгизге канал бла байланыбды шахарны аты эки сёзден къуралгъанды амстел бла дам амстел къатында саркъгъан сууну атыды дам а уа дамба сёздю ёмюрде бу гитче чабакъчы элчик болгъанды алай а нидерландланы алтын ёмюрлерини заманында амстердам дунияны эм магъаналы портларыны бири эмда уллу сатыу алыу аралыкъ болгъанды шахар тюрлю тюрлю культураланы джыйылгъан джериди джылны апрелине шахарда миллетни келечиси джашагъанды амстердам аны тышында нидерландланы финанс эмда культура аралыгъыды былайда эм мазаллы дуния компаниядан ни офиси барды сёз ючюн филипс бла аны тышында шахарны арасында дунияда эм эски фонд биржа барды кёб тюрлю белгили джер сёз ючюн рейксмюзеум винсент ван гогну музеи амстелде эрмитаж къызыл фонарланы орамы джыл сайын шахаргъа миллиондан аслам туристни келиуюне себеб болады амстердам нидерландланы шимал кюнбатышында шимал голландия провинциясында амстел сууну аягъында эйсселмер богъазны джагъасында орналгъанды амстел суу шахарны арасы бла агъа шахарда каналла бла илипинлени шебекесин къурайды аны тышында шахар айры канал бла шимал тенгизге байланнганды сейири уа шахар тенгиз дараджадан метрге алашады амстердамгъа хоншулукъда утрехт бла флеволанд провинцияла бардыла амстердам мийик урбанизациясы болгъан шахарды бютеулей майданы квадрат километрди адам басыннганы уа бир квадрат километрге адамды паркла бла табигъат заповедникле территориясыны аладыла амстердамны кючлю урбанизациясы шахарны табигъат ландшафты бла рельефин джокъ этгендиле амстердам орта климатны зонасындады былайда тенгизни эткиси бек уллуду шахарда кёбюсюне шимал кюнбатыш джелле урадыла къышхы кёзюуде температура дан энишге аз тюшеди бузлауукъла скандинавия бла кюнчыгъыш европадан келген сууукъ хауа массала келселе боладыла джай джылыды алай а иссилик болмайды джауумланы ортаджыллыкъ суммасы мм аланы асламысы октябрдан мартха дери тюшеди шахарны юсюнден биринчи сагъыныу джылны чи октябрында болгъанды амтсердам къуралгъаны ючюн районну суу къобуудан джакълагъан дамбагъа ыспас этерге керекди шахарны къуралыуу аны атында бегигенди амстелдеги дамба ёмюрге амстердам нидерландланы эм уллу сатыу алыу шахары богъанды сексан джыллыкъ къазауатда амстердамны эм уллу конкуренти болгъан антверпен шахарны испанлыла кючлейдиле ол заманда кёб анверпенчи саудюгерле санагъатчыла эмда чууутлула испан инквизициядан къутулур ючюн амстердамгъа къачыб келиб джерлешедиле эм ёмюрледе шахар сатыу алыу аралыкъ болады ёмюрде чууут саудюгерле анверпенден налмазланы огранкасыны техникасын келтиредиле шахарны юч махтауун белгилейди ётгюрлюк къатылыкъ эмда джазыкъсынмакълыкъ аны тышында халкъ ичинде юч къачны шахарны аллында тургъан юч къоркъуу бла байлайдыла суу от эм ауруула амстердамны герби сыйлы андрейни юч къачындан къуралады аны юсюне гербде австрия императорияны таджы да барды джыл максимилиан борчха ачха бергени ючюн кесини гербине король таджны суратын салыргъа эркинликни амстердамгъа саугъа этгенди джылда максимилианны император болуб коронациясындан сора ол тадж император таджха ауушдурулгъанды асланла гербге ёмюрде нидерландла республика болгъан заманларында салыннгандыла шахарны девизи ётгюр таукел джазыкъсыныучу джылда вильгельмина саугъа этгенди ол экинчи дуния къазауатда кёргюзюлген джититлигин белгилегенди амстердам нидерландланы финанс ара шахарыды европада банкланы эмда финанс корпорацияланы саны бла алчы шахарларыны бириди лондон париж франкфурт эм барселонадан сора амстердамда эмда кибик белгили организацияланы штаб фатарлары барды шахарны тарих аралыгъында бир бир фирмаланы офислери барды алай а асламысы къыбыла къыйыргъа чыгъарылгъанды амстердам фонд биржа дунияда эм эски эмда европада эм уллуланы бириди шахарны аралыгъында дам майдандан узакъ болмай орналгъанды амстердам бла аны тёгерегинде электротехника промышленность бла мешина ишлеу айныбды айырыб авиакъурулуш кеме къурулуш химия промышленность эмда агъач промышленностну чертирге керекди аны тышында шахар налмазланы огранкасы бла сатыууну аралыгъыды нидерландланы ара шахары кесини дженгил промышленносту бла да дуниягъа белгилиди къралны бу санагъатыны бу шахардады азыкъ промышленностну тамалында кофени тютюнню какаону кокос джауну гардошну эмда шекер чюгюндюрню джарашдырыу предприятиеледиле амстердамда бек кёб адам аякъ мешина бла хайырланадыла джыл шахарда чакълы бир аякъ мешина болгъанды адамланы бу улоу тюрлюню сюйгенлерини чурумларындан шахарны территориясыны уллу болмагъаны аякъ мешина джолчукъланы таб джарашханлары мешина джюрютюу табсыз болгъанын айтыргъа боллукъду амстердамда иги айныгъан джамагъат транспорт система барды шахарда метрополитен тюз эмда терк трамвай автобусла эмда эй суудан кёчюрген паромла бардыла бютеу шахарны джамагъат улоуу муниципал улоу предприятиени организацияны къолундады амстердамны къатындагъы джерлешимле бла байлагъан автобусла башха операторланыкъыладыла сёз ючюн бла кибик шахар улоуну хар тюрлюсюнде да бла билетле бардыла шахарны юсю бла эм автострадала ётедиле схипхол аэропорт ара вокзалдан поезд бла минут узакълыкъдады бу нидерландланы эм уллу европаны эсе уа чю аэропортуду джыл кебдирилген гарлем кёлню джеринде къурулгъанды схипхолда алты барды бусагъатда нюзюрде аэропортну кенгертиу планла бардыла амстердамны территориясында эки университет барды амстердам университет бла эркин университет амстердам университет джылда окъуу лицей кибик къуралгъанды аллындан эки факультети болгъанды экономика эмда философия джылда лицейге университет статусну бергендиле бусагъатда университетде джети факультет барды гуманитар илмуланы джамагъат илмуланы табигъат илмуланы экономика бла бизнесни юрист медицина эмда стомотология факультетле университетде минг чакълы бир студент билим алады эркин университет джылда протестант джамагъатны ачхасына ачылгъанды хх ёмюрню чы джылларына дери университетде къуру протестант джаш тёлю окъугъанды университетде факультет бла илму тинтиу институт барды шахарда уллу немо илму аралыкъ барды джыл къуралгъанды ол джаш тёлю аудиториягъа джораланнганды музейге билет алыб келгенле былайда физиканы химияны биологияны эмда башха илмуланы законларын юренирге боллукъдула амстердамны тарих аралыгъы иги сакъланнган орта ёмюрден къалгъан мекямла бла толуду клисала юйле каналланы бек джайылгъан болгъаны себебли кёб юй агъач багъаналада сваялада сиреледи заман бла ол багъанала чирийдиле сора юйле да тепсей башлайдыла къатларында юйлеге таяна амстердамны каналларында кёб джюзген юй барды кёбюсюне была уикэнд хоумс ладыла ол демек иелери ыйых кюнледе неда байрамлада келеди дженгил наркотиклени джасакъ болмагъаны себебли амстердамны джаш тёлюсюню ичинде кофешопла бек джюрюлген джерледиле къызыл фонарланы тийресинде саякъ тишириула кеслерин сатадыла ала терезеледе витринадалада кеслерин теджеб сиреледиле тюбюнден да къызыл джарыкъ урады аны бла ол тийреге аллай ат берилгенди бу барысы да тыш къралдан кёб туристни кесине тартады ара шахарны ара орамы дамракды анда культура аралыкъла кафеле санагъатчыла эмда музейле кёбдюле дамрак бла рокин орамны бир бирине тийген джерде тарихлик дам майдан барды ол майданны кюнбатыш джанында белгили патчах къала барды ол джыл нидерландланы королларыны резиденциясыды аны къатында мадам тюссону музейи сиреледи къаланы кюнчыгъыш джанында нацизм бла кюрешде нидерланд халкъны берген къурманларына аталыб джылда къурулгъан миллет монумент сиреледи амстердамны орта ёмюрден къалгъан хуналары схрейерсторен бла монтелбансторен да адамны сейирин тартадыла афинле грецияны аттика номну эмда афинле номархияны префектураны ара шахарыды орналгъаны ара грециядады эмда къралны экономика культура эмда административ аралыгъыды атын грек мифологияда афинадан алады афинлени тарихи бек байды классика кёзюуде б э д ёмюр кърал шахар кесини айныуунда эм мийиклеге чыкъгъанды анда европа цивилизацияны айныууну тенденцияларыны белгилейди бу шахар бла сократ платон эм аристотель кибик философланы эсхил софокл эм еврипид кибик драманы тамалында тургъан трагиклени атлары байламлыды афинледе кърал оноу система демократия болгъанды афин агломерацияны джери кв км болады бу территория эгалео парнита пендели эм имито таула бла къуршоуладыла былайда грецияны адам санындан юч этиб бириси джашайды эмда джылны санаууна кёре адам болады алай бла кв км джерде адам джашайды шахарны арасында тенгизни дараджасындан мийиклик метрди алай а шахарны территориясыны рельефи бирча тюлдю тюзле таула бла алмашадыла бурунлада афинле аты кёблюк санда болгъанды джылда кафаревусланы къоратыу оноу алыннгандан сора бирлик санда аты официал болгъанды мифологиягъа кёре акъылманлыкъны аллахы афинаны атын шахар афинаны тенгиз иеси посейдон бла даулашыуундан сора алгъанды афинлени биринчи патчахы кекроп джарымы адам джарымы джылан болгъанды аны аллында оноу этерге чыгъады ким боллукъду шахарны болушу деб эки кандидат болгъанды афина бла посейдон ала кекроннга саугъа этерге керек болгъандыла патчах къайсысыны саугъасын джаратса аны шахар болушу этерге оноу алыннганды посейдон кесини ючтиши бла джерге урады да джерден кёзлеу чыгъыб башлайды греция исси къаялы къралды суу анда бек керекди алай суу тенгиз суу болады тузлу афина джерге ургъаны да джерден олива терек ёсгенди патчах бу саугъаны бек джаратханды аны бла шахар афинаны атын алгъанды башха версиягъа кёре афинле сёз афон сёзден къуралгъанды тауушу бла гокка деген сёзге келишеди грек культураны джашнагъан заманыны кёбюсюнде афинле магъаналы шахар болгъандыла грецияны алтын ёмюрюню заманында б э д джылдан б э д джылгъа дери шахар культура бла интеллигенцияны аралыгъы болгъанды кюнбатыш цивилизацияны бешигиди и около года дон э до дон э был центром культуры и интеллигенции и являлся колыбелью западной цивилизации буруннгу афинлени идеялары бла практикалары бюгюнде кюнбатыш цивилизация атны джюрютедиле алтын ёмюрден сора да афинле бай шахарлай къалгъандыла аланы быллай джашаулары рим империяны эпохасына дери баргъанды философя школланы джыл византия империяны императору юстиниан джабханды аннга дери джыл алгъан христиан дин империяны официал дини баямланнганды афинле алгъыннгы сыйын тас этиб тюз провинциал шахарчыкъ болгъанды бла ёмюрлени арасында шахарны византий француз эмда итальян рыцарла кючлегендиле ахыргъыла ёмюрню аллында афин герцоглукъ да къурайдыла грецияны европа бирликге кириую бла шахаргъа джангы инвестицияла келедиле аны бла бирге автомобиль трафик бла хауа кирлилик проблемала да келедиле афинле атны талай затха айтыргъа боллукъду бусагъатда афинле муниципал округга бёлюнюбдюле аланы атлары джокъду номерлидиле бу бютеу округлада властны эмда бютеу политика партияланы келечиликлери барды афинле шахаргъа эки джол бла кирирге боллукъду афинле ламия миллет автомагистраль бла джол шахаргъа шималдан киреди эмда афинле коринф миллет автомагистраль бла ол шахарны кюнбатханындан киреди афинлеге пирей рафина эм лаврион портладан да кирирге болады хауа бла афинлени халкъла арасы аэропорту элефтериос венизелос тюшерге да болады грецияда метросу болгъан джангыз шахарды афинледе джамагъат улоуну системасы троллейбусладан автобусладан эмда рельса улоудан къуралады метро шахар тюбю электропоездле эмда трамваи партнер шахарла варшава территориясы бла эмда халкъы бла польшада эм уллу шахарды джылдан бери къралны ара шахарыды шахарны юсю бла висла суу ётеде биринчи кере шахарны аты ёмюрде къол джазмалада тюбейди деб джыл эмда деб джыл ёмюрде уа деб джыл тарихчиле бла лингвистлени кёбюсю шахарны аты варшныкъы сёзден чыкъгъаннга санайдыла бу сёз а уа атны орта ёмюрледе популяр болгъан къысха формасыды адам атдан къуралгъаннга халкъда уа ат чабакъчыны аты бла аны юй бийчеси болгъан атлы русалканы атын бир бирине къошхандан къуралгъанды деген оюм джайылыбды сава русалка шахарны символуду онунчу ёмюрден башлаб бусагъатдагъы варшаваны территориясында бир талай джерлешим болгъаны документал халда белгилиди аланы орталарында эм кючлю бла болгъандыла варашавада биринчи агъачдан къурулушла ёмюрге литвалыла бла ишленнгендиле ташдан а уа тевтон орденден джакъланыу нюзюр бла ёмюрге ёмюрледе варшава мазовия бийликни аралыгъыды джыллада поляк королла бла литва уллу бийлени резиденциясыды джыллада речь посполитаяны ара шахарыды джыллада варшава герцоглукъну де факто француз протекторатда джыллада поляк патчахлыкъны россия империяны къурамында джылдан джылгъа дери варшава польша республиканы ара шахары болгъанды джылдан джылгъа дери уа поляк халкъ республиканы ара шахары экинчи дуния къазауатны заманында оккупацияны кёзюуюнде дждж генерал губернаторлукъну административ аралыгъы краковда орналгъанды варшаваны арасын нацистле джылда къурутхандыла варшава гминадан райондан къуралады варшава бу шахарлагъа къарнаш шахар болады уруп муниципал район къарачай черкес республиканы къурамына кирген административ районду административ аралыгъы преградна станседи районну майданы км уруп районну алгъыннгы аты преградна район болгъанды ол къарачай автоном областны къурамында джылны сентябрында къуралгъанды джылны октябрында къарачай миллетни депортациясыны эсебинде къарачай автоном область да преградна район да кетерилгендиле джылны январында район джангыдан къуралгъанды эмда джылны февралында атына уруп индустриал район аталгъанды джылны январында районнга уруп ат берилгенди уруп районну къурамына киредиле районда джашагъанланы саны минг адамды районда промышленность къурулушла ишлейдиле урупский гок бескесский лесхоз эмда флора кавказа акционер джамагъат эки уллу федерал финанс проект уруп районнга тиедиле краснодар крайдан курджиново посёлокга дери темир джол сызны ызына ишлеу эмда черкесск адлер федерал трассаны ишлеу бу трассаны маршруту уруп районну псемен посёлогу бла ётерикди биринчи балкан къазауат болгарияда балканская война ат бла белгилиди балкан бирликни болгария греция сербия черногория осман империягъа къаршчы джылны сентябрындан октябрь джылны майына дери баргъан къазауатыды къазауатны чуруму сербияны болгарияны черногорияны эмда грецияны территорияларын кенгертирге излгенлери болгъанды къазауат лондон мамырлыкъ кесамат бла тамамланнганды къазауатны биринчи кёзюую октябрь декабрь балкан бирликни аскерлерини масштаблы алгъа джюрюшлери бла белгиленнгенди болджаллы мамырлыкъны заманында аскер операцияланы тюрк сербия эмда болгария тохтатхандыла греция бла черногория уа къазауатны бардырыб тургъандыла къазауатны экинчи кёзюую февраль май позицион сермешиуле бла адрианополну одринни штурмун санамай айырмалы болгъанды биринчи балкан къазауат бошалгъанындан сора балкан бирликге кирген къралла лондон мамырлыкъ кесаматха разы болмагъандыла эмда къысха заманны ичинде экинчи балкан къазауат башланнганды революция тёгерек бурулургъа айланч неда инкъилаб радикал тамырдан революцион терен агъачлы тюрлениудю табигъатны джамагъатны неда таныуну айныуунда ал халындан терк секириу айрылыуду революцияны акъыртын тюрлениу берген эволюциядан да тамалын бузмагъанлай къайсы болса да бир бёлюмюн тюрлендирген реформаладан айырадыла эм аллында деген термин астрология бла алхимияда хайырланнганды илму тилге термин николай коперникни китабындан киргенди революцияланы талайын айырадыла табигъатда геология революция джамагъатны айныуунда аны ичинде экономикалыкъ неолит революция индустриал революция культура революция джашил революция демография революция ёсген излемлени революциясы эм политикалыкъ социал революция политика революция илмуда илму революция терминни томас с кун физикада биологияда медицинада философияда космологияда эм техникада аны тышында илму техника революция термин да хайырланады былай алыб къарасакъ революция джашауну хар сферасында да болургъа боллукъду бир бирде революция деб революция халы болмагъан социал политикалыкъ болуулагъа да айтадыла сёз ючюн кърал переворотлагъа бир бирде уллу ат бериб революция дейдиле модернизацияны политикасына ирандамохаммед реза пехлеви шахны замандында акъ революция дегендиле неда мао цзэдунну къытайны коммунист партиясысыны структураларындан бютеу конкурентлерин джыллада къоратыу компаниягъа уллу пролетар культура революция дегендиле башха джаны бла уа тамам терсине джамагъатда революцион тюрлениулеге келрирген алай а заманда узун созулгъан болуулагъа революция демейдиле ссср де джыллада бардырылгъан тюрлениуле перестройка политика илмуда революцияла социал эмда политикалыкъгъа юлешинедиле бу соруулагъа эм бек эс марксизм бёледи марксизмде революцияла буржуаз революцияла бла социалист революциялагъа юлешинедиле буржуаз революцияланы юлгюлерине ёмюрню нидерланд революциясы ёмюрню ингилиз революциясы биринчи американ революция американ колонияланы эркинлик ючюн къазуатлары уллу француз революция эмда башхаланы келтирирге боллукъду буржуаз революция экономикада феодализмден капитализмге толуу кёчюу бермейди неда феодал политикалыкъ режимни орнунда къояды ол себебден аны ызындан буржуаз демократлыкъ революцияла келедиле аланы баш нюзюрлери болгъан экономикалыкъ тамалгъа келишген политикалыкъ режим келтириудю аллай революцияланы юлгюлерине францияда эм джылланы революцияларын экинчи американ революцияны шимал бла къыбыланы къазауаты эресейде джылны революциясы бла февраль революцияны тюркде джылладакемалист революцияны иранда джылгъы ислам революцияны эмда башхаланы келтирирге боллукъду социалист революция капитализмни социализмге алмашдырады сталинист адетле бла быллай революциялагъа эресейде джылны октябрь революциясы кюнчыгъыш европада чы джылладагъы халкъ демократ революцияланы джылдагъы къытай революцияны джылдагъы куба революцияны д а к санайды алай а марксизмде кёб тюрлю башха агъым каутскианлыкъ неомарксизм постмарксизм ишчи советлени коммунизм франкфурт школ фрейдо марксизм марксист экзистенциализм эмда башхала бу революцияланы социалист халларын унамайдыла бир бирде революция хорлам бла бошалмайдыла ингилизде францияда эресейде эмда башха къраллада элчи къазауатла эресейде джылны революциясы испанияда революция революция революция революция революцияла францияда эм джылланы революциялары португалияда сентябрь революция германияда джылладагъы революцияла баварияда маджарда эм словакияда пролетар революцияла эмда башхала аны тышында миллет къутхарыу революцияла бардыла аланы эсебинде къралла колониял постколониял неда башха тышкърал бойсунуудан къутхарыладыла сёз ючюн ёмюрню нидерланд революциясы биринчи американ революция латин америкада ёмюрде эркинлик ючюн къазуатла филиппин революция вьетнамда август революция июль революция джыл мисирде джылдагъы ирак революция алжир революция э б алай а бу революциялада буржуаз буржуа демократ неда социалист революцияланы тыш шекили миллет къутхарыу хал болады кюнчыгъыш европа бла монголияда джыллада совет типли политика режимлени ахырын келиуюне себеб болгъан къатапа революцияла методологиялыкъ проблемадыла дерге боллукъду бир джанындан бу революцияланы эсебинде джамагъат политика тюзем тюрленеди ол себебден толусу бла революция дерге боллукъду алай башха джанындан бу революцияла бу къралланы номенклатураларыны къошулуу бла болгъанды ала аны бла бирге кеслерин кючлерин ёсдюргендиле властха мюлкню да къошуб ол джаны бла къаралса революцияны эсебинде баш къатла эмда классла кеслерини властларындан эмда мюлклеринден къуру къаладыла аны тышында революция аны аллындагъы революциягъа дери болгъан болумну къайтарыргъа болмайды къатапа революцияла капитализмни ызына къайтарадыла быллай тюрлениулеге революция демейдиле реакция неда реставрация дейдиле ол себеден солчуланы кёбюсю анархистле бла социал демократланы тышында къатапа революциялагъа контрреволюция дейдиле алма алма терекни джангы джыртылгъанлай ашалгъан кёгетиди кулинарияда эмда ичкиле этиуде хайырландырылады алманы джуртуна орта азия саналады эм кёб джайылгъан юй алма терекди бюгюнлюкде алма терекни бу тюрлюсюню кёб сорту барды абш да ёсдюрюлген алмаладан и вашингтон штатда ёсдюрюлгенди джангы зеландия бла башха сабыр климатлы къралладан алма импорт американ импорт бла конкуренция этеди эмда джылдан джылгъа ёсюб барады эм уллу алма экспортёрла джыл билгилеге кёре къытай чили италия франция эмда абш эм уллу импортёрла россия германия уллу британия нидерландла алма ёмюрлюк джашлыкъны символу болуб кёб таурухда тюбейди геральдикада алма мамырлыкъны символуду алма талай гербде тюбейди белгили легендагъа кёре ньютон бютеудуния ауурлукъну законун терек бахчада алмаланы тюшюулерине къараб ачханды алхимиячыла эки джарты кесилген алманы ёзеги бешмюйюш джулдузгъа ушагъанын эслеб алманы билимни символу кибик хайырландыргъандыла богъурдакъны бир тюрлю аты адамны алмасыды гагаузлула тюрк тилли халкъды адам саны бютеулей минг адам чакълы бир болады асламысы молдавия бла украинада джашайдыла гагауз тил тюрк тиллени огъуз тюбкъауумуна киреди динлери православиеди молдавияны къурамында гагауз ери атлы гагаузлуланы асламсы джашагъан автономия барды гагауз тил тюрк тиллени огъуз тюбкъауумуна киреди бусагъатдагъы гагауз джазма латин алфавитни тамалындады гагауз тил ёмюрню арасына дери джазмасыз тил болгъанды гагауз тилге алфавит джыл къуралады тамалы уа къалгъан совет халкъланыча кириллица болады ол замандан башлаб гагауз тил аз аз айный башлайды алай а джарсыугъа энчи автономиясы болмагъаны аны санында автономиялы халкъладан миллет тилни культураны айныуунда артха къалдыргъанды аз кёб болсада ол заманлада китабла чыгъа башлагъандыла легенданын изи таурухланы ызы узун керван узун кериуан жанавар йортулары бёрюню къууанчлары эмда башхала гагаузлуланы динлери православиеди гагаузлула джангыз христиан тюрк тилли халкъды дегенле бардыла алай а ол тюз тюлдю сёз ючюн чувашлыланы кряшенлени нагъайбеклени эмда якъутлуланы асламысында динлери православиеди гагаузлуланы къайдан къуралгъанларыны юсюнден талай гипотеза барды рейхстаг империя джыйылыуну мекямы берлинде белгили тарих мекямды анда джыллада германияны кърал органы герман империяны рейхстагы бла веймар республиканы рейхстагы олтурууларын бардыргъанды бусагъатда уа джылдан башлаб бундестаг орналгъанды мекям белгили франкфуртчу архитектор пауль валлотну проекти бла къурулгъанды герман парламентни мекямыны биринчи ташын джылны чу июнунда вильгельм кайзер салгъанды къурулуш он джылны баргъанды мекям ишлениб бошагъанында къралны башында башха кайзер вильгельм болгъанды германияны бирлешиуюнден сора рейхстагда биринчи бирлешген бундестагны джыйылыуу болады джылны чю октябрында бонндагъы бундестаг ауазгъа къаршчы ауаз бла бу органны берлиннге рейхстагны мекямына кёчюуюне оноу алады конкурсдан сора рейхстагны реконструкциясын этерге лорд норман фостер архитекторгъа тюшеди бюгюнлюкде рейхстагберлинни эм кёб турист келген джерлерини бириди рейхстагны мияла куббеси хар кимге да ачыкъды герман бундестаг дунияда эм кёб адам келген парламентди бундестагны берлиннге кёчюуюнден сора бери миллиондан аслам адам келгенди гуанчжоу алгъын кантон деб танылгъанды къытай халкъ республиканы субпровинциал магъаналы шахарыды гуандун провинцияны ара шахарыды бютеу къыбыла къытайны политика экономика илму техника окъуу культура эмда аралыгъыды миллионнга джууукъ адам джашагъан гуанчжоу къытайны ючюнчю эм уллу шахарыды аны озгъанла къуру пекин бла шанхайды шахарны майданы км къургъакъда эмда км тенгизде бип и млрд юанды неда адам башына юань алгъа гуанчжоу европада кантон ат бла белгили болгъанды кантон гуандун провинцияны атыны кантон диалектде айтылыууду ат романизацияны алгъыннгы джорукълары бла неда деб джазылгъанды эмда кечирек гуанчжоу шахаргъа берилгенди къытай тилде шахарны башха атлары да барды уянчэн юч текени шахары янчэн текелени шахары хуачэн гоккаланы шахары суйчэн байрам кимни болса да нени болса да эсгериб ётдюрюлген къууанчды социал заманны юч тюрлюге юлеширге боллукъду хар кюнлюк солуу кюнле эмда байрамла хар кюнлюк бир бири ызындан баргъан эмда къайтарылгъан практикаладан къуралады солуу кюнле хар кюнлюк иш кюнледен солургъа берилген кюнледиле бу эки тюрлю рутинлеширге ёч боладыла хар кюнлюк иш кюнлени тамалы урунууду солуу кюнледе уа адамны графики ашауу тёгереги тюрленирге боллукъду тамалында солуу кюнле иш кюнледен солуб джангы иш кюнлеге кюч алыргъа деб берилгендиле байрам а уа социал заманны айры элементиди баш нюзюрю белгили адам къауумну социокультуралыкъ интеграциясыды байрамына кёре интеграция да ауушады байрамланы адам къауумланы къошулгъанына кёре кёб тюрлюге юлеширге боллукъду кърал байрамла дин байрамла санагъат байрамла юйдеги байрамла д а к кърал байрамланы баш нюзюрлери къралны тарихинде эмда джазыуунда ыз къойгъан белгили бир датада гражданланы властны тёгерегине джыяр эмда джакъ бердириудю кърал байрамла эки дараджалы боладыла властла кеслери къураб кеслери бардыргъан эмда энчи байрамла экинчи дараджада къралгъа магъаналы болгъан байрам энчи юйдеги байрам бла бирлешеди адамла къуру орамда белгилеб къоймай юйде да байрамлайдыла аллай байрамланы бирине чу майда барамланнган хорламны кюнюн санаргъа боллукъду бизни къралда миллионла бла адамла бу байрамны юйдеги ичинде да белгилейдиле дин байрамла айгъакълы динни тутхан адамланы бирлешиуюне себеб болады муслиман динни тутхан халкълада эм бек байрамланнган дин байрамлагъа ораза байрам бла къурман байрамны санаргъа боллукъду байрамла бизнес бла да хайырланадыла ала да кърал байрамлада салыннган нюзюрню тутадыла адамланы ала чыгъаргъан затны тёгерегине джыйыу джакъ этдириу сёз ючюн сыраны байрамы юйдеги байрамла джууукъланы тенглени араларында байламны бегитиу функцияны джюрютедиле байрамлашыуда хайырланыу бек уллу орун алады хайырланыу ашау ичиуде саугъа бериуде байрам ючюн сатыб алыннган омакъ кийимде кёрюнеди хайырланыуну джамагъатыны къуралыуу бизнесни хар байрамны да чыгъарылмазлыкъ къошулуучусу этеди байрам маркетингни аны тышында байрам релаксация функцияны джюрютеди байрам адамны рутин джашауун аралыкъ береди уллу инджик шимал кавказда сууду къобанны сол джетегиди сууну узунлугъу км бассейнини майданы км къарачай черкесияны эмда ставрополь бла краснодар крайланы юсю бла саркъады баш кавказ аркъаны шимал тёшлеринде башланнган псыш пшиш таудан саркъады м къызгъыч архыз сууладан эмда аланы джетеклеринден къуралады сууну баш джанындан архыз посёлок орналады бу посёлок туристле солугъан белгили джерди сууну сол джагъасы бла теберди заповедникни бир кесеги архыз бёлюмю орналыбды буково посёлокда архитектура эсгертме болгъан буруннгу архыз шахарны къалгъанлары бардыла посёлокдан узакъда болмай а уа ны обсерваториясы сол джетеги кяфар сууду зеленчук стансени къатында суу тюзге чыгъады невинномысск шахарны къатында къобан суугъа къошулады сууну агъымыны кесеги зеленчук гэс ни деривациясына алыныб къобаннга элтиледи уллу бла гитче инджик сууланы ёзенлерини ортасында къара таула аркъаны шисса тауу орналыбды айдахо хафа айдахоу абш ны шоштенгизли шимал кюнбатышында орналгъан тау штатланы къауумуна кирген штатыды штатны эм уллу эмда ара шахары бойседи къалгъан штатланы арасында айдахо майданы бла чюдю эмда халкъыны саны бла чуду айдахогъа штат статус джылны июлунда чю болуб берилгенди табигъат ресурсланы кёблюгюню эсебинден айдахону чам атына джаухар штат дейдиле штатны девизи лат ёмюрлеге былай болсун штатны атыны чыкъгъаныны юсюнден тарихчилени бир оюмлары джокъду версияладан бирине кёре джылда шахтёрладан лоббист болгъан джордж уиллинг конгрессге бусагъатда колорадо штат болгъан джангы территориягъа айдахо деб атаргъа теджегенди аны сёзлерине кёре шошон тайпаны тилинде айдахо сёз тау джаухар деген магъананы тутханды алай а конгрессде уиллингни сылтауларына ишек этгендиле эмда джангы территориягъа колорадо деб аталгъанды алай болса да колорадону шахарларыны бирине джылда огъуна айдахо ат берилгенди джылдан айдахо спрингс кечирек уиллинг бу сёзню кеси къурагъанын айтханды деген оюм да барды башха версиягъа кёре айдахо сёз алгъа и да хоу шошонланы тилинден кюн чыгъады деген магъанына тутханды сёз арапахо тайпаны тилинден чыкъгъан болургъа да боллукъду ючюнчю версиягъа кёре айдахо душман деген магъананы тутады бу сёз бла атабаск тайпа команчи тайпаны белгилегенди штатда джашагъанладан джарымы чакълы бир шахарлада джашайды миллет къурамы немецле ингилизлиле ирландлыла американлыла норвеглиле шведлиле вифлеем бейт лехем гырджынны юйю байт лахм этни юйю палестина автономияда иордан сууну кюнбатыш джагъасында иудея тарих бёлгеде шахарды вифлеем провинцияны ара шахарыды палестинаны культурасыны дин багъалатхан джерлеге айланыуну эмда туризмни аралыгъыды вифлеем иерусалимден км къыбылада орналыбды эмда бусагъатда де факто аны бла чеклешген этеди шахарда джашагъанланы саны адамды тийреси бла бирге минг адам майданы км инджилге евангелиеге кёре былайда иисус христос иса файгъамбар туугъаны ючюн вифлеем бютеу христианлагъа сыйлы шахарды иерусалимден сора экинчи магъаналы шахарды шахарда дунияда эм эски христиан джамагъатладан бири джашайды алай а арт джыллада эмиграцияны эсебинде джамагъатны саны аз болгъанды дауут давид библиягъа кёре былайда туугъанды эмда тахтагъа миннгенди къарачай черкес республика къарачай черкесия россия федерацияны къурамына кирген республикады къралды россия федерацияны субъектиди шимал кавказ федерал бёлгени къурамына киреди ара шахары черкесскеди республика джылны январында къуралгъанды къарачай черкесия шимал кюнбатыш кавказны тауларында эмда таулагъа джууукъ джерлеринде орналады кюнбатышында краснодар край бла чеклешеди шималында ставрополь край бла кюнчыгъышында къабарты малкъар республика бла къыбыласында баш кавказ аркъаны узунуна абхазия бла эмда гюрджю бла республиканы къурамына киреди муниципал район абаза адыге хабль зеленчук къарачай гитче къарачай ногъай къобан уруп джёгетей аягъы хабез эмда республикан бойсунууда тургъан эки шахар къарачай шахар бла черкесск климаты орта джылыды къышы къысхады джайы джылыды узакъ заманнга барады джетерлай мылылыды климатына чууакъ кюнле юлгюлюдюле январны орта температурасы градусду июлнукъу градусду эм исси температура градусду эм сууукъ градусду къарачай черкес республика кёбюсюне тау джерледе орналады республиканы ичинде зона айырылады таулагъа джууукъ тюзле тау этекле эмда кавказ таула шималда уллу кавказны ал аркъалары барадыла къыбылада суу айырма эмда къабыргъа аркъа аланы мийиклиги м дери джетеди къара тенгизни джагъасына морх бла кюлхара клухор аууш элтеди кюлхара аууш бла баргъан аскер сухум джол къарачай черкесияны абхазия бла байлайды къабарты малкъар бла чекде кавказны эм мийик тау башы болгъан минги тау орналады республикада суу байлыкъ мелхумду чакълы бир тау кёл кёб тау чучхур барды суу саркъады аладан эм уллула къобан уллу инджик гитче инджик уруп лаба къобан суу джыйылгъан джер барды республикада ишлеген уллу ставрополь илипинни системасы ставрополь крайны суу бла баджарылыууну къайнагъыды джер ичи джерден чыкъгъан магъаданла бла байды ташкёмюр сослан таш мермер тюрлю тюрлю рудала эмда саз топракъла бакъгъан гара суула бла термал суула чыкъгъан джерле да кёбдюле къарачай черкесия тау къырланы эмда кенгчапракълы чегетлени зонасында орналады чегетледе эмда тау мийикледе бай флора бла фауна сакъланнганды республиканы территориясында теберди заповедник бла кавказ заповедникни кесеги орналады къарачай черкесияны территориясы бизни эраны биринчи мингджыллыгъыны ахырында аланланы къралына киргенди ол кёзюуден бир къауум архитектура эсгертмеле сакъланнгандыла зеленчук сынты чууна клисала буруннгу шахар орунла ёмюрню биринчи джарымындан башлаб джылдан орус тюрк адрианополь мамырлыкъгъа кёре бусагъатдагъы къарачай черкесияны территориясы россияны къурамына къобан областны баталпашинск бёлмеси кибик киргенди ссср ни баш советини президиумуну указы бла джылны октябрында къарачай автоном область къурутулгъанды къарачайлыла уа бютеу барысы да фашистлени болушчулары баямланнгандыла эмда джылны ноябрында орта азия бла къазахстаннга кёчюрюлгендиле къарачайны къыбыла кесеги клухор кюлхара район деген ат бла гюрджюге берилгенди кёбюсю уа ставрополь крайгъа къошулуннганды бютеу дараджаланы депутатларыны джыйылыуларында баямланнган болгъандыла кёб кюн баргъан мингле бла адам джыйылгъан митингледен сора джылны декабрында къарачай черкесияны баш советини бегими бла энчи республикаланы таныуну юсюнден федерал аралыкъгъа соруу къабыл этилгенди къарачай черкесия кёб миллетли республикады аны территориясында ден артыкъ миллетни келечиси джашайды бютеу халкъыны саны минг адамды халкъны басыннганы адам км шахарлада джашагъанланы юлюшю республиканы къурамына бла муниципал район киреди аланы ичинде джерлешим барды аладан шахар черкесск къарачай шахар джёгетей аягъы эмда теберди къарачай черкесия промышленностлу эмда аграрлы республикады территориясын бёлгеге юлеширге боллукъду шималда химия чыгъарыу машинала ишлеу эмда дженгил промышленность бегирек айныбдыла къыбылада уа къазгъан бла агъач ишлеген промышленность эмда малчылыкъ куршав гэс де млн квт с джыл зеленчук гэс де млн квт с джыл эмда талай гитче гэс де гидроэнергия чыгъарылады дагъыда регионнга туризм альпинизм къыбыласында эмда курорт къуллукъ доммай архыз теберди эмда башха курортла уллу магъаналыды къарачай черкесия джылны апрелинден башлаб дин культурала бла секуляр этиканы башоюмлары ичинде православ культураны башоюмлары ислам культураны башоюмлары буддист культураны башоюмлары иудей культураны башоюмлары дуния дин культураланы башоюмлары секуляр этиканы башоюмлары курсну окъутуу экспериментге къатышыбды закон чыгъарыучу властны органы тахсалы чёб атыуда барына да тенг сайлау эркинликни тамалында айырылгъан халкъ джыйылыуду парламентди депутатланы саны адамды хар тёрт джылдан сайланадыла толтуруучу властны органы правительстводу правительствону башчысындан правительствону башчысыны орунбасарларындан министрледен кърал комитетлени эмда комитетлени башчыларындан къуралады правительствону башчысын халкъ джыйылыуну разылыгъы бла республиканы башчысы салады толтуруучу властны бир инсанлы органы рф ни президентини джазыуу бла къарачай черкесияны халкъ джыйылыуу парламенти салгъан къарачай черкесияны башчысыды мустафа кемал ататюрк май ноябрь тюрк республиканы биринчи президентиди тюрк маршал эмда уллу кърал къуллукъчуду киреди мустафа кемалны башламчылыгъы бла джылда башланнган миллет азатлыкъ ючюн кюрешиуню революцияны эмда реформаланы эсебинде бусагъатдагъы тюрк республика къуралгъанды осман эмда тюрк аскерде абычар болуб къуллукъ этген мустафа кемал ататрюк халкъ республикан партияны къурагъан эмда биринчи тамадасы болгъанды джыл гази ётгюр чын берилгенди мустафаны туугъан кюню туура белгили тюлдю джангыз джылы белгилиди бу джангылыч ол заманда къралда григориан орузламаны хайырландырылмагъаны бла байламлыды бу орузлама кечирек ататюркню кюрешиую бла киргизтилген ол заманда осман империяда айны фазаларыны тюрлениуюню тамалында къуралгъан хиджра орузлама бла хайыланнгандыла анасы мустафагъа джаз туугъанды деб айтыучан болгъанды эмда артдан ататюрк туугъан датасына тюркню бойсунмаулугъу ючюн кюрешни башланнган кюнню майны сайлагъанды мустафа дженгил халили тири сабий болгъанды алай а джылы тенг сабийле бла неда эгечи бла тюбей туруудан эсе таша кёллю джашчыкъ башына бошлукъ бла джангызлыкъны сайлагъанды башхаланы ойларына тёзюмсюз болгъанды компромиссге барыргъа сюймегенди эмда хаманда кеси кесине сайлагъан джолу бла баргъанды кёлюне келгенни туура айтыб баргъан къылыгъы мустафаны баргъан джашауунда талай къайгъы келтиргенди эмда аны бла кесине кёб адамны джау этгенди мустафаны анасы тырмаш муслиман тышырыу джашы къураннга юренсе сюйгенди алай а эри али рыза мустафагъа ол замандагъы модерн окъуу берирге алланнганды эр къатын чырт компромисс табалмагъандыла аны себебли школ джылына джетгенинде мустафаны биринчи юйюрю джашагъан тийреде орналгъан хафиз мехмет эфендини школуна бергендиле бираздан а уа атасы къоймагъаны себебли салоникиде шемси эфендини модерн школуна кёчюрюлгенди эмда башланнгыч окъууну анда тамамлагъанды кемал тюрк миллетчилик идеологияны тамалын салгъанды бу идеология бусагъатха дери да тюрк республиканы официал идеологиясыды кеси да ататюркчюлюк неда кемализм ат бла белгилиди лос анджелес лос анжелос лос анжелес лос анхелес дагъада эмда мёлеклени шахары деген атла бла белгилиди абш да калифорния штатны къыбыласында шош океанны джагъасында шахарды джашагъан адамланы саны бла штатында эм уллу шахар болады къралда экинчиди джылда джашагъанланы саны болгъанды шахар кеси бла атлы округну административ аралыгъыды млн дан кёб адам джашагъан уллу лос анджелесагломерацияны да аралыгъыды лос анджелесде джашагъанлагъа айтылыуу анджеленос дейдиле лос анджелес дунияда эм уллу культура илму экономика окъуу аралыкъладан бириди андан сора да шахар кёз ачыу индустрияны кино музыка телевидение компьютер оюнла эм уллу дуниялыкъ аралыкъларындан бириди бусагъатдагъы лос анджелес болгъан джерде ёмюрде тонгва бла чумаш индейлиле джашагъандыла бусагъатдагъы лос анджелесни джагъасына джюзюб келиб тохтагъан биринчи европачы тенгизледе джюрюучю хуан родригес кабрильо болгъанды ол джыл сан сальвадор бла ла виктория кемеледе джылны июлюнда ла навидад шахардан мексика чыгъыб сентябрда сан диего бухтада тюшгенди ол заманда тенгиз джагъада янг на деген индейли элчик болгъанды кабрильо джылны январында ёлгенди эмда сан мигель айрымканда кечирек хуан родригес ат берилгенди басдырылгъанды кесини джюзюуюню юсюнден кабрильо лоцманы келтириб бусагъатда севильяда испания сакъланыб тургъан журналда джазгъанды къуру джыл озгъандан сора алайгъа гаспар портоланы башчылыгъында эндиги экспедиция тюшгенди джыл миссионер хуниперо серра биринчи миссияны тамалын салгъанды ол заманнга бусагъатдагъы лос анджелесни территориясында тонгва индейлилени мингнге джууукъ адам джашагъан гъа джууукъ джерлешими болгъанды джыл сентябрда эки калифорнияны да губернатору фелипе де невени буйругъу бла миссияны къатында адамдан испан колонист къауум порсьюнкула сууда мёлеклени патчахы къыз мариямны эли атлы джерлешимни къурагъандыла джылгъа бу калифорнияда эм уллу джерлешим болгъанды алайда адам джашагъанды мексиканы бойсунмаулугъу баймланнгандан сора лос анджелес къысха заманны ичинде мексиканы къурамына кирегнди мексиканы американ мексикан къазауатда хорланнганындан сора шахар джылдан мамырлыкъ кесаматха кёре абш гъа берилгенди бютеу огъары калифорния бла бирге джылда лос анджелес официал халда шахар статусха ие болгъанды шахарда джашагъанланы раса къурамы былайды акъла негрле индейлиле азиатла шош океанны айрымканларыны тамырлы халкъыны келечилери башха расалыны келечилери халкъны кесин латиноамериканлы деб белгилейди тергеулеге кёре шахарда эм джайылгъан ингилиз бла испан тилди бла къалгъанланы туугъан тиллери корей тагал эрмен къытай къаджар эм башха тилледи къабарты черкес къабарты черкес тил адыгэбзэ неда къэбэрдей черкесыбзэ къабартылыла бла черкеслилени тиллериди хачыпсы адыг тилледен бириди къарачай черкес къарачай черкес республиканы миллетлерини тиллерини юсюнден закон бла къабарты малкъар къабарты малкъар республиканы миллетлерини тиллерини юсюнден закон республикалада официал тилди андан сора да краснодар крайда адыгеяда тюркде эмда джууукъ кюнчыгъышда бу тилде сёлешгенле бардыла тилни къысыкъ фонемасы барды аладан сю фрикативдиле бир къауум лингвистле къабарты черкес тил бла адыгей тилни орта черкес адыг тилни диалектлерине санайдыла адыгейлиле къабартылыла эмда черкеслиле тиллерини атына адыгэбзэ адыг тил дейдиле орта аты къабарты черкес тил болгъанлыкъгъа къабарты тил эмда черкес тил деген айры атла да хайырландырыладыла джазмасы джылгъа дери араб алфавитни эмда кириллицаны тамалында болгъанды джыллада латиницаны тамалында джылдан джангыдан кириллица хайырландырылады къабарты черкес тилде китабла газетле адыгэ псалъэ черкес хэку эм башхала эмда журналла чыгъадыла кюн низам орта джулдузу кюнден эмда аны тёгерегинде бурулгъан табигъат алам объектледен къуралгъан планета низамды ауетлик себебли кюн бла байламлы болгъан объектлени ауурлугъуну кёбюсю шартха кёре энчи тургъан хазна къалмай тёгерек чорхлары болгъан эмда хазна къалмай джассы дискни эклиптиканы джассылыгъыны ичинде тургъан планеталадады тёрт гитчерек ич планетала атархан тандыса джер эмда мырых джер къауумну планеталары деген ат бла да белиги болгъанла кёбюсюне силикатла бла темирден къураладыла тёрт тыш планетала юпитер сатурн уран эмда нептун газ гигантла деген ат бла да белгили болгъанла иги кесегине водород бла гелийден къураладыла эмда джер къауумну планеталарындан эсе уллу эм ауурладыла кюн низамда гитче затладан толуб тургъан эки бёлге барды мырых бла юпитерни арасында болгъан астероидлени бели силикатла бла темирледен къуралгъаны себели къурамына кёре джер къауумну планеталарына ушайды астероидлени белини эм уллу объектлери церера паллада эм юнонады нептунну орбитасыны артында бузлагъан суудан аммиакдан эмда метандан къуралгъан транснептун объектле орналыбдыла аланы эм уллулары плутон седна хаумеа макемаке эмда эридады бу эки бёлгеде мингле бла гитче затлагъа къошакъгъа башха тюрлю гитче затла да сёз ючюн къуйрукълу джулдузла учхан джулдузла эмда алам букъу кюн низамны ичинде айланадыла планеталаны сегизинден алтысы эмда юч шылаб планета табигъат дженгерле бла къуршаланыбдыла тыш планеталаны хар бириси да букъу бла башха миндеуледен тогъайла бла къуршаланыбдыла кюн низам къой джол мырытны къурамына киреди париж пагъи деб окъулады францияны ара шахарыды шахар орта францияны шимал джанында иль де франс регионда сена сууну бойнунда орналгъанды эмда къралны эм магъаналы экономика эмда культура аралыгъыды андан сора да парижни халкъла аралы уллу дараджасы барды былайда юнеско ну эиао ну эмда халкъла арасы сатыу алыу палатаны штаб фатарлары орналыбды шахар б э дери ёмюрню ортасында паризии деген кельт бусагъатдагъы сите айрымканны орнунда болгъан лютеция джерлешиминден къуралгъанды лютецияны юсюнден биринчи джазылгъан сагъыныу б э дери чю джылда юлий цезарны галлия бла къазауатны юсюнден чы китабында тюбейди б э дери чи джылда римлиле экинчи кере шахарны алыргъа кюрешгенлеринде паризииле лютецияны кюйдюрюб эмда кёпюрлерин оюб кетгендиле римлиле сена сууну сол джагъасында джангы шахар ишлегендиле ала анда термала форум эмда амфитеатр салгъандыла рим империяда шахарны уллу дараджасы болмагъанды римлилени башчылыкъ этиулери джылда франкланы келиулери бла бошалгъанды филипп августну заманында шахарны къоруу кючю кёлтюрюлгенди джылда сенаны онг джагъасында шахар буруу салыннганды джылда уа сол джагъасында да ол заманда огъуна парижни кюнбатыш къыйырында лувр къала салыннганды ёмюрден башлаб париж европада окъуу бериу аралыкъладан бириди ёмюрде устазланы арасында джарашмаулукъ ючюн сол джагъада бусагъатдагъы латин кварталда бусагъатдагъы сорбоннаны алдагъысы болгъан бир талай бойсунмагъан колледжле ачыладыла ёмюрде шахар онг джагъасында бусагъатдагъы уллу бульварла болгъан джерде энтда бир буруу бла бегитиледи людовикни заманында патчах резиденция версалгъа кёчеди алай а париж экономикада баш ролю болгъаны эмда халкъы ёсюб баргъаны себебли францияны политика аралыгъы болгъанлай къалгъанды ёмюрню экинчи джарымында джыйырма бир бютеудуния кёрмючден бешиси парижде ётгенди бу шахарны культура эмда политика дараджасын тамам суратлайды экинчи империяны ахырындан сора эмда парижни немец аскер кючлегенинден сора ишчиледен санагъатчыладан эмда гитче буржуазиядан къуралгъан париж коммуна республиканы болджаллы консерватив правительствосуна къаршчы чыкъгъанды джюзджыллыкъны чы джылларында эмда ёмюрню биринчи онджыллыгъында аламат эпоха деб да белгили болгъан заманда франция уллу ёсюуню эмда экономика айныуну сынагъанды экинчи дуния къазауатны заманында шахарны немец вермахт кючлеб тургъанды оккупация джылны августуну ахырына дери баргъанды джангы зеландия шош океанны къыбыла кюнбатыш кесегинде эки уллу айрымкан шимал айрымкан эмда къыбыла айрымкан бла къатында болгъан кёб санда джууукъ гитчерек айрымканлада орналгъан къралды ара шахары веллингтонду джангы зеландияда джашагъанланы саны адам чакълы бирди джыл кърал конституциялы монархия бла парламентли демократияны принциплеринде къуралгъанды эмда дунияны айныгъын къралларыны санына киреди ёмюрледе бу джуртда полинезиядан чыкъгъан адамла джерлешгендиле европалы тенгиз тинтиучюле айрымканны джылда ачхандыла уллу британия джылдан башлаб джангы джерлени джаратыуну тири бардыргъанды джангы зеландияны баш энчи халларындан бири география энчилигиди къралны эм джууукъ хоншулары тасманны тенгизи ортада болгъан австралия кюнбатышда эм къысха джол км чакълы бирди шималда айрымкан территорияла джангы каледония км чакълы бир тонга км чакълы бир эмда фиджи км чакълы бир джангы зеландияны королевствосуну къурамына къралгъа башчылыкъ этиуде бойсунмагъан алай а джангы зеландия бла эркин биригиуде болгъан айрымкан къралла киредиле кукну айрымканлары ниуэ оноуун кеси джюрютмегенле токелау эмда антарктикада болгъан россну территориясы айрымкан неда айрыкам тёрт джанындан да суу бла къуршаланнган эмда суудан дайым тенгизни эм бек кёлтюрюлюуюню сагъатында да мийик болгъан джер кесекди айрымканла материкледен ёлчелерини гитчеликлери бла башха боладыла эм гитче континент болгъан австралиядан юч къатха гитче гренландия майданы эм уллу айрымканнга саналады айрымканла бирем бирем боладыла эмда къауумла архипелагла боладыла айрымканла джаратылгъанлары бла эмда материклеге кёре орналгъанлары бла айырылыб таныладыла алай а тамал бёлюнюу тенгиз сууда орналгъан айрымканлагъа эмда тузсуз сууда орналгъан айрымканлагъа бёлюнюудю география орналгъанларына кёре океанладагъы эмда тенгизледеги айрымканла континентни материкни джаяу зонаны эмда океанныкъыла боладыла тенгиз суу орунлада орналгъан айрымканла джаратылгъанларына кёре бёлюнедиле адетге кёре австралияны гитче континентге санайдыла алай а австралияны айрымкан неда айрымкан материк кибик тюшюннгенле да бардыла шпицберген трактатха кёре алгъа кишиники да болмагъан джерге саналгъан шпицберген норвегияны суверенитетине тюшгенди кесаматха къатышхан къраллагъа уа табигъат байлыкъларын эмда джериндеги тенгизлерин эксплуатация этерге тенг эркинлик берилгенди норвегия кесаматны чу статьясында архипелагны территориясында тенгиз базала бла бетджанла къураргъа къоймазгъа эмда аскер къаст этиб хайырландырмазгъа борчланнганды джылда норвигия шпицбергенни официал халда норвегия королевствону кесеги болгъанын баямлагъанды ссср джылда шпицберген трактатха къошулгъанды бусагъат заманнга кесаматха къатышхан къралланы саны ден озгъанды аланы ичинде россия бла ссср ни башха къраллары абш уллу британия германия франция япония нидерландла болгария алгъыннгы югославияны къраллары маджар дания норвегия польша чехия словакия румыния италия швеция эм башхала норвегияны стортинги джылны февралындан резолюциясында ссср ни да норвегия бла бирге шпицбергенде энчи экономика интереслери болгъан кърал кибик таныгъанды джылда бу хакъла россиягъа кёчгендиле педро де вальдивия кастуэра бадахос испания декабрь тукапел чили испанлы конкистадорду чилини биринчи губернатору болгъанды педро де вальдивия испанияны бадахос шахарында идальгону юйюрюнде туугъанды джыллада карлны аскеринде фландрияда къазауат этгенди андан сора уа джылгъа дери италияда европада къазауатладан сора къыбыла америкагъа кёчгенди франсиско писаррону башчылыгъында перуда эмда диего де альмагрону башчылыгъында чилиде баргъан кючлеучю джортуууллагъа тири къатышханды джылда бусагъатдагъы венесуэланы территориясында хуан фернандес де алдеретени къазауат этгенди къуллукъда ишлеген сагъатында де вальдивия контролюнда тургъан территорияда быллай шахарланы тамалларын салгъанды чилини бусагъатдагъы ара шахары сантьяго ля серена консепсьон ля империал вальдивия дагъыда кёб санда башха джерлешимле де вальдивия башчылыкъ этген заманда чилини территориясы атакаманы къыбыласындан вальдивия бла чилоэ айрымканнга дери джайылгъанды алай болса да джерлени кючлеуню эсебинде индейлиле бла кёб уруш башланнганды джесирге тюшгенлени де вальдивияны буйругъуна кёре кёб кере къыйнагъандан сора асмакъгъа асыб баргъандыла балыкъ суу къабарты малкъарда сууду бир кесеги къабарты малкъарны ставрополь край бла чегини юсю бла барады терк сууну сол джетегиди узунлугъу км ди аллын салгъан къызыл къол суу бла бирге бассейнини майданы минг км ди балыкъ сууну чыкъгъан джерлери минги тауну шимал тигинде орналадыла уллу чыран къара чауул уллу къол микел чыран къынгыр сырт чунгур чат чыран деген чыранладан уллу болмагъан суучукъла къызыл къол бирджалы суу солтан тары суу къаракъая суу эмда башха атсыз къулакъ суула саркъадыла ала къая эшик ауушну къатында бир бирине къошулуб балыкъ сууну къурайдыла бу джерде къая магъаданла тышына чыкъгъан себебли сууну орну тапхырлыды эмда дан метрге дери мийикликлери бла тёрт чучхурну къурайды баш джанында балыкъ суу тау сууду кёб джетеклени алады аланы ичинде эм уллула мушт бла кичибалыкъ сол джетекле эмда шаукъол онг джетек тюзге чыкъгъандан сора аягъындан км де балыкъ суу кюнчыгъышха агъыуун сакълагъанлай республиканы шимал джаны бла ётеди эмда екатериноградская станседен узакъда болмай терк суугъа къошулады тюзде сууну уллу кесеги чакълы бири къабарты малкъарны прохладна районуну ставрополь крайны эмда шимал тегейни сабанларын сугъарыугъа кетеди прохладна шахардан къыбылада аягъындан км чакълы бир узакълыкъда балыкъ суу баш джетегин басхан сууну къошады басханны суу джыйыу джерини майданы балыкъ сууну бютеу суу джыйыу джерини майданыны джарымындан кёбюдю суу ашауу джыйымдыкъ кёбюсюне чыранладанды суу къобууу джылы кёзюудеди аягъындан км де сууну орта джоюлууу м с суу тёбен джанында суткадан айгъа дери бузлаучанды сууда орналыбдыла хабаз каменномостское сармаково малка эмда башха элле солдатская стансе прохладна шахар копенгаген сермешиу ингилиз эм дания флотланы арасында джылны чи апрелинде болгъан тенгиз урушду эртденликде сагъат бола тенгиз джагъагъа джууукъда якоргъа салыннган дания кемеле бла аланы джагъа артиллерияларына аладан аслам болгъан ингилиз кючле чабхандыла талай сагъатны артиллерия атышыу болгъанды андан сора ингилиз флотну башчысы адмирал паркер кемелени ызларына ыхтырыу буйрукъну бергенди алай а аннга бойсунмай нельсон сермешиуню андан ары бардыргъанды ингирге атышыу тохтагъанында ингилизлиле данияны кронпринци фредерикге келечиле иеди келечилери даниялыланы кеслерин хорлатханларыны къабыл этиулерин излейдиле биринчи сагъатлыкъ атышыу кесиу ингирде лондон атлы британ флагманда дания генерал адъютант линдхор бла къабыл этиледи чю апрелде нельсон копенгагендеги амалиенборг къалада фредерик бла эки сагъат кёрюшеди вице адмирал даниялыладан флотларыны сауутсузландырыуларын неда ингилизлилеге берирлерин излейди узун заман кёрюшюуден сора чи апрелде ыйыкълыкъ атышыу кесиуге къол салынады дания флотну бир бёлеги батдырылады бир къаууму эсе ингилизге джибериледи маршаллны планы официал аты европаны джангыдан къуруууну программасы экинчи дуния къазауатдан сора европагъа болушлукъну планыды джылда американ кърал секретарь джордж к маршалл джанындан теджелгенди джюртюуге джылны апрелинде киргенди планнга европачы кърал къошулгъанды маршаллны планы европагъа болушханны тышында абш ны континентде болумун кючлю этгенди болушлукъ программа бла байламлы планларын джордж маршалл джылны чи июнунда гарвард университетде ачыкълагъанды чи июлда парижде кюнбатыш европаны къралыны келечиси джыйылады бу джыйылыугъа кюнчыгъыш европаны келечилери да чакъырыладыла алай а совет правительство бу планда кесини интереслерине къоркъуу кёргени себебли аны джанлы кюнчыгъыш европачы къралланы келечилери келмейдиле совет союз эсе бу планнга кирмегенди къралны башчылары бюджет дыккылыкъны болмагъанын баямлагъандыла джыйылыугъа къошулгъанла болушлукъну ёлчемлерин сюзгендиле ол къралланы болушлукъгъа разы болгъанлары белгили болгъанында абш да къралны экономисыны бу болушлукъну этер амалларыны тинтиу комитет къуралады кюнбатыш германиягъа маршаллны планы бла келген болушлукъ бла бирге бу къралдан хорлагъан къраллагъа берилген заранны джабар ючюн салыннган контрибуция репарация таймаздан алыннганды маршаллны планы абш ны конгресси европагъа джыллыкъ болушлукъ этиуню айгъакълагъан экономика ишбирликни закону алынгандан сора джылны чю апрелинден ишлеб башлагъанды ассигнацияланы бютеулей ёлчеми млрд долл чакълы бир болады аны асламысы ингилизге млрд франциягъа млрд италиягъа млрд кюнбатыш германиягъа млрд голландиягъа млрд кетгенди аны бла бирге американлыла болушлукъну бериуню шартларыны бирин болушлукъ алгъан къралланы правительстволарындан коммунистлени чыгъарыу болгъанды джылгъа кюнбатыш европаны къралларыны правительстволарында бир коммунист да болмагъанды кечирек маршаллны планы япония эмда кюнчыгъыш азиядагъы талай къраллда ишлеб башлагъанды маршаллны планы джыллада тохтатылгъанды реципиент къралларыны правительстволары долларладан къутула башлайдыла биринчи джыл францияны правительствосу долларланы алтыннга ауушдурууну излегенди джылгъа американ болушлукъну алгъан бютеу кърал доллардан къутулгъанды аны эсебинде доллар девальвация болгъанды абш девальвацияны тыяр мурат бла долларны алтын стандартын тохтатханды маршаллны планы тарихде эм джетишимли экономика программаланы бири болгъанды аны бютеу салыннган нюзюрю толтурулгъанды болушлукъ алгъан къралла гибралтар ачыкъ болгъаз пиреней джарымайрымкан бла африканы шимал кюнбатыш джагъасыны арасында джерле арасы тенгиз бла атлантика океанны байлагъан халкъла арасы ачыкъ богъазды узунлугъу км кенглиги км фарватерде теренлиги м чакълы бир болады эм терен джери м ди гибралтар джарым айрымканда теренликни тюрлю тюрлю къатларында агъымла бир бирлерине къаршчы джары агъадыла баш агъым атлантикадан джерле арасы тенгизге джылда орталама км сууну келтиреди орта температурасы эмда тузлулугъу терен агъым эсе уа джерле арасы тенгизден атлантикагъа км суу орта температурасы эм тузлулугъу км аралыкъ джерле арасы тенгизни башындагъы сууну къуругъаны себебли болады гибралтар ачыкъ богъазны джагъаларында асламысы бла къаялы ландшафтны кёрюрге боллукъду бурунда ол къаялагъа шималындагибралтар къаягъаэм къыбыласындаджебель муса къаягъа геркулесни багъаналары дегендиле гибралтар ачыкъ богъазны уллу стратегиялы эмда экономикалы магъанасы барды ачыкъ богъазны джагъаларында испан портла сеута ла линеа альхесирас мароккону танжери эм уллу британияны къаласы бла аскер тенгиз базасы гибралтар орналыбдыла кёб джылланы испания бла марокко ла маншны тюбю бла францияны уллу британия бла байлагъан туннель кибик ачыкъ богъазны тюбю бла темир джол эмда автомобиль джол салыр муратлы болуб тинтиулени бардыргъандыла американ эмда британ къурулушчуланы къаууму ачыкъ богъазны башы бла кёпюр ишлеуню мадарларын тинтедиле бу кёпюр ишленсе дунияда эм мийик метрден аслам эмда эм узун км боллукъду совет союзну коммунист партиясыны ара комитети джылны джазына дери аты рсдрп ни ак рсдрп б ни ак ркп б ни ак бкп б ни ак партияны джыйылыуларыны съездлерини арасында баш органыды ара комитетни эм кёб члени джылда чи джыйылыуунда сайланнганды адам пленумлада ара комитет политбюрону секретариатны оргбюрону эмда партия контролну комиссиясын сайлагъанды кпсс ни ак ни политбюросу партияны пленумларыны арасында оноу джюрютген баш органы болгъанды дайым орган болуб ркп б ни чи джыйылыуундан сора башлагъанды эм магъаналы политикалыкъ кърал эмда партия ичи сорууланы оноуун этгенди теорияда политбюро кпсс ни ак ни пленумларында сайланнганды алай а кертиликде кпсс ни джыйылыуундан сора сайланнганды политбюрону къурамына политбюрону членлери политбюргъа членликге кандидатла эмда кпсс ни ак ни секретарлары киргендиле кпсс ни ак ни политбюросуну членлерини саны ден башлаб ге дери болгъанды политбюрону къурамында таймаздан киргенле хруевну оноуу бла ак ни президиумуну къурамына бир бир республикан компартияланы биринчи секретарларын къоша башлайдыла ол адет кечирек да къалады джыллада политбюрогъа бютеу республикан компартияланы биринчи секретарлары киреди эстонияда эки юлешиннген компартияны тышында аннга къуру ак ни секретарлары киргендиле джыл секретариятда член болгъанды бу орган джыллада болгъанды алай а секретариатны ишин дубль этгени себебли ролу болмагъанды сёгун джылдан башлаб джыл башланнган мэйдзи кёзюуге дери япон тарихде киотодагъы патчах арбазча болмай къралгъа кертиден оноуун этген адамладыла сёгунну правительствосуна бакуфу дегендиле бакуфу сёзню магъанасы шатыр аскер стауат дегеннге келеди сёгуннга оноу берилген кърал къурулушну сёгунат сёз бла белгилейдиле япон сёз тюлдю алай а кечирек сёгун деб къуру болджаллы аскерни башына салыныб къалгъан башчыгъа тюл сейи тайшогун титулну къысхартылыууна айтхандыла тайшогун аскер башчы сёз аллындан да аскер башчы магъананы джюрютгенди юч аскерни башчысына ол ючюсюнден хар бирини башында да тюз сёгун болгъанды тарих джанындан япон клан джамагъатда баш оноу бир кланны имераторлукъ къолунда болгъанды алай а керти оноуну къолунда тутар ючюн импраторлукъ клан башха кючлю клан бла кючлерин бирикдирирге керек болгъанды алай бла императорлукъ кланны къатында дайым бир башха клан болгъанды джылгъа дери аллай клан катсураги джылгъа дери хэгури джылгъа дери отомо андан сора мононобэ ёмюрню экинчи джарымында уа сога болгъанды джыл оноугъа синтоист клан фудзивара келеди ёмюрде императорлукъя власть аны бла бирге фудживараны власты да къарыусузлашады къралгъа оноугъа кёзюулеше тюрлю тюрлю къауумла келедиле ол джюзджыллыкъны ахырына къралда оноуну эки клан юлеширге кюрешедиле тайра бла минамото джыллада керти оноу тайраны къолунда болады министрлени асламысы бу тукъумдан болады алай болса да аны экиде къарнашы минамото йоритомо кеси аскер джыйыб йошинаканы къурутады андан сора тайра кланны къыбылада къалгъанларын къурутады алай бла йоритомо къралда джангыз оноу тутхан адам болады амма керти ие болур ючюн императордан санкция керек эди ол себебден йоритомо сейи тайшогун атны даулаб джыл алады ол замандан башлаб сейи тайшогун не да тюз сёгун болждаллы аскер атдан дайым ат болады аны бла къалмай осуйлукъ титул болгъанды сёгунатны джыл къурулгъанындан башла джылда тюшюуюне дери джети джюз джылны ичинде сейи тайшогун титул осуй бла келген титул болгъанды формал халда император бла берилгенди джети ёмюрню ичинде сейи тайшогун титулгъа талай клан ие болгъанды камакур сёгунат камакура бакуфу минамото клан дждж сёгун фудживара клан дждж сёгун император принцле синно дждж сёгун киото шогунат муромачи бакуфу ашикага клан сёгун эдо шогунат эдо бакуфу токугава клан сёгун самтер форт ючюн сермешиу апрель джыл къыбыла каролина штатны чарльстон шахарыны къатындагъа самтер фортну блокадасы бомбалауу эмда алыуу болгъанды бу сермешиу абш да граждан къазауатны башланыууна формал чурум болгъанды къыбыла каролина линкольнну джылда сайлаулада хорлагъанындан сора кёб турмай сецессиясыны юсюнден баямлайды джылгъа дагъыда алты къыбыла штат быллай баямлаула этедиле чи февралда джети штат американы конфедератив штатларыны болджаллы конституциясын мюкюл этедиле эмда алабама штатдагъы монтгомери шахарны болджаллы ара шахар этедиле февралда вашингтонда мамырлыкъ конференция джыйылады алай а кризисни тыялмайды къул тутхан башха штатла конфедерациягъа кирирге унамайдыла конфедерацияны аскерлери самтерден къалгъан тёрт федерал фортну кючлейдиле президент бьюкенен официал халда протест этеди алай а аскер акцияладан артха турады эмда аскер хазырланыула бардырыргъа таукел болмайды массачусетс нью йорк эмда пенсильвания штатланы губернаторлары эсе уа сауут сатыб алыб башлайдыла кеси разылыгъы бла адамланы да джыядыла къыбыла штатла вашингтоннга делегация джибередиле ала сыйырылгъан федерал мюлк ючюн тёлерге хазыр болгъанларын эмда бирлешген штатла бла мамырлыкъ келишиу алыргъа излегенлерин билдиредиле линкольн конфедерацияны келечилери бла кёрюшюрге унамайды конфедерацияны правительствосу легитим тюлдю эмда ала бла кёрюшюулеге къошулуу аланы суверенитетлерин эмда легитимлиликлерин таныугъа саналлыкъды деген оюмну айтады алай а кърал секретарь уильям сьюард официал болмагъан арты да джетишимсиз бошалгъан кёрюшюулени бардыргъанды къыбыла каролинаны айырылгъан заманында чарльстон гаванда талай форт болгъанды алай а федерал гарнизонла джокъну орнунда болгъандыла президент бьюкенен гарнизонну джангы командири этиб майор роберт андерсонну салады андерсон бир джанындан кентуккичи болгъанды юй бийчеси уа джорджиячы кеси да къул тутууну джакълагъанды къыбылакаролиначыланы рахатлатыр умут бла салыннганды ол къачха къыбыла каролинаны башчылары чарльстон гаванда федерал мюлкню конфискациясы керек иш болгъаны оноугъа келедиле тиклик ёсе барады ахырында форт блокадагъа тюшеди гаванда талай форт болгъанды аланы ичинде самтер бла мольти мольти эм эски форт болгъанды гарнизонну штабы да анда орналгъанды алай а аны баш нюзюрю артиллерия батарея болгъанды ол гаванны тенгиз джанындан джакълар мурат бла къурулгъанды къара джер джанындан эсе уа джакъланмагъанды самтер форт эсе уа тамам терсине ол заманлада дунияны эм деменгили фортларыны бирине саналгъанды джылгъа бютеу къурулуш ишле бошалгъандыла алай а анда маякны кереклисине къарагъан джангыз бир аскерчи болгъанды андерсон гаваннга келгенинде мольти фортда аскерчи къолунда болады джылны чы декабрыны кечесинде мольти фортну тобларын джараусуз этиб аскерчилери бла бирге самтер фортха кёчеди къыбыла каролинаны правительствосу бу ишлени законсуз санаб фортну эвакуациясын даулайды президент бьюкенен алкъын орнунда эди да ол фортну къоратыргъа унамайды эмда аннга болушлукъ экспедиция къурады фортда ичер суу бла азыкъ ахырына келедиле январда чарльстонну бухтасына кюнбатышны джулдузу атлы уллу пассажир кеме киреди анда самтерге деб азыкъ эмда ичер суу гарнизонун кючлендирир ючюн да аскерчи болгъанды алай а куммингс пойнтдагъы фортну артиллериясы талай тоб атханында сауутсуз кеме ызына бурулады батареяда къуллукъ этгенле штатда джангыз болгъан цитадель атлы къыбылакаролиначы аскер колледжни кадетлери боладыла андерсон эсе уа къыбыланы джулдузуна тоб бла болушлукъ этмейди абш ны къоруулау министри дж флойд джиберген инструкциясында агрессияны провокация этер къаллай да болсун акциядан къачыуну излегенди экинчи кюн дагъыда бир магъаналы болуу келеди январда флорида бирликден чыгъады федерал отрядланы бири пикенс фортха кетеди аны бла американ тенгиз джагъада самтер кибик дагъыда бир форт къуралады конфедерацияны къуралыуундан сора аннга къошулгъанланы аллында соруу чыгъады фортланы къурутуу штатны ич ишинеми саналады огъесе аны оноуун монтгомеридеги правительство этергеми керекди къыбыла каролинаны губернатору фрэнсис пикенс джыллада эресейде посол болуб тургъанды ол ишни штатны компетенциясында болгъаннга саналгъанды андан сора да фортну кючлерге излеуде не къадар агрессив болургъа кереклиги да сюзюлгенди джефферсон дэвис линкольн кибик агрессия бла терслениуден къачаргъа керек болгъан оюмда болгъанды эки джандан да биринчи чабхан нейтрал штатланы джакълыкъларындан къуру къаллыкъларын ангылагъандыла линкольнну инаугурация сёзюнден сора беш штат сецессиягъа къаршчы чёб атхандыла аланы ичинде виргиния да ол себебден линкольн виргинияны джагъын сакълар ючюн самтер фортну эвакуация этилиуюн излегенди мартда чарльстондагъы къыбылакаролиначы кючлеге башчылыкъгъа инарал борегар салынады чи мартда президент дэвис аны чынын бригада инаралдан толу инаралгъа дери кёлтюреди конфедерацияны аскерлерине башчы этиб самтер фортну блокадасын бардырыргъа буйрукъ береди борегар фортну эвакуациясын излеулени къайтарады эмда чарльстондан фортха азыкъ келмез ючюн бютеу амалланы алады фортну энчи азыкъ къайнакълары тауусулгъанны орнунда болгъандыла борегар аскерлерин хазырландырыуун кючлейди асламысы бла артиллериячылагъа эс бёледи сейири андерсон борегарны вест пойнтда артиллериячы инструктору болгъанды эки офицер да бир бирлерин иги таныгъандыла ол заманлада тенглик да джюрютгендиле мартны эки джан да хазырланыулада ётдюргендиле ол заманда линкольн джашыртын флорида штатдагъы пикенс фортну кючлер ючюн экспедиция къураргъа планлайды операцияны джюрютюрге джон уорденнге тюшеди самтер бла пикенсге экспедицияла бир заманда хазырланнганлары себебли халатла да боладыла сёз ючюн самтерге барлыкъ экспедицияны флагманы кеме джангылыш бла пикенс форт таба кетеди пикенс фортну кючлеу буйрукъгъа къараб самтерге экспедицияны да айтылгъаныча мамыр халы болмагъанын оюм этерге боллукъду къалай да болсун конфедерацияны правительствосу самтер экспедицияны мамыр халына ийнанмайдыла не да ала блокаданы созулурун излемейдиле апрелде монтгомериде правительство джыйылады эмда фортха от ачаргъа оноу этеди джангыз кърал секретарь роберт тумбс къаршчы чыгъады бу оноугъа бу чабыу шималда къаллай да болсун шохубуз къалмазча этерикди дейди президент дэвисге правительство оноу этиуде экиакъыллы болады аскер секретарь борегаргъа телеграмма джибереди борегар фортха аскер болушлукъ келгенин ангыласа эрлай эвакуациясын излерге керекди унамасала уа ситуацияны кесини къарамы бла тындырыргъа керекди андерсон ультиматумну унамайды фортну ууакъ кесеклеге ууатмасагъыз да талай кюнден ачдан кесибиз ёллюкбюз деб джууаб этгенди дейдиле фортда сауут къайнакъла бир кюннге джетеригин билген андерсон нек ультиматумгъа огъай дегени белгили тюлдю фоксну эскадрасына ышаннганда да болур планнга кёре ол флот ары танг аласында келирге керек болгъанды алай а андерсон ол пландан хапарлы болгъаны болмагъаны белгили тюлдю андерсон фоксну эскадрасын сакълагъан болур да флот чарльстоннга бола келедиле алай хазыр болургъа заманлары джетмейди флагман а уа джангылыб башха джерге джюзгени себебли келмейди ингирге штурм башланады кемеле да гавангъа кирелмейдиле сагъат болуб капитан эбнер даблдэй самтер фортдан каммингс пойнтдагъы батареягъа биринчи атыуну этеди алай а фортда къуру тоб болгъанды форт кемелени артиллерия атышларындан джакълы болса да джер джанындан джакълы болмагъанды атыш сагъат барад ингирден башлаб бютеу кече эмда эртденбла фоксну эскадрасы келмезлик флагманны сакълаб тенгизде сирелгенди шторм да тохтамагъанды къралны башха къыйырында чи апрелде федерал аскерле джон уорденни башчылыгъы бла пикенс фортну кючлейдиле фортну ара флагштогу ауады джангыны къургъунчу конфедерацияны парламентёрлары келедиле полковник виглафф ала байракъны тюшюую фортну капитуляция этген магъанагъамы келеди деген сорууну бередиле андерсон отну тохтатыргъа разы болады заман сагъат апрель джыл эди капитуляцияны шартлары ингирге келишдириледиле эмда джылны чю апрелинде сагъат болуб гарнизон фортну къояды атышыуну заманында бир аскерчи да ёлмейди джангыз шималчы бла къыбылачы джаралы боладыла капитуляция этиуню джангыз бир шарты болгъанды абш ны байрагъыны сыйына аталыб залпдан салют этиу ол салютну заманында тоб окълагъа от тюшеди ала атыладыла бир аскерчи ёледи дэниэль хоу талай артиллериячы да джаралы болады бири эдвард гэлуэй ёлюмлю джарала алады граждан къазауатны биринчи къурманлары ала боладыла бу сылтаудан салют тохтатылады джаралыла чарльстондагъы госпиталгъа кёчюрюледиле къалгъан гарнизон фоксну эскадрасындагъы кемеге кёчюрюледиле фортну байрагъын андерсон биргесине шималгъа алады самтерде болгъан ишле къазауатны башланыууна сигнал болгъандыла шимал къыбыланы провокация бла къазауатха зорлагъанды деген оюм барды андерсон фортда сауут къайнакъ болмагъанын биле тургъанлай ультиматумну унамагъаны да анданды дейдиле джефферсон дэвис былай джазгъанды александр стефенс башында айтылгъанча фортха атыуну фоксну эскадрасы келгени ючюн болгъаннга санайды ол оюмну тарихчи чарльз рамсдел да тутады аннга кёре фортха флотну азыкъ ташыгъан сылтау бла джибериб линкольн конфедерацияны биринчи атыу этерге зорлагъанды башха оюм да барды къыбыла шималны провакация этгенди бу оюмну джыл к маркс ачыкълайды сецессиячыла кеслерини дауурлу аскер чыгъышлары бла бирликни правительствосун пассив ролундан чыгъарын зорлагъандыла эмда къуру аны ючюн чарльстонну къатында самтер фортну бомбалагъандыла чи апрелде инарал борегар фортну командири майор андерсон бла кёрюшюулени заманында фортну азыкъ бла къуру юч кюннге баджарылгъанын билгенди ол себебден ол болджалдан сора форт кеси тирелмей капитуляция этерин ангылагъанды ол болмаз ючюн сецессиячыла экинчи кюн огъунакъ танг аласында чи апрель бомбалауну башлагъандыла талай сагъатдан ол фортну тюшюуюне чурум болгъанды федерал аскер фортха шимал вирджинияны аскерини капитуляциясындан сора талай кюнден къайтханды фортну тюшюуюнден сора тамам джыл озуб апрель джыл эмансипация бойсунуудан къутулуу чеклениулени къурутуу хакълада тенг этиу сёз кеси латин тилде этимден къуралгъанды сабийни атасына бойсунуудан азатлау не да кенгирек магъана бла иеликге хакъдан артха туруу формал джаны бла бу хакъла эм полномочияла къурутулмагъандыла ала башха адамгъа кёчгендиле ол себебден эмансипация болгъан адам башына бош болмагъанды бир иеден башха иеге кёчгенди быллай этиу кесини полномочияларындан артха туруб башха бериу юристлик акт болгъанды ол онеки таблицаны законларында огъунакъ бегитилгенди аты да болгъанды кечирек эмансипацияны юсюнден айтылса къуру рим хакъны юсюнден айтылыб къалмай башха хакъ системаланы юсюнден да айтылгъанды сёз ючюн герман хакъда кечирек ёмюрню ахырында ёмюрню аллында сабий эмансипация деб джарлы юйдегиледен сабийлени уллула бла тенг ауур ишден азатланыуну юсюнден айтылгъанды эмансипация осуйлукъ органны неда сюдню оноуу бла оналты джылда адамны толу ие хакълы болуууду эресей граждан хакъда акъыл палыкъ болмагъан оналты джылы толгъан адам ата анасыны разылыгъы бла неда осуюну разылыгъы бла урунуу кесамат бла аны ичинде контракт бла ишлей эсе неда саудюгерлик бла кюреше эсе толу хакъ ие баямланыргъа боллукъду акъыл палыкъ болмагъанны толу хакъ ие баямлау ол адамны юйдегиленсе да келеди акъыл палыкъ болгъунчу айрылса да толу хакъ иелиги къалады алай а некяхны кертиге саналмагъан оноу чыкъса сюд акъыл палыкъ болмагъан баш иени юй бийчени толу хакъ иеликден чыгъарыу оноу этерге боллукъду адамны юйдегилениуу аны эмансипация болгъанына тенг болмайды тиширыуланы эмансипациясы деб тиширыулагъа джамагъат урунуу эмда юйдеги джашауларынды эркишиле бла тенг хакъ берилиуге айтылады тенг хакъ деб тиширыуланы окъуу алыргъа властны кърал органларына сайларгъа эмда сайланыргъа хакъгъа урунуугъа эмда тенг джалгъа хакъгъа айтылады британия бла ирландияда католиклени эмансипацясы джылны чю апрелинде эмансипацияны юсюнден акт атлы парламент акт бла бегитилгенди аннга дери католиклени джашауларын тюзетгенди аннга кёре кърал неда джамагъат ишге джарашхан католик супарматияны таныгъанына ант этгенди суперматия королну клисадан баш болуу англикан клисада диннге бурулгъанын шагъатлыгъын эмда джазыулу католик динни танымагъанына заявления келтиргенди алай бла ингилизде католикле кърал неда джамагъат къуллукъда ишлер мадарлары болмагъанды аны къой аланы сайлаулагъа да къоймагъандыла уллу британияны ирландия бла униясындан сора ол законла адамларыны бютеую католик болгъан ирландиягъа да джайылгъандыла сау къралны халкъы политика хакъларындан къуру къалгъанды аны католиклени асламысы эмда англикан клисаны да кёб келечиси огъурамагъындла парламентге тест актны къурутуу тилек бла петицияла берлигендиле ёмюрню экинчи кесегинде протестле артыкъ да кючленнгендиле виглени партиясы бу актны къурутуугъа джылы къарай башлагъанды джылдан башлаб эмансипацияны юсюнден билль талай кере обиналаны палатасына теджелгенди джыл бу билль обиналаны палатасындан ётеди алай а лордланы палатасы бла къабыл этилмейди джылда ирландияда о коннелни башчылыгъы бла католик ассоцияция къуралады аны баш нюзюрю тест актны къурутуу болады о коннеллге эмда башха аны джанлылагъа бу актны къоратыу толу азатланыуча кёрюнмесе да азатлыкгъа магъаналы атлам болгъанды бу актны къурутуу ирландлылагъа парламентге джолну ачханды бу уа ингилизлилени къоркъутханды католиклени ассоциясы кесини джоюмларын джабар ючюн ирландлылагъа кеси разылыгъы бла налог салгъанды алай бу налогну бютеу халкъ тёлегенди унамагъан чыкъмагъанды джыл герцог веллингтонну консерватив министерствосу къуралады анда ич ишледен секретарь р пиль болады пиль кабинетге киргенинде заманы келген тюрлениулени эмансипацияны бегитиуню кереклисине ийнаннганды веллингтонну да разы этгенди алай а патчах георг унаб къоймагъанды билльни теджеуню аллы бла кабинетни отставкагъа огъунакъ ийоенди алай а ол кюн огъунакъ сокъураныб кабинетни ызына салгъанды джылны чи мартында билль обиналаны палатасына теджелгенди алай а билльге къаршчы кючлю оппозиция болгъанды торилени асламысы къаршчы тургъандыла алай болса да ючюнчю окъулууунда билль къабыл этиледи аны джанлы ауаз къаршчы да ауаз бериледи аллай кюрешде лордланы палатасындан да чу апрелде ётеди разы къаршчы ауаз андан сора король мюкюл этгенди эмда закон халгъа келгенди ол законнга кёре тест акт эмда католиклени хакъларын къысхан башха актла къурутулгъандыла алай бла ингилизледе христиан клисаланы араларында тенгсизликле къоратыладыла алай а ирландиягъа къаршчы да эки акт аллынады о конеллни ассоциясын джабыуну юсюнден билль амма ала бу билль чыкъгъынчы кеслерини муратларын толгъан санаб кеслери джабылгъандыла эмда ирландияда сайлаулагъа къошулууда мюлк цензни кёлтюргендиле шиллингден стерлинглени фунтуна дери официал тил къралда неда халкъла арасы организацияда айырма статсусу болгъан тилди официал тилге бир бирде кърал тил да дейдиле алай болса да бир бир къралланы башчылары эмда правительство институтлары бу эки ангыламны айры кёредиле кърал официал тил къайсы болса да къралда неда юристлик джаны бла айгъакъланнган территорияда закон бегитилген бу территорияда хайырланнган башха тиллени къатында эм мийик юристлик статусу болгъан тилди кърал тил алгъы бурун бу къралны конституциясыны тилид ол себебден кодлашдырылгъан конституциясы болмагъан къралда кърал тил да болмайды дерге боллукъду асламысы бла кърал тилге ол къралда эм аслам халкъны этник къауумну тили сайланады алай а бир бир къралланы законларында официал кърал документлелери башха тилледе басмаланыулары айгъакъланнганды юнеско ну экспертлери джылда кърал тил бла официал тилни ангыламларын айырыуун теджегенди алай бу эки айгъакълау ангылатыучу айгъакълауладыла зорунлу тюлдюле кърал официал тил бла миллет азлыкъланы официал танылгъан тиллени бир бирлеринден айырыргъа керекди миллет азлыкъланы официал танылгъан тиллеринде школлада сабийлени окъутургъа неда айгъакълы территориялада кърал органла бла хайырланыргъа боллукъдула алай а ала кърал масштабда хайырланмайдыла сёз ючюн италияда сардин тил дунияда къралланы джарымында кърал тил барды бир бирледе сёз ючюн албанияда францияда германияда неда литвада джангыз бир кърал тил барды башхалада уа белоруссия бельгия канада финляндия афганистан парагвай боливия индия швейцария къар кибикледе бирден аслам кърал тил барды къралланы бир къауумунда сёз ючюн иракда италияда испанияда эм россияда бютеулей къралгъа бир кърал тил барды алай а аннга къошакъгъа регионлада айры регионларына кърал тил болады сёз ючюн къарачай черкесияда къарачай тил бир бир къраллада мисалгъа абш бютеулей къралгъа ортакъ кърал тил джокъду алай аны айры бёлгелерине кърал тил болады башха къауумда уа кърал тил деген ангылам джокъду сёз ючюн австралияда алай а де факто официал халда хайырланнган бир баш тил болады эмда быллай къраллада тилни хайырланыуну бегитген документле болады бир бир къраллада африкан къралла филиппинле джерли халкъланы асламысы сёлешмеген кеслерини алгъыннгы колониялыкъ тарихлеринден къалгъан метрополия тиллени официал халда хайырланадыла аннга къаршчылыкъгъа ирландияны халкъыны асламысыны ана тили ингилиз тил болса да ирланд тил къралны миллет тилича эмда биринчи кърал тилича танылады ингилиз тил а уа ирландияны конституциясында экинчи кърал тил кибик белгиленеди кёбюсюне кърал тилни мийик статусу эмда аны закон бла айгъакъланнган заманлада зорунлу хайырланыуу башха тиллени неда джазманы графика системаланы хайырланыуну джасакъламайды россия закончулукъда кърал тил кърал тилню юсюнден закон законла бла айгъакъланнган заманда хайырланнган тилни айгъакълагъан юристлик категорияды россия федерацияда кърал тиллени хакъ статусу джылны чи июнундан фз россия федерацияны кърал тилини юсюнден федерал закон бла бегитилгенди бу законнга кёре россиф федерацияны кърал тили орус тилди рф ни субъектлери къошакъ кърал тиллени бегитирге боладыла аны тышында россия федерацияны кърал тилини хайырланыугъа зорунлугъу россия федерацияны къурамында болгъан субъектлени кърал тиллерини статусун сыйсызландырыргъа чурум болмазгъа керекди кърал тилни сферасын тюзетген башха закон джылны чи октябрындан россия федерацияны халкъларыны тиллерини юсюнден законду карелияны тышында россия федерациягъа кирген республикаланы кеслерини къошакъ кърал тиллери барды сейири карел тилге кърал статус берир ючюн стандарт процедураны ётюу республиканы конституциясын тюрлендириу джетерли тюлдю карел тил латин джазманы хайырланнганы себебли аны официал этер ючюн айры федерал закон керекди темир джол улоу темир неда башха металл джолну юсюнде джюклени эмда пассажирлени ташыгъан улоу темир джол ангылам рельс бла тёшелген эмда юсюнде рельсалы улоу амалланы джюрюген джолну айгъакълайды темир джол бир неда талай джолдан къуралыргъа боллукъду темир джолла электрикалы дизелли турбиналы бухарлы неда къатыш тартыуу бла болургъа боладыла аны тышында энчи тишли темир джол да болады темир джолланы асламысы блы сигнализация бла джарашдырадыла электрикалы тартыудагъыланы уа контакт система бла да темир джолланы джюк неда пассажир ташыууну нюзюрюне кёре джамагъат хайырланнган индустрия темир джолгъа предприятиеле бла организациялагъа келген джолла эмда шахар темир джоллагъа юлешедиле метрополитен бла трамвай темир джол деген термин пассажирле бла джюклениу ташыгъан улоу темир джол системаны да белгилейди эресейде джылгъа темир джолланы узунлугъу км трамвай джолланы км метрополитенни км болгъанды бизни къралда эм уллу темирджол компаниягъа россия темир джолла ачыкъ акционер джамагъат саналады метрополитенлени эм уллусу москвадады трамвай джолланы эм узуну санкт петербургдады къчр де темир джол иги айнымгъанды республиканы ичи бла эки бутакъ барды невинномысск джёгетей эмда бусагъатда ишлегемен едок курджиново эки бутакъ да электрикасызды темир джолланы джаратылыб башлагъанлары ёмюрню башына келеди биринчи джолла уллу британияда бельгияда эм францияда къурулгъанды темир джолну кеси огъары эмда тёбен къурулушдан къуралгъан къыйын конструкцияды баш къурулушха рельсле шпалала рельс бегитиучюле балласт призмала саналадыла тёбен къурулушха джер къалау эмда джасалгъан къурулушла кёпюрле быргъыла эмда башхала саналадыла ташыгъан состав талай тюрлюге юлешинеди тартыучу локомотивле тепловозла электровозла паровозла электропоездле дизель поездле тартмаучу вагонла пассажир джюк эмда энчи кеси тартха ташыгъан состав поезд бир неда талай ишлеген локомотивге джегилген вагон къурамды бир къауум къраллада темир джолланы узунлугъу азайыб барады сёз ючюн абш да джылда км темир джолдан аслам болгъанды энди уа чакълы бирди темир джолларыны узунлугъу километрден аслам болгъан къралланы списогу къайнакъ пастеризация суусун азыкъланы бир керелик джылытыуну процессиди дери минутну ичинде дери минутну ичинде джылытылады технологияны ёмюрню арасында француз микробиолог луи пастер ачханды асламысы бла азыкъны микробсузлашдырыр эмда аны сакълау болджалын узунлашдырыр мурат бла хайырланады быллай джарашдырыудан сора азыкъда микроорганизмлени вегетация формалары ёледи алай а ырныклары джашауда къаладыла эмда джараулу шартлада терк халда айныйдыла ол себебден пастеризациялашхан азыкъ сют сыра э б тюшген температурада чекленнген болджалда сакъланады пастеризациядан сора азыкъны татыуу тюрленмегени аны багъалы компонентлери витаминле ферменле сакъланнганы себебли ашлыкъ багъасы тюрленмегеннге саналады азыкъны тюрлюсюне эмда шартларына кёре пастеризацияны тюрлю тюрлю режимлери хайырланады юч тюрлю режим айырадыла узун минутну ичинде къысха минутну ичинде эмда терк пастеризация талай секундну ичинде пастеризация консервлешдириуде хайырландырылмайды герметик джабылгъан сауут анаэроб микрофлораны айныууна джараулу тёгерекди ботулизмге къара азыкъланы узун болждаллы консервация нюзюр бла айртыкъсыз да аллындан джер бла кирленнген сёз ючюн джууакланы эмда медицианылыкъ фармациялыкъ нюзюр бла юлюшлю пастеризацияны тиндализацияны хайырланадыла мезофил сютмыстылы бактерияла и др пастеризацияны процессинде асламысы бла ёледиле термофил сютмыстылы стрептококкла бла энтерококкла сютде пастеризациядан сора да кёб санда сакъланадыла алай а аланы биологиялыкъ тириликлери сютню с энишге сакъланса къарыусузду эмда сютню татымында тюрлениулеге себеб болмайды термочыдамлы сютмыстылы таякъчыкъла да пастеризацияны режимлерине чыдамлыдыла алай а энишге тюшген температуралада айнымайдыла аланы роллары айран шекилли азыкъланы чыгъарыуда бек уллуду уютууну мийик температуралары эмда анда сютмысты стрептококкланы болууу башында белгиленнген таякъчыкъланы айныууна себеб болады психротроф бактерияла пастеризацияны процессинде асламысы бла ёледиле алай джылыугъа чыдамлы тюрлюле къысха заманлы пастеризациягъа чыдаргъа да боладыла пастеризацияны джараулугъу чий сютде къаллай микроорганизмлени болгъанына кёре болады микроорганизмлени болуу да сютню къаллай шартлада сакъланнганына кёреди сауулгъанындан сора сютню с дери суутуб сакъласала анда асламысы бла психротроф микрофлора айныйды психротрофланы термочыдамлылыкълары къарыусузду ол себебден аллай сютню пастеризациясы эффектли болады дери сют с мийик температурада сакъланса анда термочыдамлы бактерияла аслам боладыла энтерококкла термофил стрептококкла э б ол себебден пастеризацияны эффектлилиги ден аз болады сарагоса кесамат испания бла португалияны арасында апрель джыл къабыл этилген кесаматды кесаматда кюнчыгъыш джарымтоб бу эки тенгиз деу къралны эткиленнген сфераларына юлешиниую бегигенди сарагоса кесамат эки къралны арасында алгъаракъ къабыл этилген тордесилья кесаматха къошакъ болгъанды аннга кёре кюнбатыш джарымтобда эки къралны интереслерини чеклеген сыз тартылгъанды алай а ол заманлада джер тёгерек болгъаны белгили болмагъаны себебли эки къралланы да интереслерини сфералары шош тенгизде бир бирине тюртюлгенди ол себебден былайда да чеклендириу керек болгъанды кюнчыгъыш демаркация сызгъа молукка айрымканладан кюнчыгъышха лигада кюнчыгъыш узунлукъдан градусну къаты бла баргъан сыз саналгъанды кесаматха къара сыз ол заманда санто томе эм лас велас атны джютюген мариан айрымканла бла гуам айрымканны арасында ётгенди сыздан кюнчыгъышха джер бла тенгизле испаниягъа кюнбатышха уа португалиягъа кетгенди аны тышында кесеамат испанияны португалиягъа минг дукатха молукка архипелагга хакъланы сатыуну бегитгенди джылны чакълары джылны юлдешген терт заман кёзюудю талай тюрлюсю болады сентябргъа дери шимал джарымтоб кюннге бегирек бурулубду эмда кюн джанындан асламыракъ джылытылады бу болум чю сентябрь чи март кёзюуде тюрленеди былай бла шимал джарымтобдагъы чакъла быллай атлагъа ие боладыла джаз чи март чи июнь джай чи июнь чю сентябрь къач чю сентябрь чи декабрь къыш чи декабрь чи март къыбыла джарымтобда бу чакъ тизим тамам терсине болады анда джаз чю сентябрда башланады джылны чакълары джерни кесини бурулууу бла кюнню тёгерегине бурулууну бир теркликде болгъаны бла байламлыды былай бла джер джюзюнден кёкге къаралса кюн джерни башха джерлеринде башха мийикликде болады шимал къышны кёзюуюнде джерни къыбыла джарымтобу кюннге бурулубду эмда аслам джылыу алады шимал джарымтоб эсе уа джалыу алгъанны азайтады алай бла бир джарымтобда сууукъ чакъ башланса башхада джылы чакъ башланады орузламада джыл чакъла табигъат чакъла бла орта кенгликледе келишмейдиле алай а джыл санауну тенг этер ючюн формал халда болсада бирча болады джыл чакъланы шимал джарымтобда кёзюулери былай болады къыбыла джарымтобда троллейбус штанга ток алыучуну болушлугъу бла контакт системадан электрика къууатны алыб ишлеген рельссиз механика улоу амалды асламысы бла пассажир джюрютеди алай а бир бирде джюк троллейбусла да тюбейдиле троллейбуслагъа къошакъ болуб аккумуляторланы суперконденсаторланы неда ич джаныуну къымылдатыучусуну болушлугъунда тамалланнган автоном джюрюшню системалары да салыныргъа боладыла быллай вариантны тюрлюлерини бири дуобусду анда электрикли эмда дизель къымылдатыучула бир бирден айры бериулеге иедиле троллейбуссла асламысы бла шахар ичинде хайырланадыла алай а шахарла арасы троллейбусла да бардыла аллындан ссср де шахар тёгерекге джюрюучю улоу кибик хайырланыр нюзюр болгъанды амма кечирек троллейбусланы трамвайланы джюрюгенлери къыйын болгъан сёз ючюн шахарланы тар орамлары болгъан джерледе хайырланыб башлагъандыла биринчи троллейбусну германияда инженер вернер фон сименс къургъанды электрокючню алыучугъа сегиз чархлы арба хайырланнганды ол эки параллель чыбыкъда баргъанды темир чыбыкъла бир бирлерине тийиучю болгъандыла ол заманды къысха киритлешиулеге себеб болгъанды замыкание экспериментал толлейбус сызны узунлугъу м ярд болгъанды аны компания берлинни къатында галензе джерчикде ачханды джылны чу апрелинден чю апрелине дери ишлегенди ол джыл огъунакъ абшда белгичячы шарль ван депуле троллейбус чархчыкъны къууат алыуучуну патентлегенди аны сыфаты ахырында чархчыгъы болгъан штанга болгъанды джыл биринчи кере инженер макс шиманны къууат алыучусу сыналгъанды ол къууат алыучу бусагъатха дери тюрлениуле бла сакъланады эресейде инженер в и шуберский джылда огъунакъ новороссийск сухум троллейбус сызны проектин теджегенди алай а джашугъа киргизелмегенди бизни къралда биринчи троллейбус сыз джыл москвада ишленнгенди совет союзда биринчи троллейбусла лк атны джюрютгендил лазарь кагановични атына багъышлаб эки къатлы троллейбусла кёб европачы шахарда джайылгъанды джылда москвада эки къабатлы ятб троллейбусла ишлетилгендил алай биринчи къыш огъунакъ къар бла бузлама мешинаны джюрютюуюн къыйын болгъанын аны къоркъуулу чайкъалыугъа себеб болгъанына себеб болгъанын кёргюзгенди аны тышында троллейбусну мийиклиги болгъан контакт системаны мийиклиги бла чекленнгенди ол а уа тюз троллейбусла ючюн къурулгъаны себебли эки къабатлы троллейбусланы алаша этерге керек болгъанды аланы алашалыкълары пассажирлеге табсызлыкъла джаратханды джылны ахырында ятб троллейбусланы чыгъарыу тохталыгъанды андан сора джангы эки къабатлы троллоейбус чыгъарыр имтиниу да эсленмегенди троллейбус джюрютюуню эм мийик дараджасы эки дуния къазауатны арасына келеди троллейбус эскилешген трамвайгъа альтернатива кибик кёрюннгенди алай а бу проблемала чы джыллада актуаллыкъларын тас этгендиле аны бла троллейбусла хайырсыз бола башлагъанрдыла троллейбусла автобус бла ауушдуралмазлыкъ джерледе къалгъандыла ёмюрню аллына австралида бельгида эмда финляндияда троллейбус къалмагъанды австрияда германияда испанияда италияда канадада нидерландлада абш да францияда японияда анда санда троллейбус система къалгъады ссср де уа троллейбус кесини айныуун тохтатмагъады аны баш чуруму автобусланы джетишмегенлиги болгъады джангыз ахыр заманда эресейде дизель автобусла бла эришиуде кесин хорлата башлагъан троллейбусла азая башлагъандыла ёмюрню ахырында ёмюрню аллында экология экономика эмда башха проблемала шахар электроулоугъа джангыдан халкъны сейирин тарта башлагъады алай а европчы къралланы асламысы энергияны аз ашагъан трамвайны сайлагъанды троллейбус сызла аз къуруладыла троллейбусну айныууну перспективасы аманды электромот дунияда троллейбус кибик хайырландырылгъан биринчи улоу амал болгъанды халкъгъа джылны чу апрелинде доктор вернер фон сименс берлинни къатында халензее джерчикде кёргюзгенди метр узунлугъу болгъан биринчи троллейбус сыз джылны чу апрелинден чю июнуна дери баргъанды баргъаны берлин халензее станциядан штрассе бусагъатда йоахим фридрих штрассе эмда штрассе бусагъатда йохан георг штрассе юсю бла курфюрстендаммны ётюб курфюрстенплацха келгенди компания къзургъан тёрт чархлы арба болгъанды тартханы арт эки чархы этгенди ала киловатт кючлю эки электромотор бла ишлетилгендиле троллейбус къарыуну вольтлукъ кюченнгени бла дайым къууатны контакт сетинден алгъанды бу сынам улоу амал типли троллейбусну техника шартларына келишгенди сынауланы ахырында чю июнда сыз джабылгъанды эмда чы июнда чачылгъанды фолкленд къазауат уллу британия бла аргентинаны арасында фолькленд айрымканланы аргентинада мальвин айрымканла дейдиле кючлер мурат бла бардырылгъан къазауатды не аргентина не уллу британия ачыкъдан къазауат баямламагъандыла бир бирлерине эки джанындан да кеслерини закон территорияларында контролну орнуна салыр нюзюр болгъанды къазауат уллу британияны хорламы бла бошалгъанды бусагъатда да айрымканла аны къолундадыла фолкленд айрымканланы эки кере ачхандыла джылда ингилиз тенгизчиле джылда французла ала бу айрыманлагъа мальвин атны бергендиле кеслерини туугъан шахарлары сан малону сыйына атаб ёмюрню башындан азатлыкъ алгъандан сора аргентина бу айрымканланы кесиники санагъанды алай а мальвин айрымканланы бирлешген королевство джыл кючлейди бу ишге аргентинаны халкъы уллу ачыуланады джыл властха келген генерал лейтенант леопольдо гальтиери халкъда сыйын кёлтюрюр мурат бла эскиден бери джилтин этген ачыуну тышына чыгъарады британлыла айрымканланы блокада этгенден сора анда тургъан аргентин гарнизонну баджарыу къыйынлашады фолклендеде орналгъан джангыз бетонлу аэродром асыры къысха болгъаны себебли аргентин самолетла тюшелмегендиле фолклендлени къатында баш сермешиуле джылны чи майында башланнганды аргентин авиация джауну флотуна чабханды британ авиация бла кемеле уа порт стэнлини къатында аргентин позицияланы бомбалагъандыла британ аскер башчылыкъ десантны тюшюрюр джерге сан карлос бухтаны сайлайды аргентинлиле десантны сакълагъан джерден бу тамам терсине айрымканны башха джанында болады чю бригада десантны чи майда башлайды алагъа къаршчылыкъ талай аргентин аскерчи этерге табылады алай а танг атаргъа фолклендени башында аргентин аскер самолетла чыгъадыла алай бухтадагъы британ кемелеге чабар мурат алгъандыла порт стенлини къуршоуланыуу къаты болгъаны себебли кеслерини къарыу этелмезликлерин ангылаб аргентин аскер башчылыкъ капитуляция этеди уллу британия кесине фолкленд айрымканланы къайтарады тёртджыллыкъ сейм неда уллу сейм речь посполитаны сеймиди джылны чы октябрындан башлаб джылны чу майына дери баргъанды речь посполитаны джамагъат политика къурулушунда терен тюрлениулени тамалын салгъанды аны баш нюзюрю суверенитетни орнуна салыу поляк литов къралны политикалыкъ эмда экономиклыкъ джангыртыу болгъанды сеймни эм уллу джетишимине джылда къабыл этилген чю майны конституциясы болгъанды уллу сеймни реформаларыны эсеблери торговице конференция бла россия империяны аскер къатышыуундан сора къурутулгъадыла екатерина речь посполитаны вассал къралы кибик кёргенди ол сеймни болушлугъу бла минглик поляк корпусну осман империя бла къазауатда орус аскерлеге къошаргъа излегенди ол себебден сейм конфедератив болгъанды ол деген джорукъ джюрюген ординар сеймча болмай мында оноула кёбчюлюк ауаз бла къабыл этилгендиле алай а эресей бир заманда эки къазауатха къатышханы себебли тюрк бла кечирек швеция бла сейм реформа джанлыладан эткиленеди джыл польша пруссия бла къоруулау биригиуге къол салады бу келишиуге кёре эресей бла къазауат болса эки джан бир бирине болушургъа борчланадыла сеймни ачылыу кюнюнюе чы октябрда конфедерация къуралады сеймни маршалларына короналы референдарий станислав малаховский бла литов артиреллияны инаралы казимир нестор сапега сайланадыла сеймни ишлеб башлауу бла анда баргъан дебатла халкъны ичинде уллу сейирлик табхандыла аны шагъатлыкъ этгенни юлгюсюне меанланы къара процессиясыды ала кеслерине шляхта бла тенг хакъла даулагъандыла сеймге ол заманда францияда болуула да уллу этги этгенди уллу француз революция реформаланы джандашлары поляк магнатла бла бай къауумланы джанындан кючлю къаршчылыкъ кёргендиле алай а реформаланы джандашлары кючлюден кючлю болуб баргъандыла королну станислав август понятовский тёгерегинде къуралгъан патриот партия либерал магнатланы джандашлыгъын табханды джылдан башлаб а уа чарторыйскийле тукъум да аланы джанларына кёчгенди реформаланы эм радикал джакъчылары уа поляк якобинчиле болгъандыла сейм дайым кенгешни къоратыб джылдан башлаб реформачы король бла аны джандашларыны къолуна тюшеди финансланы экономиканы эмда сауутлу кючлени сорууларына къарагъан комиссияла къураладыла сейимни олтурууларын экиджыллыкъ болджалгъа созуу конституциягъа къаршчы болгъанды алай патриот партия аны ызындан келлик сейм бу тюрлениулени тохтатыр деген къоркъууда сеймни болджалын эки джылгъа созаргъа излейди теджеу къабыл этилгенди джангы къурамында сейм джылны декабрында ишлеб башлагъанды джангы къурамда да асламысы реформачыла болагъандыла джылны чю мартында сеймиклени юсюнден уставн апрелде шахарланы юсюнден бегимни алады сайлау хакъла тюрленедиле сеймиклени юсюнден устав сайлауладан джарлы джерсиз шляхтаны узайтады аны бла бирге шляхта къауумгъа кирмеген джер иеле бла злотыйден аз тёлеу болмагъан ёмюрлюк бегендчилеге сайлау хакъла бериледи сеймни баш джетишимине чю майыны констутциясын алыуну санаргъа боллукъду ол речь посполитаны эртдене келген политикалыкъ джетишимсизликлерин тюзетир нюзюр салгъанды конституция меанла бла шляхтичлени арасында тенгликни баямлайды элчилени джакълыгъын да къолгъа алгъанды конституция эски парламент адетлени къоратханды сёз ючюн бу джорукъ сеймни ким болса да сатыб алгъан бир депутатны ветосуна къабылыргъа болгъанды чю майны конституциясы болгъан шляхталыкъ анархияны орнуна эгалитар демократ конституцион монархияны келтирирге излегенди конституцияны къабыл этиу къралда переворот кибик болгъанды конституцияны джакъчылары россия джанлы партиячыланы джанындан къоркъуу болгъанын ангылаб конституцияны къабыл этиу олтурууну планланнгандан эки кюннге алгъа бардыргъандыла бу конституцияны къурутур ючюн олигархла джылны чю майында торговицеде конференция бардыргъандыла кечирек алагъа болушлукъгъа орус аскерле къралгъа киредиле сейм джылны чу майында чачылгъанды сеймни реформалары торговице конференция бла россия империяны къатышыууну себебинде тохтатыладыла джылны чю майыны констутциясы ай бла ыйыкъны ишлегенди орус швед къазауат неда фин къазауат эресей бла швецияны арасында баргъан къазауатды орус швед къазауатлада бу ахыр къазауат болгъанды къазауат эресейни хорламы бла эмда фридрихсгам мамырлыкъ кесаматха къол салыу бла бошалгъанды аннга кёре финляндия швециядан эресейге бериледи кеси да россия империяны къурамына уллу бийлик финдляндия болуб киргенди ол заманда эресей бла уллу британия арасы тикленеди джылны чы ноябрында эресейни правительствосу швед королгъа энтда бир кере болушлукъ излеу бла чакъырыу этеди алай а эки ай чакълы бирни джууаб алмайды бир талай замандан густав швеция кесаматланы тындырыуну француз кючле балтий тенгизни гаванларындан къорамасала башлаялмазлыкъларын билдиреди ол заманда швед король норвегияны сыйырыр мурат бла ингилизге дания бла къазауатда болушлукъ этерге хазырланнганы болгили болады быллай шартлада эресей ара шахарындан джуукъда джау кючлени болгъанына разы болалмайды эмда финляндияны сыйырыр акъыл алады шведлиле финляндияда минг аскерчини тутхандыла ол заманда аннга болджаллы генерал клеркер башчылыкъ этгенди баш аскер башчы граф клингспор стокгольмда болгъанды анда алкъын конфликни мамырлыкъ бла бошаллыгъына умут этгендиле король кеси орус аскерлени выборг губернияда джыйылгъан билгилеге ийнанмагъанды ол себебден швед аскерле аскер болумгъа кёчюрюлмегендиле граф клингспор финляндиягъа атланнганында аны къолунда инструкциягъа кёре швед аскерле джау бла сермешиуге кириуден къачыныргъа свеаборгну къолда тутаргъа эмда керек болса оруслуланы тылларында сермеширге керек болгъанды къазауат баямланмаса да орус аскерле чу февралда чекни ётедиле чи февралда граф буксгевден гельсингфорсха киреди швед аскерле свеаборг къалада бугъадыла аны ызындан тавастехус да орус аскерле бла кючленеди шведлиле брагестадха тыйгъычсыз ыхтырыладыла свеаберг эсе уа чы апрелде оруслулагъа тюшеди анда оруслула минг джесир мингден артыкъ тоб аскер кеме да къолгъа аладыла андан алгъаракъда чи мартда свартхольм къала капитуляция этеди ол заманда огъунакъ бегитилген мыс гангут готланд айрымкан эмдааланд айрымканла кючленедиле оруслула къазауатны формал джылны чы мартында баямлайдыла швецияда джамагъат оюм къазауат джанлы болмагъанды королну теджеген оноула толу толтурулмагъандыла ол заманда финляндияны шималында ишле россия ючюн табсыз бола башлайдыла тучковну отряды джолда этапланы эмда гарнизонланы къояргъа керек болгъаны себебли санын минге дери азайтады финле швед король бла граф клингспорну прокламацияларына алданыб оруслулагъа къаршчы аякъланнгандыла эмда кеслерини партизан чыгъышлары бла орус аскерлеге кёб заран джетдиредиле апрелни ахырына швед флотилия аланд айрымканланы къатларына келеди анда аякълашхан халкъны болушлугъу бла вуич полковникни башчылыгъында гарнизонну капитуляция этерге зорлайды ол заманда финляндияны шималында сермешген орус аскерлени отрядлары куопиогъа ыхтырылыргъа зорланадыла клингспор кесини джетишимлерин бегителмейди швецияда келлик аскерлени сакълаб сальми элчикни къатында тохтайды ол заманда финляндияны джагъаларында тюшген десант лемуда эмда ваасада сермешиуледе къаушатылады бу хорламла бла хайырланыб генерал граф н м каменский чи августда джангыдан алгъа урады аллында джетишимли болгъан швед десантла клингспорну буйругъу бла вазагъа ыхтырыладыла сентябрда аланд айрымкалнадан этерге тырмашылгъан десантла да джетишимсиз бошаладыла кюнчыгъыш финляндияда генерал тучков кесини къаршчысына сандельсни башчылыгъы бла швед отрядны эмда сауутлу джерли халкъны тюбейди аннга болушлукъгъа джиберилген алексеевни отряды партизанла бла тохтатылады чу июлда сердоболь шахаргъа къайтыргъа керек болады къуру чю сентябрда алексеевни орнуна салыннган долгоруков бий мелансеми элчикге джетелиде анда ол тучков бла байланады алай а тучков бла бирге сандельсге чабыуул этерге излемлери толмайды сандельск клингспорну оравайсны къатында хорланнганын эшитиб иденсальми элге ыхтырылады кюнчыгъыш финляндияда аякъланыула сорушадыла къачны келгени аскерлеге азыкъ джетмегени эмда солуу берирге керек болгъанын себебли граф буксгевден кингспорну отну кесиу теджеуюн къабыл этеди алай а бу келишиу император бла бегитилмейди джангыдан башланнган алгъа джюрюш тыйыгъычсыз барады клингспор орунун генерал клеркерге къоюб стокгольмгъа кетеди клеркер орус аскрлеге къаршчылыкъ этелмезлигин ангылаб ала бла кёрюшюулени башлайды аны эсебинде шведлиле торнеогъа ыхтырыладыла джылны декабрына бютеу финляндия оруслуланы къолларына тюшеди император александр граф буксгевденни джетишимлерин азгъа санайды швед аскерле ахыры бла ууатылмагъандыла кеслерини къурамларын сакълагъандыла ол себебден къазауатны бошалгъан санаргъа боллукъ тюлдю декабрны аллында буксгевденни орнуна генерал кнорринг салынады джангы аскер башчыгъа император къазауатны швед территориягъа кёчюрюрге буйрукъ береди аскерле богъазны бузу бла швед джагъагъа кёчерге керек боладыла шимал отряд торниогъа атлаб анда аскер складланы кючлеб умео шахарда башха отряд бла бирлеширге керек болгъанды ючюнчю отряд аланд айрымканлагъа чабыб аны кючлегенден сора олбир эки бла бирлешиб стокгольмгъа джюрюрге борчланнганды кнорринг бу батыр планны тындырыуну созуб февралны арасына дери тургъанды александр бу болумдан разы болмай ары аскер министр граф аракчеевни джибереди ол чы февралда абогъа келиб бу планны тындырылыуун излейди багратион бийни аскерлери чи мартда аланд айрымканланы кючлейдиле чи мартда кульневни башчылыгъында атлы бёлек швед джагъада гриссельгам элни кючлейди эки кюнден аннга аландлагъа къайтыу буйрукъ келеди ол заманда ары герцог зюдерманландскийден келечи келеди герцог орус аскерле швед джагъагъа кёчмеу шарт бла мамырлыкъ теджейди кнорринг сермешиулени тохтатыргъа унайды багратионну аскер кючлери абогъа къайтарыладыла барклай де толлини кваркенни къатында богъазны ётген отряды да ызына алынады орус аскерлени граф шуваловну башчылыгъында шимал отряды уллу джетишимле этеди аннга къаршчыда тургъан гриппенбергни бёлеги сермешиусюз торниону береди кечирек каликс элни къатында къуршоуланыб капитуляция этеди аны бла шувалов аландлада отну кесиу келешиуню эшитиб тохтайды стокгольмда джыйылгъан риксдаг герцог зюдерманландскийни король этиб баямлайды джангы правительство генерал граф вредени оруслуланы эстерботниядан къыстаргъа теджеуюн къабыл этеди сермешиуле джангыдан башланадыла алай джетишимли болалмайдыла эресейге къаршчы халкъны аякъландырыр умут толмайды оруслула джетишимли болсала да азыкъ эмда сауут керек джетмегени себебли отну кесерге керек болады фридрихсгамде мамырлыкъ кесаматха къол салынады аны баш шартлары европаны кенгеши джылда европаны кенглигинде адам хакъланы демократия эм законлукъну башлыгъын къорур ючюн къуралгъан правительствола арасы къуралышды европа бирликден башха организацияды европа инсан хакъларыны сюдю европаны кенгешине байланыбды европаны кенгешине беларусь ватикан эмда къазахстан тышында бютеу европа кърал киреди европа бирлик бла европаны кенгешини бир бирине къатышыдрыуну баш чуруму эки къуралыш да бир байракъны хайырландырыуду бу байракъ европаны кенгешини байрагъы саналады европа бирлик бу байракъны эркинлик бла хайырланады къуралыш европа бирлик бла бир байламы да болмагъан организацияды алай а бусагъатда европа бирлик европаны кенгешини байрагъын хайырланыб къоймай терен ишбирлик да бардырадыла кёб къралда европа бирлик бла европаны кенгеши ортакъ проектлени бардырадыла европаны кенгеши бла европа бирликни министрле кенгешини бир бири бла къатышдырыргъа джарамайды кенгешни бюджети кирген къралланы адам саны эмда адам башына хайырына кёре саналгъан взносладан къуралады джылда бюджети миллион евро чакълы бир болгъанды кенгешни официал тиллдери ингилиз эм француз тилледиле кенгешни секретариятына башчы беш джылда бир кере сайланады бусагъатда башчылыкъ торбьорн ягланд этеди аллындан кърал къурагъанды бельгия уллу британия дания франция нидерландла ирландия швеция италия люксембург норвегия къошулгъан заманына кёре къралла европаны кенгешине кандидат къралла европаны кенгешини министрлерини комитетинде сынамчы статсну джрютген къралла европаны кенгешини парламент меджлисинде сынамчы статусну джрютген къралла къошулаллыкъ алай а алкъын баш уруу этмеген къралла тордесильяс кесамат испания бла португалияны арасында дунияда къолда тутуу сфераланы юлешиуню юсюнден келишиудю кесамат июнь джыл тордесильяс шахарда кастилия бегитилгенди испания июлда португалия эсе сентябрда ратификация этгенди джылда папа юлийни булласы бла къабыл этилгенди кесамат бир джыл андан алгъа папа александрны булласы бла салыннган бёлюнюу ызны кесгин этгенди атлантика океанны эмда эки полюсну да ётген демаркацион ыз португалияны къадалгъаны себебли кабо верде айрымканладан кюнбатышха лигден лигге дери км миль кёчюрюлгенди бусагъатдагъы координатлада ол к б у меридианды неда папа меридиан бу ыздан кюнчыгъышда орналгъан тенгизле бла джерле португалия патчахлыкъгъа берилгендиле кюнбатышдагъыла уа кастилия бла арагонну патчахлыгъына испаниягъа львовчу профессорланы ёлтюрюлюую поляк интеллигенцияны келечилерини львов шахарда кёб санда чакълы бир алим бла устаз асламысы бла львов университетде ишлегендиле эмда аланы юйдегилери бла къонакъларын къырыуду бу актны джылны июлунда немец оккупацион аскерле бардыргъадыла быллай акцияла чехославакия бла генерал губернаторствода джыл бардырылгъандыла анда краковчу профессорланы тутуб концлагерлеге ашыргъандыла тутуула эмда мурдарлыкъла львовну оккупациясындан сора эрлай башланадыла халкъны ёлтюрюуню энчи немец аскер бёлекле бардыргъандыла айнзатцкомандала ала львовха къазауат этген аскерледен сора киргендиле бу акциялагъа башчылыкъ львов гестапону бёлюмюню тамадасы сс ни гауптштурмфюрери ганс крюгер этгенди тутулгъан чууутлуланы асламысы тутулгъан джерлеринде огъунакъ ёлтюрюлюб баргъанды полякла эмда башха миллетлени келечилерин а уа алгъы бурун замарстыновдагъы эски аскер тюрме болуб тургъан энди гестапону тюрмесине ашыргъандыла поляк тарихчи зигмунт альберт кёргюзтгеннге кёре ёлтюрюлгенлени юйлери гестапону эмда украин полицияны оноучуларына берилгеди украин совет джазыучу эмда публицист владимир беляев бу сорууну кёб джылланы тинтгенди эмда быллай список береди фашист мурдарлыкъны тинтиуню львов комиссиясыны актына къошулгъанла поляк тарихчи з альберт дагъыда къошады уллу театр таш театр джыллада петербургда болгъан театрды санкт петербургда биринчи дайым эресейде эсе уа эм уллу театрланы бири болгъанды театр майданда салыннганды джыл таш театрны мекямы чачылыб бусагъатдагъы петербург консерваторияны мекямы къурулгъанды архив документле шагъатлыкъ этгеннге кёре уллу театрны биринчи болджаллы мекямын джыл антонио ринальдини проекти бла салыб башлагъандыла алай а ринальди басхычладан джыгъылгъанындан сора ол кеси къурулушха къараялмагъанды экинчи екатерина немец театр декоратор эмда архитектор людвиг филипп тишбейннге театрны джангы проектин салыргъа борч салады бу проект бла кечирек архитекторла ф в фон баур бла м а деденев мекямны къурулушун бардырадыла театрны ачылыуу джыл болады алай а бир бир къайнакълагъа кёре театр бир джылгъа кеч ачылгъанды бу уллу мекямны фасыды аз джасалгъанды георги уллу театрны мекямын былай суратлайды тышындан бу мазаллы къарамлы мекямды баш киришни башында каррара мермерден олтуруб тургъан минерваны скульптурасы барды къалкъанда рахатланыб да сакълайма мекямда кириш чыгъыш болгъанды минерваны сюнгюсю шыбладан джакълагъанды театргъа минг чакълы бир адам сыйыннганды къатлы болгъанды декорацияларын уллу устала п гонзаго бла скотти этгендиле тома де томон мекямны ёлчемин уллайтханды джангыдан къурулушны чуруму театргъа аз адам сыйыныу болгъанды къаратау тил кюнбатыш тюбкъауумда къыбыла славян тилди къаратау тил къаратауда джюрюген серб хорват тил системаны штокав диалектини тамалында къуралгъанды тенглешдириу лингвистиканы оюмумуна кёре ангылашылгъан стандартлашхан вариантларыны бириди серб хорват эмда босний вариантла бла бирге джылгъа дери конституциясына кёре къаратауны кърал тилине серб хорват тил саналгъанды джылгъа дери серб тилни иекав формасы джылдан башлаб къаратау тил социо лингвистика параметрлерине кёре абштанд типге киреди къаратау тилни серб хорват тилден хорват тил бла босний тилни айырылыулары бла тенглешдирирге боллукъду алай башхалыкълары да барды сёз ючюн серб хорват эмда босний тиллени энчи адабият стандартлары барды къаратау тилге уа алкъын адабият стандарт къуралыб бошамагъанды аны юсюне боснийлиле бла хорватлыла динлери башха болгъаны себебли кеслерин серблиледен айрадыла эмда сёлешген тиллерин энчи тил болгъанын чертедиле къаратау диалектледе сёлешгенлени джарымы чакълы бири кеслерин серб тилде сёлешген санайдыла къаратау тилде сёлешген адамланы саны даулуду джылда адам санаугъа кёре къаратауда джашагъанланы ана тиллерине серб тил дегендиле къаратау джылны санаууна кёре къаратау тилге ана тил деб адам неда халкъны айтханды алай а кеслерин тиллерине серб тил деб атагъанланы асламысы да серб хорват тил формацияны къаратау вариантында сёлешедиле кеслерини тиллерин къаратау тил деб таныгъанланы асламысы подгорица аралыгъы болгъан къралны тарих тамалы саналгъан районунда джашайдыла къаратауны шималында джыл къошулгъан районларында джашаханла тиллерин серб тил деб таныйдыла къаратауны тышында да алгъыннгы югославияны территорияларында да къаратау тилде сёлешгенле бардыла къаратау диалект джангы штокавский иекавский кюнчыгъыш герцеговинада эмда хорватияны дубровник тёгерегинде сёлешилген диалектле бла бирчады стандарт серб хорват эмда босний тилледен лексикасы бла бир кесек айырылады алай бу башхалыкъла уллу тюлдюле сёз ючюн къаратауча стандартча морфология джанындан къаралса къаратау тилде бусагъатда серб хорват тилледе хайырланмагъан имперфект форманы болуу бла айрылады къаратау тилни айры тил болгъанын джанлылары кириллицаны орнуна латиницаны хайырландырыргъа сюедиле эмда алфавитге юч хариф къошаргъа излейдиле эмда з алай а бу тауушла къаратау диалектлени барысында да хайырланмагъаны себебли фонема кибик танылмайды серб тилдеча тышында келген атла фонетика тамалында джазады къаратау тил иекавизмни халландырады эки бёлюм кибик окъулады серб хорват системаны башха регионларында дифтонг кибик айтылады тарихде тауушну тюрлениулерини эсебиди фонеманы аллында эм фонемаланы джумушакъланыуу къаратау тилде да кесини эничилигине иеди къаратау лексикон серб хорват лексикондан уллу башхалыкъ тутмайды алай а энчиликлери да барды ортакъ тамыры болгъан алай башха шекилле джаратхан сёзлени юлгюлери къаратау серб хорват эмда босний тилледе бир магъанасы болгъан сёзлени юлгюсю чкрногорчада энчи спецификасы болгъан интернационализмлени шекиллери хорватлача къаратаулула да серблиледен эсе кёб итальянизмлени хайырланадыла македон тил македонски азик къыбыла славян тиллени бириди славян тиллени ичинде эм джаш адабият тилди ол джылда кодландырылгъанды болгар тил бла бирге къыбыла славян тиллени кюнчыгъыш тюбкъауумуна киреди джыл адабият тил къуралгъынчы лингвистлени асламысы македон сёлешиулени болгар тилникиге санагъадыла македон тилни биринчи грамматикасын джыл круме кепески басмалагъанды македония республиканы кърал тилиди алфавит хариф джыл серб кириллицаны тамалында къуралгъанды македон алфавитде биз юреннген кирилл харифле ы э ю я ё й ъ ь джокъдула алай биз танымгъан башха харифлени кёрюрге боллукъбуз македон тилде басым асламысы бла ючюнчю бёлмеге тюшеди македон тилни диалектлери юч баш къауумгъа юлешинедиле кюнбатыш кюнчыгъыш эмда шимал къауумлагъа адабият тилни тамалына кюнбатыш диалектни ара сёлешиулери алыннганды битола прилеп велес кичево былайда болгар эмда серб тилден келген сёзле эм аз тюбейдиле македон тилни лексика фонду башха славян тилледе кибик асламысы бла ортакъ славян лексиканы сёзлеринден къуралгъанды политикалыкъ эмда илму терминологияда баш къайнакъ серб хорват тилди джылда македония бойсунмазлыгъын баямлагъанындан сора тыш тилледен келген сёзлени энчи тилдеги неологизмле бла алмашдырыу политика бардырылады къабарты малкъар республика россия федерацияны къурамында республикады шимал кавказ федерал бёлгеге киреди шималда ставрополь край бла къыбылада шимал тегей эмда гюрджю бла кюнбатышда къарачай черкесия бла чеклешеди республика асламысы бла шимал кавказны тауларында орналыбды шимал кесеги тюздеди къыбыласында уллу кавказны тёрт тау тизими созулубдула мел къаялы къабыргъа эмда баш неда сууайыргъан тау тизимле климаты континетлиди январны орта температусрасы с башлаб тюзледе с дериди таулада июлда уа с башлаб с дери джылда джауумла мм тюзлеринде къара топуракъла эмда къаралдым каштан топуракъла тауланы къабыргъаларында тау джайлыкъ топуракъла джайылгъандыла республиканы территориясыны чегетди суу джагъалада чапыракълы чегетле м мийикликде кенг чапыракълы чегетле асламысы бла чынар чегетле м дери зыгыт асламысы бла нарат м мийикликледе субальпий джайлыкъла м мийикликде альпий джайлыкъла джайылгъандыла сютичиучюледен барс шакал бёрю къара айю къундуз джур къабан кавказ къашха эчки джугъутур джайылгъанды къанатлыланы ичинде эм бек джайылгъан сарычыпчыкъ джаз тауукъ эмда бёденеди къабарты малкъарны территориясында минги тау тийреси миллет парк къабарты малкъар мийик тау заповедник орналгъандыла уллу ата джурт къазауатны джылларында къабарты малкъарда чи къабарты малкъар атлы дивизия къуралады ол кавказ ючюн сермешиуде эмда сталинград сермешиуде кесин джигит кёргюзеди джылда республиканы асламысы немецлени тюблерине тюшеди джылны январында республиканы бютеулей немецледен ариулайдыла джылны чи мартында малкъар халкъны кёчюрюлюуюнден сора республикагъа къабарты асср ат бериледи джыл джангыдан къабарты малкъар асср ат алады джылдан башлаб бусагъатдагъы къабарты малкъар республика деген атын алады республиканы экономисыны тамалы эл мюлкдю электрокъууат да айный барады регионда талай гидроэлектростанция ишлейди бютелей къарыуу мвт джылгъа млн квт сагъ чгъарадыла норвег тил кеси аты герман къауумда тилди норвегияда джайылгъанды тамалында фарер эм исланд тилге джууукъду алай дат тилни кючлю эткисини эмда швед тилден алыныуланы эсебинде норвег тил бу эки тилге да джууукълашханды бусагъатдагъы классификация норвег тилни айрымкан скандинав тилледен айырыб дат эмда швед тилле бла бирге континетал скандинав тиллени къауумларына къошады я норвегияны бир къауум бёлгелерини географиялыкъ изоляциясы себебли норвег тилни сёзлюк къурамында грамматикасында эмда синтаксисинде кёб тюрлю диалект башхалыкъ барды джюзле бла джылланы норвегияны джазма тили дат тил болгъанды аны себебли джазма норвег тилни айныуу къыйын эмда къатыш болгъанды ол миллетчилик бла элчи шахарчы дискурс бла эмда норвегияны адабият тарихи бла къысыкъ байламлы болгъанды кърал политика бла эмда закон бла къралда эки официал норвег тил шекел балды букмол китаб сёз эм нюношк джангы норвег тил норвегияда тил соруу къатышды политика ситуация бла байланмагъанлыкъгъа джазма норвег тилни консерватив радикал спектр кибик халландырадыла букмол бла нюношкну бусагъатдагъы шекеллери норвег джазма тилни консерватив эмда радикал версияларыча кёрюледиле официал тышында алай а кенг хайырланнган риксмол кърал тил атлы джазма форма букмолдан эсе консервативге саналады официал болмагъан мийик норвегча нюношкдан консерватив норвеглиле эки официал тилледен бирин сайлаб окъуу алыргъа эркин болсала да букмолну хайырланады нюношкда уа джазады кенгирек къаралса буксмол бла риксмол шахарлада эмда шахар тёгерекледе хайырландырыладыла нюношк эсе уа элледе норвегияны кърал телерадиосу эки тилде да бериулени бардырады бютеу кърал учреждениядан эки тилге да дагъан боллукъларын изленеди букмол неда риксмол джазма басымны хайырландырылады нюношк эсе уа данные на джылгъа билгиле эсебде алыныб къаралса нюношк норвеглиле бла неда миллион джарым адам бла хайырландырылады диалектлени кючю уллу болса да эртде кеч болса да бютеу норвеглиле букмолгъа джуукъ болгъан ортакъ норвег тилге кёчерикдиле скандинавияды бусагъатда джюрюген тилле буруннгу скандинав тилден айныгъанды ол заманда ол бусагъатдагъы данияны норвегияны эмда швецияны джерлениде джайылгъанды саудюгерле викингле бу тилни бютеу европада эмда россиягъа джайгъандыла ол заманлада буруннгу скандинав тил эм джайылгъан тиллени бири болгъанды король харальд ариучачлы норвегияны джылда бирлешдиргенди ол заманлада джюн алфавит хайырландырылгъанды ол заманладан ташлада къалгъан джазма эсгертмеле кёргюзгеннге кёре ол замандагъы тил регионлагъа кёре кючлю тюрленмегенди джылда норвегиягъа христианлыкъ келеди ол биргесине латин алфавитни келтиреди джангы алфавитде джазылгъан норвег манускриптле джюз джыл сора чыгъа башлайдыла ол заманлада норвег тил хоншуларындан айырыла башлайды викингле ёмюрде исландияны кючлей башлайдыла биргелерине ала буруннгу скандинав тилни келтиредиле заманны баргъаны бла буруннгу скандинав тил кюнбатыш эмда кюнчыгъыш вариантлагъа айрылады кюнбатыш варианты ареалы исландия бла норвегияны алгъанды кюнчыгъыш тюрлюсю уа дания бла швецияны исландия бла норвегияны тиллери джыллагъа дери бек ушаш болгъанды андан сора ол буруннгу исланд эмда буруннгу норвег тиллеге юлешиниб айры айныб башлагъанды джылда норвегия дания бла энчи униягъа киреди дания биригиуде башчылыкъ этгенди дат тил эсе джазма норвег тил кибик хайырландырыла башлагъанды уния джылдан артыкъны тургъанды джыл норвегия данияда айры болады алай а швеция бла униягъа кирирге зорланады норвеглиле керти боусунмауну даулаб башлайдыла бу миллетчи джюрюшню бир нюзюрлери да айры норвег тилни айныуу болгъанды бу айныуда эки джол болгъанды ол заманлада баш къауумда джюрюген дат тилни модификациясы неда джюз джылла бла сингиб тургъан тыш кърал тилни къоратыб къара халкъны норвег тили бла ишлеу эки джол да сыналгъанды алай а миллетчи джюрюш джангы джазма норвег тилни къуралыуун излегендиле ивар осен кесича юреннген лингвист джылында джангы норвег тилни къурауда ишни башлайды ол къралда айланыб диалектлени тенглешдиреди норвег тилча тыш эткиледен къутулгъан исланд тилни айныуун тинтеди ол заманладан талай китаблада басмаланнган тинтиуледе джангы тилге ланнсмол миллет тил атайды швеция бла уния къоратылгъандан сора эки тил айныуларын андан ары бардыргъандыла риксмол джыл букмол китаб тил атны алады ланнсмолэсе уа нюношк джангы норвегча букмол бла нюношк эм год джыллада реформаладан сора джуукълашхандыла ол заманлада кърал эки тилни бир ортакъ тилге бирикдириу политиканы бардыргъанды самношк джылда бардырылгъан сорууламагъа кёре бу политиканы джюзден джетмиш тогъуз норвегли джакълагъанды алай официал политкагъа къаршчыла самношкгъа базман болуб бу реформаланы тохтатхандыла букмол да нюношк да кёб тюрлю вариантха иедиле букмолну риксмолгъа джуукъ формаларына консерватив дейдиле нюношкгъа джуукъ буксмол формалагъа уа радикал дейдиле нюношкда да тамал лансмолгъа джуукъ болгъан буксмолгъа да джуукъ болгъан формала бардыла буксмол бла нюношкну джуукълашыу реформалагъа къаршчыла риксмол атны джакълайдыла эмда ортакъ норвег тилни къуралыу джюрюшюню аллында грамматика бла хайырланадыла риксмол бла буксмолну консерватив вариантлары де факто хх ёмюрню асламысында норвегияны джазма тилини стандарты болгъандыла аланы газетле энциклопедияла норвегияны ара шахары ослону эмда аны тёгерегини башха уллу шахарланы халкъы хайырланнгандыла эм джыллада реформаладан сора официал буксмол бла бусагъатдагъы риксмол бирчадыла аланы араларында башхалыкъланы британ эмда американ ингилиз тил вариантлары бла тенглешдирирге боллукъду нюношкну официал болмагъан атлы формасы да барды мийик норвегча ол джылдан сора реформаланы къабыл этмегенди ол себебден ивар осенни проектине эм джуукъду миллетчиле джанындан джакъланса да джайылыуу чеклиди тюбюнде букмол бла нюношкну риксмолну консерватив формасы бла дат тилге джуукъ дат тилни кесини арасында башхалыкъланы кёргюзген талай айтым бериледи къ мен норвегиядан келгенме къ аны аты къалайды къ бу атды неда къ джангкъылычда кёб бояу барды словен тил къыбыла славян тиллени кюнбатыш къауумуна кирген тилди сёлешгенлени саны миллион чакълы барды аланы асламысы словенияда джашайды словен тил лужиц тилледен сора экили санны сакълагъан джангыз славян адабият тилди словен тилни кесини аты словак тилдеча славян тил магъананы тутады тенглешдир словен диалектни биринчи джазма юлгюсюне брижин фрейзинген юзюклени санайдыла ала бла джылланы арасында джазылгъандыла бу дин текст латиницада джазылгъанды славян тилледе сакъланнга эм эски джазмаланы бириди бу словен адабият тилни ёмюрде къуралыуу реформаторла примож трубарны адам бохорични эм юрий далматинни атлары бла байламлыды ол заманда бусагъатдагъы словения сыйлы рим империяны австрия империяны эм австрия маджарны кесеги болгъанды ол къраллада немец тил башчылыкъ этген къауумну тили болгъанды словенча къара халкъ сёлешгенди немец тил словен тилге уллу этки этгенди ол себебден бусагъатдагъы сёлешилген словен тилде кёб германизм барды сёз ючюн словенча тамырлы джастыкъ деген сёз бла бирге австрий немец поуштер деб айтылады сёз да хайырланады аны кибик солвен тилде славян тамырлы бургъуч отвертка сёз бла бирге айтылгаъны шрауфнцигр сёз джюрюйдю джылгъа дери белгили словен алимлени асламысы кеси тиллеринде джазмагъандыла ол заманда лингва франка болгъан немец тилде джазгъандыла кёбюсюне ёмюрд адабият тилни тамалы долень диалектледен шималгъа люблянагъа тая башлайды алайы долень эмда горень диалектлени арасында орта орун алгъанды бусагъатдагъы словен тилни долень консонантизми бла горень вокализми барды дерге боллукъду иллиризм эмда панславизм серб хорват чех эмда орус тилледен алыныулагъа себеб болгъанды глаголица бла кириллицаны хайырландырыуда аз юлгю барды асламысы бла словен тилде латиницаны хайырланнгандыла алай а анда эмда ючюн белги болмагъанды бу проблемагъа заманына кёре тюрлю тюрлю оноу этгендиле словен тил бирикмеген тилледенди аны диалектден асламысы барды ала къауумгъа юлешинедиле корош тенгиз ровтар горень долень штайер паннон эмда кочев алгъын немецле джашагъан кочевье шахарда джашагъанланы джангы къатыш къаууму бир къауум диалектледе эки къауумну да халлары барды сёз ючюн корш эм горень къауумну австрияны къыбыласында кранска гораны диалекти тенгиз эм долень къауумланы италияда резьян диалект гуанону юсюнден закон неда гуано айрымканланы юсюнден закон август джыл абш ны конгресси къабыл этген федерал законду бу законнга кёре абш ны гражданларына гуано болгъан алай а башха къралланы юрисдикциясыны тышында болгъан законнга келишген иеси болмагъан эмда джерли халкъы болмагъан не тюрлю айрымканны да кючлерге эркинлик берилгенди закон абш ны президентине да гуанолу айрымканлагъа гражданланы интереслерин джакълар ючюн аскер кючню хайырландырыргъа хакъ бергенди ёмюрню аллында гуано эл мюлкде джер семиртгич кибик бек багъалы болгъанды шош океанны айрымканларында гуано чыкъгъан джерле кёб санда болгъаны джыл бирлешген штатлада белгили болгъанды бу законну конгресс багъалы ресурсланы къайнакъларын кючлеуню терклендирир ючюн эмда контролну тынчыракъ этер ючюн къабыл этгенди закон гуано айрымканланы абш ны иеликлерине санаргъа ачыкъ халда эркинлик бергенди алай а гуано чыкъгъан джерле тауусулгъандан сора абш ны бу иеликлени сакъларгъа борчу болмагъанын да белгилегенди алай бла закон кючлеген адамланы абш ны гражданларыны интереслери къалмагъанындан сора бу джерлеге бериллик статусну ачыкъ этмегенди бу законну юсю бла ден артыкъ айрымкан ючюн дау айтылгъанды аладан бусагъат заманнга дери бирлешген штатланы иелигинде бу айрымканла турадыла бейкер джервис хоулэнд кингмен риф джонстон атолл мидуэй атолл къалгъанла энди абш ны территориясы тюлдюле навасса айрымканла ючюн гаити республика даулашады серранилья бла бахо нуэво айрымканла ючюн бюгюннге дери тындырылмагъан къыйын даулашыу барады джылда абш бла гондурас сисне свон айрымканлада гондурасны суверенитетин таныгъан кесаматха къол салгъандыла хасанны уллу межгити мароккону эм уллу шахары касабланкада орналгъан межгитди дуния башында ариулугъу бла уллулугъу бла экинчи орунну алады тенгизни ичинде уллу платформада мияла тюбю бла тенгизни толкъунлары кёрюне сюеледи межгитни мекямы алай тукъум ишленгенди суу кёлтюрюлген кёзюуде межгитни джартысы толкъунлада батханча кёрюнеди намаз этген сагъатда атлантика океанны толкъунлары метрге кёлтюрюлюб межгитни къабыргъасына джетселе межгит тенгиз толкъунлада джюзгенча болады межгит джылдан джылгъа дери джыл ишленнгенди эшиклери джыл августда ачылгъанды проектин белгили француз архитектор мишель пинсо этгенди межгит эм белгили араб эмда испан межгитлени юлгюге алыб марракешде кутубияны севильяда хиральданы дамаскда омеядланы межгитин алай ишленнгенди межгит ишлерге ачха бютеу мароккону халкъындан джыйылгъанды бютеу да проектге млн доллар джойулгъанды мермер агадирден ташылгъанды сослан таш а тафрутдан люстрала италияны венеция шахарындан келгендиле межгит дунияны башында дин бла байламлы мекямланы ичинде эм уллуду мисирдеги хеопсну пирамидасындан метрге мийикди римдеги шыйых пётрну клисасындан а метрге межгитни узунлугъу метрди кенглиги метр мийиклиги метр намаз этген джерине минг адам сыйынады дагъыда ич арбазында минг адамгъа орун барды минарасыны мийиклиги метрди медресе библиотека музей джер тюбюнде бир минг машинагъа тохтар джер атха орун барды кече джашил лазер таякъ къыбыла намаз этген сагъатда сюелген таба мароккодан ол кюнчыгъыш таба болады таба кёргюзтеди кхондла индиядагъы дравидий юйюрлени биридиле ала кандх кхо кус эмда ку атла бла да белгилидиле индияны джерли халкъары адивасилеге саналадыла кхондла орисса бла андхра прадеш штатланы таулу джерлеринде джерлешибдиле бу буруннгу дравидий халкъну бир къаууму шималдан келген арийлилеге боайсунуб джерсиз факъыр каста къурагъандыла бир къаууму кеслерини джерлерин сакълаб индус раджалагъа аскер къуллукъ этгендиле башхалары уа тау джерлеге бугъуб кеслирини эркинликлерин эмда эски адетлерин сакълагъандыла динлери арий тамырлы тюлдю алакёб тюрлю меджисуу адетлени динлени тутадыла ёмюрню аллында ала алкъын битимни аллахына алкъын адам къурман бериб тургъандыла джыл кхондла ингилизлилени къолларына тюшедиле бу адет да джасакъланады ол заманлада джангы туугъан къызчыкъланы ёлтюрюу адет да кетеди джыллада аннга дери бир бирлери бла урушда болгъан тюрлю тюрлю кхонд юйюрлени бир халкъгъа бирлешиуу бошалады кхондла бир бирине бек джууукъ болгъан талай тилде сёлешедиле куи куви аланы тиллеринде бир къауум китаб латин алфавитде басмаланыбды башхалары уа ория бла кърал мизамны ашхыландырыууну юсюнден мийик манифест октябрь манифест баямланнган эресей империяны баш властыны закон актыды документни сергей витте имератор николайны буйругъу бла джарашдыргъанды бу манифестни чыгъыууну баш чуруму ол заманлада тохтаусуз революцион къозгъалыула болгъанды октябрда москвада забастовка башланады ол бютеу къралны кючлеб бютеуроссия октябрчы политикачы стачка болады чи октябрда индустрияны тюрлю тюрлю санагъатларында стачкагъа миллион ишчиден артыкъ адам къошулгъанды бу бютеу къарлны аякъландыргъан стачка артыкъсыз да темир джолчуланы забастовкалары имераторну бу атлам этерге зорлайды манифест эресей патчахны закон къурауда энчи властыны патчах бла закончыгъарыучу келечиликчи органы кърал думаны арасында юлешеди николайны джылны чы августундан кърал думаны къуралыууну юсюнден манифести бла бирге бу манифест оноугъа къошулгъан парламент къурайды аны мюкюлю болмай бир закон да ишлеб башларгъа мадары болмайды алай а аны бла бирге император думаны чачаргъа эмда аны оноуларын вето бла тохтатыргъа хакъны кесине къояды бу хакъ бла патчах хайырланыр ючюн да къалмагъанды аны бла бирге манифест граждан хакъла бла эркинликле бергенди намыс эркинлик сёз эркинлик джыйылыуланы эркинлиги эмда биригиуле къуралыуда эркинлик кърал дума манифестни къабыл этгендинде сора империяны баш законларына тюрлениуле этиледиле бу тюрлениулеге эресейни биринчи конститутциясы дерге боллукъду либералла манифестге бек къууаныб тюбегендиле онг къанатха джууукъ болгъан кёб либерал революцияны нюзюрюне джетилген оюмгъа келгендиле алай а либерал джамагъатда да бу манифестни барысы да ачыкъ къучакъ бла аллына чыкъмагъандыла ол заманда либерал къымылдауда белигили политик п н милюков манифест баямланнган заманда москвада болгъанды мында литература кружокда манифестни юсюнден хапар алыннгандан сора аны адамла къолларына кёлтюрюб ресторан залны арасына келтиредиле тепсини юсюне миндириб къолуна да шампан бокалны тутдуруб сёз айтырын излейдиле кадет партияны келликде ауушунмазлыкъ алчысы киши сакъламагъан сёзлени айтады тюрленнген джукъ джокъду къазауат андан ары барады кадетлени партиясыны чи октябрны бирлиги эмда башха политика биригиулени къуралыуу бошалады большевикле октябрь манифестни кёзбау баямлаб бютеу сол кючлени манифестни бойкот этерлерине чакъырадыла доу джонсну индустриял индекси сауданы талай фонд индекслерини бириди газетни редактору эмда компанияны тамалын салгъан чарльз доу къурагъанды доу джонс американ сауда индекслени ичинде эм эскисиди американ фонд саудаланы индустриял юлюшюню айныуун осмакълар мурат бла къуралгъанды индекс абш ны эм уллу компаниясын осмакълайды индустриял деген сёз индексни атында къуралгъан заманында салыннган нюзюр бла байламлыды бусагъатда эсе уа индексге кирген компанияланы бир къаууму индустрия сектордан узакъдыла аллындан индекс кирген компанияланы акцияларына багъаланы орта арифметика саны кибик саналгъанды бусагъатда хыйсаб этер ючюн масштабланнган орта саналынады ол деген багъаланы эсеби индексге кирген компанияланы акциялары юлешиннгени неда бирлешиннгени сайын тюрленнген юлешиучюге юлешинеди индексни биринчи вариантлары джылда чыкъгъандыла ала тогъуз темир джол эмда эки индустриял компанияны акцияларыны багъаларын кёргюзгендиле индексни бу вариантлары басмаланмагъанды ич анализ ючюн хайырландырылгъанды джамагъатха биринчи кере басмада индекс джылны чы майында индустриял индекс кибик басмаланнганды ол заманда индекс компанияны акцияларыны багъалары кёргюзюлгенди бусагъатда ол компаниядан джангыз къалгъанды андан сора индексге биринчи басмаланнган индексни тергеую болгъанды джылны чю ноябрында уа индекс биринчи кере белгини ётгенди чы джыллада артыкъсыз да чы джыллада индекс терк ёсгенди джылны чи ноябрында индекс белгини ётгенди джылны чу мартында уа белги озулгъанды бир айдан сора джылны чю майында индекс болгъанды кесини максимумуна доу джонс индекс джылны чю январында джетгенди аны ызындан индекс терк тюшюб башлагъанды джылны чу октябрында кесини аралыкъ минимумуна магъана бла тюшгенди процент къарамда индексни эм уллу тюшюую джылны самый большой в процентном отношении обвал индекса произошел в къара баш кюнюнде болгъанды ол заманда доу джонс тюшгенди джылны чи сентябрында терактладан сора индекс тюшгенди таблица джылдан башлаб процент тюрлениулерине кёре эм иги кюнлени кёргюзеди къайнакъ таблица джылдан башлаб процент тюрлениулерине кёре эм аман кюнлени кёргюзеди къайнакъ таблица джылдан башлаб процент тюрлениулерине кёре эм иги айланы кёргюзеди къайнакъ таблица джылдан башлаб процент тюрлениулерине кёре эм аман айланы кёргюзеди къайнакъ таблица джылдан башлаб процент тюрлениулерине кёре эм иги джылланы кёргюзеди къайнакъ таблица джылдан башлаб процент тюрлениулерине кёре эм аман джылланы кёргюзеди къайнакъ доу джонс индексге кирген компанияланы списогу фонд саудада тюрлениулеге кёре тюрленирге болады бу списокну къурагъан газетни редакциясыды луизиананы сатыб алыу джыл американы бирлешген штатларыны шимал америкадагъы француз джерлени сатыб алыууду сатыб алыннган джерлени ёлчемлери миллион акр чакълы бир боладыв миля неда км сатыуну багъасы миллион американ доллар неда миллион француз франк болгъанды кредитге процентлени да санаб абш гъа бу алыуну багъасы американ доллар болгъанды буну бла саналса хар акрны багъасы цент неда гектаргъа цент болгъады кёрюшюулени эмда сатыу алыуну заманында испания оклахома шаттаны бир кесегине эмда канзас бла луизиана штатланы къыбыла кюнбатыш кесеклерин даулагъанды кесаматха кёре абш гъа бусагъатдагъы канада провинця болуб тургъан альберта бла саскачеванны къыбыла кесеклери да берилгенди бу сатыу алыуда алыннган джер бусагъатдагъы бирлешген штатланы терриориясыны болады алай а джылда испания кесаматны тохтатыб бирлешген штатланы правительствосун къыйын болмугъа салады джыл испан губернатор дон хуан мануэль де сальседо маркиз де каса кальвону орнуна келеди да американ сатыу алыуну джангыдан эркин этеди луизиананы тёгерегенди болгъанладан американ правительство къоркъуулу болады джангы орлеанны порту къралны кюнчыгъыш кюнбатыш джарымларын байлагъан эм магъаналы байлам болгъанды президент томас джефферсон бу ситацияда къралгъа эм иги чыгъыш джангы орлеанны эмда луизиананы миссисипи суу бла кюнчыгъыш кесегин сатыб алыу болгъанын ангылайды джефферсон джеймс монро бла роберт ливингстонуа парижге кёрюшюулеге ашырады американ келечилени излемлери джангы орлеанны эмда аны тёгерегинде джерлени сатыб алыу болгъады кишини акъылына келмегенди французлула нени теджериклерин американ башчыла испания бла францияланы арасында луизиананы франциягъа бериуню юсюнден джашыртын кесеаматны болгъаны билгенлеринде парижге келечи иедиле аланы баш нюзюрлери джангы орлеанны сатыб алыу болады аллында французлула чыртда унамайдыла ол заманлада француз экспедицион кючле наполеонну кюеую генерал шарль леклеркни башчылыгъында сан доминикада бусагъатдагъы доминикан республика къара терили къулланы къозгъалыуларын тохтатыргъа кюрешеди алай а наполеонну нюзюрлери толмайды гваделупа бла сан доминикадагъы политика конфликт къулланы къозгъалыууна кёчеди къара терили француз абычар жан жак дессалин бла мулат абычар александр петион джылны октябрында къозгъалгъанланы джанына кёчюб метрополияны колониялыкъ аскерлерине къаршчы партизан къазауат ачадыла французланы асламысы джылны июнунда франциягъа къачадыла сары безгек аурууну джайылыуу да кёб француз аскерчини ёлтюреди ол ауруудан генерал лекрерк да ёледи америкада джетерли кючлери болмагъан франция луизиананы къолда туталмазлыгъын ангылайды аны бла бирге уллу британия бла къазауат къачылмазлыкъ болгъанын ангыланады ол къазауатха хазырланыу кёб кюч джоюм излейди джангы дунияда француз империяны къуралыууну идеясы унутулады наполеон финансла министрине франсуа де барбе марбуагъа джылны чу апрелинде америкагъа луизиананы бютеу территориясын сатаргъа разы болгъанын билдирин буюрады алай а американлыла бу теджеуге хазыр болмайдыла американ келечиле къуру джангы орлеаннга миллион доллар тёлерге хазыр болгъандыла ала бюутеу луизиананы миллион долларгъа теджелгенине бек сейир боладыла сатыу алыуну кесаматы джылны чу апрелинде джарашдырылады чи майда къол салынады вашингтоннгакъол салыннган кесамат джылны чю июлунда келеди луизиананы территориясы мазаллыды къыбылада мексикан богъаздан башлаб шималда рупертни джерине дери кюнчыгъышда миссисипиден башлаб къаялы таулагъа дери кюнбатышда сатлыгъан территорияны ёлчеми ол замандагъы абш ны кесини территориясындан эки къатха кёб болгъанды альтинг бютеу джыйылыу исландияны парламентиди биринчи кере джылда айрымканны къыбыла кюнбатышында тингвадлаватн кёлню шимал джагъасында тинг тюзледе джыйылгъанды альтинг бусагъатха дери ишлеген эм эски парламетнге саналады ол заманда альтингни ишине къошулургъа бютеу эркин эркишиге мадар болгъанды аллындан альтинг къуру законланы чыгъарыб къойгъан джер тюл даулагъа къарагъан тёре функцияны да джюрютгенди законланы асламысы бла уа асламысы бла меджисуу дин башчыладан къуралгъан лёгретта чыгъаргъанды джылда альтингде джыйылгъанны асламысы христиан динни алыргъа оноу бегитгенди исландияны норвегия бла бирлешиниунден сора альтинг джылгъа дери ишлеб тургъанды ол джыл аны орнуна баш сюд къуралгъанды джылдан башлаб йоун сигурдссонну уллу къошулууу бла орнуна салынады эмда рейкьявикде олтуруб башлайды бусагъатда джылдан бери бу бир палаталы парламентди анда сайлау округда сайланнган депутат олтурады ахыр джыл сайлауланы эсеблери тюбюнде таблицада кёргюзюлгенди альтингни председатели гудбьяртур ханнессонду тинвальд мэн айрымканны парламентиди тинвальд дунияны эм эски парламентлерини бириди ол джылда къуралгъанды дуглас шахарда орналыбды депутатндан къуралады парламентге башчылыкъ тинвальдны председатели этеди ол депутатланы ичинден сайлананады формал халда ол британ монархны келечиси лейтенант губернатор бла бегитиледи алай талай ёмюр бегитмегени болмагъанды тинвальдны президенти де факто айрымканны башчысыды де юре айрымканны лорду ледиси уллу британияны монархыды парламент тыш эмда ич политиканы сорууларына къарайды тинвальд эки палатадан къуралады тёбен ачхычланы палатасы джыйырма тёрт ачыкъ бютеу чёб атыу бла сайланады эмда огъары палатадан закон къураучу кенгешден аннга членлени тёбен палата сайлайды законланы къурауу бла асламысы тёбен палата кюрешеди огъары палата уа бегитген этеди эки палата да къабыл этген закон мэн айрымканны лордуна бериледи ол да аны патчах санкция алыр ючюн лейтенант губернаторгъа джибереди алай а огъары палата законну къабыл этмесе не да тёбен палата унамагъан тюрлендириуле салса тёбен палата огъары палатаны къабылын алмагъанлай патчах санкциягъа чыгъарыргъа болады ол себебден огъары палатаны политика ауурлугъу алай уллу тюлдю мэн айрымканны парламенти дунияда тыйылыусуз ишлеген эм эски къарт парламентге саналады исландияны парламенти альтинг эм эскиге саналса да джыллада официал ишлемегенди ёмюрде къуралгъан фарер лагтингни да ишлеуюнде тыйылыула болгъанды гьироиопиибъ иъь парашют хауада затны джюрюуюн акъыртын этер мурат бла джаратылгъан къумачдан адырды парашютле адамланы эмда джюклени джерге джарсыусуз тюшюулеринде эмда аппаратланы чёгюулеринде хайырланады аллындан парашютле адамланы джерге тюшюулерин джумушакъ этер нюзюр бла хайырландырылгъандыла бюгюнлюкде энчи неда десант парашютла хауадан адамланы десант этер адамланы къутхарыр эмда спортда хайырланадыла мешиналаны эмда джюклени джерге тюшюрюр ючюн джюк парашютле хайрланадыла ауур техниканы джерге тюшюрюр ючюн талай быллай парашют бирге хайырландырылыргъа болады аллайлагъа гитче самолетлада салыннган къутхарыу системала да саналадыл быллай система парашют бла тартыб чыгъарыуну терклендириучюлеринден къуралады къоркъуу болса пилот къутхарыу системаны ишлетеди эмда самолет бютеулей парашют бла джерге тюшеди быллай системаланы джараулугъу бек даулуду тыйыу парашютле аскер эмда аскер улоу самолетлада дрэг рейсингде тохтатыу ючюн хайырландырыладыла гитче тюзетиучю парашютле эркин тюшюуде тюзетилир ючюн хайырланады парашютле космос аппаратланы теркликлерин акъыынлатыр нюзюр бла да хайырландырыладыла иберий неда пиреней униядеб испания бла португалияны таджларыны джыллада энчи унияларына айтылады ол джыллада испан габсбургланы филиппни филиппни эм филиппни властлары бютёу пиреней джарымайрымканнга джайылгъанды унияны джылларында португал къраллыкъны къарыуун тас этиу бла португал империяны чачылыуу да башланнганды герцог альба башчылыкъ этген испан армия португал тах ючюн къазауатда хорлайды джылда филипп лиссабоннга келиб филипп ат бла португал тахха олтурады ол бирикген къралда португаллыланы келечиликлерин джетерли этеди португалияны энчи законларын аскерин ачхасын джюрютюрге эркин къояды бир заманлада унияны ара шахарын лиссабоннга кёчюрюрге да излейди ёмюрде португал элита унияны къралгъа хайырындан эсе хатасы кёбюрек болгъанын ангылай башлайдыла бу монархны португаллылагъа аман къарауу бла байламлы болмагъанды аны баш чуруму испанияны джаулары португал колонияланы ышаннга алыу бла байламлы болгъанды португал колониялагъа испанлыланы джаулары чабыуул этселе да испанлыла болушургъа ашыкъмагъандыла артыкъ да ауур тийгени ингилиз бла джылда къол салыннган виндзор трактатны тохтатыу болгъанды филиппге къаршчы къозгъалгъан голландлыла португал цейлонну бразилияны шимал районларын эмда анголада луанданы кючлейдиле аланы ызындан бразилиягъа французла да киредиле колонияланы бир бири ызындан тас этиу португал акъсюек къауумну чыдамын къурутады къраллыкъны орнуна салыу ючюн кюреш башланады герцогиня брагансаны туудугъу жуан ат бла тахха олтурады испания бла джыл баргъан къазауатны уа португаллыла хорлайдыла уния чачылады тахха браганса династия киреди португалияны реставрация къазауаты португалияны испан тадждан азат болурун излеб чыкъгъан халкъ къозгъалыула эм аскер сермешиуле джылны чи декабрында испания башчылыкъ этген джыллыкъ иберий уния португаллыла джанындан тохтатылады чи декабрь португалияны азатлыгъыны кюнюдю алай а испания къралны суверенитетин джылны чю февралында таныгъанды бу кёзюуде португалия унияны заманында сыйыртдыргъан колонияларын ызына къайтарыуда кюрешни башлайды къазауатланы эм мийик налогланы эсебинде португаллыланы турмушланы джарлыдан джарлы болгъанды испан инквизицияны маранлагъа зор бла христиан этилген чууутлулагъа къаршчы болгъаны да экономика болумну къарыусуз этгенди минг чакълы бир маран къралдан къачханды тиллери ушаш тамырлары бир болса да халкъланы айры менталитетлери культуралары болгъанды ол да айырылыугъа чурум чыкъгъанды мийик налоглагъа къаршчы джыллада биринчи халкъ къозгъалыула башланадыла джылны чи августунда эворада къозгъалыу болады аякъланнган халкъ шахардан испан коррехидорну башчылыкъ этген келечи къыстайды налог тизмелени кюйдюреди тюрмени эмда кърал учрежденияланы чачады халкъдан джакъ болгъанына къарамай португал акъсюек къауум къозгъалгъанла джанлы болургъа къоркъады сёз ючюн эвораны акъсюеклери джерли архиепископ бла бирге кеслерини хунталарын къураб къозгъалгъанланы тохтатыргъа кюрешедиле ала мадридни аллында аланы властыны джакъчылары болгъанларын кёргюзюрге излегендиле португал тахха баш кандидатурагъа саналса да аллай оюмну аллында герцог жуан браганса да тутханды акъсюеклени кюрешгенлерине къарамай эворада къозгъалыула джыл джарым барадыла бу къозгъалыулагъа башха шахарла да къошула башлайдыла алентежу алгарви лиссабон э б джылны мартында испанлыла къозгъалыуну джатдыраладыла ол заманда испания бла португалияны официал патчахы филипп болгъанды халкъ къозгъалыула бла хайырланыб джылны чи декабрында португал тахха насыблы жуанны олтуртадыла аны бла бирге джангы браганса династия башланады португал кортесле акъсюек джыйылыу джангы патчахха джылны январында ант этедиле жуан испанлыла бла къазауатны башлайды талай сермешиу джыллада фару шахарда болгъанды къыбыла американ миллетлени бирлиги башха аты куско декларация къыбыла американы къраллары джылны чи декабрында къурагъан политика эмда экономика организацияды джангы организацияны къуралыуун декларациясы куско шахарда бардырылгъан къралны саммитинде алыннганды аннга къыбыла американ ортакъ сауданы къраллары аргентина бразилия парагвай эм уругвай анд биригиуню боливия венесуэла колумбия перу эм эквадор эмда чили гайана бла суринам киредиле гайана бла суринам декларациягъа къол салсала да организациягъа кирмегендиле бу бирликни къурауда эм бек джан аурутханла перу бла бразилияны алгъыннгы президентлери алехандро толедо блалуис инасиу лула да силва болгъадыла декларацияда латин американы къралларыны интеграциягъа бирликге эмда бирикген келеджекге талпыгъанларын белгилейди джангы бирликни баш нюзюрю джылны ичинде экономикланы толу интеграциясы эмда эркин сатыу алыуну зонасын къурауду планланнга кёре ал заманда бирлик къошулгъан къралланы ишлерини политика координациясы этилликди келлик заманда уа ортакъ институтла къураллыкъдыла министрлерини совети ортакъ парламент сюд тарихли декларациягъа къол салыннга джер перуну андларында орналгъан куско шахар болгъанды айтыулагъа кёре бу шагъарды инклени башчысы манко капак къурагъанды кечирек бу шахар инклени империялары тауантинсуйюну ара шахары болады ол христофор колумбха деричи америкада эм уллу кърал болгъанды декларациягъа къол салыу испан конкистадорланы симон боливар башчылыкъ этген латин американ аскерле аякучода сермешиуде дженнгенини джыллыгъына аталгъанды утилитаризм от файда хайыр неда файдачылыкъ этикада бир халиди этикалыкъ теория аннга кёре адамны халисини неда этген ишини адеб къыйматы аны хайыры эмда файдалыгъы бла айгъакъланады утилитаризмни тамырлары буруннгу урум философ эпикурну ишлеринде да кёрюнеди алай а бу билим кескин иеремия бентам бла къуралгъанды бентамны классика формулировкасына кёре эм кёб адам сангъа насыб келтирген адеблиге саналады утилитаризмни теориясында баш даулашыулары файда бла насыб ангыламланы айгъакълауду бентам эмда кёб башха философланы оюмларына кёре файда деб зауукълукъну азаб чегиуден максимум кёблюгю саналады бир къауум филососфла сёз ючюн австралиячы питер сингер насыбны адамны излемлерин эм толу баджарыча кёреди ол зауукълукъну максимализациясы бла байламлы болмазгъа да боллукъду уллу депрессия джыл башланыб джылгъа дери баргъан дуния экономика кризисди алай а дуния кризисдено джылгъа дери чыгъыб тургъанды ол себеден джылла уллу депрессияны кёзюуюне саналадыла уллу депрессия асламысы бла абш ны канаданы уллу британияны германияны эмда францияны къыйын болумгъа тюшюргенди алай а башха къраллагъа да къыйыры тийгенди асламысы бла инджилгенле уллу индустриал шахарла болгъандыла бир къауум къралда къурулуш санагъат тамалы бла тохтагъанды халкъны тёлеу мадарлары азайгъаны себебли эл мюлкню продукциясына багъала чакълы бирге тюшгендиле бизни къралда уллу депрессия термин кризисни абш ны ургъаны бла байлайдыла уллу депрессияны аллыда абш да джыл биржа тюшюу болады акциялагъа багъала тохтаусуз тюшедиле бу тюшюу джылны чю октябрында къара орта кюнде башланыб къара баш кюн чи октябрь бла къара гюрге кюн чу октябрь уолл стритни биржа крахы бла масштабла ала башлайды экономистле уллу депрессияны чыгъыууну чурумларын ангылатыуда бир оюмгъа келелмейдиле аны юсюнден талай теория барды алай а экономикалыкъ кризисни чыгъыуунда факторланы джыйылыуу болгъанды деген оюм тюзюрекге саналады экономика кризис рандстад тогъай шахар неда рандстад голланд нидерландланы кюнбатышында кёб аралыкълы шахар агломерация конурбацияды аннга къралны эм уллу шахарлары киредиле амстердам роттердам гаага эм утрехт аны чеклеринде нидерландланы эм магъаналы шахарлары орналгъанды амстердам ара шахар гаага парламент бла правительствону эмда халкъла арасы къуралышланы резиденциясы роттердам дунияда эм уллу тенгиз портладан бири лейден европада эм къарт университет шахарладан бири къыбыла шимал голландия утрехт эм флеволанд провинциялада орналыбды агломерацияны аты картада агломерацияны формасы километрлик радиусулу тёгерек болгъаны ючюн берилгенди бу тогъайны къыйырлары урбанизация басхан шахар джерлешимледиле арасында уа эл мюлк районду ол ара голландияны джашил ёзеги атны джюрютеди эл мюлкню магъанасы тюшерек болса да ол ёзекни рекреация магъанасы уллуду рамстанд бла шахарчыкъланы арасында джашил ырджы зонала къурулуб сакъланадыла рандстадны адам саны миллиондан асламыды ол нидерландланы халкъыны юч этиб биринден асламды аладан миллиону урбанизация болгъан зоналада джашайдыла конурбацияда джылдан бери ортакъ дженгил рельсалы улоу джюрюйдю къыбыла голландия шимал голландия флеволанд утрехт журналны биринчи чыгъармасы март джылда сатаргъа салыннганды газетни къураргъа генри льюсни бла брайтон хэденни йель университетни баш сюек бла сюекле деген таша студент джамагъатны резиденциясында ётген джыйылыуда акъылларына келгенди джангылыкъла чыгъаргъан дунияда биринчи хар ыйыкълыкъ газет болгъанды он джылдан сора конкуренти чыкъгъанды джылда льюс ёлгюнчю журнал аны орта консерватив къарамларын кёргюзгенди бусагъатдагъы тайм кёбчюлюк информацияны мадарларыны эмда шоу бизнесни средасында эм уллу болгъан холдингни ёзегиди журналны американ версиясындан сора да европалы лондон азиялы гонконг эмда австралий сидней версиялары чыгъадыла атедге кёре журнал декабрдагъы ахыр номеринде джылны адамын айтады джылны адамы номинация джылдан бери бериледи бу номинация биринчи берилген тарихде биринчи кере кеси джангыз атлантиканы учуб ётген лётчик чарльз линдберг болгъанды персонаны толтуруучу редактор джангыз кеси сайлайды тюрлю тюрлю джыллада джылны адамы болгъандыла адольф гитлер иосиф сталин джордж буш михаил горбачёв эки кере эм джыллада абстракциялы американ аскерчи эмда интернетни хайырланыучу джылда джылны адамы россияны президенти владимир путин болгъанды джылда уа компанияны къурагъан эмда башчысы марк цукерберг филиппинле республика неда филиппинле къыбыла кюнчыгъыш азияда къралды шош океанда индонезия бла тайванны арасында орналады эмда кёб айрымканладан къуралады филиппинле республика малай архипелагны кесегине саналгъан филлипин айрымканлада орналанды айрымканындан эм уллуларына саналадыла лусон минданао самар панай палаван негрос миндоро лейте бохоль себу филиппин архипелагны узунлугъу шималдан къыбылагъа дери км ди кюнбатышдан кюнчыгъышха дери км ди кюнбатыш джанында айрымканланы къыбыла къытай тенгиз кюнчыгъыш джанында филиппин тенгиз къыбыла джанында сулавеси тенгиз джууады шимал джанында тайвань айрымкандан баши ачыкъ богъаз бла айырылады суу джагъасыны узунлугъу км ди айрымканланы бютеулей майданы км ди айрымканланы климаты тропиклиди муссонлуду къыбылада субэкваторлу болады тенгиз джагъада температурала с ичинде боладыла таулада хауа салкъыныракъды джангурланы сезону къыбыла кюнбатыш муссонну ургъан заманында май айдан ноябргъа дери барады къургъакъ сезон лусонну палаванны эм висай айрымканланы кюнбатышында бегирек эсленеди къралны шимал районларына тайфунла келирге ёчдюле цунамиле болургъа да боладыла джылгъа тюшген джауумланы саны бла мм арасында тюрленеди филлипинлени джерини джарымы чакълы бири мылы тропикалы чегетле бла джабылыбды анда пальмала каучуклу терекле баньян апитонг майяпис лауан кибик терек тукъумла ёседелие аланы тышында бамбук орхидея корица да эсленеди тенгиз дараджадан м мийикликден башында кёкенле джайлыкъла тюбейдиле филиппин айрымканлада джашагъан джаныуарладан бек тюбегенлери буу мангуст эм агъач тонгузду къралны фаунасы къанатлыланы эмда рептилияланы байлыгъы бла айырылады джагъалагъа джууукъ суулада чабакъла бла моллюскланы кёб тюрлюсю джюзеди аланы ичинде инджичи чокъуракъ айры эс бёледи ол инджиле джаратхан чокъуракъчы джаныуарчыкъды филиппинле эки палаталы конргесси эмда бойсунмагъан сюд системасы болгъан президент республикады президентни халкъ джылгъа сайлайды сенатны да джылгъа орун келечилени палатасын орун а уа джылгъа сайлайдыла аны тышында парламентде талай партия келечилеге иеди парламентде келечилери болмагъан партияланы ичинде эки коммунист партияны чертирге керекди фкп эмда фкп фкп джылдан бери джангы халкъ аскер атны джюрютген сауутлу къуралышха иеди чи джылланы аллында минг чакълы къазауатчы джылда минг чакълы бир аланы тышында къралда исламчы сауутлу къауумла да бардыла моро ислам къутхарыу фронт бла абу сайяф кърал тил тагал тилди тагалог неда пилипино халкъны кёбюсю австронезий юйюрдегини филиппин тиллеринде сёлешеди кёб джюрютюлген тилле тагал себуано илокано биколь хилигайнон пангасинан капампанган варай варай халкъны кёбюсю ингилиз тилни да биледи быладан сора да кёб джюрютюледиле испан тил испан креол тил чабакано тил къытай тил испан тил филиппинледе юч ёмюрню джангыз джазма тил болуб тургъанды алай а испанияны узакълыгъы ючюн ол тил халкъны кёбюсюне ана тил болалмагъанды ингилиз тил филиппинледе кёп джюрютюледи бютюнда илмуда билим бериуде эм прессада католик динни халкъны тутады протестантла муслиманла филиппинлилени бир къаууму адет динлерин тутады филиппинлени эм уллу шахары манила лусон айрымканда орналанды бу шахар къралны ара шахарыды баш маданият эм экономика арасыды манила уллу манила конурбацияны арасыды анда миллион адам джашайды аны санына кесон сити калоокан эм пасай деген уллу шахарла киредиле манилада филиппинлени миллет музейи санто томас атлы табигъат тарихни эм антропологияны музейи метрополитен санат музей бардыла туристлеге маниланы ичи бла эмда тааль кёлге экскурсияла къурайдыла хауа сафари эм халкъны кёлден чыгъармачылыгъыны байрамларын джарашдырадыла филиппинлени кёб табигъат эм социал маданият онглары барды бюгюнлюкде айрымканла туризмни хар тюрлюсюн къурайдыла пляж экстрим спорт экология туризмни айныууна къралда тынчлыкъ болмагъаны муслиманла бла христианланы арасында келишиусюзлюк уллу чырмау этеди андан сора да муссон климат джангурланы он айдан да артыкъгъа созулгъан кёзиую да пляж туризмни айныууна себеб болмайды къулийланы шууаны жашы къайсын малкъар совет назмучуду жылдан башлап къайсын къабарты малкъар асср ни халкъ поэти эди ол м горький атлы къырал адабият саугъаны россейде биринчилени санында алгъанды жылда ссср ни къырал саугъасыны жылда уа кеси ёлгенден сора ленинчи саугъаны лауреаты болгъанды жылдан башлап къайсын вкп б ни члени болгъанды къулийланы къайсын жыл чу октябрьде эски стильге кёре чи ноябрьде къабарты малкъарда огъары чегем деген тау элде малчы эм айтылгъан уучуну юйюрюнде туугъанды эм ёсгенди атасы ёлгенде къайсын сабий эди жылда ол тёбен чегемде школгъа жюрюп башлайды аны бошагъандан сора нальчикде педтехникумгъа окъургъа киреди ол заманлада окъуна къайсын кесини назмулары бла сау дефтерлени толтура эди биринчи назмуларын къулий улу школда окъугъанында жазгъанды басмаланып а жылда башлагъанды уруш эте къулийланы къайсын къыйын жолла ётгенди жаралы болгъанны нёгерлерин тас этгенни ачылыгъын да толусунлай сынагъанды десантчы болгъанды сын отечества деген газетни корреспонденти болуп тургъанды ол газетде къайсынны кёп уруш назмулары эм корреспонденциялары басмаланнгандыла ала анга халкъны сюймеклигин да келтиргендиле къулийланы къайсын москваны орёлну ростовну украинаны кърымны прибалтиканы эркин эте къыйын сермешлеге къатышханды кюнчыгъышны сейирлик маданияты орус эм дуния классиканы тёрелери да къайсынны къанына синнгендиле къалай терен эм тюз айтхан эди къайсыннга борис пастернак башха башха заманлада къайсын быллай къуллукълада ишлегенди ссср ны жазыучуларыны союзуну правлениясыны члени къабарты малкъарны эм россейни жазыучуларыны союзуну правлениясыны биринчи секретары къабарты малкъарны мамырлыкъны сакълау комитетини председатели ссср ны баш советини бешинчи созывыны эм созывланы депутаты болгъанды жашаууну ахыр жылларын ахыр кюнюн да къулийланы къайсын чегем шахарда юйюнде ётдюргенди кесини осуятына кёре асыралгъан да анда этгенди бусагъатда ол юй къайсынны мемориал юй музейиди жыл мында назмучуну кийимлери китаплары документлери суратлары да сакъланадыла къабырында скульптор м тхакумашев ишлеп сын таш салыннганды къулийланы къайсынны атын нальчикде проспект эм малкъар драма театр чегем шахарда назмучуну музейи болгъан орам музейде фонд тёбен чегем элде школ тырныаууз шахарда маданият юй ингушетияда магас шахарда орам киргизияда бишкек шахарда орам эм библиотека индияда школ эм музей тюркде анкара шахарда парк жюрютедиле къайсынны чыгъармалары орус тегей къазах эм дагъыда кёп миллетлени тиллерине кёчюрюлгендиле шош океан джер джюзюнде эм уллу майданы эмда теренлиги болгъан океанды кюнбатышында евразия бла австралия континентле бла чекленеди кюнчыгъышында шимал эм къыбыла америка бла антарктида бла уа къыбыласында чекленеди шош океан шималдан къыбылагъа минг км чакълы бир узунлукъгъа иеди кюнчыгъышдан кюнбатышха уа узунлугъу минг км ди тенгизлери бла бирге майданы млн км ди орта теренлиги м ди сууну къалынлыгъы млн км ди тенгизлени санамасакъ млн км м эмда млн км шош океанны эмда бютеу дуния океанны эм терен джери м мариан къырыкъдады шош океанны юсю бла чы меридианда даталаны ауушуу сызы ётеди океанны кёрген биринчи европалыгъа испан конкистадор бальбоа саналады джылда ол кесини джолдашлары бла панама боюнчукъну ётюб танылмагъан океанны джагъасына чыгъады къыбылагъа ачылгъан богъаздан чыкъгъанлары себебли океаннга къыбыла тенгиз атны бередиле джылны чи ноябрында ачыкъ океаннга фернан магеллан чыгъады ол океанны отлу джерден башлаб филиппин айрымканлагъа дери ай бла кюннге ётеди джолоучулукъну заманында кюн иги болады океан да шош ол себебден магеллан аннга шош океан атны береди джылда француз географ ж н бюаш уллу океан атны берирге теджейди алай а бу ат дуния географияда алышмайды ингилиз тилли къраллада океаннга дейдиле джер джюзюню алгъан эмда дуния океанны суууну къалынлыгъыны кесине джыйгъан шош океан планетабызда эм уллу океанды кюнчыгъышдан кюнбатышха дери минг км шималдан къыбылагъа дери да минг км узунлугъу барды аны суулары асламысы бла къыбыла джарымтобдадыла кесини кюнчыгъыш къыйыры бла океан шимал америка бла къыбыла американы кюнбатыш джагъаларын джууады кюнбатыш къыйыры уа австралия бла евразияны кюнчыгъыш джагъаларын къыбылада эсе уа антарктиданы джууады шимал бузлауукъ океан бла чекге берингни ачыкъ богъазы саналады дежнёвну учундан башлаб уэльсчи принцни учуна дери атлантика океан бла чек горн учдан башлаб к б у меридиан бла къыбыла америкадан эм къысха аралыкъ бла антарктика джарымайрымканнга дери дрейкни ачыкъ богъазы бла штернек учха дери тартылады индий океан бла чеги австралиядан къыбыларакъ бассны ачыкъ богъазыны кюнчыгъыш чеги бла тасмания айрымканнга дери андан ары к ч у меридиан бла антарктидагъа дери австралиядан шималыракъ андаман тенгиз бла малакка ачыкъ богъазны арасы андан ары суматра айрымканны къыбыла кюнбатыш джагъасы бла зонд ачыкъ богъаз бла ява айрымканны къыбыла джагъасы бла бали тенгиз бла саву тенгизни къыбыла къыйырлары бла арафур тенгизни шимал чегине дери андан джангы гвинеяны къыбыла кюнбатыш джагъасы бла торресни ачыкъ богъазына дери шош океанны тенгизлерини болгъазларыны эмда ачыкъ богъазларыны майданларыны ёлчеми миллион км чакълы бир болады океанны бютеулей майданыны къалынлыгъы миллион км чакълы бир тенгизлерини асламысы океанны кюнбатыш къыйырында евразияны джагъаларындадыла берингни тенгизи охотск япон ич япон сары кюнчыгъыш къытай филиппин тенгизле къыбыла кюнчыгъыш азияны айрымканларыны арасындагъы тенгизле къыбыла къытай ява сулу сулавеси бали флорес саву банда серам хальмахера молукка тенгизле австралияны джагъасыны джаны бла джангы гвиней соломонну марджан фиджи тасман антарктиданы джанындагъыла бир бирде аланы къыбыла океаннга санайдыла россну амундсенни беллинсгаузенни шимал эм къыбыла америкаланы джагъалыра бла тенгизле болмаса да алай а уллу богъазла бардыла аляска калифорния панама шош океанны кенгликлеринде чачылгъан мингле бла айрымкан вулкан къусууну эсебинде къуралгъандыла бу айрымканланы бир къаууму марджанла бла къуршаланнгандыла сора дагъыда талай замандан суу тюбюне кетгендиле ала кеслеринден сора атоллланы тогъайларын къойгъандыла айрымканланы саны бла минг чакълы бир эмда айрымканланы бютеулей майданыны ёлчеми бла шош океан океанланы ичинде биринчи орунну алады океанда уллулугъу бла джерни экинчи эмда ючюню айрымканлары орналгъандыла джангы гвинея минг км эм калимантан минг км айрымканланы эм уллу къаууму уллу зонд айрымканла минг км аны ичинде эм уллу айрымканла калимантан суматра сулавеси ява банка башха уллу айрымканла бла архипелагла джангы гвинея айрымканла джангы гвинея колепом япон айрымканла хонсю хоккайдо кюсю сикоку филиппин айрымканла лусон минданао самар негрос палаван панай миндоро джынгы зеландия къыбыла эм шимал айрымканла гитче зонд айрымканла тимор сумбава флорес сумба сахалин молукка айрымканла серам хальмахера бисмаркны айрымканы джангы британия джангы ирландия соломонну айрымканлары бугенвиль алеут айрымканла тайвань хайнань ванкувер фиджи айрымканла вити леву гавай айрымканла гавайла джангы каледония кадьяк архипелаг курил айрымканла джангы гебридле хайда гуаи галапагос айрымканла веллингтон сыйлы лаврентийни рюкю айрымканла риеско нунивак санта инес д антркасто айрымканла самоа айрымканла ревилья хихедо палмер архипелаг шантар айрымканла магдалена луизиада архипелаг линга архипелаг луайоте айрымканла карагинский кларенс нельсон принсесс ройал хановер командор айрымканла мезозой эрада пангеяны гондвана бла лавразиягъа юлешиннгенинде аны тёгерегин алгъан панталасса океан азайыб башлагъанды мезозойну ахырына гондвана бла лавразия айырыладыла аланы бири биринден узакълашыулары бла бирге аланы араларында бусагъатдагъы шош океан къурала башлайды шош океан алашалыкъны ичинде юра кёзюуде тёрт океан тектоника плита къуралады шош океан плита кула плита фараллон плита эмда феникс плита шимал кюнбатышдагъа кул плита азия континентни кюнчыгъыш эмда къыбыла кюнчыгъыш къыйырларыны тюбюне тая баргъанды шимал кюнбатышдагъы фараллон плита эсе уа алясканы чукотканы эмда шимал американы кюнбатыш джагъасыны тюбюне тая баргъанды къыбыла кюнчыгъышдагъы феникс плита эсе уа къыбыла американы кюнбатыш къыйырыны тюбюне мел заманда къыбыла кюнчыгъыш шош океан плита ол заманда бир болгъан австралия антарктида континентни кюнчыгъыш къыйырыны тюбюне тайгъанды аны эсебинде континентден блокла айырылагъандыла ала бусагъатдагъы джангы зеланд плато бла лорд хау эм норфолк суу тюбю мийикликлени къурайдыла кеч мелде австралия антарктида континентни чачылыуу башланады австралий плита айырылыб экватор джанына тайыб башлайды аны бла бирге олигоценде шош океан плита шимал кюнбатыш таба тая башлагъанды кеч миоценде фараллон плита экиге юлешинеди кокос плита бла наска плитагъа кула плита шимал кюнбатышха тая барыб евразияны тюбюне бютеулей киреди тектоника плиталаны джюрюулери бюгюн да барады бу къымылдауну кегейине ара океан рифле саналадыла бу зонаны кюнбатышында эм уллу шош океан плита барды ол да джылгъа см терклик бла шимал кюнбатышха таяды евразия эмда австралия плиталаны тюбюне аны кюнбатышда филиппин плита тебереди континентлени суу тюбю къыйырлары шош океанны аладыла шельфни рельефинде субаэрал реликт рельефли трансгрессия тюзле баш орун аладыла быллай формала яваны шельфи бла берингни тенгизини шельфинде бек эсленедиле корея шельф бла кюнчыгъыш къытай тенгизни шельфинде рельфени тизим формалары бек джайылыбдыла ала агъымла бла къуралгъандыла экватор тропика сууланы шельфлеринде тюрлю тюрлю марджан къурулушла джайылыбдыла антарктика шельфни асламысы метрден терендеди башы таракъча бек чачакъды суу тюбю мийикликле алашалыкъла бла алмашадыла шимал американы континентал сырты суу тюбю каньонла бла джырылыбды уллу суу тюбю каньонла берингни тенгизини тюбюнде да белгилидиле джангы зеландияны суу тюбю къыйырлары кесини континентал структурасына иеди аны майданы айрымканланы майданындан эсе он къатха асламды бу суу тюбю джангы зеланд плато эки джассы башлы мийиклик кэмпбел бла чатам бла аланы араларында баунки алашалыкъдан къуралады шош океанны кюнбатыш къыйырында континентлени къыйырларындан океанны джатагъыны арасындагъы зона барды алеут къырыкъ курил камчатка къырыкъ япон къырыкъ кюнчыгъыш къытай къырыкъ индонезий филиппин бонино мариан океанны эм терен нохтасы мариан къырыкъ бла бирге теренлиги м меланезий тонга кермадек маккуори къырыкъладыла бу аралыкъ бёлгеле кеслерине терен къырыкъланы къыйыр тенгизлени къошадыла кюнчыгъыш къыйыры бла быллай бёлгеле бардыла ара американ къырыкъ эм перуан чилий къырыкъ ала къуру терен къырыкъладан къуралгъандыла къырыкъланы узунлугъу бла уа ара эмда къыбыла американы джаш таулары барадыла бютеу аралыкъ бёлгеледе вулканизм бла сейсмика джанындан тирилик айныбды ала шош океан вулкан тогъайны къурайдыла шош океанны майданыны орта океан тау тизимле аладыла къыбыла шошокеан кёлтюрюлюу бла кюнбатыш шошокеан кёлтюрюлюу ала кенг бек джырылмагъан мийикликледиле ёзек системасындан къабыргъа бутакъла кетедиле чилий кёлтюрюлюу эмда галапагос рифт зона шош океанны орта океан тизимлерине горд тау тизим хуан де фука тау тизим эмда эксплорер тау тизим киредиле орта океан тау тизимле сейсмикасы мийик болгъан зоналадыла рифт зоналада джангы чыкъгъан лавала да табылгъандыла металлы агъымла уа гидротермала бла байламлыдыла шош океанны кёлтюрюуледен къуралгъан системасы джатагъын эки тенг болмагъан кесекге юлешеди кюнчыгъыш кесеги сайыракъ эмда къурулушу тынчыракъды былайда чилий кёлтюрюуню рифт зона эмда наска сала и гомес карнеги эмда кокос тау тизимлени айырыб чертирге боллукъду бу тау тизимле джатакъны кюнчыгъыш кесегин гватемал панама перуан эмда чилий къобулагъа юлешедиле аланы барысы да къыйын чачакълы дуппурлу эмда таулу рельефге иедиле галапагос айрымканланы районунда рифт зонаны айырадыла шошокеан кёлтюрюуледен кюнбатыш джанындагъы кесеги шош океанны джатагъыны чакълы бири болады онла бла мийиклик эмда тау тизим океанны джатагъын кёб чунгургъа къобугъа юлешеди эм магъаналы тау тизимле джарым тогъай шекелли кёлтюрюу система къурайдыла биринчи аллай джарым тогъайны гавай тау тизим къурайды анны бла параллель джарым тогъайны картографланы таулары маркус неккер лайн айрымканланы суу тюбю тау тизимлери къурайдыла джарым тогъай туамоту айрымканланы суу тюбю тамалында бошалады аны ызындан келген джарым тогъай маршаллны айрымканларыны кирибатини тувалуну эм самоаны суу тюбю тамалларындан къуралады тёртюнчю джарым тогъайгъа каролин айрымканланы эмда суу тюбю капингамаранги мийикликни алады бешинчи джарым тогъай каролин айрымканланы къыбыла къауумларындан къуралады гавай айрымканла бла самоа архипелагда бусагъатда да лава къусады шош океанны джатагъында минг чакълы бир тау барды асламысы бла вулкан тамаллыладыла аланы ичинде кёб гайот барды бир къауум гайотланы башлары минг м теренликдедиле орта теренлик эсе уа минг метрди шош океанны ара эмда кюнбатыш кесеклеринде айрымканларыны асламысыеы марджан тамалы барды вулкандан къуралгъан айрымканла да марджан къурулушла бла къуршалайдыла азияны уллу суулары сёз ючюн амур хуанхэ янцзы меконг эмда башхала шош океаннга джыл сайын миллион тонна къалау келтиредиле бу аллювий бютеулей къыйыр тенгизле бла богъазланы акваторияларында къалады американы эм уллу суулары юкон колорадо колумбия фрейзер гуаякиль эмда башхала джыл сайын миллион тонна къалау келтиредиле эмда ачыкъ океаннга кетеди шош океанны климаты кюн радиацияны эмда атмосфераны циркуляциясыны зоналы джайылыууну азия континентни чакъ эткисини тамалында къуралады океанда джерде болгъан бютеу климат зонаны айырырыгъа боллукъду шимал орта зонада къыш заманда бар аралыкъгъа басымны алеут минимуму саналады джай ол алай эсленмейди къыбыларакъ шимал шошокеан антициклон орналгъанды экваторну узунлугъуна экваториал депрессияны тюшген басымны бёлгесин айырыргъа боллукъду ол къыбыласында къыбыла шошокеан антициклон бла ауушунады андан ары къыбылагъа басым тюше барады сора антарктиданы башында мийик басымны бёлгесине алмашады барлыкъ аралыкъланы орналгъанларына кёре джеллени да ургъан джанлары белгиленеди шимал джарымтобну орта кенгликлеринде къыш кючлю кюнбатыш джелле джай къарыусуз къыбыла джелле урадыла океанны шимал кюнбатышында къыш заманда шимал эмда шимал кюнчыгъыш муссон джелле урадыла джай а уа ала къыбыла муссон джеллеге ауушунадыла полюсдагъы фронтлада къуралгъан циклонла полюсну къатындагъы зоналада штормланы кёб болуууна чурум боладыла шимал джарымтобну субтропиклери бла тропиклеринде шимал кюнчыгъыш пассатла бийлик этедиле экватор зонада джылны узунуна штиль болады къыбыла джарымтобну тропика эмда субтропика зоналарында къыбыла кюнчыгъыш пассат бийлик этеди джай къарыусузду къыш эсе уа кюч алады тропикледе асламысы бла джай хыны тропика тайфунла джаратыладыла ала асламысы бла филиппинледен кюнчыгъыш джанында къураладыла андан ала шимал кюнбатыш бла шималгъа джол аладыла тайвань бла японияны юсю бла ётюб берингни тенгизине джетерге къарыуларын тауусадыла тайфунланы башха бёлгеси ара американы джаныды къыбыла джарымтобну къыркъынчы кенгликлеринде дайым эмда кючлю кюнбатыш джелле бардыла къыбыла джарымтобну мийик кенгликлеринде джелле антарктида джанындагъы алаша басымда болуучу орта циклон циркуляцияны джорукъларына бойсунадыла климатны зоналыкъ юлешиниуюне океанны башындагъы хауа да бойсунады алай кюнбатыш кесеги джылыракъды тропика эмда экваториал зоналада орта температурала арасындады джай изотерма шималгъа кенгереди океанны кюнбатыш кесегинде бу кенгериу уллуду кюнчыгъыш кесегинде уа алай эсленирча болмайды океанны къыйырсыз джюзюню башы бла бара хауа мылылыкъ бла толады экваторну эки джанында джауумланы максимуму болгъан эки бёлге барады ала мм изогиета бла чекленедиле экваторну юсю бла уа къургъагъыракъ зона барады шош океанда шимал пассатла бла къыбыла пассатланы бир бирлерине тийген зона джокъду бир бири бла тийишмеген къургъагъыракъ экватор бла айры болгъан эки зона къуралады шош океанны агъымларыны схемасы атмосфераны циркуляциясыны схемасына байланыбды шимал джарымтобну шимал кюнчыгъыш пассаты шимал пассат агъымны джаратылыууна чурум болады бу агъым океанны ара американы джагъасындан филиппин айрымканлагъа дери барады андан ары агъым эки дженгнге юлешинеди бири къыбылагъа бурулуб экватор къаршчы агъымны къуралыууна юлюш къошады бир кесеги уа индонезий тенгизлени бассейнлерине кетеди шимал дженги кюнчыгъыш къытай тенгизге агъады андан чыгъыб кюсю айрымканны къыбыла джанында джангы джылы куросио агъымгъа тамал береди бу агъым шималгъа япон джагъагъа дери барады джолунда айрымканланы климатларын кючлю эткилейди ш к куросио шимал шошокеан агъымгъа кёчеди эмда кюнчыгъышха орегонну джагъасына дери барады шимал америкагъа джетгенден сора эки бутакъгъа юлешинеди шимал джылы аляска агъым бла сууукъ къыбыла калифорния агъымгъа къыбыла джарымтобда къыбыла кюнчыгъыш пассат къыбыла пассат агъымны къурайды ол шош океанны колумбияны джагъасындан башлаб молукк айрымканлагъа дери ётеди лайн айрымканла бла туамотуну арасында ол марджан тенгизге баргъан бутакъны къурайды ол бутакъ андан ары къыбылагъа австралияны джагъасы бла кюнчыгъыш австралия агъымны къураб агъады къыбыла пассат агъымны сууларыны асламысы молукка айрымканланы кюнчыгъыш джанында шимал пассат агъымны суулары биригиб экватор къаршчы агъымны къурайдыла кюнчыгъыш австралия агъым джангы зеландияны къыбыла джанында кючлю кюнбатыш джеллени агъымына къошулады ол агъым индий океандан келиб шош океанны кюнбатышдан кюнчыгъышха ётеди къыбыла американы къыбыла учунда бу агъым юлешинеди шималгъа перу агъым кибик агъады ол тропикледе къыбыла пассат агъымгъа къошулады эмда агъымланы къыбыла тогъайын джабады кюнбатыш джеллени агъымыны башха кесеги уа къыбыла американы горн учну агъымы ат бла континентни къыйыры бла ётюб атлантика океаннга кетеди шош океанны сууларыны циркуляциясында сууукъ кромвеллни агъымы уллу орун алады ол къыбыла пассат агъымны тюбю бла ш к дан башлаб галлапагос айрымканлагъа дери барады океанны кюнчыгъыш экватор кесегинде эль ниньо деген джылы аз тузлу агъым къуралады сууукъ перу агъымны къыбыла американы джагъаларындан ыхтырады аны бла бирге баш сууланы тюбюндеги къатлагъа кислородну келиую тохтайды ол планктонну чабакъланы эмда аланы ашаб джашагъан къанатлыланы ёлюмлерине себеб болады къургъакъ болуучу джагъалагъа уа кючлю джангурла келедиле ала да суу къобуугъа чурум боладыла эм бек тузлулукъ экватор эмда тропика зоналагъа келеди максимум ге дери анда кебиу мийик джауум да аз болады кюнчыгъышха сууукъ агъымла бла бирге тузлулукъ да азаяды джауумну да кёб болууу тузлулукъну азайтады шош океанны къыбыласында буз антарктика джанындагъы зоналада къуралады шималда уа къуру берингни тенгизинде охотск эмда япон тенгизледе болады къыбыла алясканы джагъаларындан айсбергле къуралады ала мартда апрелде ш к на дери джетедиле шимал тенгизле артыкъсыз да берингни тенгизи океанны шимал бёлгелеринде джюзген бузланы асламысын бередиле антарктика суулады пак бузланы чеги къ к на джетеди айсбергле шималгъа узакъ кетедиле ш к на дери шош океанда юс юс тюбюндеги аралыкъ терен эмда тюб сууланы айырадыла юс суу массаны м къалынлыгъы барды аны температурасы тузлулугъу эмда къысыкълыгъы бирчаракъды бу суу масса океанны юсюнде джылыу ауушдуруу бла джауумла бла кебиуню илишкиси бла эмда кючлю къатышыу бла белгиленеди бу шартла юс тюбюндеги суулагъа да байлмлыдыла алай а юс сууладан азыракъ субтропикле бла сууукъ кенгликледе бу суу массала джыл джарымны юс суула башха джарымда уа юс тюбюндеги суула боладыла бир къауум климат бёлгеледе аланы аралыкъ суула бла чеклери м бла м арасында болады юс тюбюндеги суула бек тузлудула эмда мийик къысыкълыдыла температуралары тропикле бла субтропикледе ды орта климат бёлгеде ды юс тюбюндеги суула джылы климатда тузлу юс сууланы тюбюне тюшюую бла къураладыла орта эмда мийик кенгликлени аралыкъ суу массаларыны температурасы ды тузлулугъу уа болады тюб чеги м арасында болады терен суу массаланы къуралыуу антарктика суулада эмда берингни тенгизинде сууугъан сууланы тюбюне тюшюую бла сора теренде джайылыуу бла байламлыды тюб суу массала м теренликни тюбюндедиле аланы температуралары гитчеди тузлулугъу да бирчады бу суула антакртика шельфде къураладыла акъыртын ала океанны тюбю бла теренликлеге джайыладыла башха океанны тюб сууларына кёре шош океанны тюб сууларында эритилген кислород азды терен суула бла бирге тюб суула шош океанны суу къалынлыгъыны боладыла шош океанда дуния океанны биомассасыны джыйылгъанды океанда джашау байды артыкъсыз да азия бла австралияны джагъаларыны арасындагъы троипика эмда субтропика бёлгеледе анда уллу территорияла марджан рифле бла эмда мангр чырпыла бла алыныбды шош океанны фитопланктону бек ууакъ бир клеткалы суу ёсюмлюкледен къуралады аланы тюрлюсю белгилиди ёсюмлюкню асламысы сай бёлгеледе эмда апвеллингни зоналарында джайылыбды океанны тюбюндеги ёсюмлюкле минг тюрлю суу ёсюмлюк бла тюрлю гоккалы ёсюмлюкдюле шош океанны джаныуар дуниясы башха океанладан эсе къатха байды артыкъсыз да тропика суулада индонезий тенгизледе чабакъланы минг тюрлюсю тюбейди шимал тенгизледе уа къуру тюрлюсю тропика зонада моллюскланы минг тюрлюсю барды берингни тенгизиде уа чакълы бир шош океанны фаунасында буруннгу тюрлюле кёб тюбейдиле лосось чабакъланы да шош океанны сууларындады шош океанда адамны мюлк иши аны сууларыны кирлениуюне себеб болгъанды аны биология байлыкъларын азайтханды сёз ючюн ёмюрню ахырына берингни тенгизинде тенгиз ийнекле къурутулгъандыла ёмюрню аллында тенгиз киштикле бла китлени кёб тюрлюсю къурур къоркъууда болгъандыла бусагъатда бу джаныуарланы ёлтюрюу чекленнгенди бир бир къраллада уа тамамы бла джасакъланнганды океанда экология джанындан эм уллу къоркъуу сууланы нефть продуктла бла кирлендириудю аны тышында ауур металла бла атом индустрияны джараусузгъа чыкъгъанлары да уллу къоркъуу бередиле заранлы затла агъымла бла бирге бютеу океаннга джайыладыла адамла джашагъан джерлени къой антарктиданы джагъасында джашагъан тенгиз джаныуарланы чархларында да табылгъандыла бу заранлы затла абш ны он штаты тохтаусуз кеслерини джараусузгъа чыкъгъан затларын тенгизге тёгедиле чы джылда бу амал бла тоннадан артыкъ джараусузгъа чыкъгъан къоратылгъанды ол замандан бери бу санла азайгъандыла шош океанны шимал кесегинде джелимден пластмассадан уллу шошокеан багуш тамгъа къуралгъанды ол шимал шошокеан агъым системаны болушлугъу бла бютеу океандан багушну джыйыб бир джерге келтиреди бу тамгъа шош океанны шимал кесегини юсю бла калифорнияны джагъасындан тенгиз миля чакълы бирден гавайланы къаты бла япониягъа джетише келгенди джылда бу багуш айрымканны массасы млн тоннадан ауур болгъанды майданы уа млн км чакълы бир ол демек зоопланктонну массасындан алты кереге ауурду хар джыл сайын бу багушну майданы бир къатха уллу болады океанны ичинде башха регионлагъа кирмеген океанияны къурагъан айрымкан къралла эмда башха къралланы иеликлери барды шош океанны тинтиу эмда хайырланыу адам улуну джазылгъан тарихинден кёбге алгъа башланнганды океанда джюзерге джонкала катамаранла эмда тюз плотла хайырланнгандыла джылда бальса агъачдан этилген кон тики плот норвегчи тур хейердалны башчылыгъы бла шош океанны къыбыла американы арасындан полинезияны айрымканларына дери джюзгенди къытай джонкала океанны джагъаларыны джаны бла индий океаннга джолоучулукъ этгенлей тургъандыла юлгюге джыллада чжэн хэни джети джолоучулугъу шош океанны кёрген биринчи европачыгъа испан конкистадор васко нуньес де бальбоа саналады ол джылда панама боюнчукъда бир тауну башындан шумлукъда къыбыла джанында джайылгъан океанны сууларын кёргенди эмда ол заманда аннга къыбыла океан атны бергенди джылны къачында португал тенгизчи фернан магеллан къыбыла американы къыбыла джанындан тёгерегине айланнганды ачыкъ богъазны ётгенден сора джангы суу кенгликлени кёргенди юч ай баргъан джолоучулукъда ол филиппин айрымканлагъа джетеди бир уллу джелге да тюбемейди ол себебден болур магеллан океаннга шош атны береди шош океанны биринчи деталлы картасын джыл ортелий басмалайды джыллада тасманны башчылыгъы бла экспедиция австралияны айры континент болгъанын ачыкълагъанды океанны актив тинтиу ёмюрде башланады европаны алчы къраллары шош океаннга илму тинтиу экспедицияланы джибере башлайдыла алагъа башчылыкъ этген белгили тенгиз тинтиучюле саяхатчыла ингилизли джеймс кук австралия бла джангы зеландияны тинтиу гавайланы ачыу французла луи антуан бугенвиль океанияны айрымканларын тинтиу эмда жан франсуа лаперуз итальянлы алессандро маласпина къыбыла эмда шимал америкаланы бютеу кюнбатыш джагъасыны карталарын этгенди океанны шимал кесегини тинтиуюнде орус тинтиучюле да юлюш къошхандыла сёз ючюн с и дежнёв евразия бла шимал американы арасындагъы ачыкъ богъаз в беринг океанны шимал джагъаларын тинтиу эмда а и чириков шимал американы шимал кюнбатыш джагъаларын тинтиу джыллада орус тенгизчиле джер джюзюн аулагъан джолоучулукъ этгендиле аны эсебинде орус аскер флот эмда саудюгерчи флот балтикадан шош океаннг джолну эмда океанда талай айрымканны ачханды джыллада ф ф беллинсгаузен бла м п лазарев башчылыкъ этген джер джюзюн аулагъа экспедиция антарктида бла къыбыла океанны айрымканын ачханды бусагъатда шош океанны джагъалары эмда айрымканлары бирча адамла бла хайырландырылмайдыла эм кёб адам джерлешген эмда индустриял джанындан хайырланнган бёлгелеге абш ны джагъасы лос анджелесден сан францискогъа дери японияны эмда къыбыла кореяны джагъалары саналады австралия бла джангы зеландияны джашауларында да океанны магъанасы уллуду эм уллу санагъат магъанасы орта эмда тропика кенгликлени барды шош океанны акваториясына дунияда чабакъ тутууну келеди аланы ичинде лосось тукъумлу чабакъла селдь тукъумлу трескалыла эмда башхала чабакъладан сора сют ичген тенгиз джаныуарла да тутуладыла кашалот кит тенгиз киштик калан морж сивуч омураусузла крабла креветкала устрицала башаякъ моллюскла талай тюрлю ёсюмлюк да чыгъарылады ламинария тенгиз къобуста анфельция агар агар филлоспадикс шош океанны эм кючлю тенгиз санагъат къралларына япония токио нагасаки симоносеки къытай чжоушань яньтай циндао далянь россия федерация приморье сахалин камчатка перу таиланд индонезия филиппинле чили вьетнам къыбыла корея кхдр австралия бирлик джангы зеландия абш саналадыла шош океанны юсю бла магъаналы тенгиз эмда хауа коммуникацияла ётедиле ала шошокеан бассейнни къралларын бир бирлери бла байлайдыла эмда башха къраллагъа транзит джол боладыла магъаналы океан джолла канада бла абш дан тайвангъа барады шош океанны эм баш кеме ётген ачыкъ богъазлары берингни ачыкъ богъазы татар ачыкъ богъаз лаперузну ачыкъ богъазы корей тайвань сингапур малакка сангар ачыкъ богъазла бассны ачыкъ богъазы торресни ачыкъ богъазы кукну ачыкъ богъазы магелланны ачыкъ богъазы шош океанны антлантика океан бла панама канал байлайды уллу портла владивосток находка восточный ванино россияда кобе осака токио иокогама нагоя японияда шанхай сянган къытайда сингапур сингапурда сидней ньюкасл австралияда окленд джангы зеландияда ванкувер канадада сан франциско лос анджелес лонг бич абш да уаско чилиде шош океанны бассейнинде кёб орта эмда ууакъ порт барды шош океанны юсю бла хауа джюк ташыу да уллу магъананы тутады океанны юсю бла биринчи дайым авиарейс джыл сан франциско абш гонолулу гавай айрымканла манила филиппинле маршрут бла этилгенди бусагъатда маршрутланы асламысы шош океанны шимал эмда ара зоналарыны башы бла барады айрымканланы арасында ич авиаджолла да уллу магъананы джюрютедиле джыл уллу британия океанны тюбю бла биринчи суу тюбю телеграф кабелни тартханды узунлугъу минг км ол фаннинг эмда фиджи айрымканланы юсю бла барыб канаданы джангы зеландияны австралияны байлагъанды шош океанны тюбю тюрлю тюрлю минералладан байды къытайны индонезияны малайзияны японияны абш ны эквадорну австралияны шельфлеринде нефть бла табигъат газ чыгъарадыла бусагъатда санамлагъа кёре шош океанны гёзенлеринде дуния океанны табигъат байлыкъларыны барды шош океанны рекреация къайнакълары бек байды дуния турист организацияни билгилерине кёре ёмюрню ахырына кюнчыгъыш азия бла шошокеан регионда халкъла арасы турист джолоучу болгъанланы солугъанды баш солуу зонала гавай айрымканла полинезия бла микронезияны айрымканлары австралияны кюнчыгъыш джагъасы бохай богъаз бла хайнань айрымкан къытайда эм кёб турист джюрюген къралла къытай миллион джылгъа малайзия миллион гонконг миллион таиланд миллион макао миллион сингапур миллион къыбыла корея миллион япония миллион индонезия миллион австралия миллион тайвань миллион вьетнам миллион филиппинле миллион джангы зеландия миллион камбоджа миллион гуам миллион шимал эмда къыбыла американы джагъа къраллары абш миллион мексика миллион канада миллион чили миллион колумбия миллион коста рика миллион перу миллион панама миллион гватемала миллион сальвадор миллион эквадор миллион вьетнам официал аты къыбыла кюнчыгъыш азияда къралды индокъытай джарымайрымканда орналыбды кюнбатышында лаос эм камбоджа бла шималында къытай бла чеклешеди кюнчыгъыш бла къыбыладан къыбыла къытай тенгиз джууады къралны аты эки сёзден къуралады къралны баш халкъы вьетлени аты къыбыла къыбылада вьетлени джурту къытайча юэнань деген сёзню калькасыды юэ къытайча вьетлени аты нань къыбыла вьетнам сёзню биринчи кере поэт нгуен бинь кхием кесини чанг чинни фалы деген китабында ёмюрде хайырланады былай джазады эмда вьетнам кърал къуралады бу ат стеллада кесилиб джазылады сёз ючюн хайфон шахардагъы пагодада джыллада император гья лонг вьетнам сёзню официал къагъытлада хайырланнганды алай а джылгъа дери кърал аннам атны джюрютгенди ол джыл император бао дай официал атны тюрлендиргенди вьетлени цивилизациялары хонгха сууну ёзенинде къуралгъанды былайда кеч неолитни эпохасында монголоид эмда протомалай къауумланы къатышыуу баргъанды биринчи кърал къуралышда б э д ёмюрде къуралгъандыла хунг король дракон лак лонг куан бла хур къанатлы ау кону джашына саналгъанды ол фонгтяуда ара шахар салады бусагъатдагъы виньфук провинция хунг династиягъа тамал салыб къралына да ванланг ат береди вьетнам патчахлыкъ джылдан болгъанды бир талай заманны вьетнам къытайны къурамында тургъанды ёмюрню экинчи джарымында вьетнам франциягъа колониялыкъ бойсунуугъа тюшеди къралны юч кесекге юлешедиле кохинхина колония къыбыла вьетнам аннам ара вьетнам бла тонкин шимал вьетнам протекторатла лаос эм камбоджа бла бирге вьетнам француз индокъытайгъа киреди къралда властны вакууму бла хайырланыб коммунистле джылны чю августунда танчаода бардырылгъан партия конференцияда хо ши минни башчылыгъы бла болджаллы правительство къураб къозгъалыугъа оноу этедиле вьетнамдагъы джылны август револяциясы колониялыкъ администрацияны ахыр институтлары къурутады чу августда къозгъалыу ханойда хорлайды чю августда хюэде чи августда сайгонда джылны чи сентябрында хо ши мин азатлыкъны декларациясын баямлаб джангы къралны вьетнам демократ республиканы къурайды алай а халкъла арасы ситуация кърал ючюн алай иги болмагъанды подстдам келишиулеге кёре абш бла ингилиз япон аскерлени сауутсузландырыргъа керек эдиле бу хакъны абш чан кайшини аскерлерине береди ала шимал вьетнамны кючлейдиле къыбыладагъы ингилиз аскер башчылыкъ вдр ни танымайды эмда французлагъа колонияларын сакълауда къолундан келген болушлукъну этеди алай бла къралны тарихинде бир къралны ичинде аллай кёб тюрлю оккупант джыйылады быллай къыйын халкъла арасы фонда джылны чы мартында хо ши минни правительствосу франция бла хо сантени атлы келишиуге барады аннга кёре француз бирликни аскерлери къралда турургъа эркин боладыла франция уа вдр ни суверенитетин таныйды бу келишиуге кёре къралгъа чан кайшини аскерини орнуна француз аскерле киредиле бу политика атламгъа вдр бир кесек солуу алыб джангы революция кюрешге башлар ючюн баргъанды алай франция аскер джаны бла кючлю болгъанына базыб колониялыкъ системаны орнуна салыр муратларын тохтатмайды бютеу амалланы сынаб джылны чу декабрында партияны ак сы къаршчыланыуну къазауатын башларгъа оноу этеди бу къазауат созулгъан партизан халили къазауат болгъанды талай джылны ичинде вьетминни аскерчилери кюрешни партизан амалларын хайырланыб французланы кючлерин тауусадыла андан сора къхр бла ссср ден болушлукъ бла къарыу алыб джылны джазында колониялыкъ аскерге талай ауур джара саладыла аланы эм белгилиси дьенбьенфуда сермешиу болады халкъ мюлкню совет модели бла сауутланнга вьетнам экономика кючлю кризисге келеди ссср деги перестройка бла къытайдагъы реформала башланнганлай джыл вьетнамда да джангы экономика политика башланады бусагъатхза вьетнамда экономика системаны либерализациясы бардырылгъанды тыш къралла бла контактла бегигендиле джамагъат джашауда да партияны контролю бираз джумшагъанды социалист республикады бусагъатдагъы конституциясы джылны чи апрелинде къабыл этилгенди властны баш органлары миллет джыйылыу президент премьер министр властны джерли органлары вьетнам провинция бла ара бойсунууда болгъан шахардан къуралады бу шахрла бла провинциялада халкъ сайлагъан кърал власть органла халкъ советле бардыла аланы болджаллары джылды джылдан башлаб провинцияла тыш къралла бла сатыу алыу этер хакъ алгъандыла закон къураучу власть джылны конституциясына кёре закон къураучу властны баш органы миллет джыйылыуду депутатдан къуралады ала ачыкъ сайлаула бла джыллыкъ болджалгъа сайланадыла джылдан башлаб миллет джыйылыу депутатдан къуралады сюд системагъа ханойда баш халкъ сюд эмда аннга бойсуннган провинциялада халкъ сюдле киредиле миллет джыйылыу керек болса сёз ючюн миллет къоркъуусузлукъну кереклисинде энчи сюд органла къурургъа боллукъдула вьетнам халкъ аскерни юсюнден информация сырлыды къралда млн чакълы бир аскерчи къоркъуусузлукъ органлада уа млн чакълы бир адам барды вьетнамны территориясыны асламысы алаша эмда орта мийикликли таула аладыла шималда бир биринден параллель халда къыбыла кюнчыгъышха созулгъан талай тау тизим барды хоангльеншон вьетнамны эм мийик нохтасы фаншипантау м шусунгтяотяй шамшао ала бир бирлеринден терен тар ёзенле бла айрылыбдыла кюнбатыш чегини узунлугъуна чыонгшон таула барадыла аннам таула къралны ара эмда къыбыла кесегинде плейку даклак ламвьен зилинь сыртла бардыла къыбыла кюнчыгъыш азияны эм терен эмда эм толу суулары хонгха бла меконг кеслерини агъымларын вьетнамны территориясында къыбыла къытай тенгизге саркъыб бошайдыла хонгхини аяыгъында эмда дельтасында бакбо аллювий тюз джатады адамланы эм бек басыннган районуду адам км былайда вьетнамны ара шахары ханой орналыбды экинчи аллай тюз къралны къыбыласында меконгну аягъындады былайда да адам басыннган мийикиди адам км къралны эм уллу шахары хошимин да былайдады вьетнам субкэкватор муссуон климатны бёлгесиндеди алай а къралны узун болгъаны себебли климат шартла тюрлю тюрлюдюле къыбылада къыш иссиди с шималда уа салкъынды с бир бирде хауаны температурасы къытайдан келген сууукъ хауа бла бирге с дери тюшерге болады м мийик таулада кърау урургъа да болады джауумланы режими да къралны территориясында бирча тюлдю къыбылада къыш къургъакъды шималда уа мылыды джай муссуон джангурла къралны бютеу территориясында барадыла джайны ахырында къачны аллында вьетнамы тенгиз джагъасына уллу заран салгъан тайфунла келедиле вьетнам провинцягъа юлешинеди тинь аны бла бирге ара бойсууда шахар барды аланы статуслары провинция бла тенгди этник къурамы вьетле тайла тхайла мыонгла кхмерле мяола нунгла эмда башхала джыл тилле вьетнам тил официал тутулгъан динле буддистле католикле хоа хао каодай протестантла атеистле бла джерли анимист культла джыл вьетнамлыланы баш динлери халкъ меджисиу ийнанчланы системасыды аланы тамалында тхо кунг то тиен ритуалла турадыла бу культну белгили бегитилген организациясы дин къуллукъчулары неда социал къуралышы джокъду ол себебден дин конфессия статусу да джокъду джылны тергеуде кесини динин белгилеб джазалмагъанланы атеистле деб джазгъандыла дагъыда чертилирге керек бу меджисуу культланы буддист храмлада бардырылыуу вьетнамчыланы буддистди деген халатны келтиргенди табигъат къайнакълары фосфатла кёмюр марганец бокситле хромитле нефть эм табигъат газ эл мюлк ишлеген ибп принч кофе каучуклу терекле мамукъ чай пурч соя кешью шекер къамиш арахис бананла чабакъ тутуу промышленность ишлеген ибп эл мюлк продукцияны хазыр этиу кийим аякъ кийим нефтни чыгъарыу кеме ишлеу баджарыу сфера ишлеген ибп ишсизле дж электрокъууат асламысы бла гидроэлектростанциялада чыгъарылады джангур чакъ башланыуу бла электрокъууатда дыккылыкъ сыналады абаза къоян неда мальва мальвалыланы юйюрюнден ёсюмлюк къауумду бу къауумну тюрлюсю европаны азияны шимал африка бла шимал американы орта климатында ёседиле баш шартларыны бири чапыракълары джюркеге ушаша тёгерекледиле аланы къалакълары барды битген бутакълары суу агъашча энгишге бюгюлюбдюле аланы бирджыллыкъ экиджыллыкъ кёбджыллыкълары да барды чегетледе эмда багушла болгъан джерледе ёседи абаза къоян бирджыллыкъ азыракъ да эки джыллыкъ эмда кёбджыллыкъ хансды саптагъайы аллында тюклюдю артдан сыйдыам болады узунлугъу см чапыракълары джюрекге ушаша тёгерекледиле аланы къалакълары барды гоккалары уллуладыла узунлукълары см кеслери да чапыракълары къызылыракъдыла тырнакъгъа ушайдыла ючюшер мутхуз ызлары барды июндан августха дери чагъадыла тамырлары узундула кёбдюле кёгети кёб урлукълу кавказда кеслери алларына эмда башхала ёседиле бир къаууму халкъ медицинада хайырланадыла абаза къоянны гокаалары чапыракълары эм тамыры къургъакъ джётел тамагъыны джангы сууугъу джарасы болгъаннга хырха болгъаннга тюз ичегини эмда къыйырндагъы къан тамырлары къандан толуб керилиб ауругъаннга джарайдыла уильям шекспир эйвондагъы стратфорд ингилиз апрель уллу ингилиз драматург эмда поэтди дунияны эм белгили драма джазыучуларыны бириди эм азы бла трагедияны комедияны тарих хрониканы авторуду аны ичинде талай кесекден къуралгъан поэма бла сонетден къуралгъан циклны къуралгъанды уильям шекспир эйвондагъы стратфорд шахарда уорикшир графлыкъ джыл туугъанды къайсы кюн туугъаны кескин белгили тюлдю хапарлагъа кёре чю апрелде туугъанды бу дата аны ёлген кюню бла келишеди аны бла бирге чю апрелде ингилизни джакъчысына саналгъан сыйлы георгийни кюнюдю ол себебден бу датагъа туугъан кюнюн иш этиб келишдиргендиле деген оюм да барды шекспир деген тукъумну ингилиз тилден муджурасы бла сейирсиндирген деб кёчюрюрге боллукъду аны атасы джон шекспир бай санагъатчы болгъанды тюрлю тюрлю джамагъат къуллукълагъа сайланнганлай тургъанды ол клисагъа джюрюмегени себебли уллу тазир тёлегенди католик болгъанды деген сёз джюрюйдю шекпирни анасы мэри арден эски саксон юйдегиледен болгъанды шекспир стратфорд грамматика школда окъугъаннга саналады инг анда тыйыншлы окъуу алгъанды латин тилден устазы латинча назмула джазгъанды бир къауум алимле айтханнга кёре шекспир эдуардны школунда окъугъанды анда овидий плавт кибик белгили назмучуланы чыгъармаларын тинтгенди алай а ол оюмну бегитирча къагъыт къалмагъанды ол заманда шекспир къол салгъан документледе аны джазыу хаты аман болгъанына кёре бир къауум тинтиучю ол заманда ауругъанды деб оюмгъа келедиле джылны чю апрелинде шекспир ауушады ол кюнде белгили испан джазыучу мигель сервантес да ауушханды юч кюнден шекспирни стратфорддагъы клисада басдырадыла аны сын ташында быллай эпитафия джызылыбды шекспирни бийчеси эринден сора да талай джыл джашагъанды энн шекспирни ахыр туудугъу сьюзанны къызы элизабет барнард болгъанды джудит шекспирни юч джашы джашлай ызларындан киши къоймай ёлгендиле шекспирден къалгъан чыгъармала эки тенг болмагъан кесекге юлешинедиле назмучулукъ поэмла бла сонетле эмда драмачылыкъгъа в г белинский асыры батырлыкъды эмда къуджур боллукъду шекспирге адам улуну назмучуларындан уллуду деб айтсакъ алай а драматург кибик аннга тенг алкъын киши джокъду былай айтханда шекспирни назмулары аны бек фахмулу драмалары бла бир тенглешдириуге да келишмейдиле алай а кеслерин алсанг ала сейирлик фахмуну белгисин джюрютедиле шекспир драматургну махтаулугъунда батмаса эди ол джазгъан адамгъа авторгъа кертида уллу белгилилик болдурлукъ эдиле эм болдургъандыла биз билебиз алим мирес шекспир назмучуда экинчи овидийни кёргенди андан сора да бир кёзюуде джашагъан адамланы багъа бериулери барды ала джангы катулланы юсюнден уллу сейирсиниу бла айтадыла сонет тизгинден къуралгъан назмуду ингилиз адет бла аны тамалында биринчиден шекспирни сонетлеридиле быллай рифма алыннганды башхача айтханда юч катрен тёрт джанындан рифмалагъа эм бир экитизгин тюрлюлюкню назмучу граф суррей кийиргенди генрих заманында асылгъан шекспир бютёу да сонет джазгъанды эм аланы кёбюсю джыллада къурагъандыла аладан экиси жылда нафыслы сонетлерини бютеу циклы айры тема къауумлагъа юлешинеди шекспирни пьесаларыны джартысы къаллай тюрлю амал бла да драматургну сау заманында басмаланнгандыла деп саналады шекспирден къалгъан затны басмаланыууна фолио джылдагъы биринчи фолио атлы саналыргъа керекди эдуард блаунт эм уильям джаггард чыгъаргъан зарфчыла уоррал эм кол бу басмаланнган затха шекспирни пьесасы киргенди барыда перикл бла эки белгили джууукъ дегенден къалгъанлары тюз бу басмалауду шекспирни чыгъармачыгъын тинтиуню тамалында бу проектни тамамланыуу джон хеминджни эм генри конделлни шекспирни шохларыны эм ишчи нёгерлерини къатылыкълары бла болгъанды китабдан алгъын окъуучулагъа къагъыт джибергенди хеминдж бла конделлни атындан дагъыда шекспирге назмучулукъ аталыу драматург бен джонсону джанындан бир заманда аны адабият къаршчы сёлешген адамы критиги эмда шоху биринчи фолиону неда дагъыда айтханларыча деменгили фолиону басмаларгъа себеблик этген адай гютдю мальвалыла юйюрден бирджыллыкъ неда кёбджыллыкъ ханс къауумду эки метрге джетгенк ёксюлдюм джашил хансды баш тюб тамыры да базыкъдыла къысхадыла кёб бутакъчыкълары барды орта тюб тамыры агъашчады бутакълары джумушакъ аланы тыш кёрюнюшлери кёксюлдюм ичлери акъсылдыла баш тамырдан ёрге ёсген саптагъайы тюздю юсю кёксюлдюм тююкле бла джабылыб эм башы бутакъчыкълагъа айрылыбды ала къысхадыла ёрге айланыбдыла чапыракълары кёзюулю битедил узунлукълары сантиметрге джетед къыйрлары мычхыны ауузучады кёрюнюулери къатапачады чапыракъланы къоюнларында гоккалары ала адай гютдюню саптагъайыны башырагъындадыла къысха гюл саптагъайны юсюнде битеди гокка табакъчыкъ беш чапыракъ къалакълыды аланы орталарында назик джипчикле блабир бирлерине байланыб кимит бетли бек кёб чакълы эрекер урлукъ болады урлугъу юч уялы кёб ууакъ урлукълу зугул конгур бетлиди адай гютдю июнь айдан сентябргъа дери чагъады урлугъу сеньябрь октябрь айлада бишеди дарман ханс кибик адай гютдю эртдеден бери белгилиди къарачайда бу дарманны ёпкесинде ёпке башында тамакъда сууукъдан бергендиле хыппырыгъын аталмагъанлагъа да бек джарагъанды адай гютдюню тамырындан адам тау къой джилек неда марако розалыла юйюрден ёсюмлюкдю джилек къауумдан тюрлюлени бириди ёсюмлюк эресейни европа кесегинде кюнчыгъыш эмда кюнбатыш сибирде украинада беларусда балтикада къазахстанда кавказда эмда евразияны башха регионларында джайылыбды аны тышында шимал африкагъа шимал эмда къыбыла америкагъа келтирилиб анда джайылгъанды адам джилек чегет талалада кёкенлени ичинде агъач кесилген джерледе ёсерге ёчдю адам джилек мийиклиги сантиметрге джетген кёбджыллыкъ джемиши кимге да белгили ёсюмдю баш тамыры къынгырды къысхады базыкъды бауур бетлиди хаман да аны юсюне къуу болгъан чапыракълары тюшюб турадыла баш тамырны тюб джанына тёгерегинден ууакъ узун назик тюб тамрыла ёседиле баш тамырны баш джанындан гитче джетекле чыгъыб джерге джабышыб джерге тийген джиклеринден да джангы тамырла байлайдыла джемишлери башларында ючюшер чапыракълары бла уллу болмагъан бутакъчыкълада ёседиле саптагъайлары чапыракълары бла бирге тюз башларында гоккалары боладыла аланы биришер акъ къалакъ чапыракъчыкълары барды орталарында кёб узун ууакъ джибчиклерини къыйырлары сары токъмакъчыкъла боладыла акъ чакъгъан гоккаларында джемишлери татлы суулу иги татымлы тышы да мыжгъыл тёгерек токъмакъчыкълары бла джабылыб къызыл бетли боладыла джетеклерини да бутакъларыны да спатагъайларыны да къабукълары ууакъ тюклюдюле май июнь айлада гоккалары чагъады июнь июль айлада джемиши толу бишеди ёсюмлюкню чапыракъларында в къауумну витаминлери аскорбин мыстылыкъ каротиноидле органика мыстылыкъла лимон хина алма мыстылыкъла шекерле эфир джауланы флавоноидлени ызлары да кёрюнеди аны тышында темирни марганецни кобальтны тузлары да барды ёсюмлюкню джемиши адамла бла бурунгудан бери ашарыкъда хайырландырыладыла джилекни чапыракъларыны сууу тер чыгъарыргъа ётню джюрютюрге сийдикни аслам чыгъарыргъа болушады диабет бла къан азлыкъ аурууда да хайырланадыла эль ниньо джашчыкъ неда къыбыла осцилляция шош океанны экватор бёлгесинде сууну юс къатыны температурасыны тюрлениуюдю климатха эткиси барды къысхача айтылса эль ниньо къыбыла осцилляцияны фазасыды анда юс тюбю джылынган сууларны бёлгеси кюнчыгъышха барады аны бла бирге пассатла къарыусузланадыла неда ахыр тохтайдыла шош океанны кюнчыгъыш кесегинде перуну джагъаларында апвеллинг акъырынлашады осцилляцияны мыннга къаршчы фазасына ла нинья къызчыкъ дейдиле осцилляцияны заманы джылдан джылгъа дери барыргъа болады алай аны кючю бла узунлугъу тюрлю тюрлю болады сёз ючюн и джыллада эль ниньону кючлю фазалары эсленедиле джыллада къарыусузуракъ алай кёб кере болгъанды джылладагъы эль ниньо асыры кючлю болгъандан дуния джамагъатны эмда басымны эсин кесине бёлгенди ол заманда къыбыла осцилляция бла климатны глобал тюрлениуюню байламыны юсюнден оюмла чыгъа башлайдыла тадеуш костюшкону къозгъалыуу джылда поляк къозгъалыу костюшкону инсуррекциясы речь посполитаны джеринде къозгъалыуду ол заманда ол къралгъа бусагъатдагъы поляк белорус украин литва джерле киргендиле гроднода сейм чакъырылыб алгъынгы конституцияны орнуна салыныуу баямланады варшава эмда башха уллу шахарлада орус гарнизонла орналадыла поляк аскер орус мисал бла тюрленеди бир къауум бёлекни уа чачар мурат аладыла поляк патриотла тышындан бойсунмакълыкъларын кёргюзтселе да революция къызыуда баргъан франциядан умут этиб таша тиллешиб къозгъалыугъа хазырланнгандыла башчыгъа ала кесин джигит эмда акъыллы аскерчи кёргюзтген костюшкону сайлайдыла генерал мадалинский гродночу сеймни оноууна бойсунуб кесини атлы бригадасын чачаргъа унамайды пулутуск шахарда сакъламай тургъан орус полкгъа чабыб аланы хазналарын сыйырады аны ызындан шренскде прусс эскадронну чачыб краковха айланады аны билген костюшко да ары ашыгъады джылны чы мартында краковну халкъы аны республиканы диктатору этиб баямлайдыла краковда къозгъалыуну акты баямланады костюшко халкъны аллында ант этеди къозгъалыуну актына кёре тадеуш костюшко миллет сауутлу кючлени башчысы болады эмда къралда чакесиз полномочияла алады къралны тюрлю тюрлю джерлеринде халкъ сауутлана башлайды варшавада орус посол эмда орус аскерлени башчысы генерал игельстром мадалиснкийге къаршчы денисов бла масовну аскер бёлеклерин джибереди ол заманда польшагъа прусс аскерле киредиле костюшко генералиссимус титулну алыб къралда бютеухалкъ сауутланыуну баямлайды аскерини саны мингнге чыгъады алай а ол аскерни ичинде къазуат эте билмеген сенекле бла балтала бла сауутланнган элчиле кёб эдиле полякла бла литвинлени баш корпусларына минг костюшко кеси башчылыкъ этиб варшавагъа джолда сирелгенди башха бёлекле люблинни гроднону вильнюсну эмда раваны къатында орналадыла бирикген резерв минг краковда оруслула джанындан поляклагъа къаршчы радомну ловични эмда раваны къатында бёлеклени саладыла башха юч бёлек литвагъа киредиле генерал салтыков минг речь посполитадан аннексия этилген бёлгелени джакълагъанды тюркню чеклеринде суворовну корпусу польша таба атланнганды австрияны джанындан галицияны чегинде минглик корпус джыйылгъанды прусс патчахны башчылыгъы бла минг прусс аскерчи да польшагъа киргенди башха прусс бёлекле минг пруссияны кесини чеклерин джакълагъандыла радомну къатындагъы денисовну бёлеги аны ыхтыргъан костюшкадан джанланб прусслула бла бирлешиб алгъа ургъанды екоцинни къатында сермешиуде костюшкону дженгиб аны варшавгъа ыхтырадыла ол заманда краков прусс генерал эльснерге бойсунады фридрих вильгельм варшаваны къуршаларгъа хазырланыуланы башлайды ол заманда рефельденни орус бёлеги припять суудан алгъа уруб зайончекни корпусун къаушатады люблинни кючлеб пулавылагъа джетеди литвада аскерлеге башчы этилген бий репнин вильногъа джетеди варшаваны къуршалауну пруссакла таукел этмейдиле уллу польшада къозгъалыу башланды хапарны эшитгенлеринде уа прусс патчах варшаваны къатындан кетеди пруссиягъа кёб болмай къошулгъан джерледе да халкъ аякъланыб талай шахарны кючлейди костюшка прусс аскерлени ызларындан ашыкъмай тебрейди тёбен вислада уа мадалинский бла домбровскийни джибериб бромбергни кючлетеди австрия краковну сандомир бла хелмни кючлеб тохтайды литвада репнин суворовну келирин сакълаб ачыкъ уруш этмейди минглик поляк корпус курляндиягъа кириб либавагъа джетеди огинский партизан къазауатны джетишимли бардыргъанды грабовский бла ясинский вильно бла гроднону кючлейдиле литвадагъы поляк бачама виельгорскийни таукелсизлиги былайда уллу джетишимле этдирмейди оруслула эки кере алгъа ургъандан сора вильнону кючлейдиле эмда виельгорскийни орнуна салыннган хлевинскийни бёлегин къаушатадыла гродного келген джангы аскер башчы мокроновский болумну тюзетелмейди аны юсюне граф браницкий россия джанлы контрконфедерация къурайды октябрны арасына оруслула поланген бла либаваны аладыла сентябрны башында къазуатны сахнасына минглик бёлеги бла суворов чыгъады чю сентябрда кобринни алады чи сентябрда брест литовскийни къатында сераковскийни аскерлерин къаушатады амьен мамырлыкъ джылны чи мартында амьенде бир джанындан франция испания эм батав республика башха джанындан уллу британияны арасында къабыл этилген мамырлыкъ кесаматды кесамат франция бла ингилизни джылладагъы къазауатын бошагъанды ингилиз джанлы къралланы къазауатдан чыгъыулары бла ингилиз франция бла къазауатны кеси бардыргъа керек болгъанды алай а къазауат къарыуун таусханы себебли мамырлыкгъа разы болур зорунда къалгъанды наполеон бонапартха да солуу керек болгъаны себебли ол да эддингтонну ингилиз правительствосуну мамырлыкъ теджеулерин къабыл этеди андан сора джылда амьенде джыйылгъан мамырлыкъ конференцияда францияны келечиси жозеф бонапарт испанияны азара эмда батав республиканы шиммельпенинк ингилиз келечи лорд корнуоллис бла амьен мамырлыкъ кесематха къол салгъандыла кесамат статьядан къуралгъанды аны тышында француз голланды декларацияны юсюнден статья да болгъанды ингилиз бютеу кючлеген джерлени ызына къайтарыргъа сёз бергенди ст ингилизге кючлеген джерледен джангыз тринидад айрымкан бла ст цейлон айрымканда голланд джерле къаладыла ст аны бла бирге иги умутну учундагъы голланды портла ачыкъ къаладыла ст француз аскерле неаполну римни эмда эльбаны къойгъандыла ингилизлиле джерле арасы тенгиз бла адриатикада кючлеген бютеу портла бла айрымканланы ст эки джан да джети ионика айрымканны ресупбликасын таныгъандыла ст ингилизлиле джылны сентябрында кючлеген мальта айрымкан сыйлы иоан иерусалимчини орденине къайтарылгъанды ст мальтаны бойсунмазыуу эмда нейтратилети алты кърал бла гарантия этилгенди франция ингилиз россия австрия испания пруссия эки джан да тюркню къазауатха дери чеклерин гарантия этгендиле ст ол себебден ингилиз мисирни ариуларгъа борчланнганды тюрк солтанны да кесаматха къошулургъа чакъырадыла ст ст батав республиканы оран династиягъа голландияда тас этилген мюлклерин компенсация этерге борчлагъанды ол айры француз голланд декларация бла бегитилгенди ингилиз батавияны германияны гельвецияны эм итальян республикаланы ич ишлерине къатышмазгъа борчланнганды ол демек ингилиз континентде иши болмагъанды король георг гербинде лилияны суратын къоратыргъа эмда джюзджыллыкъ къазауатны заманындан бери джюрютген француз королну титулун къоратханды кесамат джылны апрелинде ратификацияны ётгенди амьен мамырлыкъ къысха болгъанды кесематха къол салгъан заманда эки джан да кюрешни андан ары бардырырны аллы бла солуугъа санагъандыла попытки англии заключить торговый договор с францией наталкивались на протекционистскую политику наполеона последний продолжал расширять свои владения в европе франциягъа итальяда эльба айрымкан чы август джыл пьемонт чи сентябрь джыл парма плезанс бла гвасталла чю октябрь джыл къошуладыла голландия бла швейцарияда французлула протекторат амал бла ие боладыла ноябрь джыл ингилиз эсе уа наполеонну кесаматны толтурмайды деген сылтау бла мальтадан александниядан кейптаун бла индияны француз шахарларындан аскерлерин чыгъарыргъа унамагъанды аны бла бирге ингилиз правительство франциягъа къаршчы джангы коалиция къурар умут бла петербург бла венагъа келечилерин джибергенлей тургъанды наполеон ингилиз бла эресейни ангылашырларындан къоркъуб орус келечи граф а и морков бла ушакъда мальтаны юсюнден дауда александрны тёречи болурун тилегенди бу теджеуню александр къабыл этгенди франция бла ингилизни арасында кёрюшюуле орус келечилени юсю бла бардырылгъанды александрны проектине кёре мальтаны орус гарнизон алады французла голландияны швейцарияны италияны эмда шимал германияны бошалтады алай а бу проектни франция да ингилиз да къабыл этмейдиле джылны чю мартында тюильриде раутда наполеон ингилиз посол лорд витворт бла ушгъын мальта неда къазуат сёзлени къычырыб бошайды аны ызындан эки айлыкъ кёрюшюуле эсебсиз къаладыла джылны чи майында лорд витворт парижден кетеди чи майда ингилиз франциягъа къазауат ачады шимал бузлаучу океан джер майданы бла эм гитче океаныды евразия бла шимал американы арасындады майданы миллион км орта теренлиги м эм терени м гренлан тенгизде сууну къалынлыгъы миллион км шимал бузлауукъ океанны джагъаларында дания гренландия исландия канада норвегия россия федерация бла американы бирлешген штатлары орналыбдыла бу океан айры океан болуб ёмюрдеги немец картдада гиперборея океан къыйыр шималда океан деб белгиленеди буруннгу греклиледе шимал джелни аллахы уллу кючлю деген сёз къошакъ ол заманлада тыш кърал къайнакълада башха тюрлю атла да тюбейдиле шимал океан шимал скиф океан скифле тартар океан бузлу тенгиз буз шимал бузлауукъ океан океанланы ичинде эм гитче океанды аны майданы миллион км болады ол дуния океанны бютеулей майданыны къуру чакълы бир болады суууну къалынлыгъы миллион км бир къауум океанографланы оюмларына кёре бу океан тюлдю атлантика океанны тенгизиди шимал бузлауукъ океан эм сай океанды аны орта теренлиги м эм терени м гренланд тенгиздеди евразия бла шимал американы арасындады атлантика океан бла чеги гудзонну ачыкъ богъазыны кюнчыгъыш киришинден башлаб дэвисни ачыкъ богъазыны юсю бла гренландия айрымканны джагъасы бла брустер учха дери барады андан даниячы ачыкъ богъаз бла исландиядагъы рейдипупюр учха дери барады аны джагъасы бла герпир учха дери артдан фарер айрымканлагъа дери сора шетланд айрымканлагъа барда алайдан шимал кенгликни бла скандинав джарымайрымканны джагъасына дери шош океан бла чегине берингни ачыкъ богъазында дежнёвну учундан уэльсчи принцни учуна дери сыз саналады шимал бузлаучу океанны тенгизлерини богъазларыны эмда ачыкъ богъазларыны майданы миллион км бола кетеди океанны бютеулей майданындан къалынлыгъы миллион км къыйыр тенгизлери кюнбатышдан кюнчыгъышха баренни тенгизи кар тенгиз лаптевлени тенгизи кюнчыгъыш сибирь тенгиз чукотка тенгиз бофортну тенгизи линкольнну тенгизи вандельни тенгизи гренлан тенгиз норвег тенгиз ич тенгигзле акъ тенгиз баффинни тенгизи эм уллу богъазгъа гудзонну богъазы саналады айрымканларыны саны бла шимал бузлауукъ океан шош океандан сора экинчиди океанда дунияны эм уллу айрымканы гренландия минг км бла уллулугъу бла экинчи архипелаг канада арктика архипелаг оналыбдыла минг км аны ичинде уллу айрымканла баффинни джери элсмир виктория банкс девон мелвилл аксель хейберг саутгемптон уэльсчи принцни айрымканы сомерсет принс патрик батерст кинг вильям байлот эллеф рингнес эм уллу айрымканлары бла архипелаглары джангы джер шпицберген новосибирск айрымканла шимал джер франц иосифни джери конг оскар врангельни айрымканы колгуев милнни джери вайгач шимал америка джагъаларында джерини рельфеи асламысы бла дуппурлуду шимал кюнбатыш бюгюлюуде бузлауукъ рельфеф формалы аккумуляция тюзле тюбейдиле канада архипелагны уллу айрымканлары эмда баффинни джерини шимал кесеги тюбюнден къая джитиле чыкгъан тау чыран рельефге иедиле гренландияны территориясы уллу буз джабыу бла джабылыбды джабыуну къалынлыгъы м дери джетеди мийиклиги уа м белгиге дери чыгъады джерини джагъа тёгереги кенглиги км бютеу узунлугъунда буз джабыусузду эмда къаялы рельеф бла айрылады бу ачыкъ джерле бир бирде чырандан къобанла бла айрыладыла ол чыранла океаннга бузланы атадыла алагъа айсберг дейдиле исландияны юсюню рельефи вулкан шекелле бла айрылады мында бусагъатда да къусхан вулкандан аслам барды базальт сыртланы эм мийик бёлеклери джабыучу чыранла бла алыныбдыла къыбыла кюнбатышдан шимал кюнчыгъышха бютеу исландияны юсю бла орта атлантика тау аркъа барады аны тёгерегинде джер тебрениулени эпицентрлери барды вулканла да аны узунлугъу бла къуралгъандыла евразия кюнбатышыны джагъалары асламысы бла мийикдиле фьордла бла айрылыбдыла скандинав джарымайрымканны шимал кесегинде финмарк атлы ала таулу тюз барды былайыны элементлерини асламысы чыранла бла къуралгъанды быллай джагъа рельфе кольск джарымайрымканда да тюбейди акъ тенгизни карел джагъасы чыран ёзенле бла терен къазылгъанды аны къаршчысында джагъаны рельефи акъ тенгизни джагъасына алаша болгъан тюзледен къуралады андан ары кюнчыгъышха урал бла джангы джерни таулу бёлгеси барды джангы джерни къыбыла айрымканы чыран джабыусузду алай а кёб болмай болгъан бузлама кёзюуню ызлары энтда тюбейдиле къыбыла айрымканны шималы бла шимал айрымканда кючлю чыранла бардыла франц иосифни джерини чыранла бла джабылыбды аны тюбюнде базальт сырт барды кар тенгизни къыбыла джагъалары кюнбатыш сибирь алашалыкъны къурайды ол джаш платформада къуралгъанды таймыр джарымайрымкан кесини шимал кесегинде тау аркъала бла сыртха ушаш массивледен къуралгъан бырранга тау сырт барды бютей айтылгъан джерледе рельефни бузлама формалары да кёб джайылгъанды шимал джерни джарымындан асламысы буз джабыу бла джабылыбды ёзенлени алаша джерлери тенгиз бла алыныб фьордла къурайдыла кюнчыгъыш сибирь эмда чукотка тенгизлени джагъалары верхоянск чукотка къая джуртну ичиндедиле лена суу кенг эмда къурамы бла къыйын дельтаны къурайды андан кюнчыгъышдагъы колыма сууну аягъына дери тенгиз джаны тюзледиле ала ёмюрлюк бузлауукъдан къураладыла шимал бузлауукъ океанны тюбюню рельефини асламысы шельфден къуралады океанны орта теретнлиги сай болгъаны аны бла ангылатылады метрден терен тюлдю шимал бузлауукъ океан быллай тектоника структураланы къыйырлары бла барады шимал американ бурунгу платформа евразия платформа кюнчыгъыш европа платформа урал джангы джер тау къурулуш кюнбатыш сибирь джаш платформа мел заманда миллион джыл мындан алгъа бир джанындан шимал америка бла европа айрылыб баргъандыла башха джанындан а уа евразия бла шимал америка джууукълашхандыла мел кёзюуню ахырына гренландияны канадада бла скандинав джарымайрымкандан рифт зона бла айрылыуу башланады ол заманда чукотка аляска къарта тау бёлге къуралады аны эсебинде бусагъатдагъы канада чунгурну шошокеан плитадан айрылыуу болады кайнозой эрада кеч олигоценнге дери евразияны шимал америкадан шимал атлантикада айрылыуу аляска бла чуктканы къатында уа джуукълашыуу баргъанды ол заманнга гренландия шимал американ плитагъа къошулады миллион джыл мындан алгъа гренланд тенгиз къыбыла кесегини ёсюую баргъанды бу заманда огъунакъ базальтланы къусуулары бла бирге исландия тенгиз дараджадан ёрге ёсюб башлагъанды шимал бузлауукъ океанны климаты аны география болуму бла айгъакъланады бузну уллу массаларыны болуу климатны кюнден аз джылыу келиуу бла суукълугъун андан да кючлю этеди арктика зонаны радиация режимини баш энчилиги полюс кечени узунлугъуна кюн радиация келмейди аны эсебинде кюнню ичинде джер суу юсю суууйду джайда уа полюс кюнню себеби бла кюн радиация бла келген джылыуну ёлчеми уллуду джагъала бла айрымканлада джылгъы радиация балансы позитивди эмда ден башлаб дери ккал см болады океанны ара районларында уа негативди мэада ккал см чакълы бир болады къыш кёзюуде айдан аслам океанны башында бирча тургъан мийик басымны бёлгеси орун алады арктичка антициклон аны арасы полюсха кёре грендландиягъа джууугъуракъды арктика хауаны сууукъ къургъакъ массалары къыш заманда океанны тёгерегинде континетлеге субторопиклеге дери барадыла эмда кеслерини келиулери бла хауаны терк сууутадыла джай июнь сентябрь алаша басымны бёлгеси къуралады ол джайгъы температура кёлтюрюунден болады ол заманда бери къыбыладан джылы хауа келеди шимал бузлауукъ океаннга джылыуну асламысы атлантикадан джылы шимал атлантика агъым бла келеди океанны чегине келирге атлантика суула атмосферагъа джылыууну чакълысын бередиле ол хауа массаланыны динамикасына уллу магъана береди бютеу джылны ичинде таймаздан орун алгъан гренланд антициклонну джерли атмосфера циркуляциягъа уллу эткиси барды океанны полюслукъ география болуму себебли арктика бассейнни ара бёлгесинде буз джабыу бютеу джылны ичинде сакълананды дайым буз джабыу океанланы сууларыны башларын кюн радиацияны эмда атмосфераны ачыкъ эткилеринден сакълайды башындагъы сууланы циркуляцияларына эткиси болгъан фактор атлантика сууланы шимал бузлауукъ океаннга келиуюдю бу джылы шимал атлантика агъым шимал европа бассейнде баренцни тенгизинде эмда кар тенгизде агъымланы джайылыуларына себеб болады арктиакада сууланы циркуляциясына шош океандан келген агъымла да бир кесек этки этедиле шимал бузлауукъ океандан акъгъан сууланы асламысы антлантика океаннга кетеди аны шимал кюнчыгъыш джанындан киреди канада арктика архипелагны ачыкъ богъазларыны юсю бла уа аз суу ётеди ма буду шимал бузлауукъ океанны баш сууларыны циркуляциясы шимал бузлауукъ океанда суу массаланы талай къатын айырадыла юс къатында температура гитчеди тюбюнде тузлулугъу да гитчеди аллай гитче тузлулукъ къобанладан саркгъан сууланы эриген сууну эмда кюнде аз къуругъаны чуруму бла болады аны тюбюнде юс тюбюндеги къатды ол андан да сууугъуракъды дери эмда тузлуракъды дери юс сууланы аралыкъ суула бла къатышууну эсебинде къуралгъан къатды аралыкъ суу къат грендланд тенгизден келген джылы эмда тузлу аслам атлантика суудан къуралады м теренликге дери джайылады аны тюбюнде терен суу къат барды ол да къыш грендланд тенгизде къуралыб бютеу агъым болуб гренландия бла шпицбергенни арасында ачыкъ богъазладан агъыб башлайды ачыкъ богъазгъа киргенинден башлаб джылдан бу суу масса бофортну тенгизини районуна келеди терен сууланы температурасы чакълы бир болады тузлулугъу джетеди аны тышында тюб суу массаланы да айырадыла ол аз къымылдагъан къалкъыб тургъан океанны бютеулей циркуляциясына къошулмагъан къатды тюб суула океанны тюбюню эм терен джерлеринде чунгурларында джыйыладыла бузла арктиканы климаты бла гидродинамикасында уллу орун аладыла буз джылны узунунда бютеу арктика тенгизледе барды ара районлада пак бузла джайда къышда джабыу болуб океанны башын джабадыла джагъагъа джууукъ тенгизледе джай бузланы кёбюсю эрийди алай уллу буз къаяла эримей джюзерге ёчдюле ала джагъалагъа джууукълашыб кемечиликге чырмау боладыла климатыны хынылыгъы органика дуниясыны джарлылыгъына чурум болады къуру шимал европа бассейнде баренцни эмда акъ тенгизледе джаныуар эмда ёсюмлюк дуния байды океанны флорасы асламысы бла ламинарияладан фукусладан анфельциядан къуралады акъ тенгизде аны юсюне зостера да тюбейди шимал бузлауукъ океанныфитопланктонунда къуру тюрлю барды аладан си диатомлуладыла диатомейле океанны къыйын шартларына юреннгендиле аланы ичинде кёб тюрлюсю бузну тюб джанында орналадалы диатом флора океанны фитопланктонуну асламысын къурайдыла баренцни тенгизинде дери арктика бассейинде уа дери океанны къыйын климат шартлары болгъаны себебли зоопланктон да джарлыды кар баренцни норвег эмда гренланд тенгизледе зоопланктонну тюрлюсю тюбейди кюнчыгъыш сибирь тенгизде тюрлю арктика бассейнде асламысы бла копеподла ичегичилиле тюбейдиле чукотка тенгигзни зоопланктонунда шошокеан зоопланктонну тюрлюлери да тюбеучендиле океанны тюбюню джаныуар дуниясы андан да бек сейир джайылгъанды баренцни норвег эмда акъ тенгизлени зообентосу кесинпи байлылыгъы бла атлантика океанны субтропика бла орталыкъ зоналарандагъы тенгизле бла тенглешдирирчады тюрлю биомассасы г м лаптевлени тенгизинде тюрлюлени санлары къатха азаяды орта биомасса да г м чакълы бир болады кюнчыгъыш арктиканы тенгизлерини тюбюню фаунасы бек джарлыды артыкъсыз да бек артика бассейнни ара кесегинде шимал бузлауукъ океанда тюрлю чабакъ тюбейди аланы ичинде кёб чабакъчылыкъда хайырланнга тюрлю трескалыла камбалалыла эмда башхала арктикада тенгиз къанатлыла асламысы бла колониялыкъ джашауну бардырадыла былайда дайым джашагъан тюрлюлени саны чакълы бирди акъ чайка люрик бир къауум куликле гагала кайрала акъ къазла эмда башхала сютлю джаныуарла тюленлиледен моржладан китледен нарвалладан къураладыла айрымканлада леммингле тюбейдиле буз кёпюрле бла былайлагъа песецле эмда шимал буула да ётюучендиле океанны фаунасына дрейф этген бузлада джашаулары ётген акъ айюлени да къошаргъа керекди джаныуарла бла къанатлыланы асламысы джылны узунунда бир къаууму къуру къыш акъ неда джарыкъ бетли боялыбдыла шимал тенгизлени фаунасы талай энчилик бла айрыладыла аланы бири гигантизм шимал бузлауукъ океанда эм уллу мидияла эм уллу цианея медуза джашайды узунлугъу м дери упальцалары уа метрге дери эм уллу офиура горгонаны башыды былайдагъы джаныуарланы башха энчиликлери аланы кёб джыл джашауларыды сёз ючюн баренцнти тенгизинде мидияла джылгъа дери джашайдыла къара тенгизде къуру джыл треска чабакъ джылгъа дери палтус джыл бу сууукъ арктика суулада джашауны айныуу акъыртын баргъаны бла байламлыды шимал бузлауукъ океанны табигъаты дуниябызны эм чола экосистемаларыны бириди дожылда канада дания дания финляндия исландия норвегия россия федерация швеция бла абш арктиканы табигъатыны джакълаууну стратегиясын къабыл этгендиле джылда арктика регионны къралларыны тыш ишлерини министерстволары оттава декларациягъа къол салыб арктика кенгешни къурайдыла бмо ну табигъатдан программасы юнеп арктиканы баш экология проблемаларына бузланы эриулерин климатны тюрлениуюн шимал тенгизлени сууларыны нефтден продуктла бла эмда химияны джараусузгъа чыкъгъанлары бла кирлениуюн арктика джаныуарланы аз болууун санайды колорадону университетини къар бла бузну тинтиу миллет аралыгъыны билгилерине кёре арктиканы тенгиз бузу терклешиб азаяды артыкъ да къызыу азайгъан эски къалын бузду ол себеден буз джабыу андан да бек чола болады джылны сентябрында океанда бузну майданыны айлыкъ эмда кюнлюк минимуму белгиленнгеди миллион км джылны чу сентябрында экинчи минимум белгиленеди миллион км джылдан джылгъа дери орта кёргюзюмден миллион км азды ол заманда ёмюрю ётюлмезлик саналагъан шимал кюнбатыш кечиу ачылады быллай темпле бла арктика джылгъа кесини джайгъы бузун тас этерикди алай а бусагъатда бузну тас этиуню терклиги къызыулаша барады бир къауум прогнозла бла ёмюрню арасына джокъ болургъа боллукъду джайгъы бузну тас болууу арктиканы табигъатына уллу заран саллыкъды буз аз болса моржла бла акъ айюлени джашауларына уллу къоркъуу келликди океанны кюн радияцияны къайтарыу амалы да азайырыкъды ол уа кюн къууатны джутуууна себеб боллукъду океанны джылыныуу джер джюзюнде глобал джылыныуню кючлениуюне себеб боллукъду аны бла бирге океан тёгерегиндеги джерлени чыранлары эририкдиле ол да тенгизни дараджасыны кёлтюрюлюуюне себеб боллукъду джагъа джанындагъы сууланы болумлары да осаллашады шимал флотда джыл сайын миллион м кирли суу тёгюледи индустрия предприятияланы атыкъ суулары бла бирге арктика суулагъа нефтни джараусузлары фенлолла ауур металланы биригиулери азт эмда башха заран бериучю зат тюшеди кар тенгизде радиацияны джараусузгъа чыкъгъалары бла контейнерле батдырылгъандыла кольск богъазда иесиз кеме батдырылыбды ала да кирлениуню къайнагъы боладыла шимал бузлаучу океанны джагъаларында миллион темир джыккыр атылады аланы бир къауму нефть продуктлары бладыла бу джараусузгъа чыкъгъан затланы асламысыны иеси бюгюнлюкде джокъду океаннга джолоучулукъну юсюнден биринчи джазылы сагъыныу бизни эрагъа дери ёмюрде болгъанды ол заманда белгили грек джолоучу массилиядан пифей туле атлы джомакълы къралгъа джюзгенди ол шимал полюс тогъайдан ары болгъан болур нек десек греклини айтханына кёере джайгъы кюн къайтыуну заманында бютеу кече да кюн тийиб тургъанды бир къауум алимле туле деб исландиягъа айтылады деген оюмдадыла ёмюрде ирланд монахла фарер айрымканла бла исландияны тинтгендиле ёмюрде уа биринчи скандинав тенгизчи холугаланддан оттар кюнчыгъышха джюзюб акъ тенгизге джетеди джылда викингле гренландияда джерлешимле къурайдыла ёмюрде ала шпицберген бла джангы джерге джетедиле ёмюрде уа канада арктикагъа дери барадыла джылда ингилиз тенгиз джолоучу ричард ченслер нордкин учну тёгерегине айланыб бусагъатда архангельск шахар болгъан джерге джетеди джылда москва компаниядан стивен барроу джангы джерге дери джетеди голланд тенгиз джолоучу эмда тинтиучю виллем баренц джыллада юч арктика экспедиция бардыргъанды аны нюзюрю ост индиягъа шимал тенгиз джолну табыу болгъанды кеси джангы джерни къатында ажымлы ёледи евразияны шимал районлары эресейде къуллукъда болгъан тинтиучюле бла тинтилгендиле ёмюрде орус чабакъчыла бла джерчиле акъ тенгизни джагъаларына чыгъадыла ёмюрледе уа кюрк бла сатыу этген саудюгерле урал артына дери барадыла ёмюрден башлаб россия сибирь бла узакъ кючныгъышда тинтиулени кёблешдиреди аны эсебинде шимал бузлауукъ океанны джагъаларыны тынгылы карталары чыгъады джыллада къазакъ с и дежнёв шимал азияны джагъаларын тинтеди джылда дежнёв азия бла американы арасындагъы ачыкъ богъазны табады джангыдан бу ачыкъ богъазны джылда в беринг табады бу ачылыула уллу шимал экспедицияны къуралыууна себеб болады ол джыллада акъ тенгизден берингни тенгизиде дери эм къысха джолун ачаргъа керек болгъанды бу экспедицияны заманында джылда с и челюскин азияны эм шимал нохтасын ачады перед первой мировой войной начались рейсы совершаемые торговыми судами из атлантического океана до реки енисей однако регулярное освоение северного морского пути началось в е годы в году ледокол александр сибиряков за одну навигацию смог пройти маршрут от архангельска до берингова пролива а в году ледокол федор литке прошёл этот путь в обратном направлении с востока на запад впоследствии регулярные рейсы караванов торговых судов в сопровождении ледоколов проходили по северному морскому пути вдоль арктического побережья россии весь северо западный проход впервые прошёл норвежский исследователь руаль амундсен в годах на маленьком судне йоа в обратном направлении в годах осуествила плавание по проходу канадская полицейская шхуна сент рок а в году сент рок стала первым судном преодолевшим этот путь за одну навигацию в х годах северо западным морским путём впервые прошли несколько небольших пассажирских судов и туристское судно линдблэд эксплорер шимал полюсха чыгъаргъа биринчи сынаб кёрюуле симтни богъазыны эмда кеннеди ачыкъ богъазны районларындан башланнгандыла джыллада ингилизли джордж нэрс дискавери бла алерт кемелени пак бузланы къыйырларына дери келтиреледи джылда норвег тинтиучю фритьоф нансен фрам кемеде россияны арктикасында тенгиз бузлагъа бузлайды ала бла бирге шимал бузлауукъ океаннга дрейф этеди фрам полюсха джууукъ болгъанында нансен бла аны джолдаши яльмар йохансен шимал полюсха дери джетер умут этедиле алай а ш к джетиб ызларына къайтыргъа керек боладыла американ тинтиучю роберт пири кесини рузвельт кемесинде къышлайды эмда джылны чы апрелинди полюсха джетгенин айтады башха американлы доктор фредерик кук джылны чи апрелинде полюсха джетгенин айтханды бусагъатда тинтуючлени оюмларына кёре не кук не пири полюсда болмагъандыла моторлу улоуну хайырланмай шимал полюсха бузланы юсю бла джетген биринчи адамла ишексиз да британ трансарктика экспедициягъа къошулагъанладыла ала уолли гербертни башчылыгъы бла джылны чы апрелинде джетгендиле джылны кёбюсюне шимал бузлауукъ океанны тенгиз ташыулада хайыралндырадыла эресей шимал тенгиз джолну абш бла канада уа шимал кюнбатыш ётюуню шимал бузлаучу океанны баш кеме джюзген ачыкъ богъазлары берингни ачыкъ богъазы лонгну ачыкъ богъазы дмитрий лаптевни ачыкъ богъазы вилькицкийни ачыкъ богъазы кар экшикле маточкин шар югор шар даниячы ачыкъ богъаз гудзон ачыкъ богъаз санкт петербургдан владивостокга дери тенгиз джолну узунлугъу минг км болады шимал тенгиз джолну эм къыйын кесеги мурманскдан берингни ачыкъ богъазына дериди арктиканы россиячы джагъасыны джюк ташылыууну чакълы бири мурманск порт бла архангельск портха келеди шимал тенгиз джол ташылгъан джюклени асламысы агъач кёмюр азыкъ джаныучу машинала эмда шималда джашагъанлагъа биринчи керекле шимал бузлауукъ океанны американ секторунда регуляр навигация джокъду анда асламысы бла шималда джашагъан адамлагъа керекле ташыладыла алясканы джагъасында эм уллу порт прадхо бей турады ол нефтьчыгъарыучу районну баджарады гудзонну богъазыны эм уллу порты черчиллди андан манитоба и саскачеван провинцияладан будай европагъа ташылады гренландия порт годхавн бла данияны арасында да джюк ташыу барады даниягъа чабакъ бла тау магъадан гренландиягъа промтоварла бла азыкъ норвегияны джагъасы бла портла бла порт пунктла кёбдюле анда джылны узунуна навигация барады норвег портладан эм уллураы тронхейм агъач му и рана магъадан кёмюр нефтьы будё чабакъ олесунн чабакъ нарвик темир магъадан киркенес темир магъадан тромсё чабакъ хаммерфест чабакъ исландияны джагъа суулары каботаж флотну айныуу бла айрылады аладан эм магъаналы порт акюрейриди чабакъ шпицбергенде порт пунктла лонгйир свеа баренцбург бла пирамида таш кёмюрню чыгъарыуда специализация этеди тёгерегиндеги джерле бла бирге шимал бузлауукъ океан мазаллы нефтли газлы бассейнди анда нефть бла табигъат газны бай къайнакълары барды асламысы бла ала кюнбатыш сибирь эмда арктика амеркан нефтли газлы бёлгеледиле россияны секторунда ол кюнбатыш сибирь бёлгеди американ секторда нефтли эмда газлы къайнакъла маккензи сууну аягъындадыла арктика джагъаны россиячы секторунда таш эмда осал кёмюрню уллу къайнакълары барды сибирни арктика джагъасындагъы кёмюр къайнакълары млрд тонна чакълы бир боладыла аланы таш кёмюрлени тюрлю тюрлюлеридиле абш бла канаданы да джагъаларында таш кёмюрню джатакълары уллуду гренландияда таш кёмюр бла графитни ёзеклери баффинни тенгизини джагъасында ачылгъандыла шимал бузлауукъ океанны джагъалары тюрлю тюрлю магъаданла бла да байдыла таймырда ильменит чаун эринни джагъасында тутурукъ чукоткада алтын аляскада алтынны бериллийни тутурукъну вольфрамны джатакълары бардыла баффинни джеринде кюмюш къоргъашин магъаданла мелвилл джарымайрымканда темир магъадан грендландияны кюнбатыш джагъасында полиметалла агглютинация джангыдан джабышдырыу джабышдырыу тюрлю тюрлю тилледе сёзню тамырына неда тамалына грамматика эм деривацион магъаналары болгъан аффикслени къошууну юсю бла грамматика формала эмда къуралгъан сёзле джаратыуду аффиксле бир магъаналыдыла хар бири джангыз бир грамматика магъананы кёргюзеди эмда бу магъана ючюн джангыз бир аффикс барды аффиксле бир бири ызындан барадыла не тамырла бла не башха аффиксле бла бир болмайдыла чеклери кескинди аффикслени ачыкъ тауушлары сёзню тамалыны таууш къурамына кёре фонетика тюрлениуле сынаргъа боллукъдула сингармонизм морфемаланы бир бирине тийген джеринде къысыкъ тауушла да тюрленирге боллукъдула алай а бу тюрлениулени барысы да хар тилни кесини фонетика джорукъларына бойсунубдула агглютинация алтай эм фин угор тиллени кёбюсюнде тюбейди тюрк тилдеги агглютинацияны мисалы юй магъаналы ат кёблюк санны кёргюзген суффикс кимники болгъанын кёргюзген суффикс бирлик санны чи бети орунлаучу болушну кёргюзген суффикс эсебинде тёрт морфемалы структура болады юйлеримде индий океан джерни уллулугъу бла ючюнчю океаныды аны суу джюзюню чакълы биринр джабады майданы млн км къалынлыгъы миллион км чакълы бирди шималында азияны кюнбатышында араб джарымайрымкан бла африканы кюнчыгъышында индокъытай зонд айрымканланы эмда австралияны джууады къыбылада къыбыла океан бла чкеленеди атлантика океан бла чеги кюнчыгъыш узунлукъну меридианы бла шош океан бла уа кюнчыгъыш узунлукъну меридианы бла ётеди эм шимал нохтасы шимал кенгликни къаджар богъаздады индий океанны кенглиги австралияны эмда африканы къыбыла нохталарыны арасында чакълы бирди буруннгу греклиле индий океанны кюнчыгъыш кесегин таныгъандыла эмда аннга эритрей тенгиз дегендиле къызыл акъыртын акъыртын бу ат къуру эм джууукъдагъы тенгизге берилгенди океаннга уа ол заманлада джагъаларында эм бай къралны индияны аты бла ат бериледи алай бла македониясы искандербек александр македонский бизниэ д ёмюрде атына индикон пелагос дейди индий тенгиз араблыла бар эль хинд дегендиле бусагъатда аль мухт аль индий индий океан ёмюрден башлаб урум алим тамада плиний ёмюрде берген ат джюрюб башлайды океанус индикус индий океан индий океан асламысы бла айры чабакъны тропигини къыбыласаында евразия африка австралия антарктида континентлени арасындады атлантика океан бла чеги ийнели учну меридианы бла барады кч у бла антарктиданы джагъасына дери шош океан бла чеги австралиядан къыбылада бассны ачыкъ богъазыны кюнчыгъыш чеги бла тасмания айрымканнга дери андан ары кюнчыгъыш узунлукъну антарктидагъа дери австралиядан шималда андаман тенгиз бла малакка ачыкъ болгъазны арасына сора суматра айрымканны къыбыла кюнчыгъыш джагъасы бла зонд ачыкъ богъазгъа дери барады андан ары ява айрымканны къыбыла джагъасы бла бали эм саву тенгизлени къыбыла чеклерине дери алайдан арафур тенгизни шимал чеги бла джангы гвинеяны къыбыла кюнбатыш джагъасы бла торресни ачыкъ богъазыны кюнбатыш чегине дери барады индий океанны тенгизлерини богъазларыны эмда ачыкъ богъазларыны майданы миллион км чакълы бирди бютеулей майданындан къалынлыгъы миллион км узунлугъу бла орналгъан тенгизле бла баш богъазла сагъатны баргъаны бла къызыл тенгиз араб тенгиз аден богъаз оман богъаз къаджар богъаз лаккадив тенгиз бенгал богъаз андаман тенгиз тимор тенгиз арафур тенгиз карпентарийни богъазы уллу австралий богъаз дейвисни богъазы бир бирде къыбыла океанныкъыгъы да санайдыла бир къауум айрымкан сёз ючюн мадагаскар сокотра мальдивле буруннгу континентлени фрагментлеридиле башхала андаман никобар вулканда къуралгъандыла индий океанны эм уллу айрымканы мадагаскарды тминг км эм уллу айрымканла бла архипелагла тасмания шри ланка кергелен андаман айрымканла мелвил маскарен айрымканла реюньон маврикий кенгуру ниас сиберут сокотра грут айленд комор айрымканла батерст занзибар симёлуэ флиндерс никобар айрымкан кешм кинг бахрейн айрымканла сейшел айрымканла мальдив айрымканла эртдеги юрада буруннгу суперконтинент гондвана чачыла башлагъанды аны эсебинде африка арабия индостан эм антарктида бла австралия къураладыла процесс юра бла мел кёзюулени арасында бошалады миллион джыл мындан алгъа аны ызындан бусагъатдагъы индий океан тургъан чунгур къурала башланады мел кёзюуде океанны тюбю индостанны шималгъа тайыуу бла эмда шош океан бла тетисни чеклерини къысыкъланыуу эсебинде бир кесек ёседи кеч мел заманда бир болуб тургъан австралия антарктика континент эки чачыладыла ол заманда да джангы рифт зонаны къуралгъаны себебли араб плита африкадан айрылыб къызыл тенгиз бла аден богъаз къураладыла кайнозой эрада индий океанны шош океан джанына кенгериую тохтайды алай а тетис тенгиз джанына кенгериу тохтамагъанды эонну ахырына олигоценни аллында индостан бла азия континент бир бирлерине тиедиле тектоника плиталаны тайыулары бюгюн да тохтамагъанды бу тайыуну кегейи ара океан рифт зоналадыла австралий плита шималгъа джылда см терклик бла таяды ол джанына джылда см терклик бла индий плита таяды араб плита шимал кюнчыгъышха джылда см терклик бла барады африкан плитадан сомали плита айрылыуун андан ары бардырады ол джылда см терклик бла шимал кюнчыгъышха таяды ара океан аркъала индий океанны тюбюн юч секторгъа юлешедиле африкан индо австралий эмда антарктикалыкъ тёрт ара океан аркъа барды кюнбатыш индий араб индий ара индий аркъала бла австралия антарктида кёлтюрюлюу кюнбатыш индий ракъ океанны къыбыла кюнбатыш кесегинде орналыбды анда джер тюбю вулканизм сеймикалыкъ рифтден къуралгъан типли къабукъ эмда кегей зонаны рифт структурасы тюбейди родригес айрымканны бёлгесинде ючлю джалгъау барды анда аркъала бир бирлерине тиедиле эмда алайдан океанны тюбю секторлагъа юлешинеди араб индий аркъа ультратамаллы магъаданладан къуралгъанды бу регионда тёрт климат бёлге айрылады ала параллеллени узунлукъларына джайылыбдыла азия конинентни эткиси бла индий океанны шимал джанында циклонла кёб болуучу муссон климат тюбейди къыш азияны башында къуралгъан мийик атмосфера басым шимал кюнчыгъыш муссуонну къуралыууна себеб болады джай ол мылы къыбыла кюнбатыш муссон бла алмашады джайгъы муссонланы заманында баллдан асламы болгъан джел ёчдю джай океанны башында температура къыш а уа дери тюшеди къыбыла тропикалада къыбыла кюнчыгъыш пассат бийлик этеди ол къыш заманда ш к с ш шималгъа бармайды орта джыллыкъ температурасы чакълы бирди къ к ю ш бёлгеде джылны узунлугъуна хауа массаланы кюнбатышха кёчюрюую тюбейди океанны орта кесегинде штормла тропикалыкъ тайфунла бла байламлыды тайфунланы асламысы океанны кюнбатыш джанында къураладыла джылгъа кереге дери мадагаскар бла маскеран айрымканлада субтропикалыкъ эмда орта климат бёлгеледе джыай температура къыш да чакълы бирди градусдан къыбылада кючлю джелле тюбейдиле къыш температура дери джай а дери джауумланы асламысы минг мм экватор зонаны кюнчыгъыш бёлгесиндеди былайда булутлулук мийикди баллдан аслам эм аз джауум къыбыла джарымтобну тропика бёлгелериндеди океанны шимал кесегинде агъымланы чакълагъа кёре агъымла алмашадыла ол муссон циркуляция бла байламлыды къыш къыбыла кюнбатыш агъым къуралады ол бенгал богъаздан башланады ш к къыбылада бу агъым кюнбатыш агъымгъа кёчеди ол никобар айрымканладан башлаб кюнчыгъыш африканы джагъаларына дери океанны бир къыйырындан башха къыйырына дери барады андан ары ол эки бутакъгъа юлешинеди бир бутагъы шималгъа къызыл тенгизге башхасы уа къыбылагъа къ к дери барыб кюнчыгъышха бурулады алайда ол экватор къаршчы агъымгъа тамал салады бу къаршчы агъым океанны юсю бла барыб суматраны джагъаларында джангыдан эки юлешинеди бир кесеги андаман тенгизге кетеди уллуларакъ бутагъы уа гитче зонд айрымканла австралияны арасы бла шош океаннга кетеди джай къыбыла кюнчыгъыш муссон африканы джагъаларында кючлю сомали агъым бла башланады аден богъазны къатында аннга къызыл тенгизден келген агъым къошулады бенгал богъазда джай муссон агъым шимал бла къыбыла агъымлагъа юлешинеди къыбыла агъымы къыбыла пассат агъымгъа къошулады къыбыла джарымтобда агъымла чакъгъа къарамай дайымдыла пассатла бла къозгъалгъан къыбыла пассат агъым океанны кюнчыгъышдан кюнбатышха юсю бла ётеди ол мадагаскарда тохтайды къыш къыбыла джарымтобда шош океанны сууларын алгъаны себебли кючсюнеди мадагаскарны къатында ол талайгъа юлешиниб экватор къаршчы агъымгъа мозамбик агъымгъа мадагаскар агъымгъа тамал салады ала мадагаскардан шимал кюнбатышда бир бирлерине къошулуб джылы агульяс агъымны къурайдыла бу агъымны къыбыла кесеги атлантика океаннга кетеди бир кесеги уа кюнбатыш джеллени агъымына къошулады андан австралиягъа джууукълашханда сууукъ кюнбатыш австралия агъым шималгъа кетеди араб тенгизде бенгал эмда уллу австралий богъазлада гитче агъымла да бардыла индий океанны экватор бёлгесинде баш сууланы температурасы джыл узунуна болады къызыл эмда араб тенгизледе къышхы температура джайда уа къызыл тенгизде индий океанны эм джылы суулары болдадыла дери къышхы температураланы мийик ёлчемлери дери шимал кюнбатыш австралияны халында да барды къыбыла джарымтобда кюнчыгъыш бёлгесинде кюнбатышдан сууукъду тюбюнде температура джай къ к тюбейди бу бёлгеледе бузну къуралыуу апрель айда башланады къышха уа къалынлыгъы м болады эриую декабрда январда башланады мартха суула буздан бошланадыла индий океанны къыбыла кесегинде айсбергле тюбейдиле ала бир бирде къ к да тюбейдиле юс сууланы эм бек тузлусу къаджар богъазда эмда къызыл тенгизде тюбейди алада ол бола кетеди мийик тузлулукъ аслам къыбыла тропик бёлгеде да тюбейди артыкъсыз да бек кюнчыгъыш районларында хоншу бенгал богъазда ганг бла брахмапутраны тузсузландырыуу бла тузлулулугъу дери тюшеди эм бек тузлу суула джауум аз болуб алай кюнде къуруу кёб болгъан бёлгеледе болады тузлулукъну гитче болууу уа аз антарктика джанындагъы суулада белгиленеди алада чыранладан эриб саркъгъан сууланы тузсузландырыуу кесин кёргюзеди тузлулукъну чакъгъа кёре айрылыуу къуру антарктика бла экватор суулады белгиленеди къыш тузсузланнган суула шимал кюнчыгъышдан муссон агъым бла кери ташыладыла ала ш к узунлугъу бла гитче тузлулугъу болгъан тил къурайдыла джай бу тил джокъ болады арктика суулада къыш тузлулукъ бузну къуралыуу бир кесек кёлтюрюледи океанны юсюнден тюбюне тузлулукъ азаяды индий океанны суулары талай суу массагъа юлешинеди къ к шималында ара эмда экватор юс суула бла юс тюбюндеги суула эмда аланы тюбюндеги терен м терен айырадыла теренликге кёре температура башлаб дери тюрленеди тузлулукъ къ к шималындагъы юс суула температурасы бла эмда тузлулугъу бла экватор суу масса къурайдыла бу суу массаланы горизонтал эмда вертикал саркъыулары бек теркди океанны къыбыла кесегинде субантакрктика температура тузлулукъ дери эмда антарктика температура башлаб дери тузлулугъу бузланы эригенлери себебли дери тюшеди суу массала белгиленедиле терен суу массаланы арктика суу массаланы эмда атлантика океандан келген циркуляцион сууланы энишге тюшюую бла къуралгъан бек сууукъ циркуляцион суулагъ субарктика юс сууланы энишге тюшюую бла къуралгъан къыбыла индий суулагъа къызыл тенгиз бла оман богъаздан келген сууланы тюбюне тюшюую бла къуралгъан шимал индий суулагъа юлешедиле андан теренде минг метр теренликде тюб суу массала джайылгъандыла ала антарктика сууугъан эмда къызыл тенгиз бла къаджар богъазны тузлу сууларындан къураладыла индий океанны джаныуар эмда ёсюмлюк дуниясы бек байды тропика бёлге планктону бла бек байды айрыбы бир клеткалы суу ханс триходесмиумну айтыргъа керекди аны ючюн сууню юс къаты мутхуз болуб бетин тюрлендиреди индий океанны планктонунда кече джарыгъан кёб тюрлю организм барды перидинейле медузаланы бир къаууму джарыкъ бояулу сифонофорла аланы ичинде уулу фазалияла орта эмда арктика суулада планктонну эм бек джайылгъан келечилери копеподла эвфуазидле эм диатомейледиле индий океанны эм бек джайылгъан чабакъларына корифенле тунецле эмда тюрлю тюрлю акулала саналадыла рептилияладан талай мазаллы тенгиз таш макъа тенгиз джылан тюрлюсю тюбейди сют ичиучюледен китле тюленле эмда тенгиз пилле бардыла кит къауумланы асламысы орта эмда полюсха джууукъ бёлгеледе тюбейдиле индий океанны ёсюмлюк дуниясы къонгур суу ёсюмлюкледен къуралады аны тышында тытыр суу ёсюмлюкле да джайылыбдыла индий океанны джагъаларында мангр чырпыла бек джайылыбдыла орта эмда антарктика джаны суулада къызыл суу ёсюмлюкле бла къонгур суу ёсюмлюкле джайлыбыдалы полюс джаны бёлгеледе мазаллы макроцистисле тюбейдиле китлени бир къаууму джокъ болгъанны орнуна келгендиле башхала кашалотла бла сейвалла уа энтда бардыла алай аланы санлары бек аз болгъанды индий океанны джагъасы бла орналгъан къралла сагъат бурулгъаннга кёре къыбыла африкан республика мозамбик танзания кения сомали эфиопия эритрея судан мисир сауд арабия йемен оман бирлешген араб эмиратла къатар бахрейн кувейт ирак иран пакистан индия бангладеш мьянма таиланд малайзия индонезия кюнчыгыш тимор австралия индий океанда айрымкан къралла эмда регионнга кирмеген башха къралланы территориялары барды комор айрымканла маврикий мадагаскар мальдивле реюньон франция сейшел айрымканла француз къыбыла эм антарктика территорияла франция шри ланка индий океанны джагъалары буруннгу цивилизацияланы бёлгесиди океанны шималдан индий мисир эмда финикий тенгиз джолоучула бла ачылыуу бизни эрагъа дери джыл мындан алгъа башланнганды индий океанны эм магъаналы улоу джолларына къаджар богъаздан европагъа эмда шимал америкагъа маршрутладыла индий океанны джараулу магъаданларындан нефть бла табигъат газны айрырыргъа боллукъду аланы чыгъарыу къаджар эмда суэц богъазлада бардырылады мозамбикни мадагаскар эмда шри ланка айрымканланы джагъаларында ильменит монацит рутил титанит эм цирконий чыгъарадыла индия бла австралияны джагъаларында барит бла фосфоритни къайнакълары бардыла индонезияны таиландны эмда малайзияны шельф зоналарында касситерит ильменит ильменит чыгъарылады шимал тегей алания республика терк башы тегей шимал тегей россия федерацияны къурамына кирген республикады къралды россия федерацияны субъектиди шимал кавказ федерал бёлгени къурамына киреди ара шахары владикавказды республика джылны июлюнда къуралгъанды республика уллу кавказ тау аркъаны шимал тигинде орналады кюнбатышда къабарты малкъар бла чеклери барды шималда ставрополь край бла кюнчыгъышда юнгюш бла эмда чечен бла къыбылада гюрджю бла эмда джарым танылгъан къыбыла тегей кърал бла бютёу территориясындан км ни тюзле бла алаша джерле аладыла таулу джерлени юлюшю джарымындан кесекге азды республиканы шималында ставрополь тюз орналады къыбыларакъ терк эм сунжа аркъала ортасында уа шимал тегей тюз къыбыласын уллу кавказны баш аркъасы алады эм мийик нохтасы казбек тауну тёппесиди м республиканы таулу кесегинде баш аркъадан шималда бир бирине параллель халда тёрт уллу тау аркъа ётедиле къабыргъа къаялы джайлыкълы эм чегетли аркъала аркъаланы ёзенле кеседиле аладан эм магъаналыла быладыла дарьял геналдон куртат кассар алагир эм дюгер къара шкилди вакциниум тукъумну джайма шхылдылыла юйюрюнден кёб джыллыкъ алаша чырпычыкъланы тюрлюсюдю джемишлери ашаргъа джараулудула джемишлери да чапракълары да дарман этиуде хайырланадыла бир бирде къара шкилдини айбат этген ёсюмлюк кибик гокка бачхалада ёсдюредиле илму аты ийнек деген латин сёзден келеди эмда къара шкилдини бир бир тюрлюлерини маллагъа аш болгъаны бла байламлыды тюрлюсюню аты мирт дегенден гитчелетген сёздю эмда ёсюмлюкню гитче миртге ушагъаны бла байламлыды орус аты черника джемишини бояуу ючюн эмда къолланы бла ауузну къаралтханы ючюн берилгенди къарачай малкъар тилде шкилди сёзню этимологиясы толу белгили тюлдю алай а тегей тилни дюгер диалектинде къызыл шкилдини белгилеген скъелду сёз бла бирди деген кактус тукъумну аты къара шкилдини атындан къуралгъады эмда бу кактусну бла къара шкилдини джемишлерини бир бирине ушагъанлары ючюн берилгенди къара шкилди см мийиклиги бла чырпычыкъды шималда тундраланы зонасында мийиклигиталай сантиметрди бутакълары баш тёнгекчигинден джити мюйюшлю ёседиле чапыракълары кёзюулюдюле гаккы шекеллиледиле терилиледиле къышха тюшюучюледиле джауум суу къырыкълы чапыракъла бла эм саптагъайла бла бутакълагъа барады андан тамырына тюшеди ёсюмлюкню кёб санда зыгытла берген джайылма ёсген баш тамыры барды майда чагъады гоккалары джашилдим акъдыла тюз шекеллидиле бирем бирем олтурадыла гокканы кюренини беш тишчиги барды он тычинкасы барды пестик джангызды бюртюк этиую энишди гокка энишге бюгюлюбдю бу чичекни букъусун мылылыкъдан сакълайды гоккаланы баш урлукъландырыучулары юй бал чибинле бла сары чибинледиле азау тенгиз европаны къюнчыгъышында орналгъан ич тенгизди дунияда эм сай тенгизди теренлиги метрден уллу болмайды тенгизни эм уллу узунлугъу км ди эм уллу кенгилги км ди джагъа ызыны узунлугъу км ди юсюню майданы км ди бери айрымканлары бла косаларыны майданы кирмейди ала да км ни аладыла тенгизде эм уллу портла быладыла бердянск ейск керчь мариуполь таганрог темрюк тенгизге баргъан эм уллу сауула дон бла къобанды тенгизни халкъла арасы хакъ статусун талай хакъ къайнакъла саладыла аладан эм магъаналы россия федерация бла украинаны арасында азау тенгиз бла керчь ачыкъ богъазны хайырландырыуда ишбирликни юсюнден кесаматды эки кърал да джылда ратификация этгендиле варшава гетто польшаны оккупациясыны заманында фашистле къурагъан варшавада чууут геттоду гетто болгъан заманны ичинде анда джашагъан адамланы саны мингден миннге дери азайгъанды ючюнчю рейхни аскерлерини польшагъа киргенинден сора джылны октябрында оккупацион властла буйрукъ чыгъаргъандыла бу буйрукъгъа кёре чууутлула ачхаларын кредит финанс къурулушлагъа берирге борчлагъандыла адам башына злотыйден артыкъ ачха къояргъа эркинлик болмагъанды джамагъат улоуда нацистле чууутлуланы сыйларын тюшюрген плакатланы такгъандыла ала миллетле арасы къаугъа къураргъа кюрешгендиле чууутлуланы геттогъа джыйгъанларына нацистле аланы джугъуучу аурулары болгъанын эмда ёлетден чууут болмагъан халкъны джакълагъанларын чурум салгъандыла джылны мартында чууутлуланы кёб джашагъан талай районда карантин баямланнганды андан минг чакълы бир полякны кёчюрюб башха джерледен минг чууутлу джерлешдирилгенди геттону къуралыууну оноуун джылны чы октябрында генерал губернатор ганс франк этгенди бу заманнга геттода минг чакълы бир адам неда варшаваны адам саныны болгъанды алай а геттону майданы шахарны майданындан къуру болгъанды аллында геттодан эркинликсиз чыгъыу ай тюрме азаб бла къазаланнганды джылны ноябрындан башлаб геттодан эркинликсиз чыкъгъанланы асыб башлагъандыла чы ноябрда гетто мийик къабыргъа бла къуршаланнганды геттону ичиндеги соруулагъа юденрат къарагъанды ол немец властланы контролунда болгъанды юденратны башчысы адам черняков геттода чууут полциягъа башчылыкъ юзеф шеринский этгенди геттогъа официал азыкъ мардала адамланы ачдан ёлюмге келтирилир ючюн этгендиле джылны экинчи джарымында чууутлулагъа азыкъ марда килокалорий болгъанды алай а геттогъа ташатын салыннган азыкъны кючю бла орталама азыкъ хайырланыу килокалорий болгъанды гетточуланы бир къаууму немец индустрияда ишлегендиле сёз ючюн вальтер теббенсни фабрикаларында минг чууутлу ишлегенди иш кюн сагъат баргъанды не солуу кюн не байрам болмагъанды минг ишлерча адамдан къуру мингни иши болгъанды геттода таша производствола болгъандыла аннга сырье джашыртын киргизилгенди чыгъырылгъан продукция биягъынлай ташатын чыгъырылыб сатылгъанды неда азыкъгъа ауушдурулгъанды легал ётмекчиден сора да таша ётмекчи болгъанды геттодан ташатын экспортну багъасы айгъа миллион злотый чакълы бир болгъанды геттода дажшаулары аман болмагъан къауум къуралгъанды саудюгерле контрабандачыла юденратда ишлегенле гестапону агентлери геттода джашагъанланы асламысы ачлыкъ сынагъанды артыкъсыз да бек болумлары аман тышындан кёчюрюлюб келген чууутлуланы болгъанды варшавада танышлары болмагъанлары себебли кеслерине иш эмда юйдегилерини баджарыу табылмагъанды геттода польшаны провинциялыранды чууутлуланы ёлтюрюулерини юсюнден хапарла джюрюгендиле алай а адамланы рахат этер ючюн немецле дезинформацияны бардыргъадыла варшауэр цайтунг атлы немец газет онла бла минг чууутлу индустрия комплексни къурууунда ишлегенлерин билдиреди аны тышында геттода джангы школла ачаргъа эркинлик бериледи ол кюн огъунакъ таша чууут организацияны джыйылыуу болады ала адамла урунуу лагерлеге кёчюрюледи деген оюмгъа келедиле эмда къаршчыланмау оноу аладыла хар кюн сайын джыйылыу нохта болгъан больницадан адамла джюклеу платформагъа джиберилгендиле къарыулары болгъан эркишилени урунуу лагерлеге ашырадыла къалгъанланы мал вагонлагъа джыйыб джибередиле юденрат вагонланы ёлюм лагерлеге бармагъанларыны юсюнден билдириуле этеди гестапо кетгенлени атлары бла письмола басмалайды анда ала джангы джерлеринде иш табханларыны иги джашагъанларыны юсюнден джазадыла чу июлгъа минг адам чыгъарылады аны ызындан келген айлада чууут сауутлу организация къуралады анда чакълы бир адам джыйылады башчылыкъ мордехй анелевич этеди аны тышында чууут сермешиу бирлик къуралады чууут сауутлу организация геттода къалыб сермеширге сермешиу бирлик а уа геттодан къачыб чегетлеге бугъар мурат этгенди франкфурт миллет джыйылыу не да франкфурт парламент биринчи бирлешген герман парламентди джылны чи майындан джылны чи майына дери майндагъы франкфуртну сыйылы павелни клисасында олтургъанды аны джыйылыуу герман бирликни къралларында март революцияны эсеби болгъанды аны аллында франкфурт ал парлмент болгъанды форпарламент ол келечиден къуралгъанды ала гейдельберг съездни комитети бла чакъырылгъандыла ары сайланнганла миллетни ышаныуу бла айрылгъан адамла болгъандыла асламысы бла алимле бла адабиятчыла аланы къолларында власть болмагъанды аланы киши сайламагъаныд алай а халкъны ол заманлада кёлю бла келишген оноу этиб халкъны ичинде абырайын кёлтюргенди ол ал парламентни башчысна профессор миттермайер сайланады форпарламент джылны чи мартында джыйылады эмда анда бютеу германиягъа бирикген парламентни франкфуртда джыяргъа оноу этеди хар адамдан бир келечи сайланады аланы баш нюзюрлери германиягъа конституция къурау болгъанды ал парламентни бегимлерин толтурур мурат бла ни комитети къуралады бирликни ишлемеген сеймини власты аннга тюшеди франкфурт парламентни партиялары узун дебатланы барыуунда джыйылыу паульскирхени конституциясын джарашдырады ол парламент демократияны шартларында къуралгъанды бу джарашдырылгъан документ джылны чи мартында мюкюл этиледи конституция ол заманда либерал эмда миллетчи джамагъатланы излемлерин толтургъанды ол талай баш конституцион хакъла бла эркинликлени бергенди германияны да кайзер башчылыкъ этген конституцион монархия этгенди франкфуртдагъы миллет джыйылыу эмда ала къабыл этген конституция пруссияны королу фридрих вильгельмни кайзер титулну алыргъа унамауу бла джараусуз боладыла революцияны джетишимсизлиги франкфурт парламент бла аны ишлери джараусуз этедиле алай а ол халкъны эсинде кёблеге къалады паульскирхени конституциясыны эм баш салыуларын джылда веймар республиканы конституциясында эмда джылда гфр ни баш законуну къурауда юлгюге алыннганды сынты клиса бусагъатдагъы къарачай черкесияны территориясында ёмюрню ал джарымында къурулгъан христиан клисады клиса теберди сууну сол джагъасындагъы тау джетекде тёбен теберди алгъыннгы аты сынты элни къатында къарачай шахардан км къыбылада орналыбды мекям къумлу джерни блокларындан тытыр тылдан бла къаланнганды къабыргъаларында ёмюрден фрескаланы ызлары къалгъанды мекямны апсидасыз узунлугъу м ди эмда кенглиги бла бирчады мийиклиги м ди ёмюрню экинчи джарымында клисаны къатында православ тиширыу монастырь ишлиннгенди совет заманда оюлгъанды монах тиширыула реконструкция этген сагъатда клисаны эм алгъыннгы формасын бузгъандыла клисаны къатында дагъыда таш кешене орналады ол да ёмюрден болгъаннга саналады бир акъылгъа кёре бу кешене баш бабас къуллукъчуланы асыраргъа деб ишленнгенди эмда шимал кавказда мунуча болмагъан мекямды минги тау тийреси ара кавказда басхан сууну огъары джанында европаны эм мийик тауу минги тауну эмда чегет тауну джууугъунда орналгъан районду минги тау тийреси уллу кавказны къабарты малкъарны эльбрус бла зольск районларыны территорияларында басхан аууз бла балыкъ суу башында орналгъан кесегини туристлик атыды бир бирде тюбеген къарачай къарачай черкес неда кюнбатыш минги тау тийреси термин минги тауну къарачай черкесияда орналгъан кюнбатыш тиклерин белгилейди минги тау тийреси альпинизмни тау лыжа спортну эм туризмни бютёу дунияда белгили аралыгъыды минги тау тийреси курорт тау лыжала бла кюрешген спортчуланы ичинде аты айтылгъан джерди эресейни тау лыжала бла кюрешген юч эм уллу районларындан бириди минги тау тийресинде км канат джол бла км тау лыжа трасса барды баш тикле экидиле чегет бла минги тау курортну трассалары ючюн кётюргюч ишлейди минги тау тийресинде талай тау лыжа школ ишлейди курортда табийгъат къар джабыу ноябрда къуралады сезон апрелге дери барады минги тауну огъары зонасында майда да лажыла бла учаргъа болады тюркле бизни эрагъа дери мингджыллыкъда алтайда эм азияны тюзлеринде къуралгъан этнолингвистика миллет къауумду тюрклени адетдеги ишлери сабанчылыкъдан сора да кёчгюнчю малчылыкъ болгъанды дагъыда темир къазыу эм темирчилик тюрк культура шимал евразияны кёчгюнчю культуралары бла джууукъ байламлыды сёз ючюн белгили тюрколог л н гумилёв гуннланы скиф культураны андан ары бардыргъанлагъа санагъанды тюрктилли миллетле бизни эрагъа дери ёмюрден бери белгилидиле алай а тюрк этноним къытайча ту кю биринчи кере ёмюрню аллында монгол алтайда сагъынылыб башланнганды кеси да уллу болмагъан бир халкъны белгилегенди алай а бу халкъ кечирек бютёу орта азияда бийлик этген болгъанды тюрк сёз кючлю къаты деген магъананы тутады тюркле тюрк къауумдан тилледе сёлешедиле бусагъатда тюрк миллетле тюрлю тюрлю къраллада джашайдыла орта бла ара азаияда шимал кавказда тау артында джерле арасы тенгизни тийресинде къыбыла бла кюнчыгъыш европада эмда андан ары россияны узакъ кюнчыгъышына дери тюрк азчылыкъла кюнбатыш европа бла американы къралларында эм къытайда барды фениан чабыуулла канадагъы британ учреждениялагъа бла джылланы арасында абш да къуралгъан фениан къарнашлыкъны ирланд тамырлы шимал америкачыланы биригиулерини чабыууларыды бу чабыууланы башы нюзюрюнде британ правительствону ирландиядан кетерге зорлау болгъанды бу чабыуула ирланд канадачыланы ичинде тикликле эмда ангылашмаулукъла джаратханды бир къаууму кеслерини джангы джуртлуры джанлы болгъандыла асламысы бла протестант ирландлыла бир къаууму уа фениячыланы идеяларын джакълагъандыла американ властла фениячыланы тутуб сауутларын сыйырсала да правительствода кёб адам бу чабыуулланы эмда аннга хазырланыуланы кёрмеген кибик этгендиле аны баш сылтаыуу британлыланы конфедератлагъа джакълыкъ бериую болгъанды бютеулей чабыуул болгъанды бу чабыуул кампобелло айрымканнга джылда этилгенди фениан башчы джон о нил кесини аскерлери бла ниагарасууну ётюб риджуэйни къатында джылны чи июнунда канада милицияны бригадасына къаршчы сермешиб башлайды талай джюз фений канада тарихчиле талай мингни юсюнден айтадыла американ аскер кеме мичиган бла абш да тохтатыладыла о нилни аскерчиси кеслерине ирланд республикан аскер атны аладыла ира аланы бир къаууму тюймелеринде бу къысхартылыу джазылгъан аскер форма киедиле ира деген сёз биринчи ол заманлада чыкъгъаннга саналады кечеги кечиуден сора провинцияны башха бёлеклери бла бирлешиб канадачыла танг аласында эри фортну кюнчыгъышында риджуэй атлы гитче элчикде орналгъан фениачылагъа чабхандыла иги юренмеген эмда сауут бла иги таныш болмагъан канадачы милиция фениан солдатла бла тюбешиуде кеслерин дженгдиредиле канадачыла сермешиуден кеслерини джаралылары бла ёлюклерин алыб къачхандыла бу заманда фениачыла джылда фонтенуада сермешиуден сора британлыланы биринчи хорламларын къутлагъандыла биринчи сермешиуден сора канадачыла порт колборнге ыхтырыладыла фенияла уа риджуэйде къаладыла кечирек эри фортха кёчедиле дагъыда бир сермешиу болады канада милицияны бир бёлеги джесир тюшеди андан сора британ эмда канада кючлени уллу санда келе тургъанларын сезиб фенияла буффалогъа къайтаргъа оноу этедиле алай а аланы джолларын мичиганом кеседи фенияла американ аскер тенгиз флотха джесир боладыла бу чабыуул сыйлы лаврентийни суууну ёзенине этилгенди бу чабыуул квебекни вермонтдан айрыгъан чекни къатында графлыкъгъа джыл этилгенди канадачыла томас биллис бични тахсасыны болушлугъу бла чабыуулну тыйгъандыла манитоба областда джыл этилгенди фениан къарнашлыкъ шошокеан шимал кюнбатыш штатлагъа кёчюб чи джыллада британ колумбиягъа чыбыуул хазырлагъанды чабыуул болмаса да бу хазырланыула регионда сескелендириу джаратхандыла британлыла британ колумбияда аскер кемелени санларын талай кереге кёбейтгендиле фениан чабыууланы джакълау аздан аз болгъанды чы джылладан сора уа джокъну орнуна келгенди алай а бу чабыуулла американ канада илишкилеге аман эткилерин кёбге бардыргъандыла канадада американ правительство бу чабыууллагъа кёз джумгъаннга санаб бек гурушха этгендиле эки къралны арасында илишкиле ёмюрню аллына дери сууукъ болгъандыла алай а керти джылы илишкиле эмда иш бирлик экинчи дуния къазуатны заманындан башланнганды диктатор оноу этеме зорлайма буруннгу римде диктаторну сайлау процедура былай болгъанды сенат кёзюусюз сенатусконсульт бегим алгъанды ол быллай формула бла белгиленнгенди консулла къралгъа заран тюшмез ючюн мадарла алсынла андан сора консулла диктоторны атын баямлаб кеслерини ликторларын чачадыла ала барысы да диктаторгъа кёчедиле консуллада шер ликтор болса диктаторда болгъанды алай бла ала диктаторну аллында тюз гражданла боладыл халкъ трибунланы тышында бютеу гражданланы юсюнде джашау бла ёлюм хакъы болгъанча консуллада да аллай хакълары болгъанды сайланнганындан сора диктатор кесине болушлукъчу атлы аскерни башчысын сайлагъанды диктатор кърал властны бютёую бла къолда тутханды диктатор сайланнганындан сора аны титулуна чурум ат къошулгъанды сёз ючюн уруш къоркъууда сайланнган диктаторгъа къазауат бардырлыкъ диктатор б э д ёмюрге дери диктаторну бегимине къаршчы халкъ джыйылыугъа комициялагъа апелляция берирге болмагъанды диктаторгъа бютёу оноучула консулла да къошулуб бойсуннгандыла аллында диктатор болуб къуру патрицийле сайланыргъа болгъандыла алай а б э д джылгъа дери плебейле да сайланыргъа болгъандыла бир бирде диктатор джангыз бир джумушну толтурур ючюн салыннганды сёз ючюн чюй урлукъ диктатор байрамны заманында дин адет кеч республиканы кёзюуюнде болджалсыз салыннган диктаторла сулланы бла цезарны заманында диктатор монархия халны тутуб башлагъанды б э д джылда марк антоний бла къоратылгъанды джангы заманда артыкъсыз да француз революцияны заманындан башлаб термин джангыдан тууады ол заманда къоркъуулу заманда чексиз власты болгъан адамны белгилегенди чексиз власть диктатор бютёу оноуну кеси алады деген магъанагъа келмейди ол адамны къарыуундан келлик тюлдю анда кенгешчи органла да болургъа боладыла кёбюсюне болгъан да этедиле ала къагъытда баш власть эркинликлеге да иедиле алай а диктатураны шартларында ала кеслерини буйрукъларын бегимлерин диктатор белгилеген чекде чыгъарадыла джангы заманны къралларында эм белгили диктаторлары быладыла адольф гитлер бенито муссолини иосиф сталин франсиско франко аугусто пиночет пол пот николае чаушеску ким ир сен эмда башхала журнал джылда бусагъат заманны эм аман диктаторуну тизмесин басмалагъанды гражданство неда гражданлыкъ кърал бла адамны арасында дайым политика хакъ байламды гражданство кърал бла адамны бир бири аллында хакълары бла борчларын белгилейди кёб заманны монархиялы къраллада адам бла къралны арасында байлам подданство кибик белгиленнгенди ол демеклик адам кърал бла тюл монарх бла байламлы болгъанды бусагъатда монархияланы асламысында да бу концепция къоратылыб гражданлыкъ концепциягъа кёчюлгенди гражданлыкъ конституцион хакъны институтларыны бириди кеси да конституцияда эмда башха закон актлада бегитилгенди гражданство неда подданство къралда айгъакъланнган амал бла белгиленеди алай а къралгъа кёре бу практика айрыды бир къауум къраллада документ алмазгъа эркинликден башлаб уллу британияда кърал ичи паспортланы зорунлу болгъан къраллагъа дери алгъыннгы ссср ни къраллары гражданлыкъны талай амал бла алыргъа болады къралланы асламысы адамны гражданлыкъдан чыгъыуун белгилейди конституция хакъ адамны талай къралны гражданы болургъа неда гражданлыгъы тамам бла болмазгъа болгъанын айгъакълайды адамны тамал хакълары бла эркинликлери оюлмазлыкъ болсала да кърал къуру кесини гражданларына энчи хакъла береди сёз ючюн сайларгъа эмда сайланыргъа референдумлада чёб атаргъа кърал ишде ишлерге аскерде къуллукъ этерге хакъ береди белгиленнген хакъладан сора гражданланы борчлары да болады асламысы бла борчлагъа аскер къуллукъ бла налог тёлеу саналады бирден артыкъ гражданлыгъы болгъан адамланы хакълары башхаладан бир тюрлю болуучанды бу соруу халкъла арасы кесаматла бла эмда келишиуле бла белгиленеди нартюх неда джюгери неда къылчыкълы битимле юйюрден нартюх тукъумну джангыз культуралы келечисиди культура нартюхден сора да тукъумгъа тёрт тюрлю киреди эмда кийик ёсген юч тюб тюрлю эм белгиленнген таксонладан кёбюню буруннгу мексикада культура нартюхню селекциясында ролю болгъаннга саналады нартюх культурагъа минг джыл мындан алгъа бусагъатдагъы мексика территориясында чыгъарылгъанды бусагъатдагъы оахака гвила накитц дорбун бла пуэбла теуакан шахарны къатында дорбун штатланы территориясында культура нартюхню эм эски табылгъанлары бизни эрагъа дери бла джылладандыла ол заманда нартюх качанла бусагъатдагъыладан эсе къат чакълы бирге гитче болгъандыла эмда узунлукълары см болгъанды дюнкерк операция динамо операция дюнкерк эвакуация экинчи дуния къазауатны француз компаниясыны заманында дюнкерк ючюн сермешиуден сора немец аскерле бла дюнкерк шахарны къатында къуршаланнган ингилиз француз эм бельгий аскерлени эвакуация этиуню операциясыды бу болумда майда черчиллни кабинети бла британ адмиралтейство кеслерини бёлеклерин британ айрымканлагъа эвакуация этерге оноу этеди къазауат болум сейир болгъанды ингилизлилени дюнкеркге келирлерини аллы бла алайгъа немец танкала келгендиле ала британлыладан эки кюн алгъа алайгъа джетедиле британлыланы шахардан км айыргъанды немецле уа км узакълыкъда болгъандыла британ аскерни эвакуация этеллик ахыр шахарны алыр ючюн немецлеге кёб керек болмагъанды шахар джакъланмагъанны орнунда болгъанды алай а гитлер кесини белгили стоп буйругъун береди бу буйрукъ немец аскерлени тохтатады биз не айтыргъа билмей къалдыкъ деб эсине тюшюреди гудериан джау аскер къауумну бир гитче шахарны кючлеу бла джесирге алыр орнуна немецле чурумсуз тохтайдыла британ линкорла портха джууукълашханларында уа немецле аланы тобларына джууабха сауут табалмагъандыла бу шанс бла хайырланыб уллу британия майдан июннга дери динамо операцияны джетишимли битдиреди ол континентден минг аскерчини чыгъарады аладан минги ингилизли къалгъан минги французлу бельгиялы эмда башха бирликчи къралланы аскерчиси болгъанды алтыкюнлюк къазауат мильхемет шешет а йамим неда джууукъ шаркъда израиль бир джанында мисир сирия иордания ирак эмда алжир башха джанында болуб баргъан къазауатды уруш джылны чи июнундан чу июнуна дери баргъанды мисирдеги июль революция монархияны къоратады путнчу этген абычарладан революцион аскер башчылыкъны кенгеши къуралады джууукъда мисирге президент болуб ол абычарладан бири гамаль абдель насер болады республика баямланады насер миллетни бирикдирирге революцияны башха араб къраллагъа джаяргъа излегенди ол заманда израиль бла сирияны арасында илишкиле юч фатор себебли тикли болгъандыла суу къайнакъла ючюн конфликт джылда сермешиуню тохтатыу сыздны узунулугъу бла демилитаризация зонаны контролу эмда сириясы правительствону палестиначы араблыланы сауутлу къуралышларына джакъ бериу бизни кючлерибиз бусагъатда къуру агрессиядан джакъланыргъа тюл сионистледен араб джерлени ариуларгъа процессни башларгъа да хазырды сирий аскер кесини бармагъын сампалда тутады мен аскерчи адамча къурутуу къазауатха кирирге заман келгенине таукелме къазауатны ал тарихи юч ыйыкъ чакълы бир баргъанды ол заманны ичинде мисир аскерлени мобилизациясындан башлаб израилни джууабы болады израилни сакъланмагъан уруууна хазырлыкъла бек таша бардырылгъандыла къазауатны башланнган кюнюнде танг аласы бла израилни энчи къуллукъларыны агентлери тель авивде абш ны посольствасыны башында антеннаны абш израилчи самолетларыны учханларын билмез ючюн бузадыла израиль пилотла уа учарыкъларыны юсюнден сагъат алгъа билгендиле мисирге биринчи уруу тангны болгъанды бир заманда мисир авиабаза урулгъанды операцияда израиль самолет болгъанды ол бютеулей израилни къазауат авиациясыны болады эртденбланы сагъат израиль авиация мисир самолетну къурутады аланы джерде да хауа сермешиуледе радар станция чачылады неда ишлемез халгъа келеди синай бла суэц каналны бёлгесинде мисир авиабаза тамалдан джараусуз болады израиль самолетланы кеслерини базаларына къайтыб аланы джангыдан отлукъ бла толтуруб сауутландыргъандан сора сагъат бола мисир авиабазалагъа экинчи уруу болады анда израиль самолет болады ала авиабазагъа урадыла энтда мисир самолетну чачадыла бу эки учушдан сора израилни самолету урулады бек уллу заран кёреди чууут пилот ёледи ючюсю джаралы болады экиси джесир тюшеди бютеулей мисир самолетдан къурутулады мисир ахк ла израилден атака боллугъун билселе да бу уруу быллай боллугъун киши да сакъламагъанды быллай операциялада болуучусуча танг аласында болмай кечирек башланнганды ол заманда мисир патруль гёзетден къайтханды пилотланы асламысы да аш юйде болгъандыла самолетла кёкге чыгъалмазча кёкде болгъан самолетла да чёгелмезча биринчи уруула учуучу джоллагъа этилгендиле израиль самолетла мисирчиле сакъламагъан тенгиз джанындан келгендиле аны тышында израиль самолетла бек алаша учхандыла ол алашалыкъда аланы мисир радарла туталмагъадыла израиль уруу кючлю координация бла этилгенди бютеу чууут самолет мисир аэродромланы бир заманда ургъанды сагъат бола сирия бла иорданияны хауа кючлери израилге учушларын башлайдыла сагъат израиль бу къралланы базаларына урады аны эсебинде иорданияны ахк бютеулей къурутуладыла самолет сирияны аскер самолетларыны джарымы самолет джараусуз этиледиле аны тышында ирак самолет да урулады къазауатны ахырына израилчиле араб самолетну къурутханды аланы къуру хауа сермешиуледе тюшюрюлгенди къалгъанлары аэродромлада урулгъандыла израиль кеси самолётун тас этгенди биринчи кюн огъунакъ джауну ахк лерин къурутуу израилни самолётларыны хауагъа ие этеди къаршчылыкъ тюбемей ала араб колонналаны бомбалайдыла мисир сирий эмда иордан аскерлени деморализацияларына себеб болады израиль мисирни синайда хорлагъынчы иордания бла сирия къаршчы актив уруш этерге излемегенди аны бла бирге израиль иерусалимни кючлер муратын алгъа салгъанды иордан король хуссейннге нейтралитет тутса чабылмазлыгъына гарантия берилгенликге араб къралланы басымы бла иордания да къазауатха къошулады сагъат израильни тим и бмо ну келечиси инарал буллгъа иорданияны королу хуссейнге письмо береди письмода королгъа къралы къазауатха къатышмазын тилейди иордания къошулмаса аннга заран джетмезлигин билдиргенди письмо королгъа сагъат бола берилгеди король письмода тилекни къабыл этмегенди аны самолетлары израилде ышанлагъа джете тургъанларын чертиб иерусалимде орам сермешиуле эртденбланы башланадыла бола иордан араб легион кюнбатыш иерусалимни минометдан бомабалаб башалайды иордан артиллерия уа тель авивден кюнчыгъыш джанын эмда изреель ёзеннге тоб атыб башлайды бригадачы инарал узи наркис ийген болушлукъ бла ара кючлени башчысы юч бригаданы кючю бла алгъа ургъанды ол кюн огъунакъ ала эски шахарны къабыргъаларына келедиле анда гарнизоннга тамадалыкъ иордан бригадачы генерал ата али этгенди атыуну тохтатыу башланады къазауатны баргъанында уллу тенгиз сермешиу болмагъанды израилни ачыкълаууна кёре кеме терс танылгъанды алай а башха оюмлагъа кёре израилчиле кемени иш этиб ургъандыла ала галилеяда голан мийиклени кючлер ючюн джюрюген израиль аскерлени билинирлеринден къоркъгъандыла израильчи сууда диверсантла порт саид бла александрияны портларына джиберилгендиле алай а ала бир кемеге да заран салалмагъандыла израилчи джесирге тюшгенди израилден бир къауум билгилеге кёре израилден адам ёлгенди аладан синай фронтда иордан фронтда иерусалим ючюн сермешде эмда сирий фронтда араб къраллада бу къазуатда израиль талай кюннге ажымсыз хорламгъа ие болгъанды ол синай джарымайрымканны газаны секторун иордан сууну кюнбатыш джагъасын кюнчыгъыш иерусалимни эмда голан мийиклени кючлегенди джлын джашил сызы израиль бла джангы территорияларыны арасында административ чек болады бютеулей да израиль кесини къазауатха дери территориясындан кереге уллу болгъанды кальмар уния дан норв швед данияны королларыны башчылыгъында къуралгъан дания норвегия эм швеция королевстволаны бирикдирген энчи унияды къралла кеслерини суверенитетлерин бергендиле алай а кенг автономиялары болгъанды интереслени айырылыуу артыкъсыз да швеция унияда данияны башчылыгъына разы болмагъаны тикликге келтириб бирликни джылда ахыры бла чачханды уния германияны ёмюрде скандинавияда экономика эм политика экспансиясына къаршчылыкъгъа къуралгъанды ол кёзюуде эркин шахарла бла ганза акъыртын акъыртын скандинавияда сатыу алыуну къолгъа джыйгъандыла немецлени былайгъа келиую скандинав интеграциягъа джангы къарыу бергенди кальмар унияны къураууна себеб болгъан экинчи фактор ёмюрледе климатны сууукъ болууу бла чыкъгъан экономика кризис болгъанды кёб бай скандинав юйюр шимал европада джерлеге ие болгъанды бирикген король аланы иеликлерини тийилмезлигине гарант болгъанды дания джангыз кеси политика амбицияларын тындыралмагъанды шлезвиг бла балтиядан кетерге керек болгъады норвегияны патчахларына эсе уа тири политика бардырыр ючюн энчи къайнакълары джетишмегенди бу бютёу шарт унияны къуралыууна себеб болгъанды кальмар униягъа биринчи атламгъа швед норвег унияны санаргъа боллукъду маргаританы патчахлыкъ этген заманында патчах власть кючленнгенден кючлениб баргъанды ол тадж бла акъсюек къауумну арасында тиклик джаратханды ол тиклик эрикни патчахлыкъ этген заманында джылла ачыкъ аякъланыугъа келтиргенди альбрехт бла маргаританы арасында уруш маргаританы ганза бирлик бла келишиуге къол салыргъа зорлагъанды ол келишиу немецлени скандинавияда бийликлерин энтда бир кере бегитгенди эрик эсе уа любек бла ганзадан бойсунуй байламны юзерге излегенди бу муратла къазауат келтиргендиле шлезвиг гольштейнде мекленбургда эм померанияда къазауатла налогланы кёлтюрюуюне чурум болгъандыла бу даларнада къозгъалыугъа себеб болгъанды аннга башчылыкъ энгельбрект энгельбректсон этгенди джылда аны швецияны башчысы этиб сайлайдыла алай а кёб турмай ёлтюредиле кюрешге башчылыкъ швед акъсюек къауумну алчысы карл кнутссон бунде этеди аны джылда риксрод швецияны королю этиди эрик унияны королю титулдан тюшюрюледи аны орнуна аны къарнашындан туугъан кристофер бавариячы сайланады кристофор къаратон болгъаны себели аны ёлюмю бла джыл властны вакууму къуралады шведлиле карл кнутссонну король этиб унияны швецияны башчылыгъы бла къураргъа излейдиле эндиги джылда карл норвегияны королю болады алай а данияны джангы королю кристиан ольденбургчу сайланады аны ызындан келген джыл унияда башчылыкъ ючюн дания бла швецияны арасында кюрешде ётеди швед регент тамада стен стурени джылда ёлюмюнден сора къралда урушха кристиан даниячы къатышады ол джылда аны джанлы шведлилени болушлугъу бла унияны орнуна салыргъа излейди эки джетишимсиз сынамдан сора эм джыллада джыл осунден кёлню къатында сермешиуню хорлайды анда кичи стен стуре ёлюм джара алады даниялыла стокгольмну кючлейдиле стокгольм къанлы хамамдан къутулгъан густав эрикссон васа смоландны чегетлеринде джангы аякъланыугъа башчылыкъ этеди аны эсебинде шведлиле джылда даниялыланы джангыдан къыстайдыла джылны чы июнунда стренгнесде густав эрикссон патчах болуб сайланады бу унияны ахыры бла чачады тамамы бла уния штеттин мамырлыкъ бла джыл къоратылады аны шартларына кёре данияны королю швед тахха дауун тохтатханды швед король а уа норвегияны даниягъа бойсуннганын къабыл этедиле швед норвег керти уния неда швеция бла норвегияны бирлешген королевствосу джыллада болгъан швеция бла норвегияны энчи униясыды джылда швед норвег къазауатны эсебинде къуралгъанды алгъаракъ болгъан дания норвег унияны къурутхан киль кесамат бла айгъакъланнганды бу уния норвеглилени азатлыкъгъа имтиниулери бла швецияны орус швед къазауатда финляндияны тас этиуюн компенсация этерге излеуюню арасында компромисс болгъанды швеция норвегияны ич автономиясын эмда аны эйдсволль конституциясын унияны къуралыуун эсеблеген тюрлениулери бла таныргъа эм бузмазгъа борчланнганды уния карлстад келишиуле бла джылда чачылгъанды андан сора норвегия толу бойсунмаулукъгъа ие болуб кесине джангы королну хоконну сайлагъанды наполеон къазауатланы заманында швеция французлагъа къаршчы коалицияла джанлы болгъанды джылдан башлаб поляк кампанияны заманында наполеон швед померанияны кючлейди кронпринц карл юхан тыш политикада тирирек къымылдай башлайды кеси да франциягъа къаршчы курс алады швеция франция джанлы болгъан дания бла къазауат башлайды джылны киль мамырлыгъына кёре дания швециягъа померания ючюн компенсациягъа бютеу норвегияны берирге керек болады ол заманда огъунакъ норвеглиле бойсунмаулукъ баямлайдыла карл юхан анда кесини властын орнатыр ючюн экспедиция ашырады норвегиягъа кириу дженгил эмда къансыз бошалады швед норвег уния ол джыл огъунакъ къуралады аннга кёре эки къралгъа орта монарх эмда орта тыш политика болургъа керек болгъанды униягъа кирген къралланы энчи конституциялары парламентлери эмда законлары болгъанды бу сауутлу уруш швецияны тарихинда ахыр болгъанды андан сора карл юхан мамырлыкъны бегитиу политиканы бардыргъанды ол белгили швед нейтралитетни тамалы болгъанды унияны шартлары дайым даулашыу джаратханды швед джаны унияны кючлю этерге келир заманда уа бир кърал къураргъа излесе норвеглиле кеслерини автономияларын джакълагъандыла эмда кенгертирге излегендиле сёз ючюн джылда норвег правительствону членлери тыш политика бла байламлы оноулагъа къошулургъа хакъ алгъандыла аны тышында къралланы арасында таможня тыйгъычланы къоратыу да норвегияны экономикасыны ёсюмюне чурум болгъанды орта швед норвег комитетни теджеую бла оскар унияны джангы байрагъы бла гербин къабыл этгенди ала норвеглилени эки кърал тенг болургъа керекди деген излемине келишгенди аны тышында эки къралгъа саудюгер эмда аскер флотларына мюйюшлеринде бир бирлерини гитче байракъчыкълары болгъан айры байракъла берилгенди унияны герби тенг ёлчемли эки гербден къуралгъанды эндиги кризис норвеглилени унияны белгиси болмагъан байракъ излемлери бла джаратылады чы джыллада стортинг талай кере норвег байракъдан унияны белгисин къоратыугъа бегим алгъанды алай а хар джол оскар вето этгенди ахырында оскар бу бегимни да къабыл этеди бу швецияда консерватив къауумда уллу ачыу джаратады бек консерватив болмагъан политикачы юхан август грипенстед огъунакъ прессада бу джумушатыуланы хыртха уруб норвеглилени къошакъландыргъанны тохтатыргъа керекди аланы къамчи бла тынч этер заман келгенди дейди политика кризиследен сора да норвегия бла швецияны узакълашыууна уллу къошакъ айныуну айры джоллары болгъанды норвегияны экономикада да джетишимлери норвеглилеге баш кёлтюртгенди унияны ахыр чачылыууна уа консуллукъ соруу келтиргенди норвеглиле бекден бек энчи консуллукъ даулаб башлайдыла ол норвегияны энчи тыш политика джюрютюрге излеми болады оскар бу излемлени къабыл этерге унамайды ол уллу тикликле эмда норвегияда правительство кризис джаратады джылда стортинг ауаз бирлиги бла норвег консул органны къуралыууна оноу этеди алай оскар аны энтда бир кере къабыл этерге унамайды норвег правительстов отставка этеди алай а отставканы да король къабыл этмейди аны ызы бла стортинг король норвег халкъны аллында борчларын толтуралмагъанын баялмайды июнь джыл норвегияны униядан чыкъгъанын бегитеди авгсутда референдум бардырылады анда унияны чачылыуу ючюн адам къаршчы да адам чёб атады норвегияны униядан чыгъыуу тиклик джаратады чеклени эки джанында да мобилизация бардырылады карлстадда джылны августу бла октябрында кёрюшюулерини эсебинде эки джан да айырылыуну шартларын къабыл этеди швеция норвегияны бойсунмазлыгъын таныйды октябрьда тыш ишлени министрлери фредрик вактмейстер швециядан эмда йорген лёвланд норвегиядан кесаматха къол саладыла карлстадны ара майданында мамырлыкъ бла айырылыугъа эсгертме барды энчи уния эки неда андан аслам эркин къралны бир башчыны тюбюнде политика бирлениуюдю бирликни башчысы хар къралгъа да энчи башчы болады быллай бирликни федерация бла аджаштырыргъа керек тюлдю федерация халкъла арасы дараджада бир кърал кибик кёрюледи теорияда монархны контролунда болмагъан органны аллай хакълары болса унияны бир къралы бирине къазауат ачаргъа да болады энчи унияла тюрлю тюрлю чурумладан къуралады сёз ючюн бир къралны королуна эрге чыкъгъан принцесса башха къралгъа королева болады аланы сабийи эки къралгъа да король болады не да бир къралны королевасы башха къралны королуне эрге чыгъады не да бир кърал бир къралны кючлеб алай а аны кесине къошаргъа халкъны къозгъалыуундан къоркъса д а к республиканы башчысы болгъан президент халкъ бла сайланнганы себебли уния къуру монархияланы феноменлериди ёмюрде монархияланы саны бек аз болгъаны себебли унияла да джокъну орнуна келгендиле къалгъанла да сёз ючюн миллетлени биригиую номинал халлыдыла панама илипин неда панама канал шош океанеы панама богъазыны кариб тенгиз бла эмда атлантика океан бла байлагъан кеме джюзген илипинди къуралгъаны панама боюнчукъдады панама къралны арасында узунлугъу км аны ичинде км джер юсю къазылыб эмда км панама эмда лимон бухталаны тюблери къазылыбды адам улуну тарихинд эм къыйын проектлени бири болгъанды панама каналны къазыу панама илипин кюнбатыш джарымтобда экономиканы кеме джюрюуню айныууна уллу этки этгенди илипинни уллу геополитикалыкъ магъанасы да барды панама илипинни кючю бла нью йоркдан сан францискогъа тенгиз джол минг километрден минг км болгъанды илипинни юсю бла кёб тюрлю типли кеме джюзеди ууакъ энчи яхталадан башлаб уллу танкерле бла бошаб панама илипинни юсю бла джюзеллик эм уллу кемени ёлчемлери кеме ишлеуде стандарт болгъанды аны атына да кемелени панама илипинни юсю бла ётдюрюуню илипинде къуралгъан лоцман къуллукъ баджарады илипинни юсю бла кеме орталыкъ сагъат барады эм азы сагъат бла минут суткагъа эм кёбю бла кемени иеледи джылда илипинни юсю бла млн тонна джюк ташыгъан минг кеме ётеди къазылгъанындан башлаб джылгъа дери илипинни къуллукълары бла минг кемеден артыкъ хайырланнгандыла плессиде сермешиу тюзюрек палашиде сермешиу кюнбатыш бенгалияда бхагиратхи сууну къатында сермешиудю анда июнь джыл британ ост инд компанияны келечиси бенгал наваб сирадж уд дауланы эмда аны джанлы француз ост инд компанияны аскерин къаушатханды сауутлу сермешиуню чуруму ингилизлилени бенгалияда плацдармлары форт уильямсны бусагъатдагъы калькутта навабны аскери кючлеу болгъанды директорланы кенгеши бенгалчылагъа къаршчы турургъа мадрасдан полковник роберт клайвны эмда адмирал чарльз уотсонну джибереди ингилизлилени хорламларына уллу болушлукъ навабны аскерлерини башчысыны сатылыуу болады сермешиу июнь джыл эртденбла сагъат индий аскерлени алгъа уруулары бла башланады сагъат бола индийлилени командирлерини бири алгъа уруугъа башчылыкъ этеди алай а ингилиз тобдан ёледи ол аны аскерчилерини ичинде паника джаратады кюнортагъа кючлю джангур башланады британлыла эрлай шкок отларын тобларын мушкетлерин джангурдан джашырадыла юрениую болмагъан индий аскерле уа алай этелмейдиле джангур тохтагъанында ингилизлилени шкоклары атхандыла индийлиленики уа кеберге керек болгъанды кюнортадан ингирге сагъат бола британлыла алгъа урадыла мир джафар артха ыхтырыу буйрукъ береди сагъат артха ыхтырылыу къачыу болады плессиде хорлам ингилизлилеге бенгалияны кючлерге джол ачады мындан башланады индий субконтинентде британ бийликни тарихи аврил рамона лавин хафа хафа туугъаны сентябрь джыл канадалы джырлаучу къыз джырланы автору дизайнер эм актрисады аны дебют альбому джылда чыкъгъанды эм млн копия тираж болуб сатылгъанды аны ызындан чыгъаргъан эм альбомлары дуния чартланы аланы ичинде американ дегенни да башында болгъандыла лавинбеш джыры эм дуния чартланы ал тизгинлерин алыб тургъандыла бютёу дунияда аны альбомларыны млн дан артыкъ копиясы сатылгъанды джылны январь айында болумгъа кёре аврил лавин абш да эм белгили джырлаучу къызладан бириди кесини да млн альбому сатылгъанды журнал чи джылланы артистлерини рейтингинде лавинни чу оруннга салгъанды коммерциялы джетишимине кёре уа чи оруннга тёртюнчю студиялы альбому джылны мартында чыкъгъанды музыкалы карьерадан сора да аврил лавин дизайн бла эмда кинематография иш бла кюрешеди джылда мультфильмни персонажын сёлешдиргенди эм фастфудну миллети фильмде ойнагъанды джылда лавин атлы кийим линияны кёргюзгенди джыллада уа эм духланы чыгъаргъанды аврил лавин бютёу дунияда ден кёб премияны лауреаты эм номинанты болгъанды аланы ичинде грэмми премиягъа номинация россияда джырлаучу къыз премияны эм иги тышкъраллы артист категорияда лауреаты болгъанды гарвард университет абш да эмда дунияда эм белгили университетледен бириди массачусетс штатны кембридж шахарында орналады гарвард абш ны университетлеринден эм эскиди сентябрь джылда къуралгъанды ингилиз миссионер эм игилик этиучю джон гарвардны сыйы ючюн аталгъанды бир заманда да официал халда клиса бла байламы болмагъанлыкъгъа колледжде эм алгъа унитар эм конгрегационалист дин къуллукъчулагъа юретгендиле ёмюрню барыуунда гарвардны программалары лаикли дин бла байламлы болмагъан бола баргъандыла эм ёмюрню аягъында бостонну акъсюек къаууму колледжни культураны ара окъуу организациясы деб таныгъанды абш да граждан къазауатдан сора университетни къыркъ джыл оноуда тургъан президенти чарльз эллиот колледж бла аннга бойсуннган профессионал окъуу школланы бир къолгъа джыйылгъан тинтиу университет этгенди эмда гарвард джылда американ университетлени ассоциациясын къурагъанладан бири болгъанды дрю джилпин фауст гарвардны чы президенти болуб джылда сайланнганды эмда университетге тамадалыкъ этген биринчи тиширыу болгъанды гарвардны дунияда эм уллу эндаументни баш мураты болгъан капиталы барды аны ёлчеси млрд долларды джылны сентябрында болумгъа кёре университетни къурамына энчи академиялы бёлюм киреди факультет эм рэдклиффни ышан тинтиуле институту кампуслары бостонну джер джеринде да бардыла университетни гектарлы баш корпусу бостондан км узакълыкъда болгъан кембридж шахарны паркында орналады бизнес школла эм спорт объектле аланы ичинде гарвард стадион да оллстондагъы чарльз сууда орналадыла медицина эм стоматология факультетлени объектлери уа лонгвудда орналадыла кавказ таула къара азау эм каспий тенгизлени арасыда орналгъан тау системады эки тау системагъа бёлюнеди уллу кавказ бла гитче кавказ кавказ регионну шимал кавказ бла тау арты кавказгъа бёлюучендиле аланы чеклерин уллу кавказны баш сууайыргъан аркъасы бла бардырадыла уллу кавказны шимал кюнбатышдан къыбыла кюнчыгъышха дери км узунлугъу барды кеси да анапа бла тамань джарымайрымкандан башлаб каспийни джагъасындагъы апшерон джарымайрымканнга бакуну къатында дери барады уллу кавказ эм уллу кенглигине минги тауну меридианыны къатында джетеди км ге дери адетге кёре уллу кавказ кесекге бёлюнеди кюнбатыш кавказ къара тенгизден минги таугъа дери ара кавказ минги таудан казбек таугъа дери эм кюнчыгъыш кавказ казбек таудан каспий тенгизге дери эм белгили тау башлары ёмюрлюк къарла бла чыранла басыб тургъан минги тау м бла казбек тауду м уллу кавказ уллу бусагъат заман бузламалы регионду чыранланы барысыны да саны чакълы бир барды ала алгъан майдан км чакълы бирди уллу кавказны бузламаларыны кёбюсю ара кавказда джыйылыбды чыранларыны санындан эмда майданларындан и бузламаланы уллу аралыкълары минги тау бла бызынгы къабыргъады бызынгы чыран бла км уллу кавказны шимал этеклеринден гум маныч чунгургъа дери кавказ аллы кенг тюзлери бла эм сыртлыкълары бла джайылады уллу кавказдан къыбылада колхида эм кура аракс алаша джерле ич картли тюз эм алазани авторан суу бойну орналадыла кавказны къыбыла кюнчыгъыш кесегинде талыш таула бла ленкорань алаша джер орналадыла къыбыла кавказны орта эм кюнчыгъыш кесеклеринде гитче кавказны аркъалары бла эрмен тауладан арагац тау м къуралгъан тау арты кавказ тау джер орналады гитче кавказны уллу кавказ бла лих аркъа байлайды кюнбатышда колхида алаша джер бла кюнчыгъышда кура чунгур а уа бир биринден айыргъан этедиле сочиникъатындагъы таулада ачишхо аибга чугуш псеашхо эм башхала красная поляна деген курорт джер джылгъы къыш олимпиада оюнла ётгендиле кавказда башланнган суула къара азау эм каспий тенгизлени бассейнлерине киредиле къара тенгизни бассейни азау тенгизни бассейни каспий тенгизни бассейни залийханланы джюнюсню джашы джанакъайыт ноябрь июнь малкъар джазыучу эм поэт болгъанды залийханланы джанакъайыт джылда россия империяны терк областыны кёнделен элинде туугъанды бусагъатда къабарты малкъарны эльбрус району джылда кпсс ни нальчик горкомуну башчысы болгъанды уллу ата джурт къазауатха къатышханды партизан бёлекге командирлик этгенди джылда бютеу малкъар миллет бле бирге кёчгюнчюлюкню сынагъанды джылгъа дери къыргъыз сср де джашагъанды фрунзеде къыргъыз педагогика институтну филология факультетин бошагъанды джылда малкъарлылагъа джуртларына къайтыргъа эркинлик берилгенден сора нальчикге кёчгенди залийхан улуну биринчи чыгъармалары джылда басмаланнгандыла аны къаламыны тюбюнден сулемен деген поэма мени ауазым деген эм сюйген джуртум деген назму джыйымла чыкъгъандыла проза чыгъармаларын шуёх юйюр деген бла таулада деген повестле джаннган джюрекле элде джашауну юсюнден деген бла тау къушла къазауатны юсюнден деген романла кёргюзедиле гюрджю хачыпсы къазауат хачыпсыда кёбюсюне хачыпсыны халкъыны ата джурт къазауаты деген термин хайырланады бир джанындан гюрджю кърал аскер кючлени башха джанындан хачыпсыны гюрджюден бойсунмаулугъун излеген хачыпсы сепаратист кючлени россияны сауутлу кючлерини эм шимал кавказдан келген къазауатчыланы арасында джылдан джылгъа дери баргъан сауутлу конфликт болгъанды хачыпсыда джашагъан этникалы гюрджюлюле кёбюсюне гюрджю аскер джанлы болуб уруш этгендиле этникалы эрменлиле бла оруслула эсе кёбюсюне хачыпсылагъа болушлукъ этгендиле эмда кёб санда ала джанлы къазауат этгендиле сепаратистлеге болушлукъ этгенле мингле бла шималкавказлы эм къазакъ къазауатчыла болгъандыла дагъыда хачыпсыда эмда къатында дислокациясы болгъан россияны аскер базалары конфликт гюрджюню тайдырылгъан президенти звияд гамсахурдия бла аны тайдыргъан эдуард шеварднадзе башчылыкъ этген правительствону арасында баргъан граждан къазауат себебли тереннге кетгенди аны юсюне да гюрджю тегей конфликт къошулгъанды адам хакъланы бузуу эм джаныуарлыкъ конфликтге къатышханланы эки джанындан да чыкъгъандыла европада къоркъуусузлукъ бла ишбирликни юсюнден организацияны айтханына кёре сентябрь джыл хачыпсы аскер согъумну алгъанындан сора шахарда джашагъан гюрджюлюле этникалы тазалау компаниягъа тюшгендилебмо ну фактла ачыкълаучу миссиясы эки джаны да гюрджюлюле да хачыпсылыла да адам хакъланы кёб кере эмда бек терен бузгъандыла деб айтханды ден нге дери этникалы гюрджюлю эм нге джууукъ этникалы хачыпсылы айтылгъаннга кёре ёлтюрюлгендиле ден артыкъ гюрджюлю неда къачхынчы болгъанды адам тас болгъанды постсовет гюрджю къазауатдан бек уллу заран табханды финанс адам эм психология джарсыуланы чекгенди хачыпсы эсе къазауатны эмда андан сора замандан заманнга чыгъыучу конфликтлени эсеби бла тамам оюлгъанды алийланы джашууну джашы умар къарачай малкъар тарих бла культураны илмулу тинтиу ишни башлагъанладан бири болгъанды къарачай малкъар тилде биринчи элибле китабны эмда къарачай малкъар тилни биринчи системалы суратлауун джаратханды къарт джурт элде къобан сууну онг джагъасында джылда туугъанды джыллада къарачайны къабартыны малкъарны окъуу заведениелеринде окъугъанды муслиман баш билим алгъанды джылгъы революциядан сора муслиман устазланы профсоюзун къурагъанды в и ленин бла тюбегенди къарачай черкес автоном областны ревкомуну башчысы тарихден экономикадан тилден эм адабиятдан шимал кавказ илму тинтиу институтну директору тау халкъланы музейини директору болуб ишлегенди алийланы умар алим болуб белгилиди джангы къарачай элиблени орус къарачай малкъар сёзлюкню къарачай малкъар орус сёзлюкню бирликде тирилик къарачай малкъар грамматика деген дерс китабланы къарачай къара халкъ деген очерклени эм башхаланы авторуду джылда къарачай малкъар тилге латиница тамаллы алфавит къурагъанды архыз клисала ёмюрде ишленнген юч христиан клисады уллу инджик сууну ёзенинде буруннгу алан къралны ара шахарына саналгъан тёбен архыз буруннгу шахар орунну территориясында бусагъатда тёбен архыз посёлок орналадыла шимал архыз клиса ёмюрледе алан епархияны кафедрал клисалсы болгъанды къум ташдан къаланнганды планда къач шекеллиди клисаны притворун санамай узунлугъу метрди эмда мийиклиги бла тенгди кенглиги эки къатха азды фрескаларыны биразын ёмюрню аягъында д м струков суратха салгъанды ариу тюл суратла материал культураны тарихини институтуну архивинде турадыла фрескала бизни заманнга дери сакъланмагъандыла алай а алтарь терезелени тиклеринде оюула сакъланнгандыла клисаны хар къабыргъасында да буруннгу сюртюлгенини бояусуз къалгъанлары реставрацияны заманында сакъланнгандыла барабанда да сурат салыннганладан къалгъанла болургъа боллукъдула алай а аланы туз басыб тюбюнден кёрюнмезге боллукъдула в а кузнецовну версиясына кёре бу клиса джыллада биринчи болуб къурулгъанды эмда сыйлы николайгъа никколгъа аталгъанды башха версиягъа кёре сыйлы георгийге гюргеге аталгъанды клисада болгъандыла шимал кавказда джангыз болгъан буруннгу диннге буруу тегене алтарь эм къыбыла къабыргъасыны къатында юч къабыр клиса тытыр тылдан бла къум таш плиталадан къаланнганды мийиклиги бла узунлугъу тенгди барабаныны терезелерини мийиклиги куполну радиусу бла тенгди ёмюрню экинчи джарымында тёбен архызда александр невачы атына эркиши православ монастырь къуралгъанды джылда монахла орта клисаны орнуна салгъандыла эмда анда намаз этиуле бардыргъандыла а а демаков бла и л чумак айтханнга кёре ёмюрню ал сюреминде къутхарыучу христосха аталыб къурулгъанды ёлчеми уллу болмагъан м м клисады ёмюрледе ишлиннген кечирек орус стилге келиширча тюрлендирилгенди къыбыла клиса россияда бусагъатха дери хайырланнган эм эски христиан клисады черкеслиле къабартылылагъа черкеслилеге убыхлагъа адыгейлилеге эм шапсыгълагъа бёлюннген миллетни орта атыды кеслерини тиллеринде атлары адыгэ бирлик санда адыгэхэр кёблюк санда тыш къраллада эм уллу черкес диаспора тюркдеди бир бир багъа бериулеге кёре тюркдеги диаспораны саны млн дан млн адамгъа дери джетеди израилдеги черкес диаспора минг адам чакълы бир барды дагъыда сирияда мисирде иорданияда черкес диаспорала бардыла андан сора да черкеслиле европаны къралларында абш да эм джууукъ кюнчыгъышны башха къралларында да джашайдыла алай а бу къралланы кёбюсюню статистикалары черкес диаспораны саныны юсюнден тюз билгиле бермейдиле сириядагъы черкеслилени саны бир багъа бериуге кёре минг адам чакълы бирди бираз черкесли бкъб ни къралларында да джашайды сёз ючюн къазахстанда бусагъатха дери черкес тилни эки литература диалекти сакъланнганды шималкавказ тил юйюрню хачыпсы черкес къауумуна кирген адыгей эм къабарты черкес тилле черкеслилени кёбюсю экитиллиди ана тиллеринден сора да джашагъан джерлерини кърал тилин биледиле россияда орус тилни тюркде тюрк тилни д а к антиклик замандан башлаб черкеслилени ата бабалары тюрлю тюрлю атла бла этнонимле бла танылгъандыла аланы ичинде зихле меотла синдле дандарийле досхла керкетле касогла каскала эм башхала ёмюрден башлаб башха атланы орнуна черкес деген экзоэтноним келеди бусагъат заманда черкес субэтносланы белгилеген быллай атла джюрюйдюле адыгейлилени санына дагъыда бу субэтнонимлени къошадыла абадзехле адамийле бесленейле бжедугла егерукайла мамхегле махошла гемиргеуле кэмгуй натухайла шапсыгъла аланы ичинде хакучла хатукайла хегайкла жанейле жанэ гуайеле чебсинле цопсынэ адалеле черкеслилени ата бабалары зихле меотла керкетле эм башхала бизни эрагъа дери ёмюрден башлаб тарихге чыкъгъандыла буруннгу грек тарихчиле бла суратланнгандыла аланы культураларыны кёче барыуун а уа майкоп дольмен меот эм башха археология культураланы эсгертмелери керти этиб чыгъарадыла абазалыла кавказда джашагъан хачыпсы черкес миллетледен бириди бек бурундан келген ёз атлары абаза ды кёблюк санда абазакуа бусагъат заманда абазалыла кёбюсюне россия федерацияны къарачай черкесия республикасында джашайдыла айырылыб онюч элде красный восток къойдан кубина къара паго псыж элбургъан инжич чукун тапанта абаза хабль малоабазинка старокувинский новокувинский апсуа абазакт бир талай абаза юйюр адыгеяны уляп элинде да джашайды абазалыла дагъыда тюркде сирияда хачыпсыда иорданияда мисирде джашайдыла аладан биразы кюнбатыш европа бла абш гъа да кёчгенди абазалыланы тарих джуртлары бусагъатдагъы хачыпсыны эм краснодар крайны территориясындады этнография халда абазалыла талай къауумгъа субэтносха бёлюнедиле аубекле башилбайла тамлыла къызылбекле шахгерийле багла баракайла лоула дударукла бийбердиле джантемирле къылычла кячла абазалыла хачыпсылылагъа эм джууукъ миллетдиле алай а черкеслиле бла бирге бек кёб джашагъанлары себебли абаза культурада хачыпсы элементледен эсе черкес элементле кёбдюле диннге ийнаннган абазалыланы кёбюсю муслиманладыла суннитле абазалыла шималкавказ тил юйюрню хачыпсы черкес къауумуна кирген абаза тилде сёлешедиле тиллери эки диалектге бёлюнеди ашхар бла ашуй диалектле литература тил ашуй диалектни тамалында къуралгъанды россияда джашагъан абазалыланы кёбюсю къабарты черкес тил бла орус тилни да биледи лингвистика халда абазалыла эки уллу къауумгъа бёлюнедиле тапантала ашуала бла ашхаруала шкаруала кърым ханлыкъ кърымтатарлыланы джыллада болгъан къралларыды къралны кесини аты кърым джурт болгъанды кърым джарымайрымкандан сора да дунай бла днепрни арасында джерлени азау тенгизни тийресин эмда россияда бусагъатдагъы краснодар край бла ростов областны кесеклерин дон суу бла къобаны сууну арасында тюзлени алгъанды джылда кърым ханлыкъ официал халда османлы империягъа бойсуннган кърал болгъанды эмда джылда кючюк кайнарджа мамырлыкъ кесамат бегитилгинчи дери ол статусда тургъанды ханлыкъ джылда россия империя джанындан аннексия этилгенди джарымайрымканнга кирилген джерде баш къала ор къапы болгъанды оруслула перекоп деб таныгъандыла бу кърымны къабагъы болгъанды кърымны къоруулау функцияны къала шахарла арабат эм керич джюрютгендиле дагъыда балыкълауада судакъда керичде кефеде аскер гарнизонла тургъандыла баш саудюгер портла кезлеу бла кефе болгъандыла бахчасарай джылдан башлаб ханлыкъны ара шахары болгъанды акъмежгит къалгъа солтанны тургъан джери болгъанды къарасуубазар а уа ширин бийлени тургъан джери болгъанды кефе осман солтанны келечисини резиденциясы болгъанды кяхта кесамат эресей бла цин империяны арасында чекни бегитиуню эм сатыу алыуну юсюнден кесаматды келишиу владиславовични келечилигини заманында хазырланнганды эм джыл октябрда къол салыннганды эресей джанындан орус келечи с л рагузинский владиславич эмда цин империяны келечилери чабина тегут эм тулишен къол салгъандыла бу кесамат нерчинск бла буре кесаматланы шартларын бегитгенди кесамат буре кесамат бла белгиленнген чеклени бегитгенди эресейни пекинде саудюгерлик этиуде джолун ачханды джылда бир кере адамдан кёб болмагъан кериуан джиберир хакъгъа ие болгъанды кяхта бла црухайтуйда пошлинасыз сатыу алыу бардырыр мадар берилгенди кяхта кесамат эресей бла цин империяны арасында илишкилени хакъ тамалы болуб ёмюрню арасына дери баргъанды аны шартлары эки джанны да разылыгъы бла кечирек тюрлендирилгендиле айгун кесамат пекин трактат къытай ара кърал орта кърал кюнчыгъыш азияда орналгъан культуралы регионду эм буруннгу цивилизацияды къытай минг джылны ичинде кёб санда къралла бла культурала къурагъан эм буруннгу цивилизацияладан бириди экинчи дуния къазауат бошалгъандан сора граждан къазауатны эсеби бла бу регион де факто эки къралгъа бёлюннгенди ала материкдеги террторияны алгъан къытай халкъ республика эм тайвань айрымкан бла аны къатындагъы айрымканланы алгъан къытай республика къытайны узун эмда юзюлмей баргъан тарихи барды дагъыда эм буруннгуладан эмда эм къыйынладан болгъан джазыу системасы къытай джазма барды ёмюрге дери къытай алчы къралладан бири болгъанды эмда кюнчыгъыш азияны баш культура аралыгъы болгъанды къытайны хоншу къраллагъа си бусагъат заманда да уллуду къытай ойлаб чыгъарылгъан кёб затны джуртуду ол затланы ичинде къагъыт къыбылама шкок от эм китаб басмалау украин халкъ республика бла кюнбатыш украин халкъ республиканы бирлешиулерини акты неда злуканы акты январь джыл къууанч халда баямланнган украин халкъ республика ухр бла кюнбатыш украин халкъ республиканы кбухр бирикген украин къралгъа бирлешиу актыды кбухр ге кириб келген поляк аскерден кюрешде болушлукъ алыр умут бла украин миллет рада джылны ноябрыны ахырында киевдеги гетман скоропадскийге кесини келечилери л цегельский бла д левицкийни джибереди алай а ол заманнга киев директорияны аскери бла къуршаланнганды келечиле фастовда директорияны членлери в винниченко с петлюра а андриевский ф швец эмда а макаренко бла тюбешедиле кёрюшюулени тамамында декабрь джыл къралланы бирлешдириуню юсюнден ал кесаматха къол салынады фастов шахарда къол салыннган кесаматны украин миллет рада январь джыл станиславовда мюкюл этеди бирлешген къралны къураучу джыйылыуу чакъырылгъынчы кбухр ни территориясында закон къураучу власть украин миллет раданы къолунда граждан эм аскер власть а кбухр ни кърал секретариатыны къолунда къалады директорияны бегимин берир ючюн январда киевге л бачинский башчылыгъында делегация джибериледи андан сора универсалгъа директорияны бютеу членлери къол саладыла ол кюн огъунакъ директорияны закон къураучу органы украинаны урунуу конгресси ачылады аннга кбухр ни делегаты киреди президиумгъа уа кбухр ни келечиси с витик сайланады январь джыл злуканы акты ауаз бирлик бла бир къауум билгиге кёре коммунист къаршчы чёб атханды къабыл этиледи андан башлаб къураучу джыйылыу чакъырылгъынчы дери ухр ни директориясына баш власть бериледи аны къурамына уа кбухр ни келечилери кирирге керек болгъанды кюнбатыш украин халкъ республика атны орнуна украин халкъ республиканы кюнбатыш бёлгеси ухркбб термин къабыл этидели аннга территориал автомномия бериледи ухркбб ни тыш ишлерини кърал секретары л цегельский украин правительствоны тыш ишлерини министерствосуну биринчи вице министри болады польша чехословакия эм румыния бла юсюнден байламлы бютеу оноуланы ол мюкюл этерге керек болгъанды март джыл кбухр ни президенти петрушевич директорияны къурамына киреди злуканы актына кёре биригиуню баямлагъандан сора биринчи айлада эки къралны интеграция джолунда атламла этилгендиле артыкъсыз да аскер сферада петлюра талай кере галициягъа барыб в голубовични правительствосуну олтурууларына къошулгъанды кюнбатыш бёлгеге кюнчыгъышдан азыкъ кюнбатышндан эсе уа нефть джиберилиб башлагъанды алай а керти бирлешиу болмайды координация къуру аскер сферада болгъанды ол да чекли халда эки аскерни эки башха тамадалыгъы болгъанды аскерле кюнбатыш украина къурутулгъанында да бирикмегендиле яневскийни оюмуна кёре украин халкъ республика конфедерация халлы къуралыш болгъанды галцияны аскери украин халкъ республиканы правительствосуну оюмуна сыйынмай акъ аскер бла ноябрь джыл келишиуге кириб акъ аскер бла сауутлу сермешиулени тохтатады аны ызындан галцияны аскери акъ аскер бла аскер бирликге кириб инарал деникиннге бойсунады ол биригиуню денонсация халгъа келтиреди украин тарихчиликде бу келишиуге ноябрчы пелях атны бергендиле джылны ахырында актны кюнбатыш украин халкъ республиканы президенти евген петрушевич да денонсация этеди париж мамырлыкъ конференция биринчи дуния къазауатда хорланнган къралла мамырлыкъ кесаматланы джарашдырыр нюзюр бла хорлагъан къралла джыйгъан халкъла арасы конференция болгъанды тохтаула бла чи январь джыл башланыб чи январь джылгъа дери баргъанды аннга кърал эмда уллу британияны доминиону ньюфаундленд канада къыбыла африкан бирлик австралия эм джангы зеландия къошулгъанды конференция бу къралла бла кесаматланы хазырлагъанды конференциягъа къошулгъан башха къралланы позициялары къарыусуз болгъаны себебли къазауатдан сора мамырлыкъны джарашдырыугъа оноуну юч уллу къралны келечилери этгендиле вильсон ллойд джордж эм клемансо граждан къазауат талай тургъан россияда законлу кърал властха кесин санагъан талай правительстводан бириси да чакъырылмагъанды конференциягъа германия эм аны алгъыннгы джандашлары мамырлыкъ кесаматланы проектлери хазырланнгандан сора конференциягъа чакъырыладыла конференцияда миллетлени лигасыны уставы къабыл этилгенди конференцияны баш нюзюрю болуб биринчи дуния къазауатны бошалгъанын закон халда джарашдырыу аны ючюн германия бла эм аны джандашлары бла мамырлыкъ кесаматла хазырлаб къабыл этер мурат салыннганды къазауатны джылларында талай империя аланы ичинде россия австрия маджар осман эм герман империяла джокъ болгъандыла империяланы оюлгъанларында джангы эркин къралла къураладыла аланы ичинде украина азербайджан эрмен гюрджю финляндия польша латвия литва эстония австрия маджар чехословакия эмда серблени хорватланы эмда словенлени королевствосу хар джангы кърал эркинлик алгъан заманында территориясын кенгертирге излегенди ол джангы къазауатла башланыргъа къоркъуу салгъанды ол себебден мамырлыкъ конференцияны баш нюзюрлерини бири джангы къралланы арасында чеклени бегитилиую эмда араларында къазауат болмаугъа гарантия бериу болгъанды къазауатны джылларында бу къазауат адам улуну тарихинде ахыр къазауат болургъа керекди деген оюм бек джайылгъанды ол себебден конференцияда дунияда халкъланы арасында мамырлыкъны сакълагъан халкъла арасы организация къурар мурат салыннганды биринчи болуб бу идеяны къыбыла африканы премьер министри сметс теджегенди артдан бу идеяны башха къраллада да джакълагъандыла француз премьер министр жорж клемансо конференцияны парижде бардырыллыгъын излегенди аны оюмуна кёре франция къазауатдан эм бек инджилген кърал болгъанды ол себебден парижни сайлау французланы кёллерин бир кесек кенгертирик эди клемансону излеми къабыл этилген эди мамырлыкъ кесаматла хазырланнгандыла конференцияда хазырланнган мамырлыкъ кесаматла бла вашингтон конференцияда алыннган келишиуле халкъла арасы илишкилени версаль вашингтон системасыны тамалын салгъандыла ям заполь мамырлыкъ речь посполита бла орус патчахлыкъны арасында запольский ямдан верстада болгъан киверова гора элде псковдан узакъ болмай джылны чи январында джыл болджалгъа къол салыннган мамырлыкъ кесаматды джыллада баргъан ливон къазауатны бошагъан дипломат актланы бириди бу мамырлыкъ джылланы къазауатына дери тургъанды мамырлыкъны юсюнден кёрюшюуле джылны чю декабрында башланады стефан баторийни келечилери браслав воевода я м збаражский олыкчы эмда несвижчи бий а радзивилл секретарь м гарабурда х варшевицкий болгъандыла иван грозныйны бий кашинчи воевода д п елецкий козельчи воевода р в олферьев дьяк н н вереагин подьячий з свиязев иван грозный литва уллу бийлик бла ливонияны кючлер мурат бла башлагъан ливон къазауат ям заполь мамырлыкъ бошалгъанды ям заполь мамырлыкъ орус патчахлыкъ бла речь посполитаны арасында къаршчылыкъны тюзетелмегенди джангыз къазауатдан талай заманнга сакълагъанды ливон къазауат а уа орус къралны ауур дженгилиую бла бошалгъанды аны эсебинде балтий тенгизге чыгъышын джабханды кесаматны текстинде германия бла польшаны правительстволары ючюнчю къраллагъа берген борчланыуланы бу кесамат тыймайды эмда тохтатмайды кесини кюнбатыш джандашларыны рахатлатыр ючюн бошалырына джылдан артыкъ къалгъан польша бла совет союзну арасында чабмауну юсюнден кесаматны созгъанды алай а ызындан келген джыллада пилсудскийни правительствосу совет къоркъууну уллугъа санаб совет чехословак поляк антигерман блок къураугъа тыйгъыч салгъанлай тургъанды декларациягъа къошакгъа сатыу алыу бла тенгизчиликню юсюнден кесамат басманы кинону радиону эмда театрны юсюнден айры келишиуле да алыннгандыла эки кесамат салгъан къралдан бири ючюнчю кърал бла къазауатха кирсе да пакт кючде тургъанды берлинде журналист ж табуи бла интервьюда посол граф липский былай айтханды мындан ары польшагъа франция керек тюлдю телерге керек багъасы ючюн заманында француз болушлукъ алгъанына да сокъурады гитлер джылны чи апрелинде польша германиягъа кёнингсбергге экстерриториал шоссе джолну ишлерге эркинлик бермегенни сылтаугъа салыб кесаматны юзеди рапалло кесамат италия королевство бла серблилени хорватлыланы эмда словенлилени королевствосуну арасында адриатика тенгизни шимал джагъасында далмацияда венеция джулияда территория дауларын тюзетир мурат бла алыннган кесаматды схс королевство бла италияны арасында тиклик биринчи дуния къазауатдан сора башланады ол заманда австрия маджар чачылады италия эсе уа аннга джылны лондон пакты кёре аннга джораланнган территорияланы кючлейди проблема бу территорияланы миллет къурамында болгъанды былайыны джарымындан асламысы къыбыла славянла хорватлыла бла словенлиле болгъандыла кесаматны шартларына кёре италия далмациягъа дауларын къойагъанды эки къралны арасында чек соча бла сава сууланы суу джыйыу айрылыуры бла баргъанды аны тышында италиягъа чачылгъан австрия маджардан истрияны асламысы опатия риека фиуме бла байлам болур ючюн тенгиз джагъада бёлге далматин джагъаны къатында црес лошинь ластово эм палагружа айрымканла зара порт задар риека бла аны тёгереги бёлге эки джаны бла бойсунмагъан кърал кибик танылады бу кесаматха кёре италиягъа халкъыны славян болгъан территория кёчгенди биринчи шанхай сермешиу чи январны инциденти джылда шанхай къазауат деб шанхай бла аны тёгерегинде къытай республика бла япон империяны аскерлерини арасында сермешиулеге айтылады мукден инцидентден сора квантун аскер къаршчыланыу сезмей маньчжурияны кючлейди алайда бойсуннган маньчжоу го кърал къуралады япония къытайда кесини эткисин кючлендирирге учуннганды континентни теренине кирир ючюн плацдармла керек болгъандыла быллай нюзюрлеге эм бек келишген экстерриториал шанхай болгъанды япон аскерчиле провакацияланы хазырлаб башлайдыла чи январда беш японлу буддист монах шанхайда бир фабриканы туурасында тюйюледиле андан сора япон агентле удуруб ол фабрикагъа от салынады алайда къозгъалыулада бир къытай полициячы ёледи шанхайда миллетни ичинде японлулагъа къаршчы хал кюч алады халкъ япон товарланы бойкот этерге чагъырыб демонстрациягъа чыгъады болум ыйыкъны ичинде амандан аман бола барады чи январгъа шанханы джагъасында японияны флотуну чакълы кемеси рейдге сюеледи алада самолет аскерчи болгъанды япон правительстов шанхайны властларына демонстарцияны айыблауун тохтатыуун эмда заранны орнуна салырларын излеб ультиматум салады чи январны ингиринде шанхай ультиматумну тындырыргъа разы болгъанын билдиреди алай а кече сагъат бола кемеледен учхан самолетла шанхайны бомбалаб башлайдыла ультиматумну олсагъатлай унамайдыла да император кючле мингнге кёб боладыла андан сора сермешиуле андан да ачы боладыла аннга джууабха чан кайши чи аскерни джибереди шахаргъа чы февралда граждан адамла джашагъан тийреле бомбаланыб башлайдыла шахарда ёртемле джайыладыла япония кесини атф бла ахк кёбейтеди алай бла къытай аскерчилени болумлары къоркъуулу болады чу февралда чи япон дивизия къытайлыланы джакълау сызларыны ызына тенгизден тюшеди сыртларында келген японлуланы къытайлыла тенгизге ыхтыралмайдыла чи мартда чу аскерни башчылыгъы ыхтырылу буйрукъ береди чи мартда къытайлыла шахарны къоядыла каносса къала маркграфиня тосканиячы матильданы апеннинледе каноссада реджо эмилия шахардан км къыбылада оюлгъан резиденциясыды аны аллында император генрих католик клиса бла инвеститура ючюн кюрешгенди аны магъанасы епископланы папа тюл монарх салыргъа эмда клисаны да монархха бойсунургъа керек болгъанды рим папа григорий императорну бютеу ишлерине анафема этиб аны да динден къыстагъанды ма ол заманда джылны январында генрих юч кюн бла юч кечени папаны терезесини тюбюнде тобукъларында кечмеклик тилеб тургъанды хроникала шагъатлыкъ этгеннге кёре григорий былай джууаб бергенди тобукъларынгы инджилгенин кёреме алай а джюрегинги сокъураннганын кёрмейме гюнахны эмда бедишни къайсы тюрлюсюн да адам кечеди алай а рухха аман айтыу кечилмейди ол себебден джокъду кечмеклик сеннге сыйы сындырылгъан генрих дертин алыргъа ант этиб кетеди бусагъатда каносса къала оюлуб турады алай а реставрация бардырылады джыл итальян кърал къаланы оюулгъанларын граф валентиниден сатыб алыб миллет эсгертме баямлагъанды орус алфавит орус тилни алфавитиди бусагъатда харифден къуралады бусагъатдагъы варианты джылдан бери барды официал халда джылдан бери аннга дери алфавитде хариф болгъаннга саналгъанды е бла ё бир харифни эки тюрлюсюне саналгъандыла эски славян тил киевь русда клиса тил болгъанлыкъгъа буруннгу орус тилни эткисине тюбейди алай бла бусагъатдагъы орус алфвит эски славян тилни кириллицасындан къуралгъанды ол заманнга хариф болгъаннга саналады кечирек джангы хариф къошулады эски хариф а уа талай заманны ичинде тауушла болмагъаны себебли керек болмай къоратылады аллында йотланнган юсла кетедиле артдан уллу юс ол ёмюрде ызына къайтады а лай а джангыдан ёмюрде къоратылады аны ызындан йотланнган е къалгъан харифле кеслерини магъаналарын эмда шекеллерин тюрлендириб бюгюннге дери чиркъау славян тилде къалгъанды ёмюрню экинчи джарымында орфография тюрлениуледен сора бу тизим хариф болгъанды а б в г д е джазылгъаны айр бла бирге бир заманда айры харифге саналгъанды эмда бусагъатдагъы э харифни орнуна ызындан салыннганды ж з и эмда аны айры харифге саналгмагъан й варианты тауушну белгилегенди к л м н о эки тюрлю шекели болгъанды тар эмда кенг п р с т у эки тюрлю графика шекели болгъанды ф х эки тюрлю шекели болгъанды тар эмда кенг эмда от лигатурада кёбюсюне айры харифге саналгъанды ц ч ш ъ ы ь ю я эки тюрлю шекелде эм ала бирбирде айры харифлеге бир бирде бир харифге саналгъандыла бир бирде джазмагъа уллу юсну эм икни къошхандыла бусагъатдагъы у алай а ала тауушлу болмагъандыла эмда бир сёзде да хайырланмагъандыла бу шекелде орус алфавит пётрну заманында джылланы реформаларына дери болггъанды чиркъау славян азбука бусагъатда да аллайды ол заманда саф башы белгиле къоратыладыла эмда кёб дублет харифле къоратыладыла артдан къоратылгъан харифлени бир къаууму ызына къайтады алай дагъыда къоратылады джылгъа орус алфавитни къурмаында хариф къалады кертиси бла уа а б в г д е ё айры харифге саналмагъанды ж з и й айры харифге саналмагъанды к л м н о п р с т у ф х ц ч ш ъ ы ь э ю я ахыр хариф алфавитде болгъанлыкъгъа хайырланмагъанды ахыр реформадан сора бусагъатдагъы харифли къурам къуралады семенлени къалтур хх ёмюрню орта сюреминде учкуланда туугъанды ол фахмусу бла кючю къарыуу бла да халкъны арасында аты айтылыб тургъан адам болгъанды джамагъат эси сакълагъан хапарлагъа кёре чыныкъгъан хар неге да тырмашхан къалтур тутушлада садакъ атыуда атлада ойнауда кишини аллына джибермегенди тойгъа оюннга джыргъа таурухха чамгъа накъырдагъа уста болгъаны себебли къууанчлада анга алгъыш айтдырыргъа джырлатыб тынгыларгъа бек сюйгендиле аны эм бек сюйген иши мараучулукъ уучулукъ болгъанды къалтурну бир къауум джырлары алгъышлары назмулары айтышлары тас болмай эндиге джетгендиле ала джырчыны терен фахмусуна эслилигине шагъатдыла анга къарачай малкъар халкъны тюнгюч джырчысы дейдиле семенлени къалтур джыллада къарачайда кёб адамны къыргъан эминадан да сау къалыб юй бийчеси бла алты сабийи ёлгендиле джангы юйдегисинден да артында тёрт джашын къоюб хх ёмюрню ал джарымында ауушханды истанбул истанбул тюркню эм уллу шахарыды эмда къралны баш саудюгер индустриал культура аралыгъы эм портуду босфор ачыкъ богъаз шахарны европадагъы бла азиядагъы эки кесекге бёледи эмда бу богъазны юсю бла эки кёпюр салыныбды истанбулну эки бёлюмюнде да джашагъан адамла саналса ол европаны эм уллу шахары болады эмда дунияда эм уллу шахарладан бириди рим византия латин эм осман империяланы ара шахары болгъанды ёмюрде араблыла шахарны истинполин деб таныгъандыла бу ат грекча ис тин пли н ис тим бли н шахаргъа деген фразадан къуралгъанды араблыланы айтыуларындан бусагъатдагъы аты да чыкъгъан болургъа боллукъду башха версиягъа кёре шахарны бусагъатдагъы аты исламбул исламны шахары дегенден къуралгъанды алай а джылда константинополь кючленнгинчи дери да истинполин ат болгъаны себебли ахыр версия ишеклиди джылда чыкъгъан практикада реализация этилмеген фирман ёмюрню документлеринде огъуна тюбеген исламбол атны официал халда джюрютюрге салгъанды истанбул тюркню шимал кюнбатыш джанында дуппурлу джерледе босфор ачыгъ богъазны эки джагъасында да эм къыбылада мермер тенгизни джагъасында орналгъанды шахарны баш кесеги европада орналады гитчереги азияда шахарны европалы кесегин алтын мюйюз бухта эки бёледи шахарны майданы км ди координатлары шахарда джашагъан халкъны саныны динамикасы орус кемелеге симода хакодатэ нагасаки кибик портла ачыладыла россия сатыу алыуда эм къолайлы режим алады эмда чертилген портлада консуллукъла ачаргъа эркин болады сахалиннге орта иелик айрымканны тири колонизация эте тургъан россиягъа бек хайырлы болгъанды японияны флоту болмагъаны себебли быллай мадары болмагъанды кечирек япония айрымканнга кесини гражданларын тири джерлешдире башлагъанында арагъа тикликле чыгъа соруу дау халгъа келе башлагъанды эки джанны да арасында тикликле эмла ангылашынмазлыкъла джылда санкт петербург кесаматха къол салыу бла тохтайдыла бу келишиуге кёре россия япониягъа бютеу курил айрымканланы къойгъанды япония эсе уа сахалинни иелигин бютеулей да россиягъа бергенди симода трактатха къол салыннганны тархы джылдан башлаб японияда шимал территорияланы кюню кибик белгиленеди иванэ джавахишвили атлы тбилиси кърал университет ткъу гюрджюню алчы эмда эм уллу баш окъуу къуралышыды илму эм маданият аралыкъды джылны февралында къуралгъанды ткъу ну къурамына киредиле факультет юрист экономика гуманитар медицина социал эм политика илмуланы кескин илмуланы эм табигъатны юсюнден илмуланы факультетлери гюрджюню тюрлю тюрлю регионларында филиал практика математиканы илму тинтиу институту тиллеге юрениу республикан аралыкъ информацион тергеу аралыкъ мийик энергияланы физикасыны илму тинтиу институту музей оранжерея басма аралыкъ тбилиси университет газетни чыгъарады библиотека млн китаб бла газет физика география стационар рача илму сынам база генетиканы кафедрасыны окъуу сынам базасы пицунда археология экспедиция душети марткони окъуу илму лаборатория университетде минг чакълы бир студент окъуйду ишлегенлени саны минг бола кетеди ткъу кёб кърал бла къысха илму эм окъуу байламла джюрютеди аланы ичинде уллу британия германия иран испания польша россия абш тюрк украина франция швеция швейцария алгъаракъ университет сталинни атын джюрютгенди ректор роина метревелини заманында джылдан башлаб университет джылда тас этген автономиясын къайтарады джыл коллектив метревелини ректорлукъгъа сайлайды джыллада университетни ректору георгий хубуа болады чи декабрь джыл ректоргъа александр квиташвили сайланады алийлени джашыуну джашы умар атлы къарачай черкес кърал университет къарачай черкес республиканы эм уллу эмда алчы баш окъуу къуралышыды республикада эмда шимал кавказда белгили илму эм маданият аралыкъды университетни къурамында факультет физика математика физкультура педагогика бла ал окъууну методикасы тарих табигъат география психология экономика бла управление специалистлени квалификацияларын кёлтюрюу бла джангыдан профессионал хазырланыу институт филология маданият бла санат кропоткин шахарда филиал барды университетни профессор устазлыкъ коллективинде адам ишлейди аладан устаз илмула доктору бла профессор илмула кандидаты бла доцент тюрлю тюрлю академияны керти члени бла корреспондент члени джазыучуланы журналистлени композиторланы суратчыланы россия эмда къарачай черкес союзларыны членлери университетде ден аслам студент эм аспирант окъуйду илму къуллукъларын къчкъу асламысы бла кърал бюджет тамалда береди хар джыл сайын университетни къабыргъаларындан къралыбызгъа ден артыкъ квалификациялы специалист чыгъады къарачай черкес кърал университет баш профессионал специальностдан специалист хазырлайды аны тышында специальностдан баш окъуудан сора аспирант хазырлайды къарачай черкес кърал университет республиканы эм эски баш окъуу берген къуралышыды рсфср ни халкъ комиссарларыны советини бегими бла чи октябрь джылда микоян шахарда къарачай автоном область бла черкес автоном областны школларына специалистле хазырлар ючюн эки джыллыкъ устазлыкъ институт ачылады инстутну айныуун къазауат тыяды джылны августунда немец фашист кючле къарачайны кючлейдиле институт джабылады кесини ишин институт оккупация бошалыб чи сентябрь джылда башлайды алай а чи ноябрь джылда къарачайлыла джуртларындан кёчюрюлюб къарачай автоном область къурутулады институт пятигорск педагогика инстутха къошулады къарачайлыланы ызларына къайтыб бирлешген къарачай черкес автоном область къуралгъаны бла рсфср ни министрлерини советини бегими бла чи октябрь джылда къарачай черкес кърал педагогика институт ишин джангыдан башлайды рим соруу папалыкъ бла итальян правительствону арасында джылдан джылгъа дери баргъан тиклик болгъанды рим сорууну тюзетген папа пий бла бенито муссолинини правительствосуну арасында къабыл этилген латеран келишиуле болгъандыла алагъа кёре джангы папа кърал ватикан къуралгъанды латеран келишиулени кючге киргенинден сора папа ватиканны тышына чыгъа башлагъанды сентябрда итальян аскер римге киреди папа зуавлары бла швейцар гвардиягъа къаршчыланыу буйрукъ бериб ватикан дуппурдагъы квиринал къалагъа кетеди анда кесин ватикан джесири баямлаб италия бла компромиссге барыргъа унамайды алай бла джылда папа область джокъ болады рим ватикандан тышында италияны къолуна тюшюб де факто да ара шахары болады квиринал къала виктор эммануилни резиденциясы болады лацио бёлге да итальян правительствону контролуна кёчеди папа соруу джылда латеран келишиулени болушлугъу бла тюзетиледи аннга кёре ватикан папа областны джерлерине италия ие болгъанын таныйыд италия эсе уа папаны ватиканнга ие болгъанын таныйды эмда аннга уллу финанс компенсация тёлейди къабан неда кийик тонгуз тонгзула юйюрден джаныуарды юй тонгузну бабасыды къабан нени да ашагъан эки туякълы чайнамагъан сютлю джаныуарды тонгуз юйюрденди эмда ишексиз да юй тонгуз да къабандан не да аны башха тюрлюлеринден чыкъгъанды юй тонгуздан къысха эмда кючлю саны къалын аякълары бла айырылады андан сора къабанны башы узунуракъды къулакълары джитирек эмда юй тонгуздача болмай шим сиреледи азау тишлери да юй тонгуздан эсе уллу эмда джитиледиле къылчыгъы сыртында джал кибик болады бети къара къонгур сары къатыш къыл тюбю джюнчюгю къонгур боз бетлиди ол себебден къабанны бети боз къара къонгур кибик болады хамхоту аякъларыны тюб джаны къуйругъу эмда туякълары къарадыла къолан эмда чубар экземплярла аз тюбейдиле эмда ала юй тонгузланы кийиклешгенлерини туудукъларына саналадыла юлиан орузлама созигенни башчылыгъында александриячы астрономладан къауум къурагъан орузламады юлий цезарны буйругъу бла б э д чи джылны чи январындан башлаб хайырландырыугъа киргенди юлиан орузлама эски рим орузламаны орнуна келгенди эм эллинчи мисирни астрономиялы культурасында тамал алгъады буруннгу русда бу орузлама клиса тогъай индикт эм уллу индиктион атны джюрютгенди юлиан орузламагъа бусагъатдагъы эресейде эски стиль деб къоядыла юлиан орузламагъа кёре джыл чи январда башланнганды аны себеби ол кюнде б э д чю джылдан башлаб комицияла сайлагъан консулла ишлерин башлагъандыла юлиан орузламада джыл кюнден къуралгъанды эмда айгъа бёлюннгенди тёрт джылдан бир кере артыкълы джыл болгъанды ол джылда бир кюн артыкъ къошулгъанды чу февраль алай бла юлиан джылны орталама узунлугъу кюн болгъанды тропик джылдан минутха асламды юлиан орузламада джылла артыкълы эмда артыкъсыз боладыла ыйыкъ баш кюнден башланыб ыйых кюн бла бошалады юлиан орузламаны кескинлиги мийик болмагъады хар джылдан бир артыкъ кюн джыйылгъады аны сылтауу бла сёз ючюн христосну туугъан кюню аллында къышхы кюн къайтыу бла тенг болгъанды алай орузламаны кескин болмагъаны ючюн джазгъа тайгъанлай тургъанды эм бек бу кескинсизлик джаз бла къачда эсленнгенди ол заманда сутканы узунлугъуну тюрлениую бек къызыу болгъанды кёб клисаланы къурулушчула джазда кюн бла кече тенглик заманда кюн таякъла белгили бир джерге тиерча ишлегендиле сёз ючюн римдеги сыйлы пётрну соборунда мозаикагъа астрономла къой дин башчыла да пасханы алгъыннгы джерине тюшмегенине ангылагъандыла бу проблеманы кёб сюзгенден сора католик къраллада папа григорийни буйругъу бла юлиан орузлама андан кескин орузламагъа ауушдурулгъанды протестант къралла юлиан орузламадан григориан орузламагъан терк кёчмегендиле ёмюрлени ичинде кёчгендиле ахыр кёчгенле уллу британия джыл бла швеция болгъанды россияда григориан орузлама совнаркомну декрети бла чы январь джыл киргизилгендиа грецияда джылда григориан орузламагъа джангы стиль деучендиле страсбург антла кюнбатыш франк король къашха карл бла аны къарнашы кюнчыгъыш франк король немецли людовикни арасында чю февраль джыл бегитилген джандаш кесамат болгъанды француз тилни эски француз тилни эм эски эсгертмесине саналады текст тарихчи нитгардны латин тилде джазылгъан ашхы намыслы людовикни джашларыны арасында къаугъаны юсюнден деген тарих билгисинде тюбейди нитгард болгъан ишлени заманында джашагъанды эмда аладан сора кёб турмай джылда ёлгенди нитгардха кёре ашхы намыслы людовикни джашларыны арасында болгъан къазауатда орта къарнаш людовик бла кичи къарнаш джылдагъы карл эм тамада къарнашлары лотаргъа къаршчы бирлешгендиле карл роман тилли аскерлени башында эмда людовик герман тилли тевтонлагъа башчы болуб чю февраль джылн страсбургга джыйылгъандыла ант берилиуню аллы бла къарнашла джыйылгъанлагъа сёлешгендиле карл людовикни аскерчилери аны ангыларча тевтонча людовик эсе уа романча биринчи людовик сёлешгенди ол кесини сёзлеринде лотарь карлны инджитгенин аланы джерлерин къурутханын эмда бу бирикмеклик энчи нафыслары бла тюл къралларыны рахатлыкъларын эмда берекетлиликлерин джакълай къурагъанларын айтханды бу антны къарнашларыны бири бузса антны бузгъан патчахны аскерчилери кеслерини башчыларына бойсунуудан эмда антларындан башларына бош боладыла сёлешиуден сора антны биринчи людовик айтады роман тилде къарнашыны аскерчилери ангылар ючюн карл эсе уа бу антны тевтон тилде айтады андан сора аскерчиле ант этедиле хар аскерчи кесини тилинде страсбург антла рим империядан къалгъан латин тилли дунияны джангы европаны халкъларына орунун къойгъанына эм эски шагъатлыкъланы бириди нитгард бу текстлени болгъаныча береди карлы аскерини тилине романча людовикникине уа тедескча неда германча дейди тилни джанындан къаралса биринчи эски француз тилни эм эски белгили эсгертмесиди экинчи уа буруннгу огъары немец тилни рейн бёлгени диалекти эм эски эсгермелерини бириди биринчи тинтиуле ёмюрде чыгъармада болгъандыла ары гриммни страсбург антланы юсюнден тинтиулери киргендиле артдан гастон барри нитгардны текстин филология джаны бла тинтгенди эсгертмеге артдан да романистлени эслери бёлюннгенлей тургъанды эмда тинтилген асламысы бла эски француз текст болгъанды антланы роман тилини юсюнден оюмла тюрлю тюрлюдюле бир алимле бу джазмалада лион бёлгени роман тилин кёредиле башхала антланы диалект базасын галлияны шимал кюнчыгъышында локализация этедиле бирлери текстни ол заманда керти хайырланнган роман галл тилге санайдыла башхалары уа текстни керексиз латинлешдирилгенди деген оюмдадыла немецли людовик карлны аскерини аллында окъугъан анты кёчюрмеси аллахха эмда бютеу христиан халкъгъа сюймекликни эмда бизни къутхарылыуубузну аты бла бу кюнден ары аллах меннге акъыл бла оноу бергенча бир къутхарайым мен къарнашым карлны эмда болушлукъда эмда хар ишде къарнашны къутхарыргъа кереклисича эмда лотарь бла мен келишиуге кирмем ол мени бу къарнашым карлгъа заран берлик болса карлны аскери окъугъан ант людовик кесини къарнашы карл берген антны тутса карл а уа мени джюйюсханым кесини джанындан аны бузса мда мен аннга тыйыгъыч болалмасам не мен не да башхасы людовикге къаршы болушлукъ берлик тюлдю губертусбург мамырлыкъ лейпцигден узакъ болмай саксон уучу къала губертусбургда чи февраль джыл пруссия австрия эм саксонияны арасында джетиджыллыкъ къазауатны бошагъан мамырлыкъ кесаматды пруссия бла саксонияны арасында кесаматда статья бла айры келишу болгъанды пруссия бла австрияны арасында статья бла эки къошакъ джашыртын келишиу австрия пруссиядан бютеу джер дауланы ызына алгъанды силезия бла грауденц пруссия эсе уа къазауатдан чыкъгъан заран ючюн компенсация излеуню тохтатханды прусс аскерлени саксониядан чыгъыуу ючюн австрия аскерлерин глац графлыкъдан бусагъатда польшада клодзко шахар чыгъарады бютеу джесирле эмда аманатха алыннганла башларына бош болургъа зор бла аскер къуллукъгъа чакъырылгъанла демобилизация этерге оноу этилгенди пруссия силезияны католиклерине дин тутуу эркинлик эмда иеликлерине тийилмеу хакъла бергенди австрия кючлеген прусс архивлени къайтаргъанды пруссия саксониягъа польша бла тыйгъычсыз байламны джюрютюуге гарантия бергенди прусс территориядан саксон аскерлени ётюулерин да алай эки джан да сатыу алыуну айныууна болушлукъ болургъа борчланнгандыла сыр статьялада пруссия сыйлы рим империяны джангы башчысын сайлауда мария терезияны джашы ючюн ауазын берирге сёз бергенди алай бла кесаматха кёре къазауатха дери статус кво орнуна келеди адамланы европада эм узун къазауатланы биринде аллай бир къанны бошуна нек тёгюлгенин огъурамагъанларын ангыларгъа боллукъду алай а башха джаны бла къарасанг бу кесаматны германия бла европаны тарихлеринде бек уллу магъанасы болгъанды пруссия алчы европалы къраллагъа тамамы бла къошулады пруссияны гегемониясында немец джерлени бирлешиу процесси башланады европаны айныуу биз тарихден таныгъан джолгъа тюшеди уллу ачлыкъ борис годуновну башчылыкъ этиу заманында москова къралны европалы территориясыны джыллада кючлеген ачлыкъ болгъанды чурумланы ичинде талай фактор барды ачлыкъны ал этапында джылны битимсизлиги болгъанды метеорологланы оюмларына кёре ол перуда уайнапутина джанартауну вулканны къусууу чу февраль джыл бла байламлыды бу къусуу джерни атмосферасында кюлню джыйылыууна чурум болгъанды кюл джыйылыу гитче бузлама кёзюуню джаратылыууна сылтау болады аны эсебинде джайда ыйыкъны тохтаусуз джангур джаууб тургъанды къач да бузлауукъла эртде башланнгандыла башха джанындан тарихчиле бла экономистле чертгеннге кёре х х ёмюрледе европаны бютеу къраллары кеч орта ёмюрлени кризисин сынагъандыла ачлыкъ ючюн байла кеслерини къулларына азатлыкъ бергендиле башхала уа кеслерини къулларына ашатмаз ючюн азатлыкъ бермей къыстагъандыла ачлыкъ бошалса ызына къайтарыр ючюн ишсиз кючсюз къалгъан къулла джоллада тонаугъа гудугъа джарашадыла кёбю москвагъа баргъандыла анда борис годунов кърал къазнадан чомарт садакъа бергенди алай а кюпселе бла монастырла мюрзеу бла бариш этгендиле багъаланы кёлтюргендиле къуру москвада ачлыкъдан эки джылны ичинде минг чакълы бир адам ёлгенди ауруула холера джайылгъанды бир башха оюмлагъа кёре млн оруслудан юч миллиону ёлгенди адам ашалгъанла да кёб болгъанды малны кирин ашагъан да тюбегенди россияда къозгъалыула эмда аякъланыула башланадыла джалгъан атлыла чыкъгъандыла годуновланы династиясы да тюшюрюлгенди биринчи патчах борис фёдорович ёлгенди андан сора аны джашы патчах фёдор борисович годунов бла анасы ёлтюрюледи голландиялы исаак масса билдиргенине кёре къралда мюрзеуню къысдырыгъы аны адамлары тёрт джылгъа ашаяллыкъдан эсе кёб болгъанды байлада эмда монастырлада амбарла мюрзеуден толу болгъандыла аны бир къаууму кёб тургъандан чиригенди алай артха къоюб сатаргъа унамагъандыла аллахны буйругъу бла патчах сокъур болгъанды буйрукъ бериб болумну тюзетмегенди ачлыкъ халкъны къозгъалгъанындан сора да эресейни демографиясына да уллу эткиси болгъанды кёб адам алгъын аз джашагъан къыбыла эмда кюнчыгъыш бёлгелеге дон итил джайыкъ сууланы тёгереги сибирь кёчгендиле футуризмни манифести толу аты футуризмни тамалын бегитиу эм манифести ёмюрню аллында европалы санатда футурист агъымланы манифести тамал салгъан документи болгъанды чы февраль джыл фигаро француз газетни ал бетинде филиппо томазо маринетти тёлеулю билдириу этиб басмалагъанды манифест келеджекни культун кетген заманны да тюбю бла чачылыуун баямлагъанды анда теркликге тырмашыу батырлыкъ эмда къалгъанладан башха формала махтаб берилгендиле къоркъакълыкъ бла пассивлик хыртха урулгъанды бютеу логикалы эм синтаксис байламла бла джорукъла къабыл этилмегендиле манифест эки кесекден къуралгъанды ал сёз эм онбир тамал салгъан тезисден къуралгъан программа кечирек италияда россияда эмда европаны башха къралларында хар тюрлю санатдан футурист кружоклада кеслерини тюзетилген къошулгъан неда башха джангы тезилери чыкъгъанды балкан къазауатла биринчи дуния къазауатны аллы бла эм джыллада баргъан эки къазауатды аны эсебинде балкан къралла тюрклюлени европадан ыхтыргъандыла биринчи къазауат къутхарыучу тюрклюлеге къаршчы халгъа ие болгъанды балкан бирлик сербия черногория греция эм болгария осман империяны европада джерлерин сыйырыр мурат этгенди эмда муратына джетгенди тюркде къуру стампыл эмда аны тёгерегинде бир бёлге къалгъанды хорлагъан къралланы арасында ангылашмазлыкъла джангы къазауатха джол ачханды бу джол бир джанында болгария аннга къаршчы да сербия греция румыния черногория эмда тюрк болгъанды болгария дженгилгенди эмда биринчи къазауатда кесине къошхан джерлерини асламысындан къуру къалгъанды осман империя эсе эдирне бла тёгерегинде бёлгени ызына алгъанды аэростат халкъда аты хауа шар хауадан дженгил кёкге кёлтюрюлюр ючюн къабукъну ичине джыйылгъан газны неда къыздырылгъан тыкълыгъы тышында хауадан аз болгъан хауаны хайырланнган учуучу аппаратды байланнган эркин учхан эмда моторлу аэростатла дирижабллени айырадыла толтуруу типине кёре аэростатла юч тюрлю боладыла арльерлени толтурур ючюн водородну хайырланадыла анда мында джарыкълаучу газны алай а бу газла джаныучула болгъанлары аланы хауа бла къатышсала атылыу келтиргени себебли аланы хайырланыу къоркъуулуду эмда къоркъуусузлукъда къошакъ амалла керек болады бу табсызлык инерциялы гелийде джокъду ол да шарльерледе хайырландырылады алай а гелийни багъасы мийик болгъаны себебли хауачылыкъда хайырланыуу тыйгъычлыды монгольфьерлени къыздырылгъан хауа бла толтурадыла аэростатла адамгъа биринчи болуб хауа чыгъар мадар бергендиле кечирек а уа стратосферагъа джетер амал бергендиле хайрланыуну эм уллу бёлюмю видеоосмакълауну байламны метеобилгилени алыуну системаларын керекли мийикликге чыгъарыуду экинчи дуния къазауатда аэростатла шахарланы индустрия бёлгелени аскер тенгиз базаланы эмда башха объектлени хауа чабыуулдан сакълауда хайырландырылгъандыла аэростатладан бетджанла къурауну магъанасы учуб келген самолетланы джерге джиб бла бегитилген хауадагъы аэростатлагъа тийиб заран табхан эмда аэростатлагъа бегитилген атылыучу затлагъа тийиб атылгъан болгъанды хау къорууда аэростатланы чыгъыуу джауну самолётларын бек мийикге чыгъаргъа зорлагъанды аллай мийикден а уа мараб бомбалау къыйын болгъанды хауа къорууну тышында джерге бегитилген аэростатла сермешиуге къараб тоб атыуну тюзетиую ючюн хайырландырылгъандыла баррикада тыйгъыч бёчке къол тюбюнде болгъан материалладан орамны джолну тар ёзенни кёнделенине къурулгъан фортификацион бетджанды материалгъа къурулуш багуш терекле мебель бёчкеле бетон блокла улоу амалла эмда аны кибик баррикадала асламысы бла уллу сауутлу конфилктлени неда къозгъалыуланы заманында орам сермешиуледе эмда моторлу аскерлени тыяр амал бла хайырланадыла алай бла баррикада сермешиуде алгъа уруб келген джауну аллында тыйгъыч болады асламысы бла баррикадаланы джаяу аскерле алыргъа излеселе кёб къурман болгъаны себебли штурмлу артиллерия бла танкала бла чачадыла артиллерия болмаса джаяу аскерле баррикадаланы къатында юйлеге кириб джакълагъанланы къабыргъаларындан эмда артларында урургъа кюрешедиле аллында баррикадаланы бош чагъыр бёчкеледен къургъандыла бордо чагъыр тургъан бёчкеге баррик дейдиле ичин да топуракъдан толтургъандыла быллай бетджанла джылны революциясыны заманында джайылгъандыла биринчи кере баррикадала парижде чыкъгъандыла анда орта ёмюрден башлаб хайырланыб башлагъандыла андан бери хар революцияда ала уллу орун алгъандыла сёз ючюн джылда дофинни фаворитлерини аман халилерине ачыуланыб парижчиле къозгъалгъандыла этьен марсель орамлада юйлени арасына сынджырла тагъыб баррикадаларын андан да бек бегитгендиле ала джылгъа дери тургъандыла джылны майында когда в мае года генрих парижге швейцар аскерчини киргизирге излегенинде шахарчыла баррикадала къургъандыла ала асыры кючлю къаршчыланнгандан швейцар аскерчиле шахаргъа кирелмей къайтхандыла джылны августунда брусселни фронданы бачамасы тутулгъанына ачыуланыб парижчиле шахарда эки минг чакълы бир баррикада къургъандыла уллу француз революцияны заманында баррикада къурулмагъанны орнунда болгъанды мында халкъ джакъланнган тюл чабхан болгъанды джылны революциясындауа ала уллу роль алгъандыла чиден чи июлну кечесинде тёрт мингден артыкъ баррикада къурулгъанды джылны революцияларында европаны бютеу уллу шахарлары баррикадала бла танышадыла февралда ала париж чакълы бир мартда вена бла берлинде сентябрда майндагъы франкфуртда джылны майында дрезденде чыгъадыла парижни джыллада къоруулауда рошфорну башчылыгъында энчи баррикада комиссия къуралады парижни къуршалагъан герман аскерле да ара шахаргъа баргъан джоллада баррикадала къургъандыла батчаланы хаджи кишини джашы мусса туугъ джыл къумуш эл къарачай ао рсфср ссср июль джыл туугъан джери къарачай джазыучу фольклорист болгъанды толу джыл джашамагъан фахмулу поэт прозаик драматург фольклорист батча улу кесини чыгъармалары бла къарачай малкъар суратлау адабиятны джангы дараджагъа чыгъаргъанды поэзияда прозада драматургияда да бирча уста джетишимли ишлеген джазыучуну халкъына къойгъан назмулары хапарлары повестлери пьесалары миллетни тин хазнасыдыла орус тилде ана тилинде да бирча уста джазалгъан батча улу лопе де веганы а н островскийни м байджиевни белгили пьесаларын къарачай малкъар тилге нарт таурухланы е стефанеева бла бирге да орус тилге кёчюргенди батча улуну чыгъармалары талай тилге кёчюрюлгендиле ставрополье альманахда юность аврора журналлада назмулары новеллалары хапарлары басмаланнгандыла талай назмусуна макъам салыныб ала джырла болуб джырланадыла батчаланы мусса джыл июлда къумушда ажымлы ёлгенди абайханланы шауайны джашы дауут ёмюрде джашагъан къарачай малкъар дин къуллукъчу поэт джарыкълаучу болгъанды абайханланы дауут джыллада чегемде джашагъанды аны атасы шауай уллу къарачайдан болгъанды дин эмда джамагъат къуллукъчу дауут хаджини аты минги тауну эки джанында да белгили болгъанды сабийлей джашлай билимге тырмашыб алгъа дагъыстанда ызы бла араб къраллада терен билим алгъанды элине джерине къайытхандан сора чегемде медресе ачыб малкъардан къарачайдан да фахмулу сабийлени окъутуб тургъанды халкъ эсинде дауут хаджи ислам дин поэзияны устасыча сакъланнганды къуранны суураларыны бир къауумуну магъаналарын къарачай малкъар тилге кёчюре мухаммат файгъамбар расул мусса файгъамбар юсюф файгъамбар дагъыда талай дин поэма джазгъанды аны бла бирге меджнун бла лейла дахир бла зухра юсуф бла зулейха деген шаркъ сюймеклик поэмаланы да ана тилде сёлешдиргенди абайханланы дауутну юсюнден москваны владикавказны нальчикни архивлеринде да сакъланады хапар эм башдан а ол къурагъан чыгъармала халкъ эсинде джашайдыла табылгъанны джыйышдырыб алим малкъондуланы х басмагъа хазырлагъанды абайханланы дауут джыл ауушханды акъбайланы окъубну джашы исмаил чокуна афенди джыл дин къуллукъчу джазыучу алим устаз болгъанды чокуна афенди джыл араб графиканы къарачай малкъар тилге келиширча джарашдырыб биринчи окъуу китабны ана тили тифлис басмалагъанды къарачай тилде биринчи газет таулу джашау да акъбай улуну къайгъырыуу бла чыгъа башлагъанды чы джыллада бир бёлек окъуу китабны ана тил элибле баталпашинск табигъат чи кесеги джансыз табигъат баталпашинск биринчи география м ростов на дону алгъынчы география крайнациздат джол уста байрамкъулланы умар бла бирге джазгъанды баталпашинск бизни кючюбюз бизни джерибизди уллулагъа элибле абайланы мусост бла бирге джазгъанды м чыгъаргъанды биринчи къарачай орус сёзлюкню да тылмач баталпашинск акъбай улу джарашдыргъанды заманны излемине кёре кеси школлагъа хазырлагъан китабларына салырча назмула хапарла джазгъанды джазыучу орусланы аминат айтханнга кёре исмаилны талай джылны джазгъан уллу къол джазмасы къайтмаздан тас болгъанды чокуна афенди ислам динни халкъгъа тюз ангылатыугъа да уллу къыйын салгъанды дин бла байламлы магъанасыз заранлы гюнахлы адетлени чыгъарыуну тыйгъанды къарачай малкъар тилде биринчи окъуу китабны джазгъан белгили дин къуллукъчу джарыкълаучу устаз алим къарачай малкъар адабият бла журналистиканы тамалын салгъанланы бири акъбайланы исмаил джыл сталинчи репрессияны ууундан тутулуб кетиб башсыз болгъанды акъбай улу тутмакъда джыллада ёлгенди германияны полициясыны баш нюзюрю германияны федератив республикасыны ичинде джамагъат къоркъуусузлукъ бла джамагъат мизамны аманлыкъ этиуню аллын кесиу эмда аманлыкъчыланы джууабха джолукъдуру бла сакълауду германияны полициясы властны толтуруучу билегине киреди полицияны къуллукъчусу сыныфлы иерархиясы болгъан толтуруучу полиция къуллукъ этген айры статусу болгъан кърал къуллукъчуду бир бирде полицияда быллай статусу болмагъан адамла да къуллукъ этерге боладыла сёз ючюн техникалыкъ полицей къуллукъ тылмачла техникле сакълауул полицияны къуллукъчулары болушчу полицияны къуллукъчулары ала асламысы бла автоулоуну парк этилиуюнде джорукъ бузулуу бла кюрешедиле германияда ич ишлени органларына кирмеген алай а ушаша хакълары болгъан талай къуралыш да барды сёз ючюн гфр ни финансларыны министрлигини таможня управлениесини бир къауум бёлеклери эмда бундесверни аскер полициясы аны тышында талай къуллукъну ишчилери чекленнген полициячы хакълагъа иедиле алагъа чегетчиликни саулукъ сакълауну страховка джолдашлыкъланы техника къуллукъларыны эмда ёртенчиликни къуллукъларыдыла полицияда ишлегенлени энчи профсоюзлары барды гфр ни къуралыу моментине джылгъа полиция органла къуралыб бошагъандыла гфр ни конституциясында ич къоркъуусузлукъну сакълауда федерал джерлеге приоритет берилгенди германия бирлешгенинден сора джангы федерал джерледе гдр ни халкъ полициясыны тамалында джер полиция къуралады техника джанындан полиция джангыртылады джакъчы полиция германияны полициясыны бёлегиди баш нюзюрю джамагъат мизамны сакълау патруль этиу халкъдан тилек къагъытланы алыу джоллада джорукъ сакълау улоу амалланы авариясында мероприятияла бардырыу излеу демонстрацияда джорукъну сакълау кибик функцияладыла джакъчы полциягъа къошулады джакъчы полицияны къуллукъчулары асламысы униформада къуллукъ этедиле граждан кийимде ташатын осмакълау бардыргъан энчи къауумла тышында алагъа талай къауум къошуладыла граждан кийимде оператив къауумла излеучю эмда сынамчы бёлекле граждан кийимде тахсачы къауумла криминал полиция ауур аманлыкъла къураулу аманлыкъла сабийлеге эмда джаш тёлюге къаршчы аманлыкъла экономика мюлк эмда политика себеби болгъан аманлыкъла терроризм актла этилген заманда ишге кирген полиция бёлекди криминал полиция оператив къауумланы ишге чыгъыуларын оператив излиу мероприятияланы бардырыуун ташатын патруль этиуню шагъатланы джакълауну лабораториялыкъ криминалист къуллукъланы бериуню баджарады федерал джерлени дараджасында криминал полиция криминал полицияны джер къуралышларына киреди федерал дараджада криминал полицияны федерал къуралышы криминал полицияны къуллукъчулары асламысы бла граджан кийимде къуллукъ этедиле криминал полициягъа энчи къуллукъла мобиль оператив къауумла киредиле аланы баш нюзюрлери адамланы эмда джюклени ызлау эмда тыйыуду хазырлыкъны полициясы федерал джерлени эм федерал полицияны къуралышларыды хазырлыкъны полициясы кёбчюлюк къозгъалыулада катастрофалада излеу операциялада футбол матчлада э б хайырландырадыла бёлеклени къурамлары бир типлиди бёлюмле джюзле цугала эмда къауумла гёзетчи полицияны къурамына энчи джоралау полицияны бёлеклери киредиле патаула бла тутукълауну баджаргъан бёлекле къысх хазырлыкъны полициясыны координатору гфр ни ич ишлерини министрлигини къуллукъчусу федерал джерлени гёзетчи полицияларыны инспекторуду къысх дж дери федерал чек сакълау аты алгъыннгы баш нюзюрюн кърал чеклени сакълауну белгилейди джыл къуралгъанды эмда гфр ни ич ишлерини министрлигине бойсунады бусагъатда приоритетлерине бу фунцияла киредиле къарада кърал чеклени полицей сакълау бавария тышында анда чекни сакълау бла джер полиция кюрешеди джылгъа дери уа баварияда федерал чеклени чачылгъан бавар чекчи полиция сакълагъанды хауада къралны ичине километрлик теренликге эмда сууда километрлик зонада чек сакълауду аннга документлени тинтиу да киреди улоу полиция темир джолда вокзаллада къоркъуусузлукъну сакълау бла бирге хауачылыкъны къоркъуусузлугъу конституцион органла бла федерал министрликлени къоруулау джагъачы сакълау къазауат заманда полиция функция халкъла арасы къуралышланы тышында операцияларын джакълау гфр ни дипломатлыкъ келечиликлерин къоруулау д а к федерал полицияны штабы потсдамдады къурамында дирекция барды аны тышында федерал полицияны къурамына спецназ киреди гфр ни тюрлю тюрлю полицей къуралышларыны эмда тыш кърал хакъ мизам сакълау органланы арасында иш джюрютюуню баджарады аны тышында федерал криминал къуралыш федератив республиканы интереслери тийген ишлени тинтиуюн бардырады къысх джылгъа дери герман бундестагны управлениесини ич инспекциясы гфр ни баш закончыгъарыучу органы бундестагны мекямында къуллукъ этген полицияды эмда бундестагны президентине бойсунады федерал джерни полициясы берилген федерал джерни юрисдикциясына кирген бютеу полицей органланы бирлешдирген терминди бир къауум шахарлада къуллукъчулары полицейлилени хакълары болгъан алай федерал джерни полициясыны къурамына кирмеген коммунал хакъ сакълау къуралышланы тюрлю тюрлю шекиллери барды къазауатдан сора заманны униформасы тюрлю тюрлю регионда башха болгъанды сёз ючюн берлин бла гамбургда къаралдым кёк башха джерледе джашил бёрклери да кёб тюрлю болгъанды европ парламентни комиссиясыны джылдан директивасына кёре европа бирликни къралларына униформа бла мешиналаны бояуда кёк тонланы хайырланыу рекомендация береди джылдан башлаб гамбургда полиция джангы униформа кийгенди ол униформаны тёбен саксонияны бременни шлезвиг г бла мекленбург ал померанияны джер полициялары да къабыл этгендиле аны тышында дагъыда униформа модель къабыл этилгенди баден вюртенберг бранденбург гессен шимал рейн вестфалия саксонии анхальтха къатыш форма эмда федерал полициягъа модель бютеу моделле бир бирлеринден бичиую бла баш кийими бла бетлери бла эмда кёк бетни тонлары бла айрыладыла бавария бла саарландны тышында джылгъа бютеу полиция джангы формагъа кёчгенди ол эки джерде эсе эски форма къаллыкъды германияны полциясында эм бек джюрюген герох къоруулау полицияны официал героху болуб талай джерде джюрюйдю бир къауум энчи бёлекле бла хайырланады башха джерледе хайырландырылады ол да арт кёзюуде акъыртын акъыртын бла алмашдырылады патруль мешинала этиб полиция серияла серияла класс класс класс класс и мешина моделлени хайырланады хазырлыкъны полициясы эм маркаланы хайырланады автобанлада бир бирде поличей мешанала кёрюрге боллукъду федерал полиция граждан вертолетладан къуралгъан европада эм уллу паркланы бирине иеди эмда вертолет къауум бла эскадрильядан къуралады хайырландырылгъан моделле окъуу тахсачы дженгил улоу орта улоу къутхарыучу джер полицияла бремен саарланд эм шлезвиг гольштейнни тышында энчи вертолет эскадрильялагъа иедиле джаш абычарланы путчу неда чы февралны инциденти ни нироку дзикэн япон аскерни миллетчи абычарларыны бир къаууму джылны февралларында чыгъаргъан къозгъалыуду путчну идея бачамасы икки кита болгъанды аны японяны реконструкциясыны планы атлы илму иши абычарланы къозгъалыугъа кёллендиргенди путчну джаш миллетчи абычарла башлагъандыла аланы оюмларына кёре къралда политика коррпуция бла элде джарлылыкъны хорлар ючюн талай баш къуллукъчу къораргъа керек болгъанды ала сёваны реставрациясыны лозунглары бла чыкъгъаныдла яп девизлери уа императорну хурметин кёре аманлыкъну къурут болгъанды яп путч джылны чы февралында танг аласы бла башланады къозгъалгъанла джанлы болуб япон аскерни аскерчиси аякъланнганды путччула парламенти ич шле бла къоруулау министрликни мекямларын кючлегендиле талай белгили политика алчыны да ёлтюргендиле ала премьер министрни резиденциясын эмда патчах къаланы да кючлерге кюрешгендиле алай а император гвардияданы къаршчылыгъына тюртюлюб тохтагъандыла император властны джакълагъанларын билдирселе да сёва император аланы терслегенди эмда закон тышы баямлагъанды кёллери сыннган аякъланнга аскерчиле чу февралда кеслерин правительство аскерлеге бергендиле путчну башчысы асылгъанды ёмюрню аллында япон аскерчилени ичинде кърал социализмни идеясы кенг джайыла башлайды артыкъсыз да политика философ кита иккини идеялары аны сёва реставрация идеясы ол идея японяны реконструкциясыны планы китабында басмаланады быллай идеяла талай джаш абычарны политика коррупция дзайбануну иши уллу депрессияны эсеблери кибик проблемаланы бир къолдан тюзетирге боллукъду деген оюмгъа келтиреди эмда къозгъалыугъа удурады ол абычарланы ичинде эм белгилилери сиро нонака киёсада кода такадзи муранака терудзо андо асаити исоба ясухидэ курихара аны бла бирге къралны эмда аскерни башчылыгъы бу идеяланы огъурамайды аны ачыкъдан джакълагъан абычарланы ызларындан аскер полиция осмакълайды ол да джаш абычарла бла аскер башчылыкъны арасында тикликни кючлендиреди аидзава бла инцинетден сора эмда чи майда премьер министр цеёси инукамны ёлтюрюлюуюден сора талай радика кёллю абычар аскерден къысталады аланы ичинде такадзи муранака бла асаити исоба биринчи дивизияны абычарларыны правительствогъа къаршчы кёллерин ангылаб японияны император аскерини генштабы аланы токиодан маньчжуриягъа джиберирге оноу этеди ол аобчыраланы ашыгъыуларына чурум болады къозгъалыу чы февралны танг аласында башланады ол заманда кичи лейтенант цунео ито къозгъалгъанладан инарал сигэру хондзёге къагъытда билдириу келтиреди чакълы бир абычар эмда аскерчи кеслерин тыялмай аякъланыуну башлагъандыла бу къагъытны алгъан хондзё аскер полицияны командири рокуро ваном эмда генерал майор тэцудзо накадзимо бла бирге император къалагъа джол аладыла сагъат бола мухурну сакълаучу министрни секретариатыны башчысы коити кидо генерал кадзуо огурини секретарь сайондзи киммоти харада куманы эмда акъсюеклени палатасыны башчысы фумимаро коноэни кесине чакъарыда артдан император къалада император арбазны оноу джюрютгени курахэй юаса бла тюбешиб бола тургъанладан император сёваны хапарлы этеди путчуланы алчылары капитан киёсада кода муранака такадзи эм асаити исоба аскерни министри есиюки кавасени зиярат этиб аннга къозгъалгъанланы излемлери бла манифестни бередиле сагъат аскерни министри кавасима императордан аудиенция алады анда путччуланы манифестлерин окъуйду император къзгъалыуну мычымай тынч этерге буйрукъ береди кюнню экинчи джарымында император къалада баш аскер кенгешни джыйылуу болады аны эсебинде есиюки кавасени аты бла чакъырыу окъуйдула анда инцидентни къансыз тохтарын изленеди сагъат токиону къоруулау кючлерини баш командири генерал лейтенант кохэй кассия токиода аскер болумну баямлмайды сагъат министрлени кабинетини олтурууунда фумио гото болджаллы премьер министр этидели аол заманда баш аскер башчылыкъ баш аскер кенгешни членлери бла тюбешедиле къозгъалыугъа къошулгъанла ёлтюрюрге керек белгили политикачыладан списокла этгедиле ол эки кесекден къуралгъанда баш нюзюрле эмда экинчи дараджалы биринчи вариантны асаити исобо бла такадзи муранка къурагъанды чи февралда ала аны капитан ититаро ямагутиге кёргюзедиле дебатладан сора андан гэнро киммоти сайондзи бла баш аскер кенгешни члени генерал сэндзюро хаяси къоратылады чи февралда къуру баш нюзюрлеге чабаргъа керек болгъанына оноу алынады списокга да дзётаро ватанабэ къошулады баш нюзюрлени списокгу премьер министр окада кейсукэ флотну генерал штабыны алгъыннгы тамадасы адмирал кантаро судзуки мухурну сакълаучу лорду сайто макото финансланы министри такахаси корекио мухурну алгъыннгы сакълаучу лорду макино нобуаки аскер окъууну баш инспектору дзётаро ватанабэ экинчи дараджалы нюзюрле арбазны министри гото фумио таша кенгешни башчысы ичики китокуро пэрлени палатасыны члени тайванны алгъыннгы губернатору изава такио мицуи концернни башчысы мицуи хачирёмона ол концернни толтуруучу директору икэда шигеаки мицубиси концернни башчысы дзайбацу ивасаки коята энчи статья бла басманы эркинлиги баджарылгъанды закон бу эркинлик бла аманлыкъгъа хайырланыуну тыяр амалланы белгилерге керек болгъанды андан сора эски баш законнга джалгъаныб адамны эркинликги да баджарылгъанды поляк тил администрацияны сюдню аскерни э б официал тили баямаланнганды бютеу къуллукъчу орунлада полякла болургъа керек болгъандыла толтуруучу власть патчахны къолунда болады аны ызындан келген бютеу патчахла да таджларын варшавада киерге эмда конститутцияны къорууларгъа ант этерге керек болгъандыла бютеу патчах буйрукъла эмда бегимле министрни къолу бла бегирге керек болгъанды эмда ол министр бу буйрукъланы тындырыуда джууаблылыкъ джюрютгенди конституция аны тышында кърал кенгеш къурайды аны мюкюлю болмай джарым патчах оноуланы толтуруугъа джиюерелмегенди министрликле комиссияла беш болгъандыла табыныула бла халкъ окъууну министрлиги адилликни юстицияны министрлиги ич ишле бла полицияны министрлиги аскер министрлик кърал хайырла бла мюлклени министрлиги закон къураучу власть патчах бла эки палатадан къуралгъанды сейм хар эки джылда бир кере отуз кюннге чакъырылгъанды патчахны сеймни чачаргъа чакъырылыу болджалын тюрлендирирге эмда кёзюусюз сейм чакъырыргъа эркинлиги болгъанды сеймни членлери сессияны заманында тийилмезликге ие болгъандыла закон чыгъарыу инициатива къуру патчахда болгъанды алай а келечиле эмда депутатла кърал кенгешни юсю бла патчахха къралны игилиги ючюн оноуланы излемлени эмда теджеулени берирге эркин болгъандыла бюджетни сейм тёрт джылгъа бегитгенди сюдлени конститутция бойсумнагъан баямлайды сюдю кесини оюмун эм баш неда министр властны оюмуна тынгыламай эркин билдирирге керек болгъанды патчах салгъан неда сайланнган сюдюле сюд бегим бла къоратылмасала ишлеринден къоратылмагъандыла кърал аманлыкъла эмда баш кърал оноучуланы аманлыкълары сенатны членлеринден къуралгъан сейм сюд бла къаралгъандыла мюлкюн конфискация этген къаза джасакъланнганды бу конституция кёб джаны бла ол заманнга кёре бек либерал болгъанды эм магъаналы пунктларында джылны француз хартиясы бла келишгенди итальян эфиоп къазауат биринчи абиссин къазауат европачы колонизаторлагъа къаршчы африкан сауутлу къаршчыланыуну джетишимли юлгюсюдю къазауатха хазырлана менелик джангы территория къошаргъа алтын пил сюек къулла кофе чыгъарыуну джарашдырыр ючюн къыбыла бла кюнчыгъышха аскер экспедицияла джибергенлей тургъанды джангы джерледе джыйылгъан джасакъла бла налогла кёб хайыр келтиргендиле италия бла аны джандашы уллу британиягъа къаршчы менелик россия бла францияны табханды ала эфиоплагъа джангы сауут артиллерия эмда сауут керекле сатхандыла россия эсе уа официал халда эфиопия джанлы болгъанды эфиопиягъа россиядан аскер инструкторла эмда кеслери излеб къазауат этерге да аскерчиле келгендиле эки джылны иги битим эфиопияны гёзенлерин мюрзеуден толтургъанды менелик кесин къазауатха хазыр санарча болгъанды оресте баратьерини башчылыгъында итальян экспедицион корпусда минг чакълы бир адам болгъанды итальян аскерни аскерчилери джангы сауутла бла сауутланнгандыла менелик эсе уа минг чакълы бир аскерчи итальянлыла къарыусуз сауутланнган бек уллу болмагъан эфиоп аскерни къыйналмай дженгериклерине ишексиз болгъандыла алай ала менелик аннга къралда къаршчы болгъан къауумланы кеси джанлы этеллигин билмегендиле аны къой рас мэнгэша огъайнакъ императоргъа бойсуннганды эмда колонизаторла бла кюрешге тири къошулгъанды император аскерге джангыдан джангы зытчыу аскерчиле ополченец къошулгъандыла менеликни аскеринде артиллерия чыкъгъанды аскерчилени азыкъ бла баджарыу да итальянлыладан иги болгъанды менелик аскерлерин адуагъа тартыб сакълагъанды айдан артыкъны фронтда шошлукъ болгъанды эки джандан да азыкъ таркъая башлагъанды эфиоп партизанла итальянлылагъа чабханлай тургъандыла рим алгъа урурларын излегенди итальяны премьер министри франческо криспи ачыудан генерал баратьерини пассивликде эмда къоркъакълыкъда терслегенди баратьери аллында адди кэйихге ыхтырылыргъа оноу этгенди алай а джылны чу февралында джангыдан адуагъа атланнганды ол биринчи эфиопла чабарларын излегенди чабхан аскерни къаушатхан тынч боллукъду деб адуагъа чабыу юч колонна бла бардырылгъанды хар бири биришер бригададан болгъанды тёртюнчю ызларындан резерв келгенди эфиоплула таб позицияны алгъандыла ала фланларындан да фронтдан да джакълы болгъандыла эки итальян колонна терс карталары себебли бир бирлерини джолларын кесгендиле сол колонна баш кючледен км узакъ кетгенди джылны чи мартыны тангына сермешиуле башланадыла аллында керексизге тобларын джойгъан итальян артиллерия джараусуз болгъанды эки фланг да къаушатылгъандыла сол колонна паникада къачханды онг колоннаны мэконнын къуршалаб къаушатханды итальянлыла минг аскерчини ёлю эмда джаралы тас этгендиле минг да джесирге тюшгенди эфиоплула уа минги ёлю мингни да джаралы тас этгендиле итальянлыла адди грат бла тигре провинцияда талай джерлешимни къолларында къойгъандыла менелик эсе уа эритреяны чеклерине дери джетиб ызына бургъанды эриртреяны кючлеб аны да тигреге къошуб тигрени тамадасын кючлю болурун излемегенди итальянлыла да адди граттдан гарнизонларын чыгъаргъандыла сермешиуледен сора менелик ара шахаргъа къайтыб мамырлыкъ теджеулени сакълагъанды дженгилиуден дунияны аллында сыйы тюшген итальян правительство кёрюшюулени башлагъанды россия мамырлыкъ кёрюшюулеге джакълыкъ этгенди джылны чы октябрында аддис абебада мамырлыкъ кесаматха къол салыннганды аннга кёре италия контрибуцияны тёлеб эфиопияны бойсунмауун таныгъанды эфиопияны ол заманда бегитилген шимал чеги бюгюн да алайдады менелик эфиопияны толу суверенитетин танытханды тарихде биринчи кере болуб европачы кърал африкан къралгъа контрибуция тёлегенди чи март бусагъатда да эфиопияны миллет байрамыды адуаны къатында сермишиу биринчи итальян эфиоп къазауатны эм магъаналы сермешиую джылны чи мартында адуа шахарны къатында болгъанды эфиоп аскерде минг чакълы бир адам болгъанды аланы ичинде минг джаяу минг да атлы болгъанды итальян корпусдан минг адам алай бла эфиоплула сан бла талай кереге аслам болгъандыла итальян кючле колоннагъа юлешиннгендиле биринчи колоннагъа башчылыкъ генерал альбертони болгъанды аланы эфиоп аскерле биринчи ургъандыла эмда къуршалаб къаушатхандыла экинчи колоннагъа башчылыкъ генерал дж аримонди этгенди аннгаа минглик менелик кеси башчылыкъ этген аскер ургъханды эмда къаушатханды фронтну бу бёлгесинде тигре аскерле да болгъандыла рас менгеши башчылыкъ этген эритреядан мусульман тигре халкъны келечилери эм ачы сермешиу генерал в дабормидини бёлгесинде болгъанды аны минглик аскер ургъанды эмда сагъатлыкъ сермешиуде къаушатханды генерал кеси да ёлгенди итальянлыла минг аскерчини ёлю тас этгендиле минг да джесирге тюшгенди эфиоплуланы къолларына кёб сауут тюшгенди эфиоп аскер минг адамны ёлю тас этгенди минг да джаралы болгъанды бу хорламны эм магъаналы чуруму къазауатны аллында эфиопияны биригиую сермешиуде къралны хар бёлгесинден аскерчи болгъанды бу сермешиуде итальянлыланы дженгилиую биринчи итальян эфиоп къазауатны бошалыууна себеб болгъанды италия эфиопияны суверенитетин таныргъа керек болгъанды къарачай уллу кавказны шимал кесегинде орналгъан къарачайлыланы миллет болуб къуралгъан эмда джашагъан джерлериди бусагъат заманда къарачай россия федерацияны субъекти болгъан къарачай черкес республиканы кесегиди къарачайны территориясы бизни эраны биринчи мингджыллыгъыны ахырында аланланы къралына киргенди ол кёзюуден бир къауум архитектура эсгертмеле сакъланнгандыла зеленчук сынты чууна клисала буруннгу шахар орунла ёмюрню биринчи джарымындан башлаб джылдан орус тюрк адрианополь мамырлыкъгъа кёре бусагъатдагъы къарачай черкесияны территориясы россияны къурамына къобан областны баталпашинск бёлгеси кибик киргенди ссср ни баш советини президиумуну указы бла джылны чи октябрында къарачай автоном область къурутулгъанды къарачайлыла уа бютеу барысы да фашистлени болушчулары баямланнгандыла эмда джылны чи ноябрында орта азия бла къазахстаннга кёчюрюлгендиле къарачайны къыбыла кесеги клухор район деген ат бла гюрджюге берилгенди кёбюсю уа ставрополь крайгъа къошулуннганды къарачайлыланы реабилитациясы бла эмда джуртларына къайтыргъа эркинлик берилиу бла байламлы джылны чу январында ставрополь крайны къурамында къарачай бла черкес областланы джылдагъы чеклеринде къарачай черкес автоном область къуралгъанды капп путч джылда консерваторланы веймар республиканы правительствосуна къаршчы къозгъалыулары болгъанды версаль кесаматха кёре германия кесини аскерин минг аскерчиден кёб этерге эркин болмагъанды демобилизация социал тикликге чурум болгъанды разы болмагъанланы ауазчысы берлин округну аскерини башчысы вальтер лютвиц болгъанды республикагъа къаршчы къозгъалыуну башында немец ата джурт партияны алчыларыны бири белгили прусс юнкер вольфганг капп болгъанды президент фридрих эберт эмда бауэрни правительствосу ара шахарны къоюб дрезденнге кёчедиле анда генерал майор меркерни болушлугъуна умут этгендиле алай а болушлукъ табылмазлыгъын ангылаб штутгартха кёчерге керек боладыла ол заманда вольфганг капп джетишимсиз кесини правительствосун къураргъа кюрешеди алай а белгили политикачыла кеслерини атларын къозгъалыучула бла байларгъа излемегенлери себебли правительствода тюрлю тюрлю маргинал элементле эмда люмпенле орун аладыла къоруулауну министри густав носке аскерни путчну эзерге чакъырыгъанды алай а ала кеслериникине атаргъа унамагъандыла рейхсверни штабыны тамадасы генерал ханс фон сект аскерчиле аскерчилеге атмайдыла дегенди алай а путч ишчилени арасында протест толкъун бла къаршчыланнганды ала бютеумиллет забастовка баямлайдыла эмда къозгъаладыла ала рур къызыл аскерни къураб рур регионда совет властны орнатыб башлагъандыла къралда толу паралични кёрюб людендорфдан къалгъан талай аскер генерал къралны интереслери ючюн отставкагъа кетери тыйыншлы болгъанын лютвицге билдиргендиле болумну табсыз болгъанын ангылаб лютвиц бла капп мартда швециягъа къачхандыла аншлюс къошулуу биригиу австрияны германияны къурамына джылны чи чю мартларында къошулуууду австрияны бойсунмауу экинчи дуния къазауатда джандаш аскерле кючлегенден сора орнуна салыннганды закон джаны бла бегитилгени уа джылны кърал кесаматы бла этилгенди аннга кёре аншлюс джасакъланнганды аншлюс ангылам нацизмни тарихи бла байламлы болгъаны себебли негатив магъана алгъанды эмда аннексия дёген термин бла келишеди австрия маджарны биринчи дуния къазауатдан сора чачылыуундан сора политикалыкъ картада эки немец кърал къуралгъанды германия бла австрия экинчиси кесини гитче ёлчеми болгъаны себебли эмда баш индустрия аралыкъланы эмда эл мюлк бёлгелени тас этгени себебли джашаялмазлыкъ къралгъа саналгъанды бир бирлене къошулургъа излем эки джандан да бек кючлю болгъанды артыкъсыз да бек къазауатны джангы бошалгъан заманында алай а хорлагъан къралла аны огъурамагъанлары себебли бу излемлени аллары тыйылгъанды версаль эм сен жермен кесаматланы эмда женева протоколланы октябрь текстлеринде аншлюсну джасакълагъан статьяла болгъандыла джылны мартында германия бла австрияны правительстволары таможня бирлик къураргъа излегендиле алай а хорлагъан къралла къаршчыланнгандыла германияда оноугъа гитлерни келиую бла аншлюс германияны официал тыш политикасыны кесеги болады австрияны бютеу кърал структураларына нацист режимни агентурасы киргизиледи аны бла бирге австрияны кесинде германия бла аншлюсну идеясына къаршчыланы саны кёбден кёб болады джылны октябрында аншлюсну юсюнден пункт австрияны социал демократ партиясыны программасындан къоратылады андан алгъаракъ чу июнда канцлер энгельберт дольфус нсдап ны австрияда джасакълайды правительствону аскерли бла хеймвер джылны февраль къозгъалыуун тынчайтхандан сора дольфус онгчу кючлени бирлиги бла клисаны бирлешдиргенди хэмда джылны май конституциясын къабыл этгенди аны баш салыулары муссолинини режимини конституциясындан копияланнганды ол джылланы башха ультра онгчу режимлерича болмай австрофашизм динчиле бла бирлик джюрютгенди эмда австрияны политикасына германияны къатышыууна къаршчы болгъанды быллай ачыкъдан амалла излеген эсебни келтирмезлигин ангыла немец правительство тактикасын тюрлендиргенди энди ишге сд бла гестапону кошханды эмда курт фон шушниг башчылыкъ этген джангы австрий правительствогъа дипломатия басымны кючлендиргенди аны бла бирге германияны энчи къуллукълары австриячы миллетчилени ичинде кеслерини агентлерини джаядыла сёз ючюн австрий миллетчи партияны алчыларыны бири инженер рейнталер джылны къачындан башлаб мюнхенден хар ай сайын минг марка джал алыб тургъанды шушниг заманны созаргъа излеб джылны чи июлда германия бла кесамтха къол салады анда австрия германияны политикасыны джолунда барыргъа сёз бергенди кесини джанындан германия австрияны суверинитетин эмда бойсунмазлыгъын таныгъанды эмда аны тыш политикасына басым этмезге сёз береди бу кесаматны сакълар умут бла шушниг тюрлю тюрлю административ постлагъа австриячы нацистлени салады бир къауум организацияны патриот фронтха къошулурларына разылыгъын береди эмда талай минг нацистге амнистия этеди инициативаны кючлер умут бла чу мартда шушниг аллында ыйых кюнде джылны чю мартында австрияны бойсунмазлыгъыны юсюнден плебисцит баямлайды анда джангыз бир соруу болады халкъ эркин эмда немец бойсунмагъан эмда социал христиан эмда энчи австрияны излеймиди бланклада уа джангыз бир тогъай хоу болгъанды плебисцитни баялмагъан заманда шушник конституцияда джазылгъанча правительство бла кенгешиуню бардырмагъанды ол себебден зейсс инкварт бла гляйзе хорстенау канцлерге плебисцит конститутцияагъа келишмегенин баямлагъандыла плебисцитде бирлишиуге къаршчы болурларындан къоркъгъан гитлер австриягъа чабыуулгъа джораланнган чи аскерни мобилизация этеди чу мартда зейсс инквартха канцлерге ультиматум салыргъа эмда джандашларын мобилизация этерге буйрукъ береди плебисцитни бардырмау оноуундан сора экинчи кюнде герман геринг шушнигни отставкагъа кетерин даулайды ультиматум ол зманда берлинде болгъан гляйзе хорстенаудан бериледи ол кюн кечирек геринг ультиматумун энтда бир кере шушниг бла телефон ушакъда билдиреди берлинден буйрукъ бла австриячы национал социалистле канцлерни администрациясын кючлейдиле австрияны президенти миклас джангы правительствону къуралыуун зейсс инквартны бойнуна салыргъа унамайды алай а сагъат минутда бойсунады герингни буйругъу бла австриягъа немец аскерлени джибериуюн тилеген телеграмма зейсс инквартны атындан джибериледи зейсс инкварт бу телеграмманы юсюнден телеграмма кетгенден сора билгенди къаршчылыкъ эмтеу буйрукъ алгъан австриячы аскер капитуляция этеди танг аласында сагъат венагъа нацист правительствону биринчи келечиси болуб эсесчилени сакълауунда гиммлер келеди биргесине вальтер шелленберг бла рудольф гесс гестапо кесини штабын шушниг тулуб тургъан морцинплацда салгъанды талай ыйыкъны ичинде аннга хыны хуну этедиле сора концлагерге джибередиле анда ол джылны майына дери тургъанды зейсс инкварт къурагъан правительствогъа къоркъуусузлукъну министри болуб эрнст кальтенбруннер киреди герингни кюёую гюбер уа юстицияны министри болады австрияны къошуб гитлер чехословакияны кючлеуде плацдармгъа ие болгъанды аншлюсдан сора германияны территориясы уллайгъанды халкъы млн адамгъа вермахтны къурамына австрияда къуралгъан дивизия киреди австриячы патриотизмге гитлерни бир къауум оноулары ауур тиедиле сёзге гитлер австрия атны рейх энди бир болгъаны себебли джасакълайды кюнчыгъыш рейх джангы аты болады австрияда магъаналы оруну болгъан католик клиса да инджитиледи алай болса да австриячыла ючюнчю рейхни артына дери гитлер джанлы болгъанлай тургъандыла экинчи дуния къазуатны заманында джандаш къралла аншлюсну аннуляциясына оноу этгендиле москва декларацияда джыл аншлюс джалгъан баямланады ортакъ коммюникеде бютеу правительстволаны орнуна салыннган эркин эмда бойсунмагъан австрияны кёрюрге излегенлери билдириледи алай а австрия декларацияда билдирилгеннге кёре къазауатда германия джанында сермешгени ючюн джууаблыкъдан башына бош болмагъаны да бегитиледи къазауат бошалгъандан сора австрия германиядан айрылыда аннга бютеу джерлери къайтарылады алай анда да оккупацион режим салынады кърал зоналагъа юлешинеди алада джандаш къралланы аскерлери орналады австрияны контролу джылгъа дери баргъанды ол заманда джылны чи майыны бойсунмагъан эмда демократ австрияны джангыдан къурауну юсюнден кесаматына кёре австрия бойсунмагъан кърал болады мюзикл башха аты музыкалы комедияды музыкалы сахна чыгъармады анда диалогла джырла музыка бир бирине чалгъаннгандыла мюзиклде хореография да уллу орун алады сюжетле кёбюсюне белгили адабият чыгъармаланы дуния драматургияны тамалында салынадыла бернард лоуну мени ариу ледим шекспирни мени уппа эт кэт сервантесни ламанчиден адам диккенсни оливери бла ачыкъ эшиклени кечеси мюзиклге кёб тюрлю жанрны уллу эткиси болгъанды опереттаны комедиялыкъ операны водевилни бурлескни айры жанр кибик кёб заманны танылмагъанды сахнада салыуда мюзикл къыйын болгханы ючюн багъалыгъа саналады бродвейдеги кёб мюзикл кеслерини спецэффектлери бла белгилидиле ала стационар мюзикл болуб талай джылны салыныб къараучуланы ичинде махтау табса болургъа мадар табадыла мюзикл театрны эм бек ачха келтирген жанрларындан бириди бу аны тамашалы кёз ачыучу болгъаны ючюндю шекилине кёре мюзикл кёбюсюне эки актлы спекталь болуучанды мюзиклни аллында кёб тюрлю дженгил жанр болгъанды алада варьете шоу француз балет эмда драма интерлюдия къатышханды джылны сентябрында нью йоркда салыннганды анда романтикалы балет мелодрама эмда башха жанрла бир бирине къатышхандыла бу спектакль джангы жанрны башлангычы саналады ингилиз продюсер джордж эдвардс кесини хитлерини бирин хористканы музыкалы комедия деб ангылатханды музыкалы комедия деб тамаша кёз ачыу кёргюзюудю анда сюжет тюл публика сюйген джырчыла салгъан вокал номерледиле эдварсны салыулары нью йоркда уллу махтау табханды эмда ёмюрню аллына дери джангы жанрда моданы ингилиз тамашачыла салгъандыла биринчи дуния къазауатны аллында джыллада фахмулу эмигрантла херберт фримль ромберг эмда башхала америкада мюзиклны айныууна кючлю импульс бергендиле чу джыллада джером керн джордж гершвин кол портер кибик джангы американ композиторланы келиую бла мюзикл керти американ халны алгъанды либретто къыйыныракъ болгъанды макъамларында джазны рэгтаймны эсиулери ангыланнганды джырлада американ айланрдырыула чыкъгъандыла мюзиклден чыкъгъан кёб джыр классика болгъанды джылда композитор гершвин тарихде биринчи кере сени юсюнгден джырлайма мюзиклы ючюн пулитцер премияны алгъанды роджерса бла хаммерстайнны ортакъ ишлеулеринде быллай белгили сахна салыула чыкъгъандыла оклахома карусель шош океанны къыбыласы ала драматургиясыны мийик дараджасы бла айрылгъандыла эмда публика бек джаратыб къарагъанды экинчи дуния къазауатдан сора мюзикллени фабуласы оюмлуракъ къатыракъ болады леонард бернстайнни вестсайд хапары кибик мюзикл салынады аны тамалында шекспирни ромео бла джульетта трагедиясы салынады алай а хапар мюзиклни заманындагъы нью йоркда барады тепсеулени экспрессиялыгъы мюзиклледе хореографияны оруну ёсгенин белгилейди уэбберни киштикле мюзикли джарыкъ эсде къалгъан сыфатланы къурайды музыкасында киштик интонацияла таныладыла тепсеулери пластикадан толудула мюзикллени ингилиз американ монополиясы джылда бошалады ол заманда лондонда виктора гюго эрек этилгенле романыны тамалында француз мюзикл салынады авторлары композитор клод мишель шонберг либретточу ален бублиль болгъандыла мюзикл жанрны мийик дараджасын мисс сайгон пуччинини мадам баттерфляй операсын джангыртылыуу шагъатлыкъ этеди жанргъа дуния белгиликни бродвей мюзикле бергендиле францияда аллында мюзиклле башха джол бла баргъандыла ала аллай тамашалыкъ болмагъандыла эмда бродвейдегиледен декорациялары азыракъ учуз болгъанды ала джырчыланы концертине бек ушагъандыла быллай мюзиклни юлгюсюне риккардо коччанте бла люк пламондонну спектаклиди заман бла адамланы джаратханлары тюрленнгенди эмда арт джыллада франция кёз къаматхан тамаша мюзиклле сала башлагъандыла сёз ючюн кибикле голда меир баш иеси бла тукъуму меерсон къыз тукъуму мабович май киев россия империя декабрь иерусалим израиль израилчи политик эмда кърал къуллукъчуду израилни чи премьер министри израилни ич ишлерини израилни тыш ишлерини израилни урунуу эм социал баджарыууну министри болуб тургъанды голда меир россия империяныкиев шахарында джарлы чууут юйдегиде туугъанды юйюрлеринде сегиз сабий болгъанды аладан бешиси тёрт джашчыкъ бла бир къызчыкъ сабийликлеринде ёлгендиле сау къалгъан голда бла аны эки эгечи тамада эгечи шейна бла эм кичи эгечи клара биринчи аты ципка атасы мойше ицхок мабович агъач уста болуб ишлегенди анасы уа блюма мабович дигиза болгъанды чы ёмюрню башы россия империяда чууут погромла бла белгиленнгенди ол себебден эресейде бир чууутлу да кесин къоркъуусуз сезерге амалы болмагъанды артыкъсыз да бек чууутлула азлыкъ болгъан джерледе ол себебден джылда мабовичле пинскге голданы къарт атасы бла къарт анасыны юйюне къайтадыла ол джыл огъунакъ моисей мабович абш гъа иш излеб кетеди юч джылдан джылда голда эгечлери эм анасы бла аталырыны ызындан бирлешген штатлагъа кёчедиле ала къралны шималында висконсин штатны милуоки шахарында орналадыла голда тёртюнчю классда окъугъан заманда тенги регина гамбургер бла джаш эгечлени американ джамагъатын къурайдыла ала китабла керекли сохталагъа ачха джыяр нюзюр бла къурайдыла гитче голдачыкъны сёзлери джыйылгъан адамланы сейирсиндиреди джыйылгъан ачха керек китбалагъа джетеди джерли газет джаш эгечлени джамагъатыны башчысыны сураты бла чыгъады бу голданы газетде биринчи картыды голданы тамада эгечи шейна анасы орнуна болгъанды эмда голданы алкъын гитчечикге санаб къаты болгъанды бир кере уллу дауур болуб голда шейнаны юйюнден кетеди ательеде ишге джарашыб гитче хаух отоучукъгъа кёчеди джыл кетиб голданы атасы аннга мектуб джазады анангы джашауу сеннге багъалаы эсе юйюнге мычымай къайтыргъа керексе меир милуокиге къайтыргъа керек болады ол заманда османлы империяны кесеге болгъан палестинагъа голда эри бла джылда кёчеди меир тукъумну уа джылда кърал къуллукъда болгъан заманында давид бен гурионну излеми бла алгъанды экинчи кюн израилге мисирни сирияны ливанны иорданияны эмда иракны бирлешген аскерлери чабадыла алай бла израилни бойсунмазлыгъы ючюн къазауат азатлыкъ ючюн къазауатны башланыуу бла джаш къралгъа сауут керек болады израилни де юре таныгъан биринчи кърал ссср болгъанды эм кёб сауут сатхан да ол болгъанды бу орунда ол джылгъа дери тургъанды г меир орусча сёлеше билмегенди кремлде раутда в м молотовну юй бийчеси полина жемчужина аннга идишде сёлешгенд мен чууутлуну къызыма г меирни москвада посол болгъан кёзюуде чууут антифашист комитет эйникайт газет дер эмес басма джабыладыла чууут культураны белгили къуллукъчулары тутуладыла китаблары библиотекаладан къоратыладыла урунууну министри джыллада тыш ишлени министри джыллада голда меир израилни премьер министри леви эшколну ёлюмюнден сора болады нидерландланы бирикген провинцияларыны республикасы официал толу аты джети бирлешген тёбен джуртланы республикасы ёмюрдеги нидерланд буржуаз революцияны хорламыны эсебинде къуралгъан европачы къралды бла джылланы арасында болгъанды республиканы территориясы бусагъатдагъы нидерландланы королевствосуну территориясындан бир кесек азыракъ болгъанды республика джети провинция голландия зеландия утрехт гронинген гельдерн оверэйсел фрисландия бла генерал джерлени конфедерациясы болгъанды конфедерация джылда утрехт унияны тамалында къуралгъанды джылда антлы къоюуню акты басмаланнганды анда испанияны королу нидерландлада къуллугъун тындырмагъаны себебли законлу королу саналмагъаны баямланнганды республиканы бойсунмауун ахыры бла джылны вестфалия мамырлыкъ тамалында танылгъанды республиканы кърал къуралышы уллу дараджада архаика эмда мизамсыз болгъанды провинцияланы буруннгу энчи эркинликлери сакъланнганды республикада баш власть орган генерал штатла болгъандыла аны бла бирге болгъан кърал кенгеш ёмюрде кесини магъанасын тас этгенди аны тышында башха ортакъ власть орган кёб заманны къуралмагъанды толтуруучу властны де факто оран нассау династиядан статхаудерле къолда тутхадыла аны тышында республиканы сауутлу кючлерини башчылыкъ этгенле да аладан болгъанды унитар монархия кюч статхаудерле болуб бир джанында респубилкан система пенсионарий келечилигинде башха джанында болуб эришиу ёмрюрлени узунлугъунда баргъанды уллу пенсионарий нидерланд республикада башха джууаблы кърал постду пенсионарийни къолунда бир бирде бютеу оноу тюшгенида болгъанды уллу буржуазияны келечиси ян де витт пенсионарий болгъан заманында джылда статхаудер къуллукъну къурутууун къарыулаб статхаудерсиз кёзюу атны джюрютген заманда дж дж бирикген провинцияланы джангыз оноучусу болуб тургъанды аны правительствосуну эм уллу джетишими ингилизни къазауатда хорламы болгъанды францияны республикагъа чабханындан сора голланд къазауат джылда кючлю халкъ къозгъалыу болгъанды ян де витт къуллугъундан къысталгъанды кечирек оранжистле удуруб аны халкъ ёлтюргенди аны ызындан вильгельм оранчы адмирал аскер башчы эмда статхаудер болуб сайланады аны ёлюмюнден сора экинчи статхаудерсиз кёзюу болады аны ызы бла джылда бирикген провинцияланы статхаудери болуб вильгельм оранчы баямланады джылда ол статхаудер къуллукъну осуйлукъ джорукъгъа келтиреди тохтаусуз къазауатла болгъанлыкъгъа ёмюр нидерланд экомномиканы джашнагъан кёзюую болгъанды нидерланд саудюгерле ич европачы саудалада балтика эмда джерле арасы тенгизледе германия бла уллу британияда бийлик этгендиле антверпенни хорлаб амстердам европаны сатыу алыу аралыгъы болгъанды голланд чабакъ тутуучу кемеле шимал тенгизни къолда тутхандыла республика кесини кючюн узакъ джерлеге да джайгъанды эмда джетишимли ост эмда вест инд компаниялырыны эсебинде къыбыла кюнчыгъыш азия бла америкада кенг колонияланы кючлегенди джылда къуралгъан голланд ост инд компания индий эмда шош океанланы бассейнлеринде монополия сатыу алыугъа ие болгъанды компания ингилизлиле бла конкуренцияны чыдаб тюрлю тюрлю экзотикалыкъ товарланы европагъа джибергенлей тургъанды генерал штатланы аты бла компания къазауат баямлау бла мамырлыкъгъа къол салыугъа хакъгъа ие болгъанды колониялада шахарла эмда башха бегиген джерлешимле къурургъа ачха басаргъа джерли властла бла кесаматла къураргъа колониялада къуллукъчуланы салыргъа эркин болгъанды аны уллу хайырлары къралны экономика айныуунда уллу магъана болгъанды голланд вест инд компанияны джетишимлери алай уллу болмагъанды аллында ол къулланы сатыу алыуу эмда каперлик португал эмда испан кемелени кючлеу бла кюрешгенди компанияны тамал пунктлары кариб тенгиздеги эмда джангы голландияда бусагъатдагъы нью йорк бла нью джерси штатланы джеринде джерлешимледе болгъанды ёмюрню экинчи джарымында голландия бла ингилизни арасында дуния тенгиз саудюгерликде алчылыкъ ючюн кюреш къызыу болгъанды ол колонияла ючюн къазауатлагъа келтиргенди алай а ёмюрню чы джылларында эки къралны тыш политикада оюмлары джуукълаша башлагъанды аны чуруму абсолютист францияны агрессив политикасы болгъанды ингилиз голланд бирлик джылда вильгельм оранчы ингилиз король болуб баямланнганындан сора андан да бек кючлю болгъанды ёмюрню аллында голланд республиканы европада политикалыкъ ауурлугъу къарысуз бола башлагъанды республика экономикасын ёмюрде дараджада туталса да франция эмда ингилиз континетде биринчи роллагъа чыгъа башлагъандыла экономика сферада ингилизни доминациясы кючлене башланнганды халкъла арасы илишкиледе нидерландла нейтратилетни тутхандыла ол кърал ичинде политика болумну стабилизациясына эмда сатыу алыуда айныугъа себеб болгъанды тёртюнчю ингилиз голланд къазауатда республиканы дженгилиую голландия уллу британиягъа талай колониясын берирге эмда аны гражданларына голланд ост индияда тыйгъычсыз сатыу алыу этерге эркинлик берирге зорланнганды кючлю ич политика кризисге келтиргенди джылда батав революция атны джюрютген болуулада статхаудер къысталгъанды эмда орнуна прусс аскер интервенцияны эсебинде орнуна салыннганды джылда биринчи коалицияны къазауатыны заманында француз республиканы аскерлери пишегрюню башчылыгъында республиканы оккупация этгенди франциягъа бала батав республика къуралады джылда наполеон аны башына къарнашы луини салыб королевство этеди джылда аны территориясы наполеончу француз империягъа къошулады бейкер стрит оживленная улица в лондонну мэрилебон районунда къалабалыкъ орамды вестминстерни шимал кесеги узунлугъу эки бла джарым километрди а шоссени кесегиди артур конан дойлну чыгъармаларында персонаж энчи детектив шерлок холмсну аты бла белгили болгъанды авторну муратына кёре белгили детектив бейкер стритде б юйде джашагъанды кертиликде аллай юй болмагъанды орамны аты орамны къургъан къурулушчу уильям бейкерге багъышланыб аталгъанды аллында акъсюек къауум джашагъан джер болгъанды алай бусагъартда бейкер стритде асламысы бла бизнес бла байламлы мекямла бардыла почта коду орам къыбылада риджентс паркдан глостер плейсни узунлугъу бла барады мэрилебон роудну йорк стритни портман майдан бла уигмор стритни ётюб орчанд стрит орам болады ол да оксфорд стритни ётген джеринде бошалады орамда аны атлы станция барды станцияны къатында транспортда табылгъан затланы бюросуну офиси барды бейкер стрит станция дунияда биринчи метрополитен станцияды джылда бейкер стритде шерлок холмсну музейи ачылгъанды алай бла романны персонажыны керти юйю болгъанды шерлок холмсну музейи лондонда сэр артур конан дойль джаратхан персонаж белгили детектив шерлок холмсну музей юйю артур конан дойлну чыгъармаларына кёре шерлок холмс эмда аны шоху доктор ватсон бейкер стрит адресде джыллада фатар тутхандыла бу чыгъарма джазылгъан заманда лондонда аллай адрес болмагъанды алай а кечирек бейкер стритни шималгъа созулгъанындан сора бу номер бла номерлени арасында санда болгъанды ол адрес эмда къурулшчу джамагъатны адреси болгъанды ол себебден кёб джылны ичинде адресге шерлок холмсха келген мектубла бла башха конференцияны джарашдырыр ючюн энчи секретар тутаргъа керек болгъанды музей къурулгъан заманда юйню адреси болгъаны себебли чыгъармадагъы адресча болур ючюн атлы фирма къураб аны атын тагъаргъа керек болгъандыла алай а кечирек бу юй официал халда почта адресни алгъанды эмда бютеу корреспонденция музейге келиб башлагъанды музей метрону станциясындан узакъ болмай бейкер стритде орналгъанды мекямы тёрт къабатлы викториячы стилде юйдю джыл къурулгъанды эмда чи класслы архитектура эмда тарих къыйматы болгъан мекямланы тизимине къошулгъанды музейни биринчи къабаты сувенир тюкенди экинчи холмсну отоуу ючюнчюде ватсонну эмда миссис хадсонну отоулары тёртюнчюде персонажланы къаууздан скульптуралары барды музей хар кюн сайын сагъат бла арасында ишлейди кириш билетни багъасы уллулагъа стерлинглени фунту джыл музейде тёлеусюз фото эмда видео алыргъа болады орналыу ыз толу аты дайым чууут орналыуну ызы россия империяда джылдан башлаб джылгъа дери де факто джылгъа дери чууутлуланы иудейлени дайым орналыуларыны территориясыды аны тышында алагъа орналгъан джасакъ болгъанды бу адамланы санына талай категория кирмегенди аланы ичинде сёз ючюн биринчи гильдияны саудюгерлери баш окъуулула къуллукъларын тындыргъан рекрутла цехлеге бегиген санагъатчыла къарайлыла караимле орналыу ызны территориясы аллында екатеринаны джылда указы бла чууутлулагъа орналыргъа эмда сатыу алыу этерге эркин болгъан джерле кибик айгъакъланнганды бу речь посполитаны юлешиуюнден сора аны кюнчыгъыш кесеги чууутлула да анда болуб россиягъа къошулгъаны бла къуралгъанды орналыу ыз поляк патчахлыкъны литваны белоруссияны бессарабияны эмда бусагъатдагъы украинаны джерлерини асламы территориясында энчи айгъакъланнган шахар типли джерлешим пункланы алгъанды местечкола элледе чууутлулагъа джашаргъа эркинлик болмагъанды созарукъланы юсуф созарукъланы шогъайыбны джашы юсуф джыл февралны да къазахстанда туугъанды орта школну адыге хабль элде бошагъандан сора эркин шахарда шекер заводда бир бёлек заманны ишлегенди аскер къуллугъун тындырыб барнаул шахарда культура институтну режессорлукъ бёлюмюнде киргенди анда баш билим алыб къайытханы бла бир джылны карачаевскеде джарыкълыкъ юйде джыллада да черкесскеде халкъ творчествону область аралыгъында ишлегенди джылдан бери республикан къарачай театрны адабият бёлюмюню тамадасы баш режиссеру къуллукълада ишлей келгенди поэт режиссер созарукъланы юсуф биринчи назмуларын институтда окъугъан джылларында джаза башлагъанды ол республикада джашагъан бир къауум миллетлени тиллерин уста билсе да назмуларын асламысына орус тилде джазады аны назмулары алтай ставрополье поэзия деген альманахлада подъём деген журналда джыйым китаблада басмаланнгандыла юсуфну назму китабы орус тилде чыкъгъанды энчи китаблары джыйым китаблада чыгъармачылыгъыны юсюнден сылпагъарланы кулина сылпагъарланы абдул керимни къызы кулина джыл июлну де сарытюзде туугъанды баш билимле къарачай черкес кърал устазлыкъ институтну филология бёлюмюнде москвада ленин атлы устазлыкъ интитутну химико биология бёлюмюнде вюзи ни краснодардагъы правоведение бёлюмюнде алгъанды педагогикадан аспирантураны бошагъанды кулина бёлек джылны эл шахар школлада устазлыкъ этгенди къарачай черкес область басмада редактор илму излем институтда тамада илму къуллукъчу болуб ишлегенди илму ишни авторуду джылдан бери къарачай черкес республикада устазланы усталыкъларын ёсдюрген институтну методика кабинетини тамадасыды кулина школлагъа окъуу болушлукъ китабла джазгъанды тамаша грамматика дерсден тышында окъургъа хрестоматия классла устаз алим джазыучу сылпагъарланы кулина къарачай малкъар суратлау адабиятда да тири ишлейди беш энчи китабны авторуду аны чыгъармаларын республикан газетледе джыйым китаблада да кёрюрге боллукъду джазыучу ана тилге в шекспирни ромео и джульетта деген трагедиясын а пушкинни петушок золотой гребешок таурухун кёчюргенди кулина илячин деген сабий журналгъа редакторлукъ этеди халкъны ашхы адетлерин адеб намыс джорукъларын халкъ педагогиканы мадарларын джангыртыр джанындан ишлейди сылпагъарланы кулина черкесск шахарда джашайды энчи китаблары джыйым китаблада чыгъармачылыгъыны юсюнден боливия официал аты кёб миллетли кърал боливия къыбыла американы арасында къралды боливия шималы бла шимал кюнчыгъышында бразилия бла къыбыла кюнчыгъышында парагвай бла къыбылада аргентина бла къыбыла кюнбатыш бла кюнбатышда чили эм перу бла чеклешеди тенгизге чыгъышы джокъду алай а джыл перу бла джылгъа тенгиз джагъасы болгъан бир кесек джерни бегендге алыргъа деб кесамат этилгенди боливия анда порт ишлер муратлыды республикады къралны эмда правительствону башчысы президентди аны халкъ джыллыкъ болджалгъа сайлайды джылны чи январындан бери хуан эво моралесди президент правительствогъа башчылыкъ этеди министрлени кабинетин бегитеди сауутлу кючлени башчсыды чёб атылыуда тюз кёбчюлюк алгъан кандидат сайланнганнга саналады ден аслам хорлагъан белгиленмесе парламент эки палатасыны да ортакъ олтуруунда эм кёб чёб алгъан эки кандидатдан президент сайлайды эки палаталы парламенти сенатор бла депутат джыллыкъ болджалгъа сайланадыла аны тышында боливияда парламентге кирмеген легал партия барды боливия департаментге юлешинибди ала хар бири провинциягъа юлешинедиле боливияны майданы км дунияда чи орунну алады боливияны территориясында бек кёб экологиялыкъ зона барды къралны кюнбатыш таулу бёлгеси андлады аны ичинде альтиплано джалпакъ кюнчыгъыш алаша тюзлени къурамында амазон тропика чегетле бла чако барды къралны эм мийик нохтасысахама тауду м ол оруро департаментдеди титикакакёл боливия бла перуну чегиндеди дунияда эм уллу уюни тузтопракъ къралны къыбыла кюнбатыш кесегинде потоси департаментдеди эм уллу шахарлары ла пас эль альто санта крус де ла сьерра эм кочабамба боливияны беш кърал бла къара чеги барды аргентина бла километр бразилия бла километр чили бла километр парагвай бла километр эм перу бла километр боливия табигъат къайнакъла бла байды тутурукъ газ нефть цинк вольфрам сурьма кюмюш темир литийкъоргъашин алтын чегет гидроэнергетика къайнакъла алай болсада боливия латин американы эм джарлы эмда экономика айныуунда артха къалгъан къралларыны бириди адам башына бип джылда минг долл дунияда чи орун ишсизлик джарлылыкъ дараджадан энишге халкъны эл мюлк бип ни ишлегенлени соя кофе кока мамукъ нартюх шекер къамиш принч гардош агъач кесиу малчылкъ тууар мал къойчулукъ индустриясы бип ни ишлегенлени тутурукъ бла нефтни чыгъарыу азыкъ индустрия тютюн къол санагъатла кийим джумуш сфера бип ни ишлегенлени экспорт млрд долл газ соя чий нефть цинк магъадан тутурукъ алыучула бразилия абш япония импорт млрд долл нефть продуктла азыкъ автомобилле сатыучула бразилия аргентина абш чили перу адам саны млн джылгъа къошулгъаны фертиллиги тиширыугъа туууу джашауну орта узунлугъу эркишиледе джыл тиширыулада джыл этно раса къурамы индейлиле асламысында кечуа бла аймара метисле акъла тилле официал тил испан кечуа аймара башха тилле джылны тергеуюне кёре динле католикле протестантла атеистле бла агностикле инканизм буддизм эмда башхала къара таныу эркишиледе тиширыулада джылны тергеуюне кёре къралны башчысы къралны ичинде эмда халкъла арасы илишкиледе къралын келечилик этер хакъы болгъан адамды кесини шекили бла къралны башчысы энчи неда орта халда болургъа болады биринчиде башчы бир адам болады экинчиде келечилик властны органы болады монархияда къралны башчысы монархды президент республикада неда джарым президент республикада къралны башчысы президентди бир къауум къраллада сёз ючюн американы бирлешген штатлары президент келечилик функциялары болгъан толтуруучу властны башчысыды башхалада сёз ючюн германия президент толтуруучу властны бир кесек хакъларына эмда келечилик хакълагъа иеди экисинде да конституция президентни къралны башчысы деб белгилемейди республикада къралны башчысы халкъды ол къралны оноуун джюрютюуде бир къауум функциясын чекленнген болджалгъа президентге береди монарх грекча джангыз эмда оноу этген сёзледен джангыз кеси оноу джюрютген кърал башчыды патчах император король цезарь кайзер фыргъауун тагавор экзарх негус шах солтан эмир халиф хан малик бий визирь махараджа д а к суверенитетге ие болгъан адамды асламысы бла властны осуйлукъ болуб алады алай а бир бирде сайланнган да этеди европада монархы бий монакода неда герцог люксембургда болгъан монархиялы къралла да бардыла монархны къолунда баш кърал аскер эмда сюд власть джыйылыргъа болады абсолют монархия быллай тип бусагъатда къуру азияда тюбеученди къалгъан монархиялада монархны власты баш закон къураучу орган бла чекленеди парламентли неда конституциялы монархия конституциялы монархия монархны власты конституция бла чекленнген монархия шекилди конституциялы монархияда керти закон чыгъарыучу власть парламентдеди толтуруучу уа правительстводады бу статья правительствону башчысы кърал башчы болмагъан сагъатда болумну ангыламын келтиреди правительствону башчысы властны толтуруучу бутагъыны баш къуллукъчусуду парламент власть системада правительствону башчысы кёбюсюне премьер министр атны джюрютеди президент республикалада неда монархиялада правительствону башчысы къралны башчысы болургъа да болады сёз ючюн абш да президент правительствону башчысыды демократ къраллада эм кёб джылны правительствону башчысы болуб ишлеген таге эрландер болгъанды швецияны премьер министри джыллада дайым джыл ол сегиз сайлауда хорлагъанды эмда постундан джылы ючюн кетгенди бютеу правительство башчыланы ичинде эм кёб тохтаусуз къуллукъда сингапурну премьер министри ли куан ю болгъанды ол правительствогъа башчылыкъ джыллада этгенди джарым президент системада правительствону башчысы къралны башчысы неда закон къураучу властны келечиси да болургъа болады сёз ючюн бешинчи француз республикада башлаб республиканы президенти премьер министрни кеси салады алай а кърал сапаришлени тындыргъан эмда миллет ассамблеядан джагъы болгъан адамы болургъа керекди оппозиция миллет ассамблеяны къолунда тута эсе президент сюйсе сюймесе да премьер министрни оппозициядан сайларгъа керек болады министрлени кабинети толтуруучу властны баш органыды кърал оноу джюрютюуде административ буйрукъчу функцияланы тындырады бир къауум къралда толтуруучу властны баш органы башха атны джюрютеди сёз ючюн ссср де министрлени совети министрлени кабинети коллегиял органды министрлени кабинетини коллегиясы санагъат министрликлеге башчылыкъ этген министрледен къуралады эм бек магъаналы кърал оноула министрлени кенгешинде туура чёб атыу бла алынадыла кърал бла хакъны теориясына кёре кърал власть юч бутакъгъа юлешинеди закон къураучу толтуруучу эмда сюд властлагъа министрлени кабинети толтуруучу властды кесини магъанасы бла къралны правительствосун келечилик этеди эмда баш закон къураучу орган парламент сенат халкъ депутатланы совети конгресс кнессет меджлис э а к алгъан закон актланы чеклеринде ишлейди хар кърал закон дараджада министрлени кабинетине айгъакълы функцияланы бегитеди алай а бютеу къраллада баш толтуруучу орган функцияланы джюрютген сфераланы чертирге боллукъду министрлени кабинетини башында премьер министрди мк ны къурамы министрликледен комитетледен эмда ведомстволадан къуралады министрликле кеслери да департаментлеге неда управлениялагъа юлешинирге боладыла бир къауум къраллада министрлени кабинети департаментледен къуралады гонконг шайо сууда сермешиу сайо сууда сермешиу мохи ёзенде сермешиу апрель джыл маджар король бела бла аны къарнашы хорват герцог коломанны аскерлери бла батый шибан кадан эмда субэдэй башчылыкъ этген монгол аскерни арасында сермешиу болгъанды маджар хорват аскер къаушатылгъанды монголланы баш кючлери галични кючлеб маджаргъа чабхандыла ала карпатладагъы мункач бла унгвар ауушладан чи март джыл ауадыла чы мартха монголланы аллында баргъан бёлеклери шибан минг атлы пештге джууукълашадыла каданны корпусу къыбыла маршрут бла молдавия эм трансильванияны юсю бла баргъанды ала варадин арад перг егрес темешвар кибик маджар шахарланы чачыб сермешиуню заманына баш къауумгъа къошуладыла галиция волындан ара европагъа кирген монгол аскерлени саны мингден аслам болмагъанды аны юсюне польшагъа байдарны башчылыгъы бла кирген аскерлени саны тюмен минг болгъанды баш кючле уа юч къауумгъа юлешиниб маджаргъа къаршчы бурулгъадыла гильом де рубрукну билдириуюне кёре маджарны королуну аскери джылда минг адамдан къуралгъанды алай а бу оюм монгол чабыуулдан сора айтылгъанды сермешиуню аллында маджар аскерге хорватияны герцогу коломанны аскери да къошулгъанды алай бла маджар хорват аскерни орта саны минг чакълы бир болады джувейни маджарлыланы башгирдлени кючлерин минг аскерчи деб белгилейди ол шибанны ала монгол аскерден эсе эки къатха кёбдюле деген сёзлерин келтиреди маджар хорват аскер алчы монгол бёлекни кюнню сюрюб баргъанды джетинчи кюнню ингиринде шайо сууну аллындагъы ёзенде тохтайдыла кече баш монгол аскер субэдейни башчылыгъы бла сол флангда суудан ётеди маджар лагерни къыбыладан ётедиле башха къауум уа батый шибан сууну юсю бла баргъан кёпюрню кючлеб маджар сакълауул бёлекни ыхтырады эртденбла монголла ёзендеги маджар стауатха садакъладан эмда таш атхан тобладан атыб башлайдыла кечирек лагерге чабадыла монголла маджарлыланы къуршаламагъанлары себебли мадажр хорват аскер къачыб башлайды монголла къачхан аскерни сюре да джете да къаушата пештге джетедиле аскерини къаушатылыуу маджарны джакъсыз къойгъанды каданны корпусу пештден адриатика тенгизге ётюб хорватия бла далмацияны тонайдыла бела австрий герцог фридрихде букъгъанды болушлукъ ючюн аннга казнасы бла юч маджар комитатны бергенди ызларына къайтхан джолда монгол аскерле сербия бла болгарияны джерлерин тонаб къайтхандыла обурланы марау неда къуртхаланы марау обур неда къуртха болгъанына ийнанылгъан адамланы ызлау тутуу эмда къазаларына тюбетиу тарихде обур марау асламысы бла обурланы от салыб неда асыб ёлтюрюу бла бошалгъанды бусагъатда къуртхаланы марау термин оюмлары бла къарамлары бла джамагъатха къоркъуу болгъан неда алай кёрюннген адамлагъа къаршчы бардырылгъан компания ангыламында метафорача хайырланады обурланы марау европада джылланы арасында болгъанды бу кёзюуде арасы адам обурлукъ бла терслениб асылгъанды деген оюмла бардыла обурлукъ биринчи кере ингилизде джылда терсликге саналмай аманлыкъланы тизиминден чыгъарылгъанды бюгюнлюкде обурланы мараугъа ара африканы къралларында индияда папуа джангы гвинеяда тюберге боллукъду сауд арабия бла камерунну законларында обурлукъ бла байламлы статьяла бюгюн да бардыла министр джумушчу правительствону члениди асламысы бла министрликни башчысыды кёбюсюне министр кърал къуллукъчуду эмда кърал неда регионал правительствода къуллукъ орун алады министр джумушчу кърал оноу джюртюуню эм магъаналы органларыны правительствогъа кирген министрликлени башчыларыны орун атыды абш да уллу британияда мексикада эмда талай башха къралда министрлени барысы неда бир кексеги кърал секретарь атны джюрютедиле уллу британияда уа бир къауум министрлеге канцлер деб айтылады казначейликни канцлери ланкастер герцоглукъну канцлери д а к кёб къралда министрлени энчи категориягъа юлешген адет барды сёз ючюн уллу британияда министрлени тюрлю тюрлю къраллада конституцион хакъ статуслары башха болургъа болады сёз ючюн бусагъатдагъы къралла конституцион хакъында министрни къуллукъ орунуну депутат мандат бла бирден алыугъа юч къарам барды биринчи къауумда артыкъсыз да вестминстер системаны хайырланнган къраллада уллу британия ирландия канада австралия быллай бирлешиу керекди экинчиде гфр италия австрия польша алай этерге болады ючюнчюде уа рф болгария литва норвегия нидерландла джасакълыды министрлени кертилик роллары да айры болады парламент къраллада министр орунну кёбюсюне профессионал политикачыла президент республикалада уа профессионал администраторла аладыла конституциялы монархия монархны власты кърал властны бир къауум неда бютеу сфераларында баш властха ие болмагъан монархияды монархны властына хакъ чеклениуле баш законлада сёз ючюн конституцияда неда статутлада баш сюд инстанцияла алгъан прецедент оноулада бегитиледиле конституциялы монархияны баш шартларыны бири монархны статусу къуру де юре тюл де факто да чекленибди конституциялы монархнияла эки тюрлю боладыла дуалист эмда парламентар монархия эки тюрлюсюнде да монарх властны парламент бла юлешеди алай а биринчисинде бютеу толтуруучу власть аннга бойсунады экинчиде уа толтуруучу властны парламентни аллында джууаблы правительство джюрютеди дуалист монархияланы юлгюлери къувейт баэ люксембург лихтенштейн монако иордания марокко парламентар монархияла уллу британия нидерландла бельгия дания норвегия швеция испания андорра япония камбоджа таиланд бутан лесото канада австралия джангы зеландия папуа джангы гвинея тонга соломонну айрымканлары гренада ямайка сент винсент эм гренадинлое сент китс эм невис сент люсия берлин операция совет аскерлени экинчи дуния къазуатны кюнчыгъыш европачы сермешиу театрында ахыр стратегиялыкъ операцияларыны бириди ол операцияны баргъанында къызыл аскер германияны ара шахары берлинни кючлегенди эмда хорлам бла уллу ата джурт къазауат бла экинчи дуния къазауатны европада хорлам бла бошагъанды операция кюнню баргъанды чы апрелден чи майгъа дери ол кюнлени ичинде совет эмда поляк аскерле кюнбатышха км теренликге киргендиле сермешиулени фронтуну кенглиги км операцияны къурамында штеттин росток зелов берлин котбус потсдам штремберг торгаус эмда бранденбург ратен фронт алгъа уруш операцияла бардырылгъандыла абш ны ссср ни эмда уллу британияны башчыларыны джылны къачында тюбешиулеринде келишиулерине кёре совет оккупация зонаны чеги берлинден кюнбатышха км болгъанды алай болса да черчилль къызыл аскерни озуб берлинни биринчи алыргъа идеяны теджегенди нацист башчылыкъ уллу британия бла абш джаны бла мамырлыкъ къуруб гитлерге къаршчы коалицияны чачар умутлу болгъанды ол нюзюрде совет союзгъа къаршчы фронтну тутуу эм бек магъаналы болгъанды операцияны бардырыууна юч фронтну кючлери джыйылгъанды чи белорус чи белорус эмда чи украин фронтланы аны тышында чи хауа аскер днепр аскер флотилия эмда балтика флотну бир къауум бёлеги днепр аскер флотилия балтика флот планнга кёре чи белорус эмда чи украин фронтланы аскерлери джылны чы апрелини танг аласында алгъа урургъа керек болгъандыла чи белорус фронт аскерлерин джыйышдырыб апрелде урургъа керек болгъанды днепр аскер флотилия контр адмирал григорьев в в къызыл байракълы балтика флот адмирал трибуц в ф бютеулей совет аскерле млн адам поляк аскерле адам танка тоблу сауут бла миномет самолёт аны тышында чи белорус фронтну къурамында джесир немец аскерчиле бла абычарладан къуралгъан гитлерчи режим бла кюреширге разылыкъ берген аскер бёлекле да болгъандыла зейдлицни аскерлери аскерлени висла къауумуна башчылыкъ генерал полковник г хейнрици этгенди чи апрелден к штудент къурамы аскерлени ара къаууму башчылыкъ генерал фельдмаршал ф шернерде къурамы хауадан джаяу аскерлеге болушлукъ чю хауа флот чы хауа флот райх хауа флот этгендиле бютеулей джаяу танка эмда моторлу дивизия айры джаяу полк айры джаяу батальон анытышында кёб айры артиллериячы эмда энчи бёлек млн адам тоб сауут бла миномет танка бла штурм сауут эмда самолёт москва заман бла танг сагъатда танг атаргъа сагъат къала чы апрелде чи белорус фронтну бёлгесинде артиллерия хазырланыу башлананады тоб сауут эмда миномёт аслам катюша минутну ичинде немец къоруулауну биринчи сызын фронтну юзюллюк километрлик бёлмесин джер бла тенг этедиле атаканы башланыуу бла артиллерияны оту къоруулауну теренине кёчеди фронт юзюлген бёлмеледе зенит прожектор джандырылады аланы кёз къаматхан джарыкълары джауну джунтчутады аны бла бирге алгъа ургъан бёлеклени джолларын джарытадыла немецлени къарангыда кёрген системалары км узакълыкъда ышанланы кёргюзгенди ол алгъа ургъан аскерлеге уллу къоуркъуу болгъанды прожекторланы кючлю джарыгъы аланы бузгъанды биринчи эки сагъатда совет аскерлени алгъа уруулары джетишимли баргъанды айры бёлекле къоруулауну экинчи сызына да чыкъгъандыла алай а джууукъда гитлерчиле къоруулауну декменгили этилген экинчи сызын дагъан этиб кючлю къаршчыланыуну башлагъандыла фронту бютеу узунлугъу бла кючлю сермешиуле башланнгандыла фронту бир къауум бёлмелеринде совет аскерле айры тамал пунткланы кючлеселе да магъаналы джетишим этелмегендиле зеелов дуппурлада къурулгъан кючлю къаршчыланыу бетджан системагъа джаяу аскерле къарыу этелмегендиле бу болумда фронтха башчылыкъ этген маршал жуков сермешиуге чи эмда чи гвардиячы танка аскерлени киргизирге оноу этеди биринчи кюнде сермешиулени барыуу немец аскер башчылыкъны зелов дуппурланы джакълауну бек магъаналы кёргенлерин ангылатханды бу бёлмеде къоруулауну кючлендирир ючюн чы апрелни аскерлени висла къауумуну оператив резервин киргизгедиле чи апрелни бютеу кюню бла кечесинде чи белорус фронтну аскерлери джау бла ауур сермешиуле бардыргъандыла немец аскерлени кючлю къаршчылануларын аз аз дженге чу апрелни ингирине къоруулауну ючюнчю сызын юзедиле эмда берлиннге алгъа урургъа амал табадыла къуршаланыугъа керти къоркъуу болгъанында чу немец аскерни командири т буссе аскерни берлинни джанына ыхтырылыб эмда анда къоруулауну кючлендирирге эркинлик излегенди бу планны аскерлени висла къауумуну башчысы генерал полковник хейнрици къабыл этгенди алай а гитлер бу планны унамай аскерле тургъан джерлеринде сермеширлерин излегенди ставканы буйругъун тындыра чи эмда чу апрелде танка аскерле берлиннге айланадыла аланы баргъанларыны темпри кюннге км болгъанды ол заманда тюз аскерле джауну котбус бла шпрембергну къатында уллу къауумларын къаушатыргъа муратланады тельтов канал джагъалары бетджан этилген уллу тыйгъыч болгъанды аны тышында аны шимал джагъасында бетдженла сауутла бла да джакъланнгандыла каналны къыйыры бла къабыргъалары метрден аслам болгъан юйле къабыргъа кибик баргъандыла болумну бичиб совет аскер башчылыкъ тельтов каналны ётюуню аллында уллу хазырлыкъ этерге оноу алгъанды чю апрель сау кюнню чю гвардиячы танка аскер штурмгъа хазырланнганды чю апрелни тангына тельтвов каналны къыбыла джагъасында кючлю артиллерия къауум джыйылгъанды тоблу сауутланы басыннганы фронтну километрине быргъы болгъанды кючлю тоблу уруу бла джауну джер бла тенг этиб чы гвардиячы танка корпусну аскерлери тельтов каналны джетишимли ётедиле эмда шимал джагъасында плацдарм кючлейдиле чю апрелни кюндюзюнде венкни чи аскери совет аскерни позицияларына биринчи чабыуул этгенди операцияны башланнганындан бери аскерлени ара къаууму совет аскерлени алгъа урууларын тыяр мурат бла кюрешгенди чы апрелде немец аскерле биринчи котрурууларын чи украин фронтну сол флангында чи аскер бла чи поляк аскерни позицияларына этгедиле чи апрелде джангы кючлю котруруу бу эки аскерни арасын юзгенди немец аскерле км теренликге кириб фронтны тылына чыгъыу къоркъуу салгъандыла фронтну ара бёлмесинде уа джетишимле азыракъ болгъандыла чи аскер бек терен ётелмегенди флангны солундагъы чу аскер кючлю къаршчыланыугъа тюбеб уллу джетишимге баралмагъанды чи апрелни сау кюню эмда кечеси фронтну аскерлери немец аскерлени атакаларын уруб къайтаргъанлай одерни кюнбатыш джагъасында плацдармны таймаздан кенгертирге кюрешгенди бу болумда фронту аскер башчысы к к рокоссовский чу аскерни онг джанында хоншусу чи аскер этген кечиу бла ётдюрюб кесини бёлмесине къайтарыргъа оноу этгенди чи апрелге къаты сермешиулени эсебинде фронту аскерлери кючленнге плацдармны кенгертгендиле кенглигине км теренлигине км уруучу кючню къарыулу этер ючюн одерни кюнбатыш джагъасына чи уруучу аскер чи эмда чю гвардиячы танка корпусла ётдюрюлгендиле операцияны биринчи этапында чи белорус фронт чю немец танка аскерни баш кючлерин кесине буруб берлин тюбюнде сермешгенлеге болушлукъ этерге къоймагъанды гвадалахарада джылда кёзюу атылыула мексиканы экинчи уллу шахары гвадалахарада джылны чи апрелинде болгъан уллу пеляхды официал билгилеге кёре адам ёлгенди алай а атлы лондончу компанияны хыйсабларына кёре ёлгенлени саны адам джаралыла аслам минг адам да юйсюз къалгъандыла предприятие чачылгъанды салыннган заранны ёлчеми тюрлю тюрлю билгилеге кёре абш долларла бла миллиондан башлаб миллиардха дери барады бир версиягъа кёре ёсюмлюк джау чыгъарыуда хайырланнган токсик дженгил джаннган гексан газны фабрикадан агъыуу болгъанды алай а тинтиу башха чурумну чыгъаргъанды шахар коммуникацияланы бир бирлерине джууукъ болуулары суу быргъы бензин быргъыны юсю бла ётгенди къанджаллашхан темирлени бир бирлерине тийюлери химиялыкъ реакция бла коррозия чурум болгъанды отлукъ бензин быргъыдан чыгъыб диаметринде см болгъан суу быргъыны тешигинден киргенди минг чакълы бир литр алай саркъгъанды аны юсюне отлукъ топракъгъа эмда къатында тургъан канализация быргъыгъа да саркъгъанды бу атылыуну аллы бла шахарда гвадалахара метрону экинчи сызын ишлеб башлагъандыла канализация быргъыланы кёчюрюрге керек болгаънды ол метрону тюбю бла ётюб шекилли бурулгъанды талай атылыуну чуруму да ол болгъанды быргъыны бюгюлген джеринде бензинни кебген тылпыуу насос бла бери алыналмагъанды ол себебден ол не тышына чыкъгъанды неда атылыуу къоркъуулу газ хурджунла къурагъанды аны ючюндю атылыула бир заманда болмагъанлары ахырында бензин тылпыула канализация люкладан башха джерден тышына чыгъалмагъандыла пеляхны аллы бла талай кюн адамла хауада бензин ийисге тарыкъгъандыла тинтиуле атылыуу боллугъуна гарантия бергендиле алай а адамла къоркъуулу джерден къоратылмагъандыла властла радио бла атылыу болмазлыгъын айтханлай тургъандыла эсебде атылыу серия болгъанды чы ноябрны ганте виолеттаны рио браво бла рио нилло гонсалес гайо орамлада атылыуланы сериясы сагъат бла минут баргъанды джерни джарылыуу быргъыны башы бла бютеу узунлугъуна баргъанды талай адамны тюрмеге талай айха ашыргъандыла терс болгъанланы табмагъандыла бензин быргъы шахар тышына чыгъарылгъанды м в ломоносов атлы москва кърал университет россияны алчы эмда эм эски классика университетлерини бириди россияда илму бла маданиятны аралыгъыды джылдан бери михаил ломоносовну атын джюрютеди мкъу ну къурамында илму тинтиу институт факультет кафедра эм филиал аны ичинде бкъб ни къралларында барды университетде минг студент минг аспирант докторант соискатель эм минг чакълы бир хазырланыу бёлюмлеринде бютеулей минг чакълы бир адам окъуйду факультетлери бла илму тинтиу аралыкълада минг профессор бла устаз минг чакълы бир илму къуллукъчу ишлейди болушлукъчу эмда баджарыучу персоналны саны минг адам чакълы бирди джылдан бери мкъу ну ректору физика математика илмуланы доктору академик виктор антонович садовничийди университетни къуралыуу и и шувалов бла м в ломоносовну теджеулери бла байламлыды университетни къуралыууну юсюнден декретге императрица елизавета петровна къол салгъанды указгъа къол салыннган кюнню аты бла университетде хар джыл сайын чи январда татьянаны кюню байрамланады университетде биринчи лекцияла джылны чы январында окъулгъандыла иван иванович шувалов университетни куратору алексей михайлович аргамаков а уа биринчи директору болгъандыла университет правительство сенатха туурадан бойсуннганды профессура университет сюдден тышында башха сюдге къуру куратор бла директорну санкциясындан тартылыргъа болгъанды директорну борчлары директорну оноулары куратор бла бегитилгенди алай бла директор университет бла кураторну арасында келечилик джюрютген магъанагъа келгенди джюзджыллыкъда университетни къурамында юч факультет болгъанды философия медицина эмда юристлик факультетле джылда михаил херасков москова университли сыйлы пансионну къурайды ол джылда гимназия болады университет басманы тамалын чы джыллада николай иванович новиков салгъанды москва университетни профессорлары устазлыкъ къуллукъда болгъан кърал къуллукъчулагъа саналгъандыла университет кеси да кърал аппартны кесегине университетде ол заманлада россия империяда эм популяр газет московские ведомости басмаланнганды ол заманлада университетде илму джамагъатла да къурала башлагъандыла аны ичинде бу процесс физика матиматика факультетде да ауур эсеблеге келтиргенди п н лебедевни кетиую бла физика илму университетде айныууун джылгъа уютханды джыллада мкъу дан гуманитар эмда медицина факультетле чыгъадыла джылда гуманитар факультетле мкъу гъа къайтадыла джылда университетни джангы корпусуну къурулушу башланады джылда мкъу ну ректору болуб математикачы в а садовничий сайланады университетни къурамында мекям барды аланы бютеулей майданлары млн м чакълы бирди къуру москва шахарда мкъу ну территориясы га болады москваны правительствосу джылда берген эмда майданы га болгъан университетни джангы территориясы тири къурулушдады джылда интеллектуал аралыкъны фундаментал библиотеканы мекямы ачылгъанды джылны чи сентябрында москваны мэри ю м лужков бла мкъу ну ректору в а садовничий къууанч халда эки уллу эмда университетге магъаналы мекямны ачхандыла ломоносов проспектде мкъу ну баш корпусу ачылгъанды ары юч факультет кёчгенди тарих философия эмда кърал оноу джюрютюу факультетле философия факультетден джыл айырылгъан политология факультет да ол мекямдады аны тышында медицина аралыкъны эки корпусу ачылгъанды бютеулей а аралыкъда мекям барды алада поликлиника оруннга стационары бла клиника диагностика аралыкъ эмда фундаментал медицинаны факультети орналыбдыла джылны чю январында чю гуманитар корпусну биринчи кёзюую ачылгъанды анда экономика факультет орналыбды бусагъатда юристлик факультетге чю гуманитар корпус ишлене турады перспективада университетни джангы территориясында тёрт окъуу корпуслу шахарчыкъ болургъа керекди аны тышында анда фундаментал библиотека талай лабараториялы эмда илму тинтиу корпус минг студентге обежитие минг орунлукъ стадион боллукъду аны тышында ломоносов проспектни тюбю бла эски эмда джангы территорияланы байлагъан кёчюу ишленникди университетни тышында филиаллары да барды севастополда пуинода астанада къазахстан ташкентде юзбекистан душанбеде таджикистан джылдан ульяновскда филиал болгъанды ол джылда ульяновск кърал унивесритетге бурулгъанды джылны февралында филиал бакуда да ачылгъанды университетни къурамында ишлейдиле мкъу россияны баш окъуу заведениелерини ичинде россиялы рейтингледе эмда россиялы баш окъуу заведениелени ичинде бардырылгъан тыш кърал рейтингледе таймаздан биринчи орундады мкъу россия федерациядан бютеу халкъла арасы рейтинг системалада келечилик этген джангыз баш окъуу заведениеди рейтингде джылгъа мкъу чи орунда болгъанды джылда чы оруннга тюшгенди халкъла арасы рейтингде джетишимли тинтиу ишни индексине кёре джылда мкъу чи орунда болгъанды россияны баш окъуу заведениелерини рейтинги болмагъаныны баш чурумуна бюрократия саналады мкъу джылда рейтингде бразиялияны тюркню израилни окъуу заведенияларыны артында къалгъанды университетни бошагъанланы ичинде нобель премияны филдс премияны лауреатлары уллу политикачыла кърал оноучула да бардыла дахау германияда биринчи концентрацион лагерлерини бири болгъанды экинчи дуния къазауатха дери дахауда арий расаны кирлендирген адамла нацист раса теориягъа кёре тутулгъандыла ала режимге къаршчы баргъанла аллында коммунистлле бла социалистле оппозициядагъы бабасла рух ауруулары болгъанла наркоманла саякъла э а к тутмакъладан кёбю тёлеусюз ишчи кюч болуб шахар къатында индустриял ишлетмеледе уруннгандыла аланы ичинде иг фарбениндустри концерн да болгъанды къазауатны заманында дахау эм аман концлагерлени бирине саналгъанды анда нацистле адамла бла медицина сынамла бардыргъандыла къазауатны ахырына дери дахауда белгили антифашист протестант клисаны пастору мартин нимёллер белгили антифашист ала келгенленлеринде айтымны автору тутулуб тургъанды дахауда тутмакъланы таша организацилары джылны чи апрелинде американ аскерлени келирлерине бир кюн къала къозгъалыу къурагъанды бу къозгъалыу къалгъан тутмакъланы ёлтюрюу планланы тыйгъанды ахыргъы комендант сс ни оберштурмбаннфюрери эдуарт вайтер чы апрелде къачханды лагерге башчылыкъ сс ни оберштурмбаннфюрери мартин готтфрид вайс джыллада башчылыкъ этгенди алай а ол да къачханды хронология лагерни сакълаууларыны джазыуу лагерде филиал болгъанды территориясыны майданы гектар филиалларыны тизими скобкалада ол филиалда ишлеген ишлетмеле айбинг аллах тодтну организациясы аллах карсфельд моозах тодтну организациясы аллах ротвайге тодтну организациясы аллерсдорф либхоф амперсмохинг асбах бойменхайм аугсбург аугсбург пферзее аугсбург хаунштеттен аугустенфельд польнхоф ауфкирх кауфбойерн бад ишль сент вольфганг бад ишль бад тёльц сс ни абычар школу байернзойен байрисхецель биргзау оберсдорф бихль блайнах брунигзау бургау бургкирхен бургхаузен вейдах вейльгейм вейссензее виккинг вольфратсхаузен гетлинг вурах вольхоф габлинген гармш партенкирхен гермеринг нойаубинг гмунд гримольсрид миттенойф тодтну организациясы донауворт дурах коттерн ётцталь зальцбург зальцвег зандхоффен заульгау зеехаузен уффинг зюдельфельд ингольштадт иннсбруг иттер кайфбойрен кайферинг эрптинг аннга бу филиалла бойсуннгандыла ландсберг лехфельд миттель нойфнах ридерло туркгейм туркенфальд хурлах шваббег швабмюнхен юттинг карлсфельд тодтну организациясы кауферинг тодтну организациясы кемптен котерн кёнигзее крукльхальм лайинген ландсхут байерн тодтну организациясы либхоф линд лохау лохоф лоххаузен маркт шваббен моозах тодтну организациясы мошендорф хоф мюльдорф эм чегет лагерле меттергейм бла обертауфкирхен мюльдорф тодтну организациясы мюнхен мюнхен зендлинг мюнхен рим организация тодта мюнхен фридман мюнхен швабинг нюрнберг нойбург донау нойфарн нойштифт обердорф оберфохринг оттобрунн пассау пуххайм радольфцель розенхайм рордорф танзау ротшвайге аугустенфельд организация тодта сент гильден вольганзее сент ламбрехт строительная бригада траунштайн тротсберг трутскирх тютцинг ульм унтершлейссгейм фалепп фейстенау фельдафинг фишбахау фишен фишхорн брук фрейзинг фридольфинг фридрихсшафен фульпмес фуссен планзее халлейн хальфинг хауяхам фордерекард хейдехайм хеппенхайм хоргау пферзее цангберг шлахтерс зигмарсцель шлейссгейм шпитцингзее штайнхеринг штефанскирхен штробль элльванген эммертинг гендорф эхинг тодтну организациясы эшельбах юрберлинген лагерни эм белгили тутмакъларыны ичинде австрияны канцлери курт шушниг австрий психолог виктор франкл жорж шарпак кечирек физикадан нобель премияны алгъанды француз джазыучу робер антельм грек коммунист никос захариадис словен композитор блаж арнич эмда башхаланы айтыргъа боллукъду унияны юсюнден акт джылланы ичинде ингилиз бла шотландияны парламентлери къабыл этген закон актды законнга кёре бирлешген кърал къуралгъанды уллу британия эки къралда да бирлешиу джанлыла да къаршчыла да болгъандыла шотландияда бирлешиу излемни экономика чурумлары болгъанды шотланд саудюгерле ингилизде сатыу алыугъа эркинликле алыргъа излегендиле аны тышында ингилиз колонияла бла факториялада да ишлерин бардырыр умутлу болгъандыла ингилизде эсе уа шимал чеклеринде политика джаны бла рахатлыкъ билмеген шотландияны шошландырыр ючюн изленнгенди бирлешиу аны тышында ингилизни джаулары шотландияны кеслери джанлы этериклерине къоркъуу да болгъанды шотландияда бирлешиуге къаршчыла асламысы бла якобитле блашотланд пресвитерианла болгъандыла шотландияда баш дин болуб тургъан пресветериан клисаны орнуна англикан клиса келир къоркъуу болгъанды ингилизде уа къаршчыланы асламысы экономика джанындан шотландияны джарлылыгъын чурум салгъандыла сёзге тори партияны къуллукъчусу эдвард сеймур джылда былай айтханды шотландия факъыр къызчады факъыр къыз бла юйленнгеннге бернеге да битле келедиле алай болса да ингилизде тохтамагъан испан осуйлукъ ючюн къазауат чыгъаргъан политика кризис эмда шотландияны экономика болумуну къарыусузлугъу эки къралда да унияны этиуде керти атламлагъа тебергенди биригиуню шартларыны юсюнден кёрюшюуле эки къралны парламентлерини келечиликлерини арасында джылны апрелинде лондонда башланнгандыла кесаматны кескин толу шартлары джылны чи июлуна къабыл этилиб кесамат шекилге келгенди ол унияны юсюнден актны проектини тамалына салыннганды эмда ызындан талай айны ичинде эки къралны парламентлери да къабыл этеди кесаматда быллай джорукъла болгъандыла аны тышында актда шотландияда пресветериан клисаны баш дин болгъаны бегитилгенди тебуланы шабатны джашы шукур орус тебуев шукур шабатович англ джыл майны августну да къазахстанда туугъанды орта школну бошагъандан сора джыл тбилисиде шота руставели атлы театрал институтха орус тбилисский театральный институт им ш руставели киргенди окъуудан къайытхандан сора джыллада ол къарачай драма театрны артисти болганды къарачай черкес кърал филармонияда ишлеген джылларында тебу улу заман деген ансамбль къураб анга башчылыкъ этгенди тебуланы шукур россияны журналистлерини союзуну члениди тебу улуну назмулары хапарлары газетледе журналлада басмаланнгандыла джыл орус тилде судьба которой не изменишь атлы китабы чыкъгъанды шукур къурагъан киноланы кёбюсю миллетге интернет бла белгили боладыла аланы кёргюзген атлы канал барды къарачай поэзияны антологиясы ёмюрле м тебуланы шукур ас сафи биринчи бёлюм аутад кисловодск б алан алания орта ёмюрледе шимал кавказны тау этеклеринде аланла деген миллет къурагъан башланнгыч феодал кърал болгъанды аланны бойсунмагъан кърал болгъаны джыллада монголланы басыб кириулеринден сора бошалгъанды ахыр алан патчах багатар джылда ёлгенди аланны ара шахары магас ма ас маас болгъанды бу шахарны къалайда орналгъаны бусагъатха дери да толу белгили тюлдю бир бир алимлени оюмларына кёре аланы ичинде в а кузнецов да магас бусагъатдагъы къарачай черкесде тёбен архыз деген буруннгу шахар орунну территориясында бусагъатда тёбен архыз посёлок орналгъанды орта ёмюрледе джашагъан белгили араб тарихчи эм географ аль масуди джазгъанына кёре аланланы юсюнден эм биринчи сагъынылгъанла бизни эраны ёмюрюндендиле алгъы бурун аланла сармат кёчгюнчю халкъны ичинде болгъандыла ёмюрде алан бирлик къуралгъанлай бирикген кеч сармат неда алан археология культура да чыгъады бу археология культура бютеу джайылгъан джерлеринде да кавказда украинада итил бойнунда бирчалыгъы бла белгилиди ёмюрден башлаб буруннгу авторланы чыгъармаларында джуртну орта аты чыгъады алан алания ёмюрню ортасына аланла башха кюнчыгъыш сармат тайпаланы ичинде башчы орунну аладыла аланлагъа дери да аллай уллу роль ойнагъан аорсла тарих сахнадан кетедиле башланнгыч орта ёмюрлени авторлары европалы аланланы кавказдан чыкъгъанларын чертгендиле ёмюрден сора шимал алан тюзле тюрк ызындан хазар къагъанлыкъланы контролларына тюшгенден сора да кавказ аланланы метрополиялары болгъанлай тургъанды белгиленнген кёзюуде кавказда эм кавказ аллы тюзледе джашагъан бирикмеген алан тайпаланы ичинде бир къолгъа джыйылыу эм кърал къуралыу процесс башланнганды тохтаусуз къазауатла бардыргъаны себебли ёмюрде хазар къагъанлыкъ къарыусуз болгъанды византия эсе аланлагъа эткисин кючлю этер ючюн хазария бла кюрешни бардыргъанды алан джылда византиядан христианлыкъ динни алады ёмюрде хазар къагъанлыкъны оюлуууну эсеби бла алан патчахла джерлерин шималда гум суугъа дери кюнчыгъышда сарир патчахлыкъгъа дагъыстаннга дери кюнбатышда черкеслилени джуртларына зихиягъа дери кенгертедиле аланны шимал чеклеринде кёчгюнчю халкъла джашагъадыла болгарла бла хазарланы орнуна ёмюрде печенегле эм гузла келгендиле аланы орнун а уа ёмюрде къыпчакъла алгъандыла шимал кюнчыгъыш кавказны тауларында аланланы хоншулары вайнахла болгъанлай тургъандыла ёмюрню ортасында аланны патчахы худдан кесини къызы бурдуханны гюрджюню патчахы георгийге эрге бергенди бу юйдегиде гюрджюню айтхылыкъ патчах тиширыуу тамара туугъанды джылдан аны эри эмда биргесине патчахлыкъ этген алан патчах улу давид сослан болгъанды тохтамышны хорлагъанындан сора джылда темирланны аскери шималдан алан ёзенлеге киргенди джау аскер чегетлени кесиб джолла салыб мийик тау районлагъа дери чабыуулла этгенди аланны минги тау бла казбек тауну арасындагъы тау бёлгелери аяусуз тоналгъандыла оюлгъандыла темирланны тарихчилери аланланы зорчуладан джакълаб кюрешген бийлерини атларын сагъыннгандыла бурикан буриберди кулу таус пулад кёб адам ёлтюрюлгенди тонаб джыйылгъан мюлк темирланны бештау тийресинде орналгъан стауатына келтирилгенди къалала бла элле чачылгъандыла кёб джерле адамсыз къалгъандыла аланнга ахыр чабыуулун темирлан джылда этгенди эбзе сванети шван гюрджюню шимал кюнбатыш джанында орналгъан тау тарих география регионду эбзе кавказ тауланы къыбыла тиклеринде эмда ингури бла цхенисцкали сууланы ёзенлеринде орналады эбзеде джашагъан тамырлы миллет эбзелиледиле тарихге эмда географиягъа кёре регион огъары эбзе бла тёбен эбзеге бёлюнеди бу эки бёлгени бири биринден эбзе аркъа айырады огъары эбзе земо сванети ингури сууну ёзенинде орналады шималда россия къарачай черкес къабарты малкъар бла чеклешеди административ халда огъары эбзе самегрело земо сванети неда малгар бла огъары эбзе деген регионну местиа районун къурайды аралыгъы да местиа посёлокду тёбен эбзе квемо сванети цхенисцкали бла аны джетеги хеледула сууланы ёзенлеринде орналады административ халда тёбен эбзе рача лечхуми эмда квемо сванети неда рача лечхум эмда тёбен эбзе деген регионну лентехи районун къурайды аралыгъы да лентехи посёлокду бизни эраны биринчи ёмюрлеринде эбзе колхида патчахлыкъны эгриси кесеги болгъанды андан сора абхаз патчахлыкъгъа киргенди ёмюрледе эбзе гюрджю патчахлыкъны эристаулукъларындан бири болады башчылыкъ этгенни чыны эристау болгъанды ёмюрню ортасында гюрджю патчахлыкъ чачылгъанындан сора тёбен эбзе малгар бийликни къурамына киргенди огъары эбзени уа кюнбатыш джанында дадешкелиани бий тукъумну бойсунмагъан бийлиги къуралгъанды огъары эбзени бу кесеги бийли эбзе ат бла танылгъанды огъары эбзени къалгъан эм уллу кесегинде кишиге да бойсунмагъан эркин эл джамагъатла джашагъандыла ол себебли бу кесек эркин эбзе деб танылгъанды огъары эбзени эки кесеги да россия империягъа киргендиле эбзе бийлик джылда эркин эбзе джылда джылда эбзе бийлик къоратылгъанды огъары эбзе сейирлик пейзажлары эмда архитектура хазнасы бла бек белгилиди ёмюрледе ишленнген адамла джашагъан къалала кёб санда сакъланнгандыла дагъыда буруннгу таш православ клисала сакъланнгандыла огъары эбзе юнеско ну бютеудуния осуйлукъ объектлени тизимине киреди вето лат джасакълайма къайсы болса да оноуну къабыл этиуюню бир адам бла неда къауум бла тохтатыр эмда блок этер хакъды вето абсолют вето мисалгъа бмо къоркъуусузлукъ кенгешини оноуун дайым кирген къралланы къайсысы болса да вето этсе ол оноу алынмай тохтайды неда суспензиялы ветону айырадыла ётерге болгъан сёз ючюн абш ны закон чыгъарыусу системасында абш ны келечиле палатасы эмда сенаты ауазланы юч этиб экисин берселе оноу президентни ветосун ётеди неда польшаны юлгюге алыргъа боллукъду анда ветону ётер ючюн ауазланы беш этиб ючюсю керек болады суспензиялы ветону кючюне кёре кючлю эмда къарыусуз ветону айырадыла къарыйусуз ветода парламент закон проектни джангыдан къараргъа керек болады аны ётер ючюн тюз бегимлени алыргъа джетишген кёбчюлюк джетеди сёз ючюн францияны италияны тюркню президентлеринде къарыусуз суспензиялы вето эркинлик барды кючлю ветону ётер ючюн законла бла айгъакъланнган кёбчюлюк керек болады кёбюсюне ол ишексиз кёбчюлюк болады эмда къыйын джорукъланы ичине сыйыныб бардырылады сёз ючюн абш ны президентинде кючлю вето хакъ барды бир къауум къраллада германия уллу британия япония кърал башчы джангы законну къабыл этерге керек болса да вето этерге эркинлиги джокъду вето эркинлик джамагъат институт болуб биринчи кере буруннгу римде чыкгъанда рим республикада консулланы хар бири башха консулну аскер неда граждан оноуун бегимин толтурууну тохтатыргъа хакъы болгъанды аны тышында хар трибун кеси башына сенат къабыл этген законну мюкюл этмезге эркинлиги болгъанды кърал байракъ германияны джылдан башлаб уллу германияны официал кърал белгилерини бири болгъанды джыллада ол арасында акъ тёгерекде джанбаш оннга бурулгъан свастикасы бла къызыл къумач болгъанды аны официал аты свастикалы байракъ сёзюн сёзюча кёчюрюлсе ыргъакълы къачы болгъан байракъ болгъанды ич ишлени кърал министрини буйругъу бла джылны чу апрелинде бютеу саудюгерчи кемеледе джылны чи майындан башлаб кемени кормасында къара акъ къызыл байрагъыны тышында фок мачтада неда гюйс штокда свастикалы байракъ тагъылыргъа керек болгъанды файл кърал къуллукъ байракъ файл гюйс файл кърал аскер министрни байрагъы файл алгъыннгы тенгиз абычарладан капитанлары болгъан саудюгерчи кемелени байрагъы файл кърал почтаны байрагъы файл эркин кърал пруссияны байрагъы файл кърал аскер министрни байрагъы июнь октябрь файл кърал аскер министр бла сауутлу кючлени башчысыны байрагъы файл аскер кемелени гюйсю файл темир къачлы саудюгерчи байракъ джюзджыллыкъ къазауат ингилиз бла франция эмда ала джанлы къралланы арасында джылдан башлаб джылгъа дери баргъа талай къазауатды бу къазауатланы баш чуруму плантагенетле ингилиз патчах династияны алгъын ингилиз патчахланыкъы болгъан континентде джерлерин къайтарыргъа излем болгъанды плантагенетле француз династия капетингле бла джууукълукълары болгъанды франция эсе уа джылгъы париж кесамат бла аннга бегитилген гиенден ингилизлилени къыстаргъа излегенди аллында хорламла болгъанлыкъгъа ингилиз къазауатда салыннган нюзюрлерине джетелмегенди эсебинде эсе уа континентде къуру калепорту къалгъанды аны ол къолунда туталгъанды къазауат аралыкъла бла бирге джылны баргъанды тюзюн айтылса бу бир къазуат тюл талай къазуат болгъанды аскер ишни оюму бла къарасакъ къазауатны кёзюуюнде сауутну эмда аскер техниканы джангы тюрлюлери чыкъгъанды джангы тактика эмда стратегия лагъымла къуралгъандыла ала барысы да эски феодал аскерлени тамалларын ойгъандыла джангы дайым аскерле къуралгъандыла къазауатны ана джанындан капетингле династиядан француз король ариу филиппни туудугъу ингилиз король эдуард башлагъанды джылда карлны ёлюмюнден сора салика джорукъгъа кёре эдуард француз тахтагъа кесини дауун баямлагъанды аны тышында монархла экономика джаныдан уллу магъанасы болгъан де юре ингилиз патчахны иелигинде болгъан алай кертиден франциягъа бойсуннган гасконь бёлге ючюн да дау бардыргъандыла аны тышында эдуард атасы тас этген территорияланы да къайтарыр муратлы болгъанды филлип эсе уа эдуарддан кесин суверен патчах болгъанын танырын эмда къабыл этилирин излегенди копромиссли оммажгъа джылда къол салынады алай ол бир джанны да разы этмейди джылда ич пробелмалагъа тюртюлген эдуард филиппни францияны королу болгъанын таныйды эмда къабыл этеди француз тахтагъа дауларын къояды аннга тёлеуге ингилизлиле гасконь бёлгеге толу ие боладыла къазауатны аллында француз аскер феодал рыцарь зытчыу аскерден контракт тамалда къазауатха чакъырылгъан аскерчиледен аланы ичинде тюз адамла да акъсюек къауумдан адамла да болгъандыла ала бпа правительство аууз неда джазма халда кесаматла этгенди эмда тыш къралчы эгетледен къуралгъанды аланы ичинде белгили генауаз арбалетчиле да болгъандыла аскер элита феодалладан къуралгъан зытчыу аскер болгъанды урушну башланырына сауут джюрютеллик рыцарланы саны аскерчи болгъанды рыцарь къауум ол заманнга джабыкъ каста болгъанды бютеулю аскер борч францияда адетдеги джорукъда болса да ол заманнга джокъну орнунда болгъанды алай болса да шахарланы уллу аскер бёлекле къурар амаллары болгъанды бютеу аскерчиле джал алгъандыла джаяу аскер атлы аскерден кёб болгъанды къазаутны эдуард ючюн джетишимли болгъанды ол къазауатны биринчи джылларыны ичинде тёбен къралланы башчылары эмда фландрияны бюргерлерин кеси джанына алады алай а талай джетишимсиз компаниядан сора бу бирлик джылда чачылады эдуард герман бийлеге берген субсидияла бла тышында аскерге джоюула ингилиз хазнаны таркъайтады эдуардны да престижи тюшеди ал кёзюуледе франция генауаны кемелерин ачхагъа тутханы себебли тенгизден инглизден эсе онгулу болгъанды филиппни аскерлери тенгизден британ айрымканлагъа чабыуул этерлеринден къоркъуб эдуард фландрядан агъач сатыб алыб кемеле ишлер ючюн джангы джоюмлагъа киреди къалай болса да француз флотну джыл слейсни къатында тенгиз сермешиуде ингилизлиле къаушатадыла андан сора къазуатны ахырына дери эдуард тенгизге ие болады иоанн огъурлуну джашы анжуйчу людовик иоанны къачмазлыгъына гарант эмда аманат болуб ингилизге ашырылгъанды ол джылда къачады иоанн рыцарлыкъ сыйына толу болуб ингилиз джесирге къайтады андан сора иоанн сыйлы джесирде джылда ауушады францияны тахтасына карл отлурады бретиньиде къол салыннган мамырлыкъ эдуардны француз таджха дауу болмагъанын бегитгенди алай болса да эдуард кесини аквитанияда иеликлерин кенгертгенди эмда калени кючлегенди кертиси бла эдуард француз таджха дауу болмагъанды алай а карл ингилизлиле кючлеген джерлени ызына къайтарыр муратланы къоймагъанды джылда эдуард бретиньидеги мамырлыкъны шартларын бузгъанды деген сылтау бла ингилизге къазауат ачады мамырлыкъ бла хайырланыб французланы королу карл аскерни джангыртады экономика реформала бардырады бу французлагъа къарыу береди эмда экинчи этапда джыллада джетишимли болгъандыла ингилизлиле къралдан къысталгъандыла бретань осуй мюлк ючюн къазауатда ингилизлиле хорласала да бретань герцогла француз властлагъа къаршчы турмагъандыла бретан рыцарь бертран дю геклен францияны коннетабл огъуна да болгъанды ол заманда къара принц джылдан башлаб иберий джарымайрымканда къазауатда болгъанды эдуард а уа аскерлеге башчылыкъ этерге асыры къарт болгъанды ол барысы да франциягъа таб болуб келтиргенди къара принцни къарнашларына эки къызы эрге баргъан кастильячы педрону джылда энрике тахтадан къоратады аннга болушхан да французла боладыла бир джанындан кастилия бла франция бир джанындан да португалия бла ингилиз къазауатны башлайдыла француз аскер башчы дю геклен ингилиз аскерлени кёб сермешиуде дженгиб кёб шахарны кючлейди ол заманда француз пачтах карл акъылындан тайышханды кёб турмай аны кузени бургундиячы герцог къоркъмагъан жан бла къарнашы орлеанчы людовикни арасында уруш башланады людовик ёлтюрюлгенинден сора арманьякла къоркъмагъан жанны партиясына къаршчыла властны кючлейдиле джылгъа эки джан да ингилиз аскерлени болушлукъгъа чакъырыргъа излегендиле ингилиз эсе уа ирландия бла уэльсде къозгъалыула бла къарыусузланнганды эмда шотландия бла джангы къазауатха киргенди аны тышында къралда эки граждан къазауат баргъанды ричард кесини кърал башында тургъан заманыны кёбюсюню ирландия бла кюрешде ётдюргенди ричард къоратылыб тахтагъа генрихни олтуртуу ирланд проблеманы тюзетелмегенди аны юсюне уэльсде оуайн глиндурну башчылыгъында къозгъалыу башланады бу къозгъалыу ахыры бла джылда джатдырылгъанды ингилизде патчахланы ауушунуулары бла хайырланыб шотландлыла ингилиз джерлеге талай чабыуул этедиле алай а ингилиз аскерле алгъа уруб шотландыланы хомильдон хиллде сермешиуде къаушатхандыла бу затланы ызынндан граф генри перси королгъа къаршчы къозъалыу къурайды бу къозгъалыу узун къанлы граждан къазауат болуб къуру джылгъа бошалгъанды бу къыйын джыллада ингилиз францияны ишлерине къатышалмагъанды тахтагъа олтургъанындан башлаб ингилиз король генрих франциягъа чабыуну нюзюрюн этиб тургъанды алай а аны муратларын тындыраргъа джашына генрихге тюшеди джылда арманьякла джанлы болургъа унамайды аны планларында ингилиз таджха генрихни заманларында континетдеги джерлерин къайтарыу болгъанды джылны августунда аны аскери онфлерни къатында тенгизден тюшюб шахарны кючлейди парижге дери марш бла барыргъа излеб король сакълыкъ этиб башха маршрутну сакълайды ингилизлиленики болгъан калени къаты бла ингилиз аскерде азыкъ джетишмегени аскер башчылыкъны талай халатлы атлам этгени себебли генрих алгъа урууну тохтабы кесин къоруулаугъа кёчеди компанияны аллы ингилизлигеге джетишимсиз башланса да азенкурда сермешиуде джылны чи октябрында ингилизлиле аладан саны кёб болгъан французланы къаушатхандыла генрих нормандияны асламысын кючлейди къоркъмагъан жанны ёлюмюнден сора парижни кючлеген бургунияны герцогу бла бирлик къуруб беш джылны ичинде ингилиз король францияны джарымын къолгъа алады джылда генрих кёрюуледе шашхынлы король карл бла тюбешеди ала труада кесаматха къол саладыла ол кесаматха кёре генрих карл ёлсе француз король болады труадагъа кесаматдан сора ингилизни короллары джылгъа дери францияны королу титулну джюрютгендиле экинчи джыл генрих парижге киреди анда кесаматны генерал штатла мюкюл этедиле генрихни джетишимлери франциягъа алты минглик шотланд аскерни десанты бла бошаладыла джылда джон стюарт граф бьюкен саны кёб болгъан ингилиз аскерни божеде сермешиуде къаушатады ингилиз аскер башчы эмда кёб баш командир сермешиуде ёледиле бу дженгилиуден сора генрих мо шахарда джылда ёледи аны джангыз джыллыкъ джашын ингилиз бла францияны королу баямлайдыла алай а арманьякла шашхынлы карлны джашы джанлы болгъанлары себебли къазауат андан ары барады къазауатны тохтатмай джылда ингилизлиле орлеанны къуршалайдыла джылгъа политика сахнагъа жанна д арк чыгъады къазауатны эсебинде ингилиз континетде джылгъа дери къолларында къалгъан каледен тышында иеликлерин тас этгенди ич къазауатла бла къарыуу таусулгъан ингилизни континентде джерлерин къайтарыргъа кючю къалмагъанды къазауатны баргъан кёзюуюнде аны халы да тюрленнгенди француз таджха бойсуннган эки феодалны арасында джер ючюн къазауатндан башланыб эки монархны арасында къазауатха кёчгенди эки халкъны арасында къазауат халгъа келгенди къазауат аскер ишни айныууна уллу себеб болгъанды сермешиу майданлада джаяу аскерни оруну ёсгенди биринчи дайым аскерле къуралгъандыла джангы сауут тюрлюле чыкъгъандыла от сауутланы джаратылыуна да шартла чыкъгъандыла совет социалист республикаланы союзу неда совет союз ссср джыллада европа бла азияны территориясында орналгъан кърал болгъанды ссср джер джюзюню адам джашагъан джерини алгъанды эмда дунияны джери бла эм уллу къралы болгъанды джылгъа дери россия империя орналгъан джерде къуралгъанды экинчи дуния къазауатдан сора ссср ни афганистан маджар иран къытай кхдр джылдан башлаб монголия норвегия польша румыния тюрк финляндия чехословакия бла джер юсю чеклери абш швеция эмда япония бла тенгиз чеклери болгъанды ссср джылны чу декабрында рсфср украин сср белорус сср эм зсфср бирлешиб къуралгъанды союзлу республикаладан къуралгъанды тюрлю тюрлю джыллада аланы саны тёртден оналтыгъа дери болгъанды ала барысы да конституциягъа кёре суверен къралла болгъандыла хар союзлу республиканы союздан тыйгъычсыз чыгъыргъы эркинлиги сакъланнганды союзлу республика тыш кърал бла илишкилеге кирирге ала бла кесаматла этерге дипломат эмда консуллукъ келечиликле бла алмашыргъа халкъла арасы къуралышланы ишлерине къошулургъа хакъы болгаънды бмо ну тамалын салгъан къралны ичинде ссср бла бирге аны эки союзлу республикасы белорус сср бла украин сср да болгъанды бир къауум республикаланы къурамына автоном совет социалист республикала асср крайла областла автоном областла ао эмда автоном джылгъа дери миллет округла да кирирге болгъадыла экинчи дуния къазауатдан сора ссср абш бла бирге деу къралгъа саналгъанды совет союз социализмни дуния системасында алчылыкъ этгенди бмо ну къоркъуусузлукъ кенгешини члени болгъанды ссср ни чачылыуу ара союзлу власть бла республикаладагъы властланы арасында тикликле бла белгилерге боллукъду джылада бютеу республикан баш советле кърал суверинетни декларацияларын баямлагъандыла бир къаууму уа толу бойсунмауну декларациясын джылны чи мартында ресубликадан да ссср ни сакълауну юсюнден референдум бардырылгъанды анда чёб атханланы юч этиб экиси джангыртылгъан союзну къалырын излгендиле алай а ара властла болумну тюзетелмегендиле августдагъы гкчп ны онгайсыз путчундан сора балтика республикаланы бойсунмамауларын официал таныйдыла бойсунмазлыкъны юсюнден бютеу украина референдумда украинада джашагъанланы асламысы бойсунмазлыкъны сайлагъанлары ссср ни энчи къраллыкъ джюрютюуюн болмазлыкъ этеди аны юсюнден бойсунмагъан къралланы бирлигини къуралыууну юсюнден баямлауда белгиленнгенди ол келишиуге юч союз республиканы башчысы ельцин рсфср ден россия федерациядан кравчук усср ден украинадан эмда шушкевич бсср ден беларусдан джылны чи декабрында къол саладыла официал халда ссср джылны чы декабрында къурутулгъанды джылны ахырында россия федерация ссср ни халкъла арасы ишледе континуитет къралы баямланады майданыны ёлчеми квадрат километр болгъан совет союз дунияны эм уллу къралы болгъанды джер джюзюню алты этиб бирин алгъанды аны ёлчеми уа шимал америка бла тенглешдирчады ссср ни европа кесеги къралны тёрт этиб бирин алгъанды эмда аны экономика эмда культура аралыгъы болгъанды азия кесегинде адам азыракъ джашагъанды совет союзну кюнчыгъышдан кюнбатышха узунлугъу километрден аслам болгъанды эмда сагъат бёлгени юсю бла баргъанды шималдан къыбылагъа минг километр болгъанды къралны ичинде беш климат бёлге болгъанды совет союзну дунияда эм узун чеги болгъанды км чакълы бир совет союзну эм узун сууу иртыш джетеги бла обь болгъанды км эм мийик тауу таджикистанда коммунизмни джитиси болгъанды м аны тышында ссср де дунияны эм уллу кёлю каспий тенгиз болгъанды иран бла бирге эмда эм уллу терен тузсуз кёл байкал да болгъанды къагъытда ссср ге аллында союз республика киргенди алай а башха республикаланы арасында да кесамат илишкиле болгъандыла ол себебден ссср ни къуралыр заманында къралла арасы илишкилени керти сураты былай болгъанды ызындан келген джыллада бу система тюзетилгенди бухара эмда хорезм республикала сср статусха дери кёлтюрюлгедиле алай а кёб турмагъандыла эмда орта азияны халкълырыны арасында миллет территория ырджы айырыуну заманында ала джокъ этилиб аланы орнуна джангы союз республикала къураладыла нахичеван совет республикагъа асср статус бериледи тау арты кавказ сфср чачылыб аннга кирген сср ле союз республика статусну алгъандыла гюрджю бла кесамат илишкилери болгъан хачыпсы сср ни статусун асср статусха тюшюргендиле аяусуз фракцияла арасы кюрешден сора чу джылланы ахырына сталин джанлыла башчы партияны структураларын толусу бла бойсундургъандыла къралда тоталитар хыны аралыкъчы джамагъат система къурулады къазауат совет союзну халкъына уллу заран салгъанды миллион адамны ёлюмюне себеб болады бир джанындан германия кючлеген джерледе джашагъан халкъны къурутуу промышленностну чачыу башха джанындан къралны кюнчыгъыш регионларында аскер индустрия потенциялны ёсдюрюу къралда дин джашауну бир кесек баш кёлтюрюую аны бла бирге бсср ге кирген белосток область гродно эм брест областларыны кесеклери усср ге кирген львов эм дрогобыч областларыны кесеклери польшагъа бериледиле къазауатда хорламдан сора ссср ни экономикасыны демилитаризациясы бардырылады оккупациядан заран кёрген районларындан экономика орнуна салынады джылгъа къазауатха дери джыллагъа кёре индустрия чыгъарыу кёб болады эл мюлк индустриягъа кёре акъыртыныракъ кесине келгенди уллу халатла терс хыйсаб этиуле тыйгъыч боладыла алай болса да джылгъа азыкъ бла болум тюзеле башлайды карточкала къоратыладыла ачха реформа бардырылады в соответствии с решениями ялтинской и потсдамской конференций ссср установил контроль над соответствуюими оккупационными зонами в германии и австрии в годах в ряде стран восточной европы началось установление коммунистических режимов вследствие чего был создан военно политический блок союзных ссср государств социалистический лагерь варшавский договор сразу по окончании мировой войны начался период глобальной политической и идеологической конфронтации между ссср и другими социалистическими странами с одной стороны и странами запада с другой в году получивший название холодной войны сопровождавшийся гонкой вооружений кпсс ни съездинде н с хруёв и в сталинни зулму режимин хыртха уруб сёлешгенди репрессияла сынагъанланы реабилатациясы башлананды халкъны джашаууну дараджасына эл мюлкню айныууна къурулушха дженгил индустриягъа бегирек эс бёлюнеди къралны ичинде политика режим джумушагъыракъ болады хруёвну докладыны интеллигенция ачыкълыкъгъа чакъырыу кибик кёреди сталин системаны хыртха урургъа эркинлик бериледи алай болса да кпсс ни эмда кърал системаны сёгерге эркинлик болмагъанды илму бла техниканы айры бёлгелеринде кюч салыу уллу джетишимлеге джетдиргенди дунияда биринчи атом электростанция биринчи джерни джасалма спутниги биринчи джюрютлген космос кеме лётчик космонавт э а к ол кёзюуде ссср тыш политикасында тюрлю тюрлю къраллада кесине таб политика режимлени джакълайды джылда ссср ни аскерлери маджарда къозгъалыуну теблейди джылда ссср бла абш ны арасында джарашмазлыкъла ядролу къазауатха келтирирге аз буз къаладыла кариб кризис брежнев тамадалыкъ этген кёзюуде къралда джангы шахарла заводла фабрикала культураны къалалары стадионла ишленедиле джангы баш окъуу заведенияла къураладыла школла больницала ачыладыла ссср космосну джаратыуда авиацияны ядеролу энергетиканы фундаментал эмда хайырланыу илмуланы айнытыуда алчы орунлагъа чыгъады окъууда медицинада социал баджарыуну системасында уллу джетишимле этгенди халкъла арасы сахналада совет спортчула да алчы боладыла джылда москвада джайгъы олимпиада бардырылады аны бла бирге къралда джылыныуну ахыр кесеклери да таукел джукълатыладыла брежневни кърал оноугъа келгени бла кърал къоркъуусузлукъну органлары система бла разы болмагъанлагъа къаршчы кюрешни кючлендиредиле джылда ссср ни аскери чехословакиягъа анда политика тюрлениулени тохтатыр мурат бла киреди прага джаз тыш политикада брежнев тикликни джумушатыуда аз этмегенди стратегиялыкъ алгъа уруучу сауутланы азайтыуну юсюнден американ совет кесаматлагъа къол салынады ссср де диссидентле чыгъадыла андрей сахаров бла александр солженицын кибик атла белгили боладыла джылдан башлаб ссср шимал вьетнамгъа сауутлу болушлукъ этиб турады джылда ссср афганистаннга чекли аскер контингент киргизеди джангыртыуну баргъанында джылны экинчи джарымындан башлаб ссср ни халкъ депутатларыны съездинден сора айныуну социалист джолунда барыргъа излегенле бла капитализм джанлы партияла эмда къозгъалыуланы арасында тиклик кючлю бола башлайды аны тышында совет союзну къаллай формада союз эмда республикан властланы арасында илишкилени юсюнден соруула да ал планнга чыгъадыла джылланы аллына джангыртыу таргъа тюшеди джангыртыуну башланыуу бла м с горбачёв бардыргъа политика курс совет республикаланы арасында илишкиле тиклешдргенди кюнчыгъыш блокнуну чачылыууна ахырында уа беловеж келишиуле бла ссср ни къурутууна себеб болгъанды гкчп ны дженгилиунден сора джылны чю августунда баш рада украин сср ни парламенти украинаны бойсуманзлыгъын баямлайды бу баямлау джылны чи декабрында бютеу украина референдумда бегитиледи чууутлула кеси атлары йехудим ивритде эмда йидн идишде семит тамырлы буруннгу халкъды ала буруннгу израиль эм иудей патчахлыкъланы буруннгу халкъларындан къуралгъандыла дунияны кёб тюрлю къралында джашайдыла джылдан башлаб чууут кърал израиль барды санлары тюрлю тюрлю оюмлагъа кёре миллионду аладан чакълы бири израилде абш да орналыбды чууутлуланы аслам тутхан динлери иудаизмди тарихде чууутлу бла иудейли сёзле бир бирлери бла бек джалгъаннгандыла эмда кёб тилде бир биринден айырылмайдыла къарачай малкъар тилде чууутлу миллетди иудейли дин тутууду совет илму кеслерине чууутлу деген этника къауумланы тюрлю тюрлю халкълагъа юлешгедиле тау чууутлула бухара чууутлула гюрджю чууутлула тюз чууутлулагъа ашкенази чууутлуланы санагъанды кърымчакълыла тюрлю тюрлю заманлада кърымчакълыла неда чууутлула кърымчакълыла атны джюрютгендиле алагъа кирмеген джангыз къарайлыладыла ала кеслерин чууут халкъгъа санамагъандыла алай а совет этнографла иудейлилеге санагъандыла алай бла иудей динни тутхан алай а этника джанындан чууутлула болмагъан халкъла бардыла чууутлуланы асламысы джашагъан къралладагъы тилде слешедиле израилде кърал тил ивритди ол тил сёлешилмеген тилден ёмюрде джан алгъанды тюрлю тюрлю къралда энчи чууут тилле бардыла аладан эм уллу идишди ол герман тил къауумгъа киреди бусагъатдагъы атлары йеудим иврим й идн ладино джудиос буруннгу атха бнэй исраэль израилни якъуб джашлары деген да саналады танахха кёре чууутлуланы тамырлары месопотам юйдегиденди ала бизни эрагъа дери чи мингджыллыкъгъа дери джашагъандыла халкъны буруннгу аталары ибрахим исхакъ эмда якъубду якъубну тууудукълары израилни бууун къауум къурагъандыла ала бизни эрагъа дери чи мингджыллыгъыны экинчи джарымында мисирде джашагъандыла бизни эрагъа дери чи мингджыллыгъыны аллында ала мисирден чыгъыб ханаан джуртда орналгъандыла урум сёз буруннгу чууут тилде иеуди сёзден къуралады грек тилден эсе уа бусагъатдагъы тиллеге кёчеди эмда башхала аллындан иехуди термин къуру иуданы бууунундагъылагъа айтылгъанды андан сора иудей патчахлыкъда джашагъанлагъа миллетлерине къаралмай айтылгъанды иудей патчахлыкъны хорланнганындан сора иехуди ат иудей патчахлыкъ бла энчи байламын тас этиб миллет дин энчилигин кёргюзгенди эмда не джашагъан джерлери бла неда болгъан бууун бла байламы болмагъанды биринчи табыныучу юйню чачылыууна дери чууутлула кеслерини джерлеринде джашагъандыла чууут миллет дин джамагъат толу джашауу бла джашагъанды чууутлугъа израиль бууундан болмаса да чууут динни тутханланы барысы да саналгъанды болум вавилон джесирден къайтыудан сора тюрленеди б э д дж израиль патчахлыкъны дженгилиую аны ызындан иудей патчахлыкъны дженгилиую бла бирге хорлагъанла чууутлуланы бир къауумун джерлеринден кёчюрюб израилни джерине чууут болмагъанланы орнатадыла аны ызындан къатыш юйдегиле къурала башлайдыла ол чууут халкъны андан ары туруууна къоркъуу болады ол себебден ездра эзра бла неемия нехемия библияны къатыш юйдегилениулеге джасагъын джаядыла энди джамагъатха къошулууну баш шарты дин болгъанды эзра бла нехемия киргизтген чууутлу болууну шарты чууутлуланы меджисуу дуниядан культура дин айрылыуларына себеб болады алай бла бирге чууутлу ким болгъаныа айгъакълауланы тюрлю тюрлю антисемит къуралышла да бере башлайдыла аланы баш нюзюрлери чууутлулагъа зулмулукъ этиу болгъанды чууутлулукъны бу айгъакълаулары бу сорууну хатына бютеу ёмюрде уллу ауурлукъ этгенди аны эм уллу юлгюсюне нюрнберг раса законланы келтирирге боллукъду чууут миллет кърал израилни къуралыуу бла чууутлулукъгъа къошулууну юристлик формулировкасын салыргъа керек болгъанды бу айгъакълау галахагъа кёреми боллукъду огъесе кесини чууут халкъгъа къошулгъаны баямлагъан къайсы да саналыргъа боллукъду израилни къайтарыуну юсюнден законунда былай джазылыбды иудейликге кёчюу айландырыу процедураны джолу бла болады аты гиюрду ол заманда эркишилеге сюндет этиледи брит мила эмда эркишилени да тиширыуланы да миквагъа кёмюледиле христианлыкъ эмда муслиманлыкъда джюрюген прозелитизмни иудейлик ушатмайды эмда гиюрню ётген тынч тюлдю израилде гиюрню ётген адма миллети бла чууутлугъа саналады тыш къраллада гиюрню ётген къайтарыуну юсюнден законуна кёре израилге кёчерге эркинлик алады иудейликни джангы агъымларында гиюрню ётюуню башха джорукълары бардыла энчи халкъ болуб буруннгу чууутлула б э д чи минг джыллыкъда буруннгу ханаанны территориясында къуралгъанды версияланы бир къауумуна кёре евфратны орта агъымында семит тилли кёчюуючю малчы тайпала хапиру башха семит тилледе сёлешген ханаанны оазислеринде джашагъан башха тайпаланы аморейле эмда джерли семитлеге дери алайда джашагъан халкъны рефаим ассимиляциясыды торада джазылгъан чууут адетге кёре чууут халкъ мисирден чыгъыб тораны джорукъларын синай тауну къатында алыудан башланады ханааннг келген чууутлула къауумгъа бууун юлешинедиле ала кеслерини тамырларын якъуб израилни джашларындан тамырларын бардыргъандыла б э д минг джылланы чеклеринде даудну израиль патчахлыгъы къуралады б э д ёмюрде соломон патчах шломо иерусалимде табыныучу юй ишлейди бейт а микдаш сыйылылыкъны юйю соломонну ёлюмюнден сора чууут кърал эки патчахлыкъгъа юлешинеди израиль бла иудеягъа кёб ёмюрню узунлугъуна танах къуралады чууут сыйлы дин китаб б э д джылда шимал изараиль патчахлыкъны халкъы израилни онеки бууунундан онусун ассириялыла бла мидиягъа кёчюрюлюб джерли халкъ бла къатышыб эрийдиле он тас болгъан бууунну юсюнден айтыула чууут мусульман христиан фольклорлада тюбейди бир къауум кюнчыгъыш чууут джамагъатлада эмда иудейчилик этген къозгъалыулада ол айтыу бусагъатда да барды версияланы бирине кёре ала месихни келирини аллы бла къайтырыкъдыла мессия машиаха б э д джылда вавилончула иудей патчахлыкъны кючлеб иерусалим табыныучу юйню оядыла чууутлуланы уллу кесегин да вавилоннга сюредиле вавилон джесир джангы вавилон патчахлыкъны къаджарланы кючлеую эмда ахменидлени къаджар империяларыны экспансиясы бла бирге б э д джыл чууутлуланы бир къаууму иудеягъа къайтадыла анда экинчи табыныучу юй ишленеди эмда аны тёгерегинде чууутлуланы къраллыкълары джангыдан къурала башлайды вавилондагъы чууутлуланы асламысы уа къаджар империяны тёрт джанына джайыладыла ол заманда ол индиядан эфиопиягъа дери джаыйлгъан уллу кърал болгъанды ол замандан башланады чууутлуланы этника айныуларыны доминантлы модели символлукъ эмда культура аралыкъ израилде эмда дунияны тёрт джанына джайылгъан диаспорала аллында месопатамияда къуралгъан диаспора б э д минг джылда шимал африка бла мисирни кюнбатыш джерле арасы тенгизни джагъаларын грецияны гитче азияны сирияны шамны кавказны кърымны иранны орта азияны индияны джерлерине дери джайыладыла израилни джерини птолемейле бла селевкидлеге бойсуннганында б э д ёмюрледе чууутлула культура эллинизация этиледиле буруннгу чууут тил бла арамей тилле бла бирге буруннгу грек тил джайылады койне маккавейлени къозгъалыуну эсебинде хасмоней патчахлыкъ къуралады ол заманда эллиннешген къауумла бла негев бла иордан джагъасындагъы чууут болмагъан семит халкъла да чууут халкъны къурамына киредиле иудеяны рим кючлеб б э д б э ёмюрлеринде азатланыу къозгъалыуланы хорлау экинчи табыныучу юйню чачылууна б э джылында эмда чууутлуланы къыстаугъа себеб болгъанды ол заманда римчиле палестина терминни киргизедиле ол эрец исраэль израилни джеринде чууутлуланы болгъанларын унутдурургъа керекди палестинадагъа чууут этника аралыкъ джылда араблыланы кючлеую бла бошалады диаспорада бир бири ызындан талай доминант аралыкъ ауушунады алада чууутлуланы этника къауумлары къуралгъанды эдот ала тиллери бла турмуш культуралары бла бир бирлеринден айрылгъандыла эм эски этника къауумланы бири вавилончу неда ирак чууутлуладыла бавли ала б э д минг джыллыкъда къуралгъандыла ала аллында арамей тилни хайырланнгандыла ёмюрледе биринчи араб диалектлени толткъунунда арабчагъа кёчедиле кылту ол диалектле артдан къуру чууутлула бла христианлада къалгъандыла аланы тёгеригинде джашагъан мусульманла кёчюуючю араблыланы диалектлерине кёчедиле бавлилени ахыр келечилери иракны американ ирак къазауатны заманында къойгъандыла араблыла кючлегенден сора арамей тилни сакълагъан чууутлула курдистан таулагъа ыхтырыладыла эмда аладан анда таргум неда лахлух этника къауум къурайдыла бусагъатда израилде ала курдистан чууутлула атны джюрютедиле турмушларында чууут арамей тилле бла хайырланадыла иран чууутлула парас у мадай иран бла орта азияда орналгъандыла ёмюрледен башлаб чууут перс тилни эскертмелери сакъланнганды талайдан ала керти иран чууутлулагъа джиди минг иранда минг израилда ёмюрде асламысы чууут иран тилледен фарсиге кёчедиле тат тилли таулу чууутлулагъа афган орта азия къауумгъа юлешинедиле агъыргъыла ёмюрде орта азиячы чууутлула бла чууут перс этнолектледе сёлешген афган чууутлулагъа юлешиннгенди ала афганистанны ёмюрюню ахырында бютеулей къойгъандыла иран чууутлула бла къытай тилли чууутлуланы кайфэн чууутлуланы къаууму да байлмалыды ала б э д ёмюрледе къураладыла эмда бусагъатда къытайлылагъа къатышыб бошагъандыла аланы бусагъатдагъы тууудукълары кайфын шахарда джашайдыла эмда культура энчиликни бир бир шартларын тутадыла эртдеги орта ёмюрледе бахаратла пряность сатыу алыу джолланы узунунда махараштра штатда маратхи тилде сёлешген бней исраэль эмда малаялам сёлешген кочин чууутлула къуралгъандыла ала бусагъатда израилде джашайдыла араб джарымайрымканда чууут джерлешимле б э д минг джыллыкъны экинчи кесегинден къурала башлайдыла мухаммат файгъамбар джангы динни мединаны чууутлулары бла кюрешде джаяды алай бир къауум чууут къауумла ислам джамагъатха къошуладыла къыбыла арабияны араб тилли чууутлулары тейманим йеменчиле асламысы бла израилде джашайдыла минг чакълы бир адам чакълы адам йеменде джашайдыла эртдеги орта ёмюрледе шимал сирия бла къыбыла тюркде араб тилли чууут къауумла къурала башлайдыла халяби къыбыла сирия бла ливанда сами ёмюрде аланы ичинде испаниядан къачхынчы сефардла да эрийдиле ёмюрде халябиле бла ирак чууутлуланы талай къаууму индиягъа британ тачха къуллукъ этер ючюн кёчедиле андан ала къыбыла кюнчыгъыш азиягъа джайыладыла сингапур мьянма бирма гонконг индонезия э б анда ала багдади атны джюрютгендиле б э д чи мингджыллыкъны экинчи джарымындан башланыб магрибни чууутлулары этника къауум халгъа келедиле кеслери да кёб тюрлю юлюшге бёлюнедиле аланы ичинде атласны бербер тилли чууутлулары бу бютеу къауумладан айры эфиоп чууутлула айныйдыла бета исраэль неда фалаша ёмюрге дери ала агава тилледе артдан а уа амхар эмда тиграй тилде сёлешгендиле византияны чууутлулары еваним романиотла ёмюрден башлаб сефардлани ичинде ассимиляция бола башлайдыла аланы туудукълары ёмюрде грек тилнри этнолектин еваника стандарт грек тилге ауушдурадыла бусагъатда грецияда джашайдыла минг чакълы адам тау арты кавказда гюрджю чууутлула урияла да къураладыла европаны къыбыла кюнбатышында кеч антика замандан башлаб сефардла атлы чууут къауум болгъанды ала иберий роман тиллени этнолектлеринде сёлешгендиле джыл испаниядан къысталгъанларындан сора ала кюнчыгъыш эмда кюнбатыш джерле арасы тенгиз джагъалада орналгъандыла эмда аланы ичинде чууут испан тил къуралады алагъа джууукъ прованс бла римни чууутлулары саналадыла ромаим ала эски прованс эмда итальян тилни этнолектлеринде сёлешгендиле къыбыла лоэз бютеу бу къауум ортакъ чууут кеси атларын сакълагъандыла аннга къошакъгъа субэтника атлары да болгъанды экинчи дуния къазауатны аллында эмда аны заманында алты миллион чакълы бир чууутлу ёлтюрюлгенди бу сан нюрнберг трибуналны протоколларында чертилгенди къара холокост чууутлуланы бютеулей саны миллиондан миллионнга дери саналады тергеуледе чууутлуланы саны бла кеслерин чууутлулагъа санагъанланы саны айры болургъа боллукъду россияда революциядан сора тергеуледе кесини миллетлигин адам кеси айтханды ол себебден сёз ючюн чу джыллада кесин чууутлугъа санамагъан чууутлу деб джазылмагъанды чакълы бири дин шартлары бла кеслерин чууутлулагъа криптоиудейле бла иудейлеген къауумла къошадыла криптоиудейле зорлукъ бла христианлыкъгъа неда мусульманлыкъгъа бурулгъан алай а ташатын иудейликни шартларын тутхан чууутлуланы туудукълары иудейлегенле тюрлю тюрлю этника тамырлары болгъан иудейликни тутхан кеслерини чууутлуланы кесеклери санагъан къауумла чууутлуланы эм эски тиллери буруннгу чууут тилди иврит анда чууутлуланы баш дин китаблары танах джазылгъанды бизни эраны биринчи ёмюрленинде аны орнуна сёлешиу тилге арамей тиллени бири келеди кечирек диаспоралада хоншу халкъланы тиллерини тамалында чууут тилле бла этнолектле къураладыла буруннгу чууут тил слёшиу тилден чыгъады алай а лашон а кодеш сыйлылыкъны тили динде баш джазма тиллей къалады ёмюрде бу тил джангыдан туууды эмда иврит аты бла израилни чууутлуларыны официал эмда сёлешиу тиллери болады диаспоралада иврит буруннгу чууут тил иудейликни баш тили кибик сакъланады абш ны израилни бельгияны уллу британияны канаданы эмда талай башха къралны хасид джамагъатларында сёлешиу тил идишди башха сакъланнган чууут тилдеден сефард тат тау чууут чууут арамей чууут иран тиллени айтыргъа боллукъду бюгюнлюкде чууутлуланы ингилизча сёлешеди ивритде орусча чакълы бири испанча французча чакълы бири идишде джууукъ арабча аланы тышында немец румын фарси поляк амхара португал маджар тюрк тилле да джайылыбдыла дин тутхан чууутлуланы асламысы иудейчиликни тутадыла иудейледиле иудаизм чууут сёзден къуралады аны бла бир тамырлы йехуди чууутлу иудей чууутлуланы дин китаблары танах танах аббревиатура тора невиим ктувим беш китаблыкъ диаспорада социал экономика статуслары башхала бла тенг болмагъаны себебли чууутлулада энчи культура къуралгъанды чууутлулагъа асламысы бла джерге ие болургъа джасакъ болгъанды ол себебли чууутлуланы эл мюлкге къатышыулары чекли болгъанды аланы баш ишлери тюрлю тюрлю санагъатла сатыу алыу саудюгерчилик болгъанды чууутлуланы асламысы башхалагъа къатышмагъан джамагъатлада джашагъанды кегила ала шахар тийреле болгъандыла гетто италия бла германияда худерия жудерия испания бла португалияда меллах шимал африкада махалла иран бла ара азияда чууут джамагъатлагъа кагал башчылыкъ экономика элита гвир кючлю парнас асыраучу эмда раввинат этгенди уллу юйдегиле сакъланнгандыла джууукъ эмда орта шаркъда ёмюрню ортасына дери полигамия джюрюгенди норматив моногамияны ашкеназла ёмюрде киргизгендиле джууукълукъ эркиши джанындан саналса да иудейлик мардалагъа кёре чууутлу деб къуру анасы чууут болгъан саналады чууутлулукъ материал культураны бютеу чууут шартлары иудейликни буюрууларында тамалланнганды ашарыкъда кашрут эркишиле бла юйленнген тиширыулагъа башларын джабыу д а к джангы заманда чууутлуланы хакъларын чеклениуню къоратыу бла европачы къралланы асламысында чууутлуланы ассимиляциясы эмда аккультурациясы болгъанды ортодокс иудаизмден кетилгенди къатыш юйдегиле чыкъгъандыла кюнчыгъыш европа бла азияны чууутлурары кеслирини энчи культураларын кёбюрек сакълагъандыла аны бла бирге чууутлуланы консолидациялары да айный башлагъанды бютеу чууут культуралыкъ эмда политикалыкъ къозгъалыула къуралгъандыла джыллада чууутлуланы миграциясы кючленнгенди артыкъсыз да россия империядан ала кюнбатыш европагъа америкагъа австралиягъа кёчгендиле сионизм идеологияны кючлениую бла палестинагъа кёчюу да башланады европачы чууутлуланы этникалыкъ айныуларын экинчи дуния къазауатны заманында болгъан холокост къурутханды къазауатдан сора чууутлуланы джангы дунияны къралларына эмда джангы къуралгъан израиль къралгъа кёчюулери кючленеди гюлистан мамырлыкъ кесамат эресей империя бла персияны иранны арасында орус перс къазауатны ахырында гюлистан элде карабах къол салыннган кесаматды кесаматха эресейни джанындан генерал лейтенант н ф ртиев иранны атындан мырза тыш ишлени министри абул хасан хан къол салгъанды ал кёрюшюуле джылны джайында тбилисиде бардырыладыла араларында келечиликни персиядагъы ингилиз посол сэр гор оусли этгенди кесаматха кёре персия эресейге дагъыстанны картлини кахетини малгарны имеретияны гурияны хачыпсыны эмда бусагъатдагъы азербайджанны бир кесегин баку къарабах гянджа ширван шеки дербент куба ханлыкъланы джерлерин бергенди аны тышында эресейге талыш ханлыкъны бир кесеги да кетеди кесаматха кёре эресей каспий тенгизде аскер флот тутаргъа эркинлиги болгъан джангыз кърал болады гюлистан мамырлыкъ кесамат эки къралны арасында сатыу алыуну хакъ мардаларын бегитгенди ол эресей бла иранны арасында саудюгерликни масштабларын кёбейтирге себеб болургъа керек болгъанды алай а бу кесаматны статьяларыны хайырланыуу джылны джасакъланыу тарифи ишлеб тургъанды бу тарифге кёре баку бла астраханда эспорт этилген товарлагъа процентлик киргизиу хакъ пошлина салыннганды джылгъы гюлистан мамырлыкъ кесамат къуру дожылда кючге кириб башлагъанды андан сора эресей бла иран кенг сатыу алыу операциялагъа кёчерге амал табхандыла россиягъа тау арты кавказны иги кесегини къошулуу бир джанындан алайыны халкъларыны къаджар эмда тюрк аскерлени чабыуулларындан къутхаргъанды феодал айрылыуну тохтаууна себеб болгъанды тау арты кавказны экономика айныууну мийигирек дараджагъа кёлтюрюрге болушханды башха джанындан кавказ халкъла бла орус властланы арасында дин эмда этника тамалда тикликле болгъандыла ол россияны бу регионунда тынчлыкъсызлыгъына себеб болгъанды персия тау арты кавказны тас этиуюне разы болмагъанды эмда джангы къазаутны башлагъанды ол къазауат да персияны дженгилиую эмда туркманчай мамырлыкъ кесаматха къол салыуу бла бошалгъанды ссср ни джылгъы конституциясы официал болмагъан аты сталинчи конституция неда хорлагъан социализмни конститутциясы ссср ни джылны чи декабрында советлени бютеусоюз съезди къабыл этиб джылгъа дери тюрлениулери эмда къошакълары бла ишлеген баш законуду тарихчи о в хлевнюкну оюмуна кёре джылны конституциясына кёре джангы конституцияны демократ халлы болгъаныны чуруму совет союзгъа халкъла арасы джамагъатны кеси джанлы этиб кюч ала тургъан фашизмге бирге къаршчыланыр мурат болгъанды проектни биргесине баргъан джазмада сталин былай джазгъандымени кёлюме келген бла сср ни союзуну конституциясы бла иш биринчи къарамдан эсе къыйын болумдады биринчиде сайлауланы системасын тюрлендирирге керекди аланы кёб дараджалылыкъларын къурутуу бла тюл ачыкъ чёб атыуну таша джабыкъ чёб атыу бла алмашдырыргъа керекди бу ишде биз джарым джолда тохтамай артына дери бараллыкъбыз эмда барыргъа керекбиз бизни къралда бюгюннгю болум бу атлам бизге политика джанындан хайырлы боллугъун кёргюзеди быллай реформаны халкъла арасы революцион къозгъалыуну интереселери бла да керек болгъанын айтмай къояйым быллай реформа халкъла арасы фашизмни ургъан кючлю сауут болургъа керекди аны сюзюуюне биринчи кере млн адам къошулгъанды басмада басылгъан млн теджеу къошакъ берилгенди партияны политика курсуна къаршчы болгъан теджеулени сёз ючюн энчи мюлкню эркин этерге колхозланы чачаргъа басмаламагъандыла эмда архивде джау теджеуле белги бла сакъланнгандыла конституцияны текстини къурауда и в сталин кесини юлюшюн къошханды н и бухарин конституцияны текстини баш кесегини автору санагъанды кесини джангы конституция джылны чи декабрында къабыл этилгенди эмда чы декабрда официал болуб басмаланнганды конституцияны структурасы вкп б ны съезди дж ссср де социализмни хорлагъанын эмда асламысында ишлениб бошагъанын баямлагъанды ол деген чыгъарыу амаллагъа энчи иелик эмда экспулататор классла къуурутлагъандыла пролетариатны диктатурасы энди ётген этап болады джангы конституцияда экономика тамалгъа план социалит мюлк система эмда чыгъарыу амаллагъа эмда сауутлагъа социалист иелик баямланады совет къралны тарихинде биринчи кере бютеу гражданлагъа тенг хакъла бериледи дин тутууну сёзню басманы джыйылыуланы эмда митинглени азатлыгъы баямланнганды адамны тийилмезлигин эмда джазышыуну тахсасы гарантия этилгенди джер аны байлыкълары суула чегетле заводла фабрикала иштенекле шахтала магъаданла темир джол суу хауа улоула банкла байламны амаллары бютеу халкъны иелиги баямланнгандыла колхозла алгъан джер алагъа ёмюрлеге хайырланыугъа берилгенди гражданланы баш хакълары эм борчлары башны чы статьясында вкп б бютеу джамагъан эмда кърал къуралышланы келечиси кибик баямланнганды джылны конституциясында партия сагъынылмагъанды къралда баш закон къураучу властха эки палаталы ссср ни баш совети баямланнганды аны сессияларыны арасында ссср ни баш советини президиуму баш советни палаталарыны тенгликлери эмда аны излеген соруугъа тинтиучю эмда ревизион комиссияланы къураргъа хакъы айгъакъланнганды депутатланы сайлаучуланы аллында джууаблылыкълары эмда аланы ышаныуларын тас этгенлени ызына чакъырыу хакъ бегитилгенди къралны правительствосу алгъыннгы атын ссср ни халкъ комиссарларыны совети алай а джылда ссср ни министрлерини совети атха тюрленнгенди правительство баш толтуруучу орган болгъанды эмда баш совет бла аны президиумуну аллында джууаблы болгъанды конституцияны тюрлениу ссср ни баш советини прерогативасы болгъанды эмда аны тюрлениуюню юсюден оноу хар палатадагъа депутатланы ауазындан аз къабыл этмезге керек болгъанды конституциягъа тюрлениуле кёб кере киргизилгендиле аланы асламысы ссср ни правительствосуну структурсаында тюрлениуле болгъанды ссср ни джылгъы конституциясы кючюн джылны чи октябрында джангы конституцияны къабыл этиу бла тас этгенди рур конфликт джылда рур регионда веймар республика бла француз бельгий оккупацион аскерлени арасында аскер политикалыкъ конфликтни кульмкульминацясыды оккупация веймар республикада халкъ къозгъалыугъа себеб болгъанды рейхсканцлер вильгельм куно халкъны пассив къаршчыланыугъа чакъыргъанды репарацияланы тёлеу тохтатылады индустрия оноучу аппарат эмда улоу забастовканы башлагъандыла бир къауум предприятияла бла ведомствала оккупантлагъа бойсунургъа унамагъандыла франция мыннга минг тазир салгъанды кючленнген территориядан адамланы кёчюргенди фрайкорну алгъыннгы членлери бла коммунистле саботажны актларын къурагъандыла оккупацион аскерлеге чабыуулла этгендиле оккупацион властла да азаб салгъан операцияла бардыргъандыла аланы эсебинде адам ёлгенди къоркъутур мурат бла шпионаж бла саботаж ючюн фрайкорну члени альберт лео шлагетер асылгъанды пассив къаршчыланыуну заманында герман кърал рур регионну ишчилерине айлыкъларын кеси тёлегенди ачха джетмегени себебли ачханы басханды бу ситуация кёб барыраллыкъ болмагъанды экономика кризисни инфляцияны кючлениую германияны экономикасына ауур джюк болгъандыла абш бла уллу британияны басымы бла франция микум келишиуге къолады рурну фабрикалары бла шахталарыны юсюнден джандаш контроль комиссия рур регионну оккупациясы джылда къабыл этилген дауэсни планы бла джылны июлунда августунда бошалады россияда орусча макдональдс сатыу алыу марка хайырландырылады американ корпорацияды джылны эсеблерине кёре бютеу дунияда ресторанладан сора экинчи эм уллу дженгил ашатыуну ресторан сеть болгъанды джылны тизимине киреди чю орун компанияны аралыгъы чикагону къатындагъы оук брукдады абш компанияны джылда эки къарнаш дик эмда мак макдоналдла къурагъадыла биринчи ресторан сан бернардинода ачылгъады калифорния джылда дженгил ашатыуну концепциясы биринчи кере къуралгъанды компанияны акцияларыны чакълы бири эркин джюрюудеди джылны июнуну арасына капитализация млрд болгъанды директорларыны кенгешини председатели эмда баш оноучусу джеймс скиннерди президенти дон томпсон марка бла джылны июнуну арасына дунияны къралында ресторан ишлегенди аланы минги абш дадыла аланы аслам кесеги франчайзингни тамалында ишлегендиле ол себебден ресторанланы ассортименти порцияланы ёлчеми эмда къурамы къралгъа кёре тюрленирге болады джылны эсеблерине кёре марка бла дунияда ресторан ишлегенди алай бла алчылыкъны сетге бергенди команияны арт заманда терк айныгъан проектлерини бири кофеханаланы сети болгъанды ресторанланы ассортименти гамбургерледен аланы ичинде биг мак сэндвичледен фри гардошдан десертледен суусун ичиуледен э а к къуралады дунияны къралларыны асламысында сыра да сатылады алай а россияда макдоналдс ресторанла тамамы бла да алкоголь ичкисиздиле компанияны персоналыны джылгъа саны адам болгъанды джылдан хайыры млрд болгъанды джылда млрд операцион хайыры млрд млрд таза хайыры млрд млрд джылда хайыры рекорд дараджагъа чыгъады млрд таза хайыры уа млрд ны хантларыны хазырлауда кёб тюрлюхимиялыкъ азыкъ къошакъла хайырландырыладыла ароматизаторла стабилизаторла консервантла боятыучула джамагъат оюм адам къаууланы аланы кереклерине эмда интереслерине байламлы болгъан болуулагъа эмда процесслеге къарауларыны ачыкъ неда таша кёбчюлюк ангыларыны формасыды бусагъатда бу оюм илму ишлени асламысында бегибди джамагъат оюм адам улуну бютеу тарихинде болгъанды бурунгу заманны кёзюуюнде да алай а джамагъат джашауну бу феноменини термини биринчи кере ингилизде ёмюрде чыкъгъанды ингилизден бу термин башха къраллагъа джайылады эмда ёмюрню ахырына ким да таныгъан термин болады ол заманда француз аббат алькуэн тарихге кирген фразасын айтханды халкъны ауазы аллахны ауазыды быллай башхагъа ушамагъан феномен буруннгу замандан бери акъылманланы эслерин бёлюб тургъан социал халды арт джыллада дуния джамагъатны келечилерини политика джашаугъа къошулууларыны дараджасы ёсгенлей барады ол себебден тюрлю тюрлю къраллада тинтиучюле джамагъат оюм феномен эслерин бекден бек бёледи джамагъат оюм бютеу джанындан да толу анализ эмда айгъакъланыу этилмеген халланы санына киреди бюгюнлюкде джамагъат оюмню джюзле бла тюрлю айгъакъланыуларына тюберге боллукъду прейсиш эйлауну къатында сермешиу орус прусс француз къазауатлада эм къанлы сермешиудю орус аскерни баш командири беннигсен нейни корпусуну орнундан тебиуюн кюнчыгъыш пруссияны баш шахары кёнингсбергге уллу чабыуулча ангылагъанды бу шахарда джандаш аскерлени баш сауут гёзенлери болгъанды эмда кёнингсберг прус король фридрих вильгельмни къолунда къалгъан уллу шахарладан джангыз болгъанды эмда джандаш аскерле бу шахарны бермезге керек болгъандыла орус аскер эрлай къыш фатарларындан чыгъыб эссенни башчылыгъы бла аскерчини варшаваны къатыда къояды эмда гейльсбергге айланады беннигсен онг флангында лестокну прус корпусу бла джакъланыб чакълы бир адам бернадотну чи аскер корпусун уруб висла суудан ётюб уллу аскерни коммуникацияларын кесерге планлагъанды уллу кючлени алгъа урууларын кёрген бернадот торн сууну юсю бла остеродеге ыхтырылады наполеон чи январда орус аскерни джюрюшюн эшитиб аллында нейни буйрукъсуз джюрюулерин ушатмайды алай а ол заманда бузлауукъла келиб декабрдача болмай джолла джюрюрча боладыла наполеон йенадача манёвр бла орус аскерни къуршалаб къаушатыр мурат этеди алай бла император бу буйрукъланы береди манёврну джетишими операцияны таша тутуу бла байламлы болгъанды ол себебден наполеонну варшавадан вилленбергге кетиую да бош инспекцион джолоучулукъ кибик кёргюзюлгенди алай а не кюрешселе да тахсаны туталмагъандыла къазакъла бертьеден бернадотха баргъан курьерни тутхандыла беннигсен французланы бютеу планларын билгенди эмда джуубын терк бергенди бютеу орус аскер янковону къатына джыйыла башлагъанды андан сора орус аскер алленштайнгъа кёчюб аллени ётерге керек болгъанды ол заманда мюрат бла сульт алленштайнны кючлейдиле французланы чю корпуслары уа наполеонну буйругъу бла гуттштадтха артха ыхтырылгъан орус аскерлени тузакъда тутар мурат бла джюрюгенди кесини кавалериясындан оруслула янково къатында бетджан къурагъанын билгендиле алленштайнны юсю бла ыхтырылмазлыгъын ангылаб беннинсген сермеширге оноу этеди наполеон мычымай алгъа урургъа оноу этеди алай а сультну корпусуну уруу бош джерге келгенди беннигсен планларын тюрлендириб артха ыхтырылыргъа оноу этеди наполен орус аскер къайры джюрюгени белгисиз болгъады ол себеден ол кесини аскерлерин юч колонна бла алгъа сюргенди даву аллени ёзени бла кюнчыгъышха баргъан джолланы кесер мурат бла баш кючле лансберг эм эйлауну юсю бла ней пассаргуну юсю бла бернадотха уа наполеон лестокну прусларыны тохтаусуз сюрюрге буйрукъ бергенди джау орус арьергардны таймаздан ызлаб келгенди кючлю эмда къанлы сермешиулени бири гофени къатында чы февралда болгъанды экинчи кюнюнде цигельхофда багратион бла генерал барклай де толли башчылыкъ этген орус аскерни арьергарды мюрат бла сультну корпуслары бла сермешгендиле наполеон биргесине уллу аскерни къуру бир кесеги болгъаны себебли оруслула бла сермешиуге кирир муратлы болмагъанды ол заманда беннигсен багратионнга чю пехота дивизияны бериб французлуланы эйлаудан къыстарына буйрукъ береди шум болуб оруслула юч колонна бла шахаргъа джууукълашадыла сора багратионну буйругъу бла ура деб къычыра алгъа чабадыла джау шахардан къачады наполеон ней бла давуну корпусларыны сакълагъаны себебли чи февралны ортасына дери сермешиуге кирирге излмегенди танг аласында сагъатда наполеон эйлаудан бир тоб атылыу узакълыкъда эки саф бла тизилген ауур саууту бла орус аскер сирелиб тургъанын юсюнден хапар алгъанды беннигсенни фронтуну узунлугъу км болгъанды французлулада аскер саны азыракъ болгъанды гвардия адам сульт ожеро мюрат бу санла чы февралны ингириникидиле чи февралны сермешиулеринде къурманланы да санаб чи февралны эртденине наполеонну минг аскерчиси тоб саууту болгъанды алай а кюнню ичинде эки джан да болушлукъ келирин сакълагъандыла беннигсен лестокну прус корпусундан сора башха болушлукъ келмезин билгенди чакълы бир аскерчи французлула уа эки корпус сакълагъандыла даву и нея эйлау бла ротененни арасында сультну чю корпусуну эки дивизиясы онг флангдан мийону дженгил кавалериясы бла джакъланыб орус аскерни арасы бла къаты сермешиуге киредиле сультну дагъыда бир дивизиясы эйлаудан солда сермешиу сафха сирелгенди уллу аскерни къыйыр сол флангында шлодиттенни туурасында чи эмда чи гусар полкла сирелгендиле наполеон гвардиясы бла эйлауну къабырларында къалгъады мюратны резервдеги кавалериясы ожерону джаяу полкларыны ызындан эйлауну онг джанында тизилгендиле сермешиу кючлю артиллерия канонада бла башланнганды саны кёб болгъан орус батареияла французлулагъа тобладан атхандыла алай француз артиллерияны къаушаталмагъандыла аны чурумларыны бири француз сафланы эйлау бла ротененни мекямлары джабханды ол себебден тобланы кёбюсю юйлеге тюшгенди неда французлулагъа джетмей къалгъанды француз канонирлени уа тобларын ачыкъ джерде тургъан орус аскерлеге атаргъа мадарлары болгъанды аны бла бирге французлула устаракъ болгъанлары себебли джаудан эсе иги марагъандыла кюнню ортасына французлуланы онг флангларында маршал давуну корпусуну алчы колонналары кёрюнедиле чю корпусну аскерлери сермешиу майданнга акъыртын киредиле биринчи авангард келиб эмда эрлай алгъа уруб оруслуланы зерпалленден ыхтырылыргъа зорлайды авангардны ызындан терк марш бла фрианны дивизиясы ызындан моранны эмда гюденни дивизиялары киредиле бютеулей да давуну чакълы бир аскерчиси болгъанды алай бла уллу аскерни саны оруслуланыкъы бла тенгиширек болады давуну полклары аскер саф болуб кляйн заусгартен бла зерпалленнге алгъа урадыла беннигсенни аскерини сол флангына чабадыла наполеон чю корпусха болушлукъгъа сльтну корпусуну бир бёлегин джибереди французлула кёб къарыуларын да тауусуб оруслуланы кляйн заусгартен элни къатында бютеу сермешиу майданнга бийлик этиб тургъан дуппурладан ыхтырадыла кляйн заусгартен бла зерпаллен элле сермешгенлени къолларына талай кере тюшедиле орус аскерни тылына французланы чыгъаргъа мадарлары ачыла башлайды беннисген араны къарыусузлаб флангларын кючлендирирге керек болады орус резервлени уллу бёлеги давуну туурасында джыйлгъанын эслеб наполеон орус аскерни арасына ожерону корпусуну кючлери бла урургъа мурат этеди адам корпусну эки дивизиясы эйлауну къабырларындан къыбылада орус артиллерияны канонадасына да къарамай къар басхан тюзде алгъа урадыла онг джанындан генерал дежарденни дивизиясы онг джанындан да эдлени дивизиясы алгъа урадыла джаяу аскерлеге болушлукъгъа къабырланы аллында чи корпусну артиллериясы тизиледи бу кёзюуде эки аскерге да сакъланмай тургъанлай боран урады тюз джер болгъаны себебли ургъан джел джердеги къарны да кёлтюрюб кёрюнюуню бузады къар бла сокъур болгъан француз аскерле дезориентация болуб ургъан джерлерине таб баралмагъандыла асыры солгъа кетиб джауну чи корпусу тобдан къуралгъан уллу орус батареяны туурасына чыгъыб къалады быллай дистанциядан марагъан бек тынч болады хар атханлары ышаннга джетеди орус тобла француз аскерлени чаладыла талай минутну ичине ожерону корпусу аскерчисин ёлю эмда джаралы тас этеди ожеро джаралы болады дежарден ёледи эдле да джаралы болады беннигсен ызына ыхтырылгъан джаугъа кавалерия бла пехотаны джибериб контр урууну башлайды мычымай алгъа ургъан аскерлени орус артиллерия да джакълайды аны оту асламысы бла эйлауну къабырларында джыйылгъан наполеончу гвардиягъа атылады ол заманда оруслула алгъа чабыуулларында кеслерини баш аскерлеринден айырыладыла французла да аны бла хайырланыргъа излейдиле наполеон мюратны кавалериясын сермешиуге киргизирге буйрукъ этеди дивизия бир уллу колоннагъа джыйылыб аскер сафха киреди алгъа ургъан орус атлыла наполеонну штабына джууукълашадыла француз императорну мюратны кавалериясы къутхарады къанлы сермешиуле барадыла эки джан да ауур а на всем скаку врезалась в ряды русских войск начался ожесточенный бой с переменным успехом обе стороны понесли в нём тяжелые потери тем не менее блестяая атака конницы мюрата спасла положение французской армии противники отвели свои силы на исходные позиции но артиллерийская дуэль продолжалась алай бла джууукъда сол флангдагъы французлула ызларына атыладыла алай бла прейсиш эйлауну къатындагъы сермешиу бошалады сагъатха дери эки джандан да канонада тохтамайды алай кючлери тауусулгъан аскерле джангы сермешиуге кирмейдиле кече орус аскерле ызларына бурадыла аланы ыхтырылыуларына французлуланы да тыйгъыч болалырча къарыулары болмайды сермешиу болгъан джерде наполеон он кюн турады сора ол да къаршчы джанына ыхтырылыб башлайды ызындан сюрген къазакъла джаралы француз аскерчини джесир этедиле эки аскер да бу магъанасыз эмда кишиге да хорлам келтирмеген сермешиуден сора кеслерине келир ючюн кёб заман кетеди литваны тарибасы литваны кенгеши джылны сентябрында литвада къуралгъан власть органды ол литваны бойсунмазлыгъын баямлагъанды эмда литваны кърал кенгешине атын тюрлендиргенди аллында ксендз сайланнганды тарибагъа кирген тышында вильнодан юозас станкявичюс бла тельшяйдан пранцишкус урбанавичюс алай а джыйылгъанланы асламысы къаршчы болгъаны себебли юзас станкявичюс бла пранцишкус урбанавичюс кеслерини орунларын станислав нарутович бла йонас вилейшисге къойгъандыла президумгъа председатель антанас сметонадан сора стяпонас кайрис вице председатель юстинас стаугайтис вице председатель юргис шаулис генерал секретарь пятрас климас секретарь киредиле вильногъа къызыл аскер бёлекле джууукълашханы себебли джылны чи январында кенгеш ковно шахаргъа кёчеди джылны чю апрелинде кърал кенгеш экинчи болджаллы конституцияныкъабыл этеди аннга кёре президент къуллукъ болады литва республиканы биринчи президенти антанас сметона сайланады чы апрелде кенгеш чачылады алай а кёб турмай джангыдан ишлеб башлайды тамалы бла ишин джылны чи майында къураучу сеймни чакъырылыуу бла бошагъанды марс кюнден саналгъанда чю планетады ауурлугъу бла уа бизни кюн системада жетинчи жерни алады аны ауурлугъу жерникини тенглиди аннга къызыл жулдуз деп жерден къарагъанда къызыл бет алыучусу ючюн айтадыла къызыл бетни уа топрагъыны санында темир кёп болгъаны себепли алады марс жер къауумгъа киреди аны хауасыны къысымлыгъы жерникинден кереге азды аны юсюнде къуйрукълу жулдузладан болгъан тешикле ауузла вулканланы ауузлары ёзенле къумла буз къалпакъла бардыла марсны эки табийгъат жёнгери барды фобос бла деймос марсны юсюнде кёп башхалагъа ушамагъан жерлери барды марсны ёчюлген вулканы олимп кюн системада адамгъа белгили эм бийик тауду аны бийиклиги км ди моринер аууз а эм уллу тарды юслерини ушагъанлыгъына къошакъгъа марс бла жерни орбиталарына айланнган ортаманлары да келишеди алай марсда жерден эсе сууугъуракъ эм къургъагъыракъды марсны юсюнде ызла бир бир къараучуланы акъылларына кёре суу баргъан суу боюнлагъа саналып тургъандыла кечиракъ ол умут кёрюнюу кёзбау болгъаны белгили болгъанды марсда къысымлыкъ гитче болгъаы себепли суу суусун халда жангыз да беш жерде болалады марсда алгъа суу болгъанны болмакълыгъын санамазгъа жарамайды аны себепли алгъын марсда айныуу аман болгъан жашауну болуму болмакълыды жылда марсда наса ны аппараты феникс бузлагъан халда суу табханды жылдан башлап чорхлу тинтиу жыйымны санында марсны орбитасында юч ишни бардыргъан аламлы аппарат ишлейди марсны одиссей эм марсны сюзген жёнгер койперни бели бир бирде эджворт койперни бели дейдиле кюн низамны кесеги нептунну чорхундан а у кюнден а у гъа дери кюнден койперни бели астероид белбауугъа да ушайды алай ол кереге кенг эм кереге уа ауурду экинчиден аламда андан башха беллеча койперникида гитче затладан къуралады башхача айтханда кюн низам къуралып бошагъандан сора къалгъан аберден койперни букъу бели учумлукъ аберден къуралады алагъа бузла дейдиле ол бузланы санына метен аммиак эм суу киреди жуукъ аламны ол тийресинде юч шылаб планета бардыла плутон хаумеа макемаке дыгъыда кюн низамны планеталарыны бир бир женгерлери да ол тийреде жаратылгъанга саналадыла аланы санына нептунну женгери трион сатурнну женгери феба киредиле жылда койперни бели ачылгъанлы беи энттада мингнге жуукъ букъу бел ачылгъанды аламны тинтген алимлени акъылларына кере дингил кенглиги км ден артыкъ болгъан энттада бел ачылмай турады аллын къысхаортаман чорх ортаманы жыл болгъан къуйрукълу жулдузланы асламы койперни букъу белинде къуралгъаннга санап тургъандыла алай жылда ол тийреде бардырылгъан ишле ол акъылны терслигин кергюзтгендиле плутон койперни белини бек уллу гюржесиди биринчи плутон планетагъа санала эди алай ол койперни белинде болгъаны себепли шылаб планетала санына тюшгенди койперни бели бир бирде эджворт койперни бели дейдиле кюн низамны кесеги нептунну чорхундан а у кюнден а у гъа дери кюнден койперни бели астероид белбауугъа да ушайды алай ол кереге кенг эм кереге уа ауурду экинчиден аламда андан башха беллеча койперникида гитче затладан къуралады башхача айтханда кюн низам къуралып бошагъандан сора къалгъан аберден койперни букъу бели учумлукъ аберден къуралады алагъа бузла дейдиле ол бузланы санына метен аммиак эм суу киреди жуукъ аламны ол тийресинде юч шылаб планета бардыла плутон хаумеа макемаке дыгъыда кюн низамны планеталарыны бир бир женгерлери да ол тийреде жаратылгъанга саналадыла аланы санына нептунну женгери трион сатурнну женгери феба киредиле жылда койперни бели ачылгъанлы беи энттада мингнге жуукъ букъу бел ачылгъанды аламны тинтген алимлени акъылларына кере дингил кенглиги км ден артыкъ болгъан энттада бел ачылмай турады аллын къысхаортаман чорх ортаманы жыл болгъан къуйрукълу жулдузланы асламы койперни букъу белинде къуралгъаннга санап тургъандыла алай жылда ол тийреде бардырылгъан ишле ол акъылны терслигин кергюзтгендиле плутон койперни белини бек уллу гюржесиди биринчи плутон планетагъа санала эди алай ол койперни белинде болгъаны себепли шылаб планетала санына тюшгенди мырыт жулдузладан кечетледен жулдузла аралы букъудан буздан тылпыудан эм къара жынгылдан къуралгъан ауетли байланнган уллу низамды мырытда хар зат саулай ауурлукъну ортасына кёре тёгерек бурулады санында кюн низам бла жер да болгъан мырыт къой жолду къой жолдан къалгъан галактикала бек узакъдадыла аланы жууукъдагъыларына узакълыкъны мегапарсекледе ёнчелерге келишгендиле узакъдагъыларына уа къызыл тебиуню ёлчеминде жылда белгиге кёре бизден эм узакъ мырыт дю жерден къарап жангыз да юч мырытны кёрюрге боллукъду андромеданы тубанлыгъы шимал жарымтопда кёрюнеди уллу эм кичи магелланны булутлары къыбла жарымтопда кёрюнедиле мырытланы суратларындан жулдузланы суратларын айырыргъа ёмюрню аллына дери онг болмагъанды жылгъа жулдузлары айырылгъан мырыт биле эди адам ала барысы да жууукъ къауумну санына кире эдиле жерни чорхуна хаббл кёзюлдреумюкню чыгъаргъандан жерде уа метрлик кёзюлдреумюкню къурап орнатхандан сора жулдузлары кёрюннген мырытланы саны терк толгъанды мырытла кёп тюрлюле боладыла аланы санында топха ушаш кенгине созулгъанла жалпакъ бургъучла аралыкъ къошуулула шылабла къынгырла эм а у б ауурлукъларыны юсюнден айтханда уа мырытланы ауурлугъу тоннадан тоннагъа дери жетеди мырытланы дингил кенглиги ден килопарсекге дери жетеди минг жарыкълы жыл евромайдан дагъыда еврореволюция джылны революциясы сыйлылыкъны революциясы миллет патриот россия украинаны сатыу алыу экспортуна джууабха министрлени кабинети министрликлеге эмда ведомстволагъа бкъб ны къраллары бла сатыу алыуну чыгъарыу кооперацияны эмда технологияланы алмашдырыуну айнытыугъа джоралаб амалла алыргъа буйрукъ береди николай азаровну айтханына кёре къысха болджалда экономиканы модернизациясын бардырыр мадар болмагъаны себебли эмда европа бирлик бла келишиуге къол салынса европачы чыгъарыучула ба конкурецния этелмезликлери себебли алыннганы билдиргенди аны тышында украинаны баш радасы украина бла европа бирликни арасында ассоцияцияны шартлары болгъан евроинтеграциячы законланы джакъламайды прокуратураны сайлау законланы эмда чекле тышындагъы гражданларыны багъыуну юсюнден къалгъан юч петиция къуралгъанлары чу ноябрь андан аз ауаз алгъандыла евромайданда протестлени кенг политикалыкъ спектрли политика партияла дагъан болгъандыла регионланы партиясыны тюнене оппозициягъа джау болгъан алгъыннгы членлеринден башлаб регионланы партиясындан богословскаяны чыкъгъаны кибик алай бла ол къауумланы да излемлери айры да болгъанды аланы тышында майданда студентлени айырыргъа боллукъду ала талай он минг адам болгъандыла бу къаумны алчылары кеслерини протестлерин политика тышында баямлаб кеслерини дауларын къуру европа бирлик бла ассоцияция болгъанын билдиргендиле ала партия тышы лозунгла партия символика болмау кёб адамны бирикдирлигине умут этгендиле алай а майданны джылны чу ноябрыны тангында чачыуундан сора лидерле политикачылагъа къошула башларгъа заман келгенин украинаны конституциясы бла гарантия этилген хакъла эмда эркиликле ючюн кюреш башланнганын эмда джангыз кеслери бу кюрешде хорлаялмазлыкъларын ангылагъандыла ровно бла луцкну джамагъатлары украинаны баш радасыны кёзюусюз сессиясын чакъырыб анда николай азаровну правительствосуна ышанмауну эмда джангы евроинтеграцион правительствосун къурауун даулагъандыла файл нтерактивна карта вромайданв пкс ол украинаны евроминтеграцияциясыны джакълаб чыкъгъанланы кёргюзеди картаны богдан цап этиб кесини да профилине салгъанды картан кёргюзюлген фрагменти джылны чю ноябрында къозгъалыуну кёргюзеди джамагъатны ичинде протест халланы ёсюуюн кёб социолог фиксация этген эди специалистле белгилегеннге кёре джылны октябры бла тенглешдириб къаралса орамлагъа чыгъаргъа разы болгъан адамланы санлары кёб болгъанды ишексиз да протестни джакъламазлыкъланы саны да иги кесекге азайгъады ден дери ни украин къуллугъуну тергеулерине кёре чи ноябргъа бютеуукраин страйкга онла бла минг украин студент чыкъгъанды ни билдиргенине кёре евромайдан сёз биринчи кере чи ноябрда социал аулада хайырланнганды андан къызылсман сары революцияны заманында протестчилени къуралышыуларында эмда координацияларында уллу магъананы мобил телефонла ойнагъандыла власть информацион майданны кючлегени себебли смс ни болушлугъу бла кёб адамны джыяр мадар табхандыла джылдагъы протестлеге адамланы аякъландырыргъа социал аула болушхандыла правительство европа бирлик бла ассоцияцияны юсюнден келишиуню къол салыргъа хазырланыуну тохтатханы белгили болгъанында протестге биринчи болуб азатлыкъны майданына чи каналны журналисти инна неродик бла аны тенги ольга ижик болгъандыла аны юсюнден кесини фейсбугунда билдиргенди журналист бир къауум басым келечилени чакъырыуларындан сора адамла кёбчюлюк санда джууабха майданнга чыгъа башлагъандыла аланы ичинде журналист мустафа найемни фейсбукда чакъырыуун айры чертирге керекди чакъырыу найемни энчи бетинде чи ноябрда басмаланнганды андан сора евромайданчыланы социал аулада акцияларына абш ны президенти барак обамагъа янукович бла украин правительствону членлерине къаршчы санцкияла этерин излеб петициягъа къол салыргъа чакъырыу болгаънды чы ноябрдан чы декабргъа дери бу петициягъа минг адам къол салгъанды чу ноябрда акъ юйню сайтында дагъыда бир петицияны тексти чыгъады анда абш ны правительствосун украинаны правительствосуну кетериуде мамырлыкъ амалла бла болушурун чакъырадыла бир сутканы ичинде адам къол салгъандыла мероприятияларыны ичинде къуралышчыла власть эмда регионланы партиясыны членлери бла ортакълыкъны тохтатыргъа налогланы тёлемеуге януковични юйдегисини эмда регионланы партиясыны членлерини иелигинде болгъан банкладан депозитлени чыгъарырргъа эмда хыйсабланы джабаргъа регионалланы иелигинде болгъан предприятияла чыгъаргъан товарланы сатыб алмазгъа чакъыргъандыла файл вромайдан хулганський путвник мини киевдеги евромайданда таблица ол кюн огъунакъ донецкде ивано франковскда луцкда харьковда хмельницкийде эмда ужгородда джюреклерин аурутхан адамла акциялагъа чыкъгъанлары белгили болгъанды ол кюнде евромайданла винницада донецкде кривой рогда сумыда харьковда эмда черновцыда болгъадыла ол кюн евромайданла украина бла дунияны бир къауум шахарларында джыйыладыла львовда евроинтеграция джанлы болуб минг чакълы бир адам чыкъгъанды аланы асламысы студентле болгъандыла днепропетровскдагъы европа майданда мингден аслам адам европа бирлик бла ассоцияцияны юсюнден келишиуге къол салмаугъа къаршчы чыкъгъандыла ол кюн луганскны ортасында тарас шевченкогъа эсгертмени къатында евроинтеграция джанлыла бла еб бла украинаны джууукълашыуларына къаршчы болгъан беркут къазакъланы джакълаб евроинтеграциячылагъа къаршчы чыкъгъанды ол кюн харьковда да минг чакълы бир евроинтеграциячы тарас шевценкону эсгертмесини къатында джыйылгъандыла донецкде да адамла шевченкону эсгертмесини къатында джыйылгъандыла ол заманда регионланы партиясы бла украин сайлау киевдеги антимайданларына адамланы келтириб башлайдыла пообцявши м грошову винагороду аллында украин сайлау европа майданда митинг къурайдыла анда ала ачха тёле джыйгъан адамла евро гомо джазыулары бла плакатла бла чыгъадыла кечирек ала тактикаларын тюрлендириб ачха бери алыннган адамланы беркут бла евроинтеграциячыланы арасына салыб сора беркут алгъа теберген заманда ала чабхан кибик этиб митингчилени ичинде паника джаяргъа джоралагъандыла за свдченнями очевидцв найнятих людей органзовують у шеренги наказують бгти на колони вронтеграторв об посяти панку шагъатланы билдиргенлерине кёре регионланы партиясы бла украин сайлауну сагъатха тёлеб алыннган адамлары заман кетгенден сора юйлерине чачылышхандыла сагъат бола михаил грушевскийни орамында правительствону мекямыны аллында милиция бла митингчилени арасында къаугъа чыкъгъанды ич ишлени министрилигини киев управлениясыны билдиргенине кёре свободадан митингчиле низам сакълагъанлагъа темир араматур кесеклени ташланы атхандыла шагъатланы сёзлерине кёре атылыучу пакетлени низам сакълаучулагъа титушкала атыб аланы митингчилеге юсдюргендиле кеслерин а уа артдан милиция правительствону мекямына ючюнчю кириш эшик бла киргизиб букъдургъандыла ол кюн кб киевчи эмда къонакъ джылатыучу газдан чарпыгъандыла киевчилени социал аулада билдиргенлерине кёре адамла юйлеринде газны себеблеринден кеслерине келирге кюрешедиле джылатыучу газ химия сауутха саналады украин диаспора евромайдан джанлы митинглени чю ноябрлада италияны францияны уллу британияны германияны польшаны чехияны канаданы эмда абш ны шахарларында митинглени планлагъандыла прагада джюз чакълы бир украинли эмда джерли адам джыйылыб митинг этгендиле ол кюн евромайданла дунияна кёб джеринде болгъанды германия мюнхенде берлинде швейцария женевада франция парижде эйфель къаланы къатында уллу британия лондонда талай джюз адам украинаны европагъа деб къычыргъандыла норвегия ослода швеция стокгольмда мальмьода маджар будапештде литва вильнюсда гюрджю тбилисиде д б торонтода украинаны баш консуллугъуну къатында ноябрны де евромайдан джанлы демонстрация ётгенди анда канаданы украин организацияларыны тышында канада парламентни депутаты тед опиц да сёлешгенди ол кечирек канаданы парламентини олтурууунда украинаны евроинтеграциясыны джакъларгъа чакъыргъанды львов область раданы башчысы пётр колодий львовда чю ноябрда баргъан евромайданда львов областны джамагъатыны бир сагъатлыкъ страйкгъа чакъыргъанды мен тамбла ноябрны де сагъат бир сагъатха ишигизни тохтатыб былайгъа евромайданнга келирге чакъырама евромайданда акциягъа къошулалмагъан да кесини ишлеген джеринде орамгъа чыкъысын алай бла бютеу украин протест акциягъа къошулуб украинаны европада кёрюрге излегенин билдирсин дегенди ол ол кюн огъунакъ львовчу студент сагъат болуб львов миллет университетни аллында евромайдан джанлы болгъанларын билдириб джыйылгъандыла эмда чи ноябрда страйк баямлагъандыла джамагъат телевидение киевдеги евромайданны телемарафонда кёргюзгенлей тургъанды украин телевизион каналланы асламысы евромайданны трансляция этмегендиле джамагъат информацияны асламысы бла интернетден алыр мадар табханды россияны телевидениясыны биринчи каналы россия федерацияны властларыны сапариши бла эфирге европа бирликге къошулгъан къралланы экономика джанындан къалай инджиулю болумда тургъанларыны юсюнден джалгъан адамланы тамалсыз къоркъутхан алдауукъланы чыгъаргъанлай тургъанды сагъат бола беркутну энчи бёлеклери адам болуб европа майдандагъы евромайданны штурмун башлайдыла ала джылатыучу газны хайырланыб башлайдыла милиция бла ачы къагъышыула болгъандыла онла бла адам тутулгъанды з лдерв опозиц серед мтингувальникв знаходиться лише юрй луценко оппозиция баш кюн сагъат сегизде украинаны министрлерини кабинетини мекямын азаровну правительствосун отставкагъа кетерин даулаб пикет этерин билдиргенди тернополдагъы евромайданчыла чи ноябрны сагъатында театр майданда бютеушахар страйкны баямлагъандыла танг аласында одессада евромайданда милиция чадырланы къоратыб протестчилени тутханды азатлыкъны майданында европа бирлик бла ассоцияцияны юсюнден келишиулени джакълаб чыкъгъан студентлени аллында польшадан европа парламентде депутат павел коваль сёлешгенди сиз былайда джуртугъуз ючюн сюелигиз биз а уа сизни унутмазбыз деб сёлешгенди ол ол кюн бирлешген оппозицияны алчыларыны бегимлери бла эки майдан бирлешгенди европа майданда чадырланы эмда сахнаны чачыб азатлыкъ майданнга кёчюргендиле ары митингчиле да кёчгендиле сагъат бола эки евромайданны бирлешиуу битгенди ол кюн огъунакъ протестчилени аллында аланы джакълаб литва республиканы сеймини башчысы лорета граужинене сёлешгенди ол кюн агитатор студентлеге киев миллет экономика университетни къатында титушкала чабхандыла артдан ала окъуу заведенияны сакълауулары болуб чыкъгъандыла ю тимошенкону чакъырыуундан сора ингирде европа майдандагъы партиячылары партия символикларын къоратыб азатлыкъ майдандагъылагъа къошулгъандыла анда политикачысыз акциягъа къошулгъандыла киев шахар кърал администрацияны башчысы александр поповну буйругъу бла майданда митингчилени джылытыр ючюн уллу аскер чадыр салынады анда кече къалыргъа къоймайдыла къуру ичинде джылыныргъа эмда джылы ашарыкъ ашаргъа болады къатында терк болушлукъну каретасы да ишлегенди сагъат бола беркут майданны тамамы бла кючлегенди эмда коммунал ишчилени джангы джыл нызы терекни салыргъа джол ачханды танг аласында сагъат бола беркут хреатик майдандагъыланы тюйюб алайын да кючлегенди социал аулада бу нызы терекге къанлы нызычыкъ атны бергендиле эмда аны къатында байрамлашмазгъа эмда митингчилени къанларында этиле тургъан буз учууукъда учмазгъа чакъыргъандыла регионланы партиясыдан украинаны баш радасында депутат инна богословская евромайданны чачылгъанына протестге партиядан эмда бу партияны фракциясындан чыгъаргъа оноу этгенин билдиреди аны тышында ол былай айтханды ич ишлени министрлигини киевдеги баш управлениясыны пресс къуллугъуну тамадысыны билдиргенине кёре митингчилени кюч бла чачыу джангы джыл байрамгъа хазырланыуланы заманында бардырыр мурат бла этилгенди сагъат бола адамла бютеукраин кенгешге джыйылгъандыла адам къалабалыкъ тарас шевченко атлы паркдан азатлыкъ майданнга дери созулгъады ал кюнледе азатлыкъ майданнга киришлени джабхан милиция артха ыхтырылгъанды ввс ни билгилерине кёре акциягъа миллион джарым протестчи къошулгъанды джыйлгъанлагъа европачы дипломатла да келгендиле европарламентни вице президенти яцек протасевич европарламентни алгъыннгы башчысы ежи бузек эмда польшаны алгъыннгы премьер министри закон бла адиллик партияны башчысы ярослав качинский сагъат бола маскалы эмда башларында каскалары болгъан адам киев шахар кърал администрацияны мекямына киргендиле къауумгъа башчылыкъ этген татьяна черновол болгъанды ол мекямгъа от салыныугъа къоркъуу болгъаны себебли кючлегенлерин билдиргенди а примення зайняли мирн мтингувальники талай замандан свободадан депутатла биз былайгъа кесибизни коммунал энчилигибизни къайтарыргъа эмда революцияны штабын тюзетирге келгенбиз ол кюн огъунакъ джаш адам ленинни эсгертмесин аудурургъа излегендиле алай а милиция бла тохтатылгъандыла ол заманнга алайгъа свободаны депутатлары эмда громадське тв каналны журналистлери келгендиле инцидентни баргъанында депутатла бла бир милициясы джаралы болгъандыла андан сора эсгертме беркутну кючленнген бёлеги бла къуршаланыб сакъланнганды ол кюн огъунакъ оппозицияны кючлери миллет къоруулауну штабын евромайданны координацион аралыгъын къурайдыла ол профсоюзланы юйюнде орналгъанды штабны баш излеулери министрлени кабинетини отставкасы эмда президенти кёзюусюз сайлаулары болгъанды ол нюзюрлерини толтурур ючюн бютеумиллет страйкга чакъыргъанды кечирек о тягнибок штабны президентни администрациясыны мекямына кёчюрюрге муратларын ачыкълагъанды алай а ол муратлары толалмагъанды сагъат бола банкова орамда бла юйлени арасында ич арбазгъа санында титушкала киргизиргендиле сагъат бола президентини администрациясыны мекямыны штурму башланнганды джаш адамладан бир къауум милициягъа ташла бла фаерлени атханды милициячыланы сынджырларын экскаватор бла юзюб кирирге талай кере сынагъандыла оппозицияны келечилери аланы ичлеринде пётр порошенко да адамланы провокациялагъа алданмазгъа чакъыргъандыла алай а штурм этерге излегенлени ичинден орус тилде аман сёзле бла джууаб бергендиле сагъат бола беркут алгъа уруб башлагъанды джамагъат телевиденияны громадське тв билдиргенине кёре ол болуулада талай журналист джаралы болгъанды беркут туталгъанларын президентни администрациясыны арбазына келтиргенди анда алагъа артыкълыкъ эмда зулмулукъ этилгенди беркут дагъыда украинаны джазыучуларыны юйюне киргенди анда бугъаргъа кюрешген талай протестчини да кючлю тюйгенди администрацияны къатында болгъанла властны планланнган провокациясы болгъаны ачыкъланнганды джамагъат телевидение украин эмда тыш къраллы журналистлени киевде беркутну бёлеклери кере тюйгенлерин билдиргенди кечирек тюйюлген журналистлени тизимлери чыкъгъанды аны тышында украинаны халкъ депутати жвания давидден украинаны баш радасыны башчысына ауазымы отставка ючюн санагъыз деб официал къагъыт джиберилгенди законнга кёре джылда азаровну правительствосуну отсавкасын энтда бир кере дауларгъа болмайды петр порошенко генерал прокуратурагъа администрацияны штурмун провокация болгъанын кёргюзген шагъатлыкъланы джибергенди аланы ичинде администрацияны арбазына титушкала бла автобусланы киргенин демократ альянсдан митингчиле генпрокуратураны аллында джатхан протестни башлагъандыла ала чю декабрда шевченко район сюдню джашны киевде чи декабрда къозгъалыула къурар муратлары болгъанды деген ишек бла кюннге тутулгъанланы башларына бош этилиунию даулагъандыла алам болумну ичини кебюсюнде абер болмагъан кенглик планетлени хауа низамларындан тышында турады терслик акъылгъа къарамай алам къуру абери болмагъан кенглик тюйюлдю аламны ичинде бир бир кесекле бардыла алай аланы тыкълыгъы бек гитчеди андан сора жулдуз аралы букъу эм шибладис жайыу да барды аламны бла хауа низамны толу англашымлы чеги жокъду хауа жерден кетип баргъан сайын жукъара барады аны себеплии алкъын алам къаллай бийикликде башланнганын толу ангылаталмайдыла исссилик бирчалай турса къысымлыкъ деген жорукъгъа кере тюрленирикди халкъла аралы авиа кючлени бирлешмеси учуу чекни бийикликде белгилегенди анга карманны сызы дейдиле ол бийикликде жерни твртыуун хорлап учаргъа онг болурча биринчи алам теркликни алыргъа керекди ол теркликни жетерге уллу кюч керек болгъаны себепли хауа кенгликде учууну магъанасы кетеди болум ингл алам да санына тюшген керюрге жарагъан не да келлик заманда керюрге жарарыкъ болмуч къурау болумну аламнар илму тинтеди болумгъа бирде дунияны къарау бардырылгъан кесеги саналады бирде уа аламны бир кесеги эртте заманда хар нени да битеу тегерекде болгъан затланы кеп тюрлю сезле бла белгилей эдиле кек топ алам дуния къар малкъ мырыт хар тинтиу хар излеу хар сынау къарау атомну езегине къараудан башлап узакъ жулдузлагъа мырытха къараудан бошап бу барысыда болумгъа къарау эм болумну тинтиудю тюзюракъ айтса уа аны кесеклерин белюмлерин ол кесекле башха башха илмуланы тинтиу ишлеридиле болум уллу чачылыудан сора къуралгъанды бир акъылгъа кере уллу чачылыугъа дери бир зат да жокъ эди заман да угъай болмуч да угъай болум къуралгъанлы млрд жыл болады болум да бек кеп саны болгъан хедрогенди ол болумну алады экинчи жерде уа гелиумду огъары малкъар неда уллу малкъар къабарты малкъарны черек районунда элди огъары малкъар эл жерлешим деген муниципал къуралышны аралыгъыды огъары малкъар бир элча малкъарлыла депортациядан къайытхандан сора къуралгъанды жылгъа дери аны орнунда кёб санда энчи элле болгъанды аланы ичинде тюп шканты баш шканты тюп кюннюм баш кюннюм туура хабла фардык саууту шауурдат курнаят мухол тёбен эл чегет эл мукуш коспарты зарашкы зылгы темуккулары глашлары февраль революциядан сора аланы барысын да эки эл къуралышха жыйгъандыла огъары малкъар бла тёбен малкъар жылда орта малкъар да къуралгъанды огъары малкъарда мал бла бахча бла кюрешедиле алма бла хобуста ёсдюргенлени саны бийикди жыл огъары малкъарчыла минг тоннадан артыкъ хобуста ёстюргендиле мында ёстюрюлген битим кёбюсюне алма бла хобуста битеу россейни тюкенлерине сатыу нохталагъа жайылады ксенофобия грек тилден тыш адам къоркъуу танылмагъан билмеген башха затдан къоркъуу неда керюп болмау тыш затны ангылаусузча жеталмаззлыкъча керген ксенофобиаяны жашау керюмдюге саналып адамны башха адмны халкъ дин байлыкъ къурамына кере жау дерт жолгъа бурургъа боллукъду ксенофобия бегиракъ халкъланы тюрлюлерини саны кеб адам саны уа артыкъ уллу болмагъан жерледе бегиракъ керюнюрге адамлагъа тийим этерге болады бир бир этологла ксенофобияны адамны организимини къуралыуунда башхалыкъла бла байлайдыла бу сорууну тинтген алимле айтханнга кере ксенофобия бегиракъ адамла къыйын жашгъан неда жашаулары къыйыннга айлана башлагъан жерледе чыгъады эмда къырал таматаланы оноулукъ кючю чеге башланнганы бла байламлыды анга себепди жаныуарлада бир бирлерин тюрлюлерине ушарларына кере энчи этиу жер барды биология тыйыншлылыкъ мында къатыш юйюрле къурамазлыкъ биосотциолоогия жаны бла тинтгенде ксенофобия халкъланы къауумланы кеси сакълаууларыны ишлеринден бириди ксенофобия жерде жашаууну айныуунда тарих генлени туудукълагъа етдюрлюк адырча къуралыргъа амалы бар эди алай бла биреууледен къоркъуу аланы ауургъанларын етдюрюлген кечген аууру жюрютгенлерин керюу къарыуулуракъларын кергенден чыгъаргъа боллукъ эди къой жол неда галактика бизни жер кюн система эм башха кёз бла кёрюннген жулдузла болгъан галактикады къой жол андромеда галактика м бла ючкюлню галактикасы м бла эм башха гитчерек жёнгер галактикала бла жууукъ галактика къауумну къурайды ол а жууукъ галактика жыйылыуну къызны жыйылыуун къурайды галактиканы дингил кенглиги минг парсекди жарыкълыкъ жыл чакълы къалынлыгъы уа жарыкълыкъ жыл галактиканы санында бек аздан санагъанда миллиард жулдуз барды жулдузланы кебюсю жалгъа ушагъан тюрсюнде жыйышыпдыла галактиканы ауурлугъу кюннюкюча чакълыды галактика ауурлукъну кёбюсю жулдузлада тюйюлдю ол жарымагъан къара жынгылдады галактика аралыгъы болгъан бургъуч болгъаны жангыз жыллыда белгили болгъанды ол акъыл жыл лайман спитцерни атын жюрютгены космос телескопну болушлугъу бла бегитилгенди галактиканы жалыны бурулгъан терклиги тюрлю тюрлюдю жокъдан ортасында км с ортадан минг жарыкълыкъ жыл узакълыкъда жетеди андан ары тынчайып жангыдан ол теркликге жетеди ол ёлчемден уллу башхалыкъгъа кетмейди аны бурулгъанын тинтиу жалны ауурлугъу кюннюкюнден кереге кёп болгъанын кёргюзтгенди культура чыкъгъаны деген этим джерни ишлеу кечирек юретиу окъутуу ёсдюрюу сыйлау неда маданият шахар шахарлы адам улуну джашауунда этген ишлерини тюрлю тюрлю сфераларында бек кёб магъанасы болгъан терминди культураны философия культурология тарих санат билим лингвистика этнолингвистики политология этнология психология экономика педагогика эм башха илмула предмет этиб тинтедиле кёбюсюне культура деб адамны этген ишлерине айтадыла аны ичинде адамны кесин кёргюзтюую бла кесин ангылаууну не тюрлю формасы бла амалы адам бла саулай социумну усталыкъ бла чемерликни джыйыулары культура адамны субъективлиги бла объективлигин халисин компетентлигин чемерлигин усталыгъын эм билимин да ачыкълайды культура адамны этген ишлерини деменгили формаларыны аласыз культура кесин ишлеб чыгъарыб туралмагъан бютеу барыны да биргелей атыды культураны къайнагъы адамны этген ишлери ангы лауу эм чыгъармачылыгъыды культура адамны табийгъат бла джамагъат бла башха адам бла кеси кеси бла келишиу процессинде къуралгъан керти бар затды сун чжэ ги туугъ сентябрь тэгу корея республика ёлг июль мапхогу сеул корея республика къыбылакореялы уллу джамагъат къуллукъчу адам хакъланы джакъчысы граждан активист философ либералист эмда антифеминист болгъанды джылда корей эркишилени ассоциациясын къурагъанды эм джашаууну ахырына дери аны тамадасы болгъанды тэгу шахарда туугъанды баш билим экономикадан алгъандан университетни тамамлагъанындан сора джылдан джылгъа дери болуб ишлегенди андан сора джылгъа дери деген компанияда менеджер болуб ишлегенди джамагъат къуллукъ бла джылдан кюрешиб башлагъанды джылда феминизмге къаршчы кюрешиу ассоциацияны тамалын салгъанды миллион чакълы бир джыйылгъан борчларын тёлеелмегенден джылда сеулдагъы мапо кёпюрден чынгаб кеси кесин ёлтюргенди активистле август джыл украинаны президентини администрациясыны мекямыны къатында протест бардыргъандыла компания къралны шахарында плакатланы баннерлени джабышдырыучу белгилени эмда башха агитация амалланы чачыу бла бардырылгъанды орус матрёшка гинджини карикатурасы кампанияда хайырланнганды компания евромайданны башланыуу бла бошалгъанды россиядан продукцияны украинада сатыу джылда азайгъанды джылны майында украин супермаркетле россияда чыкъгъан продукцияны белгилеб башлагъандыла россиядан джюк ташыу юч этиб бирге азайгъанды экономист андрей новакны оюмуна кёре бу бойкот россия федерацияны экономикасына талай миллион доллардан кёб заран келтирмегенди ол сагъыш этгеннге кёре андан эсе россияны экономикасына ачы уруу газпромгъа бойкот боллукъ эди байкот идеяны ашан эмда супермаркет аула таб кёрмегендиле аны чурумун кеслерини политикагъа къатышмаулары бла ангылатхандыла андрей длигач компания къауумну генерал директору орус затланы джасакъламай украин затланы сатыб алыргъа чакъыргъанды фотография мингле бла публикациялада басмаланнганы себебли бек популяр болгъанды кечирек публикациягъа чыкъгъан джылында огъуна фотографиядан пулитцер премияны алгъан джангыз фотография болгъанды эмда абш да къазауатны эм магъаналы эмда эм танылгъан сураты кибик къаралыб башлагъанды дагъыда эм кёб репродукциясы чыкъгъан фотография болургъа боллукъду фотографияда суратланнган алты адамдан ючюсю франклин соусли гарлон блок эмда майкл стренк сермешиуню заманында ёлтюрюлгендиле сау къалгъан ючюсю джон брэдли рене ганьон эмда айра хейз фотография кёре ким болгъанлары ачыкъланнгандан сора бек белгили болгъандыла фотографияны скульптор феликс де уэлдон арлингтон миллет къабырланы къатында тенгиз пехотаны мемориалын этген сагъатда хайырландыргъанды иводзиманы башында байракъны кётюрюу бла байламлы болгъан затла аталарыбызны байракълары деген суратлау фильмде джазылыб чыгъарылгъандыла берклиде калифорнияны университети абш да илму тинтген джамагъат университетди орналгъаны беркли деди калифорния штат калифорнияны университетини он кампусундан эм эртдегилиди джылда журналны миллет университетле рейтингинде чы позицияны алгъанды алай а окъутуу программаларыны кёбю къралда эм игилени санына киредиле джылда журналны рейтингинде берклиде калифорнияны университети дунияны университетлеринден бешинчи орунну алгъанды университет компьютер бла технологияладан экономикадан эмда физикадан специалистлени хазырлауда эм иги аралыкъланы бири кибик бютеу дунияда белгилиди берклиден физикле экинчи дуния къазауатны заманында атом бомбаны эмда андан сора водород бомбаны ишлеуде баш роль ойнагъандыла берклиден алимле циклотронну ойлаб чыгъаргъандыла антипротонну тинтиб къарагъандыла лазерни ишлеуде баш ролда болгъандыла фотосинтезни тамалында болгъан процесслени ангылатхандыла кёб химия элементни аланы ичинде сиборгий плутоний берклий лоуренсий эм калифорний ачхандыла берклиде операцион система эмда лицензия башламын алгъанды беркли студент активизмини тарихи бла белгилиди эм белгили акцияла джылда сёз эркинлик ючюн къымылдау университетни кампусдан политика памфлетлени джайыучуланы къоратыргъа кёргенинден сора башланнган протест акция эмда джылда халкъ паркда къаршчы туруу хиппи культура бла ассоциация этилген студентлени протестлери эресей сом россия федерацияны ачха биримиди дагъыда талай танылмагъан эмда джарым танылгъан къралланы территориясында хайырландырылады хачыпсы республикада къыбыла тегей республикада луганск халкъ республикада эмда донецк халкъ республикада биринчи экиде россия федерация бла келишиуге кёре эресей сомну стандартда хариф коду тарх коду джылгъы ачха реформагъа дери код хайырландырылгъанды ол тарх код банк счётланы нумерациясында бусагъатха дери да хайырландырылыды официал белгиси декабрь джыл бегитилгенди агентствону информациясына кёре системада банкла арасы джюрюуде джылны майындан джылны майына дери кёзюуде эресей сомну юлюшю болгъанды бир джыл андан алгъа американ долларны уа ол кёзюуде юлюшю еврону юаньны болгъанды бютеулей банкла арасы тёлеуледе дунияны бары валюталарыны ичинде сом чи орунну алгъанды натали портман туугъан аты натали хершлаг ивр туугъ июнь тамырлары израилден болгъан американ кино эм театрал актрисады кинорежиссёрду эм бек белгили леон дебютлу роль эм джууукълукъ алтын глобус ёч эм бла оскар ёчлеге экинчи планда эм иги тиширыу роль ючюн номинацияла фильмледе тюшгени себебли болгъанды эмда джулдуз къазауатлагъа этилген трилогия приквелде тюшгени себебли оскар алтын глобус эм сатурн ёчлени эм иги актриса номинацияда къара турна фильм ючюн алгъанды портманны карьерасында кинода эмда театрда андан сора да белгили ролла болгъандыла алай чы джыллада натали ариу къызла эм къайда да болсун къуру былайда болмасын фильмледе баш ролланы ойнагъанды джылны июлунда уа натали а п чеховну чайка пьесасына кёре салыннган спектаклде ойнагъанды вендеттады фильмде роль ючюн башын джюлюб британ акцент бла сёлеширге юреннгенди ол фильм ючюн эм иги актрисагъа сатурн ёчню алгъанды дагъыда портман гойяны ауангылары эм болейн тукъумдан энтда бир тарих драмалада ал ролланы ойнагъанды джылны майында чи канн кинофестивалны жюрисини эм джаш члени болгъанды аны режиссёр дебюту къысхаметрли фильм чи венециан кинофестивалны къысхаметрли фильмлерини конкурсун ачханды ыйых кюн шабат кюн бла баш кюнню арасында ыйыкъны кюнюдю тарихчи шаманланы ибрагимни айтханына кёре къарачай малкъар тилде ыйых сёз буруннгутюркча ыйык ыдык сыйлы шыйых сёзден къуралгъанды библиягъа таяннган иудей эм христиан орузламагъа кёре ыйых кюн ыйыкъны биринчи джетинчи кюнню шабат кюнню ызындан баргъан кюнюне саналады джылда рим империяда биринчи христиан император константин ыйых кюнню ыйыкъны биринчи кюню эмда солуу бла табыныуну кюню этгенди бизни заманда европаны къралларында ыйых кюн ыйыкъны ахыр кюнюне саналады халкъла арасы стандартха кёре ыйыкъны биринчи кюнюне баш кюн саналады ыйых кюн а уа ахыр кюнюне алай а ыйых кюн официал халда абш да израилде канадада эм талай африкан къралда ыйыкъны биринчи кюнюне саналады ссср де ыйых кюн ыйыкъны ахыр кюнюне саналгъанды европаны талай тиллеринде славян тилледе немец тилде фин тилде исланд тилде барас кюнню аты барас кюн бусагъатда европалы къралладача ыйыкъны чю кюню болмай алгъы бурун ыйыкъны чю кюню болгъанын билдиреди баш кюн ыйых кюн бла гюрге кюнню арасында ыйыкъны кюнюдю къарачай малкъар тилде баш кюннге ыйыкъны биринчи баш кюню болгъаны ючюн алай аталгъанды тюрк тилде баш кюннге дейдиле муну магъанасы уа ыйых кюнден сора кюндю ыйых кюн пазарны артысы алай а эрмен йеркушабти гюрджю оршабати эм таджик душанбе тилледе баш кюнню аты шабат кюнден сора эки кюн деб кёчюрюледи буруннгу римлиле баш кюнню айгъа атагъандыла ингилизча баш кюн ат джылдан джылгъа дери буруннгу ингилиз тилден къуралгъанды туура магъанасы уа айны кюню бу кюнню ингилиз аты башха герман тилледегилеге джууукъду аланы ичинде эскифризча ортатёбеннемецча эм ортаголландча бусагъатдагъы голландча эскимийикнемецча бусагъатдагъы эм буруннгуисландча шведча эм нюнорскча исландча датча эм букмолча индияны адет тиллерини кёбюсюнде баш кюнню белгилеген сёз санскритча сёзден къуралгъанды сома индуизмде айны тейрисини башха бир атыды индияны бир бир тиллеринде баш кюннге да дейдиле санскритча айды таиландда бу кюннге ван джан дейдиле магъанасы уа ай тейриси чандраны кюню япон эм корей тилле баш кюнню атын къытай тилден алгъандыла къытайча сёзню магъанасы уа айны кюню стандартха кёре баш кюнню иш ыйыкъны биринчи кюнюне саналады бу кюн тамадала ишлерине баргъанлары себебли сабийле уа школлагъа къайтханлары себебли бусагъатдагъы кюнбатыш культурада баш кюннге иш ыйыкъны башланнган кюнюнеча къарайдыла сирий тилден баш кюнню аты биринчи кюн деб кёчюрюледе барас кюн гюрге кюн бла орта кюнню арасында ыйыкъны бир кюнюдю халкъла арасы стандартха кёре барас кюн ыйыкъны ючюнчю кюнюдю алай а бир бир адетледе ибрахимли динле тёртюнчю кюнюдю алай португал тилде барас кюннге тёртюнчю кюн дейдиле перс тилде да барас кюн тёртюнчю кюндю грек тилде барас кюннге дейдиле магъанасы тёртюнчю туура аллай магъанасы араб эм чууут ревии атланы да барды эрменча чорекшабти гюрджюча отхшабати эм таджикча чоршанбе барас кюнню аты туура шабат кюнден сора тёрт кюн деб кёчюрюледи ыйых кюн ыйыкъны биринчи кюнюне саналса барас кюн ыйыкъны ортасына тюшеди аны себебли орус тилде среда эм славян тиллени кёбюсюнде болгарча сряда хорватча чехча македонча среда полякча сербча среда неда сриеда словакча словенча украинча середа бу кюнню аты орта магъаналы сёзден къуралгъанды къарачай малкъар тилге барас сёз христиан динден келгенди эмда христиан шыйых тиширыу сыйлы параскеваны атыды бу шыйых тиширыуну аты грек тилден туура байрым кюн деб кёчюрюледи ол тиширыуну атасы анасы ол кюн исса файгъамбар къачда керилгенди деб ийнаннганлары себебли байрым кюнню сыйын бек кёргендиле аны ючюн сабийлерине алай атагъандыла алай а къарачай малкъар тилде эм черкес тилде бэрэжьей бэрэжъый ыйыкъны ючюнчю кюнюн барас кюнню атыды гюрджю юнгюш паьраска эм чечен пераска тилледе эсе уа бу тамыр бла байламлы сёз грек тилдеча байрым кюнню атыды орта кюн неда байрым ингир барас кюн бла байрым кюнню арасында ыйыкъны бир кюнюдю къарачай малкъар тилде орта кюннге алай ыйыкъны баш кюнден саналса ортасында болгъаны ючюн аталгъанды байрым ингир деген да байрым кюнню аллындагъы кюн болгъаны ючюн аталгъанды орта кюнню орус тилде аты четверг орта кюн барас кюнден сора баргъан тёртюнчю кюн болгъаны себебли тёрт тархдан келеди бу кюннге ат атауда бу орта принцип башха славян тилледе да хайырланады словакча чехча хорватча эм боснякча полякча болгарча четвъртък сербча четвртак украинча четвер белорусча чацвер маджар тилге да славян ат кёчгенди буруннгугрекледе орта кюн зевсге аталыб болгъанды ол а уа римлиледеги юпитерге келишгенди итал скандинавладагъы торгъа континентал германлыладагъы доннаргъа халкъла арасы стандартха кёре орта кюн ыйыкъны тёртюнчю кюнюдю эм ыйыкъланы нумерациясын бегитген кюндю джылны биринчи ыйыгъы джылны биринчи орта кюню болгъан ыйыкъды орта кюннге тёртюнчю деб къытай эм эстон тилледе айтылады иудей эм христиан адетде орта кюн ыйыкъны бешинчи кюнюне саналады алай бла грекча орта кюнню аты пемпти бешинчи болады чууутча да йом хамиши бешинчи кюн болады португал тилде да башха роман тиллеге ушамай ыйыкъны бешинчи кюню деген термин хайырланады эрмен ингшабти гюрджю хутшабати эм таджик паншанбе тилледе орта кюнню аты туура шабат кюнден сора беш кюн деб кёчюрюледи байрым кюн орта кюн бла шабат кюнню арасында ыйыкъны бир кюнюдю къарачай малкъар тилде байрым кюнню аты христиан дин бла байламлыды эмда иисус христосну исса файгъамбарны анасы къыз байрымны мариямны аты бла аталгъанды бу адет дагъыда черкес мэрем эм тегей майрмбон тилледе да барды славян тиллени кёбюсюнде аланы ичинде орус тилде да байрым кюнню аты ыйыкъны баш кюнден башлаб бешинчи кюнюне саналгъаны себебли беш деген тархдан келеди орусча пятница белорусча пятнца болгарча петък чехча полякча сербча петак хорватча словенча словакча украинча п ятниця маджар тилде сёз славян тилледен алыннган сёздю буруннгу римлиледе байрым кюн венерагъа аталгъан кюн болгъанды кеси да буруннгу грекледен калька этиб алыннганды афродитес хемера римлилени бу адетлери буруннгу германлылагъа кёчгенди ала венераны кеслерини тиширыу тейрилери фрейя бла ассоциация этгендиле роман тиллени кёбюсюнде байрым кюнню аты латинча венераны кюню дегенден келеди французча итальянча испанча каталанча корсиканча румынча бу адет кельт валлий тилде да ыз къойгъанды байрым кюнню ингилизча аты буруннгу ингилизча дегенден келеди магъанасы да фриггни кюню скандинав мифологияда сюймекликни юйлениуню эм сабий тууууну тиширыу тейриси одинни къатыны фриггни бур исл сюйюлген атындан башха герман тилледе да байрым кюнню аты фрейяны атындан келеди немецча голландча буруннгу исландча швед норвег дания тилледе сёзню бюгюннгю формасы араб тилде байрым кюнню аты аль джума джыйылыб намаз этиу деген сёзден къуралгъанды гюрджюча параскеви сёз аны бла бирге юнгюшча паьраска эм чеченча пераска грек тилден байрым кюн неда туура алтынчы алыннганды халкъла арасы стандартха кёре байрым кюн ыйыкъны бешинчи кюнюдю иудей эм христиан дин адетлеге кёре байрым кюнню алтынчы кюннге саналгъанлай турады сауд арабия бла иранда эм кёб санда башха муслиман къраллада ыйыкъ шабат кюнде башланыб байрым кюн бошалады христиан динни биринчи ёмюрлеринден башлаб ол кюн исса файгъамбар къачда керилгенди деб ийнаннганлары себебли байрым кюнню сыйын бек кёргендиле аны юсюнден биринчи хапар константинни джашагъаны деген кесарияны епископу евсевий джыл джазгъаннга саналгъан китабда тюбейди артыкъ бек пасханы аллы бла болгъан уллу байрым кюн белгиленеди иудейликде байрым кюн шаббатха хазырланыу кюндю иудейле эки кюннге аш суу аллыкъларын аладыла иерусалимде башха кюнледен эсе алгъа тюкенле джабыладыла шаббатны башланнганына байрым кюнде кюн батхан заман саналады бошалгъанына уа шабат кюнню ингиринде биринчи юч джулдузну кёрюннгени исламда байрым кюн эркишиле межгитлеге джыйылыб джума намазны этген кюндю ийнаныулагъа кёре къыямат кюн байрым кюнде боллукъду джылда шабат кюн кувейтде да бош кюн этилгенди шабат кюн ивр шаббат байрым кюн бла ыйых кюнню арасында ыйыкъны бир кюнюдю чууутча шаббат сёз швт солургъа бошалыргъа кесинги тыяргъа деген тамырдан къуралгъанды иудейликде шабат кюн ыйыкъны джетинчи кюнюдю бу кюн тора таурат чууутлулагъа кеслерин ишден сакъларгъа буйрукъ береди иудейликден келген адетге кёре шабат кюн ыйыкъны ахыр кюнюдю бу адет абш да канадада эм израилде сакъланады алай а европада шабат кюнню ыйыкъны ахыргъы кюнюню аллындагъы кюннге санайдыла ыйых кюнню уа ахыр кюннге бусагъатдагъы европалы ангылам халкъла арасы стандартда да бегитилгенди араб эм муслиман къралланы кёбюсюнде шабат кюн ыйыкъны биринчи кюнюне саналады шабат кюн дунияны къралларыны кёбюсюнде бош кюндю къарагъыз иш ыйыкъ фёдор иванович шаляпин къазан апрель париж орус опера эм камера мийик бас джырлаучу болгъанды тюрлю тюрлю заманлада уллу бла мариин театрланы эмда метрополитен опера театрны солисти болгъанды биринчи болуб республиканы халкъ артисти деген сыйлы атны алгъан сыйлы ат джыл къайтарылгъанды болгъанды джыллада мариин театрны суратлау тамадасы болгъанды чыгъармаларында туугъандан музыкагъа фахмулулукъну уллу вокал болумну аламат актёр усталыкъны бирлешдирген артист болгъан репутациясы барды дагъыда сурат салыу усталыкъ бла графика бла эмда скульптура бла кюрешгенди дунияда опера санатха бек уллу эткиси болгъанды мусоргскийни борис годунов операсында борис патчахны ролюн шарль гунону фауст операсында мефистофельни ролюн глинканы патчах ючюн джашауну бериу операсында сусанинни ролюн ойнагъанды шаляпин орус халкъ джырланы романсланы джырлагъанды аны режиссёр хунери да болгъанды революциядан сора эмиграцияда къалгъан шаляпин апрель джыл парижде лейкоздан ёлгенди аны сюеклерин парижден келтириб октябрь джыл москвада ново девичий къабырлада асырагъандыла алим кайсынович кулиев карач балк кулийланы кайсынны жашы алим род июня нальчик советский и американский актёр театра и кино режиссёр член гильдии киноактеров сша сын балкарского поэта кайсына кулиева в году поступил на актёрский факультет государственного института театрального искусства имени а в луначарского гитис мастерской профессора семёна ханановича гушанского в течение учёбы принимал участие в качестве актёра в репертуарных спектаклях московского театра юного зрителя мтюз в году был призван на службу в ряды советской армии вернувшись после окончания срока службы в москву продолжал обучение в гитисе но в силу обстоятельств уже на факультете режиссуры эстрады на заочном отделении в то же самое время работал рабочим сцены в учебном театре гитиса с года сыграл целый ряд ведуих ролей в спектаклях театра студии при журнале театр под руководством александра демидова в зачислен студентом второго курса актёрского отделения всесоюзного государственного института кинематографии вгик в мастерскую народного артиста ссср профессора евгения семёновича матвеева где перенимал опыт и тонкости актёрского мастерства у большого мастера и заканчивал своё актёрское образование среди однокурсников кулиева по вгику были наталья вавилова владимир шевельков по окончании вгика был принят в трупу московского театра миниатюр и играл в репертуаре театра в после смерти отца временно перебрался к матери в нальчик играл в спектакле местного русского драматического театра им м горького записал на радио программу о творчестве отца написанную кинорежиссёром и сценаристом эльдаром кулиевым так же отснялся в роли ведуего в передаче о песенном творчестве народов северного кавказа снятой на местном телевидении и созданной по сценарию эльдара кулиева возвратился в москву в году и возобновил свою работу в театре студии под руководством александра демидова в том же году женился на выпускнице актёрского факультета гитиса алёне дунаевой с конца года актёр живёт в сша в период годов проживал в нью йорке и в различных городах штата нью джерси зарабатывая на проживание в различных областях сферы обслуживания в году алим кулиев переехал из нью йорка в лос анджелес где и проживает в настояее время в кулиев возвратился на сцену американский актёр алекс сол и алим кулиев основали новую театральную группу в первых спектаклях которой актёр сыграл свои первые серьёзные роли в сша в году кулиев основал свою собственную театральную компанию и приступил к работе над постановкой сценического варианта романа михаила булгакова мастер и маргарита в качестве актёра режиссёра и продюсера в то же самое время актёр начал свою карьеру в киноиндустрии голливуда вагиф султанлы азербайджанны кюрдамир районну шахсеван деген элинде жыл чы мартда туугъанды азербайджанлы жазыучу адабият тинтиучю кёчюрмечи эм публицист филология илмуланы доктору профессор вагиф султанлы азербайджан республиканы кюрдамир районну шахсеван деген элинде жыл чы мартда туугъанды кюхнебазар элни орта школун бошагъанды школда окъугъаны бла бирге курдамир районну музыка школуна да жюрюгенди бир ауукъ заманны курдамир районну электросетинде ишчи болуп уруннганды баку къырал университетни филология факультетин айырмалы бошагъанды ол урунуу жолун исмайыллы районну галаджык элинде азербайджан тил бла адабияны устазы болуп башлагъанды окъууундан ары ийген эдиле да ызы бла баку къырал университетни бюгюннгю азербайджан адабиятны кафедрасыны аспиранты болуп ёсдюргенди билимин жамауат иш бла тохтаусуз кюрешеди жыл азербайджановедлени битеудуния ассоциясын къурагъанды эм аны башчысына айырылгъанды ол тюркде орналгъан кипр балкан евразиялы организацияны тюрк адабиятыны кавказ бюросуну оноучусуду гасанбек зардаби атлы саугъагъа тюрк тилге тюрк тиллеге къуллугъу ючюн кипр балкан евразиялы тюрк адабият организацияны халкъла аралы саугъасына тийиншли болгъанды мисирни маданият минстерствосуну даражалы грамотасы тюрк тиллени жангыртыу итиним гюренини айырма ишлери ючюн саугъала бла да белгиленнгенди швецияда голландияда германияда бельгияда эм великобританияда баргъан битеудуния азебайджанлыланы конгрессини симпозиумларында правленни членине айырылгъанды кам тюрлю тюрлю къыраллада бардырылгъан халкъла аралы симпозиумлагъа конференциялагъа форумлагъа эм семинарлагъа къатыша азербайджан адабият эм маданият бла шагъырейлик этгенди юйдегилиди эки сабийи барды адабият ишге ол ёсемек заманында киришгенди алай ачыханс ийиси деген биринчи хапарын а азербайджан тиширыуу деген журналда жыл басмалагъанды андан бери басмада хапарлары кёчюрмелери алимлик публицистика статьялары тохтаусуз чыкъгъанлай турадыла болумну ол ызда барыуу авторгъа адам бла дунияны юсюнден кесини философия сагъышларын ачыкъларгъа онг береди къумда согъуш деген романы энчилиги дунияны бийлеп баргъан жеклик унутулуу жандауурсузлукъ керексизлик проблемалагъа къажаулукъ вагиф султанлыны акъ жол эрттен туман чапыракъсыз бутакъланы жашил жырлары хашкен дорбун кутуб кече ата журт айрыкам ылызмы артхалагъан агъым тилсиз жюзюк чалдишли ит орун кёнделен ауана топуракъ сыйкъырчылыкъ эм башха хапарлары ёзюмек хаты тили бла да энчиди авторну къаламындан быллай тарих хапарла да чыкъгъандыла тюбешир жер наваи гумру хумаюн эм б андан сора да лирико романтикалы халда жазылгъан кёп миниатюраны авторуду ол суратлау чыгъармачылыгъы бла бирге автор адабиятда теориялы эстетика соруула бла да кюрешеди аны адабият кесамат эм маданият тинтиу байламлы излеми мамед эмин расулзадени адабият дуниясы къыйын жолну жолоучусу эркинликни обукълары азербайджан эмиграция адабият адабият теориялы иллюстрацияла жашауну сакълау жагъасы адабият кесамат окъутууну соруулары азербайджан адабият кесамат хуруятха сюймеклик азербайджан адабият кесамат эм б китаплада кёргюзтюлгенди авторну чыгъармачылыгъында азербайджан эмиграция адабият аны ишинде энчи жерни алады вагиф султанлы кесамат эм адабият болум бла байламлы кёп публицистика ишлени алимлик публицистика статьяланы авторуду къыралла аралы конференциялада симпозиумлада форумлада эм семинарлада окъулгъан докладлары аны илму чыгъармачылыгъында магъаналы жерни аладыла вагиф султанлы кёчюрмечилик иш бла да кюрешеди ол решат нури гюнтекинни къужму бла тирмен деген романларын азербайджан тилге кёчюрюп аланы басмадан чыгъаргъанды андан сора да сергей житомирскийни сиракуздан алим деген тарих повестин эрвин штритматтерни ярослава гашекни вейо мерини густава стопкини эм башхаланы хапарларын мамед эмин расулзадени пантуранизмни юсюнден деген чыгъармасын да бир башха кёчюрмечи бла бирге орус тилден аудургъанды жалпы жонунан алганда укуктук практика кардарларга юридикалык кееш берүү кардарлар үчүн укуктук документтерди түзүү соттук сүйлшүүлрд жана сот процесстеринде кардарлардын күлдрүн крстүү мисалы адвокаттын же адвокаттын кесиптик кызматтарына карата колдонулат адвокат адвокат же жарандык нотариус бирок мыйзамдын практикасы менен кардарлардын күлү болгон башка кесиптердин ортосунда олуттуу карама каршылык бар бул кесиптерге кыймылсыз мүлк банк иши бухгалтердик эсеп жана камсыздандыруу кирет мындан тышкары юридикалык документтердин жардамчылары барган сайын кбйүүд алар адаттагыдай эле адвокаттар жана алардын кызматкерлеринин паралегалдары сунуш кылган кызматтарды сунушташат эми кптгн документтерди компьютердин жардамы менен түзүлгн китепканалар түзүшү мүмкүн анда кардарларга укуктук документтерди түзүү үчүн программалык камсыздоонун суроолору берилет мындан тышкары жнг салуучу консалтингдик фирмалар эреже боюнча юридикалык фирмалар тарабынан гана сунуш кылынган жнг салуу шайкештиги боюнча консультациялык кызматтарды крстүшт америка кошмо штаттарында укук практикасы мыйзамдын практикасына айрыкча белгилүү бир мамлекеттин же башка аймактык юрисдикцияга кабыл алынгандан кийин шартталган америкалык адвокаттар ассоциациясы жана американын юридикалык институту адвокаттардын кесип катары кызыкчылыгын кздгн жана кесипкйлүктүн жана этиканын бирдиктүү стандарттарын жайылтуу менен алектенген уюмдардын катарына кирет бирок мыйзам практикасын жнг салуу айрым мамлекеттерге калтырылат жана алардын аныктамалары ар түрдүү дагы бир талаштуу нерсе соттон тышкаркы иш аракеттер айрыкча документтерди түзүү жана кееш берүү жана бул мыйзамдын уруксатсыз практикасы деп эсептелгени айрым мамлекеттер арачылык соттун күлү катары крүнгн же талаш тартыштарда арбитр катары иштей тургандарды камтыган мыйзам тажрыйбасын аныкташкан мисалы каржы кызматы тармагында арбитраждык сот ишинде кп юрисдикциялуу практиканын жана адвокаттарды мамлекеттик жнг салуунун ортосунда карама каршылык күч алууда айрым учурларды эске албаганда жалпы эреже арбитражга келүү мыйзамдын тажрыйбасын түзбйт акшнын теннесси штатындагы чыгыш райондук банкроттук соту кардарларга искусствонун мындай юридикалык терминдеринин түшүндүрмлрүн же аныктамаларын берүү зү эле юридикалык кееш берет деп билдирди түндүк каролина штаты адвокатуранын буйругу менен кыймылсыз мүлкк болгон укуктун шарттарын аныктоо убакыттын талабына байланыштуу эскертүүлр жана жумуш башталган күндн баштап беш он күндүн ичинде алдын ала эскертүүлрдү жнтүү жнүнд эскертүүлр укуктук документтерди даярдоо менен бирге сүрттлгн тартипте мыйзамдуу шарт түзүлт кенеш техастын мыйзамы адвокат болбогон адамга жеке жаракат же мүлкк зыян келтирүү маселеси боюнча кардардын күлү болууга тыюу салат жана эреже бузууну катачылык катары жазалайт айрым штаттар ошондой эле жалган адвокатмын деп ырастаган зүнч жүрүм турумун криминалдаштырышат техаста мисалы бул кылмыш кылмыш жаза мыйзамдары жана мыйзамсыз укуктун практикасы мыйзамдарын колдонуу бул уюштурулган тилкесинин артыкчылыктуу ыкмасы флоридада мыйзамдын уруксатсыз колдонулган практикасы үчүнчү даражадагы кылмыш ал алты айга чейин түрмг кесилет жана доллар айып пул салынат нью джерси штатында мыйзамсыз уруксатсыз практика менен алектенүү үчүн башаламандыкка жол берген адамдардын укугун түзгн мыйзам бар жана эгерде а кимдир бир туура эмес деген ойдо болсо жасоо үчүн тртүнчү даражадагы кылмыш юрист ден пайда алат же тарабынан жаракат алат америка адвокаттар ассоциациясынын жылы жүргүзгн сурамжылоосунда флорида штатындагы э ири бюджет миллион акш доллары бул мыйзамсыз уруксатсыз иш аракеттерди сот жообуна тартуу үчүн алынган мамлекеттин коомчулукту жана үйрнгн кесиптер деп аталган окуу жайын окубаган адамдардын аларды иш жүзүнд колдонуудан коргогондугуна жана мамлекеттин монополияны колдонууга үндгнүн карабастан мыйзамдын уруксатсыз практикасы жнг салуучу же аныктоочу мыйзамдардын бар экендигине карабастан факто алардын аткарылышын билдирет америкалык адвокаттар ассоциациясы судья ричард познер керектчүлрдүн ыгайсыздыгына монополияны түблүкк калтыруу аракети катары мүнздгн мыйзамдын уруксатсыз практикасына байланыштуу типтүү эрежелерди сунуш кылды сот юридикалык кесип бул коомдун мыйзамдарына байланыштуу кызмат крстүүчүлрдүн картели деп белгилеген ал картелдин кирүүсүн чектг багытталган учурдагы экономисттер муну ижара акысын изд деп аташат бирок тарыхта илгертен бери чебер кол нрчүлүк жана кесиптер мамлекеттин кирүүсүн чект үчүн з мүчлрүнүн кирешелерин кбйтүүг аракет кылышкан аризонада бир нече убакытка чейин мыйзамдын практикасы расмий түрд жнг салынган эмес бирок аризонанын жогорку соту мыйзамдын практикасын жнг салуучу кзкарандысыз ыйгарым укукту тапты аризонанын мыйзамсыз уруксатсыз иш аракетин кылмышкер деп эсептеген статусу жылы күн батуу мыйзамынан баш тартууга уруксат берген роуз буга чейин аризонанын саясатындагы адвокаттарга каршы маанайдан улам мыйзамдын уруксатсыз практикасын кылмышкерлештирүү боюнча мыйзамдык сунуштар ишке ашпай калган деп божомолдойт 
