agkatan da kayung makiánib ba yang miragdagan ining ensiklopedia támu ngan at lumábung ya ing kekatámung amánung sísuan ining lálam siklúban makalele ya pára king pámaglalang ning wikipedia king amánung kapampángan nung mángailángan kayung sáup munta kayu keni nung makanánung gawng báyung wikipedia karing bayuan munta ko pa keni nung bís kayung makiábe king pamitalamitam ning pámaglalang tungkul king paks artíkulu at aliw pa munta kayu keni nung bís kang gawng báyung bulung munta kayu keni nung bís kayung misane sumúlat u magumpisang bulung subúkan ye ini sandbox bisa kang magumpisang wikipedia king bayung amano pakaisipan mu uling malyaring maobra ini kasdan mu milabas pamu ing ditak a panaun bayu ya salese ini kaylangan meng panigaralan mayap ing kekang amanu o salita masanting murin nung ati na kang karanasan a mag edit mas maragul a wikipedia king aliwang amanu munta ka king wikipedia ning kekang amanu king list of wikipedias nung ala yu king listaan ing amanu mu makiugnayan ka king ba kang makisabing iyabe ya ini kaybat ilista me king requests for new languages mangibili kang ditak a impormasyon ketang kekang pinaskil kayabe keti ing lagyu ning amanu ing language code ampo ing bilang da reng taung magsalita kaniti nung e ka pa gagamit aliwang wikipedia malyaring dakal ka kutang potang magumpisa ka malyari mong kutnan deng aliwang wikipedian para kaniti alimbawa malyari mong sulatanan deng taung kayabe kareng o atyu king channel oreni reng mapilan a tau king meta a malyaring sumaup val katimawan at kixzer malyari meng gawan ing sarili mung main page malyari ka muring munta king main page ning aliwang wikipedia at ilikas me king kekang amanu kaylangan kang gawang welcome page a kalupa ning malyari meng tambing nang ilikas ita o kaya makasulat kang sarili mung bulung malyaring ati na kang link manibat king main page papunta king welcome page a click me ita at umpisan mu neng isulat ing bulung kaylangan meng ilikas ing king kekang amanu oyni pa ing link a maragul asaup iyabe me ing kekang amanu king list of wikipedias karen lang dakal a yamanu deng listaan a reti anya malyari kang munta king wikimedia embassy nung nukarin ating malyaring sumaup keka kaybat meng digdag king metung o adwang wikipedia idagdag de murin deng aliwa ketang karela ba meng alikas ing kaylangan mong i edit deng bulung king den mung sysops ing malyaring mag edit kareti e maglwat at mangaylangan kong taung maki ranggung sysop malyari kang makisabi king requests for permissions tandanan mu sanang ketang the free encyclopedia ing free buri nang sabyan e bawal uling ing metung ya mung kataya ing gagamita ning ingles king libri presyu alang bayad ampong timawa maki katimawan o kalayan uli na niti malyaring mababaligo la reng tau ing aliwa la reng katayang gagamita ning kekang amanu para king libri king presyu ampong libri o timawa maki katimawan o kalayan sana gamitan me itang mangabaldugang katimawan nung ing kekang amanu atin yang letrang masákit isulat kareng keyboard a gagamitan da reng magsalita kaniting amanu malyari kang magdagdag kahun da reng letra o sulat a espesyal kapamilata ning mensahing ing balang proyektung wikimedia atin yang lugal nung nu la misabi sabi reng gagamit kaniti ketang wikipedia king ingles alimbawa king malilyari ini ita namang french wikipedia atin yang mamili kang lagyu ning bulung a ita at gawan me itang bulung mangaylangan kang bulung nung nu ro malyaring isulat deng talasulat ampong editor talapatuntun ing karelang lagyu ampong lugal malyari meng gawang daklat o guide ing bulung a at ilikas me iti king kekang amanu ating mapilan a patakaran a kaylangan dang tukyan deng eganaganang proyektu ning wimimedia bukud kareting patakaran a papalyari da kareng eganaganang proyektu malyari yang gawang sarili nang patakaran ing balang proyektu oreni reng patakaran a malyari mung tambing ipatupad buri meng maging matas a kalidad ing kekang encyclopedia dinan mong mapilan a munikala o suhestiyon deng talasulat ating website o karinan king kekang amanu tungkul king pamanyulat malyari ka ring magdagdag diksyunaryu o daklat guide o giya king pamanyulat keni ibili mu ing eganaganang makasaup kareng talasulat malyari kang sumulat mapilan a artikulu ba yang miyumpisan ing kekayung wikipedia at ba lang mika alimbawa deng aliwang talasulat malyari kang milikas artikulu manibat king aliwang wikipedia o malyari kang sumulat orihinal a artikulu masanting nung makapakyabe ka kareng mapilan a ba mung abalu ing malilyari makinabang ka murin kareting mailing list uling apanigaralan mu ing karanasan da reng aliwang wikipedia makigawa kang lokal a wikimedia embassy para king pamakiugnayan kareng aliwang amanu gawa kang bulung mu ba ra kang gad apakisabyan at mamye kang lagyung malyaring gawang contact nung maintun kang sentral a lugal nung nu mu yakit ing malilyari king mabilug a komunidad a wikipedia munta ka king goings on maintun kang newsgroup forum discussion list atlwp nung nukarin la intresadu deng tau king pamag umpisa ning wikipedia king karelang amanu alukan yo reng dyaryung sumulat kayu tungkul king kekayung obra kaniting proyektu ampo ing kayang ulagang pangkultura o pangkalinangan king lipunan gawa kang malating brochure polyetu o poster tungkul king wikipedia king kekang amanu mangibili kang link king wikipedia ketang kekang email signagure makasadya ne para king publiku ing kekang amanu subukan mong kumbinsyang makyabe king proyektu reng kekang kaluguran at isplikan mu nung makananu ing palakad na ning wikipedia salamat king kekang kasipagan ing pampanga kapampángan kapampángan métung yang lalawigan ning pilipinas a makalugal king labuád kalibudtarang luzon ing lakanbalen ning san fernando ing kayang balén a síduan deng makapatúlug a lalawigan king pampanga ila ring lalawigan ning zambales king dane nang albugan bataan king dáne albúgan maul tarlac ampong nueva ecija king dáne nang makapangúlu at ing bulacan king dáne nang aslagan mauli ing lusung o manila bay ya ing dáyat a úlan na ning rio grande nánupat makalugal ya ing pampanga king dáne nang panguúu níti agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ring tau keni maganaka la a papatune king rakal da reng resort at malyaring apuntalan bakasyunan a magpamakit hospitality dapot malaut ampong maburak ya ing keyang dayatmalat king mauli dacal ne man pipagswimmingan at ring aliwa atin la pang danum a manibatan kareng sibul reng kapampangan peca maniaman la lutu king mabilug a pilipinas nia pin kilala ya ing lalauigan karas kareng lutung kari kari ampong sisig kilala ya naman king pamaglutung pamangan a exotic anti mo reng pamangan a arobung kamaru betute tugak ampong tuneng umbang babi keni ing lahi daring mangasanting a lalake at malalagu ing pampanga atin yang aduang pulung balen ampong aduang lakanbalen ing imnung probinsial kompuestu ya di vedasto ocampo serafín lacson at josé gallardo king legwan na ning alaya gabun ding pantas at marangal sibul ning lugud karinan ning tepangan batis ning katalaruan at panamdam makabalen ligaya mi ing mie payapa king malugud mung kandungan kapampangan sale ning legwan kapampangan sandalan ning katimawan kilub ning pusu mi atin kang dambana luid ka luid ka palsintan ming kapampangan luid ka luid ka palsintan ming kapampangan ing lalawigan karinan de reng ng collegio universities kayabe la keti reti ding gobernador ning pampanga atin mu naman masanting a lugar keti pampanga metung ne ken ing bukid na ning mexico pampanga ing republica ning filipinas o filipinas a yawsan da muring perlas ning dayat aslagan metung yang timawang magsariling bansa ning mawli aslagang asia southeast asia maki distansya yang km mi manibat king mainland at atin yang a islang kayabe king kilub ning a banwa metung yang kolonya ning espaa ing filipinas at pitung pulung banwa kaybat na nita mituring yang lalawigan ning espaa kaybat ning ketang mesakup ya kareng americanu ing filipinas megi yang anting metung a commonwealth o mancomunidad manibat anyang migwakas ya ing panau ning commonwealth uling king o kadwang gerang pangkabilugan nung kapilan sinakup de reng japon ing filipinas akamtan ne murin ning filipinas ing kayang katimawan a de facto kanitang julio maragul ing impluwensya ning panaun a sinakup deng dayuan ing bansa lalu na ketang kayang ampong makikilala ya ing bansa king impluwensya ning iglesia catolica ampo ing kayang masikan a pamana ibat kareng bansa ning albugan metung ya kareng adwang bansa king asia nung nukarin catolicu la keraklan deng memalen ing east timor itang metung ing filipinas ing manimunang bansa king asia king panyulung kaybat ning kadwang gerang pangkabilugan oneng mitawli ya uling king mabagal yang masensu ing kayang ekonomya pamangumpiska na ning gubyernu king pibandyan laganap a korupsyon ampong impluwensiyang neo kolonyal king kasalukuyan kasantingan moderate ing pamanasensu ning ekonomiya uling kareng paparla da reng dakal a pilipinung makakalat king mabilug a yatu ampo ing daragul a industriya king information technology atin yang mangaragul a prublema ing bansa kayabe ne ing pangimut ba lang mikawani reng muslim king mindanao ing rebelyong kumunista ning new people s army king kabundukan detang e parapareung patakaran ning kapamahalan darakal a krimen ampong polusyon king kadayatan ampo king dalampasigan mágkasákit ya murin ing bansa uling king sobrang dagul a populasyon lalu na kareng syudad uling king kakulangan king obra pálak na kátas niti kesa ketang kaylangan bang miyalilan replacement rate at anggang bayu bayu pamu ini ing metung kareng pekamatas king asia mayayakit kareng mediskubring fossil da reng tau a libu libu nang banwang ating manuknangan king filipinas linipat lang teteng gabun o yelu land or ice bridges detang kayang minunang tau a mayayaus ayta a menuknangan kareng mangakapal a kagubatan o kakewan da reng isla kalabas ning panaun dinatang no man detang dayung magsalitang amanung austronesian manibat king mawling china southern china kapamilata ning taiwan minuna lang dinatang deng negosyanting ibat china kanitang ka walung siglu uling king pamanalto da reng mangasikan a kayaryang buddhist mika kalakal king kapulwang indonesian king india japon at mauling aslagang asia o southeast asia uling king pamipate pate da reng paksyon karetang kayaryan ning mawli aslagang asia meyna la reti at mas masaguling mika impluwensya ibat king kilwal samantala ing pamikalat ning kapamilata ning kalakal ampong pamag kumberti migdala yang negosyanti ampong misyoneru king rehiyon antimurin king pamikalat ning minuna lang miras king mindanao deng arabu kanitang ka anyang miratang la reng minunang tau ibat king a penimunan nang kanitang ating angga king menila a malwat nang mamayad bwis kareng kayaryan king mawli aslagang asia partikular ing nanupata anti la mong magsarili at mabibye libri timawa deng isla ning kapulwan bindyan de at sinakup deng tau espania ing kapulwan kanitang king lalam ning conquistador a ibat espaa i miguel lpez de legaspi a miglayag ibat king new spain a ngeni mexico at miratang at menuknangan king cebu inaus nong las islas filipinas ruy lpez de villalobos deng isla ning samar ampong leyte a pekilagyu na kang aring ketang kayang expedition a e migtagumpe kanitang meyaus ya king dakal a lagyu ing kapulwan kayabe ne ing bayung castilla nueva castilla isla ning albugan islas del poniente the manilas deng isla nang san islas de san lázaro at aliwa pa bandang tawli filipinas ing inaus da king mabilug a kapulwan linakad la king balang isla reng paring ampong kayabe da reng sundalung castila nung nu la mitalakad kuta menintun ampong spices at migdala king cristianismo e filipinu ing paglalawe da king karelang sarili deng memalen kanitang panaun a kolonya ya pa ing filipinas ing aus da karela indio o ing lagyu ning karelang lahi o grupung etnolingwistiku maigpit lang magpalakad deng castila at ini ing meging sangkan da reng pamanalsang mányad pamipante panteng paglalawe migumpisa la reng mabayat a amun king pamanyakup da reng castila kanitang anyang miyabe ya ing king at migdeklara yang gera king ketang ikwa de reng ning ing menila kaybat ning metung a masipit a pamilaban agpang king treaty of paris kanitang a migwakas king gera ning laban king espaa ampong francia misubli ya king espaa ing filipinas nanupata mesikan la lub deng rebelding filipinu ketang pangasambut da reng castila kareng british kayabe ne i a mitab kareng castila king metung a balen a atyu king bebe dagat uling abala la king pamakilaban kareng british ampong rebeldi deng castila kanitang seven years war e ra apatuknang ing pamag raid da reng ning mawli kareng komunidad a cristianu king ampo king luzon libu libu la reng cristianung dekap da at gewang alipan at anggang miyari ya ing siglu maragul ya pa muring prublema ining pamag raid da reng moru uling masakit ya lub king e panteng paglalawe da reng castila ing komunidad da reng chino masikan ing suportang binye da reti kareng british at minambag lang talapagobra ampong armadung lalaking linaban kang king pampanga migumpisa yang mibuklat ing ekonomya ning kapulwan anyang meragul ya impluwensya ing metung a middle class a ambisyosu ampong makabansa nung nu la kayanib deng filipinung megaral castilang mibait king filipinas mestisung castila ampo reng mestisung chino a masikan talan king ekonomya at uli na niti migwakas ing panaun ning lubusang pamibabo da reng castila ginising no ning pangimut a propaganda propaganda king kayalang hustisya katalarwan ning kapamahalang kolonyal ning espania at minyad lang katimawan independensya dekap de at beril kanitang i josé rizal ing pekakilalang propagandista uling king subersyon e miglwat memakbung ing a panimunan ning kkk kataastaasan at kagalang galangang katipunan ng mga anak ng bayan o metung a lihim a agumang rebolusyonaryung tinatag nang at kaybat sindu nang emilio aguinaldo digsu ne mu migtagumpe ing rebolusyon laban kareng castila anyang makasulat ya keng bersyong ingles ing makatuki ita muring banwang ita milaban ya ing espaa ampo ing america king at kaybat na niti binye ne ning espanya ing filipinas cuba guam at puerto rico king america kalibe ning adwang pulung milyung dolyar ketang treaty of paris uling migdeklara neng katimawan o independensya ing filipinas kanita migumpisa naman ing a opisyal a miyari kanitang dapot atin pa muring mapilang pamilaban anggang megi yang teritoryu ning american a limitadu mu katimawan king kapamahalan anggang nung kapilan megi yang commonwealth king lalam ning america kanitang panaun ning commonwealth migparla yang delegadung e magbotu king ing filipinas antimo ing guam puerto rico ampo ing ngeni bandang tawli mipagkalub king filipinas ing katimawan kaybat ning pamanyakup da reng japon kanitang kaybat na niti mekaranas yang prublema kayari ning gera ing filipinas kagulwan kanitang panaun ning nang ferdinand marcos a tinabi ra kanitang at kaybat na nita ing malwat nang pamag rebeldi da reng kumunista ampo ing pamangawani da reng muslim keraklan pekituki re ing kapamahalan ning filipinas ketang sistemang americano metung yang representative republic nung nu ing presidenti o pamuntuk yang ampo ning kapamahalan ampong commander in chief ning pwersang armadu pipilinan ya ing pamuntuk king metung a eleksyon nung nukarin anam a banwa ing kayang terminu at mamili yang ing lehislatura ning filipinas ing congreso bibilugan de ring adwang kapulungan ing senado ampo ing camara de representantes o mababang kapulungan pipilinan do reng kayanib da reng adwang kapulungan kapamilatan ning popular a botu adwa lang pulu t apat deng senador a maki terminung anam a banwa kabang deng kayanib ning camara de representantes e la sumobra king adwang dalan ampong limang pulu a maki terminung atlung banwa ing sanga nang pang ukuman ning kapamahalan panibalan ne ning corte suprema o kakataskatasan a ukuman iti bibilugan ne ning chief justice ampong labing apat a associate justice metung ya kareng mitátag king o united nations ing filipinas kanitang octubri nung nu ya aktibung kayanib metung ya ring kayanib a mitátag at manimuna king asean o kapisanan da reng bansa ning mawli aslagang asia aktibu ya king apec ampo king metung yang manimunang non nato ally ning america atin yang e pamikasundu ing filipinas king taiwan vietnam at malaysia tungkul karing ampo king a dakal a ampong at saka king malaysia tungkul king sabah dininan neng upaya ning sultan ning sulu a tinanggap king lugal a ita anting regalu kaybat neng sinopan ing sultan ning brunei a lumaban king metung a pamagalsa a kímut ba yang mibalik itang teritoryu angga ngeni tatanggap ya pa muring upa manibat king kapamahalan ning malaysia ing pamilya ning sultan ning sulu lawan ya rin ing pamuntuk ning filipinas ing filipinas bibilugan de ring kapamahalang lokal local government units o lgu nung nu ing lalawigan ing manimunang unit kanitang pitu lang pulu t syam deng prubinsya ning bansa den namang prubinsya bibilugan da la reng lakanbalen ampong balen a bibilugan da naman deng barangay ing barangay ing malating diling unit ning kapamahalan makagrupu la kareng labimpitung labuad deng probinsya para king malagwang pamanibala atin lang tanggapan a panrehiyon deng keraklan kareng sanga ning kapamahalan ba ra lang pagsilbyan deng probinsyang kayanib kareti ala lang sariling kapamahalan den mismung rehiyon bukud mu king muslim mindanao a maki otonomiya munta ka kareng artikulu tungkul kareng labuad ampong lalawigan ba kang manakit mas maragul a mapa nung nu la mayayakit deng labuad ampong lalawigan lon ya murin ing lalawigan ning filipinas manimunang dalan ning filipinas metung yang o kapulwan ing filipinas a maki a isla ing kayang land area o pangkabilugan a lapad ning kayang gabun kmsup ya atyu king pilatan ning ampong e longitude at ampong n latitude painduruta ne king aslagan ning dayat malat ning filipinas king albugan ning dayat malat ning mauling tsina at king mawli ning mayayakit ya ing borneo mapilan a dalan a kilometru king mawli albugan southwest at ing taiwan ketang mismung kayang pangulu o norti ketang marayu nang mawli south mayakit ya ing ampo ing at king dane nang aslagan ning dayat malat ning filipinas atyu ing keraklan mapipitna la kareng atlung mangaragul a grupu deng pulu luzon labuad i anggang v ncr car visayas vi anggang viii at mindanao ix to xiii armm ing manimunang daungan ning menila king ing ampo ing kadwang pekamaragul a lakanbalen kaybat ning quezon lakanbalen mapali malisangan at tropikal ing kayang manga celsius ing average a temperatura king pabanwa keraklan kareng filipinu atlu la kikilalanan a panaun ing kaleldo manibat ya marzo angga mayo kabang ing kauran manibat ya junio angga diciembre ing panaun ning dimla naman manibat diciembre angga febrero ing southwest monsoon mayo anggang octubri mayayaus ya ring abagat kabang ing northeast monsoon noviembre anggang abril yapin ing amian keraklan kareng islang mabunduk sadya lang makatakap at bulkan ing karelang penibatan ing pekamatas a dake ning filipinas yapin ing mount apo king mindanao a maki kátas a m dakal ing aktibu kareng bulkan king bansa alimbawa ing bulkang pinatubo atyu king belt ning albugang pacifico ing bansa at lalabasan deng mga labingsyam a bagyu banwa banwa uling atyu king ing filipinas marlas yang makadanas ayún ampong pamamakbung bulkan lawen ya rin ecoregions of the philippines kanitang meyna ya ing ekonomya ning filipinas a bibilugan ning mayan a industrya light industry at serbisyung pangsuporta support services uling king epektu ning krisis king pisalapyan king asia ampong e masanting a panaun poor weather conditions mibagsak king ing pamandagul ning ekonomya kanitang manibat kanitang pero mitas ya king kanitang at anyang mengaku ya ing gubyernung isundu na ing reporma ning ekonomya ba yang mitagal ing filipinas king pamanasensu da reng newly industrialized countries o nic bayung mag industriyalisang bansa ning aslagang asia abita na pababa ning mabayat a utang ning gdp ing utang ning kapamahalan o public debt ing pamagpursiging samasan ya ing kabilyan ning ekonomya mas matas pa ing dake ning budget a makasadya para king pamamayad utang kesa ketang piyabe rang dake ding departamentu ning edukasyon ampong militar kayabe king planu ing pamipasanting ning pamibayu king sistema ning bang miragdagan ing panakitan ning kapamahalan lalu pang deregulasyon ampong ning ekonomya ampo ing pamipasikan king pamibuklud buklud ning kalakal king rehiyon magdependi yang maragul ing ing paintungulan prospects for the future king kabilyan ning ekonomya da reng kayang maragul diling ka negosyu ing ampo ing japon pamanibalang mas maki kapakibatan ampong tuntunan ning kapamahalan a e marlas manaliwa kareng okasyun a e pormal pinoy pinay kareng bábai ing aus da king sarili da deng filipinu ibat ya ing katayang pinoy kareng mumunang apat a letra ning pilipino a tiglungan ning diminutive o pampalating suffix y ing ginawa kaniting kataya ila pin deng filipinung dinayu king america kanitang dekadang at kaybat ginamit de reng filipino king filipinas metung ya muring palayo da reng filipino ing flip ini murin migumpisa ya kanitang dekada lipat ning ala ne mang e masanting a kabaldugan kanita bala da reng aliwang filipinu matsura ya buring sabyan agpang kareng estadistika ning kapamahalang filipinu ampong datos ibat king sensus keraklan da reng memalen kayanib la kareng lahing magsalitang ing maragul diling lahing e austronesian ila pin deng chino a maragul papil king negosyu manibat pa anyang kasyam a siglu anyang minuna lang dinatang king filipinas para king kalakal deta namang miyayaliwang klasing filipino espaol filipino americano o filipino chino la man ditak la mu oneng maragul ing karelang papil king pulitika ampong ekonomya karetang mitatagan a keraklan kareti bibilugan da reng komunidad a pangtribung negrito manuknangan kareng mangarayung lugal king libutad da reng isla ampo retang mas mangalating minoryang kayabe la keti reng at aliwang mexicano at aliwang north american o tamil ampong sindhi arabo ampong vietnamese karetang a kayabe kareng dakal a grupong etnolingwistiko ning bansa keraklan kareti kayanib la kareng magsalitang labing adwang amanu deng maragul dili kareti ila ring bikolano waray waray kapampangan pangasinan kinaray a maranao maguindanao ampong tausug metung ya kareng bansang dakal dili myayaliwang lahi king asia ing filipinas kareting milabasan a banwa manigobra ya ing kapamahalan bang miragdagan ing pamilupa lupa da reti king kultura agyang ing filipino ing gewa rang opisyal a amanu ning bansa halus kaparehu ne pa murin ning tagalug at na mu ning populasyon ing maki tubung amanu kaniti king dinalán a banwa manibat anyang census of the philippines meragul yang labing metung a besis ing populasyon ning bansa metung yang maragul a prublema ing sobrang populasyon a misnang katas kesa king replacement rate o itang kaylangan ba yang miyalilan e mikasundu ing kapamahalan ampo ing iglesia catolica kareng miyayaliwang paralan ning pamag kontrol king populasyon artipisyal a paralan contraceptives sterilization atlwp laban kareng natural abstinence at spacing maygit lang dinalan pitumpulu deng amanung magagamit king filipinas at halus eganagana kareti kayabe la kareng western malayo polynesian languages deng amanung opisyal ila ring filipino a makabasi king tagalog ampo ing deng aliwang amanung ng mangaragul ilapin deti cebuano ilocano waray waray ilonggu bikol kapampangan pangasinan kinaray a maranao maguinadanao tausug ampong chabacano deng amanung ila pin deng castila kareng espaol ampong komunidad a espaol filipino chino min nan hokkien cantonese ampong mandarin kareng komunidad a chino ampong chino filipino ampong malay arabic at hindi kareng muslim ampong hindu lon ya rin ing spanish in the philippines antimo ing kayang amlat kasalesayan o history misasamut ing tradisyon ning aslagan ampong albugan king kultura ning filipinas makabasi ya iti king kultura da reng myayaliwang lahi nung nu dakal a misamut a impluwensiyang ibat king china islam ampong hinduism angga king espaa mexico at pangulung america north america uli ning kayang makaba at komplikadung amlat maragul ing utang ning filipinas kareng kaugalyan at tradisyong minaliwa murin ing impluwensiyang kultural at katangian da reng keraklan a tau ngening milabasan a dinalan a banwa uling king pamakitalamitam kareng aliwang kultura kayabe ne ing ampo reng kasiping a bansa king ngening milabasan a mapilan a banwa minaliwa la pamanisip ampong kaugalyan deng keraklan kareng filipinung uling king ibat king america japon hong kong taiwan singapore ampong china manatili la pa murin karing filipinu kareng kabundukan detang manuknangan kareng bunduk ning luzon visayas mindanao ampong aliwang mangarayung kagubatan ing kapaniwalan da reng karelang pipumpunan ancestors at kakawani da ing karelang sarili king makabáyung sosyedad aliwa ing kultura da kareng aliwang filipinu king paglalawe da reng aliwa ing karelang pamibyebye ing tuneng kultura ning kapulwang filipinu karas king at mas malapit ing karakter ning filipinas king kesa kareng kasiping nang bansa king asia e la kumulang deng tangkang coup d état o pamanyamsam gubyernu ketang milabasan a adwang apulung banwa at adwa la reng migtagumpe maragul ing papil ning king pisamban ampo king kapamahalan basan la rin deti dela da reng ibat king espaa kanitang ing karelang amanu ampong cultura mitatag lang sistema da reng myayaliwang uri king sosyedad class system a makabasi king lahi at e miglwat pepairal de ing relihyung kareng memalen a tubung austronesian linakad la kareng myayaliwang isla deng misyonerung ampong kayabe da ring sundalung castila a darlan da ing cristianismu meging lalung malagwa ing karelang misyun uling sapilitan dong inalis deng tau at itang organisadung dayung relihyun ing meging bayu nang sentru ning karelang bye magsermun la kareng amanung balen deng pari at pepagobra lang translator manibat kareng memalen ating lintong uring bilingual adwa amanu a awsan dang e ro tuturung castila deng keraklan kareng tubung memalen a inaus dang indios pero detang taung bilingual alimbawa itang poeta at talapanlikas a i gaspar aquino de belen mekagawa lang poesyang pangrelihyun devotional poetry king a makasulat king sulat a romanu kukwentu ne ning a inumpisan nang gaspar aquino de belen ing pamagkasakit pangamate at pamisubli nang mebyeng jesucristo ating myayaliwang bersyon na niti kayabe no reng mapilan king kapampangan anyang kai linto la reng kuriru corrido detang popular a dalit king bersu tungkul king panga kabalyeru chivalry deti ilang meging modelu para king literatura o panyulat a deta namang makabersung kwentu o kumidya papalage ra la kareng para kareng keraklan a e byasang mamasa makasulat la rin king alpabetung romanu kareng manimunang amanu ning bansa at marayu la darasan bukud king mismung literatura josé rizal pedro paterno makasulat la king castila deng dokumentung pangkasalesayan dalit pambansa constitucin política de malolos oneng e ne magagamit a amanung opisyal iti angga kanitang gagamit la pang castila deng talasulat a filipinu metung yang arkitektu pintor talaturu ekonomista ethnologist syentipikung ortelanu historian inventor peryodista linguist musician mythologist naturalist nobelista siruhanu king mata poeta propagandista eskultor and sociologist itang minunang presidenti ning united nations general assembly metung yang filipinu i ing metung kareng mapya king boksing boxing greats i flash elorde filipinu ya naman ngening milabasan a mapilang banwa miragdagan la reng manimunang bayani king pasiknangan sports kayabe no ri paeng nepomuceno a mekata lima meging kampeon ning world cup i a sinikat king ampo i efren bata reyes a dakal nang besis migkampeo king dakal ya pambansang bayani ing filipinas i ning isla ning a mekamate kang ferdinand magellan ing tuturing dang minunang mitab kareng dayuang ibat king albugan i josé rizal a mibait king balen ning calamba laguna kanitang junio ing aswan dang pride of the malay race ampong philippine national hero mebyasa yang adwampulu t adwang amanu catalan chino ingles french german greek hebrew japon latin malay sanskrit castila tagalug at aliwang tubu native languages kayabe la kareng cultural at historic landmarks ning filipinas ding intramuros ing matwang syudad a muralya walled city ning menila a mesira kanitang kadwang gerang pangkabilugan at mitikdong pasibayu kaybat ning gera deng pisamban a baroque churches ning filipinas balen ning nung nu ya atyu ing maragul diling bamboo organ king yatu ampo reng makasalesayang balen ning and baleria deng aliwa pang world heritage site ila ring at puerto princesa subterranean river national park deng ampong ing aliwa pa kareng lugal a marlas dang pupuntalan deng turista maragul murin ing kabaldugan da king amlat ning ampo ing detang tawli dang balwarti deng sundalung americanu king asia kilala ya ing bataan ketang mitmung kasakitan infamous a paunang salita ding mumunang titik ning talabaldugan meangu la king diccinario ng fr diego bergao a misulat inyang septiembre ining talabaldugan elilan no retang mika titik c at aklat a melimbag inyang ing pamanggamit a titik k pepamasala na naman evangelina hilario lacson ph d ketang kayang aklat a magaral tang kapampangan karing mengapaunang aklat watas ampon aliwa pang kasulatan ginamit lang titik a c o kaya qu iti pauli da ring kastila a sinakup king kekatamung bangsa antimong pamiganaka ketang milabas a malagung panyulat dinan talang dangal retang kasulatan a reta keng kapamilatan ning e pamanalili kareta nung sasambitla tala o kaya nung deng karelang sulat lilimbag tala o kaya gagamitan atin mu rin gagamit kasalungsungan a titik c o qu ing anyaran ku mu ing lumualas ta pilubluban karela at paburen tala nung ita ing karelang gagamitan e sabagal iti king panyulung ning kekatamung tagimpan a dakal la pa reng malagung panyulat at makuyad a salita salamat keng pamamasa yu luid kayu ing indng kapampángan ikit keng menangis tatatap ya salu linapit ku keya kanian ku abalu sinulat ka pala kapatad ming bungsu manibat pin iniang mina at sakit ya ika ing parating laman ning isip na apigampa napin keka sumulat ya banakang atdanan lugud at alala katula na rugo tinanggap yang sulat agad binasa ne ing kekang pakibat timan nang saguiwa bigla yang mepanat selisian ne ning lua lungkut at pagsalbat ining sinulat mu sakdal ya kapait dening sinabi mu atmo pangasakit mengari lang punyal maniugat manatsit mitmu lang palkara ampon paguinakit ining indu tamu paguinakitan me uling tilutan nang keya ka miwale guewa na yan keka king ban alisyan me ing e makibirung kasakitan ning bie pemayapan na pin ken ka king menila ding kalukup mu ken eno man aliwa pablasang ing keyang wagas a pigampa ing akit naka sang minuan at mipala at saka mo ngeni matni mung sasabian atin kang indu ken emu ne kailangan inia sinulat ka king bamumung aduan ing ene susulat keka kapilan man at king tauling parti inaus meng sawil ngamu king yang keka minunang migtaksil bilang kayablasan ning depat nang ingsil ngeni ika namang kaya mangi sakwil ining indu tamu nung sikwil meman sa pakisabi ku mu eme sa susumpa datang ing panaun kekang abitasa keya ka menibat laman naka t daya datang ing panaun kapatad ming bungsu akit ding mata mu nung nanu ing tutu kanian ne dulapan ning mau mung pusu ing sakdal nang lugud ning tune mung indu sakali muli ka bameng ampanganan karing laurel mung miputung king kanuan isabit mo ketang pikurus a kwayan a pekatanda ning paldas nang libingan siclaud cu pu mal cung indu sibul na ning caladdua cu tibuan ning pangatau cu tune lilingap canacu cabang ti cu queti yatu acung laman ning isip mu acung carug ning pusu mu bungsung pigaganacan mu mapalad cu pin pung tutu qng lugud ning cacung indu uling aguiang salvage cu e nacu pemie qng tucu ini ing pikuanan keng siclaud cu pu indu y arroyo mi angat yang panga pamuntuk presidency inyang pauli na ning edsa ii revolution a mituag kang joseph estrada keng luklukan pauli ning parsala da kaya keng e mangayap a gawa antimong laganap a lagayan y arroyo philippine general election me alal yang pasibayu inyang simbut ne ing artista fernando poe jr inyang y arroyo mepili yang pang apat a pekamasikan a babai keti yatu a linimbag ning forbes magazine y arroyo mibait yang gloria macaraeg macapagal karing pengaring diosdado macapagal and evangelina macaraeg ya pang banua inyang ing tatang na meging yang pamuntuk ning bansang filipinas megaral ya assumption convent para keng mababang pipagaralan at meyari yang valedictorian inyang ikua ne ing bachelor of arts degree na king economics king assumption college nung nu ya mig graduate magna cum laude inyang megaral yang aduang banua i arroyo king georgetown university school of foreign service king washington d c nung nu ne akaklasi y us president bill clinton pangabalik na filipinas sindu na ing kayang pamagaral at kinanwa yang master s degree in economics king ateneo de manila university at doctorate degree in economics king university of the philippines y arroyo ay asawa ne y jose miguel arroyo inyang atlu la reng anak da ila di juan miguel mibait evangelina lourdes mibait at diosdado ignacio jose maria mibait manibat anggang tinuru ya i arroyo kareng miyayaliwang pipagaralan at tinalan miyayaliwang posisyun lalu na keng sikat a university of the philippines ampong king ateneo de manila university ya murin ing meging pamuntuk king economics department ning assumption college inyang inagkat neng president corazon aquino bang maki anib keng gobyernu bilang assistant secretary of the department of trade and industry meging yang undersecretary kaibat ning aduang banua kayagnan na nita meging yang executive director of the garments and textile export board y arroyo ikit na ing mabilis a pamagluid ning garment industry inyang s agiang ing igpa na sinuyu ya bilang pamuntuk ning pilipinas y arroyo eya linub king politika anggang inyang aduang pulu t pitong banua kaybat linual ya y tatang na keng opisina meyalal ya king senadu philippine senate inyang at meyalal yang pasibayu inyang menikua yang pekamarakal a botu keng senatorial elections alus mga million a botu bilang legislator y arroyo misampa yang lagpas bills at sinulat o mikapasari kareng a batas keng a atin alaga keng kabiayan inyang senador ya inyang pigunam na sinaguli na tagal ya bilang pamuntuk presidente oneng inadlukan neng president fidel v ramos na makiabe kareng pakalukluk a partidu lakas lakas party bilang maging kaduang pamuntuk vice president house speaker jose de venecia de venecia at y arroyo mengampanya la mabilug a kapulungan a mamantabe ya y ramos ampo ing masikan ng makineria ning lakas menyabut ya y arroyo bilang kaduang pamuntuk vice president migit kumulang mga million botu maigit dobli keng botu ning pekamalapit ng kalaban senator edgardo angara oneng y de venecia mesambut ya kang vice president joseph estrada a sikat at kasalungsungan a makalukluk migumpisa ya y arroyo bilang kaduang pamuntuk vice president inyang june king maliguang panaun y estrada tilduan ne keng kabinete bilang secretary of the department of social welfare and development nung nu ing mumunang obligacion na ing lawen na ing programa na ning gobiernu para kareng pakakalulu tiniwalag ya keng kabinete inyang oktubre kewani ne ing sarili na kang president estrada a parasalanan da keng lagayan itang dati ng talasuyu y arroyo mikiabe ya keng civil society at dakal a filipino king pamanyaus da king presidente a kuldas ne keng luklukan inyang january mapilan a aldo kaibat na ning kagulu an pampulitika ampong protesta king dalan ing supreme court sinabi na na ing luklukan pamuntuk vacanti ya mumuna pa nita ing military at ing national police minatras no supporta kang estrada at binie ra ing supporta kang arroyo sinumpa neng supreme court chief justice hilario davide jr y arroyo inyang aldong ita bilang ika labing apat th a pamuntuk ning pilipinas ing pangatalsik ng estrada mebalu yang bilang edsa ii kaibat ning edsa revolution ning a migpababa king pamanungkulan ng ferdinand marcos ing edsa ila reng mumuna ng titik para keng dalan a epifanio de los santos avenue metung a malapad a dalan king keragulan a menila a nung nu milyari ing maragul a demonstration laban kang estrada y estrada kaibat atin yang duda keng declaration na ning supreme court inyang sibuknan neng kuanan pasibayu ing luklukan pamuntuk oneng ing supreme court pepasias na ing kayang declaration na y arroyo ya ing karapatdapat agiang y estrada at ding kayang alipores ere kilalanan y arroyo bilang karapatdapat a pamuntuk ikua na pa murin ing eganaganang upaya at biyaya bilang pamuntuk ning bangsa ding dayu at ding kayang gobiernu kilalanan de mu rin bilang pamuntuk ning pilipinas ing pamangulit nang kabaldugan ning taguring literature yapin ing ating pamiyabut o pamangilala karing titik agpang king mumuna nang binye kabaldugan ning oxford english dictionary ibat king katayang latin littera maki kabaldugan metung nang makasulat a titik ning metung a tau pang eganagana neng miras ing taguri king pamalagyu karing melikum a kasulatan ing katayang literature antimong pangmadlang palagyu common noun dikil ya karing nanu mang uring panyulat kalupa ring sanese literature antimong pantiyak a palagyu proper noun dikil ya karing kabilugan nang sakup ning malagung panyulat a gawa pang labuad o kaya makaparikil keng metung a kalinangan kultura ating mangabaligo keng tune nang kabaldugan ning literature at ning literature ing literature malyari yang pangmetung o pangmarakal anti mu rin king literature ing literatures pangmarakal ya naman ing literature a maki maragul a l malati neng abe ning pang malawak a literature ing literature makarikil ya karing makasulat a obrang ali pangkaraniuan a sikanan kabsiasnan kabang ing literature dikil ya karing nanuman makasulat pauli niti ing pamiyabnu ampo kapayapan war and peace nang tolstoy literature ya pangmetung ampong literature pangmetung kabang ing obra nang dickens dake ne ning literature pangmarakal ampong literature pangmarakal ing kauulyan nini ing harry potter kapampangan hari poter a nobela miyabe ya keng keng literature pangmetung pero ali keng literature pangmetung uling keraklan ali rana akakit ring tau nung miras la king pangmatas a kabiasnan o king makabaldugan bang mipante karing pamipagaralan academics makanyan man ing makatipun nang harry potter kapampangan garri potter ng jk rowling miyabe ya king literature pangmarakal pero ali keng literature pangmarakal ing pangamatas a kabiasnan ampo ing panga makabaldugan atyu ya king balang manakit anya maralas pisasabyan o makapaghinala pero ali ya ini makasumbagal keng mibye kabaldugan king babo dakal la keraklan ring mangutang nung king nanu lang aske literature dapat bayu la maging literature a tune kalupa namo nung ring the sandman nang neil gaiman literature la pin o ali pauli ning reti metung lang tuki tuking nobelang mengagulis igpa ning literaturang malagung panyulat kapampangan amung anselmo fajardo o s a mitagurian at miparangalan pauli ning sinulat ne keng amanung kapampangan ing don gonzalo de cordova metung yang epikung kapampangan maki pamagat kastila pablasang misulat ya ketang panaun ding kastila iti yang pekamumunang diling milimbag obra king malagung panyulat kapampangan nganang doktor evangelina hilario lacson ketang panaun ayta palaguan deng barbaric o magaspang a amanu ing kapampangan anyang linual ya ing don gonzalo de cordova ikit da ing kadalise kayumu kayaman at ing leguan ning mesabing amanu anya masampat mu ing mitagurian yang tata o igpa ning malagung panyulat kapampangan ing paring anselmo fajardo metung a alagad ning banal a buklud san agustin kawatasan galal nobel king literatura i harold pinter yang mepiling manikua king galal nobel ning literatura king banuang tiga bansang britain ya i pinter ya tua perangalan ne ning akademya i pinter pauli na kanu ning ring kayang dula papalto ne itang makalulang batu lalam ning aldoldo mababo pamipagsalita at bigla lang makalub karing makasarang silid ding manalipusta agpang king pepalual dang amanuanyang papalual de ing balita para king akademya i pinter ya ing pekamumunang manalakaran ning dulaan ning britanya king kadua nang dake ning ng dilanua ring gawa na kabilang ya ing the room ing silid ing mumuna nang dula mipalage ketang the caretaker ing talainggat manibatan ketang yang linto peka masikan nang gawa ing peka tauli nang mipalage gawa yapin itang ketang banuang remembrance of things past alala ning mengalabasan tanggapan neng pinter ing galal nobel keng ka ning disyembri keng pamagmasusi king stockholm ing galal kayabe ne ning alagang milyun a pera ing asteroyde asteroid king ingles asteroide king espanyol balamu planeta ya oneng mas malati ya ing kabalduga na ning katayang asteroid balamu batwin king matwang amanung lupa lang mangalating batwin king banwa oneng manaliwa la lugal deti nung ikumpara la pusisyun kareng batwin kalupa da reng planeta ala la muring sarili dang aslag deng asteroid uli na niti king palage da reng dakal a tau e masanting a lagyu ing asteroid bagkus planetoid balamu planeta ing mas bageng iyaus gawa la king deng dakal kareng asteroid pero atin muring gawa king yelu ampong metal king kekatamung solar system atilu king asteroid belt deng asteroid ketang pilatan ning mars ampong jupiter ing astronomia agham banuwa ing pamagumasid at pamanigaral kareng planeta batwin galaxy lupun deng batwin ampon planeta ampong aliwang bageng makalto at e makalto king kalawakan metung ya ing astronomia karing matwang diling agham ning ketawan atyu ne bayu pa kanitang panaun a misulat ing amlat o kasalesayan deng minunang menigaral keng agham banuwa astronomer ila pin deng mangalakal negosyanti ampong mamaglawut marinu a mamasa t menalig kareng batwin a ginabe t mematnube keng pamaglakbe ra ila murin deng manasik ortelanu na maki balu nung kapilan tatanam lalbug at mamupul basi king pamanaslag at pamanalbug da reng mapilan a constellation o grupu da reng batwin atin la muring balu king agham banwa deng minunang kabiyasnan sibilisasyun a ginawang bageng kalupa ning stonehenge ampo retang medicine wheel da reng katutubu king a e ra balu pigagamitan oneng malyaring makaparikil king kasalpantayanan at mangaylangan ganap belwan dikil kareng pamibayu ning bulan ing pekamarayu nang darasan ning aldo king pangulu o norti at mawli o sur a tutuki king upaya ning at aliwa pang belwan impormasyon a kaylangan dang gamitan atin namang magumasid a maniwalang malyaring king agpang king lugal da reng planeta t batwin king banwa anyang ya ing metung a tau agyang e re tuturing a agham ngeni ing pamanigaral kareng batwin ampong planeta king anti kaniting kapakayan maingat dong sinulat dening mamanula a babasa kareng batwin ampong planet astrologers detang karelang pamagumasid e ya mu metung a agham o pamagaral misnang katwa ing agham banwa nung e metung ya naman iti karetang malyaring panigaralan a e gagamit mal espesyal o e karaniwang gamit dakal a bayu at magamitan a impormasyun ing ayambag da reng astronomer a keraklan tungkul kareng bayung asteroid o kometa pero nung misan tungkul kareng malilyari anti king pangabait da o pangamate deng batwin agyang malyari yang mangaylangan maragul a gastus ing pamanyaliksik king astronomy alimbawa king metung a proyektung anti king dakal na ka agawa king astronomy nung atin kang simpling paris a largabista para king bayung astronomer largabista pin ing pekamasanting a gamit dakal kareng bayung astronomer ing sasaling largabistang mal o matsura pangagawa at e maglwat masisira la lub at mamalis la king aliwang hobby kalupa ne ning astronomy ing pamanukyet bunduk magumpisa ka pamu kareng mangábabáng bunduk bundukan bayu me subukang ukyetan ing nung bisa lang marayu dasan deng amateur sali lang libru o chart nung nu la makabili deng ampo reng maulagang batwin a kayabe kareti manintun lang panaun ba rang panigaralan at intindian ing pamangalo ning yatu bulan ampo reng planeta mamye lang panaun a magobra at manigaral a ing gagamitan da mu deng karelang mata ampong metung a simpling gamit a susulatan o simpanan impormasyun anti ing metung a notebook ala lang kaparis a gamit deng largabista para kareng magumpisa uling e la mal e la kaylangang itikdo o lako pangatikdo at malagwa lang gamitan king kapamilatan da malyari nong mayakit deng intresanting bage anti reng king bulan ng batwin star o pakalupung a batwin anti king pleiades ampo reng bulan da reng aliwang planeta mas masanting la pa pin kesa kareng telescope nung ing lalon detang mangalapit a galaxy o detang mangasalang kometa nung mígugul neng panaun ba neng panigaralan at intindian ning metung a amateur a astronomer ing banwa neng bengi kanita panaun na bang saling telescope kareting milabasan a pilang dalang banwa megi yang maragul a ciencia ing astronomy at merakal ne sanga deng lunar astronomer ita mung bulan ing karelang panigaralan kabang deng planetary astronomer makatutuk la pansing kareng planetang dudurut king aldo tamu ampo retang planetang matutuklas kareng aliwang aldo ating astronomer a maging espesyalista king partikular a uri da reng batwin alimbawa deng binary star o pulsar den namang aliwa ing panigaralan da detang mangarayung galaxy atin namang astronomer a e bitasang lalawe king banwa deti reng theoretical astronomer a gagamit kareng batas ning fisica at matematica kasaup la reng computer bang gawang model nung makananu yang gagana ing sikluban kaybat kukumpara da la o pákiyanti deng karelang model ketang tutung malilyari kapagnasan dang intindian at ulan ing malilyari king sikluban deng aliwa pang malyaring puntalan ing planeta metung yang maragul a bageng dudurut king metung a batwin alimbawa ne ning planeta ing yatu jupiter atlwp mas malati ya iti king metung a batwin at ala yang sarili nang aslag uling asneng karagul megi yang mabilug uling king gravity bulan ing aus da kareng bageng dudurut kareng planeta syam la reng planeta king solar system ibat ya ing lagyung planeta king katayang greek a plants deng lilibut o bageng kikimut angga kanitang dekada ning syam la mu reng balu da reng tau at atilu ngan king kekatamung solar system deti anyang noviembre dinalan atlung pulu t atlu no reng balu tamu atilu ngan kareng aliwang solar system detang bayung planeta extrasolar planet ing aus kareti neng kai exoplanet ing katayang magagamit ibat la reng lagyu da ring kekatamung planeta kareng lagyu da reng dyos a griego o romano pero e kayabe kareti ing yatu uling e re tuturing planeta ing yatu kanitang minuna aliwa ing lagyung gagamitan da reng aliwang amanu alimbawa king chino den namang bulan ibat la lagyu kareng dyos ampo reng tau king klasikal a mythology o kareng drama nang shakespeare deng makatuki ila reng planeta ning kekatamung solar system mas malapit la king solar system detang mumuna neng kai gagamit lang memory aid mnemonic deng anak ba rong atandanan deng planeta oyni murin ing metung a gagamitan da ba rong atandanan deng planeta m vem j sun p ini bibilugan de reng mumunang lagyu da reng planeta mercury venus earth mars kikilalanan da la reng astronomer deng major o tutung planeta ampo reng minor a planeta a mas mangalating bageng dudurut king aldo kayabe la kareting minor a planeta deng asteroid kometa ampong trans neptunian object myayaliwa lang uri deng planeta king solar system ning yatu keraklan kareti gawa la king batu mercury venus yatu at mars dakal la reng taung mimisip a planeta lang mipaparis o double planet ya ing yatu ampo ing bulan uling e magdili diling alimbawa king solar system itang tawling mebanggit pero e karaniwan a kabilyan para king bulan a makanyan karagul keraklan kareng extrasolar a planeta detang atyu king kilwal ning kekatamung solar system a ikit tana alus kasindagul da la reng gas giant king kekatamung solar system o mas maragul la kareti pero ating atlung planetang dudurut king metung a batwin a mitda na burned out star a alus kasindagul da reng terrestrial a planeta atin muring planetang dudurut king batwin a mu arae a maki bayat a migit labing apat a besis kesa ketang king yatu e pa malino nung kawangis da la pin deng gas giant ning kekatamung solar system detang bayung mangaragul a planeta malyaring aliwa lang aliwa deng aliwa kareti a anting mangapáling jupiter dudurut lang asnang kalapit ketang karelang pengaring batwin a halus mabilug pidurutnan uli na niti dakal a e mu nanu ing akukwa dang radiation ketang batwin kesa kareng gas giant ning kekatamung solar system anya e siguradu nung pareu lang klasing planeta uling asnong karayu deng aliwang batwin tutung masákit manintun planetang dudurut kareng aliwang batwin atin yang program ing national aeronautics and space administration ning america bang gawang artificial a satellite a mayayaus terrestrial planet finder agyu na niting satellite a maintun mangalating planetang maki bayat a e marayu kareng terrestrial a planeta ngeni ing agyu tamu pamung apaintun detang extrasolar a planetang asnang karagul at kalapit king metung a batwin a apapagalo ne ing batwin a ini karatang ning panaun a makagawa ta nang mas mangasikan a telescope angga retang mangalati at mangarayung planeta malyari nong akit e la kayabe king partikular a solar system deng interstellar planet angga ngeni ala tamu pang balung interstellar planet pero king palage da reng aliwang tau posibling ating anti kareti uling kareng computer simulation gagamitan de king astronomia ing salitang sistemang solar ing kabaldugan na niti metung a batwin king kalawakan a maki planetang dudurut kaniti itang makasentru king aldo ing pekakilalang solar system ini ing solar system nung nu ya atyu ing yatu dudurut ya king aldo ing yatu ampo reng aliwang planeta ning solar system walu la reng planetang dudurut king aldo bukud kareti atin pang aliwang bageng dudurut king aldo metung ya kareti ing asteroid belt metung yang lugal a dakal a mangaragul batu ing asteroid belt malati lang malati deti nung ikumpara la kareng planeta dakal kareti malati la pa king metung a kilometru king english king astronomia ing kabaldugan ning sikluban o universe ing eganaganang atyu keta king banwa o kalawakan makayabe ya keti ing aldo deng eganaganang planeta kayabe ne ing yatu ing mabilug tamung galaxy ampo reng dakal pang aliwang galaxy at ing marayung kalawakan misna yang dagul iti kapirasu ya mung dake na niti ing asisilip da reng scientist a maki radio telescope asneng karagul iti a susukdan do reng dayu kareng light year ing dayung darasa na ning sala kilub ning pabanwa nung ing salukuyan a teknolohiya ing gamitan pilang ing milabas bayu miras king malapit diling batwin dakal lang e mu nanu deng batwin kesa king agyu tamung bilangan o akit man king pilatan da reng batwin keraklan alang bageng mayayakit at marimlang marimla ing cosmology ing cienciang manigaral king penibatan ning eganagana miyayaliwa ing teorya da tungkul kaniti deng myayaliwang siglu ngeni ing tatanggapan da reng keraklan itang teoryang big bang sasabyan na niting anyang umpisa makatipun king metung a malating lugal ing laman ning sikluban at kaybat memakbung iti bang kanitang minunang panaun ing salitang pamipagaral meyakwa ya ing yamut a kapampangan aral buri nang sabyan abalu laman o payabut ayakwa ning pamisip ing salitang educacion meyakwa ya king amanung latin educare katayang maki yamut a maki kabaldugan pamanuru metung yang paksang panlipunan kabyasnan sasakupan na ing pamanuru at pamangwan talinu yapin ing makadiwa at mangalalam a pamanurung belwan mayap pamanatul at katenakan metung karing pake ning pangabalangkas na yapin ing pamanuru king kalinangan karing milikas likas lipi kanitang ala pang eskwela o telakad a lugal a pipagaralan king labwad ning kapampangan sasabyan da ring tau manigaral la at magpakabyasa karing lalam pun dutung anti ya kanini ing sasabyan da ring mangatwa malyaring tutu ini pauli ning ketang panaun ayta ala pang mayayaus a formal education kalupa ra ring griyegu o agyang ketang atyu ne i yesu kristu karing templu la magaral mipagdibati o mipapaglibe kebalwan ding tau reng pamilya da ding reyna at hari at mangakwalta ila ring makapagaral kanita tuturu dala ring pantas karing myayalwang sanga ning kabyasnan king griyegu greece atin mangakwaltang miglakwan king karelang bye makwalta at mibyebye anting maluka menuknangan la king dalan at tinuru karing taung bisang mabyasa ing amanung kapampangan yang megamit king pamangambul talinu belwan at kabyasnan king kalinangan at ciencia the kapampangan language was used in the development of talents skills and intelligence in both fields of culture and the sciences ding kapampangan ati nalang sariling pamanyulat bayu la dinatang ring kastila reni ilang patune ning kabyasnan civilization da ring kebalwan ding tau keng pamangabyayan lalu na king pamangamit king gabun keng pamananam patutu la king ating pamagaral kanita pa ing lugal kapampangan megi yang pikuanan pale ning pilipinas pauli ning ring tau matenakan la keng pamananam ing danum ning ilug kapampangan balu rang ginamit king pamibyebye at pamagabyayan megi yang pikabalwan karing mangayumung pakwan milun at alwa pang bungang tanaman ing lalawigan pati na atbu ampong alwa pang mamye pangaldo aldo kailangan ding kapampangan menimuna la keng manganyaman a lutu king myayalwang pamangan at keng pamamurung asan danum talangka paro pati na gule kalupa ning mustasa matenakan la naman keng pamangawang mayumu aslam ibat king atbu at sasa ring lugal a dakal a gabun a pila meninuna la king pamangawang myayalwa gamit ibat king mayakayan gabun keng kabyasnan keng pamaninggat king legwan ampon kalinisan tiru ra ing pamanggamit gugu a pigmulan ning mayayaus shampoo ngeni ing pamanggamit king laru ring ngungut gewa ra naman keng parang ning legwan map a pamikakatawan at pamanulu liban keng mumunang pamangabyayan at pamangan a apagaralan dang mayayakwa kanini apagaralan da naman at tiru ing gamit da ring tulud keng pamanulu karing sakit at kapanamdaman reng kwentu amlat at alwa pang sanga ning kalinangan miyapse la karing dalit o migagale la karing kawatasan o king sane pegaralan da at mayasamas dang pegumasdan ing panaun banwa gabun ampo ring myayalwang mabibie king yatu tiru da naman at pegaralan ing panugali at nung makananu yang ingatan ing likas a kapadurutnan balu rana kanitang tantyan nung kapilan muran at nung ini maging siyam siyam malambat a mangasikan uran ing bayu bayu pang pagaralan a ecology balu rane at paganan ring nunu tamu ginamit da ing paralan ning pamanigaral keng mismong pamakiadwangan karing myayalwang lelangan king yatu pamagmasid pamanyubuk ampong pamilikas ning karelang abalu king metung at metung kapamilatan ning asbuk o pamagsalita mapilan la reni karing meyakit a educacion o pamanuru ampon pamagaral education or teaching and learning anyang bayu la memanyatang reng dayu king kapampangan menibatan pa karing nunu tamu kayabe nala ring ayeta ing pamagaral at ding kabyasnan areni milikas likas la mituru mipamana kapamilatan na ning asbuk king amanung kapampangan king kasalukuyan a kabyasnan ning mabilug yatu king pamamupus ing amanung kapamapangan manibatan pa king ibat megamit ne karing pantas watas ampong batikan king pamagaral at pamangwang beluan antimo ngeni ring taldawa dayat malat gubat pibalebale at ring alwa pang lugal ning indung tibwan ilang megamit king pamanyaliksik at pamanintun king myayalwang kabyasnan aida tanglao aguas agosto ing pamagaral magumpisa pa ketang balang lelangan atyu pa king atyan ning inda oyni ing kapanwalan at tuturu ring batikan karing pamanigaral karing anak ngene pangabayit na ning pungul potang mapatlud ne pangatayid pusad king inda magi neng bingut a malaya magmula na ing pansariling kalayan ing kalayan ning pamisip yang maragul a saup king pamagaral at pangabyasa ning tau metung karing tawling bayaning ning educacion pamanguan kabyasnan pilipinas yapin i raul roco reng tutuki meyakwa la karing mapilan nang pamangamanu meyakwa ketang extemporaneous speech of raul s roco homecoming of up pi sigma association bahay ng alumni up diliman quezon city august metung yang masanting a patune ning kalayan ning pamisip ining kwentu kang cezanne a simbitla nang meanguabie raul roco metung karing mayap a talapamunu at abogadu pepakit na naman ing keyang lugud at nasang sumuyu pang lalu king keyang bansa at kaburyan miyampang king keyang bye keng kingwa nang kataya nang albert camus kalakolako napa ning senador at meging kalihim ning pamagaral pilipinas ketang ka nang aldo ning agosto petsa california usa bang mamayapa biklat neng friedrich wilhelm august frobel ing pekamumunang kindergarten ketang bankanita pagmasusian ya ing kapat aralan nang banwa ning pamaglalang nang gutemberg king makinilya mitalakad ya king bad blankenburg king malating sakup na ning schwarzburg rudolstadt germany nung nu ya memuklat play and activity institute ketang king amerika ing mumunang diling kindergarten mitalakad ya king columbus ohio kang louisa frankenberg metung a megaral kang frobel a minta king lunsud ketang metung pang karing maranun mitalakad kindergarten apin itang telakad nang margarethe margaretta meyer schurz king matertown dodge county wisconsin ketang milayi yang anting pansablang telakaran magumpisa anyang ing yatu ing planeta nung nukarin tamu mabibye metung ya mu ing kayang bulan balang atlung dalan anam a pulu t limang aldo dudurut ya iti king aldo ing aldo ing babye salang saslag king yatu uling king pamandurut ning yatu itang metung nang dake atyu king masala neng aldo at at king maralumdum neng bengi ustung ustu mu ing aslag ning aldong miraras king yatu ba yang e sobrang dimilang mangaskad ya o maging yelu itang kayang danum at e ne man sobrang paling mukal iti at maging singo keraklan king dake nang makalwal ning yatu mitatakpan malat a danum detang kadayatmalatan atin yang anam a kontinenting makatas kareng kadayatan at bibilug king gabun dakal muring mas mangalating isla makatakap lang yelu deng pole danggut ning yatu uling mas ditak ing aslag ning aldong miraras karela kesa karelang aliwang lugal uling king páling ibat king aldo magi lang singo deng kadayatan a maging biga at alilan da ing panaun weather lalto la reng ilug nung nu mibabagsak ing uran king gabun at uli na niti madudukit ya at mikakaporma ing gabun ing yatu mu kabud ing lugal nung nukarin ating bye malilyari iti uling king kayang danum a atyu king estadung likidu liquid disyertu ing aus da kareng lugal nung nukarin pekaditak ing uran ditak la mu reng mabibye kareng disyertu makakiling yang bagya ing yatu kabang dudurut ya king aldo uli na niti ating panaun a mas dakal ya akukwang pali ning aldo ing north pole at anam a bulan kaybat na niti ing south pole naman ini ing panibatan da reng apat a panaun season a kaleldo summer kalugus autumn karimlan winter ampong kasibul spring atin yang bunduk ampong bulkan ing yatu lalto la reti uling king pamangalo da reng mangapáling batung a malalam pangabili king kilub ning yatu patye gagalo la reng batu neng kai ating ayun a pagalo king gabun melalang ya ing yatu manibat king metung a pitpit a mabilug a gawa king gas ampong alikabuk manga bilyung banwa na ing milabas ing gravity ing puwersang mibubuklud king eganaganang bage at sangkan ot e la misasalbag a ing mitipun ketang gas ba yang maging bola ning ng paragul nang paragul bagya bagya yang merimla ing bolang iti kilub ning milyun milyung banwa limbug lang ketang malalam a dake ning bola detang sangkap a dense mabayat at meging libutad o busal core a gawa king mapaling batung mabayat dense mitagan no man king babo detang mas mayan a sangkap merimla la reti at megi lang masyas at mabatung crust dakeng makalwal a peka balat megi no mang angin detang gas a mitagan ketang kilwal ning crust kaybat ating metung a planetang kasindagul ning mars a misapung king yatu at mibalugse la king kalawakan deng mapilan a pirasu na niti mesira ya ing yatu at megi yang pasibayung kaybat dang misapungan deng planeta dakal a pira pirasung batu ampong alikabuk dudurut kingyatu at migpormang ring bagya bagya mipunggul punggul la reting ring at king lambatan ilang meging bulan malapit yang malapit kanita ing bulan king yatu kesa ngeni mas mabilis ya ring dumurut ing yatu anya mas makuyad la reng aldo ala la pang apulung oras king palage da reng aliwang scientist migumpisa na ing bye bayu milyari itang pamisapung oneng halus melipul iti iting pamisapung ing sangkan nung bakit alus pareu ya idad ing bulan king yatu lilinawan na murin niti nung bakit e gawa king bakal ing libutad ning bulan a ya sang milyari nung megawa yang dili king aliwang lugal saparadu king yatu anyang merimla ya ing yatung mas mababa king c of migumpisang manabu anting uran ing singung atyu king babo ning dayatan at dayatmalat o dagat king babo ning yatu metung yang manimunang oposisyonista king filipinas anyang panaun nang ferdinand marcos i benigno simeon ninoy aquino jr nobiembri agostu beril de at pete king manila international airport a ngeni makalagyu na kaya karatang na ibat king pamanuknangan aliwang bansa king balu nang i corazon aquino misentru ing laban kang marcos at bandang tawli ya ing menalili kaya anting pamuntuk mibait ya y ninoy king concepcin tarlac king metung a pamilyang hacendero metung yang heneral king rebolusyun king lalam nang emilio aguinaldo ing kayang ingkung y servillano aquino kabang ing tata na naman y benigno aquino sr myembru ya king gabineti anyang panaun ning commonwealth o mancomunidad at matas yang opisyal ketang kapamahalan nang jose p laurel kanitang gubyernung japon mete ya y tata na anyang baintau ya pamu y ninoy kinangwa yang abogasya law king university of the philippines y ninoy nung nu ya meging kayanib ning upsilon sigma phi tinuknang yang magaral ba yang mag peryodista anyang pinili ne ning pamuntuk i ramon magsaysay ban magsilbing personal a talapamilatan a makisabi kang luis taruc a pekapun ning grupung hmb hukbong magpapalaya ng bayan ukbung mitimawa king balen ing sadyang hukbalahap a lalaban king kapamahalan kaybat ning apat a bulan a misasabi la ring adwang panig mebisa yang sumukung alang kondisyonis y taruc megi yang alkaldi ning concepcin kanitang king idad a beinti dos y ninoy ita muring banwang ita mikasal lang corazn cojuangco megi yang gobernador ning tarlac kanitang at mepili yang secretary general ning partido liberal kanitang ketang mibili ya king kasalesayan anyang megi yang peka anak a senador king amlat o kasalesayan ning filipinas anyang dineklara nang presidenti marcos ing kanitang mekulung ya y aquino king sangkan a pamakamate pamanyalikut baril a alang lisensya ampong subversion miyatulan yang migkasala at mate kanitang noviembre ning pepaintulutan deng munta king america bang magpaulu kanitang kayabe ne ning kayang asawa agyang kikilalanan deng manimuna kareng kalaban nang presidenti marcos y senador aquino tuturing de muring kayanib king sistema ning tradisyunal a pulitika ketang bayu mag martial law nanupata mibayu yang maragul kanitang panaun ning kayang pangasukul nung kapilan denasan na ing solitary confinement at maragul ing pamanaliwa king kayang kaugalyan at panlalawe king bye kinanwa yang sikanan kareng debosyon a catolicu at dininan deng diwa deng kasulatan nang mohandas gandhi at martin luther king jr uli na niti anti lang mika kinang a relihyosu deng mitatagan a banwa ning kayang byeng personal at pulitikal megi yang masigasig a talatuki ning e pamangamit king kalasipan non violence king pamaglaban king rehimen nang marcos lipat ning pamikakunu da ring mapilan king bayung panga ispirituwal ning pamalak nang aquino mika maragul yang epektu iti king megi nang papil ning kayang asawa king pulitika ampo king milyaring pamikilala kaya anting martir ning bayung panaun anyang atyu king aliwang bansa menatili yang manimunang pekapun ning oposisyun y aquino kanitang agosto mibalik ya king filipinas lipat ning balu nang balu ing peligrung arapan na makasadya yang mibalik bang magkasákit kayabe da reng kayang kabalen at deretsung makisabi kang marcos a kuldas king katungkulan at manyad payapang pamanalili king kapamahalan at reporma o kapanumanan lipat da ring dakal nang bante at sundalus ning kapamahalan king tarmac mebaril ya king buntuk at mete kabang alalayan deng kuldas king manila international airport pamilit ning kapamahalan dapot e re peniwalan a beril neng rolando galman a tambing da namang beril at pete deng sundalus ning gubyernu mapalyaring e na mika opisyal a yatul nung bakit gewa nang galman ita o agyang mu mang nung ya pin ing tutung maki dapat dapot dakal lang magsuspetsang singkanan de mu y galman at ala yang kabalwan lalu lang dakal deng suspetsa nung ninung minutus eganana manibat king cia angga king at ing first lady y imelda marcos misangkanang ating balu king pamakamate dapat muring linawan a mabayat ya sakit kanitang panaun a ita i presidenti marcos atyu king national kidney and transplant institute a magpasikan kaybat ning kayang kidney transplant ketang agosto ala ya king kabilyan a magpalakad king gubyernu anyang milyari iti dakal lang conspiracy theory a linto nung ninu ing manibala kanita at ninung minutus king asasinasyun kabang magpaynawa ya t manayang kumayap i marcos inutus nang presidenti marcos a mitatag independyenting lupung itang agrava commission a magsyasat king krimen mituru la reng mangatas a opisyales kayabe ne y gen fabian ver ing hepi ning armed forces at kilala bilang talapagpatupad nang marcos dapot miyatulan lang alang kasalanan king salukuyan makakulung lang kabang bye king new bilibid prisons deng sundalus a atyu king tarmac kanitang panaun a ita kapilan pamu mig apela lang bawasan do reng karelang sentensya kaybat ning adwang pulu t adwang banwa at sasabyan dang y eduardo danding cojuanco metung a crony nang marcos at pisan nang corazon aquino ing minutus miras labing adwang oras manibat alas nuwebi ning abak anggang alas nuwebi ning bengi ing kayang marcha ning pamangutkut a mig umpisa king metung a misa king sto domingo church nung nu ya atyu y jaime cardinal sin ing manimunang arzobispung catolicu king filipinas at migwakas king manila memorial park ing kayang tawling pipagpaynawan adwa lang milyun deng taung linwal king dalan anyang libing at pilan la pang milyun deng mekiramdam king radio veritas ing istasyun ning iglesia catolica a ya kabud maki sikanan lub a magbalita king malilyari king marcha lipat ning megi yang pamitagun ing marcha ba rang ipalwal ing kamwa da reng malda king gubyernu nang marcos keraklan taimik ne man iti at ating pinandit a mekabiru la pa deng tau alimbawa anyang migumpisang muran kabang lalakad la reng makipaglibing mituknang ing pangabusni da reng payung anyang ating kinulayit a y imelda marcos mu ing magpayung anyá namang miras la king rizal park deng makipaglibing pinilit deng ibaba king half mast ing bandera karin uli ning pamakamate da kang ninoy bigla yang meragul ing oposisyun manibat king metung a pangimut a malati at anting makakawani karing keraklan megi yang pangmaldang pangimut nung nu la kayanib deng tau ibat kareng eganaganang kabilyan king sosyedad king metro manila kayanib la reng kasantingan kabilyan o middle class makanyan murin deng pakakalulu at angga reng negosyanting mimwa kang marcos anyang martial law pepakit ning asasinasyun nung makananu yang milalako na kontrol ing kapamahalan nang marcos mabayat ya sakit y marcos anyang milyari iti kabang pepaburen deng mipakarok deng crony ing ekonomya anyang ala yu mimwa lang tutu deng talatuki nang aquino a pepaburen nang malyari iti king metung a manimunang oposisyunista uling king maleparan a kagulwan a bunga ning asasinasyun mibili ya ing filipinas king pansing ning america mitutuk ing paglalawe da ring tau king krisis king bansa ing sobra nang luhung imelda ampo reng kayang mining operation at ampon ing mipalalu nang pangadiktador marcos mitakutan ya y ronald reagan a malyari ing metung a magulu pangkabilugan at marayang rebolusyun a makásira king interes ning america king filipinas at king tetagan ning rehiyun migsalita ya y reagan laban king asasinasyun oneng ala yang sinabi kontra king kaluguran friend nang y marcos uli na ning pamakamate mibili ya king pansing ning malda y cory a balu nang ninoy karas ning mengampanya ya y cory aquno ketang snap election a inutus nang marcos bang mayampat ing milalako nang tiwala ning malda king kayang rehimen ketang limampulu t pitung aldo ning pamangampanya bayu ing alalan anyang febrero linibut ya king bansa ing partidung unido nang aquino at alus eganaganang lalawigan apuntalan da kabang mangampanya atwan de y aquino deng pakalupung a taung gugulisak a cory cory cory lipat ning pamagdeklara ning commission on elections comelec a y marcos ing sinambut king alalan e ra tinggap di cory ampon reng keyang talasuporta ing dekalarsyun ampon sinabi rang dang mepirait ing resulta ini ing penibatan ning people power revolucion a mitabi kang marcos at miglukluk kang cory anting pamuntuk mipalagyu ya ing manila international airport a ninoy aquino international airport naia anting panalala kaya at makabili ya letratu king perang papil a limang dalan a pesus metung yang kongresistang pekakatawan ning mumunang distritu ning tarlac ing kayang anak a lalaki i benigno aquino iii kabang lalage ne man king telebisyun at pelikula ing anak nang babai y kris aquino ing mars ing kapat a planeta manibat king aldo king kekatamung solar system pekilagyu de ing mars king dios ning digma da reng uling malutu ya at ing malutu ing kule ning daya atin yang adwang mangalating bulan ing mars ing phobos ampo ing deimos gawa ya king batu ing planetang mars malutu ing gabun karin uling king kalawang king batu ampong alikabuk atin yang maimpis a atmospera o angin a makapadurut kaniti ing mars a gawa king marimlang bina ing temperatura king mars kesa king yatu ating yelu king pangulu nang danggut o north pole at mawli nang danggut o south pole ning mars at atin muring carbon dioxide a mengaskad o migyelu ala nang danum king babo ning mars ngeni pero king palage da reng keraklan kareng scientist maki danum ya kanita ngeni panigaralan da nung makananu karakal ing danum kanitang milabas at nung kapilan mewala iti king palage da reng aliwa karela malyaring maki danum o yelu king lalam ning gabun uling malapit ya king yatu kareng miyayaliwa nang dake ning solar system ing mars kukutang da reng aliwang tau nung míka panaun a ating bye king mars dakal a kwentung misulat tungkul king ideyang iti martian ing aus da reng talasulat kareng lelangan a maki isip ibat king mars kanitang sinulat neng h g wells ing the war of the worlds metung a kilalang nobela tungkul king pamaglusub da king yatu deng martian anyang migpalage yang bersyong pang radyu i orson welles king america dakal la reng minisip a tutung malilyari iti at mitakutan lang ustu manibat kanitang sinulat ya muring mapilan a nobela tungkul king pamakipagsapalaran king mars i edgar rice burroughs anyang junio ning e la pa murin menakit katibayan ning bye king mars ngeni mang salukuyan o kanitang milabas pilan nong a yalang sakeng tau deng minta king mars ba reng panigaralan iti deng aliwa mig la o dinurut la babo ning planeta at kinuldas la reng aliwa atin tamung letratu ning balat ning mars a peparla da king yatu deng aliwa kareng probe a reti bisa lang magparlang astronaut king mars deng aliwang tau masákit ya ing planung ini at pilan lang banwang mawala king yatu detang astronaut ing bulan metung yang maragul a batung dudurut king metung a planeta atin yang metung a bulan ing yatu dakal la bulan deng mapilan a planeta at ating planetang ala naman neng pisasabyan ta ya ing bulan ning yatu keraklan ing bulan ing kekatamung susulat ing keraklan a yaus kareng bageng dudurut kareng planeta kayabe la kareng natural a satellite deng bulan gagamit la muring deng tau bang magparlang makinang dumurut king yatu awsan dong artipisyal a satellite deng makinang deti ala lang sariling aslag deng bulan akakit ta ya ing bulan ning yatu uling king aslag ning aldo pane neng aslagan ning aldo itang kapitna ning bulan kabang itang kapitna pane ya mung maralumdum ini ing sangkan nung bakit mamaliwa ya itsura ing bulan neng myayaliwa nang dake ning pabulan month ausan dang phases ning bulan ining pamanaliwang ini neng maragul yang maragul at mabilug ing bulan atyu king gulut tamu ing aldo kabang lalon ta ya iti ustu namang maimpis yang maimpis ing bulan halus atyu king sumangid ning bulan ing aldo kabang lalon ta ya iti metung ya mung lupa ning bulan ing paneng makayarap king yatu malagwang intindian ini nung lumakad ka padurut king metung a dutung a dudurut ka ba kang paneng makayarap ketang dutung a ita makanyan ya murin ing bulan neng dudurut ya iti king yatu ing pabulan ing panaun nung kapilan akwa nang manaliwa ning bulan manibat king masalang masala angga ketang malati ya at maimpis angga ketang masala ne namang pasibayu malilyari iti kilub ning apat a paruminggu labing atlung besis malilyari ini kilub ning pabanwa makuyad yang bagya ing pabulan basi king pamandurut ning bulan kumpara king pabulan king kekatamung kalendaryu adwa la reng pwersang makayapektu king orbit na o pamandurut ning bulan o sanupamang satellite ing gravity ampo ing centripetal force deng planeta king kekatamung solar system a maki bulan deng planeta king kekatamung solar system a yalang bulan ing pluto ing pekamaragul kareng dwendeng planeta king kekatamung solar system tuturing yang dating kasyam at tawling planeta manibat nanyang mediskubre ya nanyang hanggang august nanyang dinesisyon na ning iau international astronomical union kung nanu ya ing metung a planeta gawa ya king batu ampo king yelu ing orbit na ning pluto mas marayu ya kesa kareng walung planeta neng kai mas malapit ya pa king aldo kesa king neptune uling e ya eksaktung mabilug ing dalan padurut king aldo a tutukyan na atin yang atlung bulan ing pluto ing charon ing nix ampong ing hydra bagya mu ing dagul ning pluto king charon dudurut la ngan king metung a patag a lugal plane deng alus eganaganang planeta ing pluto e tutuki kaniti at lulwal ya ketang patag a ita ing kekatamung aldo ing panibatan ning ini ing maragul at masalang mabilug a kule dilong akakit tamu king banwa neng aldo day tuturing ne mung metung kareng dakal a batwin ning astronomia ing aldo itang dudurutan na ning yatu karaniwan ini ing tuturing dang sentru ning solar system uling ya kabud ing batwin a atyu keti ya murin kabud ing panibata ning enerhiya para king bye agpang king balu tamu agyang kapilan pa ing aldo murin ing sentru agpang king pusisyun uling dudurutan de iti king sanumang direksyon deng planeta maulaga iti king astronomia ampo king pamagplanu king pamaglakbe king kalawakan malyari la ping sake o magpayagus deng king solar wind a particle a mamagus padayu king aldo at papunta king sepu ning solar system ing at photosynthesis ing babye sikanan o enerhiya kareng bageng mabye ba rang labanan ing entropy ini ing panibatan ning aluntyan a kule da reng bulung ampong tanaman at yang babye pamanyalese kareng molecule a kulang kaniti kapamilatan ning pamangawang mas komplikadung molecule antimo reng protein ampong enzyme kapilan pamu atuklasan dang ating bageng mabye king lalam ning dayatmalat o dagat a mabibye king enerhiyang atyu na king yatu manibat pa anyang milalang ya iti manikwa ya muring enerhiya ing tau manibat king nuclear fusion ampong nuclear fission bukud kareti mamasa la ngan king nuclear fusion a malilyari king kekatamung aldo deng eganaganang bageng maki bye ketang kilwal na niti akakit tamung pisasanib na ning aldo ing hydrogen bang maging helium dapot piyayabe na la murin deng masa mangabayat a elementu banda ketang kayang sentru o busal ditak mu ing balu tamu kaniti uling e tamu milapit malyaring manaliwa ing panaun weather king yatu uling king aktibidad da reng sunspot a maki cycle a labing metung a banwa kaba malyari muring miyapektuan ing electronics king kareti tuturing deng yellow dwarf a atyu king libutad ning kayang bye deng astrophysicist ing kekatamung aldo kilub ning metung a bilyun a banwa year malyaring magi yang red giant at asaklo ne angga king na ning yatu pero malwat pa bayu malyari ita malipul na ing eganaganang bye king yatu potang anti ne mong ilutu ning pali ning aldo ing planetang mercury gerang filipínu amerikánu yapin ing pamiyabnu ring sikanan dang sandata ning amerika at ning pilipinas ketang anggang pelagwang deng philippine insurrection o pamagalsa ning pilipinas ing lagyung ini yang pikabalwan at pekamakasalesayan lagyu king amerika oneng reng filipino at ring darakal pang pilan a amerkanung sugi ning kasalesayan babansagan dalang gera ning pilipinas at amerika rening labanan areni at ketang ing library of congress ning amerika selasan nalang pasibayu ring karelang pipanalumpakan references bang magamit ing lagyung ini ketang disyembre seli ne ning amerika ing pilipinas at alwang pang sakup nang bandi ning espanya king kasuduan king paris king halagang milyun king perang amerkanu o dollar kaybat neng asambut ning amerika ing espanya ketang gerang espanya amerika ing gubiernu ning amerika ginawa yang pamalak a gawan neng sakup a lugal colony ing pilipinas dapot ring filipinu a lalaban na king espanya manibatan pa ketang banwang siwala rane ing kalayan ketang ka nang aldo ning hunyu ketang ka ya ing agosto lagum league king sakan gabun ring miparala bang tuknangan ya ing pilipinas ketang ka nang aldo ning eneru megawa yang pangulu i emilio aguinaldo anti mong mumunang pangulu kaybat nita mitalakad yang pipagawan batas king malolos bulacan bang misulat pun batas ali panatag ing pamiyutus da ring filipinu at amerikanung sundalus karing pulu pauli ring milaban laban a lakaran king kalayan at pamanyakup meragul lalu king panamdam dang megoyu la karing sadya rang kakamping amerkanu ring filipinu ing pamipate megumpisa ketang ka nang aldo ning pebreru anyang itang amerkanung sundalus maki lagyung william grayson beril ne ing filipinung sundalus a lilipat king tete papunta king lugal a tutuknangan da ring amerikanu king san juan del monte metung a kapaliarian a awsan dang pengumpisan ning gera ing pangulu ning amerika william mckinley sinabi na kaybat karing manyulat balita ring manaklis lisuban de ing menila king pamangawa nang kasangkanan keng pamangera pilipinas ing labanan king menila a merapat kaybat nita minuli king pangayala rang bie ring libu libung filipinu at amerikanu pansinan ring bayung patune king pambansang telakaran makasalesayang ning pilipinas nationat historical institute of the philippines sasabyan da ing filipinung sundalus a mebaril king masasabing malasing sundalus amerikanu ali king san juan del monte nung e king kasalungsungan a dalan sociego king menila ing ptmp mikana yang tanda karin ing pamamalakad ning pangulu ning amerika mckinley melaus neng siwalang makalwa a tulisan outlawed bandit i aguinaldo at alang meyaus a pamagsiwalang gerang declaration of war melimbag adwa lang kasangkanan ring mibye kanini muna yapin ing nung awsan yang pamagalsa ning pilipinas lunto yang pamanalsa laban keng metanggap a gubiernu agyang ing mung menila yang dake ning pilipinas a makasakup ing alwang sangkan yapin ing pamangilag ning gubiernung amerika keng pamakibat karing karampatan ding veteranung kinimut kailangan ya ing metung a maragul a amerkanung sikanan militar bang masakup ngan ing bansa at manatiling makilaban king gera laban karing filipinung sundalus militar king apulu pang banua ampo ring macabebe filipinu miyabe la king army ning amerika anyang mapupus ya ing pebreru ding amerkanu menimuna la king pamanyamsan king menila ing army ning pilipinas keng pamipalaya philippine army of libaration mepilit yang minurung king bandang pangulu migkasakit lang minyambut ing amerika meganap king quingua abril tete zapote hunyu at tirad pass disyembri pauli ra ring pangapate nang heneral antonio luna at ing pangamate nang brigadier heneral gregorio del pilar king tirad pass ing kegiwan da king pamakilaban king lantaran pamiyanub mabilis diritak anya megumpisang i aguinaldo inutus ne ing keyang arming gumamit king pamilaban guerilla metung yang palakad a lalung makabage karela at pasakitan nang lalu ing pamanyakup ding amerkanu keng mabilug a kapuluan karing tutuking ditak a banwa ring tinuking pangasambut ding amerikanu king pulang lupa mabitak at balangiga ela pa makagyung mibaligtad king alun ning pamakilaban ketang marsu merakap ya i aguinaldo karing macabebe scouts lalam ning panutus nang brigadier heneral frederick funston king palanan isabela ketang ka nang aldo ning hulyu siwala nang pangulung theodore roosevelt ing pangayari ning gera ding amerikanu migtagumpe lang tukituki keng pamanyakup karing kabubusluan at karing pangpang a lugal kapupus ning banwang ketang i macario sacay metung karing mitatagan a filipinung heneral a lalaban karing amerikanu merakap ya at mebigti agyang ating takbang a megawa bang paburen ing karake pamamahalang pansarili kanita ing labanan guerilla ali merimla anggang anyang ing pangulu ning amerika i woodrow wilson linantd na ing pangayalwa ning palakad a maka kaybat ning penandit ning pamanalwa period of transition bie buung katimawan king pilipinas king paroba ring muslim a filipinu linaban la anggang awsan dang rebellion pamagaklas ding moros keng siri ning era pamananggap mepilit ya ing amerikang gawan ya at ilayad ing colt pistol a maki ustung calibring mabilug manuliksa king sisikan a kalaban mapilan karing amerikanu kalupa nang william jennings bryan mark twain andrew carnegie at alwa pang kayanib ning laguman ring amerikanung laban king pamanyakup matni rang lebanan king pamangua king pilipinas ring alwang amerikanu bala ra bisa ya ing pilipinas a maging dake ning amerika ring lakaran a laban king pamanyakup sasabyan dang ing bansang amerika lebagan nala ring mangarangal nang parasan ning kastila amerkanung gera neng megi yang maupayang manyakup kinua niya lugal ing espanya king pilipinas reng alwang lalaban karing manyakup o impirialista era buri ing pamangua pauli ring kasangkanan pamanusgang layi abe dala reni ri senador benjamin tillman ning south carolina a miganakang ing pamangua keng pilipinas muli keng pangarakal da ring ali maputing datang a tau a magbali ala keng pangapuru ning laying maputi king amerika ketang miras la ring balita dikil karing kabusakalan a merapat bang maraig ing pilipinas ing pamanayun king gera mibara ketang kasalunsungan migigira lang amerikanung sundalus ring mete at la reng sugatan reng mengaturan king constabulario ning pilipinas maigit libu kareni mengasawi la ring mengamate ning militar ning pilipinas manga libu ing talagang mebilang reng karaniwan memalen anggang la bilang ring filipinu ing dagul ning bilang ring mengaturan dela na ning piyabe ketasan ning sandata at lalu pang matas a bilang ding amerikanu atyu karela ing pekabayu at makapanaun a pangerang gamit king yatu at dakal la abalu king delanan dang pamakiabnu king gera kilub america civil war at alwa pang sigalut militar neng ating lang pekamatas a mabilis a rifli ampong baril makina mipanusignan lang bina king sandata at mayap lang mipamunuan lalu la pang masanting ring karelang bapor pangera a makayadyang mamaril at manyira karing tatalakaran da reng filipinu nung keylanganan kabaligtaran nini ring sandata ra ring filipinu rifli lang miyayalwa pangagawa ring alwa kareni meyakwa la karing mete kastila o amerikanung sundalus o miparlang pasalikut karing mabayanyan a filipinu reng panlayag da ela naman masalese dakal mengalaun lang pirasu meyakua karing kastila agyang makanyan man atin lang ditak a maxim at gatling baril makina abe ring ditak a krupp a pirasung panlayag king kakamalan da dela dala king pugit pauli ning takut a masamsam la bayu la magamit keng maulagang sangkan ring balas kayabe ring rifli melagad la naman kabang kakaba ing gera mengailangan lang gawang sarili ra kalupa ring paltik ring alwa ala la pa mu rin sandata dakal ginamit lang palang tandus espada keng labanan a mekarakal karing bilang ding mengaturan agya mang dakal la kakulangan ikwa ra pang manyabut karing mangalating pamiyanub ini pelambatan namu ing karelang ali apangilagan a pangasambut ketang i manuel arellano remondo ketang aklat maki pamagat general geography of the philippine islands sinulat na ring manuknangan meritak la pauli ra ring gera king kilub ning limang banwa manibat anggang king umpisa ning mumunang pamanalsa ing bilang ring tau manuknangan manga at ngeni ring makatukanang king kapuluan ela mimigit king kabilangan ring pamanyugud ning amerika karing kalibutan ning bansa kayabe ra ing laganas a pamanyira nung nukarin dala pinyilab ring baryu ampong pinyira pesakitan water cure ampo ing pamanyaksak karing karaniwang memalen karing protected zones o makayingat a lugal dakal karening tau mengaturan king sakit at danup ring balita ketang pangapate nitang amerikanung sundalus a mebiyag karing filipinu miras king ali makataung pamanablas da ring tropang amerikanu dakal karing manimunu at sundalus a amerikanu inaus deng nigger killing business o pamamate negrung kabyayan ing gera anyang panaun ning pamanyakup ning amerika ing inglish ya ing megawang amanung gagamitan agyang ring amanu ning pilipinas ila ring kastila visaya kapampangan tagalog ilokanu at alwa pang katutubung amanu anam lang dalan a talaturung amerikanu meyangkat lipat dayat a makasake king uss thomas antimurin ing iglesia katolika meyalwal ya pangatalakad at dakal a alaga ning gabun ning iglesia mesali at mikalat ketang i dean c worcester kalihim ning pankilub ning amerika king pilipinas lerawan nang ing panaun ning kabyasnan ampo ing pamanyalese a migmula king pamanyakup ning amerika miras king panyulung ring lubas a busabus king megambul at megaral a tau anting pamangilala king pamanyuyung militar ning amerika ketang panaun ning gerang filipinu amerikanu ing militar ning amerika lelangan nala ring adwang palamuting meyaus philippine campaign medal at ing philippine congressional medal ing agham bye bye ing kabaldugan ning bio at pamanigaral ing kabaldugan ning ologia yapin ing pamanigaral kareng eganaganang mabibye kayabe no reng animal fungi anti reng payung payungan ampo reng bacteria ini ing agham ning bye panigaralan na niti ing kimut da reng animal ampo reng aliwang lelangan o organismu at nung nanu la itsura panigaralan na la naman ning agham bye ing pamiugnayan da reng organismu king metung at metung at king karelang kapaligiran anting metung a agham pilan neng dalang banwa ing agham biye at dakal yang dakal ampong sanga tuturing dong magsariling paksa deng dakal kareng sangang deti diosdado pangan macapagal septiembri ndash abril ing ika siyam presidenti ning filipinas ing kayang anak a babai gloria macapagal arroyo sadia neng pamuntuk ning filipinas mibait ya lubao pampanga aniang a ning septyembri kari urbano macapagal at romana pangan meyari yang valedictorian king lubao elementary school at minari yang sekundarya antimong kaduang diling matas king klase na karin king pampanga high school pengari nala di urbano macapagal at romana pangan pakakalulu ya ing kayang pamilya dapot keng saup nang honorio ventura ing secretario ning interior anyang panaun aita megobra ya saugli king bureau of lands kabang papagaral na ing sarili na king kursong associate in arts karing king university of the philippines mituknang yang magobra at magaral pauli ning meina ya katawan kaibat nang meyari king associate in arts megaral yang pasibayu at kinanguang abugasya king philippine law school mituknang yang pasibayu pauli ning dimut a kwalta a nu kaibat sinaupan ne ning kabaluan a pilantropo don honorio ventura inari ne ing kursung abugasya king university of santo tomas meyari yang panga abugasya inyang at migbabo ya antimong topnotcher ning bar examination ita murin banuang ayta megobra yang bilang abugadu ketang americanung kumpanaya king menila at mitutukan yang bilang legal assistant kang pamuntuk manuel quezon inyang panaun da reng giyerang japon a sinakup filipinas inyang metu yatung panganduang labanan migsilbi ya bilang supporta kareng lalaban kareng japon ampong bilang tagamasid da reng ukbung americanu migsilbi ya king department of foreign affairs antimong kaduang sekretarya king embajada ning pilipinas karin king washington estados unidos ketang panaun a iti karin ya mete ing kayang asawa pauli ning kulang keng pamangan mekiasawa yang pasibayu kang evangelina macaraeg ima ning kasalungsungan a presidenti ning filipinas inyang pepaulian neng presidenti quirino ban tagal konggresista salang king matalik nang kaluguran at kayabe poeta amado yuzon anu karin sinambut neman king kekaba ning pamanungkulan na antimong konggresista minupul yang dakal a pamagkilalal at parangal antimong metung karing pekamagaling at pekamasigasig a diputado inyang migsilbi yang pangaduang secretario king philippine embassy king washington dc inyang meyalal ya king house of representatives a migsilbi yang anggang inayang panaun a ita iya ing mamarap para keng filipinas king united nations general assembly mekatatlu inyang meging kayanib ya bilang liberal party meging pangaduan pamuntuk ya lalam ng presidenti carlos p garcia ning nacionalista party meyalal ya inyang uli da reng coalition da reng liberals at progressives lebanan na ing lagayan at pamanako king gobiernu keng masusi ng magluid ya ing economia menyad yang usuk kareng mgakualta sasaup kaya at pepaburen neng ginato ing pesus keng libring pamamalengki ing patakaran a ini mengasakitan ya ing panyalaping mangasiwa ning gubiernu king balang banua inyang makalukluk ya deng kayang reforma selabatan do reng nacionalistas a nung nu la ing pekamarakal king house of representatives at king senadu inyang panaun a ita iya ing miki pasari king pangayalili ning aldo katimawan manibat july american independence a meging june spanish independence inyang mesambut ya inyang alalan pamuntuk kang ferdinand marcos a nung nu mitalakad a conservative coalition a sasalungat karetang reforma ng macapagal dapot simbut neng ferdinand e marcos king halalan ning inyang sinambut yang presidenti anyang a nukarin dakal ya likwan a pamana king bansa inyang macapagal meyalal ya bilang pamuntuk ning constitutional convention a menalili king constitution ng diktadurang marcos tinagal ya at sinambut assemblyman ning batasang pambansa dapot migsalita yang masikan salalng king gubyerno anyang alilan da ne inyang ing saligang batas ning pilipinas ban mayun king pansarili nang capagnasan ning makalukluk a kapamahalaan e mu nanu ing peligro binie na niti ning bie na at ning keyang pamilya inyang mitatag yang national union for liberation para labanan ne ing regimeng marcos y diosdado macapagal mete ya keng pamapalya ning pusu pulmunya at komplikasyun keng pamanakla king makati medical center on abril kitkut de king libingan ng mga bayani uyni pu ing makuyad a meapsi king sarili nang talambie sinulat aniang ing pekamaragul kung pagkalungkutan ing eku la man mo asaupan ring masang pakakalulu ban mitigko ka la ibat king malambat da nang pangatimawa king kasakitan bista man yang pekapun a kapagnasan ning kakung karera king pulitika linabas king lub ku aku ing mumunang diling kalulu a milukluk presidenti dapot eku mikwalta aku na sana ing pekamasikan dang palad king karelang kanawan ing pámagáral preeskolar ya ing ekstrang pámagáral at sosialisasion antes ning pilitang pámagáral biklat neng friedrich wilhelm august frobel ing pekamumunang kindergarten harding panganak u hardin da ring ának sa aleman ketang bankanita pagmasusian ya ing kapat aralan nang banwa ning pamaglalang nang gutemberg king makinilya mitalakad ya king bad blankenburg king malating sakup na ning schwarzburg rudolstadt germany nung nu ya memuklat play and activity institute ketang king amerika ing mumunang diling kindergarten mitalakad ya king columbus ohio kang louisa frankenberg metung a megaral kang frobel a minta king lunsud ketang metung pang karing maranun mitalakad kindergarten apin itang telakad nang margarethe margaretta meyer schurz king matertown dodge county wisconsin ketang milayi yang anting pansablang telakaran magumpisa anyang y maria corazon sumulong cojuangco aquino mibait eneru kebaluan yang keng lagyung cory aquino pamuntuk ya keng filipinas manibat anggang asawa neng ning bantug a oppositionistang senador y benigno aquino jr at inyang mepaslang ya king manila airport inyang pauli ya y cory aquino meging yang sentru da reng lalaban a opposition keng makasariling pamanungkulan ng pamuntuk ferdinand marcos y maria corazon sumulong cojuangco mibait ya king menila ka reng metung a pekamakualtang pamilya filipinas ding masikanan a cojuangco na ning lalawigan tarlac ding pamilya nang ima na deng sumulong kayanib la ka reng politicu king probinsiya rizal atin yang dayang malay isik at kastila mibalik ya filipinas para magaral abugasya king far eastern university o neng inyang ayasawa ne y benigno aquino jr a meyalal pa mu bilang alkalde ning concepcin lalawigan tarlac king idad mika anam yang anak lalaki benigno iii ampong limang babai maria elena aurora victoria at kristina y benigno meging gobernador ya senador at mekulung ya inyang panaun ng marcos at meyatulan yang kamatayan at pelakuan papuntang aliuang bangsa y cory inabayan ne y benignu inyang atiu america y benignu mepaslang ya inyang muli ya king manila airport kaibat na nita y cory linub ya keng politica at yang memuntukan keng coalition da reng laban inyang y ferdinand marcos kabud niya minaus alalan para pamuntuk bangsa inyang february deng opposition misanmentung la keng pamamunu nang aquino laban keng regimeng marcos agiang metala ing kayang pangasambut keng alalan kang marcos dakal maniuala ing laganap a kapamiraitnan a gewa ng marcos ding adua y marcos at y aquino pareu lang sasabing menyambut la at pareu dang pegmasusuian ing karelang pangaputung inyang february dapot y marcos bigla yang tinakas inyang dakal lang maldang magdemonstrate at ela mebisa reng militar para makialam laban ka reng malda agiang keng sobrang tula da reng malda keng pangapaldak ning gobiernung marcos y aquino miyarap ya keng mabayat a pamibalik ning maluid bangsa mitatag yang revolutionary government lalam ning pansamantalang freedom constitution a mitatag king pansamantalang gubiernu kabang panenayan de ing maging pangmalambatan a democraticung constitution inyang tauli ning ing aquino administration mituldu yang constitutional commission para pagumpisan deng isulat ing bayung minayun la reng malda inyang pebreru alalan keng congresu at pangbalen maliguang tinuki kanita at mitatag ya ing gubiernu kapamilatan ning alalan manibat karing pekamarakal at democraticung pamagayun y aquino pegmanuan de ke kayang support para democrsya at mepili ya bilang time magazine s person of the year inyang agiang lapolapo ing kayang pangabantug at ing bayung constitution y aquino mamiligru ya kareng paulit ulit a pamanyubuk a coup d etat at ing pamanalsa da reng communista ding masusi nang talatuking marcos sindu ra ing contra keng gubiernu at miras anggang king pamagkulang rang mitalakad a karibal a gubiernu king manila hotel nung nu inyang juliu y arturu tolentino ing maging pansamantalang pamuntuk ing metung a makatakut a maglako kaya at reng aliuang manungkulan ila pin ing pamanyubuk dang military coup inyang agostu at mipasibayuan inyang disiembri deng aduang military coups penimunan nong col gregorio honasan ing menimunu kareng aduang military coups ing administrayun ng aquino sapak yang sabi sabing pamanyubuk a coup inyang alalan filipinas y aquino sinopan ne y fidel v ramos army chief of staff neng marcos a binaligtad kang aquino partido a meging susi tagumpe ning maldang aklasan ini e ra aburi reng kayang masugid a talatuki kayabe ne ing pisamban katoliko y ramosprotestanti ya ing panyambut ng ramos ditak mu at menikua yang porcientu kareng botu at elilan ne y aquino bilang pamuntuk inyang juniu kaibat ning tauli ng pamanungkulan y aquino ene migsilbi king gubiernu at meging yang metung a memalen inyang mako ne manibat keng kapagmasusian ning kayang menalili sinake ke yang simpling maputing toyota crown a seli na imbes na ing gagamitan da reng babie ning gubiernu a mercedes para ipabalu na ya metung yang memalen dakal ya penimunu a proyektu para mikalat ya ing democrasya king asia inyang y aquino tinanggap yang honorary doctorate ibat king university of washington king seattle anyang marsu ing pamilya aquino y mekadeklara ning ating colorectal cancer y aquino agyang mekasabian de reng duktur ning ating atlung bulan ne mu mabie memilit yang magpa medical treatment at chemotherapy ing resulta deng mangaragul a healing masses para king maka katulikung dating pamuntuk gagawan king buung bangsa mas masanting ing pakiramdam ning maningat apu kesa keng maging pamuntuk ning bangsa corazon aquino ding aliwa sasabian da king ing sikolohía ya ing pamagaral king pamisip na ning tau kalupa na ning pamamie kabaldugan king kapalyarian at pamandapat king akasanayan a bague a ena kailangan pang pibulayan nung atin man katutuan kaniti dapot kapirasu yang katutuan uling makalakuan la ding bague pang katawan at pang kaladua ding aliwa naman sasabian da king ing psikologuia ya ing pamagaral king panugali at pamirapatdapat na ning tau kalupa na ning bague mayayakit matitimbang masusuri masusukad at magsilbing sanakan nung nanu yata kapupuntan nung atin man katutuan kaniti kapirasu yang katutuan uling malalakuan la ding bague pang pamisip at pang kaladua bayang tune milarawan ing tune nang anyu ning psikologuia kailangan king talingtingan la ding pesonang bibilug king pangatau na ning metung a tau nung talingtingan ya mu ing bague pang katawan at itabili ya ing bague pang pamisip at pang kaladua ing pamanalinting eya ganap antimurin nung tatalingtingan ya mu ing bague pang kaladua o pamisip at itabili ya ing bague pang katawan ing pamanalinting eya ganap king ulina niti yampang ke king pamanyuri ra ding masusing psikologong kapampangan king ing tune nang kabaldugan ning psikologuia ya ing masusing pamag aral karing atlu nang persona ning tau ing personang lasip ing personang pamisip at ing personang anghel agpang karing talatuki na ning psiko analitikong pamamatyawan ing malalam nang kaisipan ning tau mepirake ya king atlung dake pemansaganan dang id ego ampon superego ing id a luklukan na ning kalibyan kena re king matas a pedestal at binie re kaya ing taguring peka sibul na ning sikanan ning tau ban lunto ing miyaliwang bague at kareti kabilang ne ing paninap matampa mu ing ipaganaka tamu king ding katayang milalarawan king kalamnan ning pamisip ela bague magsilbing tangalan uling meapsi la king alapap ning diwa nanupata deta mung talagang migsane king mesabing pamamatyawan ding tune makawaga king malalam nang kabaldugan para karing talabasang kapampangan marapat mu king ilarawan ya ing psikologuia king anyung malyari nang asanak ning kaisipan a ing tau atin yang kaladua atin yang katawan at pamisip kesa king ume tamung lilito king alapap ning diwa ume tamu king matulid a dalan at sabian tanang alang kapikakunuan king ing tau atin yang kaladua at ena bala nung tanggapan ne o ali ne ning syensya pablasang king makabang panaun ding talasulat king marangle na ning psikologuia seria deng pinimpin ing paksa ning kaladua uling ere agyung pamatutuanan king atin pin etamu sasabian king agyu tayang pamatutuanan dapot e mangabaldugan a uling eya akayabutan pamatutuanan king ala pin kaladua nung ing kaladua milele ya king marangle ning psikologuia kapilan man ing psikologuia e miganap inia kesa king sabian tamung super ego ego at id sabian tanang alang kanglap king ing tau katawan ya pamisip ya at kaladua ya agpang naman karing talatuki na ning galal at parusang pamamatyawan ing kaisipan na ning tau malinis yang papil at ing misulat karin inungyung ne ning aparalanan na king bie detang bague babie tula king tau ila ding dapat a malamang pasibayu nang daptan uli kaseng makabie lang tula at kapasnawan king aliwang banda detang dapat a babie kaplas at parusa kaministilan lang e na miulitan uling ela babie kaligayan at kapasnawan king tau nune kaligaligan king maragul dang kapaniwalan asasabi ra ding talatuki na niting pamamatyawan king magsilbi deng iyungyung ibayu o iulma ing pamirapat dapat na ning tau kapamilatan na ning pamamie galal king pagnasan dang dapat o kaya kaparusan king era pagnasan a dapat maustang mayayakit king ing anti kaniting pamamatyawan kalupa na ning psiko analitikung pamamatlawe linele re ing kaladua a balamu wari ala yang ulaga ing kaladua na ning tau uling eya magsilbing sukdan at ing maulagang bague king pamamatlawe anti kaniti ya mu kabud ing pamirapat dapat na ning katawan eta na pagmulalan nung makanian ing ipairal dang kapamalakan pablasa kaseng iting pamamatyawan meangu ya mu king pamagaral da king panugali at pamirapatdapat ding animal at e king panugali at pamidapat dapat ding taung maki matas a prinsipyu nung nu magbabo ya ing personang kaladua ing historia yang patutu ing galal at ing parusa ala yang epektu kang propetang daniel kang mahatma gandi kang doctor jose rizal at kang benigno aquino jr at dakal pang aliwang e tatakut keng parusa at e sugapa keng galal pablasang magbabo ya king pangatau ra ing personang kaladua bilang kagalangan karing talatuki na niting pamamatyawan eta mu sasabian king makalisya ya king katutuan ing karelang pamamatlawe nune sasabian tamung nung katawan yamu agyang makikasamut yapang pamisip ing metung a pamamatyawan nung ala yang kaladua ing pamamatyawan eya ganap ing gantínan filipínu gantihan marano rido páli ver metung yang insesanting argumentu u lában kadalásan king pilátan da ring grúpu da ring táu lakuas na karing família u angkan kaluguran kung poeta akuman paniwalan mu enaku sana bisa pang mamikudtang pasibayu dapot kening akakit kung kapagpabustan ning tau king tungkul nang ingatan ne ing mulajan na ning guinu kening kalapastanganan king kapaligiran tamu king indung naturalesang palsintan mu palsintan ku telanan ke ining lira o poeta ning balen ku talanan me sa ing keka ban ing api maglipatu palsintan teng madalise ing indung naturalesa pablasang yang babie tindag king diwa na ning poeta itang angin a saguiwang inawa ning paralaya ing lagusgus da ding batis ing banglu ra ding sampaga ing tumaila ra ding ayup a maniale karing sanga ding tungatung da ding bunduk at mawalak a sabana poeta palsintan ta yan at ya ngening sisiran da dapat mung igale tala ding mamaping poesia sasabian ding kayanakan ena kanu usu ngeni ing pamigale poesia linuma ning karaoki inia naman ngeni oyan ding bague kawili wili a palsintan ning poeta matatda king yatung iti nukarin la ding batisan a pagsarian tang parati nung nu tala panintunan detang nimpang masasabi bakit ding malino batis memala la at kinati kalupa na ning poesiang sikwil da ding bayung suli nukarin ya o poeta ing malilung a kapuluan nung nu ding myaliwang ayup paraiso deng pagkarinan kabang talu mamag koplas king babo ra ding tanaman babagayan tang poesia ing malambis dang kundiman ngeni lon mu kinutud do detang dutung king mulajan tinabi da la ding ayup a lesakan da tuknangan ing gabun a melitungtung memanabtak king kapalian at king katulid nang banua manyawad yang katalaruan pagmasdan me o poeta ing mawalak a marangle kanita ustung papalut magmalaguintu ya kule inia ding kawatasan ta magyuyu lang magpatawe kambe ra ding makabitin a tinalague ning pale dapot ngeni ing palayan mamayuspus king katamle liliwan na itang danum kukusad pakakalale makanano itang sibul kalalaman dinulung ne uling meko ing salilung ding dutung a mengamate pagmasdan me o poeta ing pipandiluan a ilug king tela bubug nang danum masaya tang mipaniabug inia ding kawatasan ta tikmus la pangalindayug karing alun a makialung karing bulang lunto lumbug dapot ngeni ninung bisang magtampiso ken at talbug king danum nang makilarung menuling na king kalabug ding susu bya asan paro mimin lang mete at limbug mengamate la king lasun a sasarian dang tutugtug pagmasdan me o poeta ing baryu tang aranguren pagmaragul te kanita anting kapisi ning eden itang pasu ding kabayung pamasada da king balen maki agpang king sukad na ning poesia tang babaslen ing makanian a musikang paninapan nang bethooven inakmul ning alingongo ra ding babasuk a saken ing asuk at alingongo nung era agyung salesen sakit katawan at isip ing ausan dang datang ken nukarin ya o poeta itang angin na ning napun itang angin a saguiwa neng mamunag a mamambun atme niaman sasangapan neng lalague tang maranun pigale gale taya pa king pastulan lele tabun ngeni itang angin aita sumawa tanang manintun ene subli pang magbalik ban kekatamu magdatun at pablasang linasun ne ning panyulung ning panaun inia balang sangap tamu sasangapan tamu lasun nukarin ya o poeta ing makabigjaning jardin neng manintun katang diwa karin kata mag imain nung nukarin la ding rosas a palsintan da ding batwin katulan nong pakialungan ning malimadmad a angin nukarin la detang rosal ding gumamela ding jasmin ding bonggabilyang malare karing balag bitin bitin ing leguan mitambunan ya basura ing atyu karin guewa ra nia mung ugsianan karing marinat dang lampin pagmasdan me o poeta itang bunduk king malaut ken to inapsi ding amlat para karing bayung sibut ken to tikmus ding mamana ding usa at babing dikut ding sudya at encantada at diwatang libut libut detang dutung nang matatag digsa dala at pemutut king ditak a patalusad titipa dong pasalikut ing gagawan dang makanian nung e tuknang at maputut magpaldas ya ing balayan king trajediang makatakut e makalingad poeta king yang bunduk ya ing tabing a pader nang peka sagka ning danuman a matabsing nung matibag ya ing bunduk malaso ya ing pun patling lumbug ya ing syudad tarlak at ding baryung makasiping at kanita ne maramdam ing gulilsak a tatabling ing sambitan at ing siguk tagulele at saingsing ing makipasari kanian ing dapat dang e masanting ding taung butang pamisip a maki pusung matuling inia mekeni poeta ding dalit tang maki bagsik ila namang ilague ta balang maramdam laguitik ing poeta tin yang bersung mataram at maki lisik anting kildap neng kaleldo mitataung manalamsik karening pusung matuling matindi teng ipandikdik ing vendeta ning poetang inamun dang pemalantik ngening ing kekatang lira yang papaten da salpitik para king naturalesa dapat katang magjimagsik ing pámaglípat amánu ya ing prosesu kadalásang gradual ning adopsion na ning metung a grúpu da ring táu ning aliwng amánu king punta ning dalan capas milungenge ya ing matua ketang pampang a mabatu misubsub ya ing lupa na balamu dimdam na wari king ing gabun ginalgal ya a antimong kapakibat ning magagabak a banua makanian man pinilit neng inatna itang kanuan na itang kanuan nang mesugat ketang batung digpanan na at kanian no abatyawan ding anak na ning sabana memirapal deng lepitan ban keta saupan de sana kabud disnan de ing matua dela de king masalilung mayap namu libis dalan atin dutung a malabung ing dutung atme kalapad linadlad yang anting payung sagisag ne ning amanung menialampak king kalabung at ketang panga andik na ning matua king pun ning dutung asilipan no ding ayup babo sanga pulung pulung balamu wari watas lang king pantuk dila mamialung uling atin lang amanung palsintan ning balang metung kabud sinubli ya diwa ing matuang mipalungenge binie na ing pasalamat karing anak ning marangle at ngana pa king ikit kung malasakit yung dalise panamdaman kung balamu kumaba pa ing kakung bie pablasang nung agawa yung mamilagwang lapitan ye ing matuang antimo akung ikit yung makalungenge ena ayamyam ning lub yung eko tikdo ban saupan ye ing sarili yung salita nung akit yeng mamamate nganang mekibat ning matua aku ya y kapampangan ing bale ku atyu babo na ning bunduk ning sinukuan meguing panugali ku nang kalabas na ning kauran ing tipa ku at dumalo karing kakung kayaduangan at king panipa kung iti apigampa kong puntalan ding kapanalig ku tarlac a sadya kung kayakuanan ena antimo kanitang pulut kung atmu kayumu at king pami aduangan da menaliwa no amanu maki inglis at tagalug kadalasan ilukanu inyang e na ku mibata king sukal lub a masolu ginulut ku at miglakad e ku memun agyang kenu king kanakung pamanlakad ing capas yang kening lub ku uling ken atin kung balung watas a malugud kaku itang meka matuang dili karing anak pipiling ya ing balita malambat neng meko menaliwang bansa karin ne pu manuknangan king labuad ning amerika keti capas melanat ya ing amanung kapampangan ala na pung mariposang lilimpad keng bulaklakan ala napung magpalakbang at luluruk keng bugtungan ala no pu ding pulosa at basultu keng umpukan ala no pu ding poetang mangorona neng piestajan ding kasiping balen apu subukan yulang puntalan baka sakaling atin pang watas concepcion o bamban nganang miniabi ning matua nung capas ala nang watas keti tarlac malaso ya ing amanu ding mardikas ding poetang ilukanu magsane lang miamas amas sasadya do king labanan ding pluma dang mangatalas nung keti alang poetang maglualu at makilamas lungub lang alang sumbagal king pasbul nang maliwalas at oini ing tandanan yo nung miragsa ya ing capas ing bamban at ing concepcion ilang tutuking malagas kailangan king atin tikdo bayung watas a magbante inia kukutnan dakayu ikong anak ning marangle ninung kanakung itubud king oras aini tikdo ne bakit tajimik kayu ngan e wari pigmasakit ye itang matua bebe dalan ikit yung makalungenge ing kekayung kapampangan makanian yang maka ungle bat ngeni eyu ipalto ing masabal yung dalise ding anak na ning taldawa milalawayan nala mu at ketang era sasarian aganan agnan miparuku at tinikdo yang malale ban gumulut neng dumayu dapot itang anak dili ing malating peka bungsu ya ing tinikdo at ngana akung itubud mu apu eke pabustan malaso ampon makalinguan namu ing amanung kapampangan a sisuan king kakung indu at kanian no pesitikdo ding supling na ning taldawa kapampangan keng tinikdo kapampangan keng miragsa ketang tula na ning matua memalisbis ing keyang lua at king gagalgal nang boses nganang mainan migsalita ing amanung kapampangan magluid ya king kabang kaba at minuli ne ing matua king bunduk na ning sinukuan king marangle melakuan la ding anak na ning asikan dapot ngeni panga abak a maranun king pastulan kapampangan la ding sunis ding lawiwi at kundiman uling dening bayung watas yang marilag dang taguimpan ibangun de king kuta ra ing kulturang mekalinguan nung ding anak na ning capas tikdo la sanang makanian ing capas kapampangan ya ngeni at king kapilan man ing dalan ning pamibiebie pamanang kapampangan sinese ring pamilyang lalic metung yang matas a talaturu ning kalintaw i galo dalusung lalic king keyang pamilya ing kalintaw ali ya mu makikilala antimong dalan ning pamipamingwa nunge dalan ning pamibiebie ing kalintaw tatalakad at pasiknangan na ing pangkaladwa pamisip pamikakatawan kaulagan ning tau pankilwal at pankilub ning sarili patubuan na ing pansariling pamanawat pamanagwantan kapanwalan pamagsikap at sariling pamanulaga potang piyabayabayan la reni mamye sikanan king kapayapan ning pilibluban at katatagan ning bie ning metung tau bayit king kuliat a mayayaus lunsud ning angeles ngeni king pampanga i punung talaturung galo atlu yang banwa idad anyang i ingku nang tiburcio d lalic at ing tata nang ulpiano d lalic tiru raneng mabyasang kalintaw ing kapampangan kalintaw metung yang martial art ating kali pamanyakad maki taram dumong grappling ampong mano mano menibat karing lipatlipat lipi ing keyang ingkung tatang at kasalungsungan ing keyang koya megi lang pamuntuk ning karelang lugal ngeni mayayaus malabanias king angeles tuturu neng galo ing kalintaw king angeles university king pilipinas kanita at ngeni karing miyayalwang ekswela kasalungsungan tatalakad ne ing sarili nang eskwela king malabanias meyari yang bachelor of science in commerce and criminology ya ing pekamatas a talaturu ning martial arts karing marinu at alwang tau magobra king u s air force king angeles anyang atyu ya pa ing clark air force base bayu ya minugka ing bulkan pinatubu keng kalintaw mababalu ing aral a ali kailangan mipatune ing sarili karing alwa oneng potang ing anganan ning pamanyagip sarili makasalale ne ing pamanurung abalu king kalintaw sulput ya at ing patune lumwal yang maligwang maki sikanan lub a sagka king manampalasan historia kasalesayan ing historia ya ing taguring magagamit makapatungkul karing melikum a kasalesayan ning milabas nung ing historia magamit ya antimong lagyu king metung a marangle na ning pamagaral ing kabaldugan na ya ing pamagaral at pamamie kabaldugan karing kasulatan makapatungkul king lipunan da ding tau king kapanaunan aita ing taguring historia metakmus ya king salitang griyego iotopia ngana wari historia bunga ning metung a pamanialiksik at miyampang a peka uyat ning inglish a katayang istoria ing ensayklopedya britanika ning ngana king ing historia king maliwalas a pamamatyawan yapin ing sablang bague mepalyari emu bukud ding bague meganap king bie na ning tau nune pati na ding bague meganap pang naturalesa kareti makabilang la ding anggang bague mikaka atin pamanibayu at ing salukuyan a syensya patutuan na king alang bague emo sana mikaka atin pamanibayu eata ing meto kalaganapan at ing balang kalangkap na niti atin yang sarili nang historia menasa karing talasulat kapampangan ing historia ausan deng kasalesayan den namang aliwa ausan deng amlat arkiologiya sanga ne ning kasalesayan at kabyasnan makapatungkul king pamanigaral karing mengalakuan a bage ampong gamit ring mengapaunang tau ampong manuknangan karing lugal keti yatu hacienda ramona porac kapampanga meyakit king pamangulkul keninh mesambitlang lugal ring dakal a gamit menibatan pa karing panaun ding emperador king tsina panimunan ning museo ning pilipinas king menila kasalukuyan dang pagaralan ring batikan ing mengayakit a malambat nang makakutkut a gamit a menibatan karing isik maulaga king ring tau susulat da ing karelang denasan at historia bankanita ing tune at tutu rang panamdam at kapaliarian ilang mitala at milimbag ya pin ini ing ausan dang historiograpiya agyang ing meanguabie santo papa juan pablo ii panualan na ing kaulagan ning ausan tamung historiograpiya ala nang pekamasanting at malino pang patune keng kaulaga ning hisotoriograpiya nung alua ring macabebe scouts anggang ngeni ring tau miyayalua la pamanaruk karing sundalus a mesabi pauli ning ila era sinulat ing karelang denasan kapanualan anting sundalus a bayaran ding kastila o ring amerkanu anggang ngening salungsungan ali malino ing kebaluan karing dapat da king balen at bansa aida tanglao aguas septiembri makuyad nang kasalesayan ning pamanggamit king aptas o internet king panyulung ning kalinangan kapampangan tikyan de reng orasan ing astronomy keng pamanyukad oras kabuklat ning bayung banua mabilug yatu metung a sigundu ing miragdag karing orasan ning yatu menibatan king asya papuntang albugan pauli ning mas mabagal a pamandurut ning yatu meging oficial ing bayung oras anyang ing kapitangan bengi linabas ya king kunwaring gulis ing ausan dang greenwich mean time king england mayayaus yang leap second ing digdag dang sigundu karing orasan atomic ring peka ayasaan ustung orasan king labuad susukdan ning oras nini agpang keng galo ning caesium pauli nini itang pababang pamilang king bayung banua makanini ya at ka nang aldo ning disyembri agpang king hatul militar ning pamahala ning espanya king pilipinas beril de ing josé rizal king bagumbayan menila ing tauli nang kawatasan misulat king amanung kastila pemalaguan dang mi ultimo adios mibaldug ya king amanung kapampangan karing mapilan watas metung a pekabayu yapin ing gewa nang renato b alzadon ketang ka aldo ning nobiembri mibayit ya i andres bonifacio ya ing mitalakad king katipunan metung a lakaran king pamagpalaya king karing bansa ning pilipinas kayabe ne ing kapampangan a talasulat king pamanalakad ning kkk i aurelio tolentino sasabyan dang malyaring kapampangan ya naman i bonifacio a mibayit king tondo mewala ya bie ketang ka nang aldo ning mayu ka nang aldo ning nobyiembri ne banua twa ing panbansang bayaning ninoy nung mabie ya pa mayakit ya ing kayang talambie keng bilugan ning bayaning kapampangan malapit neng lumwal karing malda ing linikas nang dikyunaryu o talabaldugan a kapampangan venancio samson ibat king sinulat nang amung diego berganio king amanung kastila ketang dilanwa vocabulario en la lengua pampanga ing pekamatuang talabaldugan kapampangan ali mesalawla ing don juan d nepomuceno kapampangan studies center ning holy angel university king angeles pilipinas panimunan ning patnugut robby tantengco ya ing menibala kening maulagang dapat king lakaran ning pamagbalik ning matas at pang mabelwan nang amanu ning labuad kapampangan nganang patnugut tantengco pangalual na nining aklat manalwa na ing kekatang paglalawe king amanu at kalinangan kapampangan aldo ning pangatalakad ning commonwealth ning pilipinas kapamilatan ning bansang amerika nang banua ing milabas mepilit lang gawan ala king panakit ding tau ring senador nandin ngening mumuna nang aldo ning nobyembri pauli ning pamanaus nang senador reid ning nevada d ing indu ning katuliran memalen rosa parks mewala ya bie ngeni ka nang aldo ning oktubri king edad a king keyang kamatayan abayan nala ring ditak a mepili kayabe ra ring meging pamuntuk bansa at bayani karing labanan miparangalan miburul king rotonda ning capitoyu kening lugal ayni anam a banua ing milabas mipugayan ya kang pangulung clinton at karing manimunu king pigauan batas pauli ning depat nang pamanyalunggat a memye pangayalua king lakad ning pamiyutus ring layi keng domingu nang aldo ning oktubri i rosa parks yang maging pekamumunang babaying miparangalan miburul king maleparan bubungan pabilug ning gusalinglakanbansa ngening aldo ning biernis gilisak re ring kayanib ning lalambale ning pigauan batas ing karelang pamagbotung keng bague aini bankanita ring memalen ning bansang amerika apayabut ra ing karelang tawling pamamye galang kening matenakan ameikana nabengi juebis ing senado minayun ya king munikala ngara ri nancy pelosi d california at dennis hastert r ill ing gusalinglakanbansa us capitol anti yang sagisag ning katimawan kalayan ampon democrasya at i rosa parks yang meging inda ning america api anti tang meragul sinabi nang clinton na siyam ya pang banua ketang i parks eya mebisang mamye king lulukan na king saken panmadla king maputing tau anya era balu ila ring kakaluguran na nung nanu ing malyari rang arapat uling ela pa makapag botu anya pegumpisan dana ing lulukluk gulut da ring saken panmadla neng lulual la manibatan kanita ketang kayabe yang menalakd i parks king rosa at raymond parks institute for self development ban saupan la reng anak king detroit ing keyang balen ibat ketang banuang ngeni ka aldo ning oktubri anam neng pulung banua keng pangatatag na ing buklud ning misanmetung a bansa united nations organization king kayang pamagmasusi oini ing payabut ning pekapun kofi annan anam neng pulung banua ing uno buung salita mitulid a lugal ning pigmulan ning labanan filipinu amerkanu menibatan ketang ka nang aldo ning pebreru ka nang banuang pamagmasusi nitang mumunang akbung a pigmulan ning pamiabnu ring filipinu at amerkanu itang panandang makakabit king tete ning balsahan mayayaus mu namang san juan o tete pinaglabanan miyalis ne mitulid a lugal ning pigmulan ning labanan filipinu amerkanu buung salita metung yang gulu keng pamanalal ing linto king pilipinas ketang hunyu ating patune a alipa melawe karing pipanusgan batas a meyakit dikil king sasabyan dang pamaglinlang king election a depat ning kasalukuyan a pangulu gloria macapagal arroyo ketang pambansang alalan ing kelwalan ning pamanalal ring official a sinambut ila ri gloria macapagal arroyo anting pangulo at i noli de castro anting kadwang pangulu dina dinalan la pang katungkulan karing pambansa at mangalating pamamahala ring pilabalabanan ketang alalan ayta ngening ka nang aldo ning septiembri mibasura ya ing pamanyampa king petition a ilako ya king katungkulan anting pangulu i gloria macapaga arroyo king pangawan batas ning pilipinas king botung ing sadyang pangulu corazon cojuangco aquino kayabe ning mebalu nang meanguabie fernando poe jr i susan roces tinagun la anting manalbe king camara ring deputadu keng vista king pamanyampa keng kaanwaran a ilako ya i macapagal arroyo keng pangalukluk na kaybat nang mesambut ing pamanyampa ning pamanyawad king pamaglako king pangulu penimunan da ring adwang balu ing metung a aklis ring tau king menila at siping lunsud dakal lang kapampangan a babayi ring kayagum king lakaran ayni a megumpisa ketang panaung ding amerikanu metung a maragul dang pigtagumpen gawan yapin ing katuliran magbotu da reng babayi merapat anyang panaun ning commonwealth king pilipinas pamagsadya king sariling pamamahala ning pilipinas lalam ning bansang pangulung amerika north america ning septiembri aida tanglao aguas gewa neng talainggat ampon mamahala ning pam wikipedia org edwin camaya i val sibal i edwin camaya ya ing menalad king lugal ning kapampangan a mesabi king aptas internet pauli ning kayang alwa pang dapat gawan king lakaran ning pamanyagip at pamanyulung da ring miyayaluang kultura lalu na ring amanu king mabilug a yatu mepili yang malili pa kaya i val sibal ri chris sundita harvey o sumuroy poetang tony pena renato alzadon rafael maniago ampo i alan ramos at aida tanglao aguas ila ring kasalungsungan mikakabalung sasaup kang inhinyeru sibal keng pamanalakad pam wikipedia org metung ya karing pekamarakal nang laman ing kapampangan karing bayu bayung mitalakad a wikipedia mabilug a yatu sinulat nang aida tanglao aguas ning sept metung a adwang banuang anak a babayi ing mewala bie huebis bengi kaybat deng likuan ring keyang pengari king kotsi king karelang garayi kabang makasindi ya ing makina at ing air condition o pakarimlang angin ning karelang saken nganang sarhento nick muyo ning san jose police california likuan de ring pengari king saken pauli ning ukul da marimla karin kesa keng kilub ning bale ra kabalik da para lon de ing karelang anak ala neng animu agpang king mesabing lupun rang dake ring binggut bayu la miras limang banua mawawala la bie dake ring milyun a anggang banua ila ring makapunta karing bale pipaninggatan anak atlu karing anak ala lu king maustang bayat o timbang megawa ya ing batas ketang banuang king panaun nang pangulung joseph estrada ring kagawaran ning pamipagaral kalusugan pangmadlang kakayap at pankilub ilang ring parepareung mamye karing kailangan ning mesabing balayun i pangulung gloria macapagal arroyo dinagdag yang limang milyun a pera ibat king kaban ning panlipunan kayapan karing balayan king bikul samar leyte mamye maustang pamangan karing anak ing mesabing lupun balitang meyakua kang tonette orejas ning philippine daily inquirer ning septiembri sacramento ca da reng makatuknang california atin lang amanu liban keng english karing karelang pibalebale dapot alang batas a mumutus king ring karelang mumunanga amanu miyabe la king panyulat ning karelang tala karing pipanuluan sakit ing speaker pro tempore ning pigawan batas ning california i lelang yee d san francisco sinulat ne ing munikala bilang a mumutus king ing mumuna nang amanu ning pasyenti miyabe ya keng pamanyulat king talaan nang medical ring pasyenti manibatan keng eneru mipairal ne ing mesabing bayung batas pauli nini nganang lee mipangilagan nala ring ali mangasanting a darala ning maynang pamitalamitan mabawas na ing dakal a gastos a maliliyari karing miyayalwang tests at pamipasapasa a gagamit dakal a panaun keng pamanulu pauli ning ali pamikakaintindi ketang agosto minayun lang maging batas ya ing munikala king botuan king assembly at king pang aduang partidu king senado ning estadu kabang susulung tamu king mayap a pamakiaduangan king pamisamut samut ding makatuknang king estadu maulaga ing mika talaan papalto king mumuna rang amanung gagamitan ding misusuyuwan king pamalakad ning kalusugan pamikakatawan nganing talasulat ning batas ning california the filipino guardian sept oct y sergio osmea septiembri mdash octubri metung yang abogádung sebuánu at ing pangaduang pamuntuk ning commonwealth of the philippines iyang pangaduang pamuntuk lalam nang manuel l quezon at iyang menalili inyang mate ya y quezon inyang iyang menatag king nacionalista party y osmea sapni de ring sikat a pamilya osmea at ing kayang anak y senador sergio osmea jr at ding apu na di senadores sergio osmea iii at john osmea metung yang chinese mestizo y osmea at mibait ya king cebu kang juana osmea y suico megaral ya para king mababang pamagaral king university of san carlos at meyari inyang y osmea sindu ne ing kayang pamagaral king menila megaral ya king san juan de letran college nung nu ne ikit y manuel l quezon a kaklasi na kinanwa yang panga abugasya king university of santo tomas at pangadua yang pekamatas keng bar examination inyang y osmea migsilbi ya lalam nang general emilio aguinaldo bilang tutuburan at talasulat inyang tetag ne ing cebu newspaper el nuevo dia a miglambat atlung banua y osmea abugadu ya at manibala keng diariu bayu ya linub keng politiku megumpisa bilang konsehal inyang ing americanung meniakup a manungkulan tilduan ne bilang gobernador ning cebu kalabas ning aduang banua meyalal yang gobernador ning cebu kabang gobernador ya tinagal ya keng mumunang philippine assembly ning at meyalal ya bilang talapagaslita nitang aniban y osmea ya mu at iyang peka anak at metung yang filipinu a pekamatas diling katungkulan iya ampong metung pang politikung pangprobinsiya manuel quezon ning tayabas tetag de ing nacionalista party para panlaban king partido federalista politikung makabasi menila ding aduang partidu ilang mitunggali keng politiku manibat kanita y osmea meyalal ya bilang assemblyman inyang at menatili yang kayanib ning mababang kapulungan anggang iyang meging pangaduang pamuntuk a mituki tuki lalam ning philippine commonwealth minta ya king us inyang para apapasar ne ing hare hawes cutting independence bill a menalili king tydings mcduffie act inyang marsu y osmea meyalal ya bilang pangaduang pamuntuk ning commonwealth inyang kambe nang quezon bilang pamuntuk meyalal yang pasibayu inyang inyang ing gubiernung commonwealth linipat de king us a makalaut y osmea tinuki ya kang quezon y osmea meging yang pamuntuk ning commonwealth inyang mate ya y quezon inyang mibalik ya filipinas kayagnan neng banua mibalik y general douglas macarthur at ding kayang kawal a mamie timawa kaibat ning guerra y osmea binalik ne ing gubiernung commonwealth at ding kayang kabineti sindu na ing laban para king panga timawa ning filipinas inyang alalan para pamuntuk inyang y osmea e mebisang mangampanya sasabian na na reng filipinu balu de ing makatala na banua yang mailinis at tapat king kayang pamanungkulan makanyanman mesambut ya kang manuel roxas a menyabut a porcientu kareng botu a meging mumunang pamuntuk ning timawang republika ning filipinas kaibat ning kayang pangasambut king alalan y osmea meg retiru ya king kayang bale king cebu mete ya inyang october king veteran s memorial hospital king quezon city mikutkut ya king north cemetery king menila ing bamban pang yang klasing balen king lalawigan ning tarlac filipinas agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing bamban atin yang barangay dakal pang panaun bayu la dintang reng pakatuknang ining karinan a meyaus a balen bamban malapad yang gabun a erapa pintalan deng memalen papuntang aslagan at king bandang albugan ding pulu mangatas a tanaman epa mengatagin at kabundukan ning zambales ing makapal a pulu at bunduk ding aetas ilang pakatuknang at mayayaus lang baluga kareng taga karin at ding sambal a mabibie kareng asan at karing ayup a atsu karin at karing king bunduk neng minsan deng mangasikan a lub a manibat kapampangan at probinsyang tagalug keraklan deng negosyanting isik magsikan lang lub para miras king pangulu papuntang capas ampong tarlac bayu la dintang deng kastila atin ditak a kapampangan a megdatun karin a me akit o enganyu king matabang gabun para asikan at ing ilug a kikislap anti mong pilak at didilig king eganaganang gabun karin para taba at sumanting ing pupul ding minunang manuknangan megumpisa lang meglinis paritak ritak karing king makapal a tanaman a bamban a nung nu tatakap manibat ilug papuntang king kabundukan uli da ring tanaman areni ing lugal o karinan meyaus yang bamban ing bamban metung yang pekamalating diling balen ning lalawigan tarlac uling iya ing peka mauli a balen ning tarlac pareu la gulis sepu ning mabalacat pampanga at king albugan yapin ing zambales ing ilug parua ya ing sepu na at iyang panibatan ning paranum pamangan balas at grava pangawang proyectu pang straktura ing malabundukin a atsu king albugan iyang halus kadua atlung dake ning eganaganang gabun ning bamban a dati yapin ing us military reservations king banda king mesabi atsu mu rin ding bliss projects at king pangulu ing mar settlement project nung nu laganas ing ganapan at ing pikuanan kapanintunan at mamie pamangan king mabilug a kalibudtarang luzon ding tau dintang na lang dintang at memaglinis la king gabun at pulu at e migluat mika balen inyang mga ding agustinian recollects dintang la at tetag de ing mission de pueblos de bamban ing balen aini king panaun a ita kayanib ne pa ning pampanga inyang mika bayung sepung gulis nung nu re gewa ing bamban a kayabe ne ning lalawigan tarlac angga man ngeni ini mekilala yang bilang balen a makatala neng ning pamuntuk balen gobernadorcillo king balen tarlac y don martin sibal mitulduan ya bilang pamuntuk a mipalagyuan at midinan rankung capitan ding mumunang menuknangan ilapin deng miki apelidung sibal lugtu dayrit macale vergara manipon at dela cruz inyang aklasan na ning ing bamban metung ya karing mumunang balen a migalsa laban ka reng kastila king mauling albugan ning balen keta king malabundukin atin pang makatagan nung nu la migsale at migkuta ring mangatapang nang anak ning balen bamban a mikyabe kang gen servillano aquino inyang mika aklasan king tarlac angga pa ngeni ating dake king malabundukin a ausan dang batiawan o king amanung inglis a look out point dakal lang anak megbuwis keng bie ra para king katimawan ning balen inyang datang la ring americanu inyang ing malating balen meging yang mumusbung a balen ing bamban sugar central mitatag ya at memye dagdag king kayang pamagluid y don pablo lagman yang mumunang mitulduan a presidente at y don laureano campo bilang kaduang pamuntuk king lalam ning american military government ding aliwang sikat a pamilya kaibat na nita ila naman ding menungkulan king gubiernu inyang panaun ning commonwealth deng sibal deng lumboy deng santos deng punsalang masaya lang menungkulan anggang inyang siniklab ing kaduang meto yatung guerra ing bamban anti ya mong metung a amlat ning ayup a phoenix a dapat sulapong pasibayu manibat king kayang abu o pangabagsak ing kabalenan mesilab at mesira ya ngan inyang liberation ding memalen ela mangatakutan agiang kasalungsungan ing atin labanan king kabundukan mibalik la kabalenan at megumpisa lang memanalakad at mengumpuni karing karelang bie at tuknangan sinaguli linabung at megluid ing bie uli na ning lapit ning clark air base ing bamban e na ne kasing lupa ning kanita ing kaduang meto yatung guerra malalam ya binie sugat at meramdam yang malambat ka ring memalen kaibat na nita ding kebaluan a pamilya likuan de ing balen at minta la menila at mitatag lang mangaragul a kalakal para karela kebaluan kareti ila ding pamilyang mejia ding lugtu ding dela cruz at ding sibal ning alemar s ing bamban ing bukas na ya pin ing maragul a pamagbayu y manuel acua roxas eneru mdash abril iyang mumunang pamuntuk ning timawang republika ning filipinas migsilbi yang pamuntuk manibat inyang binie de ing pangatimawa inyang anggang inyang bigla yang mete inyang y roxas mibait ya inyang eneru a nung nu mipalgiu ya kaya kaibat ning pang mate na roxas city capiz kang rosario acuna y tatang na y gerardo roxas mete ya bayu ya mibait y roxas megaral yang abugasya king university of the philippines at iya ing pekamatas king bar politiku ing kayang karera at megumpisa yang probinsiya fiscal inyang meyalal yang king bale mangawang batas house of representatives ning filipinas at kaibat ning metung a banua iya ing meging tagapagsalita kaibat ning pangatatag ning commonwealth ning filipinas inyang y roxas meging kayanib ya keng meto kapulungan pangbangsa at migsilbi ya bilang secretary of finance keng kabinete nang president manuel l quezon kaibat dang mipasar deng susug keng philippine constitution inyang meyalal ya keng senadu ning filipinas oneng e mekapagsilbi anggang inyang pauli na ning siniklab ya ing meto yatung guerra ii world war ii linub yang reserba bilang official bayu mika meto yatung guerra ii world war ii meging yang opisyal a mamilatan pilatan da reng gubiernu ning commonwealth at ing united states army forces in the far east headquarters ng general douglas macarthur tikyan ne y president quezon papunta corregidor nung nu ne pepautus king pangasira ning perang filipinu bang kanita deng japon ero akua at agamit inyang y quezon likuan ne ing corregidor y roxas minta ya mindanao ba yang manimunu kareng sasalang ka reng japon bayu ya meko y quezon kanita iya gewa rang executive secretary at iyang makatutuk maging kalibe na a maging pamuntuk presidenti sakaling y quezon o ing kaduang pamuntuk sergio osmea marakap la o mate la y roxas arakap de reng japon a maniukup filipinas kaibat ning kayang pangasukul midala ya menila at pinirma ne ing constitution a pepalwal da reng japon para keng republika ning filipinas iya ing menibala kareng patakaran ning gubiernu para keng pamagsiasat economy lalam ng ning gubiernung jose p laurel at kanitang panaun a ita migsilbi ya naman bilang tagapagmasid da reng ukbung filipinu a tagalual inyang sibukan nang tumakas papunta kareng kakampi allied deng mibabalik a americanung ukbu dikpan de bilang kakampi da reng japon kaibat ning guerra y gen douglas macarthur lininis ne at binalik ne bilang ating katungkulan na ning ukbung amerikanu ini yang memie bie king kayang pangapolitika inyang ing congress ning filipinas mirungut la inyang deng mangawang batas a meyalal pinili re y roxas bilang pamuntuk ning senadu inyang alalan ning pambangsa inyang y roxas tinagal yang pamuntuk ning pakpak liberal ning nacionalista party ing masusing sasaup kaya yapin y general macarthur ing kayang kalaban yapin y sergio osmea nung nu e mengampanaya uling balu na kilala da ne reng tau dapot inyang alalan ning april y roxas iyang menyambut at mika porcientu ning botu at ding partidu liberal ilang menyambut king bale mangawang batas inyang ing katimawan ning filipinas kilala ne ning america y roxas ing mumunang meging pamuntuk ning republika inyang y roxas memie yang kapatawaran kareng kinampi kareng japon inyang meto yatung guerra maliban karing ginawang mangarok a kasalanan inyang abril me ataki ya kaibat nang migsalita king clark air base ing kayang kaduang pamuntuk y elpidio quirino ing menalili kaya ing milky way ing kekatamung galaxy pekilagyu re king misnang salang babat band a gawa kareng batuin a masanting diling lon manibat king mawling nang dake ning yatu southern hemisphere manibat karin akakit me ing masalang pekalibutad ning galaxy nu namang atyu ka king pangulu nang dake ning yatu itang gilid na ing akit mu uling atlu lang kapat a dake papunta king gilid ding yatu ampong aldo at ditak la mu reng batwin bandang gilid maragul a maragul ing pamiyaliwa da reti king sala da reti ibat ya king latin ing lagyu ning milky way likas ne ning via lactea iti ing amanu namang ita ibat ya king amanung griego a galaxia gatas ing kabalduga ning gala o galactos metung yang maragul a grupu da reng batwin ing galaxy a bibilugan da reng milyun milyun kareti dudurut la reti ketang karelang galactic center antimo nung makananu yang dudurut king batwin ing metung a planeta pilang milyung banwa ing milabas bayu na akwang akumpletu ning metung a batwin ing kayang pamandurut king galaxy maulaga la reng cycle a reti uling ating miyayaliwang lugal king galaxy a maki asteroid a maging meteor nung tumud la king atmosphere ning yatu makapangasdan ing kasiran a malyari dang gawan deng mangaragul kareti agpang kareng dakal a mewala lang laganas deng dinosaur uling mituran yang asteroid ing yatu anam a pulung milyun nang banwa ing milahas maniwala la reng astronomer a balang atlung pulung milyun a banwa dadalan ya ing aldo ampo ing yatu king metung a dake ning galaxy a dakal asteroid mapalyaring dilikadu ing panaun tamu ngeni uling paniwalan dang e maglwat at mipadalan ta na naman king lugal a anti kanita e mu malino nung ngeni mismu o kaybat ning mapilan milyun a banwa alang taganang makibalu dapot malyari ini kilub ning limang milyung banwa pilan la pang milyun deng aliwang galaxy a makalto king sikluban e malino nung atin pang aliwa bukud kareng akakit tamu lalu pang masákit pakibalwan nung maki kabaldugan nung ati lu reta nung e tala man agyung akit o sukdan deti neng kayi atin lang angganan deng at neng kayi naman ala nung ala lang angganan e ta la ngan agyung akit deng galaxy metung ya pang paralan nung makananu nang ayayapektwan ning milky way ing malilyari itang kapamilatan ning astrologia milalang ya king paralan a anti kaniti ing kilub ning kulang king dinalan a banwa ing paniwala da reng mitatag kanit anyang minalis ya king metung a lugal king banwa ing milky way kapamilata ning magwakas na ing panaun bisa lang makasadya mitagun ya itang panaun a ita king pamanyatang ning espaa e la linaban deng inca uling maniwala lang magdala la king hustiisya ning dios deng castila mesira ya ing karelang imperyu at miyabe la ketang meging peru ing apalit kadua yang klasing balen king lalawigan ning pampanga filipinas agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing balen aiti atin yang kmsup a lapad ding balen a makalele ilapin deng macabebe at masantol ning pampanga at ding calumpit ning bulacan ing balen apalit kabalitan ya keng keyang pamaglala ampon pamagpande negosyu yamurin ing lugal ning banuaang paradang ilug libad nang apung iru bilang parangal keng keyang mal a patrung y apung sang josep st peter ing dambana ning imahing garing nang apung iru sasamban de ring memalen mabilug a banua ing keyang pisamban a kapansin pansin elegante panga adornu metung yamuring bague kapurian da ring keyang memalen ing apalit atin yang barangay ing balen mipundar ya inyang panaung s mebinyag ya ing keyang lagyu manibat karing klasi ring dutung a makapal tutubu king lugal pterocarpus indicus ausan dang asana reng tagalog at apalit keng kapampangan keti re atagmuan ding kastila ing tal a mangawang kanyun panday pira a mitalakad puwestung pandayan king baryu capalangan niting balen iti yang pegumpisan ning pamaglabung at pamandakal ding talapande at ing pamangalakal keng bakal keng balen deng tau apalit pagmasusian de at pagsilebran ing piesta ning balen at ning parokya miagnan neng junio banua banua ing apalit makapapuwestu ya keng aslagan nang banda ning probinsiyang pampanga makasiping ya dane nang aslagan east keng balen baliwag bulacan bandang amianan norte karing balen san simon at minalin direksiyung abagatan south karing balen ning bulacan a pulilan at calumpit at ing dane nang albugan west keng balen macabebe ing balen laut yang labing metung a kilometru manibatan keng kabisera ning ciudad san fernando susukad yang sobrang anam apulu t metung sq kms kilometru kodradu kapatagan yang kabilugan ing balen at ing ilug pampanga pampanga river babasle ya king mismu nang kalibudtan keng ing arayat pangadua yang klasing balen king lalawigan ning pampanga filipinas agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing balen arayat macapalantang ya queng bunduc arayat tukuran na banda bale ning malagung sinucuang maria diyosa ring tanaman at animales na quetang mismung bunduc pabanda nang lalam ya ing national park a pipagpasyalan atin yang swimming pool rescung picawenancareng magturista pabor dang puntanan ing arayat atin yang barangay bayu deng castila canita dinatang balayan ning pambuit de ing balen ausan canita dati neng matuang agcarinan minuna nang puestu ning barrio palinlang dayat de ing balen pasibayung ligyuan taldawa ing queyang buring cabaldugan samantala ing bunduc minuna deng ausan ing bunduc alaya bunduc qng aslagan ding queang kapiestan miagnan dong silebra ing piesta ning balen at piestang parocya istung ing nobiembre a beinti singcu ya pagsayan ding tau balang banua banua makasabat ya queng balen ning magalang quetang queyang bandang norteng paalbugan cabio nueva ecija ya ing carin namanqueng banda nang norteng papuntang aslagan tulid neng aslagan ing balen candaba ing balen sta ana tulid yang lalam na ing balen mexico bandang albugan ya ilang sasalicup makapadurut na ing sacup nang gabun nung sucad codrado sientu treinta y cuatru lapad kilometro kilometru ne man disyotsu y medio ing calautan na ciudad san fernando ding queyang barangay atlumpulu la ngan ing baculud kapampángan bakúlud espanyol bácolor pangapat yang klasing balen king lalawigan ning pampanga filipinas agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing baculud atin yang a barangay bale ne ing baculud nitang pekamatua queti far east caring escuelang pang obra de artes y oficios de bacolor quen ya noviembri a cuatru pa pequituqui ra ne mibayung laguiu ya quetang manuanang don honorio ventura college of arts and trades sadia yang quilala ngeni pambansa yang universidad na metung caring tungge pecatuang pisamban buung pilipinas queti ya mu naman ing san guillermo church balen neng carinan banua nang queyarian ing contribucion ning balen queng capangan a popular queti balen capampangan ing pansit palabuk a era parisan tamalis putuseco at bulagtang suman bayu ring castila baculud deng ligyuan queng makabakulud basi nang pibatan matas gabung pepa durutang cababan babo lubao nung queng lumang capampangan banuang mil quinyentus pitumpulu t anam pindar neng guillermu manabat ing balian cambe ring castilang migparam casaupan cang san guillermu ne ligyu ing pisamban yang queng pilipinas sadyang cabisera quetang ing menila sacup yang britania carin minatras la ding castila lalam nang simon de anda queng pamanurung da miras queting pueblu villa de bacolor deng inaus bayu basi qng ari ning espaniang decritu cabisera ne ning pampanga atlung siglu pagsilebran de ing piesta ning paroquia balang ing bulan ning pebreru adies ya ing la naval naman a balen nang piesta neng bulan yang mayu catlung duminggu na ing balen baculud makapabanda ya qng pekapusad na ning labuad pampanga parti nang albugan makapasiping la ding balen ning guagua ampon sta rita ciudad angeles at porac lang norte na ciudad san fernando yang queng aslagan na ding balen minalin at sto tomas la queng parti nang baba maka tilu banda ing sucad ning balen miguit culang atiu sitenta y unu kil metru codradu lalaut yang manga limang kilumetru ibat capitolyu ciudad san fernando aduampulu t metung lang baryu atiu keti ing candaba dati candawe kadua yang klasing balen king lalawigan ning pampanga filipinas ing candaba yang peka malalam diling karinan king kalibudtang luzon agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing candaba kabalitan ya kareng mangalapad at mangasanting ng pinak karinan da reng itu at bulig ing kabalitan a burung asan metung a kapampangan kapangan buru yang megawa manibat ka reng bulig dalag o kaya kareng itu o mudfish a manibat kareng pinak ning candaba bantug caring e da lupan burung asan binurung capangan quen mu capampangan bulig ampon itu ding pekamanyaman queti la candaba kabud manibatan ing candaba atin yang barangay kabalitan ya ing candaba ka reng kayang marangle nung nu la manibat deng pakwan deng pinak alang mikibandi nune pang malda la nung nu la manasana atin lapad a kmsup nung nu mataba ing gabun para pitamnanan keni ing peka primeru ng apalwal a bunga ilapin deng pakwan nung nu la miraras kareng ali aliwang bangsa ing pinak ning candaba mataba ya ing gabun na uli na ning dakal a mabubuluk a gule at taklang animal deng dayung bibi at aliwa pang aliwa pang ayup a magdatun karin tatakas la keng dimla na anging manibat tsina at siberia at maging banua banuang santungan de ing pinak deng ayup a reni ilang maging pialben da reng mamasyal ka rin ing candaba dati balu re king lagiung candawe metung yang pekamatuang pituknangan bayu la datang deng kastila at bayu la dintang deng encomenderos nung nu ila reng menungkulan keng bbalen inyang ing balen cadaba quen ya cabalitan caring mayaman nang marangle sasacan nung nu reng mayumung pakwan do tatanam at ding mabista nang lating maleparan caring itung dagul at bulig carinan detang taga caring memalen manucnang ding labak candaba gamit dong asanan istung panaun da ding aldo cauran at asican pale at tatamnang pakwan cabang panaun ning malanging caleldoan deng labuyung itic carin mamanyatang at mialiwang maliap ayup kaparangan a magsitakas queng pangarimlang amyam qng siberia at qng china manibatan magui de ing candaba banuaang santungan ing mamaril ayup careting labacan careng turista ya metung pamparatang ing e da alupan burung capampangangawa caring bulig ampon itung asan queti candaba ya kabud manibatan metung caring lugal da nang pekamatua ala pang castila panuknanganan na malambat pa bayu da ring encomienda banuang mil quinyentus nobenta y tres petsa yapin ya ing ngeni balen ning candaba e ya pin masyadung pikabaluan sadya nune mu caren pang atiung ebidensiya a ding candabenios queng panaung ita atin nong cultura comercio industrya tungkul queng marangle at pamanasan da agpang keng kuwentu ning matning tagayapse dr juan gatbonton a ngana ligyu re queng calele sitiong lugal a candawe iniang bandang tauli ding castilang mine queng lagyung candaba icua deng sinane agpang pa king metung a kapamalakan bate keng istoryang pisalin salinan babacasan deng keng cang daba pigmulan ing daba amanu de yang gagamitan keng oyang maragul a pila kayarian e binang meglambat ya nang keugalian kareng balang dintang bat aliwang balian a sasaling asan o burung kasebian king cang daba da no tuturung papuntan meging candaba ya ing balen kataulian myagnan ing piesta ding balen at parokya nung pagsilebran da ding tau candaba pareu la aldo at bulan durugpa iti nen yang bulan nobyembri a treinta e da sasalanan alus banua banua ken yang peka wanan parti ning prubinsiya sabat ya keng norte cabiao nueva ecija queng san ildefonso bulacan alaya baliuag bulacan queng lalam ne banda at bandang albugan balen sta ana kadua yang maragul diling municipio mabilug pampanga keng keyang entiero aduang dalan walu kil metru codrado manibat king ciudad na ning san fernando laut ya iti alus beinti kilometro pati santo nio treinta y tres barrio la ing floridablanca pangadua yang klasing balen king lalawigan ning pampanga filipinas atiu king bandang albugan ning pampanga king dane da ring bunduk ning zambales at ding sepu nang balen ilapin ding porac king bandang pangulu lubao king mauli guagua king aslagan at dinalupihan bataan king albugan naman floridablanca ing buri nang sabyan maputing sampaga keng pupul nang pale kadua ya pampanga itang basa air base carin ya ing banda neng mayu a unu ing balen nang piesta ing floridablanca atin yang mga kilometru karayu manibat san fernando at kilometru manibat menila ing balen floridablanca atin yang katas a feet m babo ning pante ning dayat malat ing floridablanca atin lapad square kilometru kudradu agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing floridablanca atin yang barangay kadua yang karakal pamamupul pale keti king pampanga e la miagape kilala ya murin atbuan nang marangle pampanga sugar mills carin ya ing bale ing basa airbase man karin telakad de ya ing floridablanca tara usyosuan te ing floridablanca lagyung castila ya a ing kabaldugan maputing sampaga dapot e sampaga ibat ing lagyu na nune ketang conde ning floridablanca bisitan neing lugal ketang petsang banda mil otsu siyentus ya ing siglu canita pinundar deing lugal bulan ning eneru detang atlumpulu t siyam a estrangeru a ing pinunu ra y ramon orozco banuang pitumpulu t siyam mil otsu sientu ing keyang kapiestan primeru ning mayu balen at parokya pagsayan ding tau ing floridablanca banda yang albugan dane ning pampanga qng ka zambalesan pa norti ing porac yang keya mamarang balen ning lubao ya keng banda nang lalam ing balen ning guagua king keyang aslagan albugan neing balen ning dinalupihan sucad aduampulu ya queng kilumetro kalaut keng ciudad na ning san fernando manibat menila nobenta yang sacto matas ya keng dagat danum apat metro sientu beint sincu ya kil metru kodradu atlumpulu t atlu la ding barangay na ing guagua kapampángan wáw metung yang balen king lalawigan ning pampanga king filipinas agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale kanitang minuna yang ing balen wawa amboca ning ilug keng matuang salita carin la sasali deng taga menila chicharon tocino ampo pang talangca pusad yang kalakal at tinda ing guagua kadua yang distritu keti king pampanga keng pamagdulap ning kabiasnan centru ya karing keraklan da ding keyang eskuwela pribadu t publicung pang elementarya haiskul colegio at pang malaguang obra metung ya caretang karagulang dili ing asensadu nang publicung palengki den mang siping balen daratang la reti manyali o libe gamit nung magsilbi ding taga menila pupuntan do quetipititian at pindang surisung de clasi ampo reng talangka neng panaun deti ing guagua atin yang barangay iniang minunang mil kinyentus nobenta wawa ing aus da queng balen ning guagua a buri nang sabyan ambocang ilug ya alua o bukana keng salitang mana ing pabalebe nang ilug pangabanda meging puntu ne ning papil gimpanan na keng pamanyaque at kalakal kanita ing guagua manawa ra neng pagdatunan maluat na bayu pa ring castilang dinatang a caibat qng balen layung minyacupan canitang banua na ning fifteen sixty one ding mengatambun nang lumang kasangkapan a apangulkul da balen kasipingan ilang migpatutung tinang menuknangan keng guagua panaun pa nitang keluatan deng minunang taung menuknangan guagua keng kabalenan na carin la menira ban maglibe gamit caring taga isla magobrang manasan ampon pamagsaca ing apipamangkang ilug tilutan na ing pamilipat ning mialiwang paninda caring miayaliwang lugal pamipunta ding isik ing guagua parti na nong mula ning economia na pamibie t salamua niang mil otsu sientus santungan deng kabla keng pamanakas da ibat qng menila ban lisyan ing bagsic carin ding castila at carin memundar lang tangkang mialiwa qng economia na ning guagua mimbag pala ing balen maragul ya ing meging papil king pamakilaban at pamakipungkil da ring pilipino caring mapanyupil ding katipuneru karin la minimpil at keng kaduang guerang mundial a tinagkil ing guagua marangle ne ning pamibungil ing betis nang pitung baryu sasacupan bantug ya keng gintu t pilak nang pandayan karing keyang mueblis balita ya naman keng pamangortina t pa mintang pisamban obrang karpinterya dutung a lilukan ken deng memaryu na subuk la guelingan banda ya ing guagua mauling albugan parti ning probinsiyang labuad capampangan ding balen minalin lubao kasipingan anti ring bacolor macabebe t sasmuan anampulu t adua ya king kasukdanan kil metru kodradu kaba at leparan pitumpulu t pitung kilumetru neman manibat menila ing keyang kalautan alus metung oras lambat yang manewan keng north diversion road nung carin dumalan dies yang kilumetru cacabang pulayan ciudad san fernando papunta t paulian agnan dong pagsayan ding aldo nang piesta piestang kabalenan ampo ning parokya ka walung deciembri yang pag cilebran da caring atlumpulu t metung barangay na dakal yang eskwela ing balen ayti ing lubao metung yang primeru klasing balen king lalawigan ning pampanga filipinas kabalitan ya keng pale atbu asan danum at sampaguita agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale metung ya caretang balen peka matua keti cabilugang prubinsiyang pampanga dapot ing mas mekad ngeni mibantug ya cang diosdado macapagal a anac na bantug ya ing lubao keng pupul nang pale kareng keyang asan at atbuang marangle ing bansang sampaga karin man akit me sintang sampaguitang sacdal banglu tagle keti lubao de ring augustiniang prayleing kapupurmeruang imprenta da kine misan a panaun ing lubao pusad ya ning pelikula queng pambansang industria pablasang dakal lang lubeniang migbida direktors prodyusers skreen wrayters artista at ken mang larangang cinematograpia dakal lang lubenian a miglakuan marka bilang talasulat artista poeta lakuas na keng bague pamagpalabung nam niting capampangang arte at cultura kabalitan ka reng anak ning lubao ilapin deng makatuki dating pamuntuk diosdado macapagal at dating pamuntuk gloria macapagal arroyo artistang rogelio at jaime dela rosa director gregorio fernandez at huk commander silvestre liwanag alias linda bie at ing pasugal a y bong pineda ing lubao atin yang bar ing macabebe pangatlu yang klasing balen ning lalawigan ning pampanga filipinas agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale balen de kanu ring munang kapampangan at bantug dang lider a rajah soliman bebe na ning ilug ing buri nang sabyan pampanga nung sa keng salitang tuliran ing macabebe atin yang barangay balen macabebe agpang keng istoria mabilug kapuluan pikabalitan ya karing negosyante nang magtindang tela at keng katapangan da ring sundalus na y rajah soliman bilang pamunu da ing peka entierung sukad nang palapad codradu kil metru apatpulu t apat labimpitu ne man kakaba ing sukad kilumetru laut san fernando ciudad maluat neng panaun balen ning pampanga katayid keng danum nang naturalesa bista man e bina lang makikilala bilang kapurmeruan la ring memalen na ila ng capampangan a pekaminuna ketang panaun pang datang dang mumuna ring kastila ya na ng metung tuturing da caring comunidad bilang pekamatua ing ketuan ning balen ya ing kerailan keng pangapuwestu nang lele kailugan siping na ning rio grande capampangan iting ilug sablang lugal nang delanan pati pa amianan nang lugal pigsangan minyulput la karin lugal pagkarinan ing ingles a likas na ning macabebe bordering river banks ya ing magpatune a ing panga antigu ning balen akit me potang ing pampanga baldug meng masese ing panga mainge ra at masyas a puntu deting macabebes apisangkanan mu keng makananung ding minuna nang tau mekad guguliak pa aisip mang nanu lipat na ning ilug para ipabandu ing ilug pampanga misna ya ulaga karing macabebes anti na ning sadya reng asan metung la king picucuanan da ring keyang memalen dalan pagkabie ra dakal lang asanan balebe na banda kekaba ning ilug karin mu akit la macapaimle ya ing balen macabebe mauling aslagan ning pampanga dake ing balen minalin amianan neng dane apalit amianan aslagan neng bebe masantol calumpit aslagan siping de amianan albugan guagua kadikit ne ing balen ning sasmuan keng kaili neng lele at ing manila bay lalam na dasan me parokya at balen piesta rang pareu a dies ning septiembre sisilebrang ustu aduampulu t lima la ding keyang barrio ing magalang pangatlu yang klasing balen ning lalawigan ning pampanga filipinas agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing magalang atin yang barangay yang pagmaragul na ning balen magalang atiu keng sular na ing peka ketuanan pang agriculturang pipag escuelahan keng clima t panaun pipag obserbahan at ing istasyun a pipanyaliksikan keti ding castila da pitalakaran karetang banua nang bandang katataulian nitang milabas nang siglu labingsiyam ing agriculturang colegio pampanga pac atiu keng bitisan ning bunduc alaya ing colegiong aiti ng gubyernung escuela centru ne ning beluan pang agricultura keng pamagaral da keti king probinsiya ing original a carinang magalang atiu ya macapsa pabandang amianan a uli ning lapit pane yang albugan caring aduang ilug ding maisac at cuayan san bartolome la ding tau memuntan a mas grabe palang mialbugan munaman king ilug ning parua o sacobia bamban detang principales minunang pamilia ding cortez luciano suing at pineda dinisisyunan deng ing balen pitnan da ring mapilan babo no ning ilug minta ketang sto nino ng lugal a ausan da a caibat concepcion deng pemalaguan na ding aliwa naman menatili nala king san bartolomeng magalang ligyuan da ketang petsa na ning septiembri beinti otsu siglu labingwalu limampulu t walu ding albug myuman deng trinanspormang ustu meguing kailugan ne ing magalang mismu iniya pasibayu linipat de naman keng lugal nang ngeni banda pa palalam ing san bartolome a sadiang magalang mipalagyuan ne man a balen melacuan at ngeni barrio ning concepcion munaman ing balen magalang ing ngeni nang puestu quen yang talimunduc barrio ning san pedro ing queya mang patrun e neman migbayu cang san bartolome a sadia nang santo capiestan agostu aldo beinte cuatro ing balen pormal yang me stablisang pilmi deciembre beinti cuatro eighteen sixty three agpang careng biasa ding minunang dili a menucnanganan queng balen a iti taung indonesia lang miglayag queti taga magelang lang barrio lugal dati a queng bunduc murin cabitisan niti anti mo ing bunduc arayat nu queni carelang peniran pemalenan deti agpang queng bergano ng matuang diccionario ing lagyung magalang matua yang terminu a queng kapampangan baldug nang amanu ing buri nang sabian casaganan canu ing piesta ning balen pagtauan deng ustu neng a beinti cuatru bulan ning agostu yaring paroquia nang aldo pagmananu cang san bartolome a patrun nang santu queng labuad pampanga ing balen magalang macapabanda ya norteng paaslagan beinti otso y media kilometru ya ngan ciudad san fernando ing queyang calautan manibat menila banda neng amianan walung kilometru culang queng dinalan sientu sitenta at otso ya casucdan nung ati ca baguio dane nang palalam queng danggut na babo ing concepcion tarlac lalam bagyang wanan ing balen arayat ing balen ning cabiao queng wanan neng lipat at gilid nang kaili balen mabalacat ing masantol pangatlu yang klasing balen ning lalawigan ning pampanga filipinas agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing masantol atin yang independing barangay ing balen masantol panaung canita balen macabebe macapasacup ya san miguel ya pamu aus dang minuna ding manucnangan na manasan la obra ing bayu nang laguiu prutas yang tanaman ding dacal a santul carin migtubuanan o mecad uli na nu ro paglibyanan detang capampangan mailig magsigang munang parti ne ning balen macabebe mil otsu sitenta y otsu kewani re elilan de laguiu neng meguing balen ne baryu na bulakus nigi kaingin bebe ing panagurian da nung ping macananu ding queyang memalen ingatan dang ustu ing pangalaguiu na agpang caring tau anti ya canini ngara ring magcuentu atin misionariung castilang dinatang queng balen ya na pang capurme purmeruan caras nang panaquit queng cantung tindaan ing caruahing saquen carin ne pa ticnang at carin ne quitang qng disang magtinda ning castilang pari queng pangastila na quening catamtaman edad a magtinda ing carinang balen nung nanung laguiu na mitagun canita panaun dang pupul ding tanamang prutas mapamungang santul mamayutputan la bungang cumpul cumpul tiempu qng panyatang ning paring mitungcul qng panintindi na ning babaing quitnan ing castilang pari ing queang cucutang ding prutas nang tinda nung nanu la ausan inya ngana padre mas santol cayumuan ing pari ginauc no qng queang bulsa ding cuadernu t lapis talasulatan na mas santol ya aus qng sulat na ngana patungcul qng lugal bayu nang bisita ing piesta nang balen pagsilebran de ya a otsu ning mayu balang banua banua agostu beinti otsu pamagmasusi ra ang macacawani ing piestang parocya ing balen masantol timug yang aslagan banda ning prubinsiya labuad capampangan ding balen calumpit hagonoy bulacan macapalugal la queng banda nang wanan manibat qng babo caili lalam lele ya ing maca atyat balen macabebe disinuebi ne man kilumetrung wewe ciudad san fernando ing laut nang lacbe dacal pamanasan ing pang opisyu ra o caya manasic ing carelang obra atin gawang gamat a pang industria caring aduampulu t anam a barrio na ing santa rita pangapat yang klasing balen ning lalawaigan ning pampanga filipinas agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale popular yang balen iting sta rita turones de casoy pabantug la queya pamag ortelanu ing pangabyayan da ding queang memalen banat la queng obra ing santa rita atin yang is barangay ing balen ding queang mumunang registru muna lang mitala dies y seis siglu quetang bandang banua siyam apulu t pitu ngaring ebidencia carin memurmeru carin mesaglawe agpang queng talaan parti ne ning porac panaun a misan ing balen metung yang dating caparangan nung nu ring higanting dutung la decalan quetang linislis da muna yang miporma caibat megdatunan at meniranan la queng metung a lugal gasac ing aus da ngeni san isidro carin ya quilala mumuna ing balen ngareng pemalaguan lagyung sta rita de lele reng ausan o sta rita de baculud nung misan uli ning bacolor quen nang casipingan meguing cabilang ya bilang municipiu manibat queng porac cawani estadu banuang pitumpulu siglung labimpitu indipendienti ne balen nang magsolu quetang capat banua ning siglung labing siyam at capitung banua banda rang pilatan ing balen nesan deng paquituglung miuman queng balen baculud macasacup bilang dapot pauli ning selangsangan da iti ding memag protestang manimunu niti ing pangatuglung e melaus miliari at menatili ya queng pamagsarili queng labuad pampanga bandang albugan ya ing balen ning porac queng babo ne banda ing balen bacolor quen yang aslagan na at dane nang lalam ing balen ning guagua miguit cumulang yang catorsi kilometru calaut queng ciudad na ning san fernando queng caque t mumuli ya ing dalanan mu dalan san fernando gapan olongapo ing capiestan balen na ning sta rita ere sasalanan detang memalen na miagnan deng pagsaya queng queang parocya balang beinti dos ya ing mayu ning banua ing sasmuan pangapat yang klasing balen ning lalawigan ning pampanga filipinas agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale sasmuan ing matua nang lagyu sexmoán ya o sasmoan queng sasmo mipulung ing burin nang sabyan tagpuan de ring sundalus kapampangan ding isik king guagua bayu do atakian ing sasmuan atin yang barangay ing balen ning sasmuan laguiung sexmoan sadia metung ya caretang balen pecamatua ing munang pisamban mabilug probinsiya carin de telacad patrun sta lucia ngara ing lagyu na sadia sasmoan ya sasmo o mitagpu ing cabaldugan na queni ding sundalus pampanga miquit la ding rebelding intsik ban ataquian guagua ing lagyu ning balen nung queng nanung sangcan memali ya agcas queng lagyung sesmoan at pegliletra da naman queng sexmoan inyang isulat de ring castilang dintang niang mil nuebi cientus at otsenta y sieti itang emy lingad nang representati layun neng inayus at pepayalili at meguing sasmuan ne lagyu mangga ngeni pagsilebran dala ding piestang miagnan ing piesta ning balen at piestang pisamban balang a treci ya ing deciembring bulan pagsayan dang lubus ding memalen sasmuan labing adua la ngan ding barrio ning sasmuan ing balen ning guagua queng norti neng dalan balen macabebe t masantol aslagan balen ne ning lubao ing queang albugan at manila de bay daneng catimugan ibat san fernando carin ca dumalan nung saquen mamala ing quecang gamitan capamilatan ning gso a dalan ding guagua at lubao queca lang labasan maliari mu namang bangca ing saquen mu ing manila de bay ya ing queyang puertu ing balen maigit yang nobenta at unu sucad kilumetru luwalas nang codradu ing sasmuan bucud yang balen capampangan a e ca manaquit metung mang asican bagcus carinan yang dacal a asanan caring paligi na sapa t cailugan ing balen ku espaniol nuestra patria metung yang dálit a kompuestu nang rebolusionáriung filipínung i josé alejandrino cuya tierra es de oro y púrpura tantos tesoros guarda en su lar que tientan al hurtador y es por eso que el anglosajn con vil traicin la subyuga patria mía en prisin sacúdete del traidor aún el ave libre en su volar llora cuando en la jaula está cuanto más nuestra patria de amor al verse sin paz ni dignidad filipinas de mi corazn tus hijos jamás permitirán que así te robe tu bienestar y libertad ang bayan kong filipinas lupain ng ginto t bulaklak pag ibig ang sa kaniyang palad nag alay ng ganda t dilág at sa kaniyang yumi at ganda dayuhan ay nahalina bayan ko binihag ka nasadlak sa dusa ibon mang may layang lumipad kulungin mo at umiiyak bayan pa kayang sakdal dilag ang di magnasang makaalpas filipinas kong minumutya pugad ng luhá ko t dalita aking adhika makita kang sakdal laya midadalit king tonu ning tagalug a bayan ko mapalyaring yapin ini ing sinulat a katulid na ning dalit king kapampangan jaspe dula peparla neng mike pángilinan kang aída tanglao aguas midalit ya ini ketang burul nang pambansang bayani ninoy aquino ketang king pampanga manibatan kanita nganang siuala tindanan nala ring laman ning mesabing dalit ing balen kung kapampangan sale ning leguan at dangalan paraiso na ning kabanalan luklukan ning katuliran mibayit la kng kandungan na reng bayani ampong biasa balen ko uliran ka lalam ning bandera ika ing sibul ning sipagan kng pamipalto pagkabiayan balen kang kuta ning tetagan at sandalan ning katuliran kapampangan a palsintan ku sikdulan na ning pangatau pagmaragul ku kng aku kapampangan ku ing anatomy from the greek anatomia ibat ana kawani at temnein pututan catatan buklat busni metung yang sanga ning biologia nung nu pagaralan de ing balangkas da ring mabie bage metung yang katayang malyaring miyabe ya ing anatomy ning tau anatomy ning animal zootomy at anatomy ning tanaman phytotomy neng misan kasapni ya keng embryology comparative anatomy at comparitive embryology kapamilatan ning pareung yamut keng evolution ing anatomy ning tau kayabe ning human anatomy at histology iti ing scientific a pamanigaral ning morphology ning metung a katawan ning tau anatomy ning tau physiology at biochemistry miugneugne la keng basicang pamanulung science nung nu mitututuru kareng magaral a medicina king karelang mumunang banuang pamanigaral a medicina ing anatomy ning tau malyari yang mituru kapamilatan ning palatuntunan o kaya keng pamidake na antimo reng dake ning buntuk daek ning salu o kaya ing pamanigaral mu ning kulinyayan o ing tuntunan pamangisnawa ing bataan kapampángan batang metung yang lalawigan ning filipinas king malapulu ning bataan king luzon ing lalawigan dake ne ning labuad ning central luzon kalibudtarang luzon ing siduan ning bataan iya pin ing balanga lakanbalen at ding makapadurut a lalawigan ilapin ding lalawigan zambales at pampanga king pangulu ing malapulu makayarap ya king dayat malat ning mauling tsina king bandang albugan at king manila bay king bandang aslagan agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing bataan sikat ya keng kasalesayan uling iya ing tauling talakad da ring kawal ning america at filipinas bayu la medaig ka reng kawal da reng japon inyang meto yatung labanan ii ing bataan death march kaya ya mipalagyu ini nung nu megumpisa ing pamaglakad da reng kawal americanu at filipinu deng taung bantug king bataan ing bataan atin yang balen at lakanbalen ing bataan telapulu metung mabatung makasuglung ka reng bunduk ning zamabales king luzon filipinas kakawani ne ing manila bay keng dayat malat ning mauling tsina ing telapulu atiu ya rin ing mount ing lalawigan ning bataan tinatag neng gubernador general pedro manuel arandia inyang meyakua ya ka reng gabun ning pampanga at ka reng corregimientus ning mariveles nung nu ya inyang panaun aita kayabe ya ing maragondon cavite lipat ning manila bay inyang deng kawal pandagat ning dutch dinugpa la king bangsa nung nu la mignasang sakupan de ing kapuluan ka reng gamat ning espaa ding kawal da ring dayu alipul do ring tau ning abucay king bataan inyang tauling s y limahong metung a piratang isik ginamit ne ing bataan para sakupan ne ing luzon nung nu ya e migtagumpe ing bataan sinikat ya inyang meto yatung labanan ii bayu la maniakup ding japon ding us army menyalikut lang us gallon msup a gasolina keni kaibat ning ditak a panaun a milabas inyang minyaakup la ring japon inyang disyembri ning ding misasaup a americanu at filipinu a kawal ditak ditak masasaul la at apisabi ra ri general douglas macarthur gawan de ing bataan ing tauling talakad lauen ye mu rin ing battle of the philippines inyang eneru deng kawal da reng japon megumpisa deng lisuban ing malapulu inyang abril deng japon bigsak da ing eganaganang sikan da ka reng kawal a filipinu at americanu ka reng makatagan king malapulu ing bataan mibagsak ya inyang abril a at ing bataan a kamatayan a pamaglakad ka rin ya migumpisa mga a merakap a americanu at filipinung kawal mengapilitan lang maglakad maigit dinalan a kilumetru manibat bataan papuntang tarlac raven resort abucay bataan abucay county resort abucay bataan villa amanda resort abucay bataan lavinia resort orani bataan annjoline s resort orani bataan big splash resort orani bataan paran resort samal bataan joyous resort balanga bataan ma amlat a karinan mount samat shrine of valor pilar bataan first abucay catholic church the year old church zero kilometre death march marker natural made places of interest dunsulan falls pasukulan falls abucay bataan beach resorts montemar beach resort bagac bataan sunmoon beach resort bagac bataan waterfront beach resort morong bataan bay spring resort mariveles bataan benipres beach resort orion bataan i evangelina hilario lacson phd metung yang talasúlat a filipínu y doktora lacson malyari yang mitagurian indu ning kalinanga kapampangan pauli ning keyang alang patnang pamagmalasakit ampong kimut king panyulung ning eganaganang maka kapampangan a ulaga ketang halus alang kikimut king pamanyulung ning kebaluan kapampangan i doktora lacson ya ing masigasig a manyaliksik susulat at managkat kasaup king pamanyagip ampon pamangambul king kalinangan kapampangan tiglus neng pakirasan ing talindu ning akademyang kapampangan metung a aguman at buklud ding sapni ning malagung panyulat kapampangan a telakad nitang meanguabie nang tata i abogado don zoilo hilario ampo ring kayabe nang matenakan a kapampangan ri don monico mercado at abogado don amado m yuzon ing babasan a lilimbag ning akkap mayayaus ing susi anggang ngeni atyu ya at miraras karing miyayaluang lugal king yatu metung karing sinulat nang aklat ing kapampangan writing metung a compedium bunga ne ning malambat a pamanyaliksik a memunga king marakal nang kalamnan ali mu dikil king kalinangan nunge pati na king kasalesayan ning pampangan ring matenakan nang supling niti at ing karelang pamana king kabiasnan na ning labuad pauli ning pepayabe ne ing pamanuru king kapampangan king pamantasan ning angeles at pepatalakad ne ing pekapusad ning pamagaral kapampangan king mesambitlang pipagaralan ing kalinangan milibutad yang pasibayu king pamibiebie ring memalen y fidel valdes ramos mibait ya ketang marsu ya ing pang labing aduang pamuntuk na ning republika na ning pilipinas yang tinuki kang corazon aquino at ya ing inalilan nang joseph estrada inyang kapanaunan nang mamuntukan ferdinand marcos ya ing pekapun na ning konstabularya na ning pilipinas pepatupad ne ing batas militar nang marcos inyang a mika rebolusyon sikanan ning masa kinawani ya y ramos king gobyernu at metung ya karing mengibuklat king dalan ning demonstrasyon ban milako ya king upaya y marcos lub ning anam nang banuang pamanungkulan ramos linto ing panyulung king pamangabyayan at tetagan king politika bistaman aktibu la ding partidu ning komunista kimutan ding kakawaning moro at atin yang krisis keng pera ing asia bait ya king lingayen pangasinan ketang anak ne ning ambasador ning united nations at pisan neng ferdinand marcos ing karera na keng yang inhinyera at militarya megumpisa ing pamakiaduangan na king amerika inyang mayari ya king west point akademia militar angga king mayari yang inhinyeru sibil king unibersidad ning illinois at tinggap ne munaman ing titulung master king unibersidad ning ateneo inyang linaban yang kambe ra ding puersang amerikanu king guera ning korea at kaibat nita ya ing pekapun da ding sundalus pilipinu king guera ning vietnam miguit aduang pulung banua migsilbi ya lalam nang upayang marcos antimong pekapun ning konstabularya polisya nasyonal at kapanalig a taga payul kabilang de ding bantug a rolex tapat a kapanalig ning atyu king upaya inyang maspak ya ing pamag alsa migpanig ya kang aquino at tinuki la gulut na ding kawal ning bansa inya migluid ing pigampa nang aquino kabud mipuk ya king tungkulan y aquino ya ing kinua nang nang maguing chief of staff na ning militar at e miglamabat kalihim na ning depensa at ya ing sinagka karing pitung kapagnasan a ibagsak de ing gobyernu nang aquino inyang bulan ning disyembri inampang ne ing kandidatura na bilang pamuntuk simbut ne ketang mayu y miriam defensor santiago king malating bilang sasandalian deng memirait dapot alang kamasalan ing karelang sasandali ing pamanungkulan na pigmulan ne king repormang pang ekonomya nung nu pepasiknangan ne ing komersyung pribadu inbitasyon karing katutubu at dayuan a inbestor at lebanan na ing korapsyon king pea amari at ing philipines centennial exposition ing pea amari ya ing maiguit aduang pulung banuang baltik king gobyernu uli ding mawawalang b a pesus a pagsalusupanan na ning world bank inyang mapupupus ne ing pamanungkulan na atin balitang buri neng mibayu ing pun batasbayang maka kandidatung pasibayu dapot dakal ya dimdam a kapanutulan inya ing pamanungkulan na miangganan ketang metung ya karing apat a ilokanung meguing pamuntuk ning bansa ding aliwang atlu ila pin di quirino magsaysay at marcos ya ing mumunang protestante keng religion talasawa ya kang amelita nung nu ya mika limang anak dakal ya tinggap a karangalan king dapat na kabilang de reti ing us military academy distinguished award legion of merit french legion of honor unesco peace award ampon tinanggap ya naman pandangal a doctoral antimo ing pigkalub na ning ateneo de manila kakuldas na king tungkulan menatili yang maki kayupayan king marangle na ning politika ning pilipinas bistaman atin likas likas a sabi a maka ugne ya king nasang ibagsak ya ing gubyernu ban yang mibili king upaya antimurin ibat king angga king ya ing peka chairman emeritus ning ngeni ala na king serbisyung urban bank y emilio aguinaldo y famy marsu pebreru metung yang filipinu general politicu at pinunung panga katimawan y aguinaldo yang meging susi ning pamag aklas ning pilipinas laban king espaa at king guerang filipinu american salang keng pamaniakup ning america king filipinas y aguinaldo kilalanan de bilang mumunang pamuntuk agiang ing kayang panga pamuntuk ere kilalanan deng aliuang bangsa inyang y aguinaldo mikiabe ya ka reng katipunan a makasalikut a aniban nung nu ing manimunu kanita y andrés bonifacio a ing pake ra ing apalakuan la reng kastila at ing panga timawa ning filipinas mikiabe ya bilang tinyenti lalam ng hen baldomero aguinaldo at mitas yang ranku a heneral kilub namu ning ditak a bulan ing panga anib na ka reng katipunan sinopan ne ing filipinas siniklab ing aklasan laban ka reng kastila inyang dakal ya penyambut ka reng balen king lalawigan ning cavite pansamantala mu at apalakuan do keng lugal deng kastila inyang y bonifacio linual ya keng pangasalikut na inyang march at sibukan ng pakit ing kayang panga pinunu y aguinaldu peparakap ne kaibat na nita pepapate ne inyang may pauli na ning merakal at mesikan ing pamanyugud da ding kastila mepilatan lang minurung king bunduk reng kawal katipunan inyang december ding aduang milalaban mikasundu la kapamiltan ning biak na bato lalam ning kasunduan di aguinaldu at a aliwa pang pinunu mibayaran lang pesos y aguinaldu at aliwa pang pinunu ning aklasan kusa deng likuan ing bangsa papuntang hong kong y aguinaldu tinggap ne ing aluk dapot eya migdatun hong kong at ginamit no ring pera para panyaling sandata para kareng filipinung magaklas deng makatuki ila ding pinunu ning supreme council a saksi at linawe king kasunduan ning biak na bato y emilio aguinaldo iyang pamuntuk at y mariano trias ing kaduang pamuntuk ding aliwang pinunu ila pin di antonio montenegro para pandayung pisasabian isabelo artacho para pangkilub baldomero aguinaldo para keng kayamanan and emiliano riego para pang guerra y aguinaldo mibalik ya filipinas may pangauli na tambing na nang sindu ing kayang pamagaklas laban ka reng kastila ngeni tatanggap sikan lub kareng amricanu inyang megumpisa ing kastila americanung guerra at y aguinaldo inaus na la reng americanung officiales at mamasa yang sopan de keng kayang pamagsikap para katimawan inyang mumuna samutsamut ing akakua ng signus dapot sindu na pa mu ring ing pamagkampi na ka reng americanu kambe na nini sinuku na la reng arakap nang a kawal a kastila at inabut na la kang admiral dewey nanupata ing karelang pamiugne malabug at era ikit ing taimtim dand nasa ding aremicanung dinan dong katimwan deng filipinu ing marok pa nita megumpisa lang maniukup gabun deng americanu y aguinaldo pepasiag na ing katimawan ning filipinas inyang inyang june ing philippine constitutional convention inalal neng bilang pamuntuk inyang january inyang bengi ning pebrero itang aericanung bante berilan ne ing filipinu kabang lilipat ya keng tete ning san juan ining mepalyaring iti ya ing umpisa ning guerrang filipinu americanu kaibat na nita sinaguli mika labanan kareng americanu at kareng maka katimawan a filipinu ding mangasikan dang sandata ding americanu ilang mitabi king siudad kareng kawal filipinu at ing gubiernung malolos mengailangan yang magpalipat lipat y aguinaldo menimunu yang lalaban ka reng americanu inyang maniakup la at minurung ya king pangulung luzon at deng americanu atsu la t tutuki king kayang gisgas merakap ya king palanan isabela inyang march ing mekarakap yapin y us general frederick funston nung nu la a abaligo ri aguinaldu inayang magpanggap la mong susuku ding americanu kareng filipinu inyang dakpan ne y aguinaldu y funston apagumasdan na na y aguinaldu atin yang masanting a ugali at makatas ya pangatau tinggap ng aguinaldu ing ere paten nung sumumpa ya king gubiernu ning america sinumpa yang maging tapat king america inyang april nung nu mitda ing mumunang republika at mebisa ya ing america ing manibala king filipinas ding aliwa sindu da ing laban dapot ing pamagsuku ng aguinaldu ya ing mismung megwakas keng labanan filipinu americanu kebalwan na y aguinaldu mituldu yang aduang primeru ministru inyang yang manungkulan ila ri apolinario mabini at pedro paterno inyang manungkulan la reng americanu y aguinaldu sindu na ing nasa ng mika timawang filipinas sinopan at atiu keng gulut da reng aniban da reng manyawas agad a katimawan at sinopan no retang linaban kanita tetag ne ing asociacion de los veteranos de la revolucion association of veterans of the revolution nung nu la menikuang pension at inayus na la reng pamanyali dang gabun at beyaran dang baldugan inyang deng manungkulan a americanu mebisa lang miladlad ya bandera ning filipinas inyang y aguinaldu elilan at semasnan ne ing kayang bale para ilalad ne ing bandera ing aklasan at ing pangatimawa ning bangsa ing bale na makatikdo ya pa at kilala yang bilang aguinaldo shrine y aguinaldo retiru ya keng mata da reng tau king maluat a panaun inyang inyang mitatag ya ing commonwealth ning filipinas para king pamagsadia king katimawan ning filipinas tinagal yang pamuntuk dapot mesambut yang dakal kang manuel l quezon a metisung kastila a biasang magsalita at sane keng balitaktakan y aguinaldo pasibayu megretiru ya anggang inyang datang la reng maniakup a japon inyang meto yatung lababan ii ginamit de ring japon para panlaban ka reng americanu mepilatan yang mamagsalita magpirma ka reng artikulus at memagsalita ka reng radyu kayabe na ing kayang pamagsalita keng radiu kang gen douglas macarthur keng corregidor na sumuku ne para miligtas la reng kayanakan a filipinu kaibat deng ikua pasibayu deng ameicanu ing filipinas y aguinaldu dikpan de kambe da reng aliwa pa uling makisabwatan la kanu ka reng japon mekulung ya king kulungan bilibid anggang inyang mipatawaran ya keng pamuntuk king kayang pamag litis mebalu na agawa na ita uling mengapilitan ya mu pematakutan deng paten do reng kayang buung pamilya y aguinaldo ikit na ing paninasan ng mitimawa ya ing filipinas ing bangsa menikua yang katimawan inyang july inyang ing gubiernung americanu kilalanan ne ing lubus ng katimawan inyang pigmasusian de ing aldo katimawan king luneta ing apat a banua genral binuat ne ing bandera a itinas na king kawit june ing aldo na paniwalan ng tutung aldo katimawan inyang para mibalik ing kayang dangal ing pamuntuk elpidio quirino tilduan ne y aguinaldo bilang kayanib ning council of state nung nu ya migsilbi keng buung panaun kaibat na nita migpainawa ne at bilus na ngan ing kayang oras ka reng kapakanan da reng sundalus at king karelang kayapang kabilyan ing pamaglugud king bangsa at demokrasya king filipinas at ing pamiugne na ning filipinas at america inyang inyang ing america ene tinggap ing anyaran ning filipinas na bayaran na ning america ing mengasira pauli na ning meto yatung labanan ii ing pamuntuk diosdado macapagal elilan ne ing aldo katimawan june ibat july yapin ing pekatagumpe ng aguinaldu ini inya mipalundag ya king kayang pangarate para tumagun king kapagmasusian na ning katimawan kaibat ning banua inyang pisiag ne iti y aguinaldo mete ya inyang february keng coronary thrombosis king veterans memorial hospital king quezon city kitkut de king aguinaldo shrine king kawit cavite y manuel luis quezon y molina mibait ya ketang agostu at meangu ing bie na ketang agostu ya ing mumunang pamuntuk na ning commonwealth na ning pilipinas ya ing kikilalanan a pangaduang meguing pamuntuk ning pilipinas kaibat nang emilio aguinaldo ing administrasyon nang aguinaldo e lubusan mekilala keting mabiluig a yatu at y aguinaldo ene kilala ning amerika antimong mumunang pamuntuk ning pilipinas ing mistisung kastilang y manuel l quezon bait ya king balen ning baler kaukuman ning tayabas a ngeni ausan dang aurora mekilaban yang kambe ra ding makabansang pilipino inyang guera pilipino amerikano at migserbisyu ya antimong aide de camp na ning kanita pamuntuk a emilio aguinaldo kaibat neng ayari ing mababang pag aralan king pamanuru nang ima na at ing pribadung talaturu linub ya king koleguio na ning san juan de letran nung nune ayari ing matas a pag aralan megaral yang batas king unibersidad ning santo tomas nung nu meyari yang pang apat karing matas dili ikua king pamagsulit mekipag obra ya antimong klerk at surbeyor migserbisyu ya king gobyernu antimong piskal na ning mindoro at kaibat king tayabas meguing konsehal yang balen at sinambut yang gobernador ning tayabas lalam ning partidung independente ketang inyang migserbisyu ya antimong majority floor leader na ning mumunang asemblea ning pilipinas at meguing chairman ne ning committee on appropriation ibat king anggang metung ya karing aduang residensyang komisyoner ning us house of representatives at pekipaglaban ne ing philippine autonomy act o jones law sinambut yang senador inyang at yang meguing pamuntuk na ning senadu anggang penimunan ne ing mumunang misyun para king kasarinlan ning pilipinas king kongresu ning amerika inyang at dela neng minuli ing mcduffie independence law inyang king amerika karin ne akilala y napoleon hill lakuas yang mikadiwa ban magobrang alang patna para king pamagsarili na ning pilipinas king peka mumunang diling eleksyon ning pilipinas ketang simbut nong manuel quezon di emilio aguinaldo at y obispo gregorio aglipay ing dapat sana anam nang banuang pamanungkulan miragdagan yang adua pang banua pauli ning mika atin pangabayu king pun batas sinambut yang pasibayu inyang nobyembre uyab na ning pangmakataung kautusan at king pamakisaupan na ning komisyoner na ning amerikang y paul v mcnutt guewa nang paralan quezon para midinan lang saup ding hudyung mikabus king bengisan ning europa at linsad ne ing poryectung makapagsantung la king kapuluan ning mindanao kaibat na ning panlusub da ding japon king pilipinas inyang kaduang guera mundyal tinimplad ya y quezon king amerika nung nuya migserbisyu antimong metung karing galame na ning pacific war council pinirman ne ing deklarasyon na ning united nation laban king axis power at sinulat ne ing autobiograpia nang the good fight mikasakit yang tuberkulosis y quezon at mete ya king saranac lake new york inyang agostu pansamantala yang mikutkut ing banke na king arlington dapot dinatang mu rin ing aldo a ing uss priceton cv dela ne ing banke na king menila at katataulian king monumentu na king quezon memorial circle karin ya ing tauli nang santungan ing meguing asawa nang quezon ya ing pisan nang y aurora aragon mika apat lang anak makibat king lagyung maria aurora maria zeneida luisa corazon at manuel jr nganang quezon mas buri kune para king bansa ing balamu impyernung pamamalakad da ding pilipinu kesa king balamu banuang pamamalakad da ding amerikanu pablasang nu man anti ing kabalatungan naning gobyernung pilipinu magsilbi ta ne man ibayu ing katapatan ku king partidu mika sepu nung nukarin ya migmula ing katapatan ku king balen ku ing justisyang panglipunan mas lalu yang kapakipakinabang nung mipatupad ya king adle ning kapaglunusan kesa king adle ning kautusan dulaan teatro dake ne ning malagung panyulat o literatura ing dulaan ausan dang teatro king kastila at filipinu ing katayang dulaan gewa neng aurelio valenzuela tolentino kilalang bayani talasulat watas at dula king kapampangan lelangan niya naman ing katayang dula taguri karing drama o kuwentung misulat a mararapat karing dulaan matalik yang sinulung at memunga ing dulaan tagalug pauli nang aurelio v tolentino metung karing pipanalben king cultural center of the philippines king menila mipalagyu ya kaya itang little theater mayayaus yang tanghalan aurelio tolentino ketang panaun ding kastila king pilipinas alben dala ring zarzuela ampong dula karing dulaan kalupa ning teatro sabina king guagua atin mu namang dulaan king bacolor i tolentino mitatag yang kumpanyang lalage king dulaan king pampanga theater company kayabe re ring mayayaus ngening performing arts pamaglage karing lelangan leguan ing dulaan king amanung inglis the sarimanok travels metung a epiku king dalit galo ampon terak sinulat nang francis tanglao aguas megaral king st scholastica s academy assumption university king san fernando pampanga pilipinas keng dumingu nang aldo ning oktubri katlu nang oras ning gatpanapun p m ing philippine national day association iyarap ne ning kayang kayantabe lahi arts ing metung a mumunang pang dulaan gawa ing gala pamagbalayun ning the sarimanok travels ing pamaglakbe ning sarimanuk pan solung metung epiku king terak galo ampon dalit king california museum secretary of state auditorium th street sacramento california semi formal attire donation reception p m p m program sinulat ning kilalang mandudulang filipinang amerkana jeannie barroga anti yang filipinung wizard of oz makatulang palage megumpisang mipalage ketang a ya ing nobyembri anga keng ka ning nobyembri king new lanston theater folsom street san francisco california pemunuan ning asian american theater company talasulat dula harold pinter mepiling mirinan galal nobel king malagung panyulat tauli yang diling mipalual ing menyambut karing galal nobel ing dane ning literatura napun nang aldo ning oktubri pepabalu ning akademya ning nobel king i harold pinter edad keng lunis ya ing oktubri ning britania ya ing mepiling laureado tanggapan ne king stockholm ing galal kayabe ning alagang mekilala ya i pinter karing susulat nang dulang marakal a pauses o marakal a alang bularan a dake palage ketang ya mekilalang mayap a mandudula aduang pulu t siyam nala ring sinulat nang dula ing the betrayal na gawa reng sine king hollywood pauli ning mekilala nang paralan king pamanyulat at aske ra ring gawa nang dula migulis ya ing katayang pinteresque antingpinter metung ya naman watas i pinter ngana ati neng maustang bilang ding dula ku ing yatu ngeni kawatasan naman ing isulat ku ketang labanan vietnam sinalunggat ya kalupa na nung makananu yang sasalunggat ngeni king labanan king iraq i harold pinter nobel laureado ning banuang anya pin pisasabyan de ing kayang pangapili agpang karing balita ring manimunang pikuanan ing zarzuela mayayaus yang opera karing alwang amanu pauli ning malambat yang memahala ing espanya king pilipinas ring tau kayabe na ring kapampangan mitayid ing panyulung ning karelang kapaglalangan karing turu at arti ning espanya anya ing taguring zarzuela anti neng mitatak king karelang kalinangan zarzuelista ampong mandudulang kapampangan juan crisostom soto aurelio valenzuela tolentino jose m gallardo vedasto ocampo francis tanglao aguas geronimo del rosario jr ulaga ning dulaan king bie ring tau yang tegurian nang amanu ning pamitalamitam ning mabilug ketauan ning meanguabie santo papa juan pablo ii ring kawatasan at amlat na nini pauli na kanu ning ing teatro dulaan atin yang galo at kimut ngening panaun ning matas a technologiya king bansang amerika pauli ning keyang mayaman at miyayalwang kultura ring dula zarzuela at alwa pang maki diwang kapampangan mangapalage la ketang banuang mipalage ya king ucla ing sarimanok metung yang epiku dikil king diaspora ring kapampangan ing teatrong kapampangan aliya metudtud kalupa ning teatru ning tagalug nganang nick joaquin y ferdinand edralin marcos mibait ya ketang septiembri at meangu ing bie na ketang septiembri ya ing pang apulu nang pamuntuk ning republika ning plipinas memuntukan ya ibat ketang anggang bilang pamuntuk pepa iral ne ing kamaung bakal inya menatili ya king upaya milako ya king upaya kapamilatan na ning mapayapang edsa rebolusyon ning y ferdinand y marcos bait ya king sarrat ilokos norte ding pengari na ila pin di mariano marcos metung a abugado at y josefa edralin metung a talaturu ding pipunan na dai lang malay insik ampon japon inyang kabang mag aral yang abugasya king unibersidad ning pilipinas yang miparsalanan king pataksil nang kamatayan julio nalundasan metung karing masipit nang kaligligan tatang na king marangle ning politika ketang ya ing miyatulan a maki kararaptanan minapilar ya king korte suprema at kalabas ning pabanua tinipa ya ing atul a ala yang kasalanan king unibersidad ning pilipinas kayagum ya king upsilon sigma phi kayari na king pamag aral ya ing matas dili ikua king pamagsulit king bar ning pilipinas ketang inyang meto yatung labanan ii metung ya karing opisyal lalam na ning armada na ning pilipinas mebijag ya karing japon dapot akaligtasan ne ing martsa ning kamatayan ibat bataan papuntang capas at ikua nang mekatakas bilang opisyal misabitanan yang medalya bistaman ing sinulat nang hartzell spence tungkul kaya lalagpus king tune mepalyari babandila nang marcos king pemuntukanan ne ing kimutan ding guerilla at yan maragul yang bague mekasaup kaya king politika dapot ing amerika pepa alian na ing degulan na ning amanuan nang kasuyuan pablasa kaseng ditak mu nung atin man ing kasaupan a aibie na ibat king anggang gamat neng wanan ning pamuntuk manuel roxas meguing galame ne ning mababang kapulungan ketang at king senadu meguing pamuntuk ne ning senadu ibat king anggang mekiasawa ya kang imelda romualdes inyang at maragul ya aisaup kaya king panukyat na king eran ning politika uling ene pipilinan ning partidu liberal ban lumaban para pamuntuk linipat ya king partidu nasionalista nung nuya mepiling peka kandidatu ya at y fernando lopez a bise na likuan dalang malaut ding kalaban dang y diosdado macapagal at genaro magsaysay ning partido liberal ketang halalan na ning malagu ya ing mumuna nang pinduan ning kayang pamanungkulan uling pepasikangan ne ing ekonomya dakal ya pepagawa antimong dalan at eskuela at siniknangan ne ing pamaglikum buwis guewa neng mayan ing pamikipagkalakalan king mabilug a yatu inya meguing mabilis ing panyulung ning pilipinas siniknangan ne munaman ing agrikultura lalu na ing pamananam pale pignasan na naman ing siknangan ne ing pamakiabyayan karing aliwang bansa at tinipun nala ding mamuntukan na ning pitung bansa inyang ban arapan ing suliranan na ning mauling vietnam pepadala yang sundalus king vietnam bilang suporta ra ding armada ning amerika lub ning aduang pulung banuang atyu king upaya mayubu ing pamakiugnayan na king amerika at meguing matalik deng kakaluguran di richard nixon ronald reagan at lyndon johnson pigimbutan neng lasakan ing kimutan ding bayung hukbung balen at ing kimutan ding rebelding moro pepadala yang tropa king vietnam ban antabayanan do ding amerikanu at pepadala yang pang makataung saup lalu ne keng bague pang medikal inyang sinambut yang pasibayu kambe nang fernando lopes ing kayang bise ya ing minunang diling pamuntuk a mi halal aduang ukdu king filipinas inyang minaus yang pambansang kapulungan y marcos para ibayu ya ing pun batas ing kapulungan penimunan de ding sadyang pamuntuk a carlos p garcia at diosdado macapagal at atin yang a tubud a delegadu makanian man ing kapulungan mengatmu yang karinatan uling mesali la ding aliwa ban magbotung y marcos manatili ya king upaya ing kadua nang pinduan ning kayang pamanungkulan mengatmu yang sigalut ding mituki tuking akbung ning misalbag a bomba king menila yang guewa nang sangkan king ing partidu komunista na ning pilipinas maibug ibug neng magbabo king ulina niti bigsak ne ing batas militar ketang septiembre lalam na ning proklamasyon nung nu telan ne ing bansa king kayang kamaung bakal at sindu na ing mepasu nang pamanungkulan at ginamit neng sandalan ing pun batas ing panaguimpan nang bayung lipunan kawangis na ning kang suharto ning indonesia yang kayang pepatupad nung nu mengibubu yang kimutan ban miagum la ding mayakayan at ding kalulu king pigampang kumit lang katimawan kapamilatan ning pansariling beluan king biglang lawe balamu mo kinua na ing pibandian ding mayakayan at pigpamie na karing kalulu dapot bandang tauli mebalu mu rin king ding alikum dang kapital megamit la ban lalu lang misalapi ding taung maka sigi kaya king pasimula ing batas militar linto yang atmu kalagu ulining ala nang titipa katakap ning silim tinuknang ing agus ning marok a kararaptanan ding kalaban na king politika mipaintulutan lang manaliwang bansa dapot kalabas na ning syam a banua ding mismung kapanalig na at sundalus ila ding migsamantala a iti lalung meyakit king tegurian dang rolex pamagbalik ning halalan at angganan ning batas militar inyang abril kesa king anti ing sadyang reperenda mika atin pambansang halalan ing partidu nang imelda kimutan ning bayung lipunan yang minyambut karing a peka tubud king pansamantalang kapulungan ding keya la metung man king partidung laban nang aquino alang sinambut ing pusyon bisaya nang tatad atin yang sinambut at ing piagum dang partidu di adaza canoy at pimentel metung ya mu ing sinambut king ulinaniti ing partidung laban sasabian da king ing halalan mipnu yang kapamiraitnan at re malyaring amyaman kapilan man ulina nyan ing partidung laban ampon ding aliwa hayagan lang salang king halalan na ning at sindu nang marcos ing pamanungkulan antimong presidenti at peka matas nang ministru ning bansa angga king lako ne ing batas militar inyang uli napin ning panyatang na ning papa juan pablo ii king pilipinas ing batas militar leko neng marcos ketang enero lalam na ning proklamasyon kinuldas ya naman antimong pekamatas nang ministru ning bansa at tinagal yang pamuntuk bistaman alus ala yang akalaban bukud namu ning partidu nasyonalista ing linaban a penimunan na ning sadyang heneral a y alejo santos dapot karing m a migbotu menikua ya mung y alejo at ding mitagan kang marcos langan y cesar virata naman yang pinuk na ning batasang pambansa antimong pekamatas a ministru ning bansa ban salusu ing panyulung ning ekonomya pepatupad neng marcos ing programa nang pang ekonomya at migluid ing panyulung ketang anggang mipagkalaman lang saup ding ortelano at uling sinulung ing pupul mekapamisali pang abias king aliwang bansa metung karing mekasaup king panyulung ya ing kimutan pangkabyayan at kaunlaran iting programa yang sinaup karing tau king baryu ban sumulung ing pamangabyayan ulinita ing mesukad a panyulung ning banuang anggang e kumulang keng o samantalang bayu kaniti eman mamabut keng ing gnp minukiat ya ibat king b pesus inyang angga king b pesus inyang ing pamagbisita king bansa minukiat king bilang at maragul a mekasaup king ekonomya na ning bansa ding menasa karing dinatang a magbisita ila ding mag balik balen a malambat nang ala king pilipinas metung pang maragul a mekasaup king ekonomya na ning bansa ila ding mag obra king aliwang lugal antimo singapore hongkong at middle east mebawas la ding alang obra ulina pin ding magdayuan kabang susulung ya ing ekonomya pignasan nang mibayaran ing patubu ra ding utang na ning bansa mepakdal ing panyulung ning ekonomya kaibat na ning pataksil nang kamatayan aquino ketang agosto ing agus ning demonstrasyon laban marcos minie kapikakanuan karing magbisita antimurin mikakapikakunuan karing inbestor ampon magpautang a manibat king aliwang bansa bayang milansad ing pangasaguip na ning ekonomya pekisabi nang marcos king internatonal bank reconstruction and development world bank at ing international monetary fund king sana dinan depang panaun ban abayaran no ting patubu bewasan na ing gastus keng aliwang bague ban saguipan ne ing programan sariling sikap ning makanian man sumangid ning kapagnasan nang pamagbangun ing ekonomya menatli ya pa murin paurung uli napin ning kapanakawanan at kapamiraitnan ding maka sigi kaya y marcos mismu kebit no ding pera ning gobyenu king pondo na ning kampanyang kimutan bayung lipunan a lalung mekasira king kayang kredibilidad ding banuang deta mipnu lang kapanakawanan at e matampang pamamalakd da ding kaya maka sigi angga king pataksil nang kamatayan aquino pikabaluan king y marcos kinua nala at selikut ding e kumulang king bilyun a amerikanung dolyar at angga ngeni alang makibalu nung nula karin pikabaluan ya naman king pamamili nang taung malapit kaya ban ilang ipuk na king tungkulan inya ding kaya maka sigi migsamantala la lalu na inyang manamdaman ne atin yang pepatalakad a rebulto na king balisbis ning bunduk rushmore dapot balamu sinira de ding rebelding komunista king katlu nang pinduan ning pamanungkulan na mepawi ing sadya nang sikanan at mikasakit ya king atdu ala yang kayantabe mo sana ban yang magpalakad neng makapandig ya king salun yabe me pa kaniti ing pataksil nang kamatayan aquino inya mibusni ya ing dalan ning pangabagsak na king upaya darala na ning lalto salupsupan da ding malda at king kayaduanan da ding banyagang kapanalig mika atin halalan ketang at kinua neng bise na y arturo tolentino ding katunggali na misan metung la ban yang isagupa ra y corazon aquino ing mebalu nang benigno aquino jr kaibat ning halalan pareju dang sasabian ding mingatbang panig king atin kapamiraitnan y aquino at ing bise nang y laurel binsag da king ilang sinambut at ding maldang memalen mekiagum la karela kabilang ya kereti y juan ponce enrile at y fidel ramos king upaya na ning edsa rebolusyon mitabi ya king tungkulan y marcos at y corazon aquino yang linukluk a pamuntuk y marcos at ing asawa na tinimplad la hawaii nung nu ing amerika sasandalian nalang kinanua at misalikut karing pera na ning gobyernu mete ya keng sakit apdu y marcos king honolulu hawaii ketang ing bankala na binili re king mauseleum king templu ning byodo king pulu ning oahu dapot ngeni ing bankala na atyu ya king pepasadyang santungan na king ilokos norte nung ding anak nang y ferdinand jr at y imee manungkulan la karin king kayatulan korte filipinas at amerika y imelda linto king alayang kabaluan king sasandali rang kapanakawanan angga man ngeni ding tau ela makapikametung king pamamatlawe ra kang marcos ding aliwa ngara king metung yang bayani dapot ding aliwa naman ngara king metung yang mapanako at sidsad king katako upaya ding aliwa naman ngara nung emu pin sana king katakawan na king upaya ing pilipinas metung ya sana karing matatag nang bansa ning asia ding aliwa naman ngara king apusan na la ding datu at semutanan nang panaguimpan ing politika makanian man nung kutnan mo ding tau ngeni pamayapan depa itang kamaung bakal a pamamalakad uli na pin ning ngeni guguyud nang kasakitan ning bansa ding kasebian na rba menibatan ketang ka nang aldo ning pebreru ka nang banuang pamagmasusi nitang mumunang akbung a pigmulan ning pamiabnu ring filipinu at amerkanu itang panandang makakabit king tete ning balsahan mayayaus mu namang san juan o tete pinaglabanan miyalis ne agpang keng pamanaswal nang dr benito legarda jr a sinulat metung a aklat dikil king umpisa ning labanan itang amerkanung sundalus i william grayson kayanib king first nebraska volunteers kilbit ne ing mumunang akbung king pilibudtan da ring dalan silencio at sociego king santa mesa ali king tete san juan rizal kalupa ning sadyang mikalat a balita ketang kapat nang aldo ning pebreru pelad neng dr legarda ing kayang sinulat king panbansang makasalesayan telakaran pamunuan nang professor ambeth ocampo ing kapuluan ning telakaran tinggap da ing pamaltutu nang legarda ing bage ayni simbitla na neng professor abogado jesus zapanta ning apalit ketang tuturu ne ing kasalesayan ning pilipinas king pamantasan ning santo tomas ing labanan ausan da reng mapilan a mumuna nang vietnam ning amerika meyari ketang anyang merakap ya at mebite ing tauling makatimawang punu ring filipinu i macario sakay ing pamanulid king sadyang misulat karing aklat kasalesayan meyakua karing taung atyu king lugal ning kapaliarian retang sundalus a atyu karin ketang memaril ya ing sundalus grayson kabang itang mumunang mibalitang king san juan meyakua ya mu keng bali balita agpang kang doktor legarda y elpidio quirino mibait ya ketang nobiembre at meangu ing bie na ketang pebreru ya ing pang anam nang pamuntuk ning republika ning pilipinas sinampa ya king tungkulan ketang abril at kinuldas ya ketang disiembri bininyagan yang katoliko y elpidio quirinu at yang mumunang pamuntuk a tubu king kailukuan bait ya king vigan ilocos sur at ding pengari na ilapin di mariano quirino at ing mestisang kastilang y gregoria rivera migdatun ya aringay la union inyang kayintangan na linub ya king matas a pamagaral king vigan at kaibat mine ya menila nungnu ya megobra antimong junior computer ning bureau of lands ampon property clerk na ning manila police department meyari ya king matas nang pipagaralan ning menila ketang at apasar ne mu naman ing pamagsulit keng serbisyu sivil mumunang gradu megaral ya king unibersidad ning filipinas inyang nungnu ne ikua ing titulu na keng lei at metunggue yang antimong abugadu angga na king mipuk yang diputadu king kongresu ibat king anggang angga na king lukluk yang senador ibat king anggang kaibat nita migserbisyu yang antimong kalijim na ning pinansya at kalijim interior na ning gobyernung commonwealth inyang kabilang ya karing mine king washington d c lalam na ning misyun para king kasarinlan ning pilipinas a pemuntukunan nang manuel l quezon ban panikuanan deng mipasa king kongresu ning amerika ing tyding mcduffie act iting mesabing batas tikda ne ing kasarinlan ning pilipinas king banuang dapot linual ya ing opisyal a deklarasyon ketang julio inyang kaduang guerang pang meto yatu at sakupan ne ning japon ing pilipinas metung ya karing pamuntuk ding guerilya mebijag at mesukul ya at king kimtan nang dusa ala yang kapante ing kamatayan na ning asawa na at ding atlu rang anak karing gamat da ding japon a dinatang a manlupig kaibat ning guera sindu na ing kasuyuan na king balen at meguing president pro tempore ne ning senadu lalam na ning pamuntuk roxas ya ing meguing panlimang mi alal a bise kingrepublika na ning pilipinas miserbisyu ya naman antimong kalijim na ning bansa inyang abril aduang aldo kaibat nang meangu bie roxas ya ing menaliling pamuntuk ning bansa kalabas ning pabanua mi alal yang pamuntuk lalam na ning partidung liberal at menungkulan yang apat a banua ing linto subyang na ning kayang pamanungkulan yapin ing kimutan da ding komonistang hukbalahap ding huk ila pin ding sadyang guerilya ning luzon laban karing japon ding komonista migkamit lang sikanan lalu na inyang mabigu ing nasa nang makipagkasundu king pamuntuk da ding huk a y kumander luis taruc inyang binsag nang luis taruc ing metung yang komunista at inaingan nang mibagsak ya ing gobyernu ing anam nang banuang pamanungkulan mipmu yang kapaglarinan king sinira ning kaguluan malaganap a panyulung ning ekonomya at miragdagan ing kasaupan at manibatan amerika makanian man ene a dinan lunas ing pangkaraniwan a pamangailangan da ding tau king baryu at ing kapamajalan na mibaltikan yang pamanyamantala at kapanakawanan king pibandian ning bansa agyang atin neng panamdaman simpa ne pa mu rin ing kandidatura na para king kaduang ukdu dapot likuan neng malaut ramon magsaysay king alalan uling eya menagumpe king kandidatura nang pang kaduang ukdu migretiru ya king pribadu nang tuknangan king quezon city ing sakit king pusu yang kinangua king bie na ketang pebrero balang pebrero mipagmasusian ya ing aldo nang kematayan ing mariveles metung yang primerung klasing balen king lalawigan ning bataan filipinas agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing mariveles atin yang barangay ing mariveles ya ing karinan ning bataan timawang libayan a labuad bataan free trade zone ftz nung nu la reng subcontractors a mangawang malan at sapatus para ka reng mangaragul a makalipatlipat a corporation ing mariveles port mitatag ya bilang foreign trade zone inyang kaibat mipalagyuan a export processing zone epz inyang nanupata iti mas kilala ya bilang bataan ftz ing bataan ftz ya ing meging mangaragul a protesta da ring talapagobra iyang s nung nu ring keraklan a babai susueldu la mababa at e masanting a kabilayan keng pipagobran at tututul la keng pamagbawal da na mika aniban ka reng tlapagobra ding talapagobra mitatag lang aniaban pasalikut at titnuknang megobra pansamantala kaibat da reng protesta da ring talapagobra dakal lang mangawa ding meko king bataan ftz king mariveles deng aliwa mibalik la manibat kanita uli ning mesanting ing kabilyan da reng magobra at ing pamiabe ra reng talapagobra at papaobra mesanting king bataan ftz nung lalauen mu la reng aliwang ftzs king filipinas ing vipka metung yang salít king páli at sanskritu king budismu ini ya ing madurasion u konsekuensia da ring minúnang intension linampas king gulis ing sinta nang benny buri neng kawatan ing dalagang zenny mikatagun naman mete ing kuryenti bala na talagang dinatang ing suerti keta kari zenny ining marok nasa linub yang antimong mandaguis a pusa kabud ikit ne ing manyinding kandila kinangua yang tyempu kinaul neng bigla kanian no man sunlag ding bombilyang sulu nung nanung milyari kanian na mabalu ing kakaulan nang linapat king salu ing apu nang zenny ing matuang mebalu oyan ing bunga ning aliguat ning laman king taung mangawat king keralumduman o inia pin pala babawu yang maman matua yang palmama ing kayang panuman king kulungan baryu karin ya misulmuk benitu labuyu a mengalbag asbuk pablasang nabengi ding dalagang yamuk alire tiknangan panuman a pambuk at kabud kalual nang benito labuyu king kekaming baryu aliwa ne lagyu angga na king muti ne buak a gugupu dala ne ing lagyung bening kawat apu ing sasra metung yang salít king sanskritu at páli king budismu ini ya ing repetitíbung siklu ning kebaítan mundánung eksistensia at kamatáyan ini parti ya ning dukkha minum tana naman mekeni kuyug ku lukluk ko king bangku ning tindajan baryu pepabuklat nakung maputing kastilyu ipadurut tane ing sikdan basu balang maspak diwa dening laureadu pakalabkaban ke ing pantuk amanu agkatan da kayu king bie tang kalulu parsalanan tala ding pengari tamu ding pengari tamu lon yula panyaptan ining pamanganak era tutuknangan anak nalang anak inya pin makanian ing bukas ding anak ere gaganakan balu yu nung nanung karelang isipan pepa utang lang bie dapat lang bayaran inia anti la mong memugnus patubuan menganak la balang atin sisingilan nung wari keng sisi bayu ta miyapsa itang pamamayad yang malino paksa inia eta ta paman mika balbas baba makitanam tana o mamagut punla nukarin la detang patinga dang kinua bakit kening dulang alang nasing malpa eta no paintunan mimin nong mitaya king jueting king sabung king kwaho at sakla tiru daka tamung lague king marangle balang paragulan ding kekatang sese king sakyud ning lait miyuli tang kumpe sese tang biseru ban pakanan ta ne potang dagul ne yan at pisali dane ing abli dapat lang munta king menese uli ping mamayad tamung utang abe kunan da ing abli ala tamung dake masdan yu kalupang anak talagambul oyan ing marangle nung nuta meragul agyang mumuran man mangildap manuldul aplit tang mamaswe o kaya sasarul potang miras na ing aldo pamamupul nanu tang galal ning pagal tang milangkul uling mamayad tang utang a maragul ala tamung dake king kekatang pupul subukan muna mung lumual mamasada trycycle man o jeep o kaya kalesa kabud kauli mu daptan mung mumuna ding penakitan mo ipalad mu nala ding mal tang pengari dapat naman sana ibie do ding dake anting para gana pablasang utang pin ing sisingilan da ding penakitan mu muli ngan karela nanutang milyari karing kuyug tamu a meki pagobra king aliwang yatu o bat kauli ra keni kekatamu mibalik la naman kening bie kalulu e wari pane lang magpadalang sueldu dapat mung atin lang atipun king bangku eta no pangutang karing matua tamu bayad lang utang den beit daka tamu oini ing masakit ding anggang masakit ing bague makanian eta mu abangguit balu kung kanining kanakung piglabit nung abalu ra yan mangaplas ku buldit subali keng barug biasa lang manyukit king depat dang mayap pelalung kapurit pangalutkutan da at piatsit atsit ban king utang tang lub eta mu mipikit uling maka lisang ing karelang gawa pamayapan tanang magtamad tana pa o ninu naman mo ing ali sumawa obra nakang obra eka minanawa nanung kabaldugan ning mipawas daya nung ala kang layang mukiat at mipala nung e miyalilan ugaling sapala king saug ning dusa ken tana myambula ban king kakaluluan eta magbaluktut yang pamag pautang sukat neng maputut at alilan tayang lugud a e maimut e manayang ablas ing mayap a imbut at potang ing lugud yana ing magyamut ing pamanalipan kanian ne mabagut iting kaugalian nung ene sisibut ing dugang ning dusa tuknang yang dudurut nung pilan lang bingut ding agyu tang sesen ilang dapat lunto king kekatang belen paragulan tala ingatan at banten ban keta lunto lang mayap a memalen ing paintungulan da sukat tayang baslen nanu mang malyari eta la paburen datang ing panaun ding anak tamung den ila ding pag asa ning kekatang balen o dale kakuyug bisa nakung mamun angga keng tutuking pamitipun tipun ing lalakuan ku mung anting peka liksyun dinan lang kalayan bayung henerasyun nung deni dagul lang mitmung inspirasyun akua nang magwagui ning mayap a layun at kanian ya pamu mituklip milulun ing galut nang dase ning dusa t pagmalun ing pámagáral táu u pámagáral umanidad espaniol humanidades metung yang grúpu da ring disiplínang akademiku ing sentral a kuestion da ring disiplina nánu ya ing táu paks na ning diskusion at kontemplasion ing kuestion tungkul king esensia ning táu ing tútúki ekspresiong poetiku ya king amánung kapampángan ning wátas a filipínung i renato alzadn a tituládung nánu ya ing táu nanu ya ing tau ing tau nanu ya paki intindyan ke king gagkas ding biasa ngara ding pantas king pamanialpantaya inawa ne ning bie lebul nang jehova agpang karing magkas king pilosopiya bague yang mimisip laman at diwa ya ding darwinian naman matning sasabian da metung yang animal nya mapaniupil ya ing kapaniupilan king kaparang mortal yang palatandanan ning taung animal ume yang maniupil ampon makipagkal king baneng iwalak makitid nang lugal apsalan no detang agyu nang ayapsal pasiklauran no ding kayang asakmal ban ding kayang supil tunggen deng makamal leon ya king gubat guinu yang matangal karing bilungan ning libru ning istoria mika darius ya ing matuang babilonia mika alexander ya ing macedonia mika julio cesar king paganong roma mika napoleon bonapart king francia mika adolph hitler ya ing alemania at aliwa muren nune dakal la pa ding linub miniupil kasiping dang bansa agpang naman karing budning pilosopo bague yang mimisip matas ya talindo pagnasan neng akit ing aslag ning aldo ban lakuan ne dulum ing kweba nang plato inia makanian yang minisip matilo eya pepatugut king pamanimbento king anggang paniulung a ngeni makalto ing pamisip naning tau yang pepalto mika pamanyulung king parang ning syensya makapagmulala ne ing teknoloya misusulapo ne ing tau king banua darasan na pati aliwang planeta ing lijim ning dagat ene lijim kaya ing bie na ning yatu atyu king gamat na wari sa king libru na ning pilosopya ikit ne ing sala ala ne king kweba ngara naman detang magkas king reliyon ing tau eya mu pamisip at aksyon atin yang kaladuang makipag komunyon king matas a ibpang babie inspirasyon inia kabang bie na ing mal nang debosyon ing tajiran no ding bayung jenerasyon makalaman karing kayang meditasyon ing katuparan na ning banal nang misyon ding linto uliran moses ding hebreo ing bait bethlehem jesus nazareno san pablo san pedro helen constantino ing madre teresa at papa juan pablo propeta muhamad ding muslim o moro siddarta gautama ning turung budismo king india mahatma king dayang malayo doctor jose rizal at ninoy aquino nung pitutuliran ing gagkas ding biasa lalto king ing tau atlu ya persona ing kapaniupilan inia gagawan na personang animal yang magbabo kaya inia e patugut pasulung keng syensya personang mimisip ya ing paganan na nung inya ing tau lusuk at sakdal ya persona yang angjel ing tataid kaya aku man nung misan animal ku naman ding para kung lasip buri kong supilan ibat king anak ku yang akaugalian maki pagtorneo kareng pasiknangan ing pamagsane ku e makanian kanian king bakung maniambut karas ning labanan ing pulung arena buri keng sakupan maguing aring leon kampyon dang tangalan at nung misan naman metung kung makudta sisibul king isip ing malagung diwa tipunan ko detang mapinung salita saka ko ilala at piakma akma potang mayari ne ing kanakung guewa poesia yang lunto yampang karing malda at ing poesiang yan yang magsilbiing tanda king atin minisip king mayubung paksa at nung misan naman tapat keng susuyu dimut kung kaguiwan king banal nang lagyu at panamdamn ning mabilug kung pusu malapit ku kaya anak nakung bungsu nung paten daku man king krus da ipaku ali ku pa alian nung nanu ing tutu atin dios atin dios ing dios yang mituru baku lang palsintan ding kalupang bigu nung misan king ubud ning kapanamdaman mipagkal pagkal la ding atlung sikanan ing personang lasip manintun yang laman ing personang angjel babawal na neman ing personang angjel buri na mayap ngan ing personang lasip liliku yang dalan ing personang isip ya ing manimbangan potang manatul ya pikamuan da ne man ing tau nanu ya ibat king anak ku paki intidian ke king pisni ding libru pikutang kutang ku nung ninu ta aku pati siping bale pagugumasdan ku dapot angga ngening pilak na ing buak ku menatili ya ring metung a misteryu bugtung ya mo waring luruk lurukan ku ing tau nanu ya nanu ya ing tau ing pámanablas pámagiganti u benggansa metung yang aksion kontra king kapu bílang ablas king sal greenspoon n h revenge ask a monk tinipa la patag dening taga bunduk karas da king baryu atmo pali buntuk mipabaluan tamung tanak na at subuk ipaghiganti re ing mal tang pamuntuk agpang mo karela ala lang kabaluan king pangawala na ning kapitan roldan ngara karing anggang taung menungkulan ing kapitan ayni yang dapat luguran ngara pa karas king ugali at dapat ing kapitan roldan ala yang katapat ing lugud na king dios malabab at tapat nung mangamanu ya atmu pangasampat nya ngara nung nu re diklut pepasaken ken tala tambangan at gisanan paten king barang tangalan ding maldang memalen daramdaman taya ing aklis ning balen byernis gatpanapun king bayung eskuela y koronel gumban biglang dinatang ya ding tau king baryu pepayaus nala atin yapin kanung mensaji karela ngana ning koronel labis kung kelungkut ing kapitan roldan kabud da nya dimput ding guinawa kanian dapat lang mabagut panintunan mila nula man salikut kening depatan da ding taung marawak antimong aku nang karelang inakdak pablasang daya ke bilang kamag anak ing kapitan roldan anti ke mong anak detang paka patig kalako da kanian bulung bulung tamu at milalawayan balu tang mausta aldo lang panayan mamaksing king baryu ing matning labanan at misan a aldo miglapitpit lapin ak automatic carbin miglagapak la ding armalite m pakasakab dukmu tamung alang sapin mikit ing akbungan mikit ing panagkas at alang patugut ing syuk da ding balas ing balang lapitpit agad atin ablas mate na nung mate alang bisang matras karing anggang laban a tengalan tana ing labanan ayni maka aliwa ya uling balang panig ing atyu king lub da ing pamaghiganti king parsalaman da keng lub da ding kilual pete re ding pc keng lub da ding pc hukbu lang dinali ngening ing tutu na metung man kareti alang makibalu king tutung milyari era naman balu nung tutung mete ne guewa reng sandalan ipagjiganti re ing pamaghiganti dakal ya a pate pati ding memaryung epa batu bale ing labanan aini maguing aral ya sa lalu na karetang tatalan sandata ing pamahiganti a bunga na ning mua bubulagan nala ding matang masala ing kapitan roldan pilming ena buri ing e biru birung dayang tinulari uling king dayang yan ing makipasari ing ke alan isip a pamaghiganti ngeni ka aldo ning oktubri anam neng pulung banua keng pangatatag na ing buklud ning misanmetung a bansa united nations organization king kayang pamagmasusi oini ing payabut ning pekapun kofi annan ing un sukat neng iyaninag ning bayung panaun at magpang ya karing kayang panyubuk kayabe mumuna at pekamabayat ing kebaluan a dina dinalan lang milyun a tau ring makayarap a alang laban king danup sakit ampong kapanyiran king kapadurutnan agyang ing yatu atyu kaya ing kegiwan bankanita asagip nala ketang milabas a bulan ring manimunu king yatu mikit la new york bankanita sumubuk at mibalangkas lang pisanmetung a pamanarap karening panyubuk ring manimunu karing bansa mabandi at maluka mengakuanan la karing eganaganang kasunduan a nung mipairal ngan malyaring bosnan na ing kakaluluan anggang king kilub ning apulung banua apikasundu rang manalakad bayung dake ning un a mipaglualu karing katuliran pantau ampon manalakad pang maluatan kapayapan karing bansang mengasalanta karing labanan mengaku lang labanan ing miyayaluang kabusakalan gawang piyabeyabe paralan nung kailangan bankanita milisya la ring bansa keng genocide pamaglinis layi at alwa pang makasindak a kasalanan apakiyarian dang gawang pamagbayu king un secretariat oneng keng pamanalwa ning panaun climate change at security council mangaina lang amanu ring karelang agawa at king nuclear proliferation at pamaglako sandata disarmament ala lang bitasang apikasunduan likuananan dakaming marakal a obrang gawan ngeni kabang pagmasusian tamu ing ka banua nining binang kailangan a telakaran pangaku ku kekayung daptan ku ing dake ku at magtiwala kung ikayu anting mamamayan ning yatu gawan yu ing kekayu alamat metung yang dula dikil karing minunang diling filipinung menuknangan king bansang amerika king lakanbalen new orleans mipalage ya karing mapilan a lugal anting panalala at pamipagaral king kuentu ring filipinung amerikanu banyan dulang mapagtula dikil king metung a filipina anyang sinulat neng jeanie barroga metung a kilalang talsulat dula keni bansang amerika mipalage ya magmula keng biernis king san francisco california metung yang kapampangan amerikanu ing mematnugul king dula i professor francis tanglao aguas metung a panlabuad a pamilayad palage keng november wednesdays saturdays pm sundays pm new langton arts san francisco ca lalam ning asian american theater company pnda philippine national day association pigmasusian ne ing pamanang filipinu amerkanu keng pamaglayag king metung karing karelang layun ing pamangilala karing gawang pansining ding filipinung amerkanu keng pamagmulan ning palage panglabuad ning lahi arts ketang ka nang aldo ning oktubri kaibat dang menaus saup karing tinagun para karing mengaturan king bagyung katrina king new orleans pepalage re ing pamaglakbe nang sarimanuk metung a kwentung pan dulaan dikil king pigmulan at delanan da ring kapampangan at alua pang filipinu ing parul espaniol farol de navidad farol navideo metung yang típu ning sulu popular tung pasku papasku nanaman king tulid nang eran nitang bale gipu ati ne na naman makasabit karin ing parul a pusu kasuyung melakwan panyatang ning silim sisindyan ne sulu tanda ning panayan na ing pamagbalik ning mutyang dinayu sasakali man kabud ne mu datang ketang ena balu king balitang eran ding banyagang bitis ela mitalabu papasku kanita king kapagnasan dang kumit bie manawa meko yang irug na tinggap ne ing obra king aliwang kuta pamisulatan da kabang bayu bayu madalas madiwa o kelambatan na ing datang ding sulat malagad bihira angga king alana bitasang alanang miras a balita ene mekibat pa karing kayang sulat ing dinayung mutya papasku pa naman dinatang ing bagyu kabud abud na mu angin yang masikan ing mamius manugun ketang bale gipu kalulung melakwan darala na mekad ning dusang milalu mibagyuan ya naman kabud nya mipase masaspak ya salu ala yang keliwan king megising parul ing pirat nang pusu ala yang keliwan king mipdang inawa itang mipdang sulu nung nukarin ya man king disyertung asul ing dinayung mutya agyang saglit muman ing likuan nang pugad aganaka ne sa o nung sakali man ing sadyang tuknangan datang ya king diwa aisip na mu man panaun ding parul panaun ning saya o tulid ning eran ing parul a pusu eya pa mibaba yang palatandanan king pirat nang pusu ning kaladuang mipda ing tigtigang rock mentung yang heneru ning tigtigan tsiki tsik tsik tsik tsik tsik tsik tsiki tsik tsik tsik tsik tsik tsik mekokeni young gals and chix terak tamu king rock musix nung buri tayang masaguip ing amanung magkapandig tsiki tsik tsik tsik tsik tsik tsik terak tamu keng rock musix yeah yeah yeah yeah aduang takbang bandang kaili atsaka ka magpa sexy aduang takbang bandang wanan ikembut me ing papalwan lundag arap anting tugak magbaba kang anting pandak lundag tugak bandang gulut saka ka magkembut kembut yeah yeah yeah yeah tsiki tsik tsik kapampangan rock musix ya ing kailangan ala nalu ding bugtungan ala nalu ding crisottan ala nalu ding kundiman ala no ding bulaklakan nanu yata ing kailangan rock musix rock musix naman yeah yeah yeah yeah aduang takbang bandang wanan ikembut me ing papalwan aduang takbang bandang kaili atsaka ka magpa sexy lundag tugak bandang gulut saka ka magkembut kembut lundag arap anting tugak magbaba kang anting pandak yeah yeah yeah yeah tsiki tsik tsik kapampangan rock musix ya ing kailangan makanian tayang sagipan ing amanu tamung sisuan ala nalu ding crisotan sarsuela mitda la naman o nanu ta ing kailangan rock musix rock musix naman oh yeah oh yeah oh yeah oh yeah i renato bonus alzadn metung yang wátas a filipínu king amánung kapampángan pepasál king sul ning malagng paniúlat kapampángan linto ne ing metung karing taung malambat danang panayan ring alagad ning lakaran king panyulung ning kalinangan kapampangan ini ya i renato b alzadon anak neng florentina bonus at ning meging consejal king capas tarlac pedro alzadon tubu aranguren capas tarlac i renato agyan mang malambat neng manuknangan king baltimore maryland king bansang amerika ali na kelinguan ing pigmulan nang kalinangan at sisuan a amanu anak ya pa i renato mamikudta neng miyayaluang aske ning literatura karing amanung kapampangan inglis kastila ampon tagalug pablasang itang kayang igpa a kakaluguran nang matalik ning meging pamuntuk balen ning capas ing meanguabie francisco tanglao at itang kanakung meanguabie tata meging hukum dionisio p tanglao metung yang matenakan watas ning kapampangan anya i renato megi yang o migit ya pa keraklan ketang kayang tata king geling an king pamanyulat at pamikudta ing literatura marakal ya sakup a marangle kawatasan dulaan nobela kwentu dalit at alwa pa sanu man kareni at karing alwa ra pang dake kalupa ning pamanyulat pan religion o king banal a kasulatan i renato aguio nalang palambutan pusu ring mangasias a diktador pati na ring pusakal karing kayang susulat pepaganaka at binyayan nalang pasibayung renato b alzadon ring dramang kapampangan parandam da kanita karing radyu king region ning pampanga ing suwala nang pang radyu at pang crissotan atyu pa kaya at malyaring lang magduyan ring darandam kabang pagtumayla nala karing kawatasan nang pangkasalesayan ning yatu o ning balen a kaluguran kalupa ning gewa na king dzab king angeles ketang kayanakan napa nung ing pintor at watas rafael maniago jose marti ya datang i tony m pea kasing pinu yang amado m yuzon o ning kayang inpun monico mercado ining renato b alzadon eka mag aduang isip ilimpi ya kang rizal king marangle ning pamananam marangle ning kabayanijan pamilaban balu na ngan at kalupa na namang rizal agyang aduang pulung tumpuk kabang kawatasan ena urungan isulat ketang anak ya king pampangan pituki tuki re ring pakamalan ring aduang poetang laureadu jose m gallardo at vedasto ocampo ila rin kayang anting idolo liban king kayang tatang ring watas areni ela bisu bisung papakit karing eganagana rang gawa pauli ning balu re katindi anting tape recorder ing kayang memoria balu re ring mesambitlang matenakan watas itang kasebyan a maralas ing tiru migit ya pa king mituru dakal lang metula at mangabiasa karing susulat at tuturu nang renato ngeni king dalan ning aptas pauli nini pasalamat la at akilala ne i ernesto c turla metung pang talagabe manimuna at masipag nang pastul ning kalinangan king kayang pamanintun kasulatan king amanung sisuan disan ne i ginung turla king aptas anya milage yang pasibayu at payaslagan ne ing literatura at sining kapampangan salamat karing miglalang karing makinang panyulat ampo king pangatalakad ning aptas pauli ra ing pamisanmetung at panyulung ring diwang pankapayapan ding alagad ning kalinangan masala lang lalung mipaltutu ing pámagbáyu páli anicca sanskritu anitya impermanensia u transitoriedad metung yang karing túr ning budismu king budismu ing totalidad ning kondisionádung eksistensia alng eksepsion transitoriu ya ampong ebanesenti at ingkonstanti lalam nang likupan ning bale salamin karin ya ing metung a modernung jardin timpladu ya pali danum gabun angin pili lang tanaman detang atyu karin ing bining menibat pamu king marayu king modernung jardin karin ya tinubu inyang dagul ne yan at maspak ne buku liryu yang maputing sakdal king kalagu mikatagun naman tin kapagmasusian ing maputing liryo mayagtal ya kanian uling king leguan na ya ing karampatan maguing palamuting mikana king siduan o karing gamat ning mayap a florista linto yang balamu sikat a artista nung tin yamang abe ketang pomang ita kontra bida la mu at dakal a extra ing kapagmasusian mengari yang sine king maputing liryo dakal lang menalbe ninuman manakit king leguan nang tagle pupuryan deng anting reyna na ning arte dapot kalabas na ning kapagmasusian ding taung menalbe mako nala naman mapilan mung galo gamat ning orasan ing maputing liryo ala ne king siduan insamang sampagang meyagtal king tangke agyang sablang lingap gisanan mung ibie diligan me man king lua mung sasagese malanat ya mu rin mistula yang banke ngening ala nayu king lugal nang siduan ing maputing liryo nuta ya dulapan oitang makatambun ketang basurahan inugse ra nyamung kalupa ning basan o maputing liryo emu pakakatas malagu ka ngeni nanu kata bukas potang king ketasan tagusgus kang kuldas ing manaya keka kutkutan yang paldas ing brutalidad ning kapulisan ya ing gámit ning milálung fuersa ning nánumang típu ning kapulisan ugtung aldo tapat tajimik king baryu ala kang damdaman inge agyang nanu atilu ngan ata king bale deng tau kilung do ngan ata king bale deng asu king katajimikan kabud na memaltuk tikian ning lagapak at matning lagutuk mikit ing akbungan balas la ding sisyuk pakasakab tamung makasubsub buntuk eta mu bubulad eta mu sasabi agyang balu tana nung nanung milyari makasane tana king anti kanini milaban no naman ding hukbu at pc penapenandit mu ing tangking kukurug ya ing lito lito king gabun durugdug kabang lilibut yang mamamalipugpug anti lang bebewan ding salu tang kakdug biglang menajimik tinuknang ing akbung dinayu ne itang tangking daragundung kanian ya maramdam ing matning galeung ketang bale galut manangis ya y bilyung meki iglo tamung alang pamikunut kaibat ning akbungan ala tanang takut ing tengalan tamu makapangilabut mebaril ya rugu atyan ing mabuktut libu syam a ralan pitung pulu t lima iniang mapalyari ing trajedyang ita kaibat nang milibing ning kayang asawa y bilyung king baryu ene linto lupa ngara ding aliwa minta ya king cebu ding aliwa naman king palawan kanu menga alilan no dening gugubyernu bitasang aliya siniput king baryu kaibat ning panaun ning pamanajimik mibalik no naman ding tropang mabagsik itang kaselanan kabud na migbalik king pamagbalik na mataram ya pitik banda king pangulu atmu na kagulu dakal no na naman pamaten dang tau lalto makalunus itang ortelanu eta makabiling pale ampon atbu eta pa mibawi king pamagkasakit magbalik na naman ing pamamalipit ala tang keliwan karing makasipit pilatan ding aduang batung mipamitpit ngara ding makatua detang mekatanda ketang panaun na ning salwakan daya obat kaya rugo etana sinawa king pane patayan at pamanganyaya oyan ing patayan mengari yang bagyu papunta ya keni king kekatang baryu magdatun no naman king bale deng tau magkulung no naman king bale deng asu at misan a aldo kabud na memaltuk milaban no naman ding pc at ding huk batang mipanginlag king balas a sisyuk pakasakab tamung makasubsub buntuk ati ne na naman ing tangking kakarag anti yang manintun bale pamaliswag anggang e dinayu aliya mepagpag ing sindak king lub da ding salung kakabag penapenadit mu ala nang akbungan ala tamung takut linague king dalan buri tang abalu nung ninu la t pilan ding miragsang mete king pamibarilan karetang miragsa keni king padulung kabud tana atin akilalang metung inia pala keni marakal ing akbung tidtaran deng balas y kumander bilyung ing bayán metung yang táung gera ya ing ordináriung modu ning bie at kadalásang miembru ning metung a sibilisasiong basádu king gera úli na king influensia ning tagálug ing terminu ati yang konotasiun ning karing adung kásu ing onor nesesáriu ya para king metung a túneng bayán libu syam a ralan pitung pulu t adua y ferdinand marcos atyu king upaya kabangis bangisan nang kumander pusa ing bunduk dalaga yang guewa nang kuta king panaun aita nung atandanan yu mika atin tamung eleksyon king baryu makasadya tanang mangi atsang botu dapot agyang metung alang kandidatu o ninu naman pin bisang manungkulan timbutajil ka bie eka pa suswelduan king balen ta mismu eta apa alian dakal nong pete ra karing mig kapitan lingus lingus tamung manintun pamuntuk balang linawe ku pipiling a buntuk kekatang makatuang tanak na at subuk king puestung kapitan alang bisang lukluk mekabulad namu apansinan taya ing anak a roldan minuli ne pala meyari ne ata king pamag aral na katandangan napa atme kamu lupa oini ya ing dapat ngata mung sinabi ala yapang baltik king mingatbang parti pisanmetung taya ing anak a ini yang meguing kapitan ning baryu tang iti king pamanungkulan linto yang magaling dakal ya apalto atmu pangasanting mebawas ing sindak ing kaplas at daing ing bayung pag asa sinlag yang maningning makagyung sabian kung mika kapayapan mika pamanyulung king pamangabyayan inya kekatamung kayang sasakupan tune yang bayani ing mal tang kapitan pablasang magaling yang administrador ngara ding memalen dapat yang mag mayor ding aliwa ngara maski gobernador datang ing panaun lumput yang senador ding taga dalaga aplit deng abitan buri da king kilual ya maguing kapitan nung maki anib ka ngara king kimutan kapitna ning luzon agyu tayang talnan dening paka patig talu malinggasu patalnan deng baril lumaban ya kanu pane dang sasabian karing anggang baryu bukud na na kanung alang bsdu dapot ining roldan ere apatuki atin yang prinsipyung ali ra apakli ing kapanualan na ing dios ya ing ari ya at ya mu kabud ing tukian na buri at misan a aldo mispak ing balita ing kapitan roldan kabud nya mewala ing bayani tamung pipandaman sala mengari yang sulu a kabud na mipda king dalan ding balang akasalubung ku tutulu ing lua ra antimo ding kaku kiniak langan ata ding maldang memaryu king pangawala na ning mayap a tau tauling ikit taya manabat yang saken tiknangan ne ning dyip a mame king balen at pepasaken de paka baril la den ing eta mu balu nung kinua reng paten dinatang ing daun buri tayang yapa batang pasalamat king mayap nang guewa o ing kutkutan na nukarin ya kaya makananu tayang salangyan kandila dinatang man itang maligayang pasku eta maligaya pablasang alayu karing bayung banua dakal nong mibayu o bat alayu pa ing kapitan tamu ngarang babie payul dening kayantabe eta ne panayan ban mipayapa ne ali ku ayamyam ing tutung mete ne uling eta neman piglamayan bangke balitanan yuku nung nukarin yaman mabie ya o mete bakeng adalawan king baneng mituklip ing tauling bilungan ning bie ning bayani ing kapitan roldan ing panínap metung yang susesion da ring imáhen idea emosion at sensasiong kadalásang imboluntáriung lulual king ísip kábang tutudtud malambat na murin e mikakit kata mimiguit na mekad aduang pulung banua kabud miglakbe kung menaliwang bansa ala nakung dimdam makatungkul keka nung balikdan ku man makule napun ta eku man asabing meguing bandi ra ka dapot nanung sangkan bakit kaya rosa o bat angga ngeni paninapan da ka king misan a bengi maniaman ku tudtud detang anino ta linto nala kabud karing kekaldan mo ikatang mibukud mipalsintang tapat wagas at makatud arapan ning altar kata siniklaud sinumpang matalik king lagyu ning lugud bagting na ning sintang kekata mibuklud kamatayan ya man aline apatlud king misan a bengi kakung teguimpanan ing ati kata mo busal ding tanaman at lalam nang sinag ning masalang bulan sinumpa ka kaku sinumpa ku naman maglua tang pengakung nung dunutan da man ding mal tang pengari butul ta at laman dapot itang sintang karelang titulan e malyaring mate king kapilan paman misan peninap kung king eden a mula aku mo ing adan ikamo ing eva magmain kata mo karetang lilung da ding myaliwang dutung berdi at mabunga ayup lang daralit babo ra ding sanga begayan ding batis siping ding sampaga paniatang ning silim ing guinu tipa ya sasalubung katang pupuring sasamba rosa kasampat na agyang paninap mu mika atin katang pisugue pangaku pablasang kanitang eku pa dinayu pagnasan kung ikang kakung akasuyu at maniwala kang ika at ikamu ing apalsintan ning mabilug kung pusu dapot numan anti lugud kung milalu keni ya misimpan king kilub ning salu kanita maselan sutil ing panaun kapitna ning bie ku ati ne king aun king balang penandit eku mipaindatun tatamban ku wari king lablab ning pugun at ing kasakitan ning bie susun susun anti kung mamusan dusa at pagmalun inia arapan mu makanian kung memun banakung dumayung manaliwang gabun at kabang mamun ku tikis keng kinimkim king kakdug kung salu pamagnasang sakim pamikawani ta kanian ke asimsim agta nang mapait ning malsintang lijim kabang lalon ke yang banuang mali malim peka pangaku kung wagas at taimtim ing lugud ku keka eya mangulimlim angga king ing bie ku takpan ning sisilim ngening ing aldo ku malale neng lalbug at malimadmad na sinag nang tatabug dapat sa king diwa mimin nong melabug pingalip nang simpan nining salung kakdug dapot angga ngeni makinang yang bubug ing panaguimpan kung ikang maguing irug ing amlat nang paldas ning bigung panirug king marimlang aun kagum keng mabaldug nung pagumasdan me yang e mipaindatun king pader a batu mamaltuk a alun makanian ing sintang bigu ning panaun maibug neng gabakan yang salung mamalun kalupa ning bining mikutkut metambun maspak yang manasit lunto babo gabun makanian ing sintang mipase king napun king paninap muman pilit nang babangun karing paninap ku metupad meganap ing ibat king napun lijim kung pigagap aklis ning kaladua dinininan mung lingap kau ning panamdam inaplak mung ganap ing kekatang banua milako ya ulap samyu ding sampaga kekatang asangap mikalugud katang wagas at masapsap meguing bandi ra ka king kakung paninap ing kawatásang panganak ya ing kawatásang eskrítu pára karing ának u kapad karing ának ding sigienting ehemplu king amánung kapampángan eskrítu la ning wátas a filipínung i renato alzadn ing atut nanu ya nanu ya ing atut bague yang makislap mabanglu mabantut makislap la atut ding batwin king babo ya ytang mananabung anting bulalako mabanglu ing atut da detang sampaga lele mo keng arung bawan bawan mo pa dapot ining atut na ning kasiping ku nan ku man balakan eke buri bau deni pung miminum apansinan kula ketang lalam bale karin la pupunta king metung a asias karin ya y kong sewu ya ing ayimyan na matudtud a asu king kaung ning asu misdan ya y koya bigsu nya mesagpang ing kayang ligaya mengapaurung ya king tukuran eran ing karsisiliyu na ena ne tinas man y atsi kung nora tiktak ya kasungguit kukulaman de pu lalapad ya buldit king kaganaka na ning kayang asawa ot paki paten ne eya mipainawa sabi nang tatang ku eya makukulam inia kakanian ya mamita yang maslam makanian mu pala ngakung makikulit painuman yeng aslam baneng e magbuisit ing amenasádung amánu metung yang amánung ating riesgu ning ekstinsion ining kawatasan nang jason paul laxamana kayabe ya king koleksyun kawatasan nang ing pamikit ming miyindu a sinambut katlung galal king gawad komisyon tagisan king poesya oyta i ginang nacionalista ngana king ulaga ning salita masa ol pa sa malansang isda ita kanu ng amanu nang pepe inya mag filipinu king bale sibuknan oneng digpan ning alti e pa rin asalikut ing gege misan a aldo merakap kami rugu ning kasiping kung kaklasi kákanta keng atin ku pung singsing di bokbok at ketuy naman gulut pepamayaran dong limang pesus ing magdusa ing karelang gradu kabirabira itang mestra mi ing patilya ku kayang penabit uling pane kung mángapampangan ala ku kanung lugal king bayan metung ku mu yatang mánukluan kapilan na ku kaya paluban ladies and gentlemen mga kababayan i m honored to be here sa inyong harapan as a guest speaker nang inyong aguman to save and propagate wikang kapampangan i would like to begin by saying sa inyo i love kapampangan native tongue ko ito it s my ardent desire since my boyhood you know to see kapampangan not just survived but grow kanyan ne tikdo ing tau kasulukan saguli mu pu sir nganang tinambayan kasanting na ata ning kekong sasabian kapampangan ye ba ming aintindian what s up shay what s up lolo tila busy yata dine sa probinsya panay ang paggawa we came here to see you and to invite you nga to have a vacation with us in menila in manila lolo there are so mush to see casinos malls buildings parks that are so pretty if you prefer lolo you can go watch movie or you can just stay home relax and watch tv aray ku pu inkong kasikit yu pindut ining balugbug ku bigsu nya meputut aba ustu palang maplas ka balugbug you talk kapampangan no english tagalug save kapampangan para mai save ya ing amanung sisuan dapat langan kimut every kapampangan and you as a writer ing dapat mung daptan you must keep on writing ban atin pamasan tell those who can declaim to do the declaiming tell those who can publish to do the publishing tell those who carry tune to do all the singing tell the politician to please please do something koya nganing wali tutu ing sabi yu dapat itamu ngan maki tungkul tamu nanu neman koya ing peka tungkul mu wali ko i just did telling you what to do ing klasismu ya ing negatíbung panimanman at mismung diskriminasion kontra karing úrng sosial a aliw king saríl ibat king anak ku kakilala kune dikut kulumparit o malamarine pikakasaman yang dikut king marangle uling masuksuk ka kabud dilpakan me inya makanian deng pamaligtad yamut ampon sisilaban kaibat ning papalut talagang imbut da ding tau king laut ing patdan de lahi ing marok a dikut inyang dagul nakung munta amerika ing marok a dikut ikit keng misan pa dapot ene dikut ing lawe da kaya metung a tanaman malagung sampaga karin ya king siduan king marmol nang pasu ninu man manakit pupurian de lagu pemalayawan deng malambut a pusu kasi tagkilan me magtikum yang duku ining kulumparit o malamarine tin yang guintung aral king kekatamung bie ining kasaman dang sukal a metunggue sampaga ya palang maulagang bague eme pakalati yang taung kalulu agyang kulumparit ya mu king lawe mu pota nung akua yung mikit pasibayu sampaga ya pala marangal yang tau ing útang metung yang obligasiong ning táung upan ya ing perang andam misan ing angel ning guinu dinatang ya king kecaming baryu bebe ning aplaya ding tau king baryu pepayaus nala arap ning bisitas den pinulung nala magdala ya kanung paka sakung pera katmu yang bisitas karing daralana at ninuman bisang pera den kaya la idala na ngan ing agyu nang idala uling nanu pamang bague keting yatu bandi nangan ning dios inya ding pera yu nung gamitan yo man king tula ning lub yu dapot magbalik la king minie kekayu makanian la naman perang ibalik mu ing akit nakayung misaplala king bie inia ing pera mu dapat gamitan me king ikasulung na ning kecang pagkabie antimong tanaman yan palabungan me nung ustu ya lingap gambul ampon sese mayumu lang bunga ding keca na ibie a peka galal na ning sikap mung binie at kaibat ing angel biklat nane kanian pasbul ning bisitas ning baryu kung beitan makaba ing pila niang akung mikutnan apulu lang saku ding kacung pisanan lima pago kaili lima pago wanan aliko binili anggang eke disnan ing galut kung dampa libis ning palayan mibule bule ku nanu kaya ngeni ing sukat cung gawan karing perang deni nanu tang negosyu keting yatung iti ing garantisadung alang pangalugi nung ali ka biasa king pamagmantini ding kecang pujunan kanan do ding bwitri at nung magbalik ku kening bie pulubi paniatang ning angel nang sabian na niti atmu na kasakit king metung a tau ing dimut a beluan king lakad ning yatu akabyusan ke mu ing kanam a gradu at mu naku kaina karas keng nomeru eko man abilang perang inuli ku balu kung apulu la ring taliri cu king kai isip ku mipakde kung bigla at apansinan ku malungkut kung kalma oini akung dili kening kacung dampa ala kung kasuyu king bie kung malugma at pablasa kaseng mangmang ku t maluka balang tiliran ku ali ko katugma mecad ing tratu da ngeni manaliwa lalu na t ing pera yanang magsalita inia ban mitabi ing pamangulila yang apigampa ku ing saling pamilia muna sinali kung malagung asawa pati na katuangan mekibayad kuna sinali kung saken mitunggalan kepa sinali kung bale malualas ya mula at bayang milusuk ing kacung ligaya sinali kung anak oita pin adua la pananese anak eya gawang biru gumastus kang anti yang balding tutulu paniali mong gatas paniali mong baru potang sakit lapa makakarug salu ing singil ding doctor makikipatlalu king ketasan na ning bunduk pinatubu pablasang ing bie ra mal ya pa keng guintu agyang mal ing singil bayaran mu rugu kabang daragul la daragul mu naman itang lalto gastus a emu alisyan at lalu na iniang maintun lang cabiasnan inigut lang pera king kaili at wanan at uling ala ping patad ing gastusan ding pera na ning dios ikua rang megisan agya sang kusing mu ala nang mitagan ban maguing kambil na ning bie kung menuban nung kapilan naman ala nakung pera karing yapa datang ing angel ning banua bagting ning kampana ipamalita na arap ning bisistas angel manaya ya kanian ku migising mibangun king kama ulining dine ku salikut ku sana iniang kusutan ko ding kanakung mata kacung apialas maninap ku pala iniang balikdan ke ing mutyang kebuklud oita ketang kama maniaman ya tudtud o tutu pin pala tin kacu linugud ena anti iniang dili kung magbukud at iniang tando ku ikit ku no cabud detang aduang kotsi kilub na ning bakud ken ku apialas grasya nang binubud king maluka kung bie ning dios a malugud bisni ke ing kuartu ra ding kacung anac maniaman la tudtud alang malit sindac o era na takman pait na at salpac ning bie ning maluka nung nu ku tinalmac king mabanding yatu karing la misapuac nung nu ing kalayan maslag ya t busilac keni timawa lang guyapgap lipacpac king banua nang asul niang aldo masaspac ding adua kung anak cabang lalon kula mebalag ining lua caring kacung mata kacung apialas itang degulan na ning utang ku king dios king grasyang binie na ding binie mu kacung miguit pa keng pera guinu angga man king mapda ku inawa eku makabayad king utang ku keca ing dálit ning dútung metung yang poema ning talasúlat a filipínung i renato alzadn dinatang ing dimla mengari kung dutung a pakakalale mamako salilung ining malimpuyut a angin a bibiung paglaputan no ding maputla kung bulung at ing kakung aldo lalon keng dudulung magpampan king bunduk nung nuya magkanlung king panga ungle ku dili kung bubulung sasalpantaya ku king kaku miniaklung limbug ne ing aldo king keralumduman ikit kong kinislap ding sulung paritan king pangarate ku king kakung pagkeran dutung kung mipase bigbugan ning uran babad ya king pawas ing kakung katawan bistaman ing dimla mangutkut king laman at daramdaman ko ding mibubulungan king banyagang dila o salitang dayuan ena man melambat ing banyagang dila tinabi ning kantang kipnuan king upaya at itang magkantang malambing siwala ya ing mal kung indung kaku magtumaila at kaibat ning kanta itang mal kung ibpa ya ing mengi gale poesiang pikudta o wa kasampat na dala keng miragsa ing pakamalan kung sisuan a salita biglang menajimik ing sabla migdatun tinuknang ing angin a mamius manugun ing uran selisian ning payapang ambun king dagat maniaman a tudtud ing alun mipda no musika detang maglimayun mipda no plegarias ding pusung magmalun dutung kung siniklod minuma king gabun nung nuku menibat nung nu ku matambun ketang maninyud kung melipang a male gagato antimo yang mepakling dangwe ing nandin dimdam kung siguk a manene meguing sambitan ya t matning tagulele ing pagmaragul mung poeta mete ne o ninu pa ngening sumulat migale kapurian king ibpa king grasya nang babie king lagyu na ning dios babie lang ligaya pablasang king balang grasyang tanggapan na ing pasalamat na susukdul king banua dapot ing lalu pang makayama yama sinulat no deti king amanung mana ban nung atin iyas karing kalamnan na ding kapatad ilang manakit mumuna ding makapaligid mangadi no kanian aku king bili ku mangadi ku naman aduan ku king ibpa dinan neng sikanan ing matbud kung pusung biglang misalunan salunan kung pusu daya yamut laman wari t paintulut mung mibawi ya t sikan ing balang pintig na kasalpantayanan aldo o bengi man mipaligayan ka ngening ati no ken ding santo at santa nanan me pa guinu ing kakung kaladua dapot keti sulip ditak lang poeta ding king mal mung lagyu pupuri t sasamba inia paintulut mung sikan kupa sana king barakang samban king kakung poesia at kanita murin dimdam kung melaput ing aguing babagwang kaku mengulaput at inyang milaya ku king pangasaput dimdam keng minawa ing salung mepuput ining mainang daya migising kinimut pitabi tabi na ing sinagkang lumut wari sa keng dutung karing kakung yamut minagus ing sibul a nandin migkaimut ding nandin mangadi anti lang migpampan ing banyagang dila dimdam kune naman king panintindi ku karelang sasabian menagumpe la king karelang depatan mapilan mung aldo ing kakung panayan at nung ala murin lunto kasangkanan lumual naku t muli king kakung tuknangan ban karin paimawi at magpakasikan king kakung tuknangan dakal lang saguli ding meko linabas bayu ku mibawi mapilan pang dalo nyang aldo mapali ing gilas ning diwa dinatang sinubli maintun lang paniulat ding kakung taliri sabik lang migale ding kanakung labi ban king kawatasan idalit kung matni malugud ya ing dios karing kayang sapni ing diwang poeta ing aldo migkanlung mispak ya t minukiat king bayung tungatung ing dalit pangadi ning pusung daralung dela na ning angin karing balang bubung ing dalit a pagas ngeni ene bulung kasing katni ne ning kampanang mepaktung king bayang maramdam ing dalit ning dutung ing talapagobra u anakpáwas metung yang táung ating trabáhung manual name tagáluging páwas king terminung anakpáwas referensia ya king henesis king biblia talapagobra ku piku yang matalas ing ibabarug ku king batung palanas indat mitamakan itang batung masias manalamsik itang kapising metampyas at king katawan ku neng tumud ing cablas antimong mangutcut ing sakit at caplas anting paganaka king kalma nang maplas ning paintungulan cung linumud ning pawas uling nandin abak asalubung kula ding akakalasi ku king elementaria magdala lang librung mame king eskuela magdala kung pikung papunta king obra pinildis kung kupyang penakap king lupa yang meguing kambilan da ring lua king mata pablasang ing luang yan yang lua ning kaladua king kayanakan kung maranun mibata kayanakan kupang maranun mipakde king e makibirung kasakitan ning bie king ditac a sueldung paniuglung pagkabie ing kakung kalayan tiquis keng piglibe ah atin pa waring layang matutungue neng balang kimut mu ating makabante at pagumasdan da nung ganap no tibe dening kacung aduang malutub pang takde kealiwbawa ku yang miugse bini tinubu pilatan ding batung mepisi bisa kumang dagul pakang ku king pali king ambun ning banua daralung mangadi oyan inamiam ku ing kalmang duajagui mamintu king utus agyang eku buri uling king karaklut a pamagkamali matanggal kung anting bulung a mélangi oyan papakit kung masipag kung kimut bakung e matanggal king obra mabagut ing manintun obra kacu makatakut pambijira lamu ding kacu magdamut menasa buri da ding ustu king lulut ding atin sibukan at atin ayabut o nanu ta kayang kacung pakirungut ngening ing sibukan ku at beluan dimut inia itang aldo anggang eya mamun ekia naman lakuan ing magbatung gabun katakap ning silim kanian pa milulun itang kapagalan ning pepatingapun nung painawa ku man king benging maratun ing kacung sikanan king bamung matipun kabuklat ning abak pilit kung magbangun ban keta magobra lub ning patingapun dapot ating benging eku mipaiglip lijim kung kikiacan ing bie keti sulip ing pilit susulud king kacung pamisip ing anti ku waring makasumpang lasip ditak mang pag asa ala kung asilip ban king dagat ning lua akua kung masaguip ing pinduan ning bie ku akua nang mituklip eku man atupad banal kung pingalip kacu ing kabiasnan mal de ding anggang mal dalise yang guintung king piku mebungkal inia naman aku pingalip kung banal lungub king escuela at makapagaral bisa kung mabiasa bakong pagmasabal dening kalupa kung king dusa mipalpal dapot nanan ku man e bisang matanggal ing kakaluluan kung tanikalang bakal oyan anti kumong mikulung a pipit ing kacung aula dusa at pasakit nia ing kamatayan buri keng lumapit ban patdan ne pintig pusung maginakit linto ku king yatu ketang eku malit nung mibait ku mu para magkasakit mekalilibu pang ena ku mibait kabang babarug ke ing pikung matalas ing paguinakit ku king banua kakablas maniad katalaruan kaniang banuang matas ing pangabait ku kening kalmang maplas ing paintungulan kung belabalan paldas agyang saguli mu bustan mung miugnas ing kasakitan na ning bie anak pawas ing dálit panginúman metung yang dálit pára karing sesion ning inúman malaus ko kuyug sige minum tamu akung taya abe ing bayad kanaku sige na magtinda metung pang aneju pare ban parejas sukad kasapuegu kabang dudurut ya ing kekatang basu liwas liwas tamung mipamie amanu ing buri kung paksa a pisabian tamu nung nanu tang sangkan ba t kalulu tamu para mo kanaku sankan nang mumuna ya ing kekatamung pamanialpantaya lon yu king pisamban ing ipanaral da nuan la ding kalulu at makilua mata keti sulip kanu sukat tang mibata bata yang akamtan alan anggang gloria matna kayu pare lawan ye ing banua kekatamu ya yan kekatang magdusa den namang makualta ing tula ra lubus king masakit a bie banyaga la alus ila naman kanung lunto makalunus manabu la ketang api king impiernus kanian no managkas manangis mamarius mangapisikan lang asupreng mamaltus at kabang panaun e mapda t mapupus ing kasakitan da at pamanaguipus atin ku pang dimdam keta banda keta ngana kalulu la ding santo at santa pigpamie ra kano itang pibandian da at ing bie kalulu ya ing pinili ra aba nung makanian lalto nia pin pala banal lang metunggue king santa iglesia e ulining mayap itang depatan da nune ulina pin ning kakalululuan da aba nung tutu ing daramdaman tang yan santo tangan pare santo keng inuman minum tamu pare magsaya tamu ngan ining kakaluluan tamu kabanalan king bata yang dasan ing gloriang karinan ing bie tang kalulu eta ya lalakuan ing bie masaplala etaya buri yan uling yang saguisag na ning kasalanan kapamu balamu makanian ya ata itang penaral da ding prayleng kastila bata yang akamtan alan anggang tula kaministilan mung bayaran tayang lua uling yang mitanam king isip at diwa nia makanian tamung e bisang minawa minawa tamu bie nung atin tang kusa oita mupin pare itamung e bisa agpang naman kening ausan tang inkung a pantas keng biblia at tanak keng bugtung ing turung yan ngana turu yang balatung lubas ya king bunga wari sa keng dutung inia tinipa ya ing guinung miniaklung ban king kasakitan akua tang masaklung midinan tang diwa ban ing balang metung timawa yang mukiat king kayang tungatung sabi napin inkung ibat king minuna alang pangabayu ing dios sinabi na nung pamintuan mula ding kautusan na minawa ing ibie mu mantabe ya keka nung emo pamintuan kumit kang parusa magkasakit ka bie magpampan ya keka nung manawa ka bie ing dios atyu keka nung kalulu ka bie ing dios dinayu ya aldo kung beitan kanita anak ku pamung malati atin yang binie y tatang makasaku neng inuli inyang busni ke ing saku kwa yang atmu na kaputi king uli na ning kule na inya inaus keng puti at kabang daragul naku y puti man daragul ya yang parati kung kayabe neng maglakad ku king mula tuki tuki ya kanaku neng maniradol kung mangga ampon neng pasulapo kung burarul karin king lawta misan ugtung aldo tapat memaltang ke king asikan tinuntun ke king pilapil a ausan dang pilatan karin na kami inabat nitang taksil a ubingan makatas ya ing buntuk na anting manamun labanan mipaurung ku king takut kinaung ya ing asu ku ining taksil a ubingan obat lalapitan naku kanian na ne man lundagan nining matapat kung asu king babo na ning pilapil milaban lang emu nanu dapot sawing kapalaran king sagildap a pangimut ding pangil na ning ubingan ilang kang puti kinutkut sinaingsing ya ing asu dinurut yang sasayikut king kamandag ning ubingan mete yang makabaluktut kiniakan ke ing asu ku a pete na ning ubingan a kaibat nang mekamate mine ya king kasukalan kitkut ke ing kakung asu ketang gulut ming mulajan kabang bie ku ing depat na ali ku na akalinguan at inyang meragul nakung gagale nang poesia king radio ning dzab kapampangan a programa ing pangakapampangan ku tindag na at makilala lalu na kilala da kung anting metung a poeta dening taung mapanuksu kanian dana ku man tuksuan king taguring dayang asu makanian dakung ausan balu kung ining taguri e masanting daramdaman dapot sindu ku pa murin ing gagale kawatasan uling ing taguring ita yang paganaka kanaku king binie nang katapatan nitang kakung mete asu kaku ing kabaldugan na katapatan yang masolu itang king kaluguran mu o paimate kang maglualu karing kakung kaluguran mesubuk ku pamakyabe nung aku mu tajimik ku eku taung palpipate dapot nung ing kakuyug ku akakit kung abusuan de sulak ya ing dayang asu akit dakung makipate inya ngening akakit kung ining mal tamung amanu ya ing buri dang tuktukan ubingan a manabusu eya patugut kakaung ing meyaus dayang asu ila ding daramdaman yung poesia at basultu balu kung ing panyulung na ning amanung kapampangan ing dalan na e malinis pilapil yang ma ubingan ding ubingan manaya la king oras a karampatan salabat la ban manyira manuktuk la nung kailangan sakali datang ing aldo king ubingan matuktuk ku king kamandag malasun ya ing lagyu ku t pangatau e bala nung mipampan ku karing mata ra ding tau dapot mate kung maglualu king liguran kung amanu ing informanti metung yang táung probeedor ning pribadu u pribilehiadung beluan tungkul king kapara u organisasion king metung a autoridad u kalában y loling tajimik kapapanganak na makalunus neman migsabi sabi ya ining pepanganak a menilut ngana atukluan neng loli ing pi ulunan na lalto naman karing tawas albularyu atisuran nala ding nunu king pungsu ulina ning mua ra parusan de kanu inia makanian deng guguluan animu ela tinalab ding in ain tang manuk ketang pun ning kwayan a misna kasuksuk uling ustung sumpung ing pali nang buntuk mamag diskursu yang alang prenu asbuk nganang magdiskursu mamag hukbu kayu eyu pala agyu suku suku kayu ngeni mong ati ko panig ning gubyernu pamaten yu kaming pepakan kekayu katuk ko keng pasbul benging kapitangan atna ko karanup maintun kong pamangan limasan mi rugu ing ditak ming kanan yapag mi kekayu king bakayung mangan oini ing ablas yo king kekaming suyu pemaglista yu la ding kekaming lagyu atsaka mo ngening hukbu kong sinuku ikaming pepakan ding kekong panuldu keng pamanggawan yo ala kong keliwan karing kama malung taksil a ubingan nung ninu ding taung kekayu pepakan ila pa ding ngeni buri yung tuktukan iniang ken kong kilual makipangan kayu karas yu ken king lub mamaniawad kayu libut libutan ye ing kekaming baryu manyawad kong kambing manuk ampon asu pikasa kasa yo ding baril yung talan birthday na ning co gagawan yung sangkan rugo king takut da ding taung keraklan babie ra kekayu ing kekong pamitan dapot aku naman nanu man gawan yu eko katakutan balas deng baril yu ing gagawan yung yan pakatandanan yu king kapitan roldan isumbung da kayu balayu siguru ing tutung mete ne ing kapitan roldan mabie ya e mete nung eye akakit aku akakit ke daratangan na ku akakasabi ke kabud abalu nang makanian ko dapat damdaman yo detang amanung masampat ken ko mamagbidbid at magsalibatbat uli ning birtud nang king banua menibat nung pamayapan na ning mal tang kapitan atin makalijim a buri kung daptan kabud akung mika baril a tatalnan salikut na kayu gisanan dako ngan pamilia nang loli maniad lang dispensa karing maldang taung akakasabi ra ena rugu balu ing pamaniabyan na para kekatamung tanak na at subuk atmu na kalino ing keang penasbuk mayap ya pa ining mikasakit buntuk ing mua nang sisimpan apalual na asuk dapot ikatamung matinu kunwari menatili tamung pakakabat labi ing mangapalyaring mali ding mali nung atyu keng wanan lumawe tang kaili manakit tamu man bulag ta mu mata maniabi ta mu man ding dila pipi la susulat tamu man pakli ta mu pluma mag pasyuk tamu man ala lu king nota at misan a aldo y doctora bengal tiki ne y loli dela ne hospital kaibat nang mesuri hospital probinsyal tiglus da neng dela mandaluyung rizal maguing aral ya sa o magsilbing turu ing milyaring ini karing bayung tubu nung ninu napin mang mamulang nang tutu o bat ya na pin mang miniabing matinu ing parábola ning máyap a samaritánu metung ya karing pekakonosídung parábola nang hesus tungkul king máyap a relasion da ring táung ibat karing ribal a grúpung etniku king dalan na ning jerico nganang jesus inyang misan atin pin metung a tau a sebat da ding tulisan kinua do ding kayang pera linubas de at bigbugan kaibat likuan da nya kabud makalangan bebe dalan itang minunang dinalan talapanaral yang judyu ing makalangan king dalan bitasang ene sikasu at ing tinuking dinalan judyu yang talapanlualu ene mu naman pinsinan ining sugatan a tau at ing pangatlung dinalan iti samaritanu ya mababa ya uring tau king uli na ning daya na tin yang dayang misamutan uling detang pipunan na karetang lajing e judyo sinuyu lang mekiasawa kabud ikit ne king dalan ining taung makalangan lingunan ne layun dela ketang metung a tuknangan sabi na king tala ingat ingatan me ing taung yan nung atin pang lunto gastus balikan ku at bayaran itang taung makalangan yang kabas na at kayarle ning amanung kapampangan bebe dalan makaungle ding suguing talapanaral kapampangan lang metunggue ere man dugu sikasu ing amanung mamamate at ing katulad na naman ning suguing talapanlualu ila pin ding mayakayan ding pantas a tituladu agya man akakit daneng lele dalan maghingalu ere man dugu pinsinan ing sugatan dang amanu kabas ning samaritanu ding e lusuk kapampangan ila ding magmalasakit kening amanung sugatan ila ding misaup saup king pagal at king gastusan ban ing melunung amanu maulu ya ampon sikan ume ka pakiapusan me ing dapat a anti ita nganang minutus ning guinu ketang taung kasabi na ing dapat samaritanu sukat mu king apusan ya ing bigbugan ding tulisan meko keni saupan taya ing sump u maldision metung yang ekspresion ning malignung bur kontra king kapara ing poeta pakdu makukulami ne ining susulat na ene asalese dakal no ding benging dili nang maglame dapot ing diwa na e bisang mantabe bayang datang diwa ing poeta pakdu ya ing aisip na ing munta king pulu king pulung kulayu nasa neng ibubu ing pang laureadung poesiang guintu oita pin kabuklat ning mayap a abak memun ne y pakdu king mutyang kabislak penapik no pago ding lima nang anak kaibat tintunan ne gasgas a e gasak king kayang panlako bukud darala na mapilan a papil at ing paniulat na inyang dasnan na ne ing pulung sarya na aldo kukuldas ne ketang tungatung na lalam nang lilung ning lubas king bungang dwat karin ya linukluk ining talasulat kanian ne ilague ing kayang paniulat ing obra maestra bananeng isulat sumulat ne sana dapot minambangan ing danup at kau ning kayang katawan bisa ya mang minum ala yang inuman bisa yang sumubu ala yang pamangan king ulining puyat pagal danup kau bigla yang melata kabud nia malilyu kalulung poeta mipda ya animu oita yang dili nang alang male tau king panga ungle na king tigang a sulip pantas yang tinikdo ing kayang pamisip king siwang ning tabing karin ne asilip ing atmu katimbang a pamipatilip king malating siwang ikit ne ing matua painuman deng daya panyuglung king bie na ketang peka altar lalapit do kaya ding anak ding watas a susugatan da mipatingangas yang mengablad mesindak ila ding ikit na detang kayang anak magsakripisyu la daya da papatak king panat nang labi ning matuang makapiak at kayagnan na ning aklis da at daing ding anak poetang king danup gigiling linub ya y pakdu king siwang ning tabing at selubungan deng maplas tampaling iniang lawan no ding menampaling kaya ila ding atinan pamuntuk at biasa segakgakan de mung anting mamulang na pituya tuya de at pitulak tulak kambe ning sunu ra at matning sagakgak ilang magkasakit ding kayang pamilya kukunan no daya ding mismung anak na king baneng dinan bie ing amanung mana kesa king sarul ya susulat ne naman inia ding anak na linto lang danupan dungis dungisan lang mete paintungulan ding amanung deta ilang mekapakde king bigung poetang king gabun mirate ken na apialas ing mapusio nang bie magdilidili ya king benging malumbe mistula ya waring mamulang nang tutu alang kasausig king dulum ning pulu ding kawatasan nang king kaniglan bibu ala lang ulaga sisibi da la mu king katajimikan na ning benging ita meramdam ya itang sumpa ning poeta bitasang enaku sumulat poesia ilang maguing paksa ning kakung pamyukul yang gawan kung papil ing gabun a ulyul yang gawan kung pluma ing sudsud ning sarul inyang pauli ne guiang malaut ya pa abatyawan na ne ning kayang asawa agad selubung ne kinaul ya kaya at layun neng kitang itang susulat na saka ne inabut ing papil a pirat nung nu ne binalut ing pakling panyulat ing alkoolismu ya ing abúsu ning táu ning etanol ati tana naman king tindajan nang flor pepabuklat kune ining emperador tagayan me pare ibie mu ing pavor sukdan me ing basu padurut me senior ing inuman tamu king bayang makolor at lunkas la gilas ding dilang orador yang pisabian tamu ing tune nang valor ning kultura tamung kulturang tomador kapamu masdan ye ing kumparing jose kaibat nang migsueldo eman muli bale keni ya tataglus ka inuman tane palakpakan taya oyan ing makyabe dapot detang ali byasang maki ugne king kultura tamung bahala na abe kasaman tala ren king ditak a bague amunan tanalang tumbukan at pate aba y mang oka kaibat nang mig sueldu eya taglus keni taglus ya king banku yang pakibalak na aldo nang mayubu nitang pangane nang mag aral inyeru eta ayamyan yan nang gagawan tamu ing bubung nang bale mumuran yang batu kalual na neng abak pilmi nang abau ing dinat king eran a kinalat tamu eh ining mang saru tau yang payapa mamananaman ya king bebe ning sapa at karing gule na tin taung magsaria darala da la king palenki menila aba ining bie na medyu minanawa dapot ala neman pamakyabe ata ah misan a bengi kabud ta na mimua gisan talang tebas ding kayang kapaya abe ko makanian tamu panugali etala katulan deng sasanting bili nung ing siping bale tane mibabawi lalu na masampat ya dapat at gawi gawa tang paralan ban eya magwagui pakisiran taya at pisibi sibi maligaya tamung alang mikawani king kultura tamung kultura ding sawi lon yu ing milyari king kumparing juaning king misan a aldo tiran ne ing jueting ay makapakaili mengari tang kuting a makibalatu agya sang katiting eta pepatugut king kakukutingting anggang e migpamie mapilan a kusing oyta king keraklan tamung babatingting pati panaya na tinuking mebating ing kumparing taba migtinda yang bangus menangu ya guagua keti no tataglus oyan ene ikit ing malino signus ding pipagtinda na kapatad la alus bandang tawli rugo kanian na atalus ali no babalik pera nang meluslus king bayang mipasno ing maplas nang dungus tinuknang ya rugung king guagua luluslus ining kakang cenon tiran ne ing pupul kening bayung bining menibat masantul anti tang kirukan king arap nang pasbul maniawad ta rugung ditak a pagmulmul ati nang manapis ati nang kakaul atin nang manangis ampon mabubungsul batamung patugut king pamagbitaul binubud no detang perang kasapunggul ining bapang pelis minta ya king banku menutang yang pera sinali yang konu migtinda yang abias panulu abonu minyali yang pale pepasakul atbu minanawa ya bie nanung guewa tamu linapit ta kaya memanutang tamu ta beyaran taya tabak mu keng batu itamung mibagsak king kayang negosyu nuan la ding atyu na king aliwang bansa ena no sakup ning kekatang kultura dapot makanian man pakirasan tala indat maus tamu maniad ta karela kunwa kunwari mo manandam ta sana bayaran tano man ding ipadala ra nanu tang mamayad king balu ku sana ala pang misubli metung mu mang pera oyan kakuyug ko makanian ta dapat panugali tana ing pamag pabayat ing marapat sana miyatyat tang gamat panikwanan tamung mitigjo miyangat nung eta patugut king pamangalawat king pabagya bagya akwa tang miyukyat angga king akwa tang dalakit milipat ketang bie manawa malagu masampat ing pamangandiria e mayap a adle karing magsumikap a minawa king bie bustan talang mukyat ampon managumpe eta la panyumpang e byasang makyabe nung pitutuliran ing tune kayabe ding asawa tamung kabangal na ning bie king pamangabyayan etala lilele ibie ta karela ing pamaki bague ay mitablan naku lakuan dana ko pa isundu yu ne mu ing kekatang tula at keka magtinda ilista mu na pa mibayaran karin bukas o makadua tungkul naman kening kekatamung paksa panyaluputan ye anggang eye akwa ing kabaldugan na a nung nanu yata culturang tomador ugaling talangka dinalit kung kanta king kayaktanganan dimdam ne ning batwin kung panaguimpanan migpatagusgus ya king keyang tatalnan sinulad a sutlang pipaglambitinan kabang magbaba ya eku bisang kurap eku patdan mata gugulis nang kislap pigaganakan kung kalupa ning undap kabud ne mu mapda king misan a kisap kabang titipa yang atmu kasalusu magbabo ing tula king ubud ning pusu lidlad kong palad ku layun menigapu manyawad upayang akung makasapu dapot kalmang siwal karin ya memaltuk ketang tungatung na ning matas a bunduk kambe ning lipatung mamaping lulutuk ya ing lulun lulun a maputlang asuk uyab na ning sintang king pusu misinsin minta ku king bunduk ban ukyatan ke pin bakeng pagdulapan nung nuya man karin king matas a bunduk ing tinipang batwin kanian ku no yatyat ding kanakung gamat at pigmulan ku ne itang pamanukyat ing kakung katawan kinatmu yang sugat dapot sindu ku rin ing pamangalawat e mekatipilan bigsu ku menabu pablasang nung misan ing dulum milalu itang indung bulan a kaku susulu agagawa napang kanaku magtampu aldo malabab ne dane ning alaya tungatung ning bunduk iniang dasnan ku ya agad penintun ke a nung nukarin ya ing maslag nang batwin ning kakung ligaya ketang kalibudtan ning alkus pabilug tela batyang kulkul o malating saug ketang lugal aita karin ya mebaldug ing paninapan kung batwin ning panirug king malating saug tambing keng tiglusan ing menabung batwin ning banuang katasan karing aduang palad malale sepupwan layun maratna keng pekalawan lawan oini ing batwin kong sakdal king luningning a mekipatlalu king leguan at santing ngening atagpwan ke ni ala yang ningming karing kakung palad abu yang matuling oita ing batwin ning taguimpan ku t tula king tyup na ning angin linimpad mewala makanian ya pala ing ningning at sala matuling yang abung muli mu king ala ing karni ya ing láman ning animal bílang pámangan ding sigienti atlu lang ehemplu da ring poema ning talasúlat a filipínung i renato alzadn tungkul king preparasion ning karni paka gareta la ding sugu nang bertu manakut lang pale bubuntun king patyu ngana nining biling a anak nang saryu atin sang pulutan at saka aneju oras ning paugtuan sinungab neng tambing kabang lalangut ya maglabit ya y biling maski nanu klasing pulutan malasing apangan ku ngana puera mu keng kambing yang kambing nan de mang samasan ilutu ali ke apangan atmu ne ka anggu belikdan ne kanian ning matuang miglutu bileng nanu ya yang kakanan mu itu mag malaguintu na ing kadua tang bili pamamalakayang disan na ning pali dening dinatang a dagis ning mauli gagawan dang sale tanke rang pemakli ngarang manula ding bisita king baryu manalik tang kuldun dumanup ta kanu uling alang salang emu mamagkanu ing siran dang pale salut a perwisyu dening mapanula kanian no mag mintis era kata balu galing at kilatis subali king dakal ta abias at mais nananu na la mu dening pindang ing konsejal iru meangu ing bie na atyu makaburul king mismung bale na dakal la ding taung babie galang kaya balang miapagan maglutu lang baka ing baka e paman melambut a laman y tikung gilagid maniawad neng kanan linapas yang ditak ketang palambutan saka ne inakmul mebaknal ya kanian penimid de atyan masuerti nyang tutu linual ya ing karning inakmul nang tiku kamasmas na ngana nu ko bigsu na mu bigsu na ku pala tinuki kang iru king relihion karing pre kristiánung griegu ding músa la ring babáing dios a inspirador ning literatúra kabiasnan at kalalangan king modernung gámit ning terminu ing músa ya ing nínumang babáing inspirador king metung a laláki kaministilan kang ayan o musa ning taguimpan ku kaministilan kung sabian ika pin ing palsintan ku nung ika ing kakung sinta ninu naman palsintan mu nung ing pusu ku kekaya kenu neman ing pusu mu nung emu man mosa tula sintang daraun ku keka nung sikwil mu mang mistula poesia kung yampang keka palsintan da ka pa mu rin ing lugud ku alang angga palsintan ku ika mu rin keti sulip angga banua karing kakung poesia ikang kakung ampanganan karing daralit kung kanta ikang kakung parikilan balang jardin kung sambitlan ikang rosa king mulajan balang banua kung bangguitan ikang batwin king katasan pagumasdan me yang aldo neng saslag ya king alaya pagumasdan me yang dagat neng uman ne ing aplaya malabab a sinag aldo ing kanakung pamalsinta malalam a dayatmalat ing kanakung lugud keka eme asagka yang batis king pamunta na king ilug eme abawal yang ilug king dagat bisa yang talbug eme asagka ing aklis kening salu kung kakarug eme abawal ing kutug kening pusung mapanirug kening bie ku ikang alpa mula ka king pamigunam kening bie ku omega ka sepu ning bie mipagkalam nung mate ku atyu keka ikang diwa ku t panamdam nung mie ku uli mu sinta ikang bie ning bie kung dinam ing sinta ya ing sentimientung ekspresíbu ning atraksiong emosional para king nobiu u asáwa nanu ya ing sinta utus ne ning guinu utus yang misulat king pusu ning tau utus yang misulat ubud ning pusu ku ban palsintan daka kaba na ning bie ku nung era ka sinta akung miparusan nung isakwil daka kanakung pagdusan nung isakwil daka mausta kung salang king kaustusan na ning kaku miglalang nung salangsangan ku ing kautusan na nung eku mamintu king sintang utus na nung eku mamintu ing tula mapda ya magpaldas ing bie kung lubas king ligaya nung atin kung tula ikang kaku minie ikang ing ligaya a kaku na binie ikang kasuglung na ning kaladuang mabie kabislak ning pusung kasuglung na ning bie nanutang sibul ning mayubung pamyutus nanutang batis na ning sintang matutus ya ing pamanupad king banal a utus pablasang sinta ya ing mismung minutus salamat kapilas ning kakung kaladua salamat karening makule tang banua yang pamanang usuk karening supling ta dapat yang tuparan utus ya ing sinta ing saresa muntingia calabura l ing bukud mung species a kayabe king genus a muntingia metung yang tanaman a manyampaga ng katutubu king mauling mexico caribbean kalibudtang america ampong albugang mauling america paras mauli king peru ampong bolivia kayabe la kareng karaniwang aus o common name para kaniti deng ingles a jamaican cherry panama berry singapore cherry bajelly tree strawberry tree deng castilang bolaina yamanaza cacaniqua capulín blanco nigua niguito memizo or memiso ing indonesian a kersen ing vietnamese a trng cá thc vt ampo king filipinas aratilis aratiles manzanitas ampong sarisa iti malati yang pun dutung a metru katas at maki pakadaneng tiered sangang makabalag bagya atin yang maki ipan o mala lagaring bulung a cm kaba ampong cm lapad malati ya sampaga a maputi ampong mabuluk bagya mamunga yang cm a maputlang malutung bunga mayumu ya ampong masabo ing kayang bunga a maki dakal a mangalating butul metung yang tanaman a mumunang tutubu king metung a lugal pioneer species tutubung masalese king e masanting a gabun kakabye kareng lugal a asidu o alkaline basic at agyu na ing lalangi kakalat dong ayup ampong talibatab deng kayang bini tatanam de para kareng kayang bunga at míkalat ne kareng aliwang dake ning tropiku o malisangan a lugal kayabe ya ing mauli aslagang asia antimong metung a tanaman a manimuna king pamanubu o pioneer sasaup ya bang ibili ing gabun king kundisyun ba lang malyaring tumubu deng aliwang tanaman nanupata malyari ya mu namang ituring a species a mapanyakup invasive species uling malyari nong sawlan deng tanaman a katutubu ing sufráhiu makanini ya ing taguri king karapatan dang miyapse king karelang pamakyabe king pulayi ning pamamahala ring balang memalen a makatuntun na karing makayawad king batas ring bansang atin republikang demokratikung pamamahala bansa lang papulayan ring karelang memalen ding tau ila ring palakad king pamahalan o king gubiernu ra gagawan da ini king paralan pamagbotu o awsan dang suffrage keng amanung inglis makarikil ya ini king pamagbotung tau king pamaralan demokrasya sakup na ing pamiyagkas ring memalen king karelang pamanayun o pamanyalunggat karing kutang o kaya ing karelang pamananggap o pamananggi karing pamalak kasulatan o kasunduan pamibayu king punbatas o pamanalua kanini at nanu pang alwang mangaragul a pamibayung makaugne king pamamalakad at pamipulayi ning pamamahala reni mararapat la karing mayayaus election halalan plebiscite referendum o alwa pang pampolitikang dapat nung mabali ala ne ing karapatan aini potang metung o maritak nala reng gagawa karing bague dikil keng pulayi ning pamamahala kanita ali ne mayaus demokrasya ing paralan a mimiral king metung a bansa masanting a alimbawa ning ali maustang pamakyalam king katuliran ayni yapin ing dapat nang ferdinand e marcos ketang pepayalili ne ing punbatas ning pilipinas anyang malapit neng mayari itang belakan dang punbatas ring kayanib ning constitutional convention paparagdag ne antimong pikabaluan kanita ing tawling dake mamye buung sikanan kaya metung kareni mamye sikanan kayang manatiling pamuntuk ning bansa agyang dakal la ring tinutul miyabe la rin king pamalak a punbatas kaybat nita ing paralan a gewa na keng pangapalad nini karing tau yapin ring citizen assemblies a tegurian na ning kayang bayung lipunan paralan nung nukarin ding manimunu karing barangay a pikabaluan nang tatalanan pepaitas dala gamat ring tau kayabe nala ring bayung sibul teen agers nung tatanggapan de ing mesabing bayung punbatas ing polítika ning filipínas demokrátiku ya karing periodikung eleksion king timáwng ekspresiun at karing mobimientung sosial apigunam ku pin tabili kune ngan malambat susulud sutanang imalan okasi e kuna agyu pang pibatan ning tagulele ning kakung balayan guinu payntunan ka luwal ning pisamban e naka tatangis balen kapampangan dintang naku keka e da naka lakwan pulisan na ing lwa piblasan mung timan atin nang manaplus atyan mung danupan napun mung milugmuk tikdo ya t talangan lipat na ning dulum munag yang masala ibye ku ngan keka kambe ing timawa lisyan lang alisto manginung mangwalta ing tigri bangis na mayamong dumugpa oyni yaku keka malugud misalba karapatan memalen ila pin ring katuliran ampon panglualu karing pantaung katimawan binye ning batas karing balang memalen makayalwa la karing karapatan pantau o katutubung karapatan ring karapatan memalen karapatan lang atyu karing tau kabang ring katutubu o pantau karapatan lang isipan ding dakal a batikan magaral a sukat dang bandian ring tau i john locke ngana deng katutubung karapatan mie katimawan ampon bandi dapat lang magawang karapatan memalen at inggatan ning gubiernu antimong metung nang dake ning kasunduan panlipunan reng alwa ngara naman reng tau ikwa dala ring karapatan katutubu ibat king dios anyang kabayit ra o ketang panaun a ala pang mitalakad a pamamahala y josé paciano laurel y garcía marsu nobiembri iyang pamuntuk inyang panaun da reng japon keng republika ning filipinas manibat anggang y laurel ere kilalanan bilang tune pamuntuk ning bangsa anggang inyang panaun nang pamuntuk diosdado macapagal mibait ya y jose p laurel ketang marso king balen na ning tanauan a ngeni lungsud tanauan king kaukuman na ning batangas ding pengari na ilapin di sotero laurel at jacoba garcia inyang mama maintau ya ya ing misangkanan mekamate king karibal nang magnasa king dalagang sinta na kabud meyari ya king pamag aral nang batas pekipaglaban ne ing kasu na at mipa alan yang sala inari neng laurel ing titulu na king abugasya king pamantasan ning pilipinas inyang king escuela de derecho inyang at king pamantasan na ning yale ketang meging kalihim pangkilub inyang dapot migdimitir ya kambe ding kapanalig na inyang pauli na ning kapanutulan nang leonard wood ing amerikanung gobernador heneral inyang miyalal yang lukluk king senado ning filipinas inyang mitatag ne ing commonwealth of the philippines mepili yang metung karing hukum na ning korte suprema kaibat ning pataksil nang pamamomba ning japon king pearl harbor inyang kaduang guerang pang meto yatu y laurel yang titukan nang manatili king menila ning pamuntuk a manuel l quezon a tinimplad king koregidor layun tinaglus amerika ban ibubu ne ing kapamahalan ning bansa king aliwang lugal pauli na ning masanting nang pamakiutus laurel karing manungkulan a japon antimo ing pamagaral na ning anak na king imperial akademya militar ning tokyo at ing pamananggap na king pandangal a titulung doctoral ning unibersidad ning tokyo meguing maragul neng puhunan bayang matimawang makipag ugnayan karing atyu king upayang japon a sasakup king bansa y laurel metung ya karing tildwan na ning armadang imperial ning japon a sasakup na king bansa ban mangitatag kapamahalan pambansa iti makapauli king kabaluan da ne y laurel at y laurel naman tinggap nang maniaman king lub na ing sumuyu lalam na ning pamanalakaran na ning militaryang japon ning pilipinas at mike ya king tungkulan inyang anggang makanian man inyang yang miyalal a pamuntuk na ning bansa mekataduang ukdu kabang atyu king tungkulan pignasan deng paten ding gerilya ning pilipinas dapot eya mete at kinayap la ding mebaril nang sugat meguing kasangkapan ya y laurel ban mamilatan mamingua at magmanman salang king bengisan ning tuntunan na ning militaryang japon kanitang panaun na ning kaduang guerang pang meto yatu ding japon dakal la ding makapamisan dang pete pilipino ampon sinira kapurian a pilipina inyang agostu sinuku ya ing japon king amerika dekap de y laurel lalam nang utus heneral douglas mcarthur ulining pamakisausig na karing japon inyang ing misampang kasu salang kaya dapat a kataksilan king bansa dapot enana inarapan uling ing pamuntuk a roxas pepatipa ne ing pambansang kapatawaran inyang kinandidatu yang pamuntuk y laurel laban kang elpidio quirino inyang dapot e sinambut panyatang na ning tutuking alalan kabang atyu ya pa king senado mepili yang lumaban pasibayu dapot enana tinggap libe nita binie na ing kasaupan na kang ramon magsaysay kalukluk nang magsaysay tildwan ne y laurel ban manimuna king pamakipagtalamitaman king amerika at ing metung karing meguing bunga na ning kapagalan na yapin ing bantug a laurel langley agreement para mo kang laurel ing pangapuk na king senado yang anting malino pawaga king kayang kaniwan lalu na eya mikasumbagal king pasibayu nang panga alal king senado migretiru ya king kasuyuan pangbalen ketang at yang lingunan na ing panyulung na ning unibersidad ning lyceum a telakad da ding pipunan na ketang king tibuan nang balen tanauan meangu ing bie na ulining sakit king pusu mekiasawa ya y laurel kang pacencia hidalgo at mika syam lang anak keraklan tinalad la king marangle ning politika antimo y jose b laurel jr salvador p laurel at sotero laurel a pawang tinalan matas a katungkulan king kapamahalan ning bansa y jose p laurel mibait ya inyang march king balen ning tanauan batangas ding kayang pengari ilapin di sotero laurel at jacoba garcia y ramn magsaysay agostu marsu iyang pangatlung pamuntuk ning pangatlung republika ning filipinas manibat inyang disiembri anggang inyang mate ya kayanib ya king partidu nacionalista y ramon magsaysay mibait ya iba zambales kang ezequiel magsaysay metung a panday at perfecta del fierro metung a talaturu deng kayang pipumpunan bisaya la dapot mikayabe ya kareng ilocanu ning iba at inisip na metung ya karela megaral ya king zambales academy za inyang linub ya king universidad ning filipinas kinanua yang bayu abugasya kursu kaibat linipat yang engineering kabang bialang mamagnaeu para a sopan ne ing sarili na keng pamagaral makanyanman ena ayari ing kukuanan nang kursu uli ning kayang pangasakit megarala niyang commerce king jose rizal college at meyari ya inyang inyang mika meto yatung labanan ii king filipinas y magsaysay mikiabe ya kareng st infantry division ning philippine army kaibat ning pangabagsak ning bataan inyang selesen ne ing western luzon guerilla forces a linaban kareng japon inyang y magsaysay meyalal ya keng partidu liberal para king philippine house of representatives mitulduan yang kalijim ning national defence lalam ning pamanungkulan nang pamuntuk elpidio quirino inyang sikanan na ing pamaglaban ka reng hukbalahap guerilla nung nu ya migtagumpe at iti metung yang matagumpeng dili keng kasalesayan iti merapat pauli ning e pangkaraniwan a paralan a ginamit na kalupa na mo ning ding sundalus mamye lang pamangan at bage kareng memaryu at makalaut a karinan muna keng mengapalyari ding tau ero pagkatiwalan deng sundalus inyang yang makalukluk bilang kalijim ning depensa ding filipinu megumpisa lang gagalang ka reng sundalus at hangaan dala inyang tiniwalag ya king kayang luklukan at pagsisti ne ing liberal a pamanungkulan at meging yang kandidatu keng pangapamuntuk ning nacionalist party inyang alalan king filipinas inyang y magsaysay simbut neng dakal ing makalukluk a pamuntuk y elpidio quirino sinumpa ya makasulud yang barong tagalog pekaminuna bilang pamuntuk ning filipinas bilang pamuntuk metung yang matalik at kakampi ka reng americanu a matalik a sisiwalat laaban ka reng communista inyang cold war kabang makalukluk ya gewa neng ing malacaáng palace balamu bale da reng tau nung nu mibuklat deng pasbul ka reng publiku inyang marsu y magsaysay meko ya papuntang cebú nung nu ya dapat magsalita ketang pipagaralan itang benging aita sinake ya ekng presidential plane mt pinatubo pabalik menila inyang abak a maranun ning marsu ing kayang eruplanu mibalitang mawawala ya gatpanapun an inyang mipabalita keng diariu na ing kayang eruplanu mibagsak ya king mt manunggal king cebu at ding eganaganang pakasake mete la bukud mu ketang metung a talapamalita keng diariu néstor mata ing kaduang pamuntuk carlos p garcía yiyang linukluk keng pangapamuntuk para aryan ne ing tauling walung bulan nang pamanungkulan magsaysay mga lang million a katau deng mekipagburul kang magsaysay inyang marsu y josé marcelo ejército estrada lalung kilala king taguring erap a mibait inyang abril metung ya karing bantug nang artista keng pelikula ning pilipinas at yang meguing pang labing atlung pamuntuk na ning republika ning filipinas ibat ketang juniu angga ketang eneru y joseph marcelo ejercito mibait ya king tondo menila metung karing maunlad nang lugal ning menila inyang minunang panaun dapot ngeni balita ya king kakaluluan anak neng emilio ejercito a mangontrata keng gobyernu at maria marcelo pengaring maratun bale agyang balamu mo meragul ya king kakaluluan ing tutu meragul ya king manawa nawang kabilian kaibat nang metanggal keng pamag aral na king unibersidad ning ateneo de manila ulining pamakipate linub ya king mapua institute of technology para magaral inyeru dapot ena murin asundu at yang inarapan na ing pamag artista keng pelikula ding pengari na ela matula king pamanuknang na king pamagaral inya binawal deng gamitan ne ing kayang apelido ulinita ginamit ne ing apelidung estrada a kalsada keng kastila antimong lagyu na keng pamag artista antimong artista mipamalayawan yang erap ing kabaligtaran ning pare o kakuyug ya ing meguing bida karing maiguit dinalan at director karing maiguit pitung dalan a pelikula ya ing mumunang tinanggap king famas hall of fame antimong mayap diling artista na ning banuang at meguing bilang producer hall of fame ning banuang menasa linague yang bida a pekabayani ra ding kalulu inya makanian deng pinuri ding pakakalulu nang memalen ning bansa ing bague iti mekasaup kaya king marangle ning politika agyang ala ya pang sibukan keng politika tinagal yang mayor na ning san juan metro manila inyang miproklama ya mung mayor inyang kaibat neng simbut ing protesta nang dr braulio sto dominggo tungkul king halalan inyang sampa ya king upaya antimong pamuntuk y corazon aquino inyang milako langan king tungkulan ding anggang opisyales pang lokal at miyalilan karing mepiling mamuntukan metung ya y estrada karing milako king tutuking banua tinagal at sinambut yang senador lalam na ning sarili nang partido ing partido ding masang pilipino ketang pambansang eleksyon tagal ya sanang presidente dapot migbayu ya isip at mebisa yang tagal antimong bise nang eduardo cojuangco ning nationalist people s coalition sinambut yang bise at yang meguing bise presidente ning miyalal a y fidel ramos kaibat ning pamipasumpa y estrada yang mitutukan mamuntukan king presidential anti crime commission king pambansang eleksyon linaban ya at sinambut y estrada king panga presidente na ning bansa simbut ne y jose de venecia y gloria arroya simbut na ne man ing bise nang estrada pekisiran de ding kalaban nang estrada at inaus deng babaeru lassengu at sugarul dapot simbut nala mu rin sinumpa ya ketang juniu pinintas neng estrada ing maleparan a pahayagan ning pilipinas the philippine daily inquirer a sasaryan nang mamikatsang kalaraman salang kaya bague pepa alian ning pahayagan inyang deng comersyanti at prodyuser keng pelikula leko rong myaganan deng adbertisu da king pahayagan inquirer inya linto king kabaluan nang estrada ing bague iti at mepintas ya king meto yatung pamamahayag bintang a kapanakawanan at pangalako king upaya ing pamanungkulan nang estrada mengtamu yang bintang king kapanakawanan at mismung talapayul nang y aprodicio laguian yang sasabing maralas yang maka inum at e manayun a panugali inyang oktubri y luis singson gobernador ning ilocos sur bantug lagyu keng pamangurakut keng sugal pamatutuanan na king ya mismu binie nala ding halagang million a pesus kang estrada bilang bayad king penakitan na ning labag keng batas a pamagpasugal mika kalingasngasan king kabilugan a bansa bunga ning sasabian nang singson minangga king lalako ne king upaya ning kongreso na ning pilipinas inyang nobiembri ya ing mumunang diling meguing pamuntuk ning pilipinas a darayu da king upaya kabud ing artikulu na ning pangalako king upaya miras ya king gamat na ning senado ing korte ning pamilako king upaya mibubu ya at pemuntukanan ne ning pun hukum hilario davide king oras ning pamaglitis ding tagasakdal pribadu la ampon diputadu a mengi apag king ebidensya ampon saksi king korte dikil king pamakiabe nang estrada keng makabawal a sugal a meyaus jueteng at ing pamaningat na king metung lihim a libreta keng banku makanian man ding maglualu kang estrada a pawang masibukan keng batas penikuanan deng palaraman ing sasandali ding mangisakdal kapamilatan ning matindi rang pamangutang mengapilitan neng lakuan estrada ing palsyo ning malakanyang ketang eneru inyang eneru ing korteng katitipunanan da ding taung malapit kang estrada pisanmetung da king eya dapat mibuklat ing sobring makilaman ebidensyang laban king presidente ding king panig ding tagapaglitis migprotesta la king anti kanitang kayatulan keta murin benging ita ding contra estrada milikum la king dalan ning edsa king sadyang lugal nung nuya misapwak ing pamag alsa laban kang marcos ing magbabo king alingongo king dapat yang tipa king tungkulan na y estrada king tutuki pang aldo lalu lang merakal ding magprotesta laban kang estrada ketang eneru ing armada na ning pilipinas inurung na ing pamanantabe na kang estrada at binie na ing katapatan na kang gloria arroyo ngening ala nang armada king panig na at selisian ning pamanguldas da king tungkulan ding kabinete na makanian yang mibagsak y estrada inyang eneru dineklara na ning korte suprema king alang makalukluk a presidente inya ing pun hukum pepasumpa ne y gloria arroyo ban lukluk pamuntuk na ning bansa maka agpang king pun batas makanian lang marapal meko ding estrada king malakanyang kaibat nang kinuldas king upaya minuli ya y estrada king sadya nang tuknangan king san juan sasabian na king ena kusang meko king tungkulan ngana wari ing panga pamuntuk nang arroyo e maka agpang keng batas bistaman ding malda kikilalanan da neng bayung pamuntuk ning bansa ing gobyerno nang arroyo simpa re ing dalum kapanakawanan salang kang estrada inya makanian deng dekap inyang bulan ning abril ding talatuki nang estrada lalu na ding kalulu migmartsa la king edsa mamaus king kalayan nang estrada misan a abak ning mayo ding mag protesta tinaglus la king malakanyang mikakaguluan ulinita inya ing gobterno dineklara ne ing estado ning rebelyon mengarakap la ding talatuki nang estrada at kabilang la ding mapilan a polotiku mekialam la ding militar inya agad dang apatda ing pamag alsa mesukul ya y estrada muna king veteran s memorial medical center king menila kaibat milipat ya king facilidad militar king tanay rizal kaibat milipat ne naman malapit king bale na antimong makasukul king sarili nang tuknangan makanian man makasampa ya pa murin ing dalum laban kaya agpang king batas ning plipinas ing kapanakawanan a makanian mipaparusan yang kamatayan ing halalan pang presidensyal yang antimong babie patutu king tune nang panga pamuntuk gloria arroyo binie na ing kasaupan nang estrada king kaluguran nang y fernando poe jr a meguing mahigpit nang kalaban arroyo makanian man simbut neng arroyo y fernando poe jr king masipit a labanan ketang abril ing united opposition movement binie ne keng estrada ing taguring chairman emeritus ing biglang kamatayan nang fernando poe jr minie kapigaganakan karing laban king partidu ning salukuyan a manungkulan at era balu nung nanu tang masanting a paralan ing gawan da ngening y estrada makadalum ya pa migaganaka la ding mapilan a nung nu mo kaya anti ing maguing saup na ning taguring miabie kaya ban ibubu ya ing partidung makatalad laban king salukuyan a pamuntuk at king keang partidung lakas cmd rba y carlos garcía y polístico nobiembri ndash juniu iya ing pang pamuntuk ning filipinas ing kayang pamanungkulan kabalitan ya king filipinu pamu filipino first pamamalakad nung nu mumuna ing kapakana da reng filipinu babo da reng dayu at deng makalukluk y garcia mibait ya king talibon bohol kang policronio garcía at ambrosia polístico nung nu ilang adua katutubu la bangued abra dinagul yang kayabe ing politika nung nu ing igpa na menungkulan yang makatapat bilang pamuntuk balen y garcia ikua ne ing kayang mababang pamagaral king kayang balen beitan a talibon kaibat kinua ne ing kayang kaduang pamagaral king cebu provincial high school kinanua yang sinaguling panga abugasya king silliman university in dumaguete city kaibat megaral ya king philippine law school at penakitan ne ing kayang kursu inyang metung ya kareng matas a apulu kareng kinauang examin imbes na paganan ne ingkayang panga abugasya tinuru yang aduang banua king bohol provincial high school sinikat ya karing kayang sanese king bohol nung nu ne ikua ing palayong suging kawatasan ning visayas prince of visayan poets at ing bard ning bohol pegumpisan ne ing kayang panga poltiku inyang nung na ikua ing kayang panyambut bilang kongresista nung nu ya mengatawan ning pangatlung distritu ning bohol meyalal yang pasibayu dapot yamu anggang nung nu ya tinagal at minyabut king panga gobernador ning bohol migsilbi yang gubernador makataduang beses meging yang kayanib king kongresu inyang at meyalal yang atlung besis a tukituki king senadua manibat anggang y garcia meging kayagape neng ramon magsaysay king pamanagal na king alalan pamuntuk inyang tilduan neng pamuntuk ramon magsaysay bilang kalijim ning pangkilual king apat abanua kabang kadua yang pamuntuk linukluk yang pamuntuk kaibat ning pangamate ng magsaysay king panganabu ning eruplanu inyang inyang yang manungkulan linakad ne ing bohlen serrano agreement nung nu ne kinuyad ing pamanupa da reng americanung kuta bases neng banua manibat a banua at malyari yang pabayu kaibat ning balang kalimang banua pepaganan niya naman ing filipinu pamu patakaran filipino first policy nung nu ya mebalu ing patakaran a ini pabor ya kareng filipinung mangalakal babo da reng dayung mamuhunan iya ing mika pasari keng pamanaliua ning mangalating kalakalan nung nu deng isik mangalakal keng bangsang filipinas inyang ketang katataulian ning kayang pamanungkulan tinagal yang pasibayu bilang pamuntuk dapot simbut neng diosdado macapagal inyang nobiembri kaibat ning kayang pangasambut king alalan y garcia megretiru ya king pribadung bie bilang memalen ning bohol inyang juniu y garcia meyalal yang delegadu ning constitutional convention and mitulduan yang pamuntuk da makanyanman mete ya keng ataki keng pusu inyang juniu king idad a pitung pulu t lima metung lang manimunang grupu da reng organismu o lelangan deng a kayabe king kingdom animalia or metazoa la reng keraklan kareti agyu dang kimut mag respondi la king karelang paligid at mabibye la kapamilata ning pamamangan kareng aliwang organismu magi yang permanenti fixed ing pangabalangkas ning karelang katawan kabang daragul la keraklan bandang umpisa na pa ning panaun a daragu la potang embryo la pamu malilyari na ini dapot ating mapilan a dadalan king prosesu ning potang kayi mabibilang lang kayanib king animal kingdom deng tau atin yang mapilan a kayuryan ing kingdom animalia a bukud kareng aliwang mabibye mumuna la reng animal ini ing karelang pamiyaliwa king kadwa la reng animal a yang pamiyaliwa ra king katlu la reti anya aliwa la king ampo reng miyayaliwang a kawangis da reng tanaman katatawlyan bibilugan de ing kingdom animalia da reng organismung alang anya aliwa ya king kareng algae ampo kareng pinitna nong deng eganaganang mabibyeng lelangan kareng animal ampong tanaman ini ing tikyan nang anyang gewa ne ing mumunang hierarchical classification o makaranggung pamanuri da reng organismu manibat anyang inumpisan dang dinan ulaga deng biologist ing evolutionary relationship o pamiugnayan a agpang king penibatan melati la at mebawasan deng grupung deti alimbawa tuturing dong animal deng mangalatiktik a protozoa uling kikimut la dapot ngeni kewani ra na la king karaniwan a pamisabi sabi ampo kareng mapilan a relihiun tuturing dong makakawani kareng animal deng tau uling agyu ra ing pamagsalita matas a uri ing karelang pamanisip o uling ila ing pinili ning metung a dios dapot nung tukyan tamu ing salukuyang batayan o panyukad ning biologia ampong taxonomy kayanib la kareng animal deti ibat ya ing lagyung animal king katayang a animal a animalia no man nung daka la ing penibata na naman niti itang katayang anima a maki kabaldugan a diwa o kaladwa liban kareng mapilan a organismu lalu na reng phylum bibilugan do reng miyayaliwang klasing o kalamnan deng animal kayabe la kareti deng w muscle a malyaring murung at maging sangkan ning pamangimut at ing a yang magparla at mag process kareng sinyal atin muring lugal king kilub ning karelang katawan nung nu malilyari ing pamaglaso digestion king karelang pamangan a maki metung o adwang busbus metazoan ing aus da kareng animal a anti kaniti pangabalangkas o eumetazoan naman nung magagamit ya kareng animal king pangkabilugan itang mumunang kataya metazoan atin lang eukaryotic a cell deng eganaganang animal nung nu makapadurut ing a bibilugan ning ampong a elastic o mayayatyat malyari yang sapak o katmung iti at bumilug bageng anti reng kapsa shell butul ampong spicule potang daragul ya pamu ing animal metung ya iting pekabalangkas a malyaring ibaluktut flexible nung nu la malyaring kimut kimut deng cell at mibayu pangasamasan uli na niti malyaring gawang bage o dake ning katawan a komplikadu o dakal a sangkap e anti kareng aliwang organismung multicellular anti kareng tanaman ampong fungus nung nu la makakabit kapamilatan da reng w cell wall anya tuki tuki at pasulung ing pamandagul da reti metung pa bukud la mung kareng cell da reng animal mayayakit deng makatuking pamituglung king pilatan da reng cell intercellular junctions tight junction and dadalan la king metung a klasing deng alus eganaganang animal la reng mangaragul na o atyu na king ustung edad at neng kayi la reti deti atin lang mapilan a reproductive cell a bukud kareng aliwa specialized dadalan la reti king a gagawang mas mangalating o mas mangaragul a misasanib la reti at bibilug king a yang panibatan da reng bayung animal malyari la muring dumalan king deng dakal kareng animal mapalyaring king kapamilatan ning marapat iti nung nu mikaka ebun a malalaus agyang alang mating a malilyari o neng kayi kapamilata ning pamipitna pitna o pamipira pirasu potang mumuna ing magi yang anting bolang alang laman king kilub a yawsan dang manaliwa ya pangasamasan at itsura iti at magi lang myayaliwang klasi deng kayang cell kareng sponge kakawe la reng larva ning blastula papunta king metung a bayung karinan o lugal nung ya lunto ing metung a bayung sponge karen namang keraklan kareng animal lalung komplikadu ing pamagbayu ning blastula mumuna mag invaginate ya magtuklip yang palub ing metung nang pisni ban lunto ya ing metung a gastrula a maki digestive chamber bakanting lugal nung nu malalaso ing pamangan at adwang mikakawaning germ layer metung a a makalwal at metung a a makalub keraklan atin pang laltong king pilatan da reng adwang mitutumpak a reti kaybat manaliwa differentiate la reting germ layer at ilang maging kalamnan tissue ampong laman lub organ paniwalan da reng keraklan a menibat la reng animal kareng protozoa a o maki flagellum pekamalapit dong kamaganak deng a flagellate a maki collar o tela kwelyu a kawangis da reng mapilan a sponge cell agpang king pamanigaral king karelang dna kayanib la reti king metung a maragul a grupu o supergroup a awsan dang nung nu la murin kayabe deng at mapilan a mangalating a parasitiku menibat ya ing lagyu king pangabili ning a atyu king dake nang gulut da reng cell a kikimut motile cells antimo king sperm da reng animal e anti kareng aliwang eukaryote nung nu ing dake rang arap ing maki flagellum linto la reng mumunang fossil a malyaring tang asabing kareng animal anyang bandang wakas ning panaun a anam a ralan a milyung banwa na ing milabas ing aus da kareti nanupata e malino ing pamiugne da reti kareng fossil a linto kaybat da malyaring menibat la kareng mapilan kareti deng phylum ngening panaun tamu o mapalyari namang aliwa lang grupu posibling e la man bitasang animal detang fossil bukud kareti alus miyagnan agnan lang linto deng keraklan kareng phylum da reng animal anyang panaun a limandalan at pitumpulung milyung banwa ing milabas ala pang pamikasundu nung ining pangapalyaring iti a mayayaus a metung yang pamikawa kawani da reng miyayaliwang grupu o minaliwa ing kabilyan at milyaring mika fossil maranun long mikawani deng sponge kareng aliwang animal anti ing mebanggit na e mayayakit karela ing komplikadung pangabalangkas a atyu kareng aliwang phylum maragul a grupu da reng animal at aliwang organismu agyang miyayaliwa nong klasi differentiated deng cell da reti e la pa bibilug aliwa liwang uring kalamnan e la mamalis lugal sessile deng sponge at mamangan la kapamilatan ning pamanyipsip danum palub kareng busbus king mabilug dang katawan a susuportan ning metung a skeleton a bibilugan da reng spicule malyaring kayabe ya murin kareng sponge itang a mewala na extinct o aliwa yang phylum iti karetang phylum a eumatozoan adwa la reng maki radial symmetry at maki digestive chamber karinan a pipaglasawan pamangan a maki metung mung busbus a yang magsilbing piluluban pamangan at pilulwalan pengan deni reng nung nu la kayabe deng ampong at saka reng o comb jelly pareu lang maki makakawaning tissue o uri ning kalamnan dapot e la pa bibilug laman lub o laman lub deti adwa la mu reng germ layer deng ectodern ampong endoderm at maki cell a makakalat king pilatan da reti uli na niti awsan dong deti kawangis de reti ing malating phylum a mupin ala lang permanenting pilalasawan pamangan deni detang aliwa pang animal bibilug lang monophyletic metung mu penibatan a grupung awsan dang keraklan kareti bilateral la symmetry at makabukud ne gamit o katungkulan specialized ing buntuk a maki parti yang gagamitan bang mangan at panamdaman ing kayang paligid sense organs triploblastic ya ing kayang katawan buri nang sabyan malino na la deng atlung germ layer at bibilug nong ayawus tamung organ deng kalamnan adwa ya busbus ing pilalasawan pamangan ing asbuk ampo ing peka buldit at atin muring bakanting lugal kilub katawan o internal body cavity a awsan dang coelom o pseudocoelom nanupata ating e tutuki kareng kayuryan a reti alimbawa radial ing symmetry da reng a maragul na adult at misna namang simpli ing pangabalangkas ning katawan da reng mapilan a bulating parasitiku uling kareng pamanigaral king genetics minaliwa nang bagya ing balu tamu tungkul king bilateria kayabe la kareng apat a manimunang lahi ding keraklan kareti bukud pa kareti atin pang mapilan a mangalating grupu da reng animal king bilateria a kawangis da katawan deti a malyaring kinawani bayu deng manimunang grupung deti kayabe no kareti deng at paniwalan da ngening detang parasitikung tunggal mu cell at sadyang rang tuturing a kayabe king protozoa ibat la murin pala king bilateria atin lang mapilan a e pamilupa kareng aliwang bilateria a awsan dang deng kumpletu ya ing digestive tract dadalanan ning pamangan kareng adwang grupu nanupata mági yang asbuk itang mumunang busbus kareng protostome itang archenteron at makakawani yang lalto itang maging pekabuldit baligtad naman ing malilyari kareng protostome kareng protostome kakatmwan deng cell ing kilub ning gastrula ba yang lunto ing mesoderm at ini awsan dang schizocoelous development samantala kareng deuterostome malilyari iti kapamilatan ning ning endoderm a awsan dang enterocoelic pouching ken yang gulut dorsal ing nerve chord da reng deuterostome e ya ventral o king arap anti kareng protostome at king aliwang paralan malilyari ing cleavage o pamipitna pitna da reng karelang embryo balamu ing lalto kaniting mebanggit mikakawani lang lahi deng deuterostome at protostome at ing balang metung kareti atin ya mung metung a penibatan deng manimunang phylum da reng deuterostome ila reng ampong radial ing symmetry ning mumunang grupu at purus lang king dagat mabibye kayabe la kareng echinoderm deng ampong keta namang kadwang grupu deng chordate deng vertebrate o animal a maki galugud ilang manimuna kayabe la kareti deng asan amphibian ayup ampong bukud pa kareti kayabe la murin kareng deuterostome deng o acorn worm agyang e la makaing kilala ngeni deng grupung deti kayanib la keti deng maulagang fossil a awsan dang graptolite mapalyari muring deuterostome la deng o arrow worm oneng e makaing siguradu ini protostome la reng a pepalagyuan da uling ketang karelang daraptan a pamag molt o pamaglupi pamanaliling balat o kayabe ya keti ing pekamaragul a phylum da reng animal ing nung nu la kayabe deng insektu babagwa ema ampo reng karelang kamaganak mapipitna ya ing katawan da reti kareng dakeng lupa lupa a keraklan maki bitis a mipaparis makanyan la murin kayuryan deng adwa pang mas mangalating phylum deng ampong a malapit dang kamaganak deng arthropod tuturing da la muring ecdysozoan deng o roundworm ing kadwang pekamaragul a phylum da reng animal mangalatiktik microscopic at mayayakit la mu keng microscope deng keraklan kareng roundworm at mabibye la reti king halus balang lugal a maki danum manimuna lang parasitiku deng mapilan kareti kayabe la kareng kamaganak da reti deng o horsehair worm a mayayakit agyang alang gagamitan a instrumentu ampo reng kinorhyncha ampong a mayayakit mu kapamilata ning microscope e ne kumpletu ing coelom da reti a mayayaus pseudocoelom neng kai piyayabe ra la king spiralia deng adwang mitatagan a grupu da reng protostome uling king paralan a spiral makabalibul ing pamipitna o cleavage da reng embryo da reti kayanib la king platyzoa deng phylum deng flatworm anyang purmeru tuturing do reting kayabe kareng pekamatwang uring primitive bilateria pero ngeni balamu laltong ibat la reti kareng mas makabayung pipumpunan kayabe la king grupung deti deng mapilan a parasitiku antimo deng ampong ala lang coelom deng flatworm kalupa da reng pekamalapit dang kamaganak deng microscopic a microscopic la at pseudocoelomate deng aliwa pang phylum a platyzoan deng a marlas mayayakit kareng lugal a maranum ing kilalang dili kareti kayabe la murin deng spiny headed worms bulating masuksuk buntuk deng at malyaring deng para pareu lang maki komplikadung panga dening grupung deti at uli na niti awsan dong kayabe la kareng lophotrichia deng adwa kareng maragul diling phylum da reng phylum da reng animal deng ampong kayabe la king mumuna deng animal kalupa da reng susu animal talaba ampong pusit den namang kadwa deng annelida bibilugan do reng bulating segmented antimo reng ampo reng linta malwat da nong tuturing a mikamaganak dening adwang deti uling pareu lang ating larvae oneng mas malapit la kanu deng annelid kareng arthropod uling pareu lang segmented ngeni sasabyan dang convergent evolution ini itang aliwa la penibatan at mikatagun a mipareu la king metung a kayuryan ita ping segmented la uling kareng dakal dang pamiyaliwa king itsura ning karelang katawan ampo king karelang dna ing sangkap a magdala kareng kauryan alimbawa itsura a pamana da reng pengari karing supling kayabe la kareng lophotrochozoa deng o ribbon worm deng at mapilan a phylum a maki tela pamepeng cilia a makapadurut king karelang asbuk a awsan dang w lophophore kanitang minuna abe abe la king grupung lophophorate dening animal a reti oneng ngeni laltong la reti mas malapit la king nemertea deng mapilan kabang kamaganak da no man deng mollusca ampong annelida detang aliwa kayabe la king grupung deti deng o lamp shells a kapansin pansin king fossil record deng at malyaring deng o moss animal ketang minuna nang planung metung la reng animal kareng atlung kingdom mapipitna la reti kareng class a insektu insecta pisces aves ampong mammalia manibat kanita miyanib no ngan king metung a phylum ing deng tawling apat kabang pikawani da no man detang aliwa ing mebanggit king babo ing kekatamung paglalawe king grupung iti king salukuyan dapot ating ditak a pamiyaliwa dependi nung ninu ing kutnan dening makatuki ila reng mapilan kareng pekakilalang animal a makalista lalam da reng karelang karaniwan a lagyu o common name names large table of words animal collective male female young home adjectives animals animal sounds in many languages including animal sound files world russian and hebrew ing auditory system ing sensory system para king pamakiramdam manibat king kilwal papunta king forebrain manatili ya at miyayalilan king dakal a paralan ing impormasyon tungkul king katni sound makatadwa ya manaliwa dadalanan manibat king angan papunta king likidu tela danum at manibat likidu papunta king action potential detang pakatuklip a cartilage a yang balu rang balugbug deng keraklan a tau awsan dong pinna mamaliwa la reng alun ning katni o sound waves kabud tumud la king pinna o sanumang turan da at deting pamanaliwang deti ing babye karagdagang impormasyun nung nu la ibat detang katni kaybat lungub la king tubo ning balugbug ear canal metung a simpling tubung magpasikan kareng katning atyu king pilatan ning atlu ampong labing adwang khz kayabe la king kapitna ning balugbug middle ear deng salamin ning balugbug eardrum ampo reng ossicle atlung mangalating butul king kapitna ning balugbug hammer anvil ampong stirrup kikimut la reng ossicle a reti anting balwat lever ampong teletype at alilan do retang mas mababa prisyun pressure a kalugkug vibration king salamin ba lang maging mas matas prisyun ketang metung a mas malating membranong awsan dang oval window kaylangan ing mas matas a prisyun uling likidu at e angin ing atyu king kakilubkiluban ning balugbug kaybat ning oval window e para pareu ing pamagpasikan ning katni metung pa ating auditory reflex bang milisya king pangasira ing kakilubkiluban ning balugbug king kakilubkiluban ning balugbug la miyayalilan action potential deng sound wave ngening miyalilan ne panga anyu re encoded ing impormasyun a atyu king katni sound information dumalan ya king nervios ning pakiramdam papunta karing thalamus ampong brainstem alimbawa ing cochlear nucleus ampong inferior colliculus at mapo process ya king balang dadalanan na ketang utak ning tau atyu king temporal lobe ing primary auditory cortex ing pamaglaso pamangan digestion ya pin ing prosesu nung nukarin panigobran ne ning mabibyeng organismu o lelangan ing materyal substance ban ta miyalilan ya iti king paralan a chemical at magi yang ini malilyari ing pamaglaso pamangan king adwang level multicellular cellular ampong sub cellular keraklan kayabe king pamaglaso pamangan ing pamanigobrang mechanical ampong kaparalanang chemical kareng keraklan karing animal a maki galugud vertebrate dakal ya dake ing pamaglaso pamangan a malilyari king kaybat ning pamanakmul kareng materyalis a apapangan a keraklan aliwang organismu see gastrointestinal tract lon ya ing gastrointestinal tract kareng tau magumpisa ing pamaglaso pamangan king nung nukarin ya lalangutan iti kapamilatan da reng ini ing maging sinyal ba lang magpalwal enzyme a pakalaso deng alimbawa ing a sasaup king pamaglaso ning pamangan lalu na deng carbohydrate lulwal murin ing uli ning pamaglangut at sasaup ini ba yang miyabe abe king metung a a malagwang midalan king papunta king karas king dungus migogogo yang masalese ing pamangan at misasamut yang mayap thoroughly karetang ampong aliwang enzyme a pakalaso at saka ba yang lalung mapitna kareng lati lating dake angga ing kayang sangkap kabang mamaliwa ing acidic level king dungus ampo kareng katuki na pang dake ning daralanan ning pamangan enzyme ba lang makwa at ma process detang myayaliwang sustansya kaybat nang me process king atyan tataglus ing pamangan king kapamilata ning pasbul a pilatan ning bitukang malati ampong dungus nung nu ya lalung misasamut kareng lulwal secretionns anti ing o bile a sasaup king pamaglaso king ampo reng enzyme a ampong a maglaso kareng atin ya muring pangule o pigment ing bilis bile pigment a ibat king pamanyira kareng korpuskulos a malutu red blood cells king ate milalako la king katawan deting bile pigment kayabe ning dinat takla king bitukang malati malilyari ing keraklan king pamanyipsip king sustansya kaybat taglus king bitukang maragul ing pamangan dumalan king ate itang dayang sinipsip sustansya bang masalak iti milako la reng lasun at misundu ing pamag process karetang sustansya masisipsip pasibayu reabsorbed ing danum karas king bitukang maragul at milulwal itang mitagan a dina kapamilatan ning mirinan lang organ deng lelangan a makaparikil specialized king pamaglaso king karelang pamangan alimbawa deng myayaliwang uring dila o ipan malyaring atin lang dakeng makabukul king deng insektu kabang den namang ayup ampong ipas atin lang o dungus a magsilbing peka ipan at maglaso king pamangan king paralan a mechanical mapalyaring ing herbivore o animal a mamangan tanaman atin yang maki bacteria a gagawang cellulase a sasaup ba yang bangalan ing da reng tanaman alimbawa deng antimo reng ampong atin lang makabukud a uring specialized a maki apat a silid o dake a gagawang bang lalung malagwa ing pamaglaso king cellulose ba lang magpalwal ampong ing panyatang ning pamangan king dungus yang maging senyas bang lumwal ing gastrin ing mababang naman ing pipigil kaniti magpalwal sodium bicarbonate king at pati ing pamaglwal ning king miyayapektwan ya ing hormone a iti king panga asidu ning chyme sinyal ba lang lumwal deng enzyme a pakalaso king pancreas at lumwal ing bilis king lulwal ya ing hormone a iti neng ating taba king chyme babawasa na ing pamangogo king kilub ning dungus a ya namang sangkan bang lumwat ing pamamawas king laman ning atyan aliwa mu deng animal ing maglasong pamangan ating carnivorous plants a mandakap aliwang organismu keraklan animal a invertebrate alang galugud at lalasawan do reti king paralan a chemical epektibu la muring maglaso kareng bageng organiku menibat kareng mabibye o sadyang mabibye deng fungi king paralang magpalwal lang enzyme a paglaso ketang materyal at potang kayi sipsipan da iti panga melaso na ing balugbug metung yang organung gagamitan ning animal bang makaramdam detect malyari yang mangabaldugan ketang mabilug a sistemang gagamitan king pamangalap collection kareti at king mumunang dake ning pamag process ning katni ing umpisa ning auditory system o mapalyaring ita mung dakeng mayayakit manibat king kilwal e para pareu ing lugal nung nu la makabili deng balugbug da reng animal atin lang bwak king karelang butit deng babagwa a gagamitan da bang makaramdam katni for detecting sound metung la mu butul deng balugbug da reng reptile itang columella stages lon ya king lalam ing kilwal balugbug outer ear ing dake o parti nang makalwal ning balugbug o auricle ing aus da ketang dakeng mayayakit a yang a yang gagamitan bang mangalap collect at mag focus kareng sound wave malyari reng ikimut deng dakal kareng mammal ing pinna ba reng aturu ing karelang pamakiramdam king metung a direksyon anti ing pamangimut da king karelang mata agyu rang gawan iti deng keraklan kareng tau manibat king pinna maglakbe la papunta king metung a simpling tubong papunta king kalibudtan balugbug deng papasikan no ning tubong deti deng frequency king pilatan ning khz ampong khz ating lang pingul deng balugbug da reng tau agyang la reti gagamitan do reng dakal a tau anting pitusukan keraklan makakawani ya king gilid ning lupa ing pingul at anti ya mong makasabit king balugbug dapot neng kayi makapekat ya king lupa ing balugbug a alang pingul uling king metung a recessive a gene atyu king pekakilwal nang gilid ning kilwal balugbug ing helix kayabe ya king kapitna ning balugbug middle ear ing eardrum tympanum o tympanic membrane deng atlung mangalatiktik a butul adwang muscle tendon dareng muscle a stapedius ampong tensor tympani at adwang kaptas a nervios nerve bundles itang makabakle nang dake ning nervios ning lupa facial nerve ampong metung pang sanga ning nervios ning lupa a yausan dang chorda tympani king latin malleus incus at stapes ing lagyu da retang ossicle dapot awsan da la rin king ingles a hammer anvil at stirrup makabukud unique la reng mammal uling atlu la butul king balugbug ibat la kareng butul ning panga deng incus ampong stapes lalung maging malino at pinu ing pamakiramdam kareng katni uling kareti deng butul a reti ing magsilbing mangituglung king salamin o timpano ketang a papunta king kakilub kiluban ning balugbug ing timpano ing magsilbing manalili kareng kalugkug king angin ketang tubo ning balugbug ear canal ba lang maging kalugkug da reng ossicle deta namang ossicle padalan do reting kalugkug ketang membrane ning oval window papunta king likidu ning kakilub kiluban ning balugbug ing ratio proporsion o dake king leparan ning timpano king oval window babye yang pamipasikan o amplification a migit kumulang ning piyabeng transfer function ning kilwal balugbug ampo ning kapitnang balugbug pekamatas ing pamakiramdam kareng frequency king pilatan ning between stapedius ning kapitnang balugbug neng maki masikan a katni at uli na niti mababawas ing pamagdala transmission king katni king kakilub kiluban ning balugbug ing aus kaniti guwang alang laman o hollow ya ing libutad ning kapitnang balugbug nung munta ya king matas a lugal o sumungab ya king danum ing metung a animal mika pamiyaliwa ing prisyun king kapitna ning balugbug ampo king kilwal ning animal nung e milako ing prisyung iti mapalyaring matdas ya o masira ing timpano ini ing metung kareng gamit da reng trompa de eustaquio a menibat kareng asang agpang king ebolusyon at ilang mangituglung king akmulan keraklan makatakap la reng trompa de eustaquio ba lang e mibarang oneng malyari lang ibusni kapamilata ning pamagbaba at pamibuklo protruding king panga ini ing sangkan ot makabawas king prisyun kareng balugbug ing manuyab neng sasake eruplanu kayabe la king kakilub kiluban ning balugbug deng a yang peka organu ning pamakiramdam ampo ing labyrinth o ing organu ning pamagbalansi a bibilugan da reng atlung ampo ing ing ibat ya king katayang latin para king sus metung yang silid a makabalibul spiral guwang hollow at ugis alcus yang balisusu conical gawa ya iti king butul at mitmu yang metung a likidung tatanggap kalugkug a ibat king angin dinalan king oval window at dinalan king timpano ampo reng ossicle ning kapitna ning balugbug lon ya king babo dadalan ya king libutad na niti ing nung nu ya atyu ing makabalibul a ing receptor organ a yang sangkan obat makaramdam ya ing tau mapipitna ya ing lukib ning cochlea a gawa king butul kareng atlung silid ing a atyu king babo ning cochlea duct at kasiping ning oval window ing a yang cochlea duct a maki membrano at nukarin ating endolymph at organo nang corti ampo ing a atyu king lalam ning scala media at magwakas king round window pareu lang maki perilymph deng adwang silid a gawa king butul detang scala vestibuli ampong scala tympani at mitutuglung la reti king cochlear apex metung a lugal a awsan dang helicotrema ing vestibular membrane ing mangikawani king scala vestibuli ampong scala media samantala ing basilar membrane naman ing pilatan da reng scala media ampong scala tympani ita namang organu nang corti makatumpak ya king basilar membrane a mitatakpang hair cells a sensory cell a maki mala bwak a bageng makatumpak karelang awsan dang potang kikimut oscillates ya ing stapes king oval window neng ating katni kikimut oscillates ya murin ing perilymph kilub ning scala vestibuli kareng mangababang frequency mas mababa king hz maglakbe la reng alun ning prisyun pressure waves king kekaban ning cochlea paukyat king scala vestibuli padurut king helicotrema at pababa king scala tympani paras king round window nung anti ya kaniti kababa deng frequency e misasalangyan activated ing organu nang corti at mas mababa ya kesa king agyu nang damdaman ning tau den namang mas matas a frequency e la maglakbe king helicotrema nun e dadalan la king endolymph king cochlea duct papunta king perilymph king scala tympani uli na niti kálugkug ya ing mabilug a basilar membrane makabage tuned la king partikular a frequency deng lambal fiber ning basilar membrane makuyad la at masyas at makabage la kareng mangatas a frequency deng malapit king oval window at makaba la at malambut floppy makabage kareng mangababang frequency detang king lele ning sepu apex ning cochlea neng kakatni resonates ya ing metung a lugal ning basilar membrane magparla lang king deng hair cell king lugal a ita karas da king utak deng nerve impulse damdama na lang antimong katni ning sanumang pitch ing kabage ning partikular a hair cell a ita malyari lang mate deng hair cells uling king masikan a pamangimut ning endolymph uli ning masyadung masikan a inge ini ing metung karing panibatan ning bagyang partial a pamangaklak at ya ing sangkan nung bakit kaylangan gumamit o parehu lang mitmung endolymph deng vestibular apparatus ampong cochlea pero imbes na katni ing kayang panamdaman ing panamdama na itang ning buntuk nung gawa kang gulis a taglus king libutad ning balang metung kareng atlung semicircular canal a makasalapung king plane nung nukarin ya ing canal perpendicular la reng atlung gulis anti la mong pekakatawan da reng atlung axis of rotation malyari yang ipalto antimong atlung agnan agnan a pamagdurut ing sanumang pamandurut kareng atlung axis malyari nong panibatan ning pamangaklak deng prublema king balugbug o auditory processing system king ing endocrine system ya ing control system da reng kulinyawan a alang tubo o ductless glands a magpalwal tubud a kemikal chemical messenger a mayayaus a pupulayi kilub ning katawan kapamilatan da reng uyat at tatalab kareng mangarayung organu e la kayabe kaniti deng exocrine gland antimo reng salivary gland sweat gland ampo reng kulinyawan king kareng mapilan a hormone a maki steroid structure atin lang papil king deng receptor proteins king nucleus deti metung lang klasing ligand activated proteins a magsilbing panyalangi at pamatda on off switches para king kilub ning cell nucleus neng makapekat la kareng partikular a sequence o pamituki tuki ning dna deng panyalanging deti ing manibala king pamanalkus development at pamiyaliwa liwa ning balat butul ampo reng behavioral center king utak ampo ing taglus taglus a pamagkontrol kareng reproductive tissue laganap la reng sakit ning endocrine system antimo ing ampong awsan dang ing larangan ning a tungkul kareng sakit da reng endocrine glands at sanga ne iti ning mas maleparan a larangan ning manibat king buntuk pababa king biologia ing ebolusyon ing prosesu nung nukarin manikwa lang kauryan trait deng populasyon da reng mabibye at pámana do reti kareng tutuking henerasyun o dai i jean baptiste lamarck ing migmunikala proposed king metung kareng mumunang teorya ning ebolusyon anyang umpisa ning th century inukul speculate nang deng tunggal tunggal a organismu o lelangan individual organisms manikwa lang kauryan kabang mabye la at pamana do reti kareng supling da agyang mipatunayan neng e tutu ing teoryang iti miyapag ing pekamaulagang dake ning makabayung teorya ketang artikulung dang adwang ampong ampo ketang libru nang darwin a agpang king teorya ning evolution kapamilatan ning a pepamunikala da ri darwin at wallace malilyari ing evolution uling lalaganap ya ing metung a kauryan a makaragdag king pamikatagun chance a magparakal ya ing metung a mabibye kapamilata ning pamagmana kareng tutuking dai o henerasyun makanyan murin lumagad ya ing metung a kauryan a makabawas king pamikatagun a magparakal ya ing metung a mabibye kanitang dekadang en s menigobra la reng siyentipiku ba reng piyabe ing metuklas pasibayung teorya ning ndash a pepamunikala nang ndash ampo ing natural selection nang darwin at milalang ya ing a metung kareng pekamaulagang fundamental ning makabayung biologia king makabayung pamisanib a iti ing ebolusyon mangabaldugan yang pamanaliwa king pangalaganap frequency ning metung a kilub ning metung a kareng tuki tuking henerasyun o dai myayaliwa la reng kaparalanan a lunto ing pamanaliwang iti o pamanaliwa king gene flow ning balangkas ning populasyun population structure gene flow atlu la reng manimuna nang aspetu ning teoryang nung nu ya makabasi ing makabayung pamisanib metung yang teorya ning ciencia ing makabayung pamisanib kalupa da retang penibatan nang teoryang ibat kang mendel ampong darwin ing metung a anti neng salamin ning yatu o metung a dake na niti manibat kaniti malyaring gawang a o patutwan kapamilatan ning nung paglalaweng anti kaniti e la misasalungat ding katayang teorya theory ampong katutwan fact nun e anti mong mipaglibe o mipanablas reciprocal ing pamiugnayan da reti mdash alimbawa metung a katutwan a matulid yang mabaldug papunta king libutad ning yatu ing metung a a nikbag ra king gabun at ing teorya a mag isplika kaniti yapin ing salukuyan a teorya ning ing bayung pamisanib ing pekamasikan a teoryang mag isplika king pamiyaliwa liwa da reng mabibye ampong pamanalto da reng bayung uri da reng mabibye at kilub ning ciencia ning biologia lubusan na nong ayalilan deng minunang pamag isplika king penibatan da reng uri da reng mabibye malyaring masabing ing metung a grupu da reng mabibye nung para pareu la pipumpunan sasabyan ning theory of universal common descent ning a ibat la king metung a pipumpunan o metung a gene pool kanitang minuna deng eganaganang mabibye king yatu patune lang metung la mu penibatan deng eganaganang mabibye detang kauryan traits a atyu kareng eganagana kareti kanitang panaun nang darwin makabasi mu king pamagumasid kareng pamilupa ning da reng mabibye antimo itang deng ayup mdash agyang e la makasulapo mdash atin lang pakpak ngeni mika masikan a pamipatune para king ebolusyon ibat king ciencia ning dna genetics alimbawa gagamit yang antimong genetic material itang sangkap a magdala kareng kauryan anti ing itsura o kule tamu kareng tutuking henerasyun o dai deta muring adwang pulung ing gagamitan dang building block da reng protina metung ya mung genetic code ing a gagamitan da reng eganaganang mabibye bukud mu kareng mangalagad a alimbawa ba rong ilikas deng pamituki tuki da reng nucleic acid papunta kareng protina uling antimong mikatagun ing pamamili kareng kauryan a reti mapalyaring tanda ne ning metung la mu penibatan deng eganaganang mabibye itang pangkabilugan lang mayayakit deti mdash ing pamaglalang king bye manibat king sangkap a e mabye mdash a mangabaldugang misnang lagad ing pamaglalang ning bye ibat king kayalang bye o malilyari mu iti lalam da reng kabilyan a aliwang aliwang kareng atyu king yatu tamu ngeni anti na mong sasabyan ning a malilyari ing abiogenesis lalam ning kabilyan kanitang minunang panaun king yatu uling misna yang lambat ing prosesu ning ebolusyun kaylangan a matwa neng tutu ing yatu bang lunto ing e mu nanung pamiyaliwa liwa at panga komplikadu ning bye ngening panaun tamu mapalyaring bilyun bilyun neng banwa katwa makabage iti king katibayan ibat king a migit kumulang lon ya ing kayabe king balu tamu tungkul king ebolusyun itang datos ibat kareng larangan ning geologia ampong babye lang impormasyun tungkul king kasalesayan ning yatu ampo reng pamanaliwang bunga ning bye dakal king impormasyun tungkul king yatu kanitang minuna ing mewala uling kareng geological processes king pangalabas ning panaun maulaga la reng neng tatantyan tamu nung kapilan la linto reng myayaliwang lahi uling e karaniwang malilyari ing fossilization a mangaylangang mangasyás a parti antimo ing butul at ing pangamate lele ning metung a lugal nung nukarin mititipun ing e kumpletu at malagad ing impormasyun a bibye na niti tungkul king ebolusyun ning bye malagad mu ing katibayan para kareng sadyang mabibyeng alang mangasyas a dake antimo reng kapsa talukab butul ampong ipan pero ating ditak kaniti alimbawa itang kareng microfossil o mangalatiktik a fossil ibat kanitang minuna pang panaun ampo ing pamagi rang fossil deng kilkulan da reng minunang animal ancient burrows ampo reng ditak a mabibye kanitang mangalambut katawan nanupata ating katibayan tungkul kareng mabibye kanitang minunang panaun kareng fossil a mayayakit king mabilug a yatu keraklan malyari yang ulan ing katwa da reng fossil king kabilyan da at kauryan deng batu geologic context nung nu la meyakit at ita mismung idad da malyari yang makwa kapamilata ning kawangis do reng aliwang fossil deng mabibye ngeni samantalang atin namang aliwang aliwa gagamitan do reng fossil ba rang abalu nung kapilan ya linto ing metung a lahi at gagamitan do reng ba rang ipakit ing pamisuglung o pamiugnayan da reng adwang lahi panigaralan da reng ing ebolusyun keraklan king kapamilatan ning pamanyuri kareng fossil agpang king o pamanigaral kareng species uri da reng mabibye malyari lang mika myayaliwang gamit deng dake ning katawan a milulupa pangabalangkas similar internal organization malyaring mika a ditak o alang silbi king metung a mabibye agyang malino ing kayang gamit kareng aliwa alimbawa la kareti deng ampong appendix da reng tau papakit ning metung a pamiyanti da reng genetic sequence da reng mabibye a mas milulupa la sequence deng mabibyeng mikanlapit basi king phylogeny kesa karetang mikandayu alimbawa manga ing pamiyaliwa basi king substitution ning neutral dna sequence da reng tau kareng pekamalapit dang kamaganak deng kareng actlist uids at kareng baboon mituturing yang masikan robust enough a panyukad ing sequence comparison a malyari yang gamitan ba lang samasan deng pamagkamali king phylogenetic tree nung kulang la reng aliwang katibayan atin pang karagdagang katibayan para king metung mung penibatan da reng mabibye ibat kareng genetic detritus detang basurang gene atni reng o rehiyon ning dna a orthologous king metung a gene king aliwang klasing mabibye dapot e no magagamit at anti lang taglus taglus a mimina at mababawas degeneration actlist uids uling e la maglakwan fossil deng prosesung metaboliku mararapat ing pamanyaliksik kareng pekamaulagang kaparalanan da reng cell kapamilatan ning pamiyanti comparison kareng lelangan a mabibye ngeni uling myayaliwa lang panaun mikawa kawani deng lahi malyari tamung abalu nung kapilan ya linto ing metung a prosesung metaboliku nung piyanti o ikumpara ta la reng kauryan da reng paliping descendant ibat king metung a pipumpunan common ancestor ditak mu ing balu tamu tungkul king pamagumpisa ning bye nanupata atin lang pamilupa king kauryan deng eganaganang mabibye ngeni kayabe no reng pamibalangkas ning cell cellular structure ampo ing para kareng keraklan kareng siyentipiko mangabaldugan iting metung la mu pipumpunan deng eganaganang mabibye ngeni at atyu no king pipumpunan a ita deng pekamaulagang prosesu ning cell nanupata ala lang pamikasundu deng siyentipiku king pamisuglung suglung da reng atlung domain ning bye deng at o ing keraklan makatutuk king pamangimut behavior da reng lalu na ing ampo kareng deng tangkang manigaral king mumuna nang kasalesayan ning bye agyang e malino ing penibatan ning bye balu ta lang mayap deng aliwang maulagang milyari king kasalesayan ning bye malyari ta yang tukyan ing pamanalto ning a gagamit king oxygen manga atlung bilyung banwa na ing milabas ampo ing pamaniral ning atmosperang dakal oxygen lipat ning reducing a atmospera kapamilatan ning pamanalkus formation da reng depositu ning banded iron at kaybat deng a gawa king iron oxide kaylangang dumalan king anti kaniti bayu mika a paniwalan dang linto adwang bilyung banwa na ing milabas ketang milabasan a metung a bilyung banwa linto la kareng kadayatan deng simpling tanaman at animal a multicellular gawa king dakal a cell e miglwat kaybat ning pamanalto da reng minunang animal milyari ing metung a panaun ning alang kapante at makapagmulala dapot saguli mung pamanalto da reng asnang karakal a uri da reng mabibye a mitatak kareng fossil ning nung kapilan la milalang deng eganaganang balangkas ning katawan o da reng mabibye ngeni paniwalan dang ing pamanalto ning ing megi nang sangkan ning pamikatagung iti manga limang dalan a milyun million a banwa ing milabas sekupan de reng ampong ing gabun at e miglwat tikyan do reng ampo reng aliwang aniamal ini ing pigmulan ning pamanalkus development ning king gabun a balu tamu ngeni e na balung darwin ing panibatan da ning pamanaliwa variations kareng indibidwal a mabibye pero apansinan nang balamu mikatagun mu iti kalabas ning panaun ing mutation ing tiru rang sangkan king keraklan kareti deng mutation permanenti lang pamanaliwa king keraklan ing o ning metung a malyari lang manibat king pamagkamali king pamangopya copying error king genetic material neng mararapat ing ampo king pangabilad king at kareng chemical kareng o malyaring sasaryan a lunto lalam ning pamanibala ning cell neng meiosis o hypermutation kareng lelangan a multicellular malyari lang uryan deng mutation kareng germline mutation a malyaring mipamana kareng supling ampo reng somatic mutation a nung e la sasaryan keraklan mumuli king pangasira na palakad o pangamate ning cell at malyari nang panibatan ning kanser mágsilbi lang magdalang pamanaliwa kareng gene genetic variation deng mutation a malyari nang impluwensyan ning natural selection o mapalyaring ali lon ya ing ala lang epektu king tsansa o pamikatagun nang kumabye ning lelangan king kayang paligid deng neutral mutations at malyari lang mitipun deti king pangalabas ning panaun kanitang panaun nang darwin e la mikakasundu reng siyentipiku nung makananu lang amamana deng ngeni yugne ta la reng kauryan a amamana inherited traits kareng makakawani discrete at lulwat persistent a bageng awsan dang tuglung tuglung kareng tela gulis linear a molecule a awsan dang dna lipat ning keraklan eksaktu ing pamamgopya kaniti atin yang pamiyaliwa ing dna ning balang metung a mabibye at dadalan ya king prosesu ning pamanaliwa o a ma isplika king lalam nanupata atin muring paralan ning pamagmana ning pamiyaliwang e makabasi king dna e miyayapektwan ing impormasyun kareng gene kareting prosesung deti at keraklan malyari lang ibalik king sadya reversible ing aus kareti nung nu la kayabe deng alimbawang anti ing dna methylation ampong structural inheritance taglus taglus pa murin ing pamanyaliksik nung malyari kareti ing specific heritable variation antimong ablas kareng sinyal ibat king paligid nung ini pin ing mararapat mapalyaring ating mapilang alimbawa ning ebolusyon a e na sakup ning karaniwan a balu tamung balangkas ning teorya nang darwin a lilisya king pamiugne kareng sinyal ibat king paligid ketang pamipalyari ning pamiyaliwang amamana production of heritable variation ating mapilan a sangkan a mamapektu king frequency da reng allele a atyu na uli da reng sangkan a reti malyari lang mas marlas lunto deng mapilan a kauryan kabang mabawas no man o taglus taglus nong mawala detang aliwa atlu la reng balu tamung prosesung mamapektu king pamanatili ning metung a kauryan o bang lalung partikular ing frequency na ning allele ing natural selection ing pangabye survive pamiparakal uling king kapaligiran ing differential mortality ing kaugnayan ning dalas ning pangabye da reng lelangan king karelang idad a malyari nong mikasupling reproductive age ing differential fertility ing pangkabilugan a ambag a amamana total genetic contribution king tutuking dai o henerasyun uli ning pekamaulaga nang papil central role ning natural selection king teorya ning ebolusyon mika maragul a pamisuglung king larangan a ita ampo ing pamanigaral king malyari yang pitnan ing natural selection kareng adwang kategorya miraragdagan la reng gene da reng lelangan a mabibye at darakal kumpara karetang e ra ikwang kinabye la ambag king gene pool deng lelangan a mas abuburi da reng kasumangid a kasarian opposite sex uling king karelang itsura o kauryan at uli na niti mas masikan lang dakal kikimut ya murin ing natural selection king myayaliwang paralan populasyon frequency ning metung a mutation a makasaup pamiyaliwa variation kilub ning metung a populasyon kapamilatan ning mapilan a kaparalanan mechanism alimbawa mas masikan ya o bage fit kesa king sanuman kareng anyung puru homozygous forms alimbawa king kareng tau a babye resistensya king nu mas matas la fitness o pangabage deng uring malagad mu rare variants uryan a karaniwan king populasyun anya mibabawasan ing pamiyaliwa at manatili ya ing mean o kasantingan metung a sepu o sikoti ning metung a uryan uli na niti dudusug ya ing mean o kasantingan papunta ketang sepung ita misusumangid o mingatbang sikoti at magbunga king bimodal distribution ning gene frequency malyari yang malis o malyari yang ali ing mean o kasantingan ing aus da kareng mutation a e na tatalaban ning natural selection bukud mung ing genetic drift ampong gene flow ing mamapektu king karelang dalas o frequency king populasyun paniwalan dang nung alang selection ala lang patugut miraragdagan deng neutral mutation agpang king probable mutation effect siran de reng mitipun tipun a mutation ing gene a e miyayapektwan king selection o pamamili aspetu ne ning genome degradation iti antimong animal a maki kalinangan o kultura agyu rang mabyasa symbolic extrasomatic learning at uli na niti agyu reng alilan ing karelang paligid o ing paligid ning sanumang aliwang uri ning lelangan at iti panibatan da reng bayung selective forces o sangkan a mamapektu king pamamili ing o gene admixture o pamisamut da reng gene ing bukud o magdilidiling kaparalanan o mechanism nung nukarin malyari lang mikanlapit king aspetung genetic o king puli pamamuli deng populasyun kabang daragul ya la reng gene pool ing gene flow ing magbunga nung malis ya ing metung a populasyun da reng lelangan king lugal nung nukarin atin nang sadyang makatuknang a aliwang populasyun malilyari ing gene flow operates nung e la sumbagal deng geografia lugal o kalinangan kultura lalarawa na ning genetic drift ing pamanaliwa king dalas o frequency ning metung a allele manibat king metung a henerasyun o dai papunta king tutuki uli ning sampling variance manaliwa ya ing dalas ning metung a allele kareng supling agpang king probability distribution ning frequency ning allele king dai da reng pengari magdependi la deng dakal a aspetu ning genetic drift king sukad size ning populasyun a keraklan papakuyad da king n lalu maulaga iti kareng mangalating mating population grupu da reng malyaring magparakal o mamalipi nung nu maragul ing chance fluctuation o mikatagun a pamanaliwa manibat king metng a henerasyun dai papunta king tutuki malyaring magbunga king pangawala ning allele king populasyun ining pamanaliwa king dalas ning allele king pangalabas da reng tuki tuking henerasyun ing ulaga da ring natural selection ampong genetic drift kumpara king pangkabilugan magdependi mu naman king sukad ning populasyun ampo king sikan ning selection alimbawa nung malati ya ing n times s population size times strength of selection ing genetic drift ing mimiral predominates nu namang maragul ya ing n times s ing selection ing mimiral uli na niti mas matalab ya ing natural selection kareng mangaragul a populasyun samantalang ing genetic drift ing mas masikan kareng mangalating populasyun katatawlyan magdependi king sukad ning metung a populasyun ing kaba ning panaun bayu ya manatili kaniti ing metung a allele fixation kapamilata ning genetic drift ing buri nang sabyan bayu la magdala king allele deng balang metung a kayanib ketang populasyun mas malagwa ing fixation nung malati ya mu ing populasyun lalu lang mibabage king karelang paligid deng species o uri da reng lelangan kapamilatan ning prosesu ning natural selection adaptation ing aus king sanumang prosesu ning ebolusyun a makaragdag king pangabage ning balang metung individual o neng kayi ing kauryan trait a babye karagdagang pamibage fitness alimbawa ing mas masikan a iking agagamit king pamanalan prehensile tail o mas malinong panakit greater visual acuity dapat linawan a magdependi ya ing pamibage king kontekstu o paligid context sensitive mapalyaring ing metung a kauryan a makaragdag king pamibage king metung a lugal makabawas ne man king aliwa maniwala la reng keraklan kareng biologist a malilyari ing adaptation o pamakibage kapamilatan ning pamitipun kareng dakal a mutation a balang metung kareti malati mu epektu nanupata metung yang prosesung kaliwas o alternatibu king adaptation ing nung nukarin metung ya mu dapot maragul yang maragul ing metung a mutation ing ing pamaglalang kareng adwa o migit pang uri o species manibat king metung myayaliwa la reng kaparalanan nung makananun malyari iti malilyari ing place ing neng mikakawani la lugal deng subpopulation dake ning pangkabilugan a populasyun king metung at metung alimbawa uli ning o pamipitna pitna ning karelang tutuknangan o pamanalis king aliwang lugal migration malilyari naman ing neng ating laltong bayung uri king pareung lugal atyu king pilatan da reng misusumangid a allopatry ampong sympatry ing awsan nang ing peripatric speciation ing maulagang critical pun o batayan ning teorya ning ing o pangawala malilyari neng magisan ne ing metung a uri o species alimbawa keraklan tuturing deng pinandit ning pangawala moment of extinction itang pangamate ning tawling kayanib o indibidwal ning species e malagad o katakatakang pamikatagun king mdash lalto la reng species uli ning speciation at mawawala la uli ning extinction ing dake ne ning a tungkul king penibatan da at kasalesayan deng ampo ing karelang pamanaliwa king pangalabas ning panaun anti ya mong meta field ing evolutionary biology uling kayabe la keti deng siyentipiku ibat kareng myayaliwang tradisyunal a dake ning ciencia a maki kaugnayan king alimbawa kayabe la keti deng siyentipikung espesyalista kareng partikular a mabibye antimo reng manigaral mammalogy ornithology o herpetology pero gagamitan no reng mabibyeng deti antimong sistema ba lang pakibatan deng pangkabilugan a kutang general questions tungkul king evolution mekilala yang ing evolutionary biology kaybat ning modern evolutionary synthesis kanitang dekadang ampong nanupata e la míka departamentung talagang maki lagyung evolutionary biology deng dakal kareng unibersidad angga kanitang dekadang ampong metung yang bayung dake subfield ning evolutionary biology ing tungkul ya iti kareng da reng mabibyeng mikamaganak ampo retang ali malyaring yang abalu at tukyan kapanaunan trace timelines ing pamanalkus ning metung a uri species development kapamilata ning pamag eksperimentu nung ikumpara la o piyanti deng pamitukituki da reng nucleotide sequence ning rna alimbawa mamayun o susuporta la reng gene sequence king konklusyon a a deng chimpanzee ing pekamalapit a kamaganak da reng tau at saka deng alimbawa deng insektu ampo reng deng maki galugud alimbawa deng tau metung la mu pipumpunan kanita pang minuna ancient times ati nang mekaisip king ideya ning biological evolution o evolution da reng mabibye kayabe ya kareti i metung a philosopher a hellenist nanupata e linto ing makabayung teorya angga kanitang kalabingwalu at kalabingsyam a siglu th and th centuries kapamilatan da reng siyentipikung kalupa da ri jean baptiste lamarck ampo i charles darwin agyang tatanggapan da ne reng marakal dakal a siyentipiku ing pamanaliwa da reng species bayu ing yapin itang pamilimbag ning the origin of species ing minyeng masikan at kapani paniwalang kaparalanan cogent mechanism tungkul king pangapalyari ning pamanaliwang bunga ning evolution ing kayang teorya ning natural selection meyagyag yang maglimbag i darwin king sinulat na anyang kaybat nang tinanggap sulat kang nung nu ne pepabalu ing sarili nang pamanuklas king natural selection uli na niti neng kayi kikilalanan da murin ing inambag nang wallace king teorya ning evolution agyang ikwa ning teorya nang darwin a ugunan ing palage da reng siyentipiku tungkul king pamanalkus ning bye development of life e na agyung isplika ing panibatan ning pamiyaliwa liwa kilub ning metung a species at e makaing makakumbinsi itang pepamunikala nang darwin a kaparalanan a itang pangenesis anyang metuklas yang pasibayu ing obra nang tungkul king pamagmana kanitang ya ing penibatan ning gulu pilatan da reng mendelian i charles benedict davenport ampo reng biometrician di walter frank raphael weldon ampo i karl pearson a mamilit a e la tutuki king sistema nang mendel deng keraklan kareng kauryan trait at magpalto la reting continuous variation e miglwat pikasundu da la at pisanib deting adwang teorya at utak ing keraklan kaniti king obra ning biologist at statistician a i meyaus yang modern evolutionary synthesis kanitang dekada ampong ining pamisanib a iti nung nu gemitanan deng rigorous a statistical model kareng teorya nang mendel tungkul king pamagmana king kapamilatan da reng gene kaybat ning kanitang pepatunayan de ri griffith s experiment at a ing ing transforming principle a magdala king genetic information impormasyon tungkul king magi rang itsura deng supling ketang pepalimbag de ri ampo i ing sikat dang artikulu tungkul king pangabalangkas ning dna a makabasi king pamanyaliksik nang ampo i dening pamikatagun a reti ing migumpisa king panaun ning at pepabayu de ing panintindi tamu king evolution antimong prosesung molecular ing da rang dake ning dna lon ya ing tanda ne ning pamidayu king teorya ning group selection papunta ketang makabayung paglalawe king gene antimong unit of selection ing sinulat nang george c williams a adaptation and natural selection a critique of some current evolutionary thought kanitang kanitang kalibudtan ning dekada pepamunikala neng ing at taglus taglus pa murin ing dibati king pamanigaral a iti metung ya kareng pekamaulagang publikung dibati itang tungkul king teorya ning a pepamunikala da reng a i ampo i kanitang ba yang isplika o ustan ing kakulangan da reng fossil a transitional o atyu king pilatan da reng myayaliwang phylum ing excretion metung yang prosesung nung nu lalako no ning metung a mabibye deng dinat king kayang katawan kaybat lulwal no deti king kayang katawan kapamilata ning elimination o pamagbawas alimbawa kareng mammal deng adwang pekamaulagang prosesu ning excretion ila pin deng pamangawang imi o urine kareng ampo ing pamanalto ning kareng midaday la reting waste products kapamilata ning en urination paman ampong metung ya pang prosesu ning excretion ing a mangidayu king asun ampong danum agyang ing pamagparimla ing manimuna nang gamit metung yang karaniwan a pamagkamali itang ing bunga ne kanu ning excretion nanupata e na kalupa ning e makukwa king pupulayan ning daya iti at e ya kayabe king metung a kareng metung yang sistema nung nu la kayabe deng ing magagamit ba yang ilwal ing dinat ibat king metabolism mag diffuse ya o midadala ya papunta king tubule kapamilatan ning active transport papunta king tubule a magdala naman kareti kareng bituka kaybat milulwal ya iti king katawan kayabe ning dinat takla ing bituka ing dake ning manibat king angga king kareng tau ampong mammal adwa ya dake ing ampo ing mapipitna ya pang lalu kareng tau ing malating bituka king ampong samantala ing maragul a bituka mapipitna ya king ampong ing bituka ing dake ning a kukwang king nung keraklan pamamirasu mu king pamangan ba lang makwa deng sustansya ing papil ning dungus ing bituka naman ing manigobra ba lang lungub king pupulayan ning daya deng sustansyang deti kapamilata ning kayang membrane a makabukud king papil a iti makatuklip ya o makakulurut ing malating bituka ba yang dagul ing surface area na niti a dalanan da reng sustansyang taglus king intestinal wall kapamilata ning diffusion microvilli ing aus da kareng tuklip a reti keraklan atin yang kabang pitung metru ing malating bituka kareng taung mangaragul na atin yang myayaliwang klasing bacteria ing maragul a bituka a magagamit kareng molecule a e na agyung siran ning katawan ning tau metung yang alimbawa ning symbiosis ini den muring bacteriang deti ing panibatan ning methane kilub ning bituka a lulwal antimong flatulence o atut nung king buldit daralan iti ing o pamangalbag da reng bituka ing pekalaganap a sakit da reng bituka malyari yang manibat king ing ing pangabara da reng bituka ing ya pin ing pamangalbag ning atyu king malyaring yang makamate king sakit a ini nung mipaburen ya kaylangan lang operan deng keraklan kareng kasu ning appendicitis ing ampo ing alimbawa lang a mamapektu kareng bituka ing baga ing pekamaulaga nang dake king pangisnawa kareng a mangisnawang angin ing pekamaulaga nang gamit yapin ing pamagdala king manibat king kiluwal papunta king pupulayan ning daya at magluwal manibat king daralanan ning daya palwal agagawa na iti kapamilatan ning metung a mosaic da reng makabukud a cell a bibilug milyun milyung mangalatiktik at misna kaimpis a suput suputan a yangin air sac nung nu malilyari ing magagamit la murin kareng bageng e konektadu king pamangisnawa deng baga magumpisa la king pulmo deng katayang pang medicinang maki kaugnayan king baga ibat ya iti king amanung latin a pulmonarius of the lungs a kapareu na penibatan ning amanung griyegu a pleumon baga keraklan mangaylangan oxygen ing pamangawang kareng mabibye at carbon dioxide naman ing magbunga kaniti uli na niti mangaylangan yang matalab a paralan ing bye bang magdalang oxygen papunta karing cell at maglwal carbon dioxide manibat karing cell kareng mangalating lelangan anti kareng bacteria a tunggal cell malyaring marapat iti kapamilata na kabud ning simpling diffusion e malyari iti kareng mangaragul a organismu malati na mung dake da reng eganaganang cell ing atyu ketang malapit kilwal bang manikwang oxygen king angin kapamilata ning diffusion utang da reng organismu kareng adwang manimunang ng pang evolutionary adaptation ing upaya rang mika asnang karakal a cell great multicellularity metung a matalab a pamipulayi ning daya an efficient circulatory system a makapanatad at manikwang gases angga kareng pekamalalam a dake ning katawan at metung a maragul a respiratory system nung nu makasentru ing obra ning pamanikwang oxygen king kilwal at idala ya iti king katawan nung nu ya malagwang malyaring ibudbud kareng eganaganang tissue kapamilata ning circulatory system kareng animal a maki galugud at mangisnawang angin air breathing vertebrates atin yang mapilan a tuki tuking dake ing respiration lulub king animal ing angin kapamilatan da reng daralanan angin airways kareng reptile ayup ampong mammal deni bibilugan no ning arung faringe pharynx ing larynx ing traquea deng bronchi ampong bronchiole ampo reng pekasepu nang sanga ning pamisanga sanga ning pamangisnawa respiratory tree anti la mong malabung a salá salá rich lattice da reng alveoli suput suputan ning angin a babye misnang kalapad a lugal para king pamaglibe rang gases angin deng baga da reng animal a reti miyayalis diffused king pupulayan ning daya bloodstream ing oxygen ibat king angin kilub da reng alveoli lipat da reng misna kaimpis a alveolar membrane ita namang carbon dioxide lulwal king daya paunta kareng alveoli kapamilata ning paralan a anti murin kanita ing pangimut da reng kalamnan muscular action ing papalyari king pamanyingut ampong pamangisnawang palwal king angin kareng minunang tetrapod metung a uri da reng vertebrate a maki apat a bitis o menibat kareng pipumpunan a maki apat a bitis bobomban driven ya ing angin palun karen gbaga kapamilatan da reng pharyngeal muscles kalamnan ning faringe karen namang reptile ayup ampong mammal mas komplikadu yang musculo skeletal system kaparalanan a bibilugan da reng kalamnan ampong butul ing magagamit atin lang maragul a kalamnan deng mamamal ing a papalyari king pamangisnawa kapamilatan ning pamanalili king karaklan volume ampong prisyun pressure ustung dagdaga ne ing karaklan at bawasan ne ing prisyun masipsip ing angin palub kareng daralanan angin at neng bawasa ne ing karaklan at itas ne ing prisyun itang kabaligtaran ing malilyari liban king papil da reng baga king pamangisnawa respiration antimo ing ampo ing pamanibala king keraklan da reng atin la pang aliwang daraptan deng baga substances o sangkap a tatalab kareng bageng mabibye ampo reng panulung magagamit king medisina king daya da reng uyat a artery kilub da reng uyat a systemic vein kareng makapanasakit shock absorbent protection king pusu uling ati lu king mingatba na niti at alus padurutan de kasalát lang espongha deng baga da reng mammal anti lang mitmung busbus a maki a maki leparan a panlwal surface area a malapad a e mu nanu kesa ketang leparan nang panwlal ning mismung baga kayabe la king karaniwan a uring anti kaniti deng baga da reng tau mabasa yang mabasa ing paligid ning baga anya malagwa lang tumubu reng bacteria keti dakal kareng sakit king pamangisnawa respiratory illnesses ing pasari da reng impeksyon king bagáng ibat kareng bacteria ampong virus keraklan ing diaphragm ing manibala king pamangisnawa iti metung yang kalamnan a magparagul king lukib cavity nung nukarin ya ing baga kapamilata ning kayang pamanurung contracting ita mismung pekakahun da reng tagyang rib cage agyu na mu namang dagul at murung bagya uli na niti masisipsip ing angin palub at mitutulak palwal da reng baga kapamilatan da reng ampong ampong bronchi manyanga la reti at magwakas la kareng suput suputan ning angin o a padurutan dang capillary a mitmung daya keni mikakalat ing ibat king angin papunta king daya nung nu na dadalan ning iti miraras kareng baga ing dayang milako oxygen ibat king dadalan iti king lukib da reng baga at kaybat nang mirinan oxygen mibabalik king pusu kapamilatan da ring atilu king kilub ning lukib ning salu deng baga deng tatakap at sasagka protect kareng tagyang ila pin deng baga a patulugan o padurutan ning metung a tela suput sac a maki adwang pabalat double walled a awsan dang itang sapin layer a makalub makapekat yang mayap ketang kilwal da reng baga kabang ita namang sapin a makalwal makataid ya ketang balat nang pangkilub ning lukib ning salu chest cavity ating lang maimpis a pilatan deng adwang sapin a mitmung uli na niti malyari lang mitagusgus king metung at metung deng adwang sapin ba lang e gad mikawani mas malati ya ing kayling baga kesa ketang wanan ba yang mika pirinan ing pusu komplikadu ya dapot misnang matalab highly effective itang sistema ning pamilibeng maki agus a misasagana cross current exchange system kareng atin yang tela suput a angin air sac a manibala king agus ning angin kaniti lon ya ing para king metung a detalyadung pamaglarawan kaniting sistema maragul ing pamiyaliwa dareng baga ring ayup kareng mammal liban kareta mismung baga atin lang air sac king arap ampong gulut deng ayup keraklan syam a manibala king pamanagus ning angin kareng baga oneng ala lang daretsang papil king pamaglibeng gas angin flow through tataglus yang mamagus ing karelang kaparalanan ning pamangisnawa respiration system neng sisingut yang angin ing ayup mamagus ya palun king traquea ing angin papunta kareng air sac bandang gulut na kabang mamagus papunta kareng air sac king arap itang angin a atyu na kareng baga pota namang mangisnawa yang palwal itang ayup munta kareng baga itang angin kareng posterior air sac at itang laun stale a angin a atyu na ngeni kareng air sac king arap lumwal kapamilata ning trachea at munta king kilwal uli na niti adwang kumpletung pamidurut ning pamangisnawa cycles of respiration ing kaylangan ba yang dumalan king kabilugan ning daralanan ning angin ing metung a pangisnawa ning angin ala lang suput suputan ning angin deng baga da reng ayup e anti kareng baga da reng mammal nun e mangalating daralanan a awsan dang parabronchi a makatuglung kareng mingatbang sepu kareng dorsobranchi ampong ventrobranchi mamagus ing angin kareng gilid da reng parabronchi a mitmung busbus anting panilan honeycomb at palub kareng air capillary nung nu mililibe ing oxygen ampong carbon dioxide kareng makasalapung a blood capillary kapamilata ning diffusion o pamikalat matung a prosesu ning ing sarya na niting komplikadung sistema da reng air sac yapin ing siguradwan a pane mung king metung a nangan o direksyon ing pamanagus ning angin king baga ning ayup gulut papunta king arap aliwa iti king sistema kareng mammal nung nukarin king misusumangid a direksyon tidal ing agus ning angin a babaligtad neng sisingut ampong neng mangisnawang palwal keraklan kakatmu lang angin deng baga da reng reptile kapamilata ning kombinasyun ning pampipalapad at pamanurung da reng tagyang a papalyari da reng axial muscle ampo ning buccal pumping pamamomba kapamilata ning asbuk mamasa la rin deng kayanib king pamilya da reng dapu crocodilians king hepatic piston method nung nu ing até abita ne ning metung a kalamnan muscle a maka angkla king pubic bone dake ning balakang o pelvis at iti naman abita nong pababa ding lalam da ring baga at papalapara no reti simpli la mu balangkas anting lobu deng baga da reng keraklan kareng ampo reng aliwang malilyari ing pamilibe da reng gases angin ketang bandang kilwal da reti e matalab efficient ing paralan a iti oneng mababa mu naman ing pamangaylangan dang enerhiya deng amphibian at keraklan miraragdagan ing karelang oxygen kapamilata ning diffusion kapamilata ning mabasang balat outer skin ning karelang katawan atin lang dakeng awsan dang book lung deng babagwa ala lang kaugnayan kareng baga lungs da reng vertebrate deti pero pareu lang para king pamangisnawa ing gagamita ning bang mangisnawang angin at malyari yang malumud king danum malapit ing pamiugnayan da reng baga da reng buri nang sabyan homologous kareng da reng asan pero e kareng isipan dang pareu lang menibat deti king outpocketing pamanalto ning metung a balamu bulsa king bandang babo da reng bituka lon la ring ontogeny ampong phylogeny atin yang karagdagang detalye tungkul king penibatan da reng organung deti agpang king evolution ing artikulo tungkul king introductory anatomy respiratory system the respiratory system ing sistema nerviosa o nervous system ning animal ing manibala king pamangimut da reng manantabe monitors kareng gagawa at mag process kareng input ibat kareng senses at papalyari kareng kimut actions lon ya ing central nervous system kareng animal a alang e gagawa o maging daralanan da reng isip at kapanamdaman emotions uli na niti ya ing babye diwa o anima kareng animal maliban kareng sponge keraklan mapipitna ya ing sistema nerviosa da reng king cns ampong pns ing cns bibilugan ne ning ampo ning ita namang pns bibilugan de reng eganaganang nervios at neuron a e kayabe king cns deng keraklan kareng awsan dang nerves o nervios a ing katutwan axon la tuturing do kayabe king pns ita namang peripheral nervous system mapipitna ya king ampo ing ing somatic nervous system ing manibala ba lang mikakametung coordinated deng kimut ning katawan at bang tanggap stimulus manibat king kilwal ing autonomic nervous system ing dake ning sistema nerviosa kareng kimut a e sasaryan nung nu malilyari ing pamag mantining pangkilub internal maintenance mapipitna ya ing autonomic nervous system king sympathetic division ampong parasympathetic division makibat ya ing sympathetic nervous system king peligru o king stress ya ing sangkan nung bakit sisikan ya kabug ing pusu at mitatas ing prisyun ning metung a tau bukud kareng aliwang pamanaliwa king pamipulayi physiological changes ning katawan pati na ing panamdaman nang pamikarug o pangasabik a panamdaman ning tau samantala apapansinan ta ne man ing parasympathetic nervous system neng makapaynawa ya t taimik kabilyan relaxed tamu iti ing manibala king pamagkitid constriction ning pupil ing pangabagal king kabug ning pusu ing pangaliwalas da reng uyat a daralanan ning daya ampo ing pamanyalangi o pamagsinyal stimulation kareng sistema king pamaglaso pamangan ampong pamani digestive and genitourinary systems ing pamamau o olfaction ing ning sense kapamilata na niti ababau ta la reng chemical a atyu king angin o kareng a mangisnawa king danum king danum kareng panamdaman la reng bau kapamilata ning olfactory epithelium a atyu king arung at panigobran processed no ning atuklasan da ri linda b buck ampo i richard axel a atin lang manga metung a libung para kareng deng mammal metung mung dake kareng gene a reti ing mag code para kareng odor receptor atin lang atlung dalan apat a pulu t pitung odor receptor gene a gagana deng tau detang aliwa atin lang nonsens mekwa ya ing bilang a iti kapamilata ning pamanigaral king genome ketang malyari yang manaliwa ing bilang dependi king lahi ning tau at aliwa ya king balang tau alimbawa e eganaganang tau makabau king a babaung metung ya mung gaganang odor receptor ing magsilbi king balang odor receptor agpang king ababalu detects ne ning receptor ing metung a kauryan feature ning ning bau deng celula nerviosa a tatanggap king bau odor receptor nerve cells gagana lang antimong susi ampong tarangka key and lock system nung mipagyu ya ing odor molecule king tarangka mamaril ya o magparlang pasabi ing celula nerviosa ating aliwang teorya ing a pepamunikala nang turin agpang kaniti ababalu do reng odor receptor deng frequency da reng kalugkug vibrations da reng molecule ning bau king lapad a sasakupan ning infrared kapamilata ning abalu rang maki kakulangan la reng manimunang ula predictions ning teoryang iti keller and vosshall dapot e la mamayun kaniti deng aliwang pamanigaral mitipun tipun la king deng fibra nerviosa o axon ibat kareng libu libung celula a magsilbi expressing king pare pareung odor receptor paparla da reng king olfactory bulb ing impormasyon o pasabi tungkul kareng myayaliwang kauryan features kareng aliwang dake ing king utak at piaben abayan no reti ba yang milarawan itang bau uling atin lang dakal a kauryan deng keraklan kareng molecule ning bau nung piaben abayn la reti malapad ing saklo da reng baung agyu nang abalu niti malagwang misimpan o misalikut king ing impormasyon tungkul king bau at masikan ing kaugnaya na niti king mapalyaring ing sangkan na niti itang masikan nang pamilupa ning sistema ning pamamau ketang ampo king detang dake ning utak a malwat da nang balung maki kaugnayan king pamanandanan memory king kapanandaman emotion ampo king lugal o karinan place ba rang abalung maki pheromone dakal karing vertebrate ing maki auxiliary olfactory sense organ organ a sasaup king pamamau a awsan dang a atyu king pilatan ning arung ampo ning asbuk gagamitan de reng ubingan ba rong abau deng karelang darakpan prey ilwal de ing karelang dila at itagkil de ketang organ a iti deng aliwa naman ikorti de ing lupa da ketang awsan dang bang papuntang ing angin king organ a iti kareng tau subliminal o makasalikut e ra deretsang panamdaman ing pamanuklas detecting kareng pheromone malyaring mibabaligtad a pamibageng sexual at immunological opposite immunological sexual compatibility ing papalwal dang mensahing subliminal deti kapamilata ning bau malyaring maki bentahi ya king evolution ing pamanintun kapareha o ayasawang maki aliwang kauryan karas king immunology uling mas agyu rang kumabye deng ának a mibait kareng pengaring e pareu immunology atin ping sinabing kareng tau ini ing paralan a gagamitan da reng bábai king e ra sasaryan ba rang pilinan nung ninu ing karelang aburi asneng kaulaga king panlasa ing bau apat la mu reng bageng agyu nang alasa ning dila ning tau agpang kareng aliwang pamagaral lima la kanu anam o pitu oneng ditak la pa murin kabang ing arung pilan lang libu reng agyu na ini ing sangkan nung bakit bagya ka mu makalasa nung makabara ka arung myayaliwa ing ulaga at sikan ning pamamau kareng myayaliwang mabibye alimbawa masikan ing pamamau da reng kabang keraklan e la anti kanyan deng ayup mibubukud la kareng ayup deng uling maulaga karela iti kareng mammal maulaga ing pamamau kareng ampong uling kaylangan dong akilala deng metung at metung ampo alimbawa kareng s pasimundut uling ing pamamau ing gagamitan da bang manintun pamangan e makaing masikan kareng catarrhine catarrhini at ala yang bitasa kareng n dapot dening tawli atin lang masikan a panlasa ing aus da kaniting kakulangan king pamamau kareng dakal a animal makatutuk ya kareng ing pamamau alimbawa agyu neng abau lalaking ing metung a molecule ning bombykol deng antenna ing manimuna rang gagamitan king pamamau deng insektu magpalwal lang sinyal a electrical deng a makaparikil king bau odor specific electrical signals a awsan dang spikes nung atin lang atuklas a bau panigobran process do reng sinyal a reti manibat kareng sensory neuron king at kaybat na niti deng ampo ing ning utak atyu la king sensilla ning antenna deng sensory neuron at magwakas la reng axon kareng antennal lobe adwa lang uri deng neuron kareng antennal lobe a reti deng projection neuron spiking ampo reng local neuron graded junction paparla do reng projection neuron deng sepu da reng karelang fibra nerviosa axon terminal king mushroom body ampong lateral horm malyaring abalu kareng recording ibat kareng projection neuron nung nanu ya ing pepabau da king animal e pa makaing malino ing malilyari king processing o pamanigobra kaybat na niti dapot atyu no retang mumunang resulta king karelang pamanigaral ing sistema ning pamamau o olfactory system ya pin ing a gagamitan king deng accessory olfactory system senses pheromones keraklan piyayabe re ing sistema ning pamamau ampo gustatory system at awsan do reting chemosensory senses uling pareu dong ta o lilikas deng sinyal a chemical chemical signals keng sinambut ya i linda b buck ampo i richard axel ketang nobel prize in physiology or medicine uli na ning obra ra tungkul king sistema ning pamamau bibilugan de reng mapilan a myayaliwang dake ning ing sistema ning pamamau oyni ing listaan da reng mapilan a dake ning utak a maki kaugnayan kaniti atin yang mapilan a dapat o obrang kaylangang gawan ing sistema ning pamamau ba nong agawa reng eganaganang obrang deti dakal lang dake ning utak deng gagamitan ning sistema ning pamamau malyari lang ma encode deng pamilarawan representations ning bau king lugal mangabaldugan ya ketang bau ing metung a pattern da reng neuron king leparan ning metung a olfactory region panaun mangabaldugan ya ketang bau ing metung a pattern da reng action potential da reng dakal a neuron o metung a pamiyabe o kombinasyun da reng adwa mipagdibati la pa reng siyentipiku nung keraklan temporal king panaun o spatial king lugal o karinan ya ing odor code asisingut do reng mammal deng odorant kapamilata nng nung nukarin la tatagkil king ta transduce lilikas do reng king olfactory epithelium deng kauryan ning molecule da reng odorant kareng sinyal a electrical a dadalan king papunta king milulupung lupung la king olfactory bulb deng axon ibat kareng olfactory sensory neuron bang bumilug tela buknul a awsan dang glomerulus kilub ning glomerulus mitatagkil la reng fibra nerviosa o axon kareng da reng at aliwa plang uring celula paparla do reng mitral cell deng karelang fibra nerviosa o axon kareng mapilan a dake ning utak alimbawa king piriform cortex king medial amygdala ampo king entorhinal cortex mapalyaring ing piriform cortex ing dakeng maki maragul diling kaugnayan king bau maki kaugnayan ya ing kareng gagawang social o pamakiugnayan kareng aliwang animal amti ing pamisiping mating at pamangilala kareng aliwang animal a kalupa da species tungkul naman king memorya o pamanandanan ing obra ning panigaralan da pa at pisasabyan king ciencia ing eksaktung obra da reng mangatas a lugal ning utak a reti malyaring yang mika diperensya ing sistema ning pamamau kapamilata ning traumatic a ampng malyari lang maging sangkan ning deng kabilyan a reti ing photosynthesis metung yang maulagang prosesung nung nu ra gagamitan deng s e at mapilang bacteria ing gagamit king enerhiya ning bang gawang pamangan nung pakalon mu magdependi la king enerhiyang ibat king photosynthesis deng alus eganaganang mabibye para king karelang pamangan anya kaylangan ya bang mika bye king yatu ini murin ing panibatan ning a maragul a dake ning ning yatu ing aus da kareng organismung gagawang enerhiya kapamilata ning photosynthesis la reng tanaman ing buri nang sabyan niti agyu rang gawang synthesize pamangan diretsu manibat kareng inorganic compound imbes na kanan do reng aliwang mabibye o gumamait materyal a ibat karela ing peka kapansin pansin gagamit lang gas ampong danum bang gawang ampong en oxygen oxygen gas manibat king photosynthesis ing enerhiya para kareng prosesung deti alimbawa ining makatuki ing pangkabilugan a equation para king pamangawang metung a simple sugar cho glucose o magagamit ya ing glucose bang gawa o maglalang kareng aliwa pang organic compound antimo itang materyal a pagbalangkas building material ing o malyari yang gamitang panangab fuel malilyari ini king a mararapat kareng ampo kareng tanaman king pangkabilugan ini ing baligtad ning atyu king babo mag react ya ing glucose ampo reng aliwang compound king oxygen ba yang lunto ing carbon dioxide danum ampong chemical energy nanupata malilyari iti king metung a komplikadung prosesung maki tuki tuking balitang o dake at maragul ing pamiyaliwa da reti karetang pekadetalye a babye king aluntyan dang kule makapalub iti kareng lulanan king kilub da reng cells a awsan dang agyang maki chloroplast la reng eganaganang dake nang aluntyan berdi ning tanaman kareng ibat ing keraklan king enerhiyang magagawa atin yang kapitnang milyung chloroplast ing balang kwadradu da reng celula kilub ning tissue ning bulung mitatakpan yang panteng a balamu biria y at e mababasa ing kilwal ning bulung sasabatan na niti ing sobrang pamaglub ning aslag ampong pangawala ning danum ita namang a malino at alang kule paburen nang lulub ing sala bang miras iti kareng celulang palisade mesophyll nung nu malilyari keraklan ing photosynthesis myayaliwa la dagul deng algae manibat kareng uring multicellular antimo ing angga kareng organismung tunggal mu celula agyang e ro kasing komplikadu pangabalangkas antimo reng tanaman king pareung paralan murin malilyari ing photosynthesis sisipsipan ne ning chlorophyll a atsu king kilub da reng chlorophlasts ing sala dapot myayaliwa ya kule iti uling kareng myayaliwang accessory pigment o pandagdag a pangule makagawa lang oxygen deng eganaganang algae at autotrophic la reng dakal kareti nanupata ating mapilan a la reng aliwa kareti magdependi mamasa la kareng materyal a gagawan da reng aliwang organismu ala lang chloroplast deng photosynthetic bacteria at keta mismung kilub ning celula malilyari ing photosynthesis deta namang atin lang chlorophyll ampong oxygen kalupa da reng chloroplast at sasabyan da ping ibat la kareti deng chloroplast deta namang aliwang photosynthetic bacteria myayaliwa lang uri pangule pigments mayayaus lang deti at e la gagawang oxygen mas dakal ya bibyeng enerhiya ing photosynthesis para kareng aliwang wavelength ning sala kareng tanaman adwa la reng a magagamit at pareu lang peka aktibu la reti pilatan ning ampong nanupata atin muring aliwang wavelength nung nu ya matas ing photosynthesis awsan dong peak o taluktuk king action spectrum ning proseung iti maglakbe ing sal antimong kaptas o paketi packets ning enerhiyang awsan dang photon tatanggapan de king pormang anti kaniti deng chlorophyll molecule a makabalangkas bang tanggap sal a makakutkut kareng mangabilug a thylakoid disks istung tinanggap lang proton deng molecule ning chlorophyll magpalwal release la reting tidwang a midadala king a kawangis na nitang atyu king respiration magagamit ing karelang enerhiya para king a gagawang atp a yang manimunang energy currency o pekakwaltang pang enerhiya king cell king photosystem i mibabalik la king chlorophyll deng electron king photosystem ii naman magagamit la ba yang paganan ing reaction ing nadph ing pekamaulagang kareng celula a magsilbing pikukwanan electron a dakal enerhiya energetic electrons para kareng aliwang reaction uli na niti magkulangan yang electron ing chlorophyll at kaylangan neng katmwan iti manibat kareng aliwang reducing agent kareng tanaman ampong algae ing danum yang darapat king papil a iti a mumuli o magresulta king pangagawa ning oxygen tandanan tamung king danum mu manibat ing oxygen at e king carbon dioxide a gagamitan da reng tanaman ing minunang migmunikala kaniti yapin i kanitang dekada treinta s a menigaral kareng photosynthetic bacteria liban kareng gagamit lang reducing agent deti antimo ing o anya alang oxygen a lalto deta namang aliwa antimo reng halophile a kayabe kareng archeae gagawa la karetang amanwan dang purple membrane nung nu la pupupul harvest sal deng membrane at magpalwal lang enerhiya deng purple membrane ing minunang megamit ba yang pakit ing chemiosmotic theory tutud ing sal karetang membrane at mibababa ing ph ning solution nung nu la atyu deng membrane a reti uling mabobomba lang palwal kareng membrane deng proton dakal la pang myayaliwang prosesu deng paganan ning atp at nadph a bunga ning photosynthesis kareng tanaman ing pekamaulaga kareti yapin ing nung nu ya miyayalis ing carbon dioxide ba yang maging at manibat karin aliwa pang mayumu antimo ing a magi namang at neng kayi ing aus da kareti uling malilyari la agyang maralumdum o alang sal nanupata nung dakal ing oxygen king chloroplast kumpara king carbon dioxide king sanu mang sangkan alimbawa king masukal a undergrowth tutubu king lalam ning kakewan o pul o neng makasara la reng stomata malyaring marapat ing metung yang counter productive pathway iti salungat ya king karapatdapat at lalabanan na ing pamangawang mayumu agyang e la pa lubusang malino deng mapilan kareng tukituking dake ning photosynthesis balu ta ne ing pangkabilugan equation na niti manibat kanitang siglung inumpisan nang ing pamanyaliksik king prosesu kanitang libutad ning siglung maingat neng sikdan ing ning gabun a ginamit ning tanaman ampo ing mass ning tanaman kabang daragul ya iti anyang apansinan nang ditak mu ing pamanaliwa ning mass ning gabun inula hypothesized nang king danum manibat itang karagdagang mass ning tanaman uling ini mu ing miraragdag ketang tanaman a makapasu ustu yang bagya ing ulang ini ibat murin king danum at king carbon dioxide ing maragul a dake ning mass a miragdag nanupata keti megumpisa signalling point ing ideyang ibat kareng sangkap inputs ibat king photosynthesis ing keraklan king biomass ning tanaman at e king mismung gabun atuklasan na namang inulit nong a doktor king korti ning emperadora ning austria detang eksperimentu nang priestley atuklasa nang atin yang kaugnayan ing aldo ampo ing sal king tanaman anya agyu nang myeng mapilang oras ning metung a dagis ketang apakit nang metung a pastor a frances a ing co yapin ing melarin o mesugat a angin at lulub ya iti kareng tanaman king photosynthesis e miglwat apatunayan nang a e mu ibat king pamanyipsip nang co ing pamandagdag king mass ning tanaman nun e king danum a lulub anya mekumpletu ya ing pangkabilugan a reaction nung nu ya magagawa ing pamangan antimo ing glucose kapamilatan ning photosynthesis digdagan da reng makabayung siyentipiku ing pundasyun ning belwan knowledge ibat karetang siyentipiku dareng milabasan a siglu at dakal la atuklas metung la kareng pekamaragul a grupu da reng mabibye reng tanaman manga anti reng dutung sampaga dikut ampong pak pinitna nong aristotle deng eganaganang mabibye kareng tanaman a keraklan e gagalo at alang dakeng makapanamdam king paligid da sensory organs ampo reng animal ketang sistema nang deni reng meging a vegetabilia a meging plantae ampong ia manibat kanita abalu rang detang sadyang mabibilang kareng plantae myayaliwa la palang grupung e mikakamaganak at kewani do reng at mapilan a grupu da reng bang gawang bayung kingdom nanupata ating kabilyan a mituturing la pa muring tanaman deti ing tutu e magsilbi ing sanumang tangkang ibili ya king metung a taxon o grupu ing tanaman uling e malino pangalarawan o panga isplika iti at ala yang kaugnayan o pamisuglung kareng konseptung batayan ning makabayung ciencia ning ing kilalang dili ila pin deng a tanaman king gabun a awsan dang kayabe la kareti deng tanaman a kumpletu ampong kayabe la rin keti reng mapilan kareng mangalapit dang kamaganak a awsan dang bryophyte nung nu deng ing pekakilala atin la ngang eukaryotic a celula deng eganaganang kareng tanaman a reti a maki cell wall a gawa king cellulose keraklan karela akukwa ra ing karelang enerhiya king photosynthesis nung nu la gagamit at carbon dioxide bang gawang pamangan ating manga atlung dalan a species da reng tanaman a e darapat photosynthesis nun e la kareng aliwang species da reng tanaman a photosynthetic ing pamiyaliwa da reng tanaman kareng nung nu la menibatan itang atin lang specialized reproductive organ o dakeng makaparikil king pamiparakal a mipapaindurutan antimong proteksyon da reng non reproductive a tissue minuna lang linto reng bryophyte kanitang bandang umpisa ning panaun a mabibye la mu kareng lugal a mamasa masa at malati la king kabilugan ning karelang bye dadalan la king alternation of generations maki a parti ning kayang bye a awsan dang at atin namang a parti itang minuna lang linto reng vascular a tanaman kanitang panaun a silurian anyang datang ing devonian merakal nong uri deti at mikalat no kareng dakal a myayaliwang kapaligiran king gabun atin lang mapilan a pamakibage adaptation king paligid a sinaup karelang magtagumpe laban karetang kakulangan da reng bryophyte kayabe ya kareti ing cuticle pekabalat a magsilbing sabat king pangalangi at vascular tissue a magdalang danum king kabilugan ning tanaman marlas mabibye ya antimong aliwang tanaman ing sporophyte kabang manatili yang malati ing gametophyte linto la kanitang tawli nang dake ning panaun a devonian deng minunang diling tanaman a maki butul seed plants deng pteridosperms seed ferns ampong cordaites a pareu nang ala o extinct minyupling lang myayaliwa kanitang carboniferous at lalu la pang migbayu anyang panaun a permian ampong trisassic kareng tanaman a reti taglus taglus neng melati ing gametophyte completely reduced at migumpisa ya ing sporophyte king kilub ning makakulung a lulanan a awsan dang a daragul kabang atyu king pengaring tanaman kaybat ning fertilization kapamilatan da ring butil ning pollen kabang darakal la kapamilatan da reng spore deng aliwang tanaman a vascular at uli na niti mangaylangan lang danum bang dagul agyu rang mye at dákal deng mapilan a tanaman a maki butul agyang malanging malangi ing paligid gymnosperm lubas a butul o naked seed ing aus kareng minunang tanaman a maki butul uling e ya makabalut takap a proteksyon ing embryo ning butul neng pollination at deretsu yang durugpa ing pollen ketang embryo maleparan la pa murin deng lugal nung nu la mabibye reng apat a mitatagan a grupu da reti lalu na reng conifer a ilang manimuna o dominanting dutung kareng mapilan a biome deta namang angiosperm a tanaman a manyampaga ila pin deng tawling maragul a grupu da reng tanaman a linto menibat la kareng gymnosperm kanitang panaun a jurassic at malagwa lang minyupling myayaliwang uri kanitang cretaceous ing aliwa da reti makatakap ya ing seed embryo anya kaylangan yang magpalwal tubo ing pollen ba neng luban ing takap ning butul protective seed coat ila ring tanaman a keraklan mayayakit kareng alus eganaganang biome ngeni bibilugan dong mapilan a myayaliwang grupu reng algae a e kayanib king kingdom plantae nun e king kingdom protista gagawa lang enerhiya kapamilatan ning photosynthesis ing peka kapansin pansin kareti ila reng seaweed multicellular lang algae deti a pekamalapit kareng tanaman king gabun terrestrial plants oneng e la tanaman kayabe la reti kareng green red ampong brown algae kayabe la murin kareti reng myayaliwang mabibyeng maki tunggal celula ampo retang kabud namu mitipun a celula a yalang myayaliwang tissue makakimut la reng dakal kareti at atin pa ping e na makarapat king photosynthesis anyang minuna lang metuklas deti tuturing dong pareung tanaman ampong animal deti ngeni e no kayabe king sanuman kareng adwa nun e kayabe la kareng protist menibat la kareng green algae deng embryophyte viridiplantae ing aus da kareng adwang deti karaniwan ini na mung monophyletic a grupu ing tuturing dang kayanib king kingdom a plantae anti ing mayayakit king babo liban kareng mapilan a green algae atin lang cell wall a maki cellulose deti ampong chloroplast a maki adwang klasing chlrophyll a ampong b at sasalikut da ing pamangan bilang starch daralan la king closed mitosis a alang centriole at keraklan ating lang mitochondria a maki patag flat a cristae ating adwang membrane a makapadurut kareng chloroplast da reng aluntyan a tanaman green plants at malyaring iti tanda yang menibat la retang chloroplast kareng endosymbiotic a cyanobacteria makanyan la murin deng deting adwa samantala deta namang aliwang algae atin lang chloroplast a maki atlu o apat a membrane keraklan kareti e ro malapit a kamaganak deng aluntyan a tanaman at akukwa do reng karelang chloroplast kareng ayayakmul dang green o red algae e anti kareng embryophyte ampong algae e la photosynthetic deng fungus nun e saprophyte la ing buri nang sabyan niti kukwanan da ing karelang pamangan kapamilata ning pamaglaso breaking down kareng materyal a makapadurut karela at sisipsipan da iti kaybat deng keraklan kareng fungi bibilugan da lang microscopic a tubong awsan dang hyphae a malyaring mapipitna o e mapipitna kareng celula pero atin lang eukaryotic a nucleus deng fruiting body ing pekakilalang alimbawa da reti yapin ing payung payungan ila mu reng reproductive structure o dakeng magagamit king pamiparakal kareng fungi e ro kamaganak deti ding sanuman kareng grupung photosynthetic nun e malapit dong kamaganak deng animal atin lang sarili rang kingdom ing photosynthesis ampong carbon fixation a daraptan da reng tanaman king gabun ampong algae ila reng peka panibatan nign enerhiya ampong materyal a organic kareng halus eganaganang tutuknangan da reng mabibye ayalilan deng mayap deng prosesung deti ing sangkap composition ning atmosfera ning yatu anya pin asnang karagul a dake na niti ing gawa king oxygen aerobic la reng animal at keraklan kareng organismu mamasa la king oxygen detang ali mayayakit la mu kareng mapilang anaerobic a lugal mangakuyad la mu bye reng simpling tanaman kalupa da reng algae bilang indibidwal dapot pana panaun la reti dung ibasi king pangkabilugan a populasyun den namang aliwang tanaman gugrupu da la basi king karelang pamandagul dikil king panaun pamananam pamananam keraklan magparaka la keng kadwang banwa taglus taglus lang magparakal o manyupling kabud atsu no king edad kareng vascular a tanaman kayabe la kareng perennial deng evergreen a maki bulung king kabilugan ning banwa ampo reng tanaman a deciduous a mababalag bulung king metung a dake ning banwa kareng klimang temperate ampong boreal keraklan neng karimlan winter o panaun ning dimla la mababalag bulung deti den namang tanaman kareng mangapali o tropical a lugal neng kaleldo dry season malilyari iti maragul ing pamiyaliwa king bilis ning pamandagul da reng tanaman ating moss a daragul a kulang king m h kabang keraklan kareng dutung daragul lang gawang makapal a supporting tissue o laman a pangsuporta iti daragul yang anggang m h kayabe la kareng fossil da reng tanaman deng yamut dutung bulung butul bunga pollen spores phytolith ampong amber ing fossil a agta a manibat kareng mapilan a tanaman mayayakit la reng fossil a tanamang gabun kareng banlik sediment a menibatan king gabun dayatan lacustrine ilug ampong bebe dagat gagamitan do reng pollen spores ampng algae dinoflagellates ampong acritarchs ba lang mabalu edad deng tumpak tumpak a batung banlik sedimentary rock sequences e ro kasindakal deng fossil a animal deng fossil a tanaman dapot sagana la reng fossil a tanaman kareng dakal a lokal a lugal king mabilug a yatu mayayakit angga reng tunggal tunggal a cell kareng fossil da reng minunang tanaman milyari kanitang panaun a devonian ing pamanalto ning paniwalan dang mumunang makabayung tanaman a dutung ing archaeopteris miyayabe kaniting dutung a lupang paku ing metung a pun a madutung ampo reng bulung ning paku oneng ala yang butul metung lang manimunang pikukwanan fossil da reng tanaman manibat kanitang deng mayayakit la reng dakal a grupu da reng tanaman a mabibye anyang panaun a ita masanting diling mangolekta kareng buntun a piyugsyanan spoil heaps kareng minang karbon ita mismung karbon ibat ya ketang pekatanaman oneng keraklan e mayayakit ing itsura detalye ning itsura da reng fossil a tanaman king karbon ketang fossil forest king victoria park king glasgow scotland mayayakit la reng impun trunk da reng dutung a ketang orihinal a lugal nung nu la tinubu malyari lang mayakit deng dakal a fossil da reng dakeng mitagan kareng yamut tangke ampong sangang conifer ampong angiosperm kareng sedimentary rocks o batung ibat king banlik a manibat king panaun a mesozoic ampong caenozoic marlas lang mayayakit deng ampo reng kayang kamaganak deng ampong dakal muring batung kalyus o petrified wood kareng mapilang dake ning yatu marlas mayayakit iti kareng lugal a malangi o desyertu nung nu ya malagwang lunto uling king pangatibag erosion keraklan silicified miyalilan silicon dioxide itang materyal a organic ing batung kalyus at angga ing mangalati nang detalye ning dutung manatili ketang dakal miyalilan nang batu malyari lang pututan at pakintaban deng pirasu ning batung kalus a gagamit kasangkapan a para kareng batung pang alahas mayayakit la reng fossil a kakewan fossil forests kareng eganaganang kontinenti mayayakit la king kabilugan dang dake deng mapilan a kontinenti ning southern hemisphere ing mawli nang kapitna ning yatu deng fossil da reng seed fern anti ing glossopteris at iti migsilbing pamipatune karetang mumuna nang ideyang alfred wegener tungkul king teoryang continental drift ing pangabuktut ing pamandala king metung o maygit pang embryo o fetus da reng babaing mammal kayabe no reng tau king kilub ning karelang katawan malyaring mika multiple gestation king metung a pangabuktut ing pangabuktut ning tau ing pekamasalese dang apanigaralan kareng pangabuktut da reng mammal manga apat a pulung duminggu kakaba ing pangabuktut da reng tau manibat king panaun ning tawling regla angga king pangabait atlung pulu t walung duminggu manibat king fertilization ing katayang pangmedisina para king mabuktut a babai gravida samantalang itang terminu para ketang taung e pa mibait itang kabuktut na embryo potang mumunang mapilan a duminggu at kaybat fetus angga king pangabait primigravida ya o gravida ing aus king babai king mumuna nang pangabuktut gravida ne man ing babaing e pa bitasang mebuktut kareng kabaldugan a pang medisina medical at pang leyi legal da reng dakal a sosyedad mapipitna ya king atlung dake a awsan dang trimester ing pangabuktut ning tau bang mas simpli ing pamanaus kareng myayaliwang panaun king pamanalkus nitang kabuktut maragul dili ing panganib ning pamangikwan miscarriage ing pangapamate na ning kabuktut kabang karas king kadwang trimester malyari neng atalukyan at asuri para king sakit diagnosed ing pamanalkus ning kabuktut ing katlung trimester ing umpisa ning ing buri nang sabyan niti malyari yang kumabye itang fetus nung maranun yang manganak ing ima king natural man a sangkan o ali uling king kapalyaryan a kumabye ya ing fetus king tawli nang dake ning pangabuktut tuturing da neng aliwang taung mabibye ing fetus king katlung trimester dakal la reng paralan bang mabalu nung mabuktut ne ing babai kayabe no retang myayaliwang pregnancy test pamanyuri king pangabuktut a manintun kareng hormone a manibat king bayung gawang placenta agyu rang abalu deng pamanyuri king daya ampong imi nung mabuktut ne ing babai manga anam o walung aldo kaybat ning pamangagli conception den namang home pregnancy test a personal a pamanyuri king imi e ra abalu ing pangabuktut anggang manga labingadwa anggang labinglimang aldo kaybat ning pamangagli ita mung pangabuktut ing malyaring abalu kareng pregnancy test pang klinika man o pang bale e ra asabi ing petsa ning pamangagli karaniwan ba yang mika petsa ing pamangagli ba yang mika edad ing kabuktut mangarkula la reng doktor agpang king menstrual date ing mumunang aldo kaybat nang mituknang ning tawling menstrual period ning babai basi ketang sinabi ning babai liban mu nung ditak mu ing aktibidad nang ning babai e siguradu ing eksaktung aldo ning pamangagli o implantation ning kabuktut na at liban kareng sintomas ning bukud mung itang pangatuknang king normal nang regla ning babai alimbawa itang mitatawli regla o late period ing tandang mabuktut ne ing babai uli na niti metung ya mung karaniwan a edukadung ula para king edad ning kabuktut itang menstrual date keraklan adwa yang duminggung tawli king pamangagli iti anggang atlung pulung aldo manibat king tawling regla ing tuturing dang anya labing apat a aldo ya ing average malyari yang gamitan ing terminung conception date o petsa ning pamangagli nung mas siguradu ya ing petsang ita daot agyang deng propesyonal king medisina e la murin eksaktu king pamangamit da karetang adwang terminung deta uling e ta ya balu ing petsa ning pamangagli pang medisina ya mu ing pamiyaliwa ning embryo ampong fetus at e ro gagamitan deng terminung deti para king partikular a pangabuktut atin muring mas mapinung pamiyaliwa king fertilization pamangagli o conception ampo ing mismung kabilyan o estadu ning pangabuktut nung normal ya ing pangabuktut malilyari keraklan ing fertilization ning ebun kareng fallopian tube o king matris kareng babaing maki prublema king pamganganak ma fertilize ya man ing ebun ovum mapalyaring e ya pa mipakat king matris nung mebuktut ya ing babai uli ning in vitro fertilization king petri dish milyari ing fertilization magumpisa ing pangabuktut kabud mipekat ya ing metung o maygit pa kareng zygote kaybat nong inalis ning doktor king matris ning babai deti bayu magumpisa ing pangabuktut kaylangan yang ma fertilize ing babaing oocyte ebun king lalaking sperm metung a prosesung awsan dang king medisina ing pangabuktut pregnancy mangabaldugan yang pamipakat ning zygote a me fertilize king matris ning babai malilyari iti neng mikukutkut ya king endometrium sapin a tatakap keng matris ing zygote nung nu ya mikaka placenta a dadalanan da reng kaylangan a sustansya a tataglus king kakapalan ning uterus kayabe ya karing mitagan king pangapakat ing umbilical cord ning bayung bait sadya agpang king naegele s rule a gagamitan da ba yang tantyan ing petsa ning pamanganak edd o estimated date of delivery manga apat yang pulung duminggu o adwang dalan walung pulung aldo ing kaba ning pangabuktut kareng tau manibat king tawling panaun ning pamagregla last menstrual period o lmp o atlung pulu t walung duminggu adwang dalan anam a pulu t anam a yaldo manibat anyang pamangagli nanupata tuturing dang miras ne king panaun reached term iti pilatan ning atlumpulu t walu ampong apat a pulu t adwang duminggu tuturing dong deng bingut a mibabait bayu atlumpulu t pitung duminggu kabang detang mibabait kaybat ning apat a pulu t adwang duminggu postmature la nanupata magdependi king lahi ethnic background ning ima ing karaniwang kaba ning pangabuktut keraklan mas makaba ing panaun ning pangabuktut da reng babaing maputi kesa kareng aliwang babai at nung mumuna yang pangabuktut a keraklan mas makaba kesa kareng tutuking pangabuktut alimbawa ing average a pangabuktut ning metung a babaing maputi manga adwa yang dalan pitung pulu t apat a yaldo manibat anyang pamangagli adwang dalan walumpulu t walung aldo manibat anyang tawling panaun ning pamagregla maulagang magi yang saktu ing petsa ing pamangagli uling gagamitan ya ini ba lang karkulan deng myayaliwang prenatal tests alimbawa king triple screen test malyaring magdisisyung mika induced labor nung king palage ra sobra ne king taning ing anák tantya la mu reng petsa ning pangabait at lalu yang maging komplikadu ing paralan ning pamangarkula uling e eksaktung adwang pulu t walung aldo ing panaun ning regla da reng dakal a bábai o mikaka ebun labing apat a aldo kaybat ning tawli rang pamagregla manga mu kareng ima ing manganak keng eksaktung aldong mekarkula kapamilata ning lmp at mu ing manganak king aldong mekarkula basi king ultrasound la nung meyatrasu yang mapilang aldo o duminggu ing karelang regla ing pamanganak ing prosesu ning pangabait ning metung a bingut tuturing de reng keraklan a umpisa ning bye ning metung a tau kakarkulan de ing edad o twa ning metung a tau basi king pamitagun o okasyung iti king keraklan kareng kultura tuturing deng mánganak na ing metung a babai kabud magumpisa neng mikaka uterine contractions kayabe ning pamanaliwa ning kayang cervix lalu na ing kayang effacement ampong dilation pamilwalas agyang dakal lang magkasakit king pamanganak ating bábaing e magkasakit mánganak ing pamiparakal o reproduction ing biological a prosesu nung nu mikaka bayung organismu kauryan characteristic de ring eganaganang mabibye ing pamiparakal atyu ing balang indibidwal uli ning pamiparakal mapipitna la kareng adwang mangaragagul a grupu deng balu tamung paralan ning pamiparakal deng sexual ampong asexual reproduction king asexual reproduction malyari yang dakal ing metung a indibidwal agyang alang aliwang indibidwal ning species a ita metung yang karaniwang alimbawa ning asexual reproduction ing pamipitna ning celula ning bacteria kareng adwang daughter cell nanupata e ya makalimita kareng organismung tunggal celula ita namang sexual reproduction mangaylangan yang adwang indibidwal ning species keraklan metung ning balang sex metung yang alimbawa ning sexual reproduction ing normal a pamiparakal da reng tau keraklan sexual ing paralan ning pamiparakal da reng mas komplikadung organismu kabang asexual reproduction ing gagamitan da reng mas simpling organismu lalu na retang unicellular ing asexual reproduction ing prosesung biological nung nu gagawa yang kopya nang kapareu na kauryan a genetic genetically similar ing metung a organismu a e kukwang ambag o kontribusyon ibat kng aliwang indibidwal keraklan mapipitna la reng bacteria king paralan a asexual kapamilata ning binary fission deng namang virus sasakupan do reng karelang host cell at gagamitan do reti bang gawang karagdagan a virus deng hydra invertebrate ning order hydroidea ampong yeast agyu rang dakal kapamilata ning budding e la mikakawani deng sex da rening organismung deti at agyu rong hangalan split deng katawan da king adwa o maygit pang dake at apatubu rong pasibayu deng dake ning karelang katawan ating asexual a species antimo ing hydra ampong a malyaring dakal king sexual a paralan alimbawa agyu rang dakal kapamilata ning vegetative reproduction deng keraklan kareng tanaman a e gagamit butul o spore pero agyu da muring dakal kapamilata ning sexual reproduction king pollination makanyan la murin deng bacteria a malyaring milibe impormasyon a genetic kapamilata ning deng aliwang paaralan ning asexual reproduction ila pin deng fragmentation ampong spore formation ing sexual reproduction prosesu yang biological nung nu la gagawang supling deng organismu kapamilata ning pamisamut king materyal a genetic a random a makukwa kareng adwang aliwang kayabe king species adwa lang myayaliwang sex deng organismung deti lalaki ampong babai ing balang metung kareti yang babye king kapitna ning dna ning bayung organismu at gagawa yang haploid a gene misasanib la reng adwang gamete ba yang lunto ing metung a diploid a zygote darakal la king paralang sexual deng tau keraklan kareng animal ampo reng tanaman a manyampaga flowering plants kareng mammal milulupa la reng supling ampo reng karelang matwa dapot kareng aliwang animal antimo reng mariposa o talubang maragul la pamiyaliwa reng supling adwa lang grupu reng gene da reng organismung darakal king sexual a paralan allele ing aus da kareti para king balang kauryan trait metung yang allele ing amamana da reng supling king balang pengari para king balang kauryan anya siguradu lang kumbinasyun da reng gene da reng pengari ding miras kareng supling uli na niting pamisamut da reng gene balang dai o henerasyun mikaka masikan a selective pressure pamamiling maki direksyun bang mika mangasanting yang gene ing organismu at mye ya king kayang paligid metung pa uling atin yang adwang kopya ning balang gene ing organismu a metung ya mu ing ma expressed o lalto malyari lang mitakpan masked deng allele a matsura o makarok deleterious metung a bentahing mapalyaring megi nang sangkan nung bakit linto ya kapamilatan ning evolution ing diploidy otto and goldstein dake no ning cell division o pamipitna king cell deng mitosis ampong meiosis malilyari ing mitosis kareng somatic cells kabang ing meiosis karen namang gametes mararapat dobli ne ning orihinal o sadyang bilang da reng cell ing magi rang bilang kaybat nang milyari ning mitosis pareu ing bilang da reng chromosome kareng daughter cell ampo kareng parent cell makatapat ya ing bilang da reng cell a magbunga king meiosis ketang sadya rang bilang kareng cell a reti kapitna no mu ning bilang da reng pengaring cell ing bilang da reng supling a cell babye yang adwang haploid a cell ing balang diploid a cell malilyari ini kilub da reng adwang dake ing meiosis i ampong meiosis ii dakal la t myayaliwa reng paralan a gagamitan da reng aliwa aliwang species ba lang dákal ating mapilan a animal antimo ing tau ampo ing northern gannet a mánaya pamung dakal a banwa bau la miras king edad a malyari lang mika anak at karas king panaun a ita ditak la mu maging anak den namang aliwa malagwa lang darakal oneng keraklan neng normal a panaun ditak la mu reng mabibye at miraras king ustung edad alimbawa mikaka ndash ya supling kilub ning pabanwa ing kunehu a malyari nang manganak kaybat ning walung bulan kabang ing fruit fly ndash labing apat a yaldo malyari yang mika syam a ralan a supling balang banwa ing aus da kareting paralan a reti k selection ditak a supling ampong r selection dakal a supling magdependi kareng myayaliwang kundisyun nung sanung paralan ing papaboran ning evolution para kareng animal a ditak mu anak malyari reng sikaswan masalese at ipamingwa protektan ing balang metung kareti anya e no kaylangang mika dakal a anak samantala deta namang animal a dakal anak mas ditak ing ibye rang pamanasikasu king balang metung kareti kareng animal a reti mamamate la reng dakal kareng supling da potang bayu bayu la pamung mibait dapot ustu la pa murin bilang detang mitagan ba yang manatili itang karelang populasyun keraklan darakal la king paralan a exponential deng organismung darakal kapamilata ning asexual reproduction nanupata uling mamasa la king mutation ba yang manaliwa ing karelang dna miwawangis la keinan vulnerability o weakness deng eganaganang kayanib ning species e ro kalupa deng organismung darakal king paralan a sexual a mas ditak supling oneng uling king maragul a pamiyaliwa liwa variation da reng karelang gene e la gad sasakit anti reng aliwa dakal la reng organismung darakal king paralan a sexual ampong asexual ing alimbawa kareti deng aphid slime mold sea anemone at dakal kareng tanaman nung pabor karela ing kabilyan ning kapaligiran magagamit ya ing asexual reproduction alimbawa nung dakal ing pamangan atin lang masaleseng tuknangan masanting ing klima alang sakit makapabor ya ing ph o aliwa pang kombinasyun da reng kaylangan king bye uli na niti darakal la king paralang exponential deng karelang populasyun ba rang samantalanan ing kasaplalan rich supply da reng sustansya ampo reng aliwang pamangaylangan istung megisan no reng pikukwanan pamangan maging matsura ne ing klima o mibibili king panganib ing bye ning indibidwal a organismu mamalis la king kaparalanan ning pamiparakal a sexual deti sisiguradwan na ning pamiparakal a sexual a misasamut ya ing gene pool na ning species uli na ning pamiyaliwa liwa variation da reng supling mas bage lang kumabye reng aliwang indibidwal at iti babye yang pamikatagun a marapat ing selective adaptation metung pa metung nang bunga ning pamiparakal a sexual ing pamanalto ning metung a life stage o panaun ning bye a mas maki resistensyang o kagiwan a kumabye lipat da reng kabilyang mapanganib o peligrosu king bye ning pengaring asexual anya pin atilu reng butul seeds spore ebun pupa cyst at aliwa pang panaun ning bye stage king pamiparakal a sexual sexual reproduction a over wintering paralan ba lang kumabye alimbawa neng winter o karimlan nung kapilan masakit ing bye paralan la reti bang manaya neng matsura ing sitwasyun kabilyan o klima angga king sumanting pasibayu iti pekakilala ya ing pamiparakal a sexual antimong metung a paralan a babyeng pamibage king kapaligiran a alang patugut king pamanaliwa uling iti magdala yang pamiyaliwang phenotypic king populasyun e mu pangkilwal ing pamiyaliwang manibat king pamiparakal a sexual alimbawa ing pamanalto da reng sagu o pamipekat pekat da reng taliri nun e physiological murin iti makaapektu angga king prosesu ning bye agyang king hypothesis a awsan dang red queen hypothesis ing pamiparakal a sexual a magbunga king pamiyaliwa liwa metung yang an evolutionary arms race laban kareng parasitiku anti murin kareng sangkan a pangkapaligiran uli ning pamiyaliwang ibat king pamiparakal a sexual mas magkasákit lang misane deng parasitiku king karelang host itang tutuknangan da at uli na niti e la masyadung matalab less efficient nanupata ing peka ideya ning hypothesis a ini alang patugut ing pamag evolve da reng parasitiku anya taglus taglus la muring manaliwa dapot anti la mong e mamalis pusisyun king metung at metung mamalis la king pamiparakal a sexual deng organismung makapamili king sexual at asexual reproduction neng darakal lang masyadu king metung a populasyun deng pathogen o organismung magdalang sakit dakal a pamibule bule o pamanisip speculation tungkul king tema ning byeng e menibat king pamiparakal da reng mabibye life without reproduction nanupata e ustung palage itang sasabyan dang uling misuglung suglung o mikakamaganak la reng eganaganang mabye king yatu mika panaun kanitang milabas a maki metung a indibidwal a yang pipumpunan da reng eganaganang organismu agpang kaniting palageng iti ala yang reproductive origin o e ibat king aliwang mabibye ing indibidwal a iti nanupata ing tutu deng populasyun ning species ila pin deng darakal at e mu kabud ing metung a indibidwal ing magdilidiling pipumpunan ning metung a species a dínalan king evolution ating e tutuki kaniti exceptions alimbawa deng sport mutation a paparakalan da king paralan a vegetative asexual dapot lalto la pa murin deti kapamilatan ning pamiparakal o reproduction da reng mabibye ngening panaun tamu isipan da pa murin deng siyentipiku nung malyaring maglalang king bye king paralang non reproductive itang e magdependi king pamiparakal da reng aliwang mabibye king laboratoryu atin nang metung a grupu da reng siyentipikung mekapaglalang virus a purus ibat kareng materyal a e mabye mas masákit a e mu nanu kesa kaniti ing pamangawa king organismung tutung mabibye alimbawa ing simpling bacterium a yalang bitasang pipumpunan katatawlyan metung yang kapaniwalan da reng dakal a relihyun ing byeng e menibat king pamiparakal da reng mabibye alimbawa i adan king biblia lelangan ne ning dios at ala yang pipumpunan metung yang manimunang pakikwanan ning larangan da reng robot ing makagawang makinang magparakal dili ra self replicating machines uling miwangis wangis la kauryan features deng eganaganang robot ngening panaun tamu malyari tamung sabyang deng makatuki ilang kaylangan nang gawan ning metung a robot o grupu da reng robot a magparakal dili na e ra pa murin agagawa ing anti kaniti angga ngeni king lebel a nanotechnical malyari la muring iplanu deng nanomachine ba lang dákal dili ra ini ing penibatan ning teoryang ning armageddon a yang tema da reng nobelang science fiction antimo ing ampo ing pamiparakal a sexual uling panibatan ne ning pamiyaliwa liwa kabalduga na itang pamandagul ampong pamanalkus growth and development ning embryo o butul biní agyang alang fertilization ibat king lalaki genetics vol dangerous creatures new york touchstone ml asexual reproduction ing asesinátu u magnisidiu ya ing pagpate king metung a táung konsiderádung bala karing interes na ning aliw king polítika ing biktima ne ning asesinátu ing áus kaya asesinádu ginulis antimong kildap a miglate ing balitang baryung biglang mengulate y ninoy aquino tane makarate king karsel nang maskup malapit nyang mate malapit nyang mate mapatlud inawa ing talapamingua na ning demokrasya gobyernung dictador uling titulan na dekap de at kilung king bayang magdusa uyab na pin nitang dusang milalalu inia makanian yang pane saskup salu ngara ding linawe tin yang sakit pusu alang makasabing akua nang milapsu milapsu ya man mo king sakit a sutil ala nemang ligtas karing paka baril ing korte militar bininyag neng taksil a dapat mabite king depat nang sawil subali kaniti maina ne katawan pabulan na maiguit ing eya mamangan antimong protesta king kapanyupilan tintu na king lub na king ali ne mangan kealimbawa na magmalun a ayup bisa yang milaya king jaulang maskup bisa yang dalakit king bayung lupalup karin nung nu ing dios yang aring sasakup o king kaladua na ninung magpalaya ing saket ing bite o ing danup kaya maski sanu karen ngaring mapanula y ninoy mate yang alang panga kabla ing akalinguan da dening mapanunggue king ing kamatayan misteryu yang bague kapilan nukarin makananung adle ing guinung miglalang ya mung makimale oini pin ing tanda mekabulad na mu mipaintulutan yang paulu ne pamu ken ne peka lasan ing malating subu kena na king labi ning mutyang kasuyu at pepaulu ya king aliwang bansa migdatun ya boston angga king sikan ya kabud menumbalik ing sadyang gilas na mine yang minuli king bansang tibuan na king labuad nang tibuan ustu yang midalpak iniang barilan de ding alang patawak king pangamate na balen ya ing kiniak balen yang mig alsang linaban king dawak bakit eya mete king karsel a maskup bakit ene pete ning salu nang saskup bakit ere pete dening mapanyakup bakit ene pete ning milalung danup atin dios atin dios ing dios ya ing ari ya at ya mu kabud mipamintuan buri mekad kaburian na king ing taung budni y ninoy aquino mate yang bayani ing daya ing likidung mayayakit kareng tau ampo kareng keraklan kareng animal ing pusu yang papulayi king daya king katawan ning organismu ing daya ing magdalang sustansya ampong oxygen kareng tissue ing daya murin ing magdayu king dinat ampong carbon dioxide kareng tissue gawa ya ing daya king plasma ning daya at myayaliwang cell korpuskulos a malutu red blood cells korpuskulos a maputi white blood cells ampong platelet ing plasma ning daya ing dilong likidu nung nu la gagato reng blood cells o selula ning daya gawa ya iti karing neng kayi serum ing aus da king plasma magdala lang oxygen ampong carbon dioxide king mabilug tamung katawan deng korpuskulos a malutu dadayu da murin ing carbon dioxide mangaylangan lang oxygen ba lang mye deng king katawan tamu mágpalwal la muring carbon dioxide bilang dinat deng cell magdala lang oxygen king mabilug a katawan deng korpuskulos a malutu at dadayú da naman ing carbon dioxide ing erythrocyte metung ya namang lagyu para kareng korpuskulos a malutu rbc a metung a protina deng korpuskulos a malutu megawa ya ing protinang iti bang magdalang dakal a oxygen atin yang ing hemoglobin ing iron ampong oxygen a atyu keti ing babye king kule nang malutu ini ing sangkan nung bakit malutu ya ing daya sasaup la murin deng korpuskulos a malutu bang manatiling normal ing ph ning daya kaylangan yang maging manga ing ph ning daya nung maygit ya o kulang king iti malyari kang sakit o mate magsilbi lang buffer deng korpuskulos a reti o rbc para king ph ning daya ing buri nang sabyan ning buffer pipigila na ing pamanaliwa ning ph deng protina ampong carbon dioxide da reng korpuskulos a malutu ing magsilbing buffer king daya metung lang maragul a dake ning immune system deng korpuskulos a maputi papaten do reti reng bageng e kayabe king katawan papaten do reng mikrobyu alimbawa reng bacteria ampong virus papaten da la mu naman deng cancer cell sasaup la murin deng korpuskulos a maputi ba lang labanan deng aliwang bageng makalasun leukocyte ya ing metung pang lagyu para karing king korpuskulos a maputi maputi ing buri nang sabyan ning leuko at cell naman ing kabaldugan ning cyte ing wbc acronym ya para king white blood cell myayaliwa lang paralan mágobra deng korpuskulos a maputi deng mapilan kareti papaten do at akmul deng mikrobyu ampong cancer cell den namang aliwa gagawa lang antibody deti protina lang pepekat king metung a cell at sasabyan da kareng aliwang korpuskulos a maputi wbx a paten de iti atin namang wbc a gagawang chemical a lalaban kareng bageng e karapatdapat king kilub ning katawan uli da reti lalbag ya ing metung a dake ning katawan nung milub ya ing bacteria king balat mu at panibata ne ning impeksyun magi yang malutu mapali at masakít ing kekang balat ding pangalutu pali ampong sakit ing sintomas ning inflammation o kalbag ini ing tandang lalaban la king impeksyun deng korpuskulos a malutu myayaliwa lang uri deng korpuskulos a maputi sasaup la king pamagkulta ning daya clotting of blood reng platelet malilyari ing pamagkulta potang magi yang masyas o solidu ing likidung daya magkulta ya ing daya istung magigili ya o masusugat ing balat uli na niti alilisyan ning katawan itang masyadung dakal a daya ing mawala malyari la muring panibatan prublema deng platelet neng kayi makasaup ing pamagkulta ning daya nanupata atin muring kabilyan a makarok la reti nung mikatagun a magkulta ing daya king metung a a papunta king utak malyari nang panibatan ning stroke iti nung king uyat a papunta king pusu marapat iti ataki king pusu ing malyaring magbunga aliwa mu reng platelet ing malyaring magpakulta king daya atin muring protina king dayang makagawa kaniti pareu lang kaylangan deng platelet ampo reng clotting proteins ba yang masalese pangakulta ing daya king utak ning butul bone marrow la magagawa reng korpuskulos o blood cells ini likidung atyu king libutad da reng butul ating espesyal a cell king utak ning butul a gagawa kareng eganaganang korpuskulos king katawan keraklan king ate la magagawa reng plasma protein ibat la king pamangan a kakanan mu deng danum ampong electrolyte king plasma deng enzymes biomolecule lang mag magpabilis kareng chemical reaction alus protina la ngan deng enzyme kareng reaksion da reng enzyme ausan dong deng molecule king umpisa ning prosesu potang kai alilan no ning enzyme ba lang maging aliwang molecule deng produktu mangailangan lang enzyme deng halus eganaganang prosesu king metung a cell bang mitaglus king kailaingan a bilis o salusu uling eksaktu lang mamiling substrate deng enzyme at ditak la mu deng papabilisan dang reaksion ibat kareng dakal a pipamilinan ing kabilugan da reng enzyme king metung a cell ing tutuldu nung sanung metabolic pathway ing mararapat king metung a cell anti reng eganaganang catalyst gagana la reng enzyme kapamilatan ning pamagbaba king activation energy ea or g ning reaction ania bigla yang mitatas ing salusu ning reaction miliun lang besis ukdung mas matas deng salusu da ring enzyme reaction kesa kareng katumbas a reaction a e me catalyze kalupa da reng aliwang catalyst e la magigisan deng enzyme kareng reaction a karelang ka catalyze at e ra alilan ing equilibrium da reng reaction a reti nanupata ing pamialiwa da reng enzyme kareng aliwang catalyst misna lang eksaktu o partikular deti sasabian dang apat lang libung biochemical reaction deng ka catalyze da reng enzyme ating ditak a rna molecule a ausan dang ribozyme a mag catalyze kareng reaction at metung yang maulagang alimbawa ing mapilang dake ning ribosome magpalto la muring catalysis a kalupa da reng enzyme deng pikudta o artipisial a molecule a ausan dang artificial enzyme mayayapektuan kareng aliwang molecule ing aktibidad da reng enzyme deng inhibitors molecule lang magpasikan king aktibidad enzyme inhibitor la reng dakal a panulu ampong lasun miyayapektuan murin ing aktibidad kareng temperatura paligid a kemikal chemical environment alimbawa ing ph ampo ing o konsentrasiun ning substrate gagamitan do king industria deng aliwang enzyme alimbawa king king pamaglalang kareng antibiotic bukud kaniti gagamit lang enzyme deng aliwang produktung gagamitan king bale al gagamitan do reng enzyme kareng biological washing powder a paglasong mantsang protina o taba kareng imalan enzyme kareng pampalambut karni bang mas malaguang langutan ing karni king biologia ing ebolusyon ing prosesu nung nukarin manikwa lang kauryan trait deng populasyon da reng mabibye at pámana do reti kareng tutuking henerasyun o dai i jean baptiste lamarck ing migmunikala proposed king metung kareng mumunang teorya ning ebolusyon anyang umpisa ning th century inukul speculate nang deng tunggal tunggal a organismu o lelangan individual organisms manikwa lang kauryan kabang mabye la at pamana do reti kareng supling da agyang mipatunayan neng e tutu ing teoryang iti miyapag ing pekamaulagang dake ning makabayung teorya ketang artikulung dang adwang ampong ampo ketang libru nang darwin a agpang king teorya ning evolution kapamilatan ning a pepamunikala da ri darwin at wallace malilyari ing evolution uling lalaganap ya ing metung a kauryan a makaragdag king pamikatagun chance a magparakal ya ing metung a mabibye kapamilata ning pamagmana kareng tutuking dai o henerasyun makanyan murin lumagad ya ing metung a kauryan a makabawas king pamikatagun a magparakal ya ing metung a mabibye kanitang dekadang en s menigobra la reng siyentipiku ba reng piyabe ing metuklas pasibayung teorya ning ndash a pepamunikala nang ndash ampo ing natural selection nang darwin at milalang ya ing a metung kareng pekamaulagang fundamental ning makabayung biologia king makabayung pamisanib a iti ing ebolusyon mangabaldugan yang pamanaliwa king pangalaganap frequency ning metung a kilub ning metung a kareng tuki tuking henerasyun o dai myayaliwa la reng kaparalanan a lunto ing pamanaliwang iti o pamanaliwa king gene flow ning balangkas ning populasyun population structure gene flow atlu la reng manimuna nang aspetu ning teoryang nung nu ya makabasi ing makabayung pamisanib metung yang teorya ning ciencia ing makabayung pamisanib kalupa da retang penibatan nang teoryang ibat kang mendel ampong darwin ing metung a anti neng salamin ning yatu o metung a dake na niti manibat kaniti malyaring gawang a o patutwan kapamilatan ning nung paglalaweng anti kaniti e la misasalungat ding katayang teorya theory ampong katutwan fact nun e anti mong mipaglibe o mipanablas reciprocal ing pamiugnayan da reti mdash alimbawa metung a katutwan a matulid yang mabaldug papunta king libutad ning yatu ing metung a a nikbag ra king gabun at ing teorya a mag isplika kaniti yapin ing salukuyan a teorya ning ing bayung pamisanib ing pekamasikan a teoryang mag isplika king pamiyaliwa liwa da reng mabibye ampong pamanalto da reng bayung uri da reng mabibye at kilub ning ciencia ning biologia lubusan na nong ayalilan deng minunang pamag isplika king penibatan da reng uri da reng mabibye malyaring masabing metung ya penibatan ing metung a grupu da reng mabibye nung para pareu la pipumpunan sasabyan ning theory of universal common descent ning a ibat la king metung a pipumpunan o metung a gene pool kanitang minuna deng eganaganang mabibye king yatu patune lang metung la mu penibatan deng eganaganang mabibye detang kauryan traits a atyu kareng eganagana kareti kanitang panaun nang darwin makabasi mu king pamagumasid kareng pamilupa ning da reng mabibye antimo itang deng ayup mdash agyang e la makasulapo mdash atin lang pakpak ngeni mika masikan a pamipatune para king ebolusyon ibat king ciencia ning dna genetics alimbawa gagamit yang antimong genetic material itang sangkap a magdala kareng kauryan anti ing itsura o kule tamu kareng tutuking henerasyun o dai deta muring adwang pulung ing gagamitan dang building block da reng protina metung ya mung genetic code ing a gagamitan da reng eganaganang mabibye bukud mu kareng mangalagad a alimbawa ba rong ilikas deng pamituki tuki da reng nucleic acid papunta kareng protina uling antimong mikatagun ing pamamili kareng kauryan a reti mapalyaring tanda ne ning metung la mu penibatan deng eganaganang mabibye itang pangkabilugan lang mayayakit deti mdash ing pamaglalang king bye manibat king sangkap a e mabye mdash a mangabaldugang misnang lagad ing pamaglalang ning bye ibat king kayalang bye o malilyari mu iti lalam da reng kabilyan a aliwang aliwang kareng atyu king yatu tamu ngeni anti na mong sasabyan ning a malilyari ing abiogenesis lalam ning kabilyan kanitang minunang panaun king yatu uling misna yang lambat ing prosesu ning ebolusyun kaylangan a matwa neng tutu ing yatu bang lunto ing e mu nanung pamiyaliwa liwa at panga komplikadu ning bye ngening panaun tamu mapalyaring bilyun bilyun neng banwa katwa makabage iti king katibayan ibat king a migit kumulang lon ya ing kayabe king balu tamu tungkul king ebolusyun itang datos ibat kareng larangan ning geologia ampong babye lang impormasyun tungkul king kasalesayan ning yatu ampo reng pamanaliwang bunga ning bye dakal king impormasyun tungkul king yatu kanitang minuna ing mewala uling kareng geological processes king pangalabas ning panaun maulaga la reng neng tatantyan tamu nung kapilan la linto reng myayaliwang lahi uling e karaniwang malilyari ing fossilization a mangaylangang mangasyás a parti antimo ing butul at ing pangamate lele ning metung a lugal nung nukarin mititipun ing e kumpletu at malagad ing impormasyun a bibye na niti tungkul king ebolusyun ning bye malagad mu ing katibayan para kareng sadyang mabibyeng alang mangasyas a dake antimo reng kapsa talukab butul ampong ipan pero ating ditak kaniti alimbawa itang kareng microfossil o mangalatiktik a fossil ibat kanitang minuna pang panaun ampo ing pamagi rang fossil deng kilkulan da reng minunang animal ancient burrows ampo reng ditak a mabibye kanitang mangalambut katawan nanupata ating katibayan tungkul kareng mabibye kanitang minunang panaun kareng fossil a mayayakit king mabilug a yatu keraklan malyari yang ulan ing katwa da reng fossil king kabilyan da at kauryan deng batu geologic context nung nu la meyakit at ita mismung idad da malyari yang makwa kapamilata ning kawangis do reng aliwang fossil deng mabibye ngeni samantalang atin namang aliwang aliwa gagamitan do reng fossil ba rang abalu nung kapilan ya linto ing metung a lahi at gagamitan do reng ba rang ipakit ing pamisuglung o pamiugnayan da reng adwang lahi panigaralan da reng ing ebolusyun keraklan king kapamilatan ning pamanyuri kareng fossil agpang king o pamanigaral kareng species uri da reng mabibye malyari lang mika myayaliwang gamit deng dake ning katawan a milulupa pangabalangkas similar internal organization malyaring mika a ditak o alang silbi king metung a mabibye agyang malino ing kayang gamit kareng aliwa alimbawa la kareti deng ampong appendix da reng tau papakit ning metung a pamiyanti da reng genetic sequence da reng mabibye a mas milulupa la sequence deng mabibyeng mikanlapit basi king phylogeny kesa karetang mikandayu alimbawa manga ing pamiyaliwa basi king substitution ning neutral dna sequence da reng tau kareng pekamalapit dang kamaganak deng kareng actlist uids at kareng baboon mituturing yang masikan robust enough a panyukad ing sequence comparison a malyari yang gamitan ba lang samasan deng pamagkamali king phylogenetic tree nung kulang la reng aliwang katibayan atin pang karagdagang katibayan para king metung mung penibatan da reng mabibye ibat kareng genetic detritus detang basurang gene atni reng o rehiyon ning dna a orthologous king metung a gene king aliwang klasing mabibye dapot e no magagamit at anti lang taglus taglus a mimina at mababawas degeneration actlist uids uling e la maglakwan fossil deng prosesung metaboliku mararapat ing pamanyaliksik kareng pekamaulagang kaparalanan da reng cell kapamilatan ning pamiyanti comparison kareng lelangan a mabibye ngeni uling myayaliwa lang panaun mikawa kawani deng lahi malyari tamung abalu nung kapilan ya linto ing metung a prosesung metaboliku nung piyanti o ikumpara ta la reng kauryan da reng paliping descendant ibat king metung a pipumpunan common ancestor ditak mu ing balu tamu tungkul king pamagumpisa ning bye nanupata atin lang pamilupa king kauryan deng eganaganang mabibye ngeni kayabe no reng pamibalangkas ning cell cellular structure ampo ing para kareng keraklan kareng siyentipiko mangabaldugan iting metung la mu pipumpunan deng eganaganang mabibye ngeni at atyu no king pipumpunan a ita deng pekamaulagang prosesu ning cell nanupata ala lang pamikasundu deng siyentipiku king pamisuglung suglung da reng atlung domain ning bye deng at o ing keraklan makatutuk king pamangimut behavior da reng lalu na ing ampo kareng deng tangkang manigaral king mumuna nang kasalesayan ning bye agyang e malino ing penibatan ning bye balu ta lang mayap deng aliwang maulagang milyari king kasalesayan ning bye malyari ta yang tukyan ing pamanalto ning a gagamit king oxygen manga atlung bilyung banwa na ing milabas ampo ing pamaniral ning atmosperang dakal oxygen lipat ning reducing a atmospera kapamilatan ning pamanalkus formation da reng depositu ning banded iron at kaybat deng a gawa king iron oxide kaylangang dumalan king anti kaniti bayu mika a paniwalan dang linto adwang bilyung banwa na ing milabas ketang milabasan a metung a bilyung banwa linto la kareng kadayatan deng simpling tanaman at animal a multicellular gawa king dakal a cell e miglwat kaybat ning pamanalto da reng minunang animal milyari ing metung a panaun ning alang kapante at makapagmulala dapot saguli mung pamanalto da reng asnang karakal a uri da reng mabibye a mitatak kareng fossil ning nung kapilan la milalang deng eganaganang balangkas ning katawan o da reng mabibye ngeni paniwalan dang ing pamanalto ning ing megi nang sangkan ning pamikatagung iti manga limang dalan a milyun million a banwa ing milabas sekupan de reng ampong ing gabun at e miglwat tikyan do reng ampo reng aliwang aniamal ini ing pigmulan ning pamanalkus development ning king gabun a balu tamu ngeni e na balung darwin ing panibatan da ning pamanaliwa variations kareng indibidwal a mabibye pero apansinan nang balamu mikatagun mu iti kalabas ning panaun ing mutation ing tiru rang sangkan king keraklan kareti deng mutation permanenti lang pamanaliwa king keraklan ing o ning metung a malyari lang manibat king pamagkamali king pamangopya copying error king genetic material neng mararapat ing ampo king pangabilad king at kareng chemical kareng o malyaring sasaryan a lunto lalam ning pamanibala ning cell neng meiosis o hypermutation kareng lelangan a multicellular malyari lang uryan deng mutation kareng germline mutation a malyaring mipamana kareng supling ampo reng somatic mutation a nung e la sasaryan keraklan mumuli king pangasira na palakad o pangamate ning cell at malyari nang panibatan ning kanser mágsilbi lang magdalang pamanaliwa kareng gene genetic variation deng mutation a malyari nang impluwensyan ning natural selection o mapalyaring ali lon ya ing ala lang epektu king tsansa o pamikatagun nang kumabye ning lelangan king kayang paligid deng neutral mutations at malyari lang mitipun deti king pangalabas ning panaun kanitang panaun nang darwin e la mikakasundu reng siyentipiku nung makananu lang amamana deng ngeni yugne ta la reng kauryan a amamana inherited traits kareng makakawani discrete at lulwat persistent a bageng awsan dang tuglung tuglung kareng tela gulis linear a molecule a awsan dang dna lipat ning keraklan eksaktu ing pamamgopya kaniti atin yang pamiyaliwa ing dna ning balang metung a mabibye at dadalan ya king prosesu ning pamanaliwa o a ma isplika king lalam nanupata atin muring paralan ning pamagmana ning pamiyaliwang e makabasi king dna e miyayapektwan ing impormasyun kareng gene kareting prosesung deti at keraklan malyari lang ibalik king sadya reversible ing aus kareti nung nu la kayabe deng alimbawang anti ing dna methylation ampong structural inheritance taglus taglus pa murin ing pamanyaliksik nung malyari kareti ing specific heritable variation antimong ablas kareng sinyal ibat king paligid nung ini pin ing mararapat mapalyaring ating mapilang alimbawa ning ebolusyon a e na sakup ning karaniwan a balu tamung balangkas ning teorya nang darwin a lilisya king pamiugne kareng sinyal ibat king paligid ketang pamipalyari ning pamiyaliwang amamana production of heritable variation ating mapilan a sangkan a mamapektu king frequency da reng allele a atyu na uli da reng sangkan a reti malyari lang mas marlas lunto deng mapilan a kauryan kabang mabawas no man o taglus taglus nong mawala detang aliwa atlu la reng balu tamung prosesung mamapektu king pamanatili ning metung a kauryan o bang lalung partikular ing frequency na ning allele ing natural selection ing pangabye survive pamiparakal uling king kapaligiran ing differential mortality ing kaugnayan ning dalas ning pangabye da reng lelangan king karelang idad a malyari nong mikasupling reproductive age ing differential fertility ing pangkabilugan a ambag a amamana total genetic contribution king tutuking dai o henerasyun uli ning pekamaulaga nang papil central role ning natural selection king teorya ning ebolusyon mika maragul a pamisuglung king larangan a ita ampo ing pamanigaral king malyari yang pitnan ing natural selection kareng adwang kategorya miraragdagan la reng gene da reng lelangan a mabibye at darakal kumpara karetang e ra ikwang kinabye la ambag king gene pool deng lelangan a mas abuburi da reng kasumangid a kasarian opposite sex uling king karelang itsura o kauryan at uli na niti mas masikan lang dakal kikimut ya murin ing natural selection king myayaliwang paralan populasyon frequency ning metung a mutation a makasaup pamiyaliwa variation kilub ning metung a populasyon kapamilatan ning mapilan a kaparalanan mechanism alimbawa mas masikan ya o bage fit kesa king sanuman kareng anyung puru homozygous forms alimbawa king kareng tau a babye resistensya king nu mas matas la fitness o pangabage deng uring malagad mu rare variants uryan a karaniwan king populasyun anya mibabawasan ing pamiyaliwa at manatili ya ing mean o kasantingan metung a sepu o sikoti ning metung a uryan uli na niti dudusug ya ing mean o kasantingan papunta ketang sepung ita misusumangid o mingatbang sikoti at magbunga king bimodal distribution ning gene frequency malyari yang malis o malyari yang ali ing mean o kasantingan ing aus da kareng mutation a e na tatalaban ning natural selection bukud mung ing genetic drift ampong gene flow ing mamapektu king karelang dalas o frequency king populasyun paniwalan dang nung alang selection ala lang patugut miraragdagan deng neutral mutation agpang king probable mutation effect siran de reng mitipun tipun a mutation ing gene a e miyayapektwan king selection o pamamili aspetu ne ning genome degradation iti antimong animal a maki kalinangan o kultura agyu rang mabyasa symbolic extrasomatic learning at uli na niti agyu reng alilan ing karelang paligid o ing paligid ning sanumang aliwang uri ning lelangan at iti panibatan da reng bayung selective forces o sangkan a mamapektu king pamamili ing o gene admixture o pamisamut da reng gene ing bukud o magdilidiling kaparalanan o mechanism nung nukarin malyari lang mikanlapit king aspetung genetic o king puli pamamuli deng populasyun kabang daragul ya la reng gene pool ing gene flow ing magbunga nung malis ya ing metung a populasyun da reng lelangan king lugal nung nukarin atin nang sadyang makatuknang a aliwang populasyun malilyari ing gene flow operates nung e la sumbagal deng geografia lugal o kalinangan kultura ing pamiparakal o reproduction ing biological a prosesu nung nu mikaka bayung organismu kauryan characteristic de ring eganaganang mabibye ing pamiparakal atyu ing balang indibidwal uli ning pamiparakal mapipitna la kareng adwang mangaragagul a grupu deng balu tamung paralan ning pamiparakal deng sexual ampong asexual reproduction king asexual reproduction malyari yang dakal ing metung a indibidwal agyang alang aliwang indibidwal ning species a ita metung yang karaniwang alimbawa ning asexual reproduction ing pamipitna ning celula ning bacteria kareng adwang daughter cell nanupata e ya makalimita kareng organismung tunggal celula ita namang sexual reproduction mangaylangan yang adwang indibidwal ning species keraklan metung ning balang sex metung yang alimbawa ning sexual reproduction ing normal a pamiparakal da reng tau keraklan sexual ing paralan ning pamiparakal da reng mas komplikadung organismu kabang asexual reproduction ing gagamitan da reng mas simpling organismu lalu na retang unicellular ing asexual reproduction ing prosesung biological nung nu gagawa yang kopya nang kapareu na kauryan a genetic genetically similar ing metung a organismu a e kukwang ambag o kontribusyon ibat kng aliwang indibidwal keraklan mapipitna la reng bacteria king paralan a asexual kapamilata ning binary fission deng namang virus sasakupan do reng karelang host cell at gagamitan do reti bang gawang karagdagan a virus deng hydra invertebrate ning order hydroidea ampong yeast agyu rang dakal kapamilata ning budding e la mikakawani deng sex da rening organismung deti at agyu rong hangalan split deng katawan da king adwa o maygit pang dake at apatubu rong pasibayu deng dake ning karelang katawan ating asexual a species antimo ing hydra ampong a malyaring dakal king sexual a paralan alimbawa agyu rang dakal kapamilata ning vegetative reproduction deng keraklan kareng tanaman a e gagamit butul o spore pero agyu da muring dakal kapamilata ning sexual reproduction king pollination makanyan la murin deng bacteria a malyaring milibe impormasyon a genetic kapamilata ning deng aliwang paaralan ning asexual reproduction ila pin deng fragmentation ampong spore formation ing sexual reproduction prosesu yang biological nung nu la gagawang supling deng organismu kapamilata ning pamisamut king materyal a genetic a random a makukwa kareng adwang aliwang kayabe king species adwa lang myayaliwang sex deng organismung deti lalaki ampong babai ing balang metung kareti yang babye king kapitna ning dna ning bayung organismu at gagawa yang haploid a gene misasanib la reng adwang gamete ba yang lunto ing metung a diploid a zygote darakal la king paralang sexual deng tau keraklan kareng animal ampo reng tanaman a manyampaga flowering plants kareng mammal milulupa la reng supling ampo reng karelang matwa dapot kareng aliwang animal antimo reng mariposa o talubang maragul la pamiyaliwa reng supling adwa lang grupu reng gene da reng organismung darakal king sexual a paralan allele ing aus da kareti para king balang kauryan trait metung yang allele ing amamana da reng supling king balang pengari para king balang kauryan anya siguradu lang kumbinasyun da reng gene da reng pengari ding miras kareng supling uli na niting pamisamut da reng gene balang dai o henerasyun mikaka masikan a selective pressure pamamiling maki direksyun bang mika mangasanting yang gene ing organismu at mye ya king kayang paligid metung pa uling atin yang adwang kopya ning balang gene ing organismu a metung ya mu ing ma expressed o lalto malyari lang mitakpan masked deng allele a matsura o makarok deleterious metung a bentahing mapalyaring megi nang sangkan nung bakit linto ya kapamilatan ning evolution ing diploidy otto and goldstein dake no ning cell division o pamipitna king cell deng mitosis ampong meiosis malilyari ing mitosis kareng somatic cells kabang ing meiosis karen namang gametes mararapat dobli ne ning orihinal o sadyang bilang da reng cell ing magi rang bilang kaybat nang milyari ning mitosis pareu ing bilang da reng chromosome kareng daughter cell ampo kareng parent cell makatapat ya ing bilang da reng cell a magbunga king meiosis ketang sadya rang bilang kareng cell a reti kapitna no mu ning bilang da reng pengaring cell ing bilang da reng supling a cell babye yang adwang haploid a cell ing balang diploid a cell malilyari ini kilub da reng adwang dake ing meiosis i ampong meiosis ii dakal la t myayaliwa reng paralan a gagamitan da reng aliwa aliwang species ba lang dákal ating mapilan a animal antimo ing tau ampo ing northern gannet a mánaya pamung dakal a banwa bau la miras king edad a malyari lang mika anak at karas king panaun a ita ditak la mu maging anak den namang aliwa malagwa lang darakal oneng keraklan neng normal a panaun ditak la mu reng mabibye at miraras king ustung edad alimbawa mikaka ndash ya supling kilub ning pabanwa ing kunehu a malyari nang manganak kaybat ning walung bulan kabang ing fruit fly ndash labing apat a yaldo malyari yang mika syam a ralan a supling balang banwa ing aus da kareting paralan a reti k selection ditak a supling ampong r selection dakal a supling magdependi kareng myayaliwang kundisyun nung sanung paralan ing papaboran ning evolution para kareng animal a ditak mu anak malyari reng sikaswan masalese at ipamingwa protektan ing balang metung kareti anya e no kaylangang mika dakal a anak samantala deta namang animal a dakal anak mas ditak ing ibye rang pamanasikasu king balang metung kareti kareng animal a reti mamamate la reng dakal kareng supling da potang bayu bayu la pamung mibait dapot ustu la pa murin bilang detang mitagan ba yang manatili itang karelang populasyun keraklan darakal la king paralan a exponential deng organismung darakal kapamilata ning asexual reproduction nanupata uling mamasa la king mutation ba yang manaliwa ing karelang dna miwawangis la keinan vulnerability o weakness deng eganaganang kayanib ning species e ro kalupa deng organismung darakal king paralan a sexual a mas ditak supling oneng uling king maragul a pamiyaliwa liwa variation da reng karelang gene e la gad sasakit anti reng aliwa dakal la reng organismung darakal king paralan a sexual ampong asexual ing alimbawa kareti deng aphid slime mold sea anemone at dakal kareng tanaman nung pabor karela ing kabilyan ning kapaligiran magagamit ya ing asexual reproduction alimbawa nung dakal ing pamangan atin lang masaleseng tuknangan masanting ing klima alang sakit makapabor ya ing ph o aliwa pang kombinasyun da reng kaylangan king bye uli na niti darakal la king paralang exponential deng karelang populasyun ba rang samantalanan ing kasaplalan rich supply da reng sustansya ampo reng aliwang pamangaylangan istung megisan no reng pikukwanan pamangan maging matsura ne ing klima o mibibili king panganib ing bye ning indibidwal a organismu mamalis la king kaparalanan ning pamiparakal a sexual deti sisiguradwan na ning pamiparakal a sexual a misasamut ya ing gene pool na ning species uli na ning pamiyaliwa liwa variation da reng supling mas bage lang kumabye reng aliwang indibidwal at iti babye yang pamikatagun a marapat ing selective adaptation metung pa metung nang bunga ning pamiparakal a sexual ing pamanalto ning metung a life stage o panaun ning bye a mas maki resistensyang o kagiwan a kumabye lipat da reng kabilyang mapanganib o peligrosu king bye ning pengaring asexual anya pin atilu reng butul seeds spore ebun pupa cyst at aliwa pang panaun ning bye stage king pamiparakal a sexual sexual reproduction a over wintering paralan ba lang kumabye alimbawa neng winter o karimlan nung kapilan masakit ing bye paralan la reti bang manaya neng matsura ing sitwasyun kabilyan o klima angga king sumanting pasibayu iti pekakilala ya ing pamiparakal a sexual antimong metung a paralan a babyeng pamibage king kapaligiran a alang patugut king pamanaliwa uling iti magdala yang pamiyaliwang phenotypic king populasyun e mu pangkilwal ing pamiyaliwang manibat king pamiparakal a sexual alimbawa ing pamanalto da reng sagu o pamipekat pekat da reng taliri nun e physiological murin iti makaapektu angga king prosesu ning bye agyang king hypothesis a awsan dang red queen hypothesis ing pamiparakal a sexual a magbunga king pamiyaliwa liwa metung yang an evolutionary arms race laban kareng parasitiku anti murin kareng sangkan a pangkapaligiran uli ning pamiyaliwang ibat king pamiparakal a sexual mas magkasákit lang misane deng parasitiku king karelang host itang tutuknangan da at uli na niti e la masyadung matalab less efficient nanupata ing peka ideya ning hypothesis a ini alang patugut ing pamag evolve da reng parasitiku anya taglus taglus la muring manaliwa dapot anti la mong e mamalis pusisyun king metung at metung mamalis la king pamiparakal a sexual deng organismung makapamili king sexual at asexual reproduction neng darakal lang masyadu king metung a populasyun deng pathogen o organismung magdalang sakit dakal a pamibule bule o pamanisip speculation tungkul king tema ning byeng e menibat king pamiparakal da reng mabibye life without reproduction nanupata e ustung palage itang sasabyan dang uling misuglung suglung o mikakamaganak la reng eganaganang mabye king yatu mika panaun kanitang milabas a maki metung a indibidwal a yang pipumpunan da reng eganaganang organismu agpang kaniting palageng iti ala yang reproductive origin o e ibat king aliwang mabibye ing indibidwal a iti nanupata ing tutu deng populasyun ning species ila pin deng darakal at e mu kabud ing metung a indibidwal ing magdilidiling pipumpunan ning metung a species a dínalan king evolution ating e tutuki kaniti exceptions alimbawa deng sport mutation a paparakalan da king paralan a vegetative asexual dapot lalto la pa murin deti kapamilatan ning pamiparakal o reproduction da reng mabibye ngening panaun tamu isipan da pa murin deng siyentipiku nung malyaring maglalang king bye king paralang non reproductive itang e magdependi king pamiparakal da reng aliwang mabibye king laboratoryu atin nang metung a grupu da reng siyentipikung mekapaglalang virus a purus ibat kareng materyal a e mabye mas masákit a e mu nanu kesa kaniti ing pamangawa king organismung tutung mabibye alimbawa ing simpling bacterium a yalang bitasang pipumpunan katatawlyan metung yang kapaniwalan da reng dakal a relihyun ing byeng e menibat king pamiparakal da reng mabibye alimbawa i adan king biblia lelangan ne ning dios at ala yang pipumpunan metung yang manimunang pakikwanan ning larangan da reng robot ing makagawang makinang magparakal dili ra self replicating machines uling miwangis wangis la kauryan features deng eganaganang robot ngening panaun tamu malyari tamung sabyang deng makatuki ilang kaylangan nang gawan ning metung a robot o grupu da reng robot a magparakal dili na e ra pa murin agagawa ing anti kaniti angga ngeni king lebel a nanotechnical malyari la muring iplanu deng nanomachine ba lang dákal dili ra ini ing penibatan ning teoryang ning armageddon a yang tema da reng nobelang science fiction antimo ing ampo ing pamiparakal a sexual uling panibatan ne ning pamiyaliwa liwa kabalduga na itang pamandagul ampong pamanalkus growth and development ning embryo o butul biní agyang alang fertilization ibat king lalaki genetics vol dangerous creatures new york touchstone ml asexual reproduction metung yang maulagang dake ning katawan ing utak kareng keraklan kareng animal atyu king kilub ning buntuk ing utak maiingat ya king metung a kahung butul a mayayaus bungu ing utak ing utak ing mimisip at mabibyasa para king mabilug a katawan ya ing manibala kareng pekamaulagang gagawan ning katawan antimo ing pamangisnawa ampo ing obra ning pusu manakit tamu makaramdam makatakman makalasa ampong makasalat uling magparla lang sinyal king utak deng nervios o nerves at aintindya no ning utak deti antimong larawan katni sounds atlwp sasabyan na mu naman ning utak nung nanu ing gawan ning katawan kapamilatan da ring nervios kareng tau atin yang atlung mangaragul a dake ing cerebrum ing cerebellum ampo ing medulla maki bayat yang manga metung ampong kapitnang kilu kg ing utak ning tau at atin yang manga limampulung milyun a celula nerviosa o nerve cells maki lumpis ya ing utak ning tau bangkanita mas dakal lang celula nerviosang mipagyu king bungu e la masyadung malumpis deng utak da reng aliwang animal alimbawa reng pusa ampo reng asan lon ya murin iti spinal cord ing mata ing dake ning kekang katawan a gagamitan bang la mata deng tau at keraklan kareng animal metung yang organung minalkus developed kilub ning makabang panaun ing mata para king sangkan a pamanakit king sala ala lang papil deng pekasimpling mata nung e pakibalwan nung masala ya o maralumdum ing paligid deta namang mas komplikadung mata gagamitan la king ganap a panamdam sense ning pamanakit o vision nung nu ya kayabe ing kule pamangimut motion ampong espesyal la alkus shape deng mata a yang sangkan nung bakit maka la reng sinag ning sal king bandang gulut ning mata a mayayaus retina makakorba ya ing lenti king bandang arap ning mata at magsilbi yang anting lenti ning camera malyari neng gawang mas pante o pitpit at malyaring yang gawang mabilug nitang kalamnan o muscle a atyu king kilub ning mata neng tutwa la reng tau mapalyaring e ra ne agyung alilan ing focus dakal la reng taung mibabait a maki prublema king pamag focus o mikakaprublema keng lambatan anya mangaylangan lang salamin king mata ba yang maremedyu ing prublema king biologia ing kalanse skeleton o skeletal system yapin ing sistemang biological a babye supporta kareng mabibye basi kaniti malyari la muring mika skeleton deng balangkas a e mabye antimo reng o malyari la muring mika skeleton keraklan pipitnan do reng kalanse kareng atlung grupu makalwal ing exoskeleton makalub ing endoskeleton ampong makabasi king likidu metung a hydrostatic skeleton mas ditak ing agyu rang dalan a bayat deng mangaragul a kalanse a makalwal kesa karetang makalub anya makalub internal la reng skeletal system da reng dakal kareng mangaragul a animal alimbawa deng vertebrate ing alimbawa da reng exoskeleton ila pin deng kareng arthropod shellfish at mapilan a insektu metung yang masyas a anting talukab a tatakap kareng laman lub pareu lang maki exoskeleton deng phylum arthropoda ampong mollusca uling saskup la reng exoskeleton neng daragul ya ing organismu myayaliwa la paralan deng phylum a maki exoskeleton ba yang lutasan iti atin lang calcareous maki calcium a exoskeleton deng keraklan kareng mollusc kamaganak da reng sus ampong parus parus at kabang daragul la reti lalapad ya ing karelang kapsa shell a e manaliwa alcus o tabas shape samantala maglupi la milalako ya ing exoskeleton da reng arthropod ba lang dagul deti metung a prosesung awsan dang molting o ecdysis neng panaun ning pamaglupi anti rong lalasawan deng arthropod deng sadya rang exoskeleton at magpatubung lang bayung kayalili a sisyas kapamilatan da reng myayaliwang paralan antimo ing calcification o sclerotinization ing internal skeletal system bibilugan de reng mangasyas a parti king kilub ning katawan a pagalon ning muscular system o sistema da reng kalamnan nung magi lang gawa king mineral o magi lang anti kareng tau at aliwang animal awsan dong metung yang karagdagang elementu ning skeletal system ing a magdala at manalale king skeleton ing cartilage a metung pang dake da reng skeletal system yang babye alkus shape king balugbug ampo king arung ating organismung maki skeleton a lubusang gawa king cartilage a laganas a gawa king cartilage at ala yang bitasang butul a calcified bibilugan ning calcium alimbawa reng pating deng ligament ing mangituglung kareng butul ampo reng aliwang mangasyas a parti kapamilatanda reng ligament at king sistema da reng kalamnan muscular system kapamilatan da reng tendon pareu dong awsan lilitid deti anti la mong lobung mitmung danum deng hydrostatic skeleton atilu reti king kilub da reng cnidarian coral jellyfish atlwp ampo kareng annelid linta at aliwang animal makakimut la reng animal a reti potang yurung do reng karelang kalamnan muscle a makapadurut king suput suputan pouch a mitmung danum uli na niti mikakaprisyun pressure kilub ning suput suputan a yang panibatan ning pamangimut gagamitan do reng animal antimo reng bulati king gabun earthworm ba yang alilan alkus shape ing karelang katawan kabang susulung la manibat king makaba at payat angga king makuyad at pungguk stumpy human skeleton ing sistema ning pamamau o olfactory system ya pin ing a gagamitan king deng accessory olfactory system amamalayan do reng pheromone keraklan piyayabe re ing sistema ning pamamau ampo gustatory system at awsan do reting chemosensory senses uling pareu dong ta o lilikas deng sinyal a chemical chemical signals keng sinambut ya i linda b buck ampo i richard axel ketang nobel prize in physiology or medicine uli na ning obra ra tungkul king sistema ning pamamau bibilugan de reng mapilan a myayaliwang dake ning ing sistema ning pamamau oyni ing listaan da reng mapilan a dake ning utak a maki kaugnayan kaniti atin yang mapilan a dapat o obrang kaylangang gawan ing sistema ning pamamau ba nong agawa reng eganaganang obrang deti dakal lang dake ning utak deng gagamitan ning sistema ning pamamau malyari lang ma encode deng pamilarawan representations ning bau king lugal mangabaldugan ya ketang bau ing metung a pattern da reng neuron king leparan ning metung a olfactory region panaun mangabaldugan ya ketang bau ing metung a pattern da reng action potential da reng dakal a neuron o metung a pamiyabe o kombinasyun da reng adwa mipagdibati la pa reng siyentipiku nung keraklan temporal king panaun o spatial king lugal o karinan ya ing odor code asisingut do reng mammal deng odorant kapamilata nng nung nukarin la tatagkil king ta transduce lilikas do reng king olfactory epithelium deng kauryan ning molecule da reng odorant kareng sinyal a electrical a dadalan king papunta king milulupung lupung la king olfactory bulb deng axon ibat kareng olfactory sensory neuron bang bumilug tela buknul a awsan dang glomerulus kilub ning glomerulus mitatagkil la reng fibra nerviosa o axon kareng da reng at aliwa plang uring celula paparla do reng mitral cell deng karelang fibra nerviosa o axon kareng mapilan a dake ning utak alimbawa king piriform cortex king medial amygdala ampo king entorhinal cortex mapalyaring ing piriform cortex ing dakeng maki maragul diling kaugnayan king bau maki kaugnayan ya ing kareng gagawang social o pamakiugnayan kareng aliwang animal anti ing pamisiping mating at pamangilala kareng aliwang animal a kalupa da species tungkul naman king memorya o pamanandanan ing obra ning panigaralan da pa at pisasabyan king ciencia ing exactung obra da reng mangatas a lugal ning utak a reti malyaring yang mika diperensya ing sistema ning pamamau kapamilata ning traumatic a pamanyingut king asuk a makalasun o neurodegenerative diseases sakit a makasira king sistema nerviosa anti king ampong malyari lang maging sangkan ning deng kabilyan a reti ing amanung susu a mayayaus mu namang mamma ing lagyu nang latin king yapin ing dakeng babong pang arap ventral region ning libutad ning katawan torso ing animal lalu na kareng mammal kayabe no reng tau metung pa deng susu dake no ning katawan ning mammal nung nu la atyu reng organung panibatan ning gatas a magsilbing pamangan da reng bingut atin la muring susu deng lalaki a mibabait a atilu reng milk duct nanupata agyang atilu reti keraklan e la daragul o manalkus developed deti neng kayi malyari lang dagul deng susu kareng lálaki metung a kabilyan a awsan dang gynecomastia malagad pareu la muring malyaring mikagatas deng lálaki ampong bábai antimong epektu da reng mapilan a panulu antimo reng panulung antipsychotic pareu lang makapal o dakal high concentration deng uyat blood vessel ampong nervios kareng utang dake ning katawan utang da reng lálaki ampong bábai makatumpak la king kalamnan muscle a pectoralis major deng súsu ning babai keraklan makabili la reti manibat king dane ning kadwang nd tagyang angga king dane ning kanam th a tagyang papunta king buntuk anteriorly makapusisyun yang patás at patalilís ing superior lateral quadrant ning súsu paras king metung a axillary tail o peka iki king kilikili ating maimpis a sapin layer ning mammary tissue a magumpisa king baligat clavicle o collarbone papunta king kapitú th o kawalúng th tagyang pababa at maibat king gulis gulis libutad midline angga king gilid ning latissimus dorsi papunta king gulut posteriorly kayabe la kareng maulagang dake da reng súsu deng mammary gland ing axillary tail malyaring mika tumor keti deng lobule deng ing areola ampo ing utang makatuglung ya ing utang king t dermatome king panaun ning pamagdalaga malilyari ing pamandagul da reng súsu uling kareng lalu na ing mipatunayan nang ing hormone a ini sangkan ne ning mikaka súsu lang mangaragul at anti kareng bábai deng lálaki ing aus da kaniti uling keraklan bibilugan dong deng súsu malyari lang manaliwa dagul deti king lambatan lalu na nung miraragdagan ya o mababawas timbang ing babai karaniwan daragul la reti neng mabuktut ya ing babai uling king hypertrophy pamandagul ning a epektu ning hormone a prolactin ing magdalang daya kareti yapin ing a sadya rang awsan internal mammary artery ampo ing long thoracic artery a sadyang mayayaus external mammary artery uling metung yang laganap a uri ning cancer ing breast cancer maulaga ing da reng dake ning súsu nung nu malyari marapat ing pamikalat ning cancer pupulayi kareng ipsilateral pareu dane a axillary bandang kilikili a ing ning lymph ibat king súsu itang aliwa pupunta kareng parasternal lymph node ketang metung a súsu o kareng abdominal king atyan lymph node kayabe la kareng axillary kilikili node deng pectoral salu subscapular lalam ning pago at humeral takde a grupu da reng lymph node miraras ing lymph a laman da reti kareng central axillary lymph node at kaybat king apical sepu o taluktuk axillary lymph node metung yang karaniwan oneng e ustung paniwala itang anti la kanita tabas o alkus shape deng súsu da reng bábai ba rong malyaring pakanan deng bingut kapamilata ning pamangawang gatas ing tutu malati na la mung dake ning súsu deng mammary gland a babyeng gatas ing keraklan king súsu bibilugan deng adipose tissue taba ampong e makayapektu king kagiwan ability nang magpasúsu king bingut ing dagul ning súsu ning babai agpang kareng zoologist alang aliwang babaing mammal a anti kanita karagul súsu neng e la magpasúsu metung yang karaniwan a paniwala da reng biologist a atin lang súsu reng bábai ba lang lumapit karela deng lalaki ning kapareu dang species king makuyad a salita la reng súsu paniwalan da reng aliwang biologist alimbawa i a meging anti kanita ing tabas ding súsu da reng bábai antimong katumbas da reng buldit king arap ing sangkan na niti samantalang misisiping mipag mate o mangasawa la reng aliwang primate king pusisyun a piggy back o pa kabayu miyayarap la keraklan neng mag sex la reng tau makasaup ya king pamagpalipi da reng minunang tau ing metung a secondary sexual characteristic king sálu ning babai at nung miyayarap la reti kabang mararapat ita lalu pang lumalam ing karelang pamiugnayan kesa ketang kabud namu sexual atin namang maniwalang megi yang anti kanita ing súsu ning babai ba lang e mapuput deng bingut kabang sususu la uling e makabuklo ya o makatumbo ing panga da reng bingut da reng tau e anti kareng kekatamung pipumpunan o deng aliwang primate malyari yang mitakpan ing arung ning bingut king salu ning babai nung pante ya iti kabang sususu ya iti agpang king teoryang iti kabang mipapante ya ing panga ning tau lalu lang meragul deng súsu antimong pakibat kaniti uling matas ing pamipaulaga da reng aliwang kultura king pangabalansi o pangatimbang symmetry ning itsura ning tau at uling para kareng dakal a babai masasalamin kareng karelang súsu ing pangababai ampo ing paglalawe da reng dakal a babai king karelang sarili dakal kareng bábai kareng masaplalang bansa developed countries ing magpa breast reconstruction kaybat ning opera ba lang ilako reng súsu para king kanser king susu natural itang maragul a pamiyaliwa liwa king dagul ampong alkus da reng súsu da reng bábai ampong lálaki myayaliwa la reng bageng makayapektu king dagul da reng súsu kayabe la kareti reng lahi a maki kaugnayan king timbang pamamangan ampong ehersisyu keraklan masusukad ya ing dagul da reng súsu ning babai kapamilata ning kayang karelang agpang kareng resulta ning survey a size uk meragul ing average bra size king uk manibat king b kanitang dekadang angga king c ngeni king america naman b ing average a dagul anyang banwang agpang king cdc marlas mákaramdam lang insecurity deng dakal a bábai uling kareng súsu ra at dakal kareng e masaya king dagul ning salu ra ing pa ba lang bawasan o pa deng karelang súsu malyari lang deng bábaing sobra dagul súsu kabang karen namang mapilan a sosyedad king albugan west atíng paniwalang mákabawas king ing maki malating súsu alang kaugnayan o pamituglung ing dagul da reng súsu ampo ing kagiwan a magpasúsu ating mapilan a sakít o kundisyun ning katawan a panibatan ning e normal a pamanalkus o kabilyan da reng súsu neng magdalaga ya ing metung a babai ing virginal breast hypertrophy metung yang kabilyan nung nu masyadung mabilis ing pamandagul da reng susu king panaun ning pamagdalaga at neng kayi lalagpus pa itang pamandagul ketang normal a panaun ning puberty king breast hypoplasia naman e malilyari ing normal a pamandagul da reng súsu neng pamandalaga karaniwan itang e la pareu dagul deng susu ning babai agpang kareng statistics lamáng lang bagya reng babaing nung nu ing súsung kayli ing mas maragul partikular king panaun a kasalunsungan da pang daragul deng súsu king malagad maragul ing pamiyaliwa da sukad deng adwang súsu o bitasang e daragul ing metung kareti e anti ketang kaparis na ing o brassiere ibat king frances at literal a mangabaldugang panalan takde metung yang imalang panlalam o da reng bábai iti bibilugan de ring adwang cup a bagya o laganas a makatakap kareng súsu ba reng dalan o suportan iti at para king itang ya pin itang makalto la reng súsu para king kahinhinan tungkul kareng súsu lon ya ing agpang kareng aliwang pamagaral gigisingan da reng súsu ing pangahilig king sex manibat kareng lálaki ampong bábai uling marlas maselan lang pisasabyan o paksa deng súsu lalon dong marok o pribadu a dapat isalikut kareng dakal a kultura o didinan dong kabaldugan a sexual nung makalto la reti neng kayi agyang gagamitan do reti ketang pekamaulaga rang gamit itang pamagpasúsu neng kayi iti pa ing panibatan ning pangarakap da reng bábai para king indecent exposure o pamagbilad king katawan potang pasuswan do reng ának da neng atyu la king kilwal myayaliwa ing palage tungkul kaniti nung itang epektung sexual malilyari uling makalto la o nung ali la migit pa kareng mebanggit king babo lon ya murin ing atin namang aliwang pakibat kareng mapilan a lugal ampong kultura akakit de reng bábai ing isyung iti antimong metung a pisasabyan tungkul king pamipante pante malyari rong pákit deng lálaki deng karelang sálu kabang bawal iti kareng bábai kapagnasan ning pangimut movement equality king america ing ilako ya ing e pamipante panteng iti atin neng simbut a desisyun king court of appeals a keraklan mamayun king paglaban ning pangimut a iti migtagumpe ne itang metung a pangimut a kalupa na niti kareng keraklan kareng dake ning canada kanitang dekadang atin namang mapilan a bansa nung nukarin e taganang bawal kareng bábai ing ipalto la reng karelang sálu kanitang minuna tuturing dong symbol o tanda ning pamiparakal deng súsu uling makaugne la reti king gatas a mamye bye mangaragul lang tutu deng sálu da reng istatwa da reng diosa manibat kanitang minunang panaun deng awsan dang venus figurines antimo reng awsan dang alimbawa ing ing gastrointestinal system ing sistema ning katawan a mamangan at maglaso king pamangan magumpisa ya ing gastrointestinal system karing labi at magwakas ya king tumbung kayabe ya king gastrointestinal tract ing daralanan ning pamangan ampo reng aliwang organung sasaup king pamaglaso pamangan the ing daralanan ning pamangan gut yapin ing peka tubo nung nu ya daralan at malalaso ing pamangan ing sistema ning daralanan ning pamangan bibilugan de ring deng aliwang organung kayabe king gastrointestinal tract oneng e kayabe king daralanan ning pamangan ila ring e dadalan kareng organung deti ing pamangan dapot sasaupan deng maglaso pamangan ing daralanan ning pamangan atin la muring aliwang obra alimbawa metung ya muring endocrine ing pancreas o kundilat a gagawang hormone antimo ing insulin dakal la reng sakit a makayapektu king gastrointestinal system ing aus da kareng doktor a manigaral king gastrointestinal tract ing respiratory system ing biological system ning ning sanumang organismung maki kaugnayan king pati reng tanaman atin lang respiratory system a sisipsip carbon dioxide at magpalwal oyxgen neng aldo at paneng kukwang oxygen at magpalwal carbon dioxide ing respiratory system da reng tau ampong animal bibilugan de ring daralanan ning angin airways deng baga ampo reng kalamnan king pamangisnawa respiratory muscles a fuck you kayo king pamaglub at pamaglwal ning angin king katawan kilub ning alveolar system da reng baga mararapat ing passive malilyaring dili na a e mangaylangan enerhiya a pamaglibe da reng molecule ning oxygen ampong carbon dioxide pilatan ning paligid a maki gases ampo ing daya king paralan a iti papalyarya ning respiratory system ing pamagkarga nang oxygen ning daya kayagnan ning pamaglako king carbon dioxide ampong aliwang gases a e na kaylangan manibat king sirkulasyun o pamipulayi king katawan malyari yang pitnan ing respiratory system king conducting zone dakeng magdalang angin ampong respiratory zone dakeng pipangisnawan deti ing bibilug king conducting zone magdala king angin palub at palwal kareng baga suputan ning angin den namang bibilug king respiratory zone ilapin deti deng makatuki ila pin deng kalamnan muscle a magagamit king pamanyingut pressure bang miyumpisan ing pamanyingut muscle neng malalam a pamangisnawa vigorous inspiration lipat ning karaniwan alang enerhiyang kaylangan king pamangisnawang palwal expiration deti reng kalamnan a gagamitan neng pilit tamung mangisnawang muscles aliwa pa deng wanan ampong kayling bronchiole terminal bronchiole respiratory bronchiole alveolar duct ampong alveoli suput suputan ning angin ing bibilug king wanan ampong kayling baga keraklan atin lang abeng uyat deng daralanan ning angin king baga dakal la sanga deng uyat a reti mababa ing resistensya king pamipulayi ning daya king baga kumpara king pamipulayi kareng aliwang dake ning katawan anya mababa ing prisyun kilub da reng uyat king baga ing ing pekamaulaga nang papil ning respiratory system ing pamangisnawa bibilugan ne ning metung a mekanikal o de numerung durut cycle ning pamanyangap inspiration ampong pamangisnawang palwal expiration nung nu malilyari ing pamilibeng gases king pilatan da reti ita namang pamangisnawang palwal expiration karaniwan metung yang prosesung passive malilyaring dili na likás lang mayayabit elastic deng baga potang mumurung la o magbalik ibat king pamanabit neng sasangap angin mamagus palwal ing angin anggang mipante ing prisyun pressure king kilub salu ampo king kilwal king alapap o atmosfera neng pipilitan tamung sasangap forced inspiration antimo neng mangisnawang malalam lalu reng papalwalas deng external intercostal muscle kalamnan king pilatan da reng tagyang a panlwal ampo reng accessory muscle kalamnan a panyaup ing lukib ning salu thoracic cavity neng pipilitan tamu namang magpalwal angin alimbawa neng mamatdang kandila maglalang lang pwersa king atyan abdominal ampong salu thoracic deng kalamnan a maki kaugnayan king pamangisnawang palwal expiratory muscle kayabe no reng kalamnan king atyan abdominal muscle ampong internal intercostal muscle kalamnan king pilatan da reng tagyang a panlub at iti ing magpalwal king angin kareng baga potang sasangap malilyari ing pamilibe da reng gases kareng o suput suputan ning angin a ilang pekamaulagang kasangkapan king pamagobra da reng baga maimpis lang tutu deng gilid da reng alveoli manga micrometer at malyari dong luban gases misasapinan lang pulmonary capillary mangapinung uyat ning baga deting alveoli o suput suputan ning angin a maki maimpis a gilid nung nu malilyari murin ing pamilibe libeng gases tataglus ing oxygen manibat king angin da reng alveoli paunta king daya kareng pulmonary capillary kabang lilipat ne man king sumangid a direksyun ing carbon dioxide manibat king daya kilub da reng capillary papunta king angin kareng alveoli kaybat na niti mangisnawa tamung palwal at milalako king katawan ing carbon dioxide at mayayari ya ing metung a durut ning prosesu ning pamangisnawa kareng keraklan kareng taung matwa o atyu king edad adult ml cc ning oxygen ing lulub kareng baga balang minutu kabang ml naman ning carbon dioxide ing lulwal kareti ing pamagdalan da king gulung gulungan o laringe faringe at asbuk ing sangkan nung bakit makapagsalita tamu a awsan dang ala yang patugut mikaka mikrobyus ing daralanan ning angin uling king leparan na niti ini ing sangkan nung bakit dakal ya paralan ing respiratory system ba neng ipamingwa defend ing sarili na at sabatan la reng makasakit a mikrobyung lulub king katawan alus ing eganagana king daya ning katawan ing dadalan kareng baga balang minutu kaylangan dang magdagdag at magbawas dakal a chemical messenger king daya deng baga kabang mamagus ya iti padalan king pulmonary capillary bed malyari la muring dakap migkultang daya a linto kareng systemic vein deng mapinung capillary malyari lang pitnan king apat a mangaragul a grupu deng sakit ning respiratory sigasig alveoli pleural effusion pulmonary embolism pulmonary hypertension alta prisyun king baga tuberculosis asbestosis particulate pollutants ing prosesu ning o pamikalat ing magsilbing angganan king prosesu o kaparalanan ning pamangisnawa da reng tanaman plant respiration angga ing dutung a keraklan mete ya uling angga mu king ubak balat ing darasan ning angin nanupata e la darapat obrang mangaylangan dakal a enerhiya antimo ing anya limitadu mu ing karelang pamangisnawa ala lang makatipun concentrated a organu para king pamangisnawa deng insektu perkins ing atyu karela metung a sistema da reng o mangaimpis a daralanan a tataglus king karelang katawan mas matalab iti epektibu kesa king simpling diffusion pamikalat ning angin uling mikalat yang masalese king mabilug nang katawan ing angin deng spiracle mangalati lang busbus a mayayakit king atyan ampong salu thorax ning insektu dapot ali king buntuk perkins deti ing manibala nung makananu karakal ing angin a lulub king insektu deti papunta la king trachea a magsilbing mangaragul a tubong piyagusan large distribution tubes para king angin perkins papunta la reng trachea kareng mas mangalating tubong awsan dang tracheole e la malyaring midayu kareng tracheole a reti uling keni lulub ing oxygen at lulwal ing carbon dioxide king hemolymph ing pekadaya da reng insektu malilimita ing dagul da reng insektu uli na niti uling ing diffusion mu kabud ing magagamit a paralan alang insektung mas makaba pa king maygit bagya king metung a pye ngening panaun tamu king sistemang metriku manga kapitnang metru king ing pamangisnawa ing pekamaulagang prublema kulang king metung a milimetru o a pulgada o inch ing darasan ning pamangisnawa uli ning diffusion myayaliwa lang sangkap o materyal ding malyaring gamitan ba yang miragdagan ing lalam a iti a keraklan anti king papil ning hemoglobin ing magdalang oxygen king daya handout orange coast college costa mesa ca lon la murin deti ing panlasa ing metung kareng pekakaraniwan at maulaga kareng o panamdam da reng animal iti ing diretsung kabalwan king sangkap ning materyal keraklan kapamilatan da ring chemoreceptor cell kawangis ne ning panlasa ing pamamau nung nukarin ne ababalu ning organismu ing sangkap nang chemical ning medium ing angin a makapadurut kaya kapamilatan da reng chemoreceptor nung likidu ya ing medium lasa murin ing paglarawan king dapat a iti kareng tau ta de o lilikas deng at dadalan karing atlu karing labing adwang cranial nerve dadalan no ning facial nerve vii deng panamdaman tamung lasa manibat king dake ning dila adwang katlu king arap kabang ing glossopharyngeal nerve ix naman ing magdala kareng alalasa tamung ibat king metung a katlung bandang gulut samantala itang metung nang sanga ning vagus nerve x ing magdala karetang alalasa tamu manibat king kagulutan ning lukib ning asbuk oral cavity mapo process ya o panigobran ing impormasyun ibat kareting cranial nerve ketang o sistema ning pamanlasa antimong pangkabilugan a tuntunan general rule ing panlasa metung yang piyaben abayan at e saktung pamagtantya king pamiugnayan interaction da reng myayaliwang lasa deng mayumu maslam mapait malat ampong e maulaga ing lugal na nitang atatakman king dila lipat ning karaniwang at e ustung palage tungkul king metung a taste map mapa ning panlasa da reng lugal a makaparikil kareng myayaliwang lasa king dila ing tutu mayayakit la king mabilug a dila deng kawa kawaning grupu da reng taste bud a mákakilala king balang metung kareng o pekamaulagang lasa nung mesabat ya ing kapitna ning dila at e mekaparlang impormasyun king utak tungkul king lasa sabyan da reng taung medobli ing penamdaman dang lasa para king mayumu maslam malat ampong mapait see also flavor lon ya murin ing lasa ing taste o panlasa malyari ya mu namang mangabaldugang akakit tamu t panamdaman ing legwan quality at yalis ta ya ing pisikal a kataya king metung a kauryan quality o kalidad a pangkaisipan o intelektwal magumpisa yang mangabaldugang metung a bageng pangtalimhaga metaphorical ing panlasa at mangabaldugan yang mapilan a katas ning kabyasnang pangkalinangan o pangkultura a malapit king konseptu ning o pamangilala king masanting o matas a klasi malyari yang nang munye tuntunan nung nanu ing masanting a klasi ampong e masanting a panlasa good taste at e masanting a panlasa bad taste uli na niti malyari yang maging basi ning pamipitna ning sosyedad o at yang panibatan ning cultural hierarchy pamitukituki ra kátas o ranggu deng tau agpang king kultura ibat ya king kalabing anam a siglu th century at bunga ne ning da reng italiano ing makabayung konseptu ning panlasa ing ideyang ing panlasa metung yang kauryan o kalidad a e makatuglung king estilu style a ya mung magdala kaniti mdash nanupata ing estilu malyari ya muring awsang panlasa alimbawa ing mdash though the style might be designated a taste such as the antique tastemdash migumpisa ya kareng malapit kang minuna yang metupad king a mitikdo king gilid ning roma kanitang anggang kanitang panaun ning ing panlasa metung ya pa muring kauryan a pangkabilugan universal a malaring makilala king sanumang makabyeng kuswelu kenu mang maki balu o kasanayan king kultura anyang minaliwa ing paglalawe perspective uli ning linto ya ing makasalungat a palageng beauty is in the eye of the beholder atyu king lalawe ing legwan uling makabasi ya king palage ning indibidwal ing legwan para pareu la bayat o ulaga deng myayaliwang palage nung nanu ing masanting nung atakman me ing metung a bage anti mu mong sinabing malyari yang kauryan king diretsung pamakiugnayan kaniti ba meng akilatis iti o abalu uri king biologia ing cell ing pekasimpling dake ning organismu mánibat la kareng cell a atyu na deng eganaganang cell ing buri nang sabyan niti e la mánibat kareng bageng ali cell deng eganaganang cell cell membrane ing aus da ketang kilwal ning cell king kilub da reng aliwang cell makakawani la mapilang dake ning cell kareng aliwa kapamilatan da reng membrane organelle ing aus da kareng makakawaning dake o parting deti anti la mong mangalating organu myayaliwa la papil o obra king kilub ning cell kayabe la kareti deng ribosome nucleus nung nukarin mayayakit ing dna ampong mitochondria adwa la reng pekamaulagang uri da reng cell deng prokaryote ampong simpli lang cell deng prokaryote a mayayaus muring bacteria den namang eukaryote mas komplikadu la kesa kareng eukaryote maki nucleus la reng eganaganang eukaryote deng adwang uri prokaryote ampong eukaryote pareu lang ating dna makakawani ya iti kareng aliwa nang dake ning cell kareng eukaryote kapamilatan ning metung a membrane alang membrane a makabalut kaniti kareng prokaryote gawa la ngan king metung a cell deng organismung prokaryote adwa lang uri deng organismu multicellular ampong unicellular bibilugan no ning metung a cell deng organismung unicellular deni reng alimbawa da reng organismung unicellular mabibye lang dili ra deng organismung unicellular at e la mangaylangang aliwang cell a sumaup karela anya gagawan na ning cell ing eganaganang kaylangan ba yang kumabye gagawan no ning balang cell deting makatuki bibilugan do reng dakal a cell deng organismung multicellular malyaring malati ya mu ing bilang da reng cell a reti malyari namang milyun milyun la reng cell a bibilug king organismu multicellular lang organismu deng eganaganang tanamann ampong animal e la para pareu deng cell ning metung a multicellular a organismu myayaliwa la tabas ampong dagul at myayaliwa ing obrang gagawan da king organismu atin yang kanya kanyang obra ing balang metung kareti e ra agyung gawan ing eganaganang kaylangan ba yang mye ing organismu kaylangan do reng aliwang cell ba lang makapagobra o gumana abe abe lang mabibye oneng e la malyaring myeng dili ra i ing mekatuklas kareng cell ginamit yang microscope ba lang silipan deng organismu kanitang pekilagyu no reng cell king amanung a cella a mangabaldugang kwartu o silid ini ing pepalagyu na uling lupa lang mangalating kwartu deng cell minye lang atlung tuntunan tungkul kareng eganaganang cell deng atlung biologist a aleman di schleiden schwann at virchov pamigana da reng eganaganang organismu deng ideyang deti pa murin ing katatalakaran ning cell theory metung ya karing organu ning katawan ing pusu iti metung yang maragul a kalamnan muscle a atyu king sálu ya ing papulayi king daya kareng neng kakabug ya iti neng kayi tuturing deng panibatan ning kapanamdaman feelings ing pusu ini ing sangkan nung bakit ing larawan ning pusu ing tanda ning sinta nanupata king utak manibat ing kapanamdaman sasaupan na katamu mung makapanamdam ning pusu kapamilata ning pamagdalang daya king utak ing buri nang sabyan ning cardiac tungkul king pusu ing buri nang sabyan ning myocardium kalamnan muscle ning pusu ibat ya ing myo king katayang latin para king kalamnan ita namang cardium ibat ya king amanung para king pusu kardia atin yang apat a chamber o silid ing pusu ning tau ing buri nang sabyan ning chamber metung a lugal a makasara adwa la mu o atlu deng chamber da reng aliwang animal kareng tau bibilugan dong adwang atrium at adwang ventricle deng apat a silid ning pusu ating atrium ampong ventricle king wanan deti ing dadalanan ning dayang pupunta king pusu bobomban da iti papunta kareng bag kareng bag kukwa yang oxygen ing daya at tatabili na ing carbon dioxide pupunta king kayling atrium ampong ventricle ing daya ibat karing bag deng kayling atrium ampong ventricle ing papulayi king daya palwal papunta king mabilug a katawan kareng uyat o blood vessel dadalan ing daya deti reng ampong deng vein ing magdala king dayang papunta king pusu kareng artery naman dadalan ing dayang palako king pusu ing pulmonary artery ing pekamaragul a artery a palwal king wanang ventricle tungkul karing baga ing buri nang sabyan ning pulmonary ing aorta ing pekamaragul a artery a lulwal king kayling ventricle deng superior vena cava ampong inferior vena cava ing vein a lulub king wanan a atrium deti ing magdalang daya manibat king katawan papunta king wanan ning pusu den namang pulmonary vein ing vein a lulub king kayling atrium deti ring magdalang daya manibat kareng bag papunta king kayli ning pusu neng mamagus ing daya manibat king atrium papunta kareng ventricle dadalan iti kareng valve ning pusu neng lulwal kareng ventricle ing daya dadalan iti kareng valve sisiguradwan da reng valve a king metung mung direksyun ing pupulayan ning daya deng apat a valve ila reng makatuki king wanang ventricle kayling ventricle daya dadalan king pulmonic artery katawan dadalan iti king aorta atlu ya sapin layer ing pusu ing pekakilwal nang pabalat niti yapin ing pericardium iti metung yang matibeng suput a makapadurut king pusu ita namang myocardium ing sapin a makalibutad ini ing kalamnan muscle ning pusu ing endocardium ing sapin king kilub ini ing makinis a pabalat lining da reng silid ning pusu malilyari ing kabug ning pusu potang mumurung contract ya ing kalamnan ning pusu heart muscle ing buri nang sabyan niti tutulak yang palub ing pusu at lalati la reng kayang silid uli na niti mitutulak palwal ning pusu ing daya at palub kareng uyat kaybat nang minurung at tinulak palub ning pusu mag relax ya iti o tutuknang yang mumurung o tutulak palub at tatabili ya daragul la reng silid na niti at kakatmu la king dayang magbalik king pusu systole ing aus da potang mumurung ya ing kalamnan ning pusu pota namang mag relax ya iti tutuknang yang tutulak o tatabili diastole naman ing aus da miyagnan lang mag systole deng adwang atrium at miyagnan la ring mang mag systole deng adwang ventricle oneng mumuna lang mag systole deng atrium bayu reng ventricle agyang mumuna ing atrial systole kesa king ventricular systole agnan agnan lang mag diastole deng apat a silid ing aus da kaniti cardiac diastole malilyaring misan iti cardiac cycle ing aus da malilyari ing systole neng tutulak yang palun ing pusu uling lalati la reng cell ning kalamnan ning pusu neng lalati la reti sasabyan tamung mumurung la o mag contract la reti mag umpisa ing elektrisidad king sino atrial node san ing san metung yang grupu da reng cell kareng wanan a atrium gagawa lang electrical impulse deti dadalan ya kareng adwang atrium iting electrical impulse at uli na niti mumurung la ini ing atrial systole kaybat dadalan ya king atrio ventricular node avn ing electrical impulse pabagalan ne ning avn ing impulse uling mebagal ya pamandalan king avn ing impulse mitawli yang miras kareng ventricle iti ini ing sangkan nung bakit malilyari ing ventricular systole kaybat ning atrial systole kaybat nang dinalan king avn ning electrical impulse dadalan ya iti king conduction system ning ventricle ing buri nang sabyan ning dadalan king metung a bage ing pali o elektrisidad ini ing paralan nung makananung dadalan kareng ventricle ing bundle of his ing mumuna nang dake ning conduction system o sistema ning pamandalan his ing lagyu ning doktor a mekatuklas kaniti aptas naman ing kabaldugan ning bundle tataglus ya king kalamnan ning ventricle ing bundle oneng makakawani ya ini kaniti kaybat mapipitna ya ing bundle king wanan ampong kayling bundle branch pupunta ya king kayling ventricle ing kayling bundle branch at king wanang ventricle ne man ing wanan a bundle branch karas king sepu da reng bundle branch pupunta ya king kalamnan ing ventricle o ventricular muscle ing electrical impulse uli na niti mumurung ya ing ventricle at malilyari ing ventricular systole ini ing malilyari san deng atrium systole avn bundle of his demg bundle branch deng ventricle systole ing ecg metung yang para king electrocardiogram malyari ya muring isulat a ekg para king electrokardiogram king aleman papakit ning ecg nung nanu ing malilyari king elektrisidad ning pusu mararapat ing ecg kapamilata ning pamangabit ning king balat ning tau akakit da reng electrode ing elektrisidad a dadalan king pusu susulat na king papil ning metung a iti ing sulat a iti king papil ing ecg ababalu da reng doktor ing tungkul king pusu ning tau kapamilata ning pamamasa king ecg papakit no ning ecg deng sakit ning pusu ataki king pusu o deng prublema king rhythm ning pusu nung makananung dadalan king conduction system ning pusu ing elektrisidad papakit ning ecg ing atrial systole p wave ing aus da kaniti kaybat malilyari ing ventricular systole qrs or qrs complex ing aus da kaniti complex ing lagyu na uling atlu la reng myayaliwang wave o alun a atyu kaniti ding q wave r wave ampong s wave kaybat makalto murin king ecg ing ventricular diastole ini ing mayayaus a t wave malilyari murin ing atrial diastole oneng e mayayakit iting makakawani king ventricular diastole ing pr interval ing espasyu king pilatan ning atrial systole p ampo ing ventricular systole qrs malilyari ing qt interval manibat king umpisa ning qrs angga king wakas ning t ing st segment ing espasyu king pilatan ning qrs ampo ing t ing balat ing takap da king kilwal deng animal maragul ing pamiyaliwa king balat da reng myayaliwang animal dakal a animal ing maki bwak o bulbul king karelang balat den namang ayup maki feather la maki kaliskis no man deng asan ampo reng anti reng ubingan ampong lupisak keraklan atin yang mangalating bwak a masákit akit ing balat da reng tau ating taung mas dakal bwak a mas malagwang akit kabang atin namang mas ditak malyaring mas makaba ing bwak kareng aliwang dake ning katawan da reng tau anti king babo ning karelang buntuk o king balbas da reng lalaki gagawan dong leather deng balat da reng aliwang animal ining balat leather a iti gagamitan ya kareng sapatus bag ampong bola malyari taya muring awsang balat itang makatakap kareng aliwang bage nung makananu yang balat itang kareng animal marlas tamung sasabyang atin lang balat deng mansanas sagin ampo reng guleng antimo ing patatas ing sistema ning pamanakit o visual system yapin ing paralan nung makananu tamung deti ing bibilug kaniti ing obra na ning sistema ning pamanakit yapin ing ilikas interpret ya ing metung a larawan ning paligid a patag o atyu king adwang dimension ba yang maging larawan a kikimut de kolor at atyu king atlung dimension keraklan lalarawan ne ning artikulung iti ing sistema ra king pamanakit deng dapot e la marayu kaniti reng sistema da reng aliwang mangátas a animal metung yang komplikadung antimong makinang biological ing mata at sasabyan da reng metung yang iti kalub ning salá king mata dadalan ya iti king ampo king telatau pupil a panibalan ning iris o matuling ning mata at iti re ne ning babaligtara ne ning lenti ing aslag at po project ne ing larawan king retina ing retina bibilugan de reng dakal a photoreceptor cells a maki bukud a molecule a protina ing photopigment a awsan dang rhodopsin istung mituran yang photon malatiktik a pekabutil ning sála ing rhodopsin magparla yang sinyal king cell kabang darakal la reng photon a tutud lalu yang sisikan ing sinyal kareng aliwang animal antimo kareng tau atin lang cone opsin molecule deng cone cell a makatutuk attuned king partikular a wavelength ning sála alimbawa nung makatutuk yang dili ing opsin ning blue cone cell king sálang maki wavelength a asul at yagyag salangyan o pamiyagyag na ning sálang maki blue wavelength kareng yellow red cone cell uli na niti lang makilala deng myayaliwang kule kaybat ning bagyang pamag process a keraklan maki kaugnayan kareng color boundary o angganan da reng kule midadala ing impormasyun tungkul king larawan king utak kapamilata ning nervios a makakit nervios a makakit optic nerve kareng tau ing nervios a makakit mu kabud ing sistema ning panamdam sensory system a diretsung makatuglung king utak at e dadalan king medulla uling kaylangan yang malagwang i process ing komplikadung biswal akakit a impormasyun misasagana la at misasalapung deng nervios a makakit king optic chiasm a atyu king katatalakaran base ning frontal lobe ning utak karas keni miyayabe ing impormasyun kareng adwang mata at mababangal agpang king field of view o larangan ning akakit o bista mipaparla la kareng kaparis dang kayli ampong wanang bangal ning utak deng kapitnang field of view wanan ampong kayli wanan king kayli at kayli king wanan uling maka cross wire ya ing utak ba lang ma process deti agyang asahan ta yang manibala ing wanan nang dake o bangal ning utak ketang larawan ibat king kayling mata at ing kayli nang bangal king larawan ibat king wanan a mata ing tutu ing wanan ning utak ing bala king kayli nang dake ning field of view at makanyan murin king kayli ning utak dadalan king kayling optic tract ing impormasyun ibat king wanan a visual field a atyu na king dake nang kayli ning utak ita namang ibat king kayling visual field king wanan a optic tract dadalan magwakas ya ing balang optic tract king lateral geniculate nucleus lgn king thalamus ing lateral geniculate nucleus lgn metung yang sensory relay nucleus king thalamus ning utak iti bibilugan de reng anam a sapin layer kareng tau at aliwa pang primate antimo reng macaque makaparikil la reng mumuna kapat at kanam a sapin layers and king impormasyun ibat king metung a mata at keta no mang metung a mata deng kadwa katlu at kalima layers la reti kareng m magnocellular cell ning optic nerve ning sumangid a mata makatuglung la murin king sumangid a mata deng kapat at kanam a sapin ning lgn oneng deti karen lang p cells ning optic nerve samantala makatuglung no man kareng m cells ampong p parvocellular cells ning optic nerve ning pareung dake ning utak ning sarili rang lgn deng kadwa katlu ampong kalimang sapin ning lgn kasinglapad lang credit card deng anam a sapin ning lgn oneng makatatlu la kakapal kesa king credit card at makarolyu la reti kareng adwang mala tulungkaba ellipsoid kasindagul do at kayaske ring adwang malating ebun ayup kaybat paparla de reng neuron o nervios ning lgn ing larawan king primary visual cortex v a atyu king gulut nng utak caudal end itang dakeng bandang gulut magdala lang impormasyun deng optic radiation manibat king midbrain lateral geniculate nucleus papunta king kapat a sapin layer ning visual cortex magparla lang sinyal deng p layer neurons ning lgn relay king v layer c beta den namang m layer neuron magparla rang impormasyun king v layer c alpha ating diretsung pamiugnayan manibat king angular position king field of view ning eye a tataglus king optic tract paras king metung a posisyun ning nervios king v karas king salapungan king v e ne dere deretsu ing darlanan ning larawan ating karagdagang mipanyalapung king kilub ning visual cortex ing visual cortex ing pekamaragul a sistema king utak ning tau at ya ing maki kapakibatan king mas matas a balitang higher level a pamag process ning larawan a akakit visual image atyu iti king kagulutan ning utak a pepasala ra ketang makalarawan king banda nang babo ning cerebellum pakapanigaralan do reng pamituglung tuglung da reng sapin layer nign cortex thalamus cerebellum hippocampus ampo reng mitatagan pang lugal king utak king salukuyan ibat kareng pasyenting míka diperensya kareng kilálang lugal king utak ing balu tamu a pakibage ra karetang gamit da o papil king katawan a e miyapektwan malilyari ing abortion o magpalaglag neng gad yang mayayari ing pangabuktut at mamamate ya ing bingut ing pangabuktut mangabaldugan yang atin yang dadalán a bingut king kayang katawan ing metung a babai sasabyan da reng doktor o manulu a adwa lang klasi reng abortion ing metung a induced o puersahang abortion malilyari ya nung patuknangan ne ning doktor ing pangabuktut ing buri nang sabyan ning induced itang maging sangkan ning metung a milyari ita namang spontaneous abortion malilyari nung mamamate ya itang kabuktut fetus man o embryo at lulwal yang dili na neng kayi pamangikwaning aus da reng tau detang ali doktor king spontaneous abortion keraklan potang sabyan dang abortion itang induced abortion ing amanwan da dapot sasabyan da reng doktor a pareu lang abortion deng pamangikwan spontaneous abortions ampong induced abortion marlas malilyari ing spontaneous abortion pamangikwan kinsi porsyentu da reng pangabuktut ing makikikwan dapot dakal kareng babaing deti ing e man makibalung mabuktut la pilan ya mung duminggung maglwat itang pangabuktut malyari na mung isipan ning babaing magregla ya mu nung atin yang lulwal a daya king kayang vagina misan pabulan makadanas lang spontaneous abortion deng da reng bábai king bye ra problema ya king ing marlas diling sangkan nung bakit malilyari ing pamangikwan atin yang adwang pulu t atlung chromosomes ibat king ima na at adwang pulu t atlu ibat king tata na ing bingut nung e ustu ing bilang da reti mika prublema ing kayang pamanalkus development e ustu ing kayang pamandagul malyari yang mika dakal a sakit a atyu king bingut pangabait na keraklan e na na akwang kumabye ning bingut a maki prublema kareng kayang chromosome gad lang mamamate ating mapilan a prublema nung nukarin akwa rang mibait deng bingut alimbawa malilyari ing downs syndrome nung atin yang chromosome chromosome deng tau ini ing awsan dang trisomy ing tri buri nang ityr sabyang atlu ing pamanganyaya king puki ing marlas diling sintomas malyaring ditak mung ditak ing daya mas ditak pa kesa king karaniwan a regla malyari murin namang dakal a dakal ing daya a lalung dakal kesa king karaniwan a regla neng kayi makaramdam lang sakit king bandang lalam ning karelang atyan puson o low abdomen deng aliwang bábai neng makikwan la neng kayi kawangis na niti ing sakit neng magregla la o malyari namang mas masakit ya iti o mapalyari namang ala yang bitasang panamdamang sakit nung dakal neng duminggu kalambat ing pangabuktut malyari neng akit ning babai itang anák fetus o epa mibait a bingut kalwal na niti oneng nung ala ya pang labing adwang duminggu mapalyari kabud na mu daya ing akit na neng kayi e kaylangang magpaulu neng kayi kaylangan dang manopera deng doktor iti muring surgical abortion ing gagawan da para kareng induced abortion neng kayi mágreseta lang panulu deng doktor ba yang mitaglus ing pamangikwan a e ya mangaylangang paopera ing babai deng doktor ing gagawa kareng induced abortion keraklan deng doktor a reng babai mu ing ulwan da at maki dakal a balu tungkul kareng organu da reng bábai la reng darapat kareti adwa lang klasi reng induced abortion surgical ampong chemical kareng surgically induced abortion pisikal neng dadayú ning doktor ing kabuktut embryo o fetus dependi king edad ning kabuktut nung nanung klasing pamanopera ing gawan ning doktor mas malagwang gawan iti at mas ditak la reng prublema nung malati ya ing fetus anya anggang malyari mas masanting nung mas maranun yang gawan iti malilyari ing chemical abortion istung pepaynuma neng panulu ning doktor ing metung a babai ba yang wakasan ing kayang pangabuktut adwa la reng panulung gagamitan para kaniti ing mifepristone ru ampo ing methotrexate pareu deng papaten deng adwang panulung deti ing fetus anti ya mong mekikwan o mika spontaneous abortion ing babai malilyari ing kontrobersya neng e la mikasundu reng tau tungkul king metung a bage tutu yang kontrobersyal ing induced abortion king palage da reng aliwang tau dapat yang paintulutang mika induced abortion ing metung a babai nung e na buring isundu ing kayang pangabuktut atin namang taung maki palageng dapat mung gawan iti nung mikasakit yang mabayat nung e melaus itang abortion ating sakit nung nukarin maging delikadu ing pangabuktut atin ping bábaing malyaring mate nung taglus taglus ing karelang pangabuktut agpang naman kareng aliwa pang tau bitasang e la dapat paintulutang kumang abortion deng bábai myayaliwa la palage reng tau tungkul kaniti uling king moralidad ing paniwala tungkul ing uste ampon e ustu makanyan murin ing karelang palage uling king karelang paniwalan da reng aliwang relihyun a tutung marok ing induced abortion atin namang mimisip a ing babai ing dapat mamili nung kaylangang gawan ing induced abortion sasabyan da reng taung maniwalang ing babai ing dapat magdesisyun tungkul king induced abortion a pro choice la king palage ra ing babai ing dapat maki katuliran a mamili pro life naman ing aus da king sarili ra deng taung e maniwalang ing babai ing dapat malyari buri kaniti masikan ing panamdaman da reng aliwang tau tungkul king abortion ating pro life a taung mekapate nang doktor a darapat abortion atin nang sinalake o migbomba kareng clinic deng lugal nung nu la malilyari deng abortion at mekamate lang tau kareng lugal a reti gewa ra iti uling king paniwala rang kasing ulaga ne ning fetus o embryo ing metung a bingut alimbawa kamitang atin namang taung e maniwalang kasing ulaga ne ning fetus o embryo ing metung a bingut king palage ra mas maulaga ing katuliran right ning metung a babaing magdesisyun tungkul king kayang katawan pareu lang ating panganib para kareng babai deng spontaneous ampong induced abortion nung ating e masanting a milyari uli ning pamanopera o panulung binye ning doktor o uli ning pamangikwan komplikasyun ing aus kaniti kayabe la kareng komplikasyun ning abortion ding impeksyon pamanganyaya ampong sakit malyaring lang muktut deng babaing pepa abort o malyaring ali na la panigaralan da pa ini kareng lugal nung nukarin legal ing induced abortion kulang la king metung a porsyentu da reng induced abortion ing mumuli king komplikasyun nung gagawa lang induced abortion deng doktor mas ditak pa ing peligru karing komplikasyun kesa nung mánganak ya ing babai kareng lugal nung nukarin la legal deng induced abortion mas ditak la reng babáing mikaka komplikasyun king induced abortion kesa kareng lugal nung nukarin e legal iti ing sangkan na niti mas delikadu la reng abortion nung e ya doktor ing gagawa kesa nung doktor ya alimbawa anyang megi lang legal deng induced abortion king america kanitang mebawas la reng bábaing mamamate king abortion king america kanitang labi lang metung deng bábaing mete ibat kareng komplikasyun nng legal a abortion ing peligru ning pangamate king legal a abortion metung yang dake king dinalan ne ning king appendectomy mas maragul ya pa ing peligru ning pangamate king iniksyun ning penicillin metung a antibiotic kesa king pangamate ibat king legal a abortion malyari yang mika prublema ing babai kaybat nang mekikwan mapalyaring panamdama na ing malungkut ya mimumwa o maki kasalanan guilty uling king milyari kaya malyari nang isipang atin yang gewang e ustung yang penibatan ning pamangikwa na o malyari nang panamdaman ing matinding pamagmalun grief uling king pangawala ning kayang kabuktut dakal a lugal nung nukarin la malyaring manyad saup deng bábai kaugne ning panamdaman dang anti kaniti malyari rong pagsisti reng karelang kaluguran o pamilya deng bábaing magpa induced abortion nanupata anyang penigaralan de reng siyentipiku iti ikit da king ala lang prublema ding keraklan kareng bábai kaybat ning induced abortion kanitang inutus neng presidenti ing a panigaralan ne ing kutang a ini pareu lang e maniwala king abortion di presidenti reagan ampo i surgeon general c everett koop linawe nong dr koop deng adwang dalan limang pulung artikulu da reng siyentipiku kareng peryodikung siyentipiku sinabi nang dr koop a agpang king balu tamu king syensya ala yang dadalan a prublemang emosyonal ing induced abortion kareng babaing dadalan kaniti e legal king balang lugal ing induced abortion kareng aliwang bansa gagawa yang krimen ing doktor a gagawang abortion king amerika canada at dakal a bansa king europa legal e krimen ing abortion karen namang bansang anti king ireland ampong somalia legal mu iti ba yang iligtas ing bye ning babai neng me rape ya ing babai king ireland at mebuktut ya e malyaring magpa induced abortion kaylangan neng dalan ing anák ning mig rape kaya ing rape ing pamamilit king taung makipag sex ating bansa antimo ing chile ampong el salvador nung nukarin bawal ing abortion king sanu mang sangkan agyang mate ya ing babai nung isundu ne ing pangabuktut na e malyaring mika induced abortion kareng bansa nung nukarin e legaling induced abortion mas dakal la reng babaing mamamate king abortion magpa induced abortion la pa murin deng bábai oneng e ra malyaring parapat iti kareng ligtas a ospital ampong klinika mas dakal la komplikasyun deti kesa kareng abortion a gewa da reng doktor ing dna acronym ne ning deoxyribonuleic acid metung a nucleic acid metung yang sangkap a mayayakit king nucleus ning cell ing nucleic acid ing nucleus ing dake ning cell a makakawani kapamilata ning metung a membrane mayayakit ing dna kareng cell da reng eganaganang organismu kayabe la kareti deng animal tanaman at aliwa pang mabibie atiu king dna ing planu na ning organismu nung nu ya mayayakit iti makabasi ya ing planung iti ketang planung ibat kareng pengari ning organismu ibat ya king ning tata mu ing kapitna ning kekang dna at ibat ne man king ning ima mu itang kapitna katabas yang double helix o dobling balibul ing dna anti ya mong eran a makabalibul o makabalikudkud twisted into a spiral metung yang gulis da reng nucleotide ing balang bitis ning eran ing balang nucleotide metung yang molecule a gawa king metung a uring mayumu metung a phosphate a gawa king phosphorus ampong oxygen ampong metung a ing balang nucleotide atin yang metung kareng apat a uring base gawa la kareng adwang base deng bitis mitutuglung la king libutad deng base karen lang a base makatuglung deng t base at kareng c base la makatuglung deng g base malyari yang abalu ing planu para king tau animal o tanaman kapamilata ning pamamasa king pamituki tuki da reng base king dna i f miescher ing minunang mekatuklas king dna kanitang e na balung miescher nung nanu ya iti o nung nanu ya itsura kanitang alinawan da ri james watson at francis crick ing tabas o alkus ning dna lon la murin deti gene rna chromosome metung yang organu king atyan ing ate kayabe ya iti king neng kayi gagamitan deng ing hepato neng pisasabyan de ing ate alimbawa potang pisasabyan do reng ning ate sasabyan dang hepatocellular metung ya pang kataya para king cell ning ate ing hepatocyte cell ing buri nang sabyan ning cyte dakal ya mangaulagang bageng gagawan ing ate king malating bituka ba yang sumaup king pamaglaso king pamangan ing glucose king daya neng mibababa ya ing glucose king daya tamu nung malwat ta nang e mekapangan maulaga iti nung ala ta nang kanan malyari tang gamitan ing tabang asalikut tamu at alilan yang glucose iti a agamit ning kekatamung katawan me metabolize lalasawan no ning ate deng sangkap a atyu king daya protein korpuskulos a malutu myayaliwa lang uri deng sakit king ate tutung grabi ing maging kabilyan ning tau nung atin yang sakit king ate uling king maulaga nang obra niti keraklan mamamate la reng taung masakit king ate liban na mu nung mika liver transplant la ing buri nang sabyan niti yalis de king aliwang tau ing ate ning taung kamate mate pamu masákit yang e mu nanu ing pamanopera medicina ng iti pero gagawan de reng doktor uling malyari yang makasagip king bye ning tau malilyari la reng sintomas ning sakit king ate uling e na gaganapan ning ate ing kayang papil o obra uling e no agyung i metabolize lasawan ning ate deng lasun ampong dinat e la milalako king daya deti metung ya ing bilirubin kareng sangkap a matitipun kamate da reng malutung korpuscula pupunta king daya ing a atyu kareti maging bilirubin metung a sangkap a dilo a yang sangkan nung bakit dilo ing bilis bile lalako ning ate ing bilirubin king daya at bibili na iti king bilis mumunta kareng bituka ing bilis at tutuki iti king dinat a lulwal king katawan nung másakit ya ing ate e ne alako ing bilirubin anya manatili king katawan iti uli na niti magi yang dilo itsura ing tau anya sintomas no ning sakit king ate deng dilong mata ampong balat sintomas na la murin ning sakit king ate deti magkulta ing daya ning ate ascites ing aus da kaniti agyung lasawan ning ate esophagus o esofago a awsan dang esophageal varices malyaring e lumwat bye ing tau nung dumaya la reti malilyari ing hepatitis neng lalbag inflamed la reng cell ning ate malyaring manibatan iti king impeksyun ibat kareng malyari muring ing lasun toxin ing maging sangkan na niti ing alcohol ing karaniwan diling lasun a magdalang hepatitis malyari muring manibat king sakit a o amamana ing hepatitis sakit a nung nukarin sisiran ne ning ning katawan ing sarili na ing cirrhosis naman malilyari uling king pangamate da reng cell ning ate a ulit ulit malilyari kamate da retang cell mikaka scar tissue laman a magbyuk sisiran na niting scar tissue ing pangabalangkas structure ning ate uli na niti e gaganang masalese ing ate pero mitatas masyadu murin ing prisyun da reng uyat a vein a pupunta king ate uli na niti lalto la reng esophageal varices keraklan ing pangasakit hepatitis b ing marlas diling panibatan ning cirrhosis king yatu neng kayi mititipun la reng myayaliwang sangkap king ate uling kareng sakit alimbawa matitipun ing king ate uling king hemachromatosis ing naman ing sangkan ning pangatipun ning copper keti pareu lang makarok kareng cell deng adwang sakit a reti a maging sangkan ning grabing sakit ning ate a malyaring makamate malyari mu namang mika kanser king ate mapalyaring cancer iti ibat kareng aliwang dake ning katawan marlas mikaka metastasis king ate uling iti ing maglakong dinat o makarok a bage king daya anye potang ilako no reng cell ning kanser king daya king ate la tutubu deti malyari muring king ate mismu manibat ing kanser nung king ate manibat iti hepatocellular carcinoma kanser da reng cell ning ate ing aus kaniti keraklan ing cirrhosis ing panibatan ning hepatocellular carcinoma nung ibat iti kareng cell a makasapin kareng tubo ning bilis bile duct king ate cholangiocarcinoma ing aus kaniti malyari lang ulwan deng aliwang sakit king ate kapamilatan da reng panulu alimbawa malyaring ulwan ing hemochromatosis nung maglakong daya kareng tau balang kadwang bulan malyari lang pangilagan deng aliwang sakit king ate bayu la magumpisa deti ating adwang klasing viral hepatitis hepatitis a ibat kareng virus a malyaring lisyan kapamilata ning pamagbakuna malyaring pangilagan ing hepatitis a ampong b nung magpabakunang makatalima kilub ning bye ning tau liver transplant mu ing solusyun da reng aliwang sakit king ate keraklan ibat la reting ate kareng taung mete uling king aksidenti at e no gagana utak brain dead mete utak ing aus da king ingles kareng taung deti agyang mabye ne ing karelang katawan mete ne ing karelang utak nung brain dead ne ing tau kutnan de reng doktor o ing pamilya na nung buri rong i donate deng organu ning tau bukud king ate malyari yang i donate ing pusu deng adwang batu dake ning katawan kundilat deng baga deng at neng kayi ing malating bituka lima lang tau deng malyari nang sagipan bye ning metung a donor at adwa lang tau deng malyaring manakit kayabe ya king ing dungus iti metung yang maragul a suput king pilatan ning akmulan ampo ning malating bituka king dungus miraras ing pamangan kaybat ta yang pengan iti misasamut king dungus ing pengan tamu kaybat dadala na iti king malating bituka nung nu na sisipsipan ning katawan ing keraklan king sustansyang atyu keti ing metung a sangkan ot maragul yang suput ing dungus bang mipagyu ngan ing kekatamung pengan kaybat malyari neng bagya nagyang ipasa iti king malating bituka dakal ing ng atyu king dungus deng cell king kilub na niti ing gagawa ketang acidu magsilbing iti ba na katamung iligtas kareng bacteria king kakanan tamu uling papaten no reti dapot malyari na muring panibatan ning prublema iting acidu malyaring gumrabi ing uli na niti ini murin ing panibatan ning o heartburn ini ing sakit king salu neng magreflux magbalik king akmulan ing acidu ibat king dungus awsan dang pamanyuka meng mibabalik king kekang akmulan ing pamangan at lulwal king kekang asbuk malyaring maging sintomas ning sakit ing pamanyuka king aliwa lang paralan gagana ketang kareng tau deng dungus da reng aliwang animal ing circulatory system ing sistema ning katawan a magdala king daya king mabilug a katawan ing pusu ampo reng uyat ing bibilug king circulatory system artery ing aus da kareng uyat a magdala king daya padáyu o palaut king pusu lálati la reng artery kabang dadayu la king pusu nung malati na lang malati deti arteriole ing aus karela vein naman ing aus kareng uyat a magdala king daya papunta king pusu venule ing aus da kareng pekamalating vein daragul la reng vein kabang lalapit la king pusu den namang capillary mangalati lang uyat king pilatan da reng artery ampong vein anya ing pamipulayi ning daya pusu artery arteriole capillary venule lang klasi deng circulation king circulatory system miraras king keraklan king katawan ing daya kapamilata ning systemic circulation samantala miraras naman ing daya kareng baga kapamilata ning pulmonary circulation ing buri nang sabyan ning pulmonary tungkul kareng baga mitmu yang oxygen ampong sustansia ing dayang ibat king kaili ning pusu deng sustansia sangkap lang kailangan ning kekang katawan ba yang mie alimbawa ing protina taba bitamina ampong mineral ing daya ing magdalang oxygen ampong sustansia king katawan systemic arterial blood ing aus kaniting daya kareng systemic artery a mitmung oxygen ampong sustansya neng kayi mayayaus muring arterial blood iti ing aorta ing pekamaragul a systemic artery king katawan ini ing maragul a uyat a lulwal king pusu ating mas mangalating artery a manyanga manibat king aorta deni namang artery atin la pang mas malating artery a manyanga manibat karela magi no mang arteriole deng pekamalating artery deng ing malating dili kareng uyat magi lang capillary deng systemic arteriole pupunta kareng capillary ing daya ibat kareng arteriole karas karin lulwal king daya ing oxygen ampong sustansya at pupunta king the tissue a makapadurut kareng capillary miraras murin king daya ing carbon dioxide ampong dinat ibat king tissue capillary bed ing aus karing misanga sangang capillary a magdalang daya king metung a lugal king sumangid ning capillary magi ne mang venule deng venule ing pekamalati kareng vein deing vein ing manyubli king daya king pusu kabang lalapit la king pusu deng vein lalu lang daragul deng vena cava ing maragul diling systemic vein king katawan adwa lang uri deng vena cava ing inferior vena cava ing kukwang daya king dake nang mababa ning katawan papunta king wanan nang tagiliran ning pusu mababa ing kabaldugan ning inferior king medicina pareu ing pamipulayi ning daya king pulmonary circulation mitmung carbon dioxide ing dayang daralan da reng vena cava king pusu ditak mung ditak ing oxygen a atyu kaniti ing pakiyanti o ikumpara king dayang systemic arterial tutulak ning wanan nang tagiliran ning pusu papunta king pulmonary artery ing venous blood o dayang dadalan da reng vein ing pulmonary artery ing magdalang daya kareng baga karas karing baga pupunta king pulmonary capillary bed deng capillary king baga ing daya miraragdagan ing oxygen na keti at mababawas naman ing kayang carbon dioxide baligtad ing malilyari kareng capillary bed kareng aliwa nang dake ning katawan king systemic circulation milalako ya oxygen ing daya at mamulut ne mang carbon dioxide kaybat na king pulmonary bed pupunta kareng pulmonary vein ing daya karas keti mitmu ne namang oxygen ining pulmonary venous blood magdala lang daya king kayli nang tagiliran ning pusu deng pulmonary vein kaybat magbalik king systemic circulation ing daya ing wikipedia pronunciation metung yang libri o timawang dakal a amanung proyectung enciclopediang susuportan ning alang tubung wikimedia foundation ing kayang lagiu pikudta ya ibat kareng katayang wiki metung a tecnologia king pamaglalang da reng karinan king aptas o website ibat king katayang wiki a mangabaldugang malagua ampo ing encyclopedia misulat la reng labing aduang miliung articulu ning wikipedia miliun king english wikipedia kapamilatan ning da reng volunteer ibat king mabilug a yatu at alus deng egana gana nang articulu maliari nong i edit ning ninumang makalub king karinan website a wikipedia agpang kareng atin ya iting systematic bias ampong e para pareu patakaran at paturanan da ing kayang pamag pabor king imbes na s king prosesu ning pamaniuri kareng articulu kinilala neng jonathan dee ning the new york times ampo i andrew lih king th international symposium on online journalism ing ulaga ning wikipedia e mu anting pangkabilugan a dalerayan encyclopedic reference nun e antimong pikukuanan balitang maralas mibabayu aniang pinili ne ning magazine antimong for antimong pamangilala king pabilis nang pabilis a pamagtagumpe ning pamisaup saup ampong pami ugnayan da reng miliun miliung talagamit king mabilug a yatu binanggit ne wikipedia antimong metung kareng atlung alimbawa da reng serbisiung web kayabe ya ing youtube ampong myspace ing bulacán metung yang lalawigan ning filipinas a atiu king labuad ning kalibudtarang luzon central luzn atin yang aduang lakanbalen san jose del monte lakanbalen at malolos lakanbalen ing balen tungku ing bulacán atiu mismu king pangulu ning metro manila king sepu ning bulacan bandang albugan ya pin ing lalawigan ning pampanga king pangulu ya ping nueva ecija king aslagan ding aurora at quezon at king mauli ing rizal ing bulacán atiu mu rin king bandang pangulung pampang ning manila bay agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing bulacán bantug ya keng amlat ning filipinas dakal la reng pambansang bayani a bait bulacán ing lalawigan metung ya naman ka reng minunang migaklas laban king espanya nanupata ing bulacan bantug ya bilang tungku ning mumunang republika ning filipinas king ngening lakanbalen ning malolos anti mu rin king malolos constitution amanu tagalog ya ing mayayagkas halus laganap uling ing bulacán makalapit ya menila deng pakatuknang magsalita la naman kapampangan nung nu ya ing amanu da ring makasiping a pampanga industria ing lalawigan bulacán bagya bagya maging yang industrialized pauli ning makalapit ya metro manila dakal la reng corporation a manalakad a industrial plants king bulacán deng industria kayabe no reng balat pamangule pamangawang simentung bag pamangawang papamakbung ceramics malan at tela pamangawang pamangan at pamangawang sapatus agrikultura deng keng barrio marangle mamasa la keng agrikultura bilang kabyayan da deng karelang pupul kayabe no reng abias mais gule a bunga tanaman kalupa na mo ning mangga transportasyun ing bulacán makatayid ya king metro manila kapamilatan ning north luzon expressway nung nu ya daralan papuntang king lalawigan ning pampanga ing bulacán atin yang balen at lakanbalen terrain ing bulacán atiu king mauling dake ning matabang kapatagan a gabun ning kalibudtarang luzon mamagus ing danum uran papunta king ilug da ding angat at ning pampanga ing kabundukan ning sierra madre ilang mamaske king mangatas nang gabun ning bulacán king aslagan ing danao angat mebuu ya kapamilatan ning angat dam atiu yu karin ing pekamatas a lugal a mika metru ya pin ing mount oriol a kayabe ning sierra madre climate ing nobiembri anggang abril keraklan malangi ya kabang ing mitatagan keng banua mabasa o kaya kauran ing aus da ing pangulungaslagan monsoon amihan palagi ya ustung oktubri anggang eneru a magdalang uran magumpisang pebreru anggang abril ing kalakal a angin manibat aslagan ilang mimiral oneng ing bundung ning sierra madre filipinas king aslagan sasabatan na ini at babie kaleldo manibat mayu anggang septiembri ing maulingalbugang angin habagat iyang mimiral at maging kauran ing pekamapaling bulan iyapin ing mayu at atin paling c kabang ing pekamarimla iyapin ing pebreru at ating dimlang c ing malolos cathedral basilica king malolos ing pisamban a migsilbing pekamumunang kuta ning presidential headquarters ning first philippine republic lalam nang gen emilio aguinaldo barasoain church king malolos ya ing lugal ning congressung megumpisang menyulat mumunang diling philippine constitution at karin ya mitatag ing mumunang pilipinu republic sta monica church king angat maigit neng a banua meycauayan church in meycauayan over a century old church divine mercy national shrine in marilao our lady of lourdes grotto san jose del monte ing zambales metung yang lalawigan ning filipinas a atsu king labuad kalibudtarang luzon ing kayang tungkung balen ya pin ing iba king danggut ning zambales king dane nang pangulu i ya pin ing pangasinan makabanda noman king aslagan ding lalawigan ning tarlac ampong pampanga at king neman dane nang mauli ing bataan ing lalawigan makapasipit ya king dayat malat ning mauling tsina at ding kabundukan zambales agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing zambales atin yang balen at metung lakanbalen ing olongapo lakanbalen metung yang maluid a balen nung at timawa yang magpalakad king kayang sariling lakanbalen liban keng lalawigan ing zambales atiu king bandang albugan a pampang ning luzon pilatan ning ding bunduk zambales at ning dayat malat ning mauling tsina ing subic bay atiu king mauling banda ning lalawigan at babye yang bilang daungan at mepili yang bilang kuta da ring americanu at gewa reng american naval base ing tuktuk na ya pin ing bulkang pinatubo atiu king atlungsuluk sepu da ring zambales pampanga at tarlac ining bulkan a ini dati matudtud ya memakbung ya masikan at makatakut inyang ing aurora metung yang lalawigan king filipinas a atsu king labuad ning kalibudtarang luzon ing tungkung balen ya pin ing baler at makasepu ka reng antimong relong padurut magumpisa king mauli ding lalawigan a quezon bulacan nueva ecija nueva vizcaya quirino at isabela king aslagan ning aurora ya pin ing dayat malat ning filipinas agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale bayu ing aurora dake ne ning lalawigan quezon ing lalawaigan aurora ing tutu na niti mipalgyu ya ibat kang aurora a quezon ing asawa nang pres manuel l quezon ing pamuntuk ning philippine commonwealth nung nu ya mipalgyu ing indung lalawigan ing aurora atin yang balen ing nueva ecija metung yang lalawigan a saradung gabun ning filipinas a atsu king labuad kalibudtarang luzon ing balen tungku ya pin ing palayan lakanbalen ding lalawigan a atsu king sepu ning nueva ecija ilaping deng makapadurut antimong relo ilapin deng magumpisang king mauli bulacan pampanga tarlac pangasinan nueva vizcaya at aurora agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing nueva ecija atin yang balen at lakanbalen ing nueva ecija mitatag ya bilang military comandancia inyang neng governor general clavería nung nu ing balen tungku ya pin ing baler ngeni dake ne ning aurora dati yang lalawigan ning pampanga king kayang malukang umpisa ing kayang gabun king sukad metrukudradu dinagul yang meibug na niyang meging kasing dagul ning luzon ding tala ning espaa tungkul king filipinas kikilalanan dang atin aduan bangasang kastila king pacific ing las islas filipinas at ing nueva ecija kakaluluan ing sangkan obat ing nueva ecija ene kilalanan ning ari ning espaa bilang makakawaning bangsa inyang manibat inyang anggang ing sakup ning nueva ecija nanupata pirakerake re at mitatag la ring aliwang lalawigan ing lalawigan ning tayabas ngeni aurora at quezon kayabe ne ing polilio islands deng lalawigan palanan ngeni isabela cagayan ing lalawigan nueva vizcaya ing sakup na a meging dake ning lalawigan ning quirino at ing lalawigan ning pangnulu ning menila a lalawigan ning tondo inyang at ing distritu ning morong ngeni rizal a ilang melalang ibat keng lalawigan ning nueva ecija ing lalawigan mipalgyu kaibat na ning matuang syudad ning écija king seville spain inyang ing nueva ecija metung ay kareng mumunang migaklas laban king espaa at metung ya kareng migdeclara katimawan inyang ing batanes yang pekapangulung at pekamaliting lalawigan ning filipinas keng papulasyun at king dagul ning gabun ing lalawigan atiu king sapunggul a pulu a ausan dang batanes islands king luzon strait at dake ne ning labuad saug cagayan ing kayang balen tungku iyapin ing basco at makakawani ya keng babuyan islands ning lalawigan cagayan kapamilatan ning balintang channel aat ning taiwan kapamilatan ning bashi channel ing peka pangulung pulu ya pin ing pulu mavudis deng aliwang pulu ilapin deng misanga ditarem siayan itbayat dinem batan sabtang ivuhos at diadekey atin pakatuknang kareng mung pulung itbayat batan at sabtang ing batanes mga kilometru ya kalaut king mauli ning taiwan agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ivatan ing aus da ka reng katutubu ning batanes nung nu ing salita kalinangan pamikatawan at lahi mas malapit la ka reng katutubung taiwanese kesa kareng filipinu ing primerung salita da king batanes ilapin ing ivatan at itbayaten nung nu ya ibat king ivatan nung nu ibat ya king formosan ini ing pi aliwa da reng kalinangan da ka reng aliwang filipinu ing batanes atin yang balen ing cagayan metung yang lalawigan ning filipinas king labuad ning saug cagayan king luzon ing kayang balen tungku ya pin ing tuguegarao lakanbalen at atiu king pangulung aslagan ning suluk ning pulu ning luzon ing pulung babuyan king pangulu kayabe ya naman keng cagayan ing sepu ning lalawigan ilapin ding ilocos norte at apayao king alsbugan at kalinga at isabela king mauli ing lalawigan cagayán aliwa ya ya king syudad a atiu mindanao a ausan dang cagayán de oro lakanbalen at ekayu pai balitung agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing cagayan atin yang balen at lakanbalen ing ilocos norte metung yang lalawigan ning filipinas a atiu king labuad ilocos king luzon ing kayang balen tungku ya pin ing laoag lakanbalen at atiu king pangulungalbugan ning suluk ning pulung luzon sesepu king cagayan at apayao king aslagan at abra at ilocos sur king mauli agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing ilocos norte makayarap ya king dayat malat ning mauling tsina king albugan at luzon strait king pangulu ing ilocos norte atin yang balen at metung a lakanbalen ing ilocos norte iya ing lugal kebaitan nang pamuntuk ferdinand marcos ing benguet metung yang kandadung gabun ning lalawigan ning filipinas king labuad cordillera king luzon ing kayang balen tungku ya pin ing la trinidad at ding kayang sepu ilapin ding makapadurut antimong relo magumpisang mauli pangasinan la union ilocos sur mountain province ifugao at nueva vizcaya ing baguio lakanbalen metung yang sikat a pipuntalan da reng turista king bangsa a atiu king kilub na ning lalawigan nanupata ing syudad makasarili ya king lalawigan agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale keraklan ka reng tribu ning benguet atin lang sarling salita deng ibaloi mang amanu lang nabaloy a wawangis keng pangasinan deng tribung kankana ey magsalita lang sarli dang salita nung nu ya wawangis o malapit keng salitang bontok deng pakatuknang ka rin magsalita la mu rin ilokano tagalog at english para keng kalakalan at commersiyu ing sil ethnologue database senga na la dening salitang tribu lalam ning south central cordilleran mauling libutad crodilleran nabaloy mayayaus a keng simpanan bilang ibaloi kayabe ya keng southern cordilleran nung nu ing pangasinense kayabe ya ing salitang kankana ey mayayaus yang kankanaey keng simpanan lalam yang keng sangang central cordilleran libutad cordilleran nung nu ing bontoc at ifugao kayabe la ing benguet atin yang balen at kayabe ya ing baguio lakanbalen ing baguio lakanbalen dati yang kayabe ning lalawigan oneng migsarili ya inyang meging yang lakanbalen nanupata para keng kanawan ing baguio lakanbalen mabibilang ya antimong kayabe na ning benguet lalu na karas keng sensus o kaya ustung ing baguio lakanbalen mapipili ya para keng opisina da deng lalawigan ning benguet ing ifugao metung yang kandadung gabun king lalawigan ning filipinas king labuad cordillera king luzon ing kayang balen tungku ya pin ing lagawe at ding kayang sepu ilapin ding benguet king albugan mountain province king pangulu isabela king aslagan at nueva vizcaya king mauli agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing banaue rice terraces ilang pambungad dang pupuntalan king lalawigan deng mamasyal dening a banua tela eran a nung nu medukit ya ing bunduk a alang saup makinerya para a lalang do reng baltang para makatanam lang pale deng katutubu inyang meyaus lang bilang unesco world heritage site ing ifugao atin yang balen ing kalinga metung yang kandadung gabun a lalawigan ning filipinas king in labuad cordillera king luzon ing kayang tungkung balen ya pin ing tabuk at ding kayang sepu ilaping deng mountain province king mauli abra king albugan isabela king aslagan cagayan king pangulunga aslagan at apayao king pangulu bayu ing kalinga at apayao dati lang metung a lalawigan a ausan dang kalinga apayao anggang inyang pikawani da la para ayasikaswan da ing pamangailan da reng balang metung a katutubu king karelang lalawigan agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing kalinga atin yang balen ing pangasinanmetung yang lalawigan ning filipinas a atiu king labuad ilocos king luzon ing kayang tungkung balen ya pin ing lingayen at ing makasepu ya king la union at benguet king mauli nueva vizcaya at nueva ecija king aslagan at zambales at tarlac king mauli king bandang albugan ning pangasinan ya pin ing dayat malat ning mauling tsina at ing lalawigan sasaklon ne ing lingayen gulf agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing pangasinan bantug ya keng hundred islands national park iti metung yang marine park a atiu keng pampang ning alaminos lakanbalen king lingayen gulf at atin yang a pulu keraklan malati la mu at ela a tuknangan deng pangasinense at ilocanu halus pareu la bilang keng lalawigan ing pangasinan atin yang balen at lakanbalen ing la union metung yang lalawigan ning filipinas a atiu king labuad ilocos king luzon ing kayang balen tungku ya pin ing san fernando lakanbalen at makasepu ya king ilocos sur king pangulu benguet king aslagan at pangasinan king mauli king bandang albugan ning la union ya pin ing dayat malat ning mauling tsina agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing la union atin yang balen at lakanbalen kalupa da ring keraklan da ning labuad ing lalawigan makasipit ya pilatan na ning cordillera mountain range king aslagan at dayat malat ning mauling tsina king albugan ing la union piabe keng espaol mitatag ya inyang inyang ing sasakup a gubyernu piabe no reng mauling balen ning lalawigan ilocos sur deng pangulung balen ning pangasinan at ding albugan a balen ning benguet king aslagan ing batangas metung yang lalawigan ning filipinas a atiu keng maulingalbugan ning dake ning luzon king labuad calabarzon ing kayang balen tungku ya pin ing batangas lakanbalen at makasepu ya karing lalawigan ning cavite at laguna king pangulu at quezon king aslagan king lipat ning verde island passages king mauli nang pulu ning mindoro at king albugan ya pin ing dayat malat ning mauling tsina agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing syudad ning batangas bantug ya keng pamangawang balisong o filipino butterfly knife ing kasalungsungan a gobernador ning lalawigan batangas yapin y arman sanchez ing kayang asawa iyang kasalungsungan a mayor ning santo tomas ing mayor ning balen tungku a lakanbalen batangas ya pin y eduardo b dimacuha ing lipa lakanbalen mayor ya pin ing bantug a artista ya y vilma santos asawa ng senador ralph recto a dating batangas congressman ing batangas atin yang balen at lakanbalen ing artikulung ini tungkul ya keng lalawigna ning cavite nung ing tungkul keng syudad caviting paintunan yu munta kayu king cavite lakanbalen atin murin cavite chorale king caribbean ing cavite metung yang lalawigan ning filipinas a atiu king mauling pampang ning manila bay king labuad calabarzon kilometru ya mu king mauli ning menila ing kayang balen tungku ya pin ing trece martires city ing cavite makapadurut ya ka reng lalawigan ning laguna king aslagan batangas king mauli king bandang albugan ya pin ing dayat malat ning mauling tsina agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing cavite atin yang balen at lakanbalen ing laguna metung yang lalawigan ning filipinas a atiu king labuad calabarzon king luzon ing kayang balen tungku ya pin ing santa cruz at ing lalawigan atiu ya king mauling aslagan ning keragulan menila mauli ning lalawigan rizal albugan ning quezon pangulu ning batangas at aslagan ning cavite ing laguna halus padurutan ne ing laguna de bay ing peka maragul diling danao ning bangsa ing lalawigan ikua ne ing kayang lagiu ibat keng espaol a amanung lago ing kabaldugan na danao agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing laguna atin yang balen at lakanbalen man made educational ing rizal metung yang lalawigan ning filipinas a atiu king labuad calabarzon king luzon kilometru yamu king bandang aslagan ning menila ing lalawigan mipalagyu ya kang josé rizal ing pambansang bayani ing kayang balen tungku ya pin ing antipolo lakanbalen agiang ing tungkung balen ning lalawigan atiu king pasig lakanbalen king metro manila nung nu iyang lumang balen tungku agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing rizal atin yang balen at lakanbalen ing bayung lalawigan atin yang balen manibat king lumang lalawigan ning menila las pias malabon makati paraaque mandaluyong san juan navotas muntinlupa taguig pateros pasig marikina san mateo at montalban ngeni rodriguez at maniabt king politico militar distritu ning morong angono baras binangonan cainta antipolo cardona jalajala morong pilillia tanay taytay and teresa ing lalawigan balen tungku ya pin ing pasig ing cebu metung yang pulu king lalawigan ning filipinas atiu king labuad kalibudtang visayas ing kayang balen tungku ya pin ing cebu lakanbalen ing cebu metung yang makabang makitid a pulu a makayatsat km mi manibat pangulu anggang mauli at makapalibut yang a makasiping a mangalating pulu kayabe no reng pulung mactan bantayan daanbantayan malapascua olango the pulung camotes alwp ing cebu metung yang maunlad a lalawigan ning bangsa ing keragulan karinan ning cebu lakanbalen nung nu ya kayabe ing mandaue lakanbalen at lapu lapu lakanbalen pangadua ya mu keng keragulan menila karas keng papulasyun keng bangsa agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing cebu atiu keng aslagan ning pulung negros king kayang aslagan ya pin ing leyte at king mauling aslagan ya pin ing lalawigan bohol ing cebu atin yang mactan cebu international airport a atiu king lapu lapu lakanbalen mga minutus manibat king kabalenan ning cebu lakanbalen deng tau king cebu ing aus ra sebuánu chinese kastila at aeta la pipumpunan ing cebu ya rin ing karinan da reng kastila at deng isika communidad ing kalinangan visayan cebuano patsamantsaman la at palage la lub at atiu pa ing kalinangan kastila sebuánu yang katutubung dila ning cebu at ya mu ring ing lingua franca at keraklan na ning visayas at mindanao bilang amanu ing cebuano mayayagkas ya king cebu bohol albugan leyte negros oriental ding pangulu at mauling pampang ning mindanao at dake ning bukidnon agusan surigao davao cotabato and zamboanga del sur atin mga million magsalitang cebuano king filipinas keraklan ka reng cebuanu biyasa lang english at tagalog ding official languages ning filipinas makanyan mu rin ka reng aliwang amanung visayan kalupa na mo ning ilonggo atwaray waray ing cebu atiu king n at n latitude at pilatan ning e at e longitude king kalibudtang ning kapuluan ning filipinas iatin yang mga milyang mauli ning menila ing cebu atin yang balen at lakanbalen ing bohol metung yang pulu king lalawigan ning filipinas a atiu king labuad kalibudtang visayas ing kayang balen tungku ya pin ing tagbilaran lakanbalen king bandang albugan ning bohol ya pin ing cebu king pangulung aslagan ya pin ing pilung leyte at papuntang mauli ya pin ing dayat malat ning bohol atiu mindanao agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing bohol metung yang kebaluan at pipapasyalan lalu na ring kayang beaches at resorts ing chocolate hills ding dakal a talimunduk a limestone ya ing peka sikat a pang akit ing pulung panglao atiu king mauli ning syduad tagbilaran ya ing karinan ning metung a masanting a beach ning bangsa ing philippine tarsier ing peka malating primate katutubu ya keng pulu y carlos p garcia ing pang apat a pamuntuk ning filipinas taga bohol ya ding boolánu la ring mayoría da ring residenti king bohol ing peka amanu masasabi king bohol ya pin ing boolánu sanga ning cebuano deng aliwang amanu kayabe ya ing tagalog nung nu ya magagamit ka reng dakal a pakatuknang ing bohol atin yang balen at metung a lakanbalen ing siquijor metung yang pulung lalawigan ning filipinas a atiu king labuad kalibudtang visayas ing kayang balen tungku yapin ing balen a mayayaus mu rin siquijor king bandang pangulungalbugan ning siquijor ya pin ing cebu at negros king pangulung aslagan ya pin ing bohol at king mauli yapin ing sumangid dayat malat ning bohol ing mindanao agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing siquijor iya ing pangatlung peka malating lalawigan ning bangsa king gabun at papulasyun kaibat ning camiguin at batanes inyang mumuna metung yang tela lalawigan ning negros oriental mayayaus yang isla del fuego o kaya pulung api bayu la dintang ding kastila ing siquijor tuturing deng kababalaghan deng filipinu uling deng sapak yang mangkukulam mangkukutud at aliwa pang lagpas sikan tau populasyun agpang keng census atin siquijodnons ing aus da ka reng mauknagnan karin iti maging yang pang ng pekamalating lalawigan ing siquijor karas keng paulasyun ini mu rin sensus a ini sasabian na na ing siquijor a pamimalemale at ing average a pamimalemale atin a katau salita cebuanu ing salita king siquijor english ampong tagalog mayayagkas la naman kareng pakatuknang ing siquijor atin yang balen ing siquijor iya ing balen tungku pekamaulagang daungan ing balen bangued ya pin ing balen tungku ning lalawigan abra a lalam ning cordillera administrative region car mumuna yang klasing balen agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing bangued atin yang barangay at sitio ing kabaldugan ning bangued sabatdalan ing bangued mitatag ya bilang balen inyang at meging yang balen tungku ning lalawigan abra inyang julio at mipaintagun ing kapamagmasusian ning fiesta ning saint james the great deng mumunang menuknangan ilapin deng tingguians a menibatan ka reng bago itneg masadjit lbanao indayas tribes a nung king katataulian mekpakiasawang ka reng lilipat manibatan ilocos sur ing davao oriental metung yang lalawigan ning filipinas atiu king labuad davao king mindanao ing kayang balen tungku ya pin ing mati at makasepu ya king compostela valley king albugan at agusan del sur at surigao del sur king mauli ing davao oriental ya ing peka bandang aslagan a lalawigan ning bangsa nung nu ing pusan point ya ing peka bandang aslagan a karinan ing dayat malat ning filipinas dake ning pacific ocean makayarap ya davao oriental king aslagan dake ning lalawigan atin tela pulu a ala pang lagiu a sasaklo king davao gulf king albugan agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing davao oriental atin yang balen ing davao del norte a mayayaus a davao mu kanita metung yang lalawigan ning filipinas atiu king labuad davao king mindanao ing kayang balen tungku ya pin ing tagum lakanbalen makasepu ya ka reng lalawigan ning agusan del sur king mauli bukidnon king albugan saug compostela king aslagan at king syudad ning davao king mauli ing davao abe niya naman ing samal island king mauli naman ing davao gulf ing lalawigan compostela valley dati yang dake ning davao anggang inyang meging yang timawang lalawigan inyang bayu deng apat a lalawigan davao davao oriental davao del sur at compostela valley dati lang metung a lalawigan a ausan dang davao ing labuad davao sasakupan ne ining makasalesalayan a lalawigan agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing davao del norte atin yang balen at lakanbalen ing island garden lakanbalen ning samal yang diling balen lakanbalen ning davao del norte a ala king pulu ning mindanao ing lakanbalen sasakupan ne ngan ing buong pulu ning samal pulu at talikud pulu king davao gulf ing davao del norte at compostela valley kayabe ning davao oriental at davao del sur dati lang metung mung lalawigan a ausan dang davao ing dating lalawigan meging yang atlung lalawigan davao del norte davao del sur and davao oriental inyang ing republic act no authored by representative lorenzo s sarmiento sr mepirma bilang batas inyang mayu neng pamuntuk ferdinand marcos dati ing davao del norte atin yang balen ausan dang asuncion babak ngeni atiu samal lakanbalen compostela kapalong mabini mawab monkayo nabunturan panabo pantukan samal santo tomas at tagum inyang mayu atin pang anam a balen a melalang carmen kaputian now in samal city maco montevista new bataan and new corella ing pangalagpas ning republic act no inyang juniu elilan ne ing lagiu ning lalawigan manibat davao del norte meging davao ing davao del sur metung yang lalawigan ning filipinas atiu king labuad davao king mindanao ing kayang balen tungku ya pin ing digos lakanbalen at ing lalawigan ing sepu na ya pin ing davao del norte king pangulu at cotabato sultan kudarat south cotabato and sarangani king albugan king aslagan ya pin ing davao gulf ing davao lakanbalen dati yang kayabe ning lalawigan anggang meging yang timawang syudad ing syudad palakad ne ing kayang sarili at atin yang sariling congress representatives ing artikulung iti tungkul ya keng lalawigan oneng atin yang ditak tungkul keng syudad davao agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing davao del sur atin yang balen at lakanbalen ing davao lakanbalen timawa ya keng lalawigan dapot atin pangataid kaya deng memalen ela miayalal a manungkulan keng lalawigan nune miayalal lang sarilin rang mamarap para karela king congressu ning filipinas ing biliran metung ya ka reng pekamalating lalawigan king filipinas at atiu king labuad aslagan visayas metung yang pulung lalawigan ing biliran ditak yang kilometru manibat pangulu na ning pulung leyte ing kayang balen tungku ya pin ing naval at misan ing biliran dake ne ning lalawigan a leyte anggang meging yang timawa inyang agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale amanu deng pakatuknang ning biliran keraklan magasalita lang cebuanu at waray ing cebuanu na ning populasyun ya ing karelang gagamitan at keraklan atilu king albugan dake ning pulu malapit cebu kabang ing waray waray deng magsalita at atilu king bandang aslagan dake keraklan makaintindi la naman tagalog at english ing leyte metung yang lalawigan king filipinas at atiu king labuad aslagang visayas ing kayang balen tungku ya pin ing tacloban city at sasakupan ne ing pangulung katlung kapat nang dake ning pulung leyte ing leyte iatiu king albugan ning lalawigang samar pangulu ning mauling leyte at mauli ning biliran king albugan ning leyte sumangid ning dayat malat ning camotes ya pin ing lalawigan ning cebu deng tau ning leyte makakwani lang aduang klasing grupu uli ning salita king albugan at mauli ilapin deng cebuanu at kabang king pangulu at aslagan naman deng waray waray deng cebuanu makataid la keng cebu ing pekamarakal diling tau lalawigan king visayas deng warays makataid la king leyte at samar ing leyte atin yang balen at syudad ing mauling leyte metung yang lalawigan king filipinas at atiu king labuad aslagan visayas ing kayang balen tungku ya pin ing maasin lakanbalen at sasakupan ne in kapat a dake ning pulung leyte ing leyte ing sepu ilapin deng laslawigan ning leyte king pangulu ing surigao strait king aslagan dayat malat ning bohol king mauli at canigao channel sumangid ning bohol king bandang albugan agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing katutubung salita da reng mauling leyte ya pin ing cebuanu aintindian da la naman ing english at tagalog ing mauling leyte atin yang balen at syudad melalang ya kapamilatan ning republic act ing albay p metung yang lalawigan ning filipinas a atiu king labuad bicol king luzon ing kayang balen tungku ya pin ing legazpi lakanbalen at makasepu ya keng camarines sur king pangulu at sorsogon king mauli makanyan mu rin king pangulung aslagan ya pin ing lagonoy gulf papuntang dayat malat ning filipinas at king maulingalbugan ya pin ing burias pass agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing bulkang mayon ya ing sagisag ning lalawigan ining mipnung santing a a mabie bulkan mamie yang masanting a aninag a larawan ning kayang balen tungkung legazpi lakanbalen kilometru king mauli amanu ing bikol ya ing primerung salita king bilang kayabe na ning labuad bicol atin apng aliwang amanu keng lalawigan antimong daragueo legazpeo or albayanon oasnon atwp deng amanung mayayagkas keng pampang ning lalawigan pareu la ning camarines sur dapot deng keng kilub ning lalawigan parepareu at aliwa la kareng keng pampang keraklan ka reng pakatuknang aitindian da ing tagalog at english ing albay atin yang balen and lakanbalen deng atlu kareti tiwi daraga at legazpi lakanbalen primeru la klasing lakanbalen balen bayu ya mialilan lakanbalen inyang marsu ing tabaco lakanbalen dati yang primeru klasing balen ing camarines sur metung yang lalawigan ning filipinas a atiu king labuad bicol king luzon ing kayang balen tungku ya pin ing pili at ding sepu na ilapin deng camarines norte at quezon king pangulu at albay king mauli king asalagan ya pin ing pulung lalawigan ning catanduanes sumangid maqueda channel agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale salita uling atiu king labuad bicol ing primerung salita ning camarines sur ya pin ing bikol deng filipinu linguist sasabian da ing salitang bicol king makapadurut naga city bicol central also known as bikol naga ing peka purung salitang bikol deng aliwang salita keng lalawigan ilapin deng buhi non salita ning bicol albay masasalita king mauli ning lalawigan king lake buhi at rinconada bikol kebaluan mu rin bilang bikol iriga a magagamit king iriga lakanbalen ing salitang naga bikol ausan dang partido magagamit ya king aslagang banda ning lalawigan banda lagonoy gulf dakal ka reng pakatuknang aitindian da ing tagalog at english ing camarines sur atin yang balen at lakanbalen ing lalawígang bulubundúkan espaniol la montaa inggles mountain province metung yang kandadung gabun lalawigan ning filipinas king labuad cordillera king luzon ing kayang balen tungku iya pin ing bontoc at ding kayang sepu ilapin makapadurut antimong relo manibat king mauli ifugao benguet ilocos sur abra kalinga at isabela agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing mountain province ya ing buung lagiu ning lalawigan king inggles at neng minsan pagkamalian deng ausan mountain deng dayu ing lalawigan malyari diya naman kuyaran at ausan mt province ing lalawigan meyaus yang makanyan uling atiu king cordilleras a sapak bunduk a tuki tuki atiu king pangulung kalibudtang luzon ing lalawígang bulubundúkan ya mu rin ing mayayaus a makasalesalayan a lalawigan a kasalungsungan deng lalwigan ning cordillera ining lumang lalawigan tetag de reng americanu inyang at katataulian pikawani da la inyang at meyaus lang lalawígang bulubundúkan benguet kalinga apayao at ifugao ing lalawígang bulubundúkan atin yang balen ing aklan metung yang lalawigan ning filipinas atiu king labuad albugan visayas ing kayang balen tungku ya pin ing kalibo at atiu king pangulungalbugang dake ning pulung panay sesepu king antique king albugan at capiz king maulingaslagan ing aklan makayarap ya keng dayat malat ning sibuyan at king lalawigan ning romblon king pangulu agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale deng aklanon ila deng tau ning lalawigan aklan ning filipinas ing kayang amanu at kalinangan agpang keng kapanwalan da ing aklan menibat ya ing kayang lagiu keng ilug ausan dang akean ing aklan atin yang balen ing guimaras metung yang pulung lalawigan ning filipinas atiu king labuad albugan visayas metung ya kareng pekamalating lalawigan ing kayang balen tungku ya pin ing jordan ing pulu atiu king panay gulf pilatan ding pulung panay at negros king pangulungalbugan ya pin ing lalawigan ning iloilo at king mauling aslagan ya pin ing negros occidental agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale deng tau king guimaras ilonggu la at ing karelang salita ya pin ing ilonggu uling dati lang lalawigan ning iloilo ing hiligaynon ya pin ing pekasalita da karin at deng tau aintidian da ing tagalug at inggles ing guimaras atin yang balen ing iloilo metung yang lalawigan ning filipinas atiu king labuad albugan visayas ing kayang balen tungku ya pin ing iloilo lakanbalen at atiu king maulingaslagang dake ning pulung panay sesepu king antique king albugan at capiz king mauli king maulingaslagang pampang ning iloilo ya pin ing pulung lalawigan ning guimaras at ing sumangid ya pin ing panay gulf at guimaras strait ing negros occidental agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale deng tau kebaluan la bilang ilonggu at ing karelang salita bilang ilonggu ining amánu áus man bílang iligeinu ilonggu hiligaynon espaniol hiligueino ing distritu ning jaro king iloilo lakanbalen bantug ya keng masaya at masalang fiesta ing iloilo atin yang balen at lakanbalen ing negros occidental metung yang lalawigan ning filipinas atiu king labuad albugan visayas ing kayang balen tungku ya pin ing bacolod lakanbalen at sasakupan ne ing pangulungalbugan ning kapitna ning pulung negros negros oriental ya ing maulingalsgang kapitna sumangid ning panay gulf at guimaras strait king pangulungalbugan ya pin ing pulung lalawigan ning guimaras at ing lalawigan ning iloilo king pulung panay agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing negros occidental keraklan ilonggu ya ing lalawigan dapot deng king aslagang pampang ning lalawigan a makayarap king pulung cebu magsalita lang sebuánu deng pakatuknagn king negros ausan da lang negrensi ing atbu at mayumu ya ing primeru rang kabiayan king negros occidental at papalwal lang maigit kapitna ning mayumu ning bangsa atin yang sugar central a atiu king kapatagan ning lalawigan ing victoria s mill ya ing oekamaragul diling sugar mill king bangsa keraklan keng pamangan manibat keng makalapit a lugal uli ning pamamgawang mayumu atin kabiayan a pamanasan king cadiz lakanbalen at ating aliwang fishponds keng lalawigan metung keng pekamaragul pikukuanan minang tumbaga copper atiu king sipalay lakanbalen atin mu ring aliwang cottage industry kalupa na ning handicrafts manibat ka reng bageng atiu ka rin ing pangulung samar metung yang lalawigan ning filipinas atiu king labuad aslagan visayas ing kayang balen tungku ya pin ing catarman at atiu king pangulung dake ning pulu ning samar ing sepu na king mauli ilapin deng lalawigan ning samar at eastern samar king pangulungalbugan sumangid ning san bernardino strait yapin ing sorsogon king aslagan ya pin ing dayat malat ning filipinas at king albugan ya pin ing dayat malat ning samar agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale keraklan ka reng tau magsalita lang waray waray dapot ing cebuanu aintindian de reng keraklan at magsalita la king balen ning san isidro at ding pulung balen ning san antonio at san vicente atin pangatlung salita inabaknon mayayagkas ya king pulu ning capul ing pangulung samar atin yang balen ing pangulung samar nung nu ing sumuroy rebellion pamanaklas ng sumuroy inyang pegumpisan na ning bayaning waray a juan ponce sumuroy ingyang guerrang filipinu americanu ing pamanyalake king catubig milaban la king balen ning catubig y emmanuel manny d pacquiao mibait disiembri aka pacman ampong the destroyer iya ing kasalungsungan wbc international super featherweight champion present dati ring people s featherweight champion to dati ibf super bantamweight champion to ampong dati wbc flyweight champion to atin yang talang a panyambut mesmbut at tabla deng a panyambut a knockout o apatudtud nala y pacquiao mibait ya king lalawigan ning bukidnon king filipinas ing boxingeru a taga general santos lakanbalen filipinas a kebaluan mu rin bilang the destroyer kareng kayang kayabe keng boxing inari no reng kayang laban kapamilatan ning kayang tumbuk keng kailing gamat ing banuang idad a pacquiao megumpisa yang keng professional boxing inyang keng libra miatas ya timbang manibat anggang pounds bayu ya mesambut king pang nang laban kang rustico torrecampo kapamilatan ning pang round technical knockout kaibat ning laban na kang torrecampo y pacquiao minablas ya king libra at simbut ne ing wbc flyweight title at mesambut ya rin king kayang kaduang depensa laban kang medgoen singsurat kapamilatan ning third round knockout meyakua ya kaya ing sinturun belt uli ning eya miras ketang timabang a lb kg kaibat ningpangasambut an kang singsurat y pacquiao migpatas ya timbang at miras ya super bantamweight division a lb kg nung nu ne ikua ing wbc international title at sinikap neng limang beses bayu dintang ing kayang world title fight ing maragul a break nang pacquiao dintang inyang juniu laban kang ibf super bantamweight champion lehlohonolo ledwaba y pacquiao penalili diya mu at katatalian ya ing mekoronang ibf super bantamweight champion y pacquiao miniscore yang atlung pabagsak bayu mitkunang ing laban inyang panglimang round y pacquiao simbut ne y erik morales kapamilatan ning tko ken kayang rematch inyang eneru king las vegas at thomas and mack center united states y pacquiao mebigsu na niya mu anakbag y morales inyang round at kinatug yu tud y morales inyang panganam a round y pacquiao apatudtud ne y morales aduang beses inyang pang round at mituknang inyang ini ineg pekamumunang beses y banuang morales dati world champion king atlung klasing timbang a mituknang king kayang career king kayang panyambut y pacquiao iya ngeni ing pekamatas diling contender ning wbc superfeatherweight at malyari na neng akayarap y marco antonio barrera pasibayu keng wbc belt atin pagasang mika pangatlung laban kang morales oneng ing bukas e masala ing balen bayan keng tagalug neng misan munisipyu at municipality keng english metung yang katungkulan tungku ning gubyernu king filipinas ing lalawigan naman atin yang lakanbalen at balen ding naman balen atin lang barangay o barriu keng english neng misan ausan da lang towns ing balen ing manimunu ya pin ing mayor o balen pamuntuk o alkalde deng talasulat batas legislature ilapin deng kaduang pamuntuk o bise mayor at walung konsehal ing balen potang miras ya keng ustung dagul malyari yang maging lakanbalen muna atin batas a mipasar king kongresu at pirmadu ya ing pamuntuk ning filipinas at deng memalen a pakatuknang ka rin pipagbotuan de nung tanggapan de o lai ing masanting namu ing lakanbalen dakal ya akakuang budget dapot matas ing tax nung iwangis me mu kareng balen deng balen pikawakawani dala agpang keng panakitan agpang keng penakitan da keng pabanua kilub ning atlung banua ing agusan del sur metung yang lalawigan ning filipinas atiu king labuad caraga king mindanao ing kayang balen tungku ya pin ing prosperidad at ding sepu na ilapin deng magumpisa king pangulu padurut balamu relo agusan del norte surigao del sur davao oriental davao de oro davao del norte bukidnon at misamis oriental agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale atin limang katutubu keng lalalawigan aeta mamanwa bagobo higaonon at manobo deng manobos pakatuknang la keng national highway at kareng balen ilug papuntang sepu ning compostela valley deng higaonons pakatuknang la keraklan keng albugang banda ning ilug agusan keraklan king esperanza papuntang sepu ning bukidnon ing agusan del sur atin yang balen ing surigao del norte metung yang lalawigan ning filipinas atiu king labuad caraga king mindanao ing kayang balen tungku ya pin ing surigao lakanbalen ing lalawigan atin yang atlung pulung mangaragul pulung dinagat pulung siargao at pulung bucas grande king dayat malat ning filipinas at itang malating labuad king pekapangulung pulu ning mindanao ining pekagabun a dake ing sepu na ilapin deng agusan del norte at surigao del sur king mauli ing surigao del norte ya ing pekapangulung lalawigan ning mindanao metung yang maulaganggagamitan dang pamagluslus manibat at papuntang visayas at mindanao dakal lang lantsang lilipat king surigao strait pilatan ning surigao at ing pulu ning leyte a magdalang saken at tau keng liloan king southern leyte at ing surigao lakanbalen agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing surigao iya ing karinan da reng katutubung mamanwa ing karelang terak a ausan dang bonok bonok pagmasusian da balang fiesta na ning san nicolas de tolentino a magaganap banua banua balang septiembri ing the bonok bonok papakit da ing pamagsaya da ring katutubu a papasalaamat la kerang karelang guinu para keng dakal a pupul at masaleseng kabulasan ing surigao del norte atin yang balen at lakanbalen ing palawan metung yang pulung lalawigan ning filipinas atiu king labuad albugan visayas ing kayang balen tungku ya pin ing puerto princesa lakanbalen at iti ya ing pekamalapad diling lalawigan agpang keng gabun ding pulu ning palawan makaatsat ya manibat mindoro angga borneo king mauling albugan atiu pilatan ning dayat malat ning mauling tsina king pangulungalbugan at dayat malat ning sulu king maulingaslagan agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale keraklan kareng pakatuknang na ning palawan magobra la bilang ortelanu at piyun o talapagobra kabang deng aliwa naman magobra la keng turismu keraklan sisikasuan d o reng aleman at europang turista at keng pamagmina keng silicon ing pamyutung mibawal inyang ing palawan atin yang balen at lakanbalen deng bubuu keng palawan ilapin deng makaba at makitid a pulu ning palawan at mas malating pulung makapadurut keng mismung pulu ing aptas ning calamian king pangulung albugan ilapin deng pulung busuanga pulung culion at pulung coron ing pulung durangan halus tatagkilan ne ing peka albugan ning pulung palawan kabang ing pulung balabac atiu ne neman king mauling tuktuk makakawani king borneo kapamilatan ning balabac strait dagdag pa ing palawan sasakupan ne ing pulung cuyo at pulung cagayan king dayat malat ning sulu deng pipipaten a pulung spratly a atiu mga ditak mu keng dinalan a kilumetru king albugan tuturingan deng kayabe ning palawan ning filipinas at kebaluan ya ka rin bilang kalayaan group of islands ing negros oriental metung yang lalawigan ning filipinas aitu king labuad kalibudtang visayas sasakupan ne ing kapitnang maulingaslagan ning pulung negros at ing negros occidental ya ing kapitnang bandang albugan ing negros oriental makayarap ya king cebu king aslagan sumangid ning taon strait at siquijor king mauling aslagan ing kayang balen tungku ya pin ing dumaguete lakanbalen agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing eganaganang papulasyun ning negros oriental s ya agpang keng sensus at maging yang pang ng pekamarakal a tau bilabng lalawigan ning bangsa ning papulasyun atiu ka reng limang lakanbalen a dumaguete bayawan tanjay bais at canlaon sebuánu yang amanu da reng ning papulasyun at ilonggu iyang gagamitan da reng mitagan a filipino at english aintindian da reng keraklan agriculture iya ing pekaindustria ning negros oriental deng kayang pekapupuluan ilapin deng atbu maiz buku at pale king kayang pampang pamanasan iya ing karelang pagkabiayan deng tau manyese lang baka plasdan at pamanyutung atin mu rin mineral a depositu kalupa ning gintu pilak at tansu ing negros oriental atin yang balen at lakanbalen ing kaarian ning saudi arabia o keng english kingdom of saudi arabia al mamlaka al arabiyya as sa diyya iya ing pekamaragul a bangsa king arabian telapulu makasepu bebe ning jordan king pangulungalbugan iraq king pangulu at pangulungaslgan kuwait qatar bahrain at ing united arab emirates king aslgan oman king maulingaslgan at yemen king mauli nung nu ing arabic gulf atiu king pangulungaslgan at ing malutung dayat malat king albugan iti mayayaus yang ding gabun ding aduang mosque a dalerayan king mecca at medina ding peka sagradung lugal keng islam keng english ausan de keraklan bilang saudi arabia pronounced or o kaya saudi mu kareng dakal a mangamanung english a expatriate king kaarian o kaya malagad magagamit ksa ing arabia neng misan makapatungkul ya keng bangsa dapot malyari ya naman dalerayan ing mabiulug a telapulu at ding kayang dakal a miyayaliwang bangsa o kaya neng misan ing mabilugmeto yatung arabu ing makuyad a arabic keraklan ausan da niya mung sa diyya ing saudi arabia atin yang lalawigan manatiq singular mintaqah also oil boom saudi arabia westview isbn ing canada iya ing kaduang pekamaragul bangsa keti yatu karas keng dagul sasakupan ne ing alus pangulung dake ning pangulung america makayatsat manibat king atlantic ocean angga king pacific ocean at papuntang pangulu king arctic ocean ing canada atin lang karaniwan a sepu ning united states king pangulungalbugan at mauli ing gabun a sasakupan ning canada tikangan de kanita pang pilan libung abanuang milabas deng miyayaliwang katutubung tau magumpisa inyang pang dilanua deng british at french penyaliksikan de kaibat tiknangan de ing pampang ning atlantic ing france sinuku na la deng alus eganaganang colonies king pangulung america inyang kaibat ning pitung banuang guerra inyang king pamianib da reng atlung british north american colonies kapamilatan da reng confederation ing canada mitatag ya bilang federal dominion da reng apat a lalawigan iti megumpisa ing pangadagdag ampong ing processu ning pangautonomous iabt king united kingdom memasala keng statute ning westminster inyang at mitaluktukan kapamilatan ning canada act inyang nung nu ing meputut ngan ing pamagsusu o pamanalig keng british parliament ing akrostiku metung yang típu ning poema ing sigienting ehemplu king amánung kapampángan tituládung atlung r at ikayu ngan eskrítu ya ning wátas a filipínung i aída tanglao aguas alwalwa la paglugalan tenakan da t telakaran lugud balen dang dalise ugneugne rang piyabeyabe nunu karelang pakamalan gabun tibwan pasulungan rafael renato rolando lang binansagan aida anting pastul tony talaturung kawatasan ikata ngan atyu keni misapungul yabut tamu ing tune lugud pon ustung pamiyutus nuan la sana ring balang memalen galangan la t gamitan ring amanung katutubu ngeni anggang man kapilan andy ndro riel lan ning california mandy ning nova scotia ike pangilinan ing siuala edwin at val ning pampanga wikipedia ernie ning aguman nancy at helen ning canada willy carpio ning artistarita yanasa neng aida d tanglao ya ing eneru a lwalwa la paglugalan t enakan da t telakaran l ugud balen dang dalise u gneugne rang piyabeyabe n unu karelang pakamalan g abun tibwan pasulungan r afael renato rolando lang binansagan a ida anting pastul t ony talaturung kawatasan i kata ngan k apampangan a tyu keni misapungul y abut tamu ing tune lugud pon u stung pamiyutus n uan la sana ring balang memalen g alangan la t gamitan ring a manung katutubu n geni anggang man kapilan a ndy ndro riel lan ning california rnold ning hawaii tsing udis ning missouri m andy ning nova scotia ike pangilinan ing siuala ring meanguabie metung karing menimuna mon david oitang mitatas king bandera e dwin at val ning pampanga wikipedia ernie ning aguman ring kapampangan derek robby ning ksc n ancy at helen ning canada willy carpio ning artistarita mar willy b otelio at anne lynn gus alwa pa map tang nasa ing republika ning indonesia atiu keng kapuluang malay ing pekamaragul diling kapuluan keti yatu pilatan ning indochina at australia pilatan ning indian at pacific ocean iti ing peka dakal diling populasyun a muslim a keraklan a bangsa keti yatu at pangapat a peka dakal dilin populasyun kabilugan timawa lang mi alalan manibat inyang revolution nung nu kinuldas ya keng upaya y pamuntuk suharto nung nu ya mika upaya ingyang ing kayarian ning cambodia para kareng aliwa pang lagyu king khmer lawen ya ing keng lalam ing pamipalagyu metung yang constitutional monarchy king maulingaslagang asia a atin populasyun a yuta a katau ing metung a memamalen ning cambodia ing aus da cambodian keraklan ka reng cambodians ing kasalpantayan da theravada buddhists la at khmer ing sanga da dapot dakal mu rin deng cham at mangalating katutubu kareng talimunduk main article history of cambodia ing cambodia makadake ya kareng lalawigan khet pangmetung at pangmarakalan at a balen krong pangmetung at pangmarakalan makadake la pa bilang distritu srok commune khum barangay phum at pulu koh main article culture of cambodia main article list of cambodia related topics ing kayarian ning espanya castila at galician reino de espaa catalan regne d espanya basque espainiako erresuma occitan regne d espanha ing maragul kareng aduang bangsang bubuu keng ibrian a telapulu ing metung pa iyapin ing portugal a atiu keng maulingalbugan ning europa king albugan at king galicia mauli at ing sepu na iyapin ing portugal king mauli ing sepu iyapin ing gibraltar at king kapamilatan ding syudad king pangulung africa ceuta at melilla morocco king bandang pangulungaslagan kareng bunduk ning pyrenees ing sepu iyapin ing france at ing malating principalidad ning andorra kayabe la mu rin deng pulung balearic king dayat malat ning mediterranean deng pulung canary king dayat malat ning atlantic at mapilan pang alang pakatuknang a pulu king banda ning mediterranean ning strait ning gibraltar a kebaluan bilang plazas de soberanía antimo deng pulu ning chafarine ding batu ning peones ning vélez at alhucemas at ing malating pulu ning isla perejil milalabanan king pangulu keng pyrenees malating makasariling balen a ausan dang llívia king catalonia at makapadurut keng territoriu ning france ing ka arian espanya ing pangatatag na makadake yang lalawigan atin yang lalawigan o probinsiya iting pangatatag bayu ya kareng autonomous communities at makapetsa manibat kanitang ngeni deng autonomous a komunidad a aptas a lalawigan antimo ing extremadura atin yang aduang lalawigan cáceres at badajoz ding autnomous a komunidad a asturias ing pulung balearic cantabria la rioja navarre murcia at madrid ing bangsang tungku a atin lang tunggal a lalawigan keng makalumang kaugalian deng lalawigan keraklan makadake lang agpang keng kasalesalayan a labuad a ausan dang comarcas ing espanya atin yang makasarili a communidad comunidades autnomas at makasarili a lakanbalen ciudades autnomas ceuta at melilla ing brazil opisyal a aus federatibung republica ning brazil metung yang bagnsa king mauling america iti ing panglimang pekamaragul diling bangsa karas keng lualas a geografia a sasakupan ne ing alus kapitna ning mauling america ding kayang sepu ilapin ing atlantic kadayatmalatan keng aslagan ing brazil atin yang pampang a maiggit ding kayng sepu keng pangulu ilapin deng venezuela suriname guyana ampong pangmalaut a departamentu ning french guiana keng pangulungalbugan ing colombia keng albugan ing bolivia ampong peru keng maulingalbugan ing argentina ampong paraguay ampong keng mauli ing uruguay dakal kareng kapuluan dake no ning territoriu ning brazil kalupa na mo ing fernando de noronha rocas atoll saint peter and paul rocks ampong trindade at martim vaz ing brazil atin yang a states estados singular estado at distritu federal distrito federal ing brazil at ding kayang states at distritu federal mikawani la karing limang labuad north northeast center west southeast and south division by regions division by regions main article kasalpantyan king brazil ing mauling america metung yang continenti atiu king albugang hemisphere pilatan ning pacific at atlantic ocean keraklan atiu king mauling hemisphere as of south america s unemployment rate was katutubung lupung ning mauling america kayabe la ing kardenal rufino jiao santos mibait ya king guagua pampanga filipinas inyang agostu at mete ya king menila inyang septiembri mikutkut yaking metropolitan cathedral menila migsilbi ya bilang arsubispu ning menila maniabat anggang eleilan ne y arsubispu reyes at meging yang bantug bilang pekamumunang filipinu cardinal y cardinal santos iyang memye dalan kareng catholic charities st paul hospital ngeni cardinal santos medical center tetag nya naman ing philippine trust company at ing catholic travel office inyang makalukluk ya ing manila cathedral a mesira meto yatung guerra ii gewa reng pasibayu at ing dedikasyun mibie ya kemng lagyu ning immaculate conception inyang disiembri makanyang mu rin inyang makalukluk ya y papa pablo vi megbisita yang pastoral king filipinas ing pekamumuna na ning pekamatas a papa keng amlat ning pisamban katoliku ing pamaglakbe ning papa migkataun yiayamurin ing pamikatagun da reng bishop na ning asia at ing papa iya memye gracia allan pineda lindo mibait noviembre mas kilala re keng apl de ap mibait ya king pakakalulung lugal a distritu ning sapang bato king syudad ning angeles king lalawigan ning pampanga filipinas ing lahi na samut yang afro filipino y apl de ap kayabe ya kareng bantug a grupung hip hop ing black eyed peas y meragul ya king magulung banda ning barrio sapang bato inyang yang idad inampun ne ning amerikanung turista y hudgens at linipat la los angeles california likuan ne ing pamilya na at bangsa ena kelinguan ing penibatan na at ing pusu na atyu king pamilya na at filipinas papakilala na na iya filipinu amerikanu ya ketang album nang a atyu keng black eyed peas album elephunk track selita na ing kayang talambye iti buu yang chorus keng tagalug a ibat ketang kanta dareng asin a kantang balita allan pineda lindo aka apl de ap birthplace pampanga philippines born november claim to fame member of black eyed peas y vanessa minnillo mibait nobiembri king filpinas metung yang television personality a nung nu ya mu rin ing miss teen usa mibait ya king clark air base at ing tatang na metung yang americanung irish italian vince minnillo at filipinang ima helen berecero inyang meging yang reporter para keng entertainment themed shows entertainment tonight at the insider y minnillo makataid ya pusu kang new york yankees shortstop derek jeter manibat at maralas yang mayayakit manalbe kareng pialung kasalungsungan yang mtv vj keng total request live y minnillo atiu ya naman at mefeatured yang cover girl na ning october issue na ning men s magazine maxim ing fiksion ia ing presentasion ning metung a imahináriung yát king reseptor ing sigienti metung yang ehemplu ning fiksion tituládung ing kakung damulag at eskritu nang renato alzadn wátas a filipínu biseru ya pamu iniang dala neng jose baraku king patyu a nung nu mi kasalukuyan padarang talyadora ing pupul a benzer e ya paman kapun at ala ya pang lagyu nung e biseru tambing keng aburi ing malapad nang bulas at ing timbang nang balangkas ulinita kaibat ming misabi ning matua tinggap ke ing aluk nang jose baraku at beyaran keng pitung kaban a benzer ing biserung damulag meragul ya king gamat ku ing biseru e ke pa pin adinan masanting a lagyu uling e ya pa mekintal at e ya pa mekapun ing balak ku sana potang makintal at makapun ne kanita ku ne dinan lagyu ketang kabague na mo sana pansamantala anti ning e ne biseru inaus mi ne pamung bulugan kabud mebaintau ya y bulugan lalu yang lingkas a tikdi atmu ne kasanting talakad a balamu wari maragul ya kompiansa keng sarili na potang yatna ne ing kayang buntuk maglulun ing laman king maragul at malilimukmuk nang tundun ding sagu nang kasantingan kaba at malantik panga alkus kinang kinang la king kalinis uling parati na lang tatais kareng matas a pilapil malati ya atyan a malapad a salu neng talakad ya ketang babo nang rampa ning paligi saslag ya ing larawan na ning metung a matatag matapang masikan masanting at maki kayabangan a damulag linto yang mayap a damulag y bulugan keng panaun ning bibili yang apanaligan ku keng pamamaligtad ampon pamamalbal atmu ne panaman kaganakang gamitan keng pamanyable pilapil inya kaibat memaligtad makayagap kung makatipun danum uling agad lang mitakpan keng pamanyable deng tagubana ing buri ku pa kang bulugan ya itang kaibat keng peg obra at sinoga ke king gasak e ya man magkera nune agad neng mangan e ya pa naman maselan agyang yang kanubsuban at pale palayan panggigutan na inia agyang mapagal ya keng obra keng marangle e ke akakit mayayayat nung mayap ya y bulugan neng panaun ning bibili lalu ne man lalto kayapan king panaun ning sasagmit pangaras keng pamanakut pale yang apanaligan ku y bulugan agyang itang lulunak a e ra luluban maka garosa luluban keng makagareta magsilbi ya y bulugan agyang yang atyu keng manu o yang atyu keng sikoti ing sintingan namu nung yang atyu keng sikoti ing atyu keng manu e malyaring e ya gulyut uling nung e ya gulyut pati ya man iguyud nang bulugan ulina nyan maralas kung manaliling guyud ampon paud nung misan agyang bayu ya ing guyud nung mikatagun a e ya timbang a panga abit mapatlud ya makanian mu naman karen paud nung miras ketang patagilid ya panga abit mapakli ya naman uli pin maragul ya tundun e na basta paud malyari yang gamitan inya indat manakit kung bayung alsut a labung kwayan agad ku nong kakabitanan panulmang paud bakung atin makareserbang panalili karing paud a mangapakli bulalag ya king baryu ing sikanan nang bulugan nung nukarin atin makabara yang pakiduang da para manangu misan a aldo atin mibarang mag traktora king makasiping a asikan pekisabi de y bulugan para igutan ne mipamulala la ding dinatang a magtraktorang tau bulacan king sikanan nang bulugan ustung yinaya ke saka ke pepamaltukan ing latiku king angin miglangingit la ding bayung guyud at sinaka yang pakakalale ing traktora king panga lunak na king burak ding anggang makapatulug a manalbe makanayun no man king penandit aita agyang e pa mekintal at mekapun waga ning pambijira nang kaguiwan ing bulugan a damulag mipamalagyuan yang kapampangan tutal atin ne murin lagyu ngakung sasabi y kapampangan e ku ne pakapun e masanting daramdaman nung ing magdala king lagyung kapampangan ala yang bayag kauli ku bale belita ku ing milyari king matua makanayun ya mu naman king miyalilan ne lagyu y bulugan buri ne mu naman ing lagyung kapampangan kabague ne kanu ning damulag a masikan masanting at matapang kabang babalita ku ing guewa nang pamanigut kapampangan king traktora mekad king e ku sasaryan mipnu kung diwa king pamag istoria ku king matua keng pamag aksyun ku at pamagsalita talagang pagparangalan ke ing kakung damulag ing mapagumasid kung indu makanian yang sinalabat at mekitambulug makagulis nakaman keng boksing ampon keng arnis makisintingan ka pa naman bagya inya magmayabang nakaman sana itung balamu e ka kapampangan dinatang ing panaun na ning bubulus ketang lulunak a bana nung nukarin ya masusukad a galing keng pamanakut karin ke bubulus y kapampangan deng sadya nanang kakuyug ilang abe nang maglaput ketang berding dikut a tutubu karin agyang kaseng magkaleldo man mamasa masa ing gabun at ketang parting bubuyun ing dikut e lubusan matutuyut ketang saug a maki sibul karin la maglungad lungad neng kapali palian na ning aldo pamisan misan atin daratang a damulag a manibat king bandang makababo dapot e la malyaring maglambat karin panagalan nalang kapampangan e na paintulutan kapampangan king ing labuad a pagkarinan na masalampitak ya karing daratang a manyalaulang banyaga pangaras keng saguan ala yang atrasan y kapampangan deng mangatapang a damulag a daratang mamuska kaya mumuli lang pupulayi subali keng matapang ya at masikan biasa ya pang maki saguan e na nala kabud pakipantukan deng sagu na ing metung karing gagawan na ya itang bigla yang sagudsud kaibat bigla yang matras saka ya talindiking at saka ne saguan king tagyang ing kalaban na inya makanian lang mangasubsub potang titikdo ya kanita ne paniaguan a buldit inya kadalasan mamulayi nala mu deng akakalaban na basta milayi ya ing kalaban na e ne patugutan panagalan at paniaguan a buldit angga king ayatad neng muli king tuknangan na ning kalaban nang damulag karing pepapulayan na kabilang de ing maragul nang apung cenon ing baluki nang bapang imung ing kalakian nang tatang teo ing bupalo nang tatang syanu at ing kalakwe nang matuang mindung tungkul naman kekaming kayanakan a supling ning marangle ing panaun ning bubulus yang peka maligaya ming penandit ibulus mila ding damulag king marangle at agyang e mi la saklitan mumuli lang dili ra pamanyatang ning sisilim iti ya ing panaun ming mamialung king lalam ning mangga nung nu ke magbitin bitn kareng baras at magsane barug karing tangke ning salbak a gagawan ming tukud nung misan mamialung keng tetsing ampon kara y krus king maliwalas nang arap bale matuang teo misan a panaun na ning bubulus atin dinatang a kayanakan a menibat king menila pangunakan ne ning taga menilang asawa na ning maestro caesar gomez agpang keng akalap kung balita ining kayanakan a tagalog metung ya kanu karing siga siga na ning tondo siguru pin uling ugali na ing maglakad alang pambabo imalan a balamu wari pagparangalan no ding malaswang tatu king kayang katawan linto yang mapanabusu karing kayanakan king baryu buri na pitatakutan yang balamu yang damulag a bulugan balang piswitan na buri na agad lumapit uling nung yang lumapit katusan no buntuk deng anak a e makalaban angga na mu keng mumuli lang kikiak dakal ya akatumbukan karing kayanakan king baryu oneng uling sane ya ata keng bugbugan inya apapagaga na la dening kayanakan a e naman makasane keng pate neng makialung neman maski na keng tetsing o kaya kara y krus buri na pane yang sasambut uling nung masasambut ne siguradu yang mamirait angga mu king muli keng tumbukan nung nune man magaling ding kayanakan king baryu pemalagyuan deng taglugan ing buri nang sabian nita tagalog a bulugan ding mamuntukan king baryu panimuna nang bapang juan a tenyente pekisabian de y maestro caesar king paulian na ne sana ing pangunakan na ning asawa na king menila tinutul ya y maestro caesar agyang mikaluguran la pang bapang juan agpang kaya ala lang karapatan deng pamuntuk baryu para itabi de ing metung a tau kabang alang titipang kautusan a manibat king korte ing amanuan nang bapang juan a tenyente ya ing kapayapan na ning baryu aliwa ing batas oneng y maestro caesar pakiduang ne pamu ing dokumentung menibat king hukum ning balen bayu ne paulian ing tagalog masakit ya lub ing bapang juan a tenyente kening kapanutulan nang maestro caesar kabang makatipun kami ketang pidadaran a patyu pakisabi ra ding kayanakan king manus neng gamat y bapang juan a tenyente at ila na kanung bala ing buri nang sabian nita pamasibasan deng batu ing bale nang maestro caesar bengi bengi anggang e mabating ing tagalog oneng y bapang juan a tenyente e ne inayunan ing anti kanitang munikala inawad na king misip ke pang aliwang paralan at belikdan na kung bapang juan a tenyente kabukasan king arap nang bale matuang teo akalaban ke pin tetsing y tagalog ing pisabi basta kinimut ya ing batu mituran ya kena mila ding taya king kuadradung gulis king gabun ding kaku lima lang mamera at ing kaya metung yang singkung pilak inatsa mila ding kekaming batu king pasigmanuan a gulis yang mimanu at inatsa ne ing batu na king lugal a makakambil a malapit karing taya inatsa ke ing batu ku king dane makayabat tinira yang palual at sinulparit ya ing sinkung pilak kaibat pinggigut nong pepalual ding mamera migmintis ya mu inyang metung nemung taya ing makatagan mikatagun ing batu na dinugan yang migtilad king yamut ning dutung telanan ke ing batu ku atsa ka ke sinipat ing batu na balu kung nung e ke turan mibagud ya ing batu ku at siguradu kung mayabut makanian man kailangan keng tirajan a batu na uling atyu nongan alus keng gamat na deng taya inya tinira ke ing batu na at ding manalbe dimdam deng mengalaksing makanian man e no buring isuku ding taya sasandali na king sinabe ku kanu agyang e na kuman sinabe agyang nanung sabian da ding manakit e no buring ibie ding taya inya inagkat ku ne mung mialung pasibayu mupin dobladu ing taya mikabit kung apulung mamera king lub ning gulis at ya aduang sinkung pilak inyang yatsa ne at lawan ing batu na king sigmanuan pinulut ku lang pemulsa ding taya at ngaku kaya king e ko buring kakialung deng mapamirait kanyan ne mag alsa at manamun tumbukan binalut milang imalan ding kekeng gamat at saka ke mipamustung tumbukan mikarakal la deng tau anak makatua babayi lalaki linual la ban ayalben de ing labanan tagalog at kapampangan king arap nang bale matuang teo umpisa pamu mengaturan na ku lupa karing mangabilis nang pitik ning kaili nang gamat tagalog ustung tumud ya pa ing wanan nang gamat king atyan ku maibug kung sayukut king kasalit uling ding gamat na balamu sagu la naman damulag potang akung manumbuk e ku neman aturan atmu ne kagaling manginlag balu na kung paliwasan a tumbuk at kaibat bilianan na ku king katawan at king sikan nang tumbuk balamu damulag na ku naman a maibug nang mamulayi dapot e ku malyaring mamulayi nung mulayi ku kailian na ku ning mabilug a baryu at siguradung sabian dang mas ugali ya pang kapampangan ing damulag kesa king makidamulag inya agyang mangasikan ya sirul y tagalog pibabata ku na mu ing sakit pakapasubu naku agyang mangabukulan naku e ku malyaring kumurul ban e na ku turan masyadu lebanan keng malapitan panikuanan keng ilapit ing lupa ku king salu na at milaban kaming balamu misasaguanan a damulag kelambatan ning sagugsuran apansinan kung lalata ya bitis mapalyaring makasane la king pate piraplanan ding bitis na dapot e la makakundisyun keng pangmalambatan a sagudsuran ding bitis kung makasane pupulayi keng aswayan lalakad pasalsal neng mangi uli kung mamuntuk alkus gulung garetang kumpe at mumukyat dalerayan neng mangargang atbu neng kakabyo lalu lang sisikan kabang lalambat ing sagudsuran bandang tauli tutud na ing tumbuk ku king tagalog dapot ing tagalog atmu ne katibe ing lupa na mengari ya wari keng gomang makunyat inya agyang turan ku neng tamak balamu e man manasakit ing atyan na anti yamong bakal king kasias inya agyang tutud ing sirul kung pasikwat balamu e na panamdaman aisip ku ing manibayu kung paralan at pakiapusan ke ing gagawan na neng makisaguan ya y kapampangan kinangua kung tyempu inyang e ne pyadyan bigla keng segudsud ing tagalog mengapaurung ya king sikan ning sagudsud inyang sagudsud ya sana bigla keng inatrasan inya mipabulusuk ya mabilis kung migbanda king katalindikingan at kalupa na ning gagawan nang kapampangan binilyanan ke king tagyang keni pala ing maina na ning tagalog kabud mengaturan ya king tagyang sinayukut ya king kasakit at memulayi yang minuli king bale na ning maestro caesar gomez sabi da dening makakampi kaya king dapat salikut na ku kanu uling kunan ne ing palakul na keng palakul kanu karin ya magaling at ken de pitakutan deng siga siga king tondo dapot alistu neman y mang saru sinaguli apanabas nakung aduang kasantingan a kabang tanke salbak maragul ya tiwala y mang saru king yang balu ra deng tagalog keng palakul e pa magsilbing pakiarap keng sinawaling kapampangan e ne tinipa ing bulugan a tagalog kabukasan abak pang maranun inatad deng maka kalesa y tagalog king balen pepa ulian de menila milako la kabag a salu ding kayanakan king baryu mebating ne ing dinatang a tagalug a bulugan karen naman damulag e ku ne abubulus y kapampangan ing gagawan ku papastulan ku ne mu neng abak a maranun king pampang na ning paligi bayang makasangap marimlang ambun neng abak kabud minukiat ne ing aldo yuli ku ne at pakanan ku ne mung are ampon bulung atbu makanano pane reng amunan saguan deng daratang agyang isoga ke pa king gasak lapitan de mu rin deng mamuska kaya at potang managal ne mabagut ya mu ing tulus ing makatakut ya ing sasalimparang tulus potang managal ne uling nung atin mituran siguradu yang manasakit mayap a mayap nung alang masasaklit a batal keng lubid ning tulus uling y kapampangan e ya tuknang tatagal king mamulaying akalaban na at alang malyaring makasabat agyang e ku ne bubulus y kapampangan luluban de pa mu rin dening makabulus a damulag king mula ketang pitatalyanan kung kwayan nung nu ke pakanan makanano dening damulag a babay a bisang magpabuktut kaya pupuntalan de ing malilyari naman deng lalaking tatakiki king babaying damulag pakipaten de y kapampangan agyang pekamatibe neng lubid ing panali ku kaya siguradung patluran ne patye atin linub a mamuska kaya inya e lumabas ing paruminggu a ala mosang damulag a e muling sugatan a buldit nung e man king tagiliran ngeni naman dening maki damulag pane reng susumbung y kapampangan kang bapang juan a tenyente sasabian da king y kapampangan misusubi ya kanu bengisan a tatakut lang datang ing aldo pati na tau panyaguan na kaministilan mu king y bapang juan a tenyente pakisabian naku at aduan nang pakapun ku ne y kapampangan para king katahimikan da naman ding damulag king baryu mikawani keng bapang juan a tenyente likuan nakung gulu pamisip eku balu nung nanu ing mayap daptan tatakut kung pota nung milako ya bayag y kapampangan mabating ing kayang sintingan tepangan at sikanan king aliwang pangasabi mawala ing kayang kayabangan a pagmayabang ku naman dapot king aliwang panig malda no man ding makiduang ing makapun ya sana ing pamuntuk ning baryu ya na mismu ing makisabi makarine ing magpa ali kang bapang juan a tenyente lalu na tegawan ke pa naman king kumpil nanu kaya ing gawan ku dapat kaya o eya dapat makapun y kapampangan milabas ing panaun ning pamamili at dinatang ing panaun ning pamanyagmit kalupa ning sadya ing sikanan nang kapampangan keng pamanakut makagareta yang e ku pikakunuan pagmayabang mekulili ne ata balugbug ing siping kung asikan a y seung keng daramdaman nang gelingan nang kapampangan inya kabud apisali na ing kayang pupul sinali yang metung a matikding damulag a menibat pa king malolos bulakan kabang dadara keng talyadora king patyu dela neng seung ing matikdi nang damulag a pemalagyuan nang tagalog kababalangkas neng kapampangan mayabang ya naman talakad saka malimukmuk ya naman a tundun uling e ya kanu agad mekapun agyang e pa mesubuk a galing y tagalog dapot keng tanya ra deng kalupang manasik e ya mitauli kang kapampangan misan a aldo domingo kabang magbaras kami king lalam manga abatyawan ke y tagalog a linub king mulahan king talimunduk megumpisa ya king pamanadyad na king pun ning akasia at kaibat tiglusan ne ing pun ning sagin a butulan nung no tinais ding kayang sagu agad keng pintalan y tagalog ban dakpan ke sana uling pigaganakan kung lapitan ne y kapampangan dapot meko yang memulayi penandit ikit ke y seung at sinabi ku kaya king linub ya king mula y tagalog at babanten ne sana pota balikan neng alisuasan y kapampangan sabi nang seung king panintunan ne pin y tagalog uling mebulus ya kanu king pisogan tiru ke nung nuya migbanda at mine ya pin y seung ban dakpan ne ing kayang damulag aku naman linipat ke y kapampangan banda king malub king mula at tinali ke lalam ning santol nung nu ke dininan are ken mong lub ku yaring malub ne king mula e na ne puntalan buskan tagalog karin mikatagun dinatang ya y kong pelis a konsehal darala ne ing manuk nang talisain buri ne kanung ibugnus kang malutu a sinambut nang mekatatlu tiki ke king lalam manga nung nukarin ya makatulus y malutu kaibat milang pisikaran bebatan milang tali taid pepatuktuk mila laman buldit ampon king palung balang mikapali buntuk kaibat pibugnusan mila ding magbaras minta lang menalbe king bugnusan uling masanting lang mamarug ding manuk akalimbatawan ke y tagalog e ke ikit linub king mula kabud abud na mu dimdam ming kukurug ing gabun misasaguan no palang kapampangan ing lubid nang kapampangan mepatlud ya king libutad tanda ning bigla neng leputan diklut mila ding manuk at ilang inalben mi ding misasaguan mapali ing labanan ding aduang damulag mamaltuk la deng sagu indat akua rang mipungkulan balu nong ilugal tagalog ding kayang sagu at gagalus la king batal nang kapampangan masikan lang parehu inya alang bisang matras king karelang sagudsuran malambat la mu rin mipapantuk dakal ya galus king batal y kapampangan dapot nung kapilan ya mangaplas a katawan karin ya lalung tatapang agyang nanu mu ala keng itsura nang kapampangan ing mulayi king labanan penandit pa ikit keng biglang sinagudsud kaibat bigla yang tinalindiking ustung apaliwasan ne y tagalug segu neng mituki tuki king tagyang king wanan nang sagu bayu ya mekapanimbang y tagalog sugudsud neng kapampangan angga king mangapasiklod ya king gabun kabang titikdo ya y tagalog pindalas neng piniagu king gulut at balang sikwat ding sagu na lulugut king buldit nang tagalog penandit pa pupulayi neng minuli y tagalog kabang panagalan neng panyaguan a buldit kapampangan kabukasan kauli ku bale kaibat ning pamagpastul kung maranun kang kapampangan mebigla na ku mu iniang dasnan ku la king lub bale di bapang juan a tenyente y kong peliz a konsehal y maestro gomez ampon y dr beltran a beterinanryu belita ra kaku king kaibat ibat da pamu keta kari seung at linawe neng dr beltran y tagalog agpang kang dr beltran mangalalam ya kanu sugat y tagalog king katalindikingan ampon king buldit nung mipalub ya pa kanung bagya ing pangasagu na malamang ing mibusni ya atyan y tagalog at malyaring kamate na nung ala murin kanung manganyaya karing sugat e ne man kanu manganib a bie y tagalog digdag nang dr beltran king lawan ne mu naman kanu y kapampangan kabang alyup alyupan da ing babasuk a salabat a inaluk nang ima ku biklat neng bapang juan a tenyente ing talagang paksa ra belikdan neng bapang juan a tenyente y dr beltran mipakaili kami kening biru nang dr beltran pisabian taya ing matulid aliwa ing kayupayan at likuan da kami pin ning matua agpang kaya ing pamakiabe yang dapat papagbabawan kesa keng katuliran ing pamakipag parang tau mumuna ya kesa keng matulid na ning metung a tau inya agyang katuliran na pang kapampangan king lagyu ning pamakibague pamakikaluguran at pamakipag parang tau magsakripisyu ne pa ing katuliran linawe keng maratna ing matua penamdaman kung balamu ing wawa ku atmu na kapait bisa kung magmatulid dapot nukarin ku manintun katuliran balamu wari aku na mung dili kung mamulang king lugal kung beitan ing maestro ing tenyente ding memaryu at ngeni ding pengari misasanmetung la king metung a kapagnasan a makapun ne y kapampangan aku namung e bisa anti ku waring kakawe magdili dili at makasalansang king atmu na kasalusung agus e ku mekatanggui alben ku lang mengidagsa kang kapampangan muna dininan dong tali ding bitis nang wanan kaibat sinilu dong parehu ding lubid karing bitis nang kaili mibili lang pun kwayan king pilatan nang bitis kaibat piyagnan dong inigut ding lubid miragsa ya ing damulag tinali dong mahigpit ding lubid king makasalalak a pun kwayan legue nong dr beltran ding gamit na e man binang miglambat ala neng bayag y kapampangan kiskusan neng panulung dr beltran ing sugat at saka ne teyi king sinulad kaibat penguskusan nang panulu ing galus na king batal kapampangan yari ne y dr beltran kayari na memun ne ing beterinaryu uling manenaya la pin kanu detang buktutan nang babi atmu ne kalalagwang milabas ing pabulan kayap ne sugat y kapampangan makanian man e ke pa mu rin lalague king malapit king bale mi karin ke tatali ban alang makalapit mamuska kaya pakanan ku ne mung kumpe bulung atbu ampon are painuman ku ne mu ampon paniabugan king masasaklung danum king malapit a talaga at linakad la pa ding aldo misan a abak a maranun legue keng pistulan y kapampangan king baidbid nang atbung matuang mindung a malapit king kampusantu ding iglesia inyang saslag ne ing aldo siniku ku ne y kapampangan ban kanita muli na ke sana ustung kalampas mi king kampusantu da ding iglesia bigla neng tinas ing buntuk nang kapampangan inyang malikid ku nung nuya makalawe ikit ke y tagalog ketang babo nang rampa ning paligi makatas ya buntuk a balamu wari manamun yang labanan dinalan king isip ku king maranun neng binulus seung ing damulag na king gulut dang bale maliksi kung kinuldas kang kapampangan at ing panyapin kung linggotsi ginamit keng pemampan king mata na baneng e pansinan y tagalog memulut kung batu ampon buliga at ilang ginamit kung pemasibas kang tagalog baya sanang dumayu oneng y tagalog balamu talagang manintun yang saguan kesa king dumayu ya tinipa ne pin man king rampa at diretsu ing datang na kang kapampangan bakung e masipit linisya ku a deyu ku ne pin man ing longgotsing penakap ku king mata nang kapampangan king sakildap a penandit memaltuk la ding misalpukan a sagu king dalan a ma alikabuk a papunta king baryu misagumun la king mipnung tetagan ding aduang damulag y tagalog at y kapampangan at mikarakal la ding tau nanan ku man balakan e ya daig keng sikanan y kapampangan mangapaatras ya y tagalog indat sagudsuran ne metung pa titimid neng kapampangan itang kaili nang sagung tagalog inia indat mipakli ya batal y tagalog alulugal neng kapampangan ing sakyud na king salu y kapampangan ala yang sugat y tagalog dakal ne galus at malalam ya pa itang mesakyud na king salu metung karing sakyud nang kapampangan tinud ya king bitis balaku sa mapakli ya tud y tagalog kinangua yang tyempu y kapampangan sugudsud ne y tagalog kaibat bigla neng telindikingan a sugudsud ne king tagyang mengapasubsub ya y tagalog balakusa mamulayi ne dapot e ya memulayi segudsud neng bigla y kapampangan at y kapampangan yang memulayi kesa king y kapampangan yang managal a manyagu king buldit nang tagalog y tagalog yang managal a maniagu king buldit nang kapampangan inatad neng minuling tagalog ing pupulaying gagagang kapampangan inyang dasnan ke king lalam santol y kapampangan mangalgal ya laman king takut agyang ala yang sugat makalunus ya palang daramdaman manangis a damulag ing sambitan na atmu na kasakit king penandit aita aintindian ku ing kikiakan na aliwa ing pangasambut na king saguan uling e ne man mesambut nune ilang tatangisan na ding milako nang bayag balu na king mebating ing kayang tepangan ing kayang kayabangan ing kayang dangalan a pagmaragul nang makatumpak king kanuan na uling darala ne ing lagyung kapampangan at aku man menangis ku melunus ku king damulag ku at sinisi kung kapait paitan a nung baket pepabustan keng milako ya bayag y kapampangan manibat kanita milako ya gilas y kapampangan nung mangan ya man tamilmil na mu agyang ibulus ke e man maglakad nung nu ke likuan karin ne mu agyang lapitan de deng babaying damulag e na no pansin ing makalungkut pa pakibiruan de mung saguan deng babaying damulag pupulayi ne nung atin yang akit a lalaking damulag a maki kayabangan agad na nang mumuling manigalgal keng takut itang sadyang damulag a matapang matatag masanting masikan at maki kayabangan linual yang dungo at sidsad king kataloti ing dangalan nang kapampangan mimin neng miyugse king pitak ibat ketang aldo milako ya bayag at pilayan ne y tagalog misan a abak maranun keng pintalan y kapampangan king kayang balung balung bake sanang pastulan king talimunduk ikit ke y kapampangan a makakera king gabun manigalgal yang siguk siguk king sinag ning darala kung sulung paritan ikit kong maglua ding mata na at atin malalam a saingsing indat lumual ing angin king kayang arung yan mang damulag pala biasa yang kumiak kikiakan na ing lakuan na naku uling balu na king e na magluat e na ne akit pa ing matalik nang kakaluguran balu na king mika kayangganan no ding masaya ming penandit king asikan balu na king malapit neng mapatlud a inawa at aku man balu ku na inia akuman maki lua no ding kanakung mata uling ketang penandit aita maghingalu ne y kapampangan kambe na ning katataulian nang singap belag neng kapampangan ing katawan na king gabun king kanakung pangasindak mipagulisak kung masikan tinipa yang makaparitan y tatang ku y ima ku atyu king kagulutan na at mengulangul antimong kematen uling tutu na ku man kematen mete ne ing kakung kakaluguran ing kanakung kayaduangan ing kanakung pagmayabang ing kanakung kapampangan king pangamate nang kapampangan balamu wari dake ne ning kakung katawan ing metanggal antimong metung keng gamat ing melaput metung keng mata ing mepisak metung keng bitis ing meputut o metung keng pangisnawa ing mebating king aktangan na ning kakung bie nanan na ku man panaruan indu ku e na ku apatuknang kikiak uling para kanaku ing kikiakan ku kasing timbang ne ning yatu uling karing pago ku pupusanan ke ing mabayat a kasalan a pepabustan keng mekapun y kapampangan nung sanang pepakit kung tetagan nung sanang pepakit kung tepangan nung sanang ginulisak kung masikan king kapanutulan e ya sana mekapun y kapampangan oneng ali pepadalan ku king matuliranan at e ku pepakit bengisan e ku pepakit tepangan e ku pepakit kayabangan e ku pepakit sikanan at king gewa kung ita balamu pin e ku kapampangan balamu pin e ku kapampangan uling e ku paman mekapun king pepakit kung telotian linto king tambing nakung alang bayag masala ne ing aldo na ning abak mikarakal no ding tau atin nang malulunus kanaku uling aku ing kewalan dapot balu kung atin mu rin matula uling ing akakit da mu ing kabayangnan nang kapampangan aliwa ing agawa nang kasuyuan karela datang mu rin ing aldo potang makabara no ren keng labak aganaka re mu rin y kapampangan kanita re paniniglon paninitunan pisabisabian dapot ing kapampangan a amanuan da ala na yu masusora naku keng pamaniabyan da e re aintindian nung nanu ya kabaldugan ing lugud e re balu ing lusuk a kapanamdaman ning malugud a menese king peparagul nang sinese ing balu ra mu ya ing pakinabang a akamtan da king metung a bague itang balamu mo maki ulaga ya mu kabang pakinabangnan de inya ngening mete ne e ra ne pagsalbatan man nune buri da ne mung pindangan at pekiduang ke ing pala ding menasa memaglako na la uling ing akua rang apangan kang kapampangan yang talagang pindalan da mayap na mu atin pang mitagan a mapilan a kapanalig a maganakang sinaup mengulkul at mengilibing kang kapampangan kabud milibing ya y kapampangan linub ko ding gamit ku king pamanasik king kamalig lingkul ko ding guyud at lubid nang kapampangan saka ko sinabit king dalig king metung a suluk sinabit ke ing aswe a balamu wari larawan ne ning lira ning metung a watas a e na dalit pang pasibayu king kangatbang suluk sinabit ke ing sarul a balamu wari larawan ne ning pluma na ning metung a talasulat a e na pasibayung sumulat pang kawatasan uling ing atyu keng lub ku yaring itang mete ne y kapampangan e na ku talbug pang pasibayu king marangle e na ku manasik pang pasibayu aku man milako naku diwa king bie ala nakung pagmayabang ala nakung ganang mananaman pa king marangle pati pamangan ampon pamanudtud e na maniaman a anti ing sadya apansin nang ima ing kanakung pamagmalun pigaganakan na ing kumuyad ku naman a bie at mangari ku kang kapampangan inia pekisabian ne ing pisan a ramon a ituki naku sa king menila at yabe na ku king obra ra karing makina ila na kanung balang manupa keng pamagpatanam keng panaun ning bibili king anyaya nang kong ramon tinuki kung meki pagobra king san juan rizal ing amu ming insik mamaniali yang mesirang kotsi at ila ding kekaming lalarinan potang mesamasan nala at lupa nong bayung gawa pisasali nalang mal mekasaup ing pamangalag tornilyu king pamangalinguan king bie na ning marangle at kabang ala ku king baryu abalitan ku namu king ing tagalog nang seung yang mag ari karing damulag at ing tagalog nang mang caesar maralas ya ngeni king baryu at yang mag ari kareng kayanakan makalunus lunus ing milyari karing damulag kase ala nang mitagan a atin pang bayag at maguing karing kayanakan balamu wari makanian na naman pitakutan de y tagalog milabas ing panaun dinatang ing panaun ning dadara mikatagun minuli kung menapa king baryu kabang dadaran dang talyadora ing tauling mibili dinatang ya y jose baraku kayabe ne ing anak nang y pataling atin yang tatairan a biseru y pataling at buri ne kanung paglibe pale tambing keng aburi bikas ing biseru lalu na timbang ya pa naman a balangkas ala ya pang lagyu ing damulag nung e biseru uling e ya pa mekintal at eya pa mekapun kaibat kung sinangguni king matua libayan keng apulung kaban a b ing biseru nang pataling kabud kayari ning dadaran tinipun ko ding anggang sinaup belita ku karela king manasik kung pasibayu at king pamitipun aita agyang e ya pa mekintal ampon ala keng lub ku ing pakapun ke dininan mi neng lagyu ing biserung damulag inaus mi yang kapampangan ketang penandit aita baluku na king manaya mung ditak a panaun mika kayangganan na ing pama ari na ning tagalog nang seung at keni naman tagalog nang mastro caesar ala nang panaun pang dapat panayan kabukasan ati kami king arap nang bale matuang teo inyang akit miyang dinalan maka kalesa y maestro caesar kayabe ne ing asawa na at y tagalog agpang kang atsing manting a labandera da paulian da ne kanu y tagalog king menila pota kanu mapakli ne naman a tagyang keng pamakisaguan kauli ku bale belitanan ke y ima ku at minta ku king kamalig beba ko ding aswe at sarul at piglako ko kalawang misan pa atin kung diwang talbug pasibayu king marangle nanan me ta yang watas a makidiwang pasibayung lage king marangle ning kawatasan ing mayubung timan mamutyawi ya ngeni king kanakung labi uling balu ku king ing biserung e pa mekapun dagul yang metung a matikdi masikan masanting matapang matatag at maki kayabangan dagul yang sagisag ning metung a kapampangan dagul yang matapang a kapilan man ala yang pulayan a tagalog uling yang matibe kung panata ing mate na ku pamu bayu ke pabustan milako bayag y kapampangan art profile nang daniel h dizon b f a y dan mibait yang ating talino keng pamangulis at meseseng maranun kapamilatan ning kayang pengaring lalaki ing meangubieng professor vicente alvarez dizon b f a b f a yale magumpisang inyang mga apat yang banua idad ing influencia ning tatang keng daragul anak yapin ing agiang kapilan man malyari yang atiu king studiu ning kayang tatang kabang gugulis ya atatandanan na pang dan ing api ning kayang pamangulis tungkul keng lugud keng balen milablab inyang inyang apat yang banua ing tatang memigsu na niya ayari miagnan deng aduang artistic projects king kayang bale studiu king varmint st malate menila ing maragul a oil painting miki pamansag a ing labanan king tete zapote the battle of zapote bridge at ding colorful watercolor paintings ding pamanaliwa ning susulud filipinu anggang the evolution of the filipino costumes miragdagan pa ini inyang inyang ing matuang dizon ayari ne ing kayang art degree king yale university a ating parangal inyang migising ne neman keng maragul a oil painting ning kayang tatang a mipamansag a ing labanan ning tirad pass the battle of tirad pass a nung nu ing ng banuang anak mesasag ing kayang pagkamakabalen keng dakal a aldo inyang tutuking banua y professor dizon menyambut yang mumunang dili keng meto yatung ligligan keng contemporary art manibat kareng a bangsa king golden gate international exposition king san francisco california usa kapamilatan ning kayang pinyambut a gawa keng larung mikipamansag after a day s toil kaibat ning aldong pamagobra a simbut ne ing bantug a salvador dali ning espanya a meging pangaduang galal ing pangatlu minta ya kang robert phillip ning america king panaun a aita y prof dizon metung yang talaturung art king pamantasan ning filipinas mapua institute of technology at ning national teacher s college king menila la ngan y dan atatandanan na pa na ing mumunang galal a panyambut dininan ne ing menila at ing buung bangsa tula at saya at mimie pangatas lawe karela ing pangasiklab ning meto yatung guerrang iimagumpisa inyang disiembri memie kasakitan a bie kareng dizon inyang magumpisa ya ing ing japanese military administration minutus lang ibuklat pasibayu reng pipagaralan king menila at king buung bangsa kayabe na ing pamantasan ning filipinas y prof dizon tinggian na ing aluk da reng japon para magobra para karela at migsangkansangkan yang masakit para milabas la reng kayang katubale tinanggap yang paminsan minsan a obra tungkul keng pamaminturang arti king pamanarkila nang apartment king santa cruz menila kabang deng pamilya na migdatun la kareng kayang katuangan king angeles pampanga nung nu y dan para milabas ya keng danup meki pagobra ya paminsan minsan bilang kitchen boy kaibat ning pamagaral na king regimental kitchen ning balen a nung nu atin japanese army garrison e migluat ding sundalus at opisyalis a japon ikit da int talino nang dan keng pamangulis at dininan deng masakit paintunan lapis at malinis a maputing papil at inadlukan deng gumulis maske la pa keng plantsadung unipormi at makinang a baril at parala da la reng megulis a larawan kareng pamilya da japan ing sukli y dan mipamulala ya kareng kaburian at sigasig keng arti da reng mangatapang at makatakut a sundalus apagumasdan na keraklan karela ing mailig la keng pamangulis at arti ena balu deng japon pepaindalan da kaya ing bayung larangan iyapin ing arti keng military art sinaguli y ding drawing nang dan kayabe la reng sundalus a japon ding karelang kagamitan panlaban deng karelan unipormi tanki saken eruplanu alwp at king mung isip at pamananda na at apasaya na la ding manalbeng japon kabang kaba deng lihim ning kalaban miraras king kayang tatang king ena pamanuru king u p pasibayu migsangkan yang atin makayawang sakit at sinalikut at migdatun ya kareng pamilya king angeles pampanga inyang mumunang dake ning at megumpisa yang migpinta karin y dan matula ya kabang akakit neng ing tatang nang magpintang keng watercolor at keng laru keni y prof dizon pasalikut na nang pegumpisan deng mumunang gulis ning kayang obramaestrang ng watercolor war paintings a mikapamansag manibat king pamanyakup da reng japon anggang king pangatimawa ibat ke reng americanu agpang keng ikit ning kanakung brocha kaibat ibat na ning american liberation ning filipinas ing matuang dizon agad yang metanggap keng u s th army air force command king clark field bilang consutlant keng kalinangan at amlat kabang y dan naman ngeni ne menakit yang obra bilang tent boy ka reng metung a tent cities na ning sundalus a u s army nung nu la memanyulput king kayang balen mebayad yang tunggal a pesus ing aldo deng kayang ginulis pibandian na nala ning u s military inyang kailbudtan na ning deng pipagaralan memuklat la at y dan high school ya kanita king balen pipagaralan a holy angel academy sinaguli meging yang pintor ning eskuela kaibat y prof dizon meyaus ya menila para samasan ne ing pipagaralan na ning fine arts king u p ing makatakut a denasan na king meto yatung guerra ii nanupata meging pabilis king kayang mainang katawan at sinuku king sakit keng baga kaibat ning makuyad nang pangaospital king quezon institute y prof dizon inuli re king kayang bale king angeles pampanga para panenayan ing pupuntalan para makasaup ya keng kayang mamamateng tatang y dan ngeni menakit yang obra bilang maminturang paskil king paint shop na ning metung a maragul american construction company a atiu king filipinas ing drake utah grove co nung nu ila ing mitutukan gawa at paragulan ing pekamaragul a base kilual ning continental u s bukud kareng signboards ing paint shop gagawa la naman mabusising pamanadluk makuleng paskil at titak a karagul a billboards deni egana gana gawang mepintang gamat deng americanung mamalakad agad agad dang ikit na y dan ing peka anak keng shop iyang diling makapintang lupang taung masalese at makule lalu na deng paka unipormi manibat kanita kilub ning pilan mung duminggu mitas ya puetu manibat maminturang paskil at meging yang artist illustrator a nung nu dininan deng mamesus at atlung sentimus balang metung a oras maragul ne kanita inyang panaun a aita uling ing libayan kanita aduang pesus balang u s dollar king ketula ning kayang makarateng tatang inyang oktubri y prof vicente alvarez dizon meangu ya bie at y dan iya ing melakuan para itaguyud ne ing api ning arti keng pamilya keng mapilan mung bulan ing milabas ing drake utah grove co mayayari ne ing pangagawa ning clark air base at malapit na ing marakalan a pamagbawas ka reng magobra enana penenayang dan ing daratang nune linub yang bilang clerk keng angeles electric corp at kayagnan na nita bilang malagungtalagulis na ning kumpanya ra kaibat na ning obra papulayi ne ing malating art shop na king bale nung nu ya tatanggap nanu mang klasing obrang arti kalupa na ning pamangulis pamaglarawan gamit pamanuru paskil at nanu pang akakit ning panimanman at king panaun a ita karin ya mu rin kinanwang pamagaral makalaut keng kursung commercial design ibat king pipagaralan ning kayang tatang king art instruction inc of minneapolis minnesota u s a at miggrauduate ya inyang uling e manikuang bachelorship degree king art pauli ning kakulangan keng pamanyalapi y dan migdatun ya king electric company y dan mekiasawa ya inyang keng metung a malagung dalaga y enriqueta dominguez y luciano metung a apu keng tud ning metung a a dilanwang kastilang kawal a comandante a mikaanak a pitu para a pasunuran ne ing kayang buri ning ima y dan mabayat man keng lub na mikyabe ya keng a buung bangsang art examination at ligligan para keng melquiades m castro art scholarship king university of the philippines pamantasan ning filipinas kaibat ning magurung at maigpitang ligligan kareng kasing galing keng talino king buung bangsa y dan ikua ne ing peka matas diling galal at meyaus yang m m castro scholar king banuang ita inyang atiu king u p parati yang university scholar melyari ya naman part time artist illustrator keng in the grade school magazine at ning limbagan liwayway para keng banauang pamagaral menikua yang galal a gintu manibat keng art association of the philippines bilang best fine arts student of the year ing yuniporming rayadillo ning model company unit ning u p r o t c regiment ginulis niya naman dan at inyang miggruaduate yang keng bachelor s degree keng fine arts cum laude kaibat ning pabulan mekalub yang obra bilang staff artist ning inyang y dan was meyakua yang magobra keng don pepe henson enterprises dphe king angeles para panimunan ne ing kayang promotions department ing dphe metung yang real estate developer para keng daragul a pamangilangan da ring communidad a americanung pamilya ning u s air force king lakanbalen at king lele at makapadurut ning clark air base kayagnan na nita memuklat yang kayang art studio para karing daragul a a pamangilangan da reng libulibung americanung servicemen at deng magobrang filipinu keng base keta mu ring panaun a ita ketang kasagsagan ning kayang artisitic activities king kayang balen y dan bigla yang mikabisita ding buung talaturung lalaki ning u p school of fine arts penimunan nang dean dominador castaneda sec candido alcantara at prof jose t joya ing karelang pamagdalo meging yang official a gasi para y dan makyabe ya keng art faculty ning kayang alma mater ketang panaun a ita makatambak ing kayang responsibilidad king dphe at makasalang a obra king kayang atelier a manibat kareng kayang americanung customer iting aluk a iti maluka nang tinggian king kayang mabayat a lub inyang y dan meyaus yang bilang most outstanding filipino alumnus in art ning kayang alma mater art instructions schools inc minneapolis minnesota u s a at melimbag ya iti king meto yatu keng limbagan ning piparagaralan pang international keta mu rin banuang ita itang historical painting nang dan metanggap ya para miladlad king kamikaze hall ning yazukuni shrine museum king tokyo japan iti migpatunena y dan ing mumunang diling e japon at mumunang filipinung illustrador artist nung nun i kayang obra arti metanggap ya at miladlad king mesabing museo manibat inyang mitatag ya inyang ing first sold exhibition nang dan melyari king peka library hall ning clark air base king pampanga philippines manibat inyang juliu anggang maka ain bilang u s bicentennial commemorative art exhibit nung nu detang watercolor paintings a papakit da iing evolution of the american military uniform from to inyang dan pegpursigian na pegkasakitan nang lalang a historical watercolor paintings a papakit da deng talusay a combat uniforms firearms at gamit ning meto yatung guerra ii ning imperial japanese armed forces king filipinas army navy air force paratroopers alwp nung maknanu nal ikit king angeles pampanga clark field at king menila inyang guerra keta mu rin banuang ita mikadalan yang manuknangan king america nung nu menikua yang obra bilang illustrador artist at talasaup keng aklatan king pacific soutwest research station library ning the bureau of forest service u s dept ning agrikultura king albany california manibat anggang y dan at ing kayang asawa migdatun la king pulu ning guam nung nu ya meyakua bilang art instructor king santa barbara school metung a katolikung kalibudtang pipagaralan king balen ning dededo itang panaun a ita mu rin menikua yang pekamumunang galal keng ligligan art heroes on guam para keng kapamasusian ning ng ning pangatimawa ning guam old belltower ning merizo keng historic painting competition at the last salvo king filipinas y dan ing peka primeru nang aduang taung piyalben a nung nu kayabe ne ing wali nang babaing artist y josie h dizon henson king th lounge holiday inn clark king pampanga manibat septiembri anggang oktubri maka ain iyapin ing kayang philippine revolution centennial art set evolution of the filipino revolutionary uniforms ing pekamumunang dili king uri na king amlat ning philippine art dalita lang maka ain ngeni king heroes hall king museo ning angeles dalan ning sto rosario ing matuang municipio syudad ning angeles ing marinduque metung yang pulung lalawigan ning filipinas atiu king labuad mimaropa king luzon ing kayang balen tungku iyapin ing boac ing marinduque atiu pilatan ning tayabas bay king pangulu at dayat malat ning sibuyan king mauli atiu king mauli at albugan ning quezon aslagan ning mindoro at pangulu ning romblon ing marinduque alus mabilug yang pulu a atiu mga labing metung manibat keng peka pulu ning luzon atin yang kuadradung milya at iti ing peka pangng pekamaragula pulu king kapuluan filipinas agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing marinduque kebaluan ya keng banua banuang moriones festival ing marinduque atin yang balen ing zamboanga del sur metung yang lalawigan ning filipinas atiu king labuad telapulung zamboanga king mindanao ing kayang balen tungku iyapin ing pagadian lakanbalen at ing lalawigan makasepu ya kareng zamboanga del norte king pangulu zamboanga sibugay king albugan misamis occidental king pangulungaslagan at ning lanao del norte king aslagan king mauli yapin ing moro gulf agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing zamboanga del sur atin yang balen at lakanbalen ing zamboanga lakanbalen makasarili ya keng lalawigan bagya ya makataid deng memalen ning lakanbalen ela miyayalal a panglalawigan a manungkulan nune atin lang sariling representati king congresu ning filipinas ing zamboanga sibugay metung yang lalawigan ning filipinas atiu king labuad telapulung zamboanga king mindanao ing kayang balen tungku iyapin ing ipil at ding kayang sepu ilaping deng zamboanga del norte king pangulu zamboanga del sur king aslagan at zamboanga lakanbalen king maulingalbugan king mauli iyapin ing sibuguey bay king moro gulf zamboanga sibugay iyang pekabayu kareng lalawigan ning filipinas melalang inyang inyang ing pangatlung distritu ning zamboanga del sur mikawani ya agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing zamboanga sibugay atin yang balen melalang kapamilatan ning republic act no inyang pebreru sarangani metung yang lalawigan ning filipinas a atiu king labuad soccsksargen king mindanao ing kayang balen tungku iyapin ing alabel at ding sepu na ilapin ding mauling cotabato king pangulu at davao del sur king aslagan king mauli iyapin ing dayat malat ning celebes ing lalawigan atin yang aduang dake ing sarangani bay iya bilang ing mikakawani kareng aduang lalawigan at dati yang dake ning mauling cotabato anggang meging yang timawang lalawigan inyang agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing sarangani atin yang balen makasapunggul lang aduang dake pikawani no ningsarangani bay ing dake albugan atin yang kiamba maasim at maitum kaba naman ing aslagang dake ilapin ding alabel glan malapatan and malungon ing mauling cotabato metung yang lalawigan ning filipinas a atiu king labuad soccsksargen king mindanao ing kayang balen tungku iyapin ing koronadal lakanbalen at ding sepu na ilapin deng sultan kudarat king pangulu at albugan sarangani king mauli at aslagan at davao del sur king aslagan king maulingaslagan iyapin ing sarangani bay ing general santos lakanbalen keng pampang ning sarangani bay ing pekamalapad at maulagang syudad ning mauling cotabato at ini ing peka seaport na ing lalawigan saranganidati yang dake ning mauling cotabato anggang meging yang timawa ing lalawigan inyang agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing mauling cotabato atin yang balen at lakanbalen ing basilan metung yang pulung lalawigan ning filipinas atiu king bangsamoro autonomous region in muslim mindanao barmm ing kayang balen tungku iyapin ing syudad lamitan at atiu mu king mauling banda ning pampang ning telapulu ning zamboanga ing basilan iya ing pekapangulung dili kareng pekapulu ning kapuluan sulu agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing basilan atin yang balen at lakanbalen ing isabela lakanbalen iya mu ing syudad at balen tungku ning basilan dapot ing isabela lakanbalen metung yang timawa keng lalawigan at ing tutu dake ne ning labuad ning telapulung zamboanga ing basilan dati yang dake ning albugang mindanao ing dati nang lagyu ning telapulung zamboanga dapot inyang kapilan pa mung plebiscite deng memalen ning basilan pinili ra ing makyabe la keng barmm dapot ing isabela lakanbalen ela mikyabe deng minunang menuknangan keng pulu ilapin deng orang dampuan deng ninunu da reng yakan ing bantug a sultan kudrat migkuta ya king balen lamitan anggang inyang datang la reng kastila at lemutak dala inyang deng missionaryung jesuit dintang la mapilan mung banua deng dutch lisuban de ing basilan inyang oneng deng katutubu tinulak dalang pabalik deng french sibukan deng sakupan ing lalawigan inyang dapot ilamurin ela migtagumpe kaibat na nita sinaguli mu deng kastila ginawa lang kutang gawa keng batu at pelagyu de kang reynang isabela ii ingyang ing balen zamboanga meging yang syudad inyang inabe ne ing basilan dapot inyang juliu ing basilan mismu migsarili ing syudad meging yang lalawigan inyang disiembri ing lanao del sur metung yang lalawigan ning filipinas atiu king bangsamoro autonomous region in muslim mindanao barmm ing kayang balen tungku iyapin ing marawi lakanbalen at ding kayang sepu ilapin ding lanao del norte king pangulu bukidnon king aslagan at maguindanao at cotabato king mauli king bandang maulingalbugan iyapin ing illana bay ing takde ning moro gulf kilub ning lanao del sur iyapin ing danao lanao ing pekamaragul diling danao king mindanao nung nu ya karin ing batis maria cristina ing pekamaragul a batis king bangsa agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing lanao del sur atin yang balen at lakanbalen ing maguindanao metung yang lalawigan ning filipinas atiu king bangsamoro autonomous region in muslim mindanao barmm ing kayang balen tungku iyapin ing shariff aguak at ding sepu na ilapin deng lanao del sur king pangulu cotabato king aslagan at sultan kudarat king mauli king bandang albugan iyapin ing moro gulf agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale karinan managkat pansin ing maguindanao atin yang balen at lakanbalen agiang ing cotabato lakanbalen atiu kilub ning maguindanao makasarili ya keng lalawigan agiang atiu keng kalibudtan na ning labuad bangsamoro autonomous region in muslim mindanao ing tawi tawi metung yang pulung lalawigan ning filipinas atiu king bangsamoro autonomous region in muslim mindanao barmm ing balen tungku ning tawi tawi iyapin ing panglima sugala at ing lalawigan ya ing pekamauli ning bangsa king pangulungaslagan iyapin ing lalawigan ning sulu at king albugan ing sabah king malaysia ing tawi tawi sasakupan nala deng alieang pulu na ning dayat malat na ning sulu king pangulungalbugan ing cagayan de tawi tawi island at ing turtle islands at atiu mu king kilometru karayu king sabah agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale keraklan ka reng tau ning tawi tawi karen lang katututbung sama o kaya katutubung badjao dakal ka reng tau makipagkalakalan la king sabah uli ning kilometru kalaut deng salita ning sama ilapin deng tausug badjao arabic ampong bahasa malaysia ila reng keraklan a mayayagkas keni ing tawitawi atin yang balen keraklan ka reng balen atiu la kareng pulu na ning kapuluan sulu adua kareti mapun ampong turtle islands atiu la king dayat malat ning sulu ing bukidnon metung yang maka kandadunggabun a lalawigan ning filipinas king labuad pangulung mindanao ing balen tungku ya pin ing malaybalay lakanbalen ding sepu ning lalawigan ilapin deng padurut relo manibat king pangulu misamis oriental agusan del sur davao del norte cotabato lanao del sur at lanao del norte ing bukidnon kebaluan ya kareng filipinu bilang panibatan gule at bunga na ning mindanao ding pitamnanan na ning lalawigan papalwal lang dakal a bunga kayabe ne ing pinya agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale agpang keng amlat menibat keng asbuk da reng katutubu ning bukidnon atin apat a katutubu king kalibudtang mindanao deng maranao apakatuknang king lanao del sur deng maguindanao king cotabato at ding manobo king mauling dake at ding talaandig king pangulung kalibudtang dake inyang ing gubyernu pirake rake ne ing kalibudtang mindanao para maging lalawigan deng talaandig ampong deng manobo kayabe la inyang magumpisa ya ing th dilanwa deng sebuánu ampong boolánu ilonggu migdatun la keng lalawigan at tikyan da reng miyayaliwang punggul menibat king luzon lalu na reng ilocano batangeo deng igorot ampo reng ivatan deni menambag la ngan keng pamisamutsamut na ning kalinangan ka reng katutubu detang memundukan at memanggubat asikap da ing karelang katutubung kalinangan dening malapad a katutubu at dinayu menambag la maragul keng pamagluid na ning lalawigan ing bukidnon atin yang ng balen at ng lakanbalen ing lalawigan province keng english iya ing primerung lokal a gubyernu king filipinas ing bangsa maka dake yang ating lalawigan nung nu pidake do pa bilang lakanbalen and balen ing national capital region bangsang balen tungku a labuad nung nu ing lakanbalen tungku menila kayabe ya eya makarake anti ding lalawigan deng lalawigan makaaptas lang ng labuad region agpang keng geographical kalinangan at katutubung tangi labing apat kareng labuad makalagyu agpang keng bilang at mikipamitukituki la agpang keng karelang karinan manibat pangulu anggang mauli deng national capital region ncr cordillera administrative region car at autonomous region in muslim mindanao armm ela makatuki keng pamalagyu agpang keng bilang ing gubernador ing peka pamuntuk ning gubyernung panglalawigan para keng pamangawang batas ing lalawigan midake ya agpang keng distritung pangkongresu a nung nu ing repisentanit iya ing mangatawan balang distritu atin lang kayanib keng every district also has board members in the provincial board see the succeeding section on the provincial government ing tutung pisamban nang jesus english wikipedia article metung yang timawang pisamban isik a metatag king beijing china inyang keng yang pentecostal branch ning christianity a mibua inyang s ngeni atin neng mga million a kayanib kareng apat a pulu t limang bangsa ing pisamban mitatag ya filipinas inyang ing pamananggap ning santu espiritu mipaltutu king pamsalita da reng dila metung yang makapatuneng amana me ing kayarian ning banua ing pamagbinyag keng danum metung yang sacramentung para linisan la reng kasalanan para ela kumabyeng pasibayu ing pamagbinyag kailangan malyari keng natural a mabieng danum antimong ilug dayat malat o sibul ing magbinyag a nung nu ya tinanggap pangabinyag danum a espitu santu gawan na kapamilatan ning lagiu nang jesu kristu at ing mabibinyag buu yang ipalbug keng danum nung nu ing buntuk makaduku ya at maka arap palalam hesu kristo ing salitang meging laman tao mete ya keng krus para tubusan la reng makasalanan kinabye ya keng ikatlung aldo at minukyat keng banwa iya mu ing tune tagapagligtas da reng tau ing meglalang keng banwa at yatu at iya ing tune a diyos ing banal a bibliya maglaman yang lumang tipan at bayung tipan na inispirasyunan ning ginu ing kasulatan a tutu at ing pamantayan da reng kristiyano keng karelang biye ing pangakabus o kaligtasan pagkalub ne ning kalam ning dios kapamilatan ning kasalpantayanan kailangan lang manalig king espiritu santo o banal a espiritu deng manuala ba lang tuki king kabanalan munie galang king dios at lugud king meto ketawan ing tutung iglesya ng kristo telakad ne ning ginu tamung hesu kristo keng banal a espiritu anyang panahon ning latter rain ing mitagan a tutung iglesya anyang panahon dareng apostol ing kadwang pamagdatang ning ginu malyari keng katapusan patse binaba ya keng banwa para hatulan ya ing yatu deng matulid makatanggap lang alang kayaryan a biye kabang deng makasalanan alang kayaryan ing kaparusan karela ing luzn iyang pekamaragul at peka maulagang pulu karas keng politka king filipinas at metung ya kareng atlung punggul a pulu king bangsa kayabe nala ding adua pa ing visayas at ing mindanao ing luzon bilang grupung pulu kayabe na ing luzon mismu ampo ring batanes at grupung pulung babuyan king pangulu at ing peka at ding makalaut a pulung catanduanes marinduque masbate romblon at mindoro king mauli deng grupun pulung palawan nung nu dati kayabe ya keng administratibung labuad ning luzon miyalis ya keng labuad vi king visayas inyang see also geography of the philippines labuad ilocos labuad i atiu king pangulungalbugan ning dake ning mismung pulu ding kayang lalawigan ilapin ding ilocos norte ilocos sur la union and pangasinan keraklan kareng kayang pakatuknang ilocanu la at ing karelang amanu ilokanu at pangasinan ing labuad balen tungku iyapin ing san fernando lakanbalen la union ing amanu vigan king lalawigan ilocos iya ing peka matuang makatatag a kastilang kolonial a lakanbalen king filipinas ing saug cagayan labuad ii atiu king pangulungaslagan ning pekapulu at sasakupan ne ing batanes at pulung babuyan king pangulu ing saug makapadurut ya keng cordillera central at ning bulubunkin ning sierra madre king kalibudtaran na iyapin ing pekamakabang ilug ning bangsa ing ilug cagayan ding kayang lalawigan ilapin ding batanes cagayan isabela nueva vizcaya at quirino ing kayang kalibudtarang tungku iyapin ing tuguegarao lakanbalen king lalawigan ning cagayan ing kalibudtarang luzon labuad iii atin yang pekamalapad diling patag ning bangsa at papalual yang alus kekaklan ning abias ning bangsa ding kayang lalawigan ilapin deng aurora bataan bulacan nueva ecija pampanga tarlac at zambales ing labuad tungku na iyapin ing san fernando lakanbalen pampanga ing dating united states navy base ning subic bay ngeni timawang daungan atiu king lalawigan ning zambales ing dating united states air force base atiu king pampanga at ngeni metung yang airport ing diosdado macapagal international airport ing calabarzon labuad iv a metung yang pekabayung labuad ning bangsa dati dake ne ning mauling tagalog labuad iv iti ing peka mataung diling labuad ning bangsa ing lagyu na ilapin deng mumunang kuldit ding lagyu da ring kayang lalawigan at ilapin deng batangas cavite laguna quezon at rizal deng tagalug ila reng peka pakatuknang keting labuad a iti ing peka balen tungku na iyapin ing menila nanupata ing quezon lakanbalen mabibilang iya mu rin antimong balen tungku kareng mapilan a opiyalis ning gubyernu ing mimaropa labuad iv b anti murin ing calabarzon ila ring pekabayung labuad king bangsa at dati yang dake ning mauling tagalog labuad iv kayabe la keti ring keraklan a pulu keti luzon ing lagyu ning labuad ila reng mumunang kuldit ning lalawigan at ila ring marinduque occidental mindoro oriental mindoro romblon at dati palawan nung nu atiu ne ngeni king labuad albugan visayas ing bicol region labuad v cordillera administrative region car ing national capital region ncr metung yang makaaliwang administrabung labuad a nung nu ing bangsang balen tungku a atiu menila ing peka matuang diling lakanbalen quezon lakanbalen at ding lakanbalen at balen pa is ing labuad kebaluan ya king pamansag a keragulang menila metro manila iti mu ing labuad a alang lalawigan at iti ing peka matau a mika milyun a taung pakatuknang king kmsup a lapad ing aslagang mindoru metung yang lalawigan ning filipinas atiu king labuad mimaropa king luzon ing kayang balen tungku iyapin ing syudad calapan at sasakupan ne ing kapitnang aslagan ning pulu ning mindoro ing occidental mindoro iya ing kapitnang albugan king aslagan ning lalawigan yapin ing dayat malat ning sibuyan at romblon king pangulu iyapin ing batangas lipat ning verde island passage ing pulu ning semirara ning antique ila ring king mauli agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing aslagang mindoru kebaluan ya kareng turista uli ning puerto galera iting balen a itithis pilan yang oras manibat menila pagmayabang na ing mangaputing beach resorts at diving spots para kareng mangasikan lub ing mt halcon king bandang albugan sepu ning lalawigan babie yang mas mangasakit a pamanukyat bunduk a aranasan king filipinas ing aslagang mindoru atin yang balen at lakanbalen ing romblon metung yang pulung lalawigan ning filipinas atiu king labuad mimaropa king luzon ing kayang balen tungku iyapin ing romblon agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing romblon atin yang dakal a pulu a atiu king dayat malat ning sibuyan atiu king mauli ning marinduque at quezon aslagan ning mindoro pangulu ning aklan at albugan ning masbate deng atlung pekapulu ilapin deng pulu ning romblon pulu ning tablas at pulu ning sibuyan ing romblon iyang pekadakal diling apapalual a mangatas a uring marble a katumbas ning papalual ning italy ing romblon atin yang balen ing state ning california ipa ipa chart for english iya ing peka marakal a populasyun a state king united states ning america atiu king pacific coast ning pangulung america at atin yang sepu king oregon nevada at arizona king united states at baja california king mexico deng apat a maragul a lakanbalen ning state ilapin deng los angeles san diego san jose at san francisco ing california bantug ya keng miyayaliwang clima at aliwaliwang katutubung populasyun ing state atin yang counties ing babo california megumpisa yang mesakup at tiknangan de reng emperiu ning espanya inyang at kaibat ning katimawan ning mexico inyang misundu ya bilang dake ning mexico kaibat ning makuyad a paruminggung katimawan ning california republic inyang inyang kaibat kayari ning guerang mexican american inyang ing california misuglung ya keng united states at miyabe ya keng pamisantmetung bilang pang atlungpulu t metung a state inyang septiembri ing commonwealth ning virginia metung yang american state keng atlantic pampang na ning southern united states ing state bantug ya keng lagiung old dominion neng misan naman bilang ima da reng pamuntuk mother of presidents pauli ning kebaitan karinan da ring walung u s a pamuntuk ing state mealkus ya geographically kareng blue ridge mountains ampo ning chesapeake bay karinan da reng keraklan da reng sampanga ampong animales ing tungku kabisera na ning commonwealth iyapin ing richmond virginia beach iya ing pekamarakal diling populasiun at ing fairfax county iya ing pekamrakal a populasiun a makadekeng pampolitical ing populasiun na ning state maiggit yang pitung yuta ing florida metung yang state atiu king maulingaslagan a labuad na ning united states kasepu ne ing alabama king pangulungalbugan ampong georgia king panguluaslgan keraklan na ning gabun na metung yang maragula a telapulu nung nu ing laut ning mexico atiu king albugan ampong mauli at ing atlantic kadayatmalatan king aslgan naman keraklan na ning florida atin yang malisangan at mapekat a subtropical climate at ing mauli ning florida atin yang tropical climate ing florida pelagyuan neng juan ponce de len nung nu dinugpa ya keng telepulu inyang abril ing florida iya ing pangapat a pekamarakal diling populasiun a state keng u s ing georgia metung yangstate king united states ampo pang metung yang mumunang kayabe kareng thirteen colonies a minaklas keng batas british inyang american revolution iti ing tauling kareng labingatlung colonies a mitatag inyang iti ing pangapat a state para tanggapan ne ing united states constitution inyang eneru kinawani ya keng union inyang eneru ampong metung ya kareng taganang pitung confederate states iti ing tauling siling state a metanggap pasibayu keng union inyang juliu ing georgia iya ing pangsiyam a pekamarakal diling populasiun keng bangsa a atin mga a pakatuknang inyang juliu ing láus opisyal a aus republikang demokrátiku da ring táung láu metung yang gabunmakakandadung socialist republic king maulingaslagang asia sepu ning myanmar burma at ing people s republic of china king pangulungalbugan vietnam king aslagan cambodia king mauli at thailand king albugan ing láus kinua ne ing kayang amlat king ka arian ning lan xang o kaya gabun ding milyan a gadia keng english land of a million elephants nung nu atin manibat ikalabingapat anggang ikalabingwalung dilanwa kaibat ning panuan da reng french aminyakup metimawa iya inyang metung a makabang civil war meyari king ding communista a pathet lao ilang miras keng luklukan inayng ing láus makdake yang atin labinganam a lalawigan ausan dang kang metung a balen kumpang nakon at metung a special zone ketpisade ing bangsa makadake ya pa kaibat na nita bilang distritu ausan dang muang ing thailand dati ing kaarian ning thailand metung yang bangsa king mauling aslagang asia king kayang aslagan atiu ing laos at cambodia king kayang mauli ing gulf ning thailand at malaysia at king albugan ing andaman dayat malat at burma ing kayang tungku at pekamaragul a lakanbalen iyapin ing bangkok king rama x ing thailand midake ya kareng lalawigan changwat nung nu pilupung dalang bilang aptas ning lalawigan agpang keng karinan atin la naman aduang mamanibalang districtu ing tungku bangkok krung thep maha nakhon at pattaya nung nu ing bangkok keng yang lalawigan a antas at keraklan mabibilang yang pang a lalawigan nota deng maka patuag itang lalawigan pangatawanan ne nign keragulang bangkok lalam labuad kareng patuag itang lalawigan pangatawan ne ning albugan lalam labuad laewn ya rin tala da reng lakanbalen king thailand tala da reng klakanbalen king thailand agpang keng populasyun ing bietnam opisyal a aus ing republikang sosialista ning bietnam iay ing pekaaslagan a bangsa ning indochinese a telapulu atin yang sepu keng tsina king pangulu laos king pangulungalbugan at cambodia king maulingalbugan keng pampang banda aslagan ning bangsa atiu ing mauling tsinang dayat malat ing populasyun na maiggit yang yuta ing bietnam iya ing pangpekamarakal a populasyun keti yatu ing bangsa makatala ya bilang kareng tutuking labingmetung a economya agpang keng bilang na ning gubyernu a atin gdp growth a inyang ting pangaduang pekamabilis a growth rate kareng bangsa keng aslagang asia at pekamabilis keng maulingaslagang asia ing azerbaijan azerbaijani azrbaycan opisyal a lagyu republika ning azerbaijan azerbaijani azrbaycan respublikas metung yang bangsa king labuad caucasus ning eurasia king makakurus dalan ning aslagang europa at albugang asia ding sepu na ilapin ding dayat malat ning caspian king aslagan russia king pangulu georgia king pangulung albugan armenia king albugan at iran king mauli ing nakhichevan autonomous republic ing labuad atiu kilual ning azerbaijan dapot azerbaijan ya pa rin makasepu ya king armenia king pangulu at aslagan ing iran king mauli at albugan at turkey king pangulungalbugan ing labuad nagorno karabakh king bandang maulingalbugan ning bangsa migdeclara lang katimawan pansarili kakawani keng azerbaijan inyang ing azerbaijan metung yang state nung nu ing kapakanana da reng tau mumuna bayu ing kasalpantayanan at kayanib ya keng council ning europe ibat keraklan ka reng pakatuknang shi a muslim la at albugang turkic ing lahi da at kebaluan bilang azerbaijanis o kaya bilang azeris ing bangsa mumusabung yang metung a democrasiya dapot atin yang authoritarian a pamamalakad ing kaarian ning bhutan metung yang kandadaunggabun a bangsa king mauling asia a atiu pilatan ning india at china ing mabilug a bangsa bulubundukin maliban keng mapilan a malating pakabang subtropical plains king masepung mauli nung nu ring saug misasalubung la at kebaluan a duars ing pilatan da ring katas ding subtropical plains karing glacier mitakpan a himalaya katas miraras mga m feet ing kayang traditional a economy makabasi ya keng forestry animal husbandry at salud uran a pamanararu o pamanyarul dapot deti ela lalagpas ning gdp ngeni ing bhutan magexport yang hydroelectricity cash crops tourism at development aid ing tauli manibat india mikasensus inyang abril nung nu in populasyun ya ing thimphu iya ing kayang tungku ing heorhia georgian transliterated as sakartvelo kebaluan ya manibat anggang bilang republika ning heorhia at keng amanung english bilang republic of georgia metung yang bangsa king eurasia aslgang europa albugang asia king aslagan ning matuling a dayat malat keraklan ning kayang dake atiu king south caucasus kabang ing aliwang dake atiu king pangulung caucasus dati yang republika ning soviet a pisanmetung miyayabe la sepu ning russia king pangulu at turkey armenia at azerbaijan king mauli ing georgia makadake ya kareng siyam a labuad deng siyam a labuad ilapin deng guria imereti kakheti kvemo kartli mtskheta mtianeti racha lechkhumi and kvemo svaneti samegrelo zemo svaneti samtskhe javakheti ampong shida kartli ing georgia makadake ya kareng a distritu deng makatuki ilapin deng distritu ning georgia abasha adigeni akhalgori akhalkalaki akhaltsikhe akhmeta ambrolauri aspindza baghdati batumi bolnisi borjomi chiatura chkhorotsku chokhatauri dedoplistskaro dmanisi dusheti gagra gali gardabani gori gudauta gulripshi gurjaani java kareli kaspi kedi kharagauli khashuri khelvachauri khobi khoni khulo kobuleti kutaisi kvareli lagodekhi lanchkhuti lentekhi marneuli martvili mestia mtskheta ninotsminda oni ozurgeti poti rustavi sachkhere sagarejo samtredia senaki shuakhevi sighnaghi sukhumi stepantsminda telavi terjola tetritskaro tianeti tkibuli tsageri tskhinvali tsalenjikha tsalka tskaltubo vani zestaponi and zugdidi ing pekamaragul diling lakanbalen iyapin ing tbilisi deng pun lakanbalen ning georgia ilapin deng deng aliwang lakanbalen a kayabe ilapin deng chiatura gagra gori poti rustavi sukhumi tkibuli tskaltubo ampong tskhinvali kasalungsungan ing kabilyan ning mauling ossetia a dati autonomous administrative distritu kebaluan mu rin bilang tskhinvali labuad pikakasunduan da pa deng kasap ning russia kakawani gubyernu kapilan pa mu deting pikakasunduan mesira la pauli ning pasiag ning russia a pasikanan ne ing kayang kampung king labuad at mamie yang passport kareng taga mauling ossetians ing gubyernu ning georgia pisiag na ing karelang akakit bilang pamanyubuk ning russia para maging asulambi ne ing labuad agadagad ing gubyernung georgian makanyan mu naman ing puna na laban keng pangasngkut ningrussia king abkhazia metung mu naman a kakawaning labuad ing abkhazia autonomous republic ya kabilyan dapot lalakad yang dili ining kabilian a ini meginign yang pamaglinins kareng katutubung mga georgians king labanan king abkhazia inyang ing matas a kodori gorge iya mu ing dake ning abkhazia a mandatila keng upaya ning georgia ing ajaria ikua na ing kayang autonomy king kayang sarili kapamilatan na ning masikan a aslan abashidze king saup da ring russian kampung a brigada atiu king pagbatayan king ajaria ing kasalungsungan a pamuntuk ning georgian i mikheil saakashvili binalik ne ing labuad keng upaya ning georgia kaibat ning pamagalsa laban kareng isipan dang lagayan keng abashidze ing republica ning india hindi kebaluan bilang india metung yang sovereign a bangsa king mauling asia iti ing pangpitung pekamaragul a bangsa karas keng dagul ningkayang geografia ing pangaduang pekamarakal a populasyun a bangsa at pekamarakal a populasyun a liberal democracy keti yatu ding sepu na ilapin deng indian ocean king mauli ing arabian dayat malat king albugan ing bay ning bengal king aslagan ing india atin yang pampang a maiggit kilometru ding sepu na ilapin ding pakistan king albuganb tsina nepal at bhutan king pangulung aslagan at bangladesh at myanmar king aslagan king indian ocean ing india atiu mu karin ing sri lanka maldives at indonesia ing india metung yang pisanmetung a aduang pulung states at pitung federal a gubyernu deng ngan states deng union territoryu ning puducherry at ing bangsang tungku territoryu ning delhi atin lang meyalal a gubyernu detang aliwang limang territoryu atin lang mitulduan a administrador deng ngan states at union territoryu makdake la bilang distritu kareng mangaragula states deng distritu malyari lang milupung at maging divisyun ing commonwealth ning massachusetts metung yang state atiu king labuad ning new england king pangulungaslagan united states ing kayang sepu ila reng pulu ning rhode ampong connecticut king mauli new york king albugan ampong vermont ampong new hampshire king pangulu king aslagan makasepu ya ing atlantic kadayatmalatan keraklan kareng kayang populasiun a yutamakatuknang la king boston metropolitan area ing massachusetts iya ing peka marakal diling populasiun kareng anam new england states pangatlu ya karas keng rangku kareng u s states pangkabilugan a populasiun pangasiksik at pangapat ya keng gdp per capita deng labingapat a counties manibat keng albugan papuntang aslagan ilapin deng berkshire franklin hampshire hampden worcester middlesex essex suffolk norfolk bristol plymouth barnstable dukes and nantucket ing massachusetts ding minunang pakatuknang ilapin deng dakal a katutubung algonquian deng wampanoag nauset nipmuc pocomtuc pennacook mahican massachuset ampong mapilan a narragansett ampng pequot dakal kareng katutubu mengamate la kapmilatan da ring tukituking dakit a bulutung a era sasaryan dela da keng bayung kabilugan yatu neng sir herbert popham ampong ring kayang daung king saco maine karinan inyang ing michigan metung yang midwestern state na ning united states ning america mipalagiu yai keng danao michigan nung iti meampun keng amanung french na ning ojibwe kataya mishigama ing kabaldugan na maragul a danuman o maragul a danao ing michigan pangwalu yang pekamarakal a populasiun kareng state na ning united states atin yang pekamakabang tabang danuman a bebe keti yatu ding kayang sepu lima lang lakan danao o keng english great lakes dagdag na pa ing lake saint clair ing missouri metung yang state king libutadalbugan a labuad na ning united states makasepu kareng iowa illinois kentucky tennessee arkansas oklahoma kansas ampong nebraska ing missouri pang yang pekamarakal a populasiun a state atin yang a counties ampong metung a timawang lakanbalen ing tungku kabisera ning missouri iyapin ing jefferson lakanbalen deng apat a pekamaragula a kabalenan a karinan ilapin deng keng pababang pamitukituki st louis kansas lakanbalen springfield ampong columbia ing missouri meyakua ya dati keng france kayabe ya keng louisiana purchase at meging yang missouri territory dake ning missouri territoriu metanggap ya keng aniban bilang pang a state inyang agostu ing montana metung yang state king albugan united states ing katlung dakeng albugan na ning state atin yang dakal a bundukin deng aliwang pulung bundukin mayayakit la keng katlung libudtad nang dake ning state a eganagana atin yang bundukin a rocky mountains ining geographicu makalto keng kayang lagiu a ibat keng amanung kastila a katayang montaa bunduk ing state pangapat ya keng lualas dapot pang ya keng populasiun inya pangatlu yang pekamamaba keng populasiun pangasiksik keng united states ing kayang economia manalig ya keng pamagranchu pamananam wheat laru anpomg uling keng aslagan pamanyutung turismu ampong mangasias a batung pamagmina keng albugan deng turista miraras lang yuta a ayan de banua banua ing glacier national park ing battle of little bighorn karinan ampong reng atlung papalub keng yellowstone national park ding karinan a panibalan ning national park service kayabe la reng ding kasalpantayanan nung nu la kayabe reng tau ning montana deng aliwang lakanbalen king monatana ilapin deng ing new hampshire metung yang state king new england labuad na ning pangulungaslagan united states na ning america ing state mipalagiu ya keng mauling english county na ning hampshire atin yang sepu keng massachusetts keng mauli vermont keng albugan maine keng aslagan ampong canadian lalawigan na ning quebec keng pangulu ing new hampshire pang ya karas keng lualas ning gabun pang ya keng eganaganang lualas da reng states ampong pang keng populasiun ing state a iti iya ing mumunang diling kaibat colonial timawang bangsa na ning americas inyang kinawani ya keng pangmaragulan a britania inyang eneru at metung ya kareng taganang thirteen states a mitatag ing united states ning america kaibat ning anam a bulan pangsiyam yang state a megpatibe keng united states constitution a meging mabisa ya ing documentu ing new hampshire iya ing mumunang state a mika state constitution ampo iya ing state a alang general sales tax ampong lang personal income tax king state o kaya local a antas ing concord iya ing state tungku kabisera kabang ing manchester iya ing pekamaragul diling lakanbalen keng state ing vermont metung yang state king new england labuad ning pangulungaslgan united states ning america ing state pang ya karas keng lualas keng gabun ampong pang ya keng eganaganang lualas atin yang populasiun a pang ya ranku kareng state ligpasan niya mu ing wyoming iti mu ing alang pampang keng atlantic a kadayatmalatan ing vermont bantug ya keng lake champlain nung nu maiggit na ning vermont s albugan sepu ampo ring kayang aluntiang a bunduk green mountains nung nu pupulayi la pangulu anggang mauli ing kayang sepu ila ring massachusetts keng mauli new hampshire keng aslagan new york keng albugan ampo ing canadian lalawigan ning quebec keng pangulu cities estimated population agiang dening balen marguldagul la ela maliaring mayaus lakanbalen pauli ning ela meincorporated pekamaragul a balen tantia keng populasiun ing state ning israel melalang ya inyang atin yang alialiwang poplulasyun at kasalungsungan labis king pitung milyun a keraklan jewish la at ing makanyan mu rin ing karelang kasalpantyanan iti mu kabud ing jewish state ing jerusalem iya ing kayang tungku at luklukan ning gubyernu ing israel iay kabud ing bangsa king middle east a mayayaus a liberal democracy nung nu ding dakal atin lang matulid pang politica at civil a timawa present karagdagan na pa niti ing israel mayayaus yang pekamaluid king labuad karas keng freedom of the press business regulations economic competition economic freedom at pangkabilugan human development ing qatar opisya a aus ing state ning qatar arabic transliterated bilang dawlat qatar metung yang emirate king kalibudtang aslagan at albugang asia a sasakupan ne ing malating telapulu ning qatar king pangulungaslagan ning bebe ning maragul a arabian telapulu ing sepu na iyapin ing saudi arabia king mauli nanupata ing persian gulf papadurutan ne ing state ing qatar makadake yang apulung balen arabic baladiyah neng misan mangabaldugan bilang governorates o lalawigan ing turkiya turku trkiye opisyal a yawus republika ning turkiya metung yang eurasian a bangsa nung nu makaatsat ya lipat ning anatoliang telapulu king maulingalbugang asia at ning balkan a labuad ning maulingaslagang europa ing turkey atin yang sepu kareng walung bangsa bulgaria king pangulungalbugan greece king albugan georgia king pangulungaslagan armenia iran at ing nakhichevan exclave ning azerbaijan kinga aslagan at iraq at syria king maulingaslagan karagdagan an pa niti atin yang sepu king matuling a dayat malat king pangulu ing aegean dayat malat king albugan ati ing mediterranean dayat malat king mauli ing turkey atin ya naman ing dayat malat ning marmara nung nu ding geographers gagamitan de para a gulis de ding sepu ning europa at asia na maging yang bangsa pangtranscontinental ing rusia rossiya mayayagkas makanyan mu rin ing russian federation rossiyskaya federatsiya russian language metung yang transcontinental a bangsa a makayatsat keng malapad a gabun ning asia at europa atin yang dagul a km ing russia iya ing pekamaragul diling bangsa keti yatu a atin sakup a alus dobli ing territoryu ning metung a kaduang pekamaragul a bangsa ing canada at dakal ya mineral at energy pikuanan ing russia iya ing pang walung pekamarakal a populasyun keti yatu ing russia makasepu ya kareng tutuking bangsa padurut pabaligtad a relo manibat king pangulungalbugan papuntang maulingaslagan norway finland estonia latvia lithuania poland belarus ukraine georgia azerbaijan kazakhstan china mongolia at north korea malapit ya naman keng united states sweden at japan karing lipat a mangalapit mung dayat malat antimo ring ing bering strait ing baltic dayat malat at la pérouse strait pamitukituki ing russia metung yang federasyun nung nu agpang inyang marsu atin yang subjects dening subjects pantepante la kareng karelang karapatan ampong kareng karelang pareu bilang a pamikakatawanan aduang delgadu balang keng federation council upper house na ning russian parliamentaryu dapot atin lang pamialiwa keng karelang pangaautonomy a tatamasa ra deng autonomous okrugs kabang mong federal subjects king karelang pangasarili makanyan mu rin makikilala la bilang administratibung pangadake da reng aliwang federal subjects nung nu ing chukotka autonomous okrug iya kabud makaaliwa deng federal subjects mabibilang la bilang kaduang antas da reng federal a pangadake iti makalalam la kareng federal a batas mumunang antas ing republica ning sina keng english a amanu republic of china r o c metung yang state king aslagang asia metung ya kareng minyambut a atin upaya inyang meto yatung guerra ii at kayanib ya karing mitatag keng pisanmetung a bangsa king kayang amlat sasakupan ne ngan ing mabilug a sina bayu la mewalang upaya deng kuomintang kmt keng mabilug a sina kareng communist party ning sina inyang mituknang ing lakan akbungan inyang chinese civil war inyang manibat kanita ing kayang upaya angga mu kareng pulung lupung ning taiwan formosa at ding pescadores kinmen at ing matsu pulu inyang mengalabasan a decada ing republica ning sina meyaus yang taiwan at manibat inyang s ing lagyung sina dalerayan ya keng people s republic of china pauli ning politika manibat keng prc ing republic of china dalerayan yang chinese taipei kareng international a aniban ing tayikistan ingles tajikistan ipa or opisyal a aus ing republic of tajikistan o kaya keng amanung english ing republic of tajikistan metung yang bulubundkin a gabunkandadung bangsa king kalibudatarang asia ding sepu na ilapin ding king afghanistan king mauli uzbekistan king albugan kyrgyzstan king pangulu at tsina king aslagan keraklan kareng populasyun ning tajikistan tajik la katutubu nung nu kalupa da la kalinangan at amlat deng iranian a tau at uzbek a tau at ing amanu ra tajik amanu misan ing karinan da meging lang samanid empire ing tajikistan meging yang metung kareng republica ning soviet union inyang pang a dilanwa kebaluan bilang tajik soviet socialist republic ing turkmenistan kebaluan ya naman bilang turkmenia metung yang bangsa king kalibudtang asia ing lagyung turkmenistan ibat ya keng persian sanskritu ing kabaldugan na gabun da reng turkmen anggang metung yang rpublca ning soviet union ing turkmen soviet socialist republic atin yang sepu keng afghanistan king maulingaslagan iran king maulingalbugan uzbekistan kingpangulungaslagan kazakhstan king pangulungalbugan at king caspian dayat malat king albugan walung pulung porsiyentu kareng populsyun muslim la agpang keng cia world factbook a bilang ing turkmenistan pang ya keng gdp growth rate agiang mabandi ya karas keng natural resources king mapilan a lugal keraklan ning bangsa desiertu ya ing karakum desert karakum black sands desert atin yang metung a partidung tuntunan at panibalan ne ning pamuntuk kabang mabie y saparmurat niyazov anggang disiembri inyang mete ye keng cardiac arrest mika alalan a pamuntuk inyang pebreru gurbanguly berdimuhammedow iya ing mengyambut a atin a botu sinumpa ya inyang pebreru ing united arab emirates ausan diya mu rin uae o kaya emirates metung yang bangsa king kalibudtang aslagan atiu king mulingaslagan ning arabian a telapulu king maulingalbugang asia keng persian gulf a bibilugan da ringpitung emirate abu dhabi ajmn dubai fujairah ras al khaimah sharjah at umm al quwain bayu bantug la bilang trucial states o kaya trucial oman ing dalerayan na ning labingsiyam a dilanwang truce ning britain at dakal a arab sheikh ing lagyung piratang pampang megamit ya naman dalerayan king lugal a emirates inyang pang anggang maranaun a pang dilanwa atin yang sepu keng oman at saudi arabia ing bangsa mabandi ya keng laru at agiang kulang ya kareng aliwang natural resources makayakit yang aliwang kalakalan antimo deng bangku at aliwang panakitan pangpera ing united arab emirates metung a desiertung pampang a bangsa meging yang maluid a bangsa kaibat ning pamanikua nang dayung investment funding inyang s ing arhelia al jaz ir berber dzayer opisyal a aus ing republikang demokrátikung pangmald ning arhelia metung yang bangsa atiu king pangulung africa iti ing pekamaragul diling bangsa keng mediterranean dayat malat pangaduang pekamaragul keng labuad arabu at pangadua keng continenti ning africa at pang labingmetung a pekamaragul a bangsa keti yatu karas keng lapad ning gabun ing kayang sepu keng pangulungaslagan iyapin ing tunisia keng pangulungaslagan libya keng aslagan niger keng maulingaslagan mali ampong mauritania keng maulingalbugan ditak a kilomeru keng albugan sahara keng albugan morocco keng pangulungalbugan ampong ing mediterranean dayat malat kengpangulu ing kayang lualas alus mga km a atin mga populasiun a malapit keng ing kayang tungku kabisera iyapin ing algiers ing anggola opisial a aus republika ning anggola metung yang bangsa king mauli kalibudtan africa kasepu ne ing namibia keng mauli democratic republic of the congo keng pangulu ampo ing zambia keng aslagan ing kayang albugan pampang keng atlantic kadyatmalatan ing angola meging metung yang portuguese lipat dayatmalt a territoriu manibat keng pang dilanua anggang kaibat ning kayang katimawan ing angola mika masigi yang aklasan balen manibat anggang ing bangsa iya ing pangaduang bangsa pekamarakal a laru ampong diamanting papalual keng sub saharan africa dapot ing kayang kaba bieng asahan ampong mangamateng anak infant mortality ila deng aduan pekamatsurang ranku keti yatu inyang agostu ing kasunduan pangkapayapaan kareng pangkat da reng flec guerillang lupung a kakawani ibat cabinda king pangulu nung nu angga ngeni kikimut la mga ning laru niing angola s oil manibat kening labuad a iti ing angola makadake ya kareng labing walung lalawigan províncias ampong balen deng lalaiwgan ilapin deng ing ka ariyan ning belgium keng english the kingdom of belgium dutch koninkrijk belgi french royaume de belgique german knigreich belgien metung yang bangsa king pangulungalbugan ning europa makasepu king ing netherlands germany luxembourg at france ing belgium atin yang populasyun a maigit apulung milyun a katau keng dagul a gabun a mga square kilometres metru kudradu milya ing karinan na atiu keng pilatan da ring aduang sepu ding kalinangan ding germanic at romance europe mikakawani la karas keng kalinangan at salita adua lang peka salita ra king belgium dutch neng minsan mayayaus yang flemish keraklan mayayagkas ya king flanders king pangulu kabang ing french wallonia king mauli ing tungku brussels iyang peka aduang amanu kabang keraklan kareng pakatuknang magsalita lang french at ing salitang german matatanggap ya naman bilang opisyal a amanu nung nu ring ditak a magsalita atiu la king aslagan ning bangsa dening dakal a mayayagkas a salita maging lang pate pampolitikal a mayayakit keng belgium a systema ning gubyernu at amlat pampolitikal ing belgium ikwa ne ing lagyu na ibat keng belgae a aptas da reng keraklan tribung celtic at ibat keng lalawigan roman king pangulung gaul kebaluan bilang gallia belgica ing kasalesalayan ing belgium dati yang dake ning lalam bangsa low countries nung nu ya kayabe deng netherlands at luxembourg at sasakupan nala ing maraguldagul a labuad nung nu ing kasalungsungan a aptas benelux states ibat keng tauli ning kalibudtang idad middle ages anggang labingaduang dilanwa metung yang maluid a kalibudtan ning commersiyu at kalinangan ibat labing anam a dilanwa anggang inyang katimawan inyang ing belgium mayayaus yang makanian kanita ing mauling netherelands the southern netherlands iya ing meging karinan da ring dakal a labanan da ring mangasikan a bangsa ning europa at meging yang ausan dang sabungan ning europa the cockpit of europe kapilan pamu ing belgium iya ing metung kareng kayanib a menatag keng pisanmetung a europa european union nung nu iya ing magasiksu at atiu ka rin ing headquarters at karin mu rin deng peka international organisations kalupa na mo ning nato ing bosnia and herzegovina metung yang bangsa king mauling aslagan ning europa a atin lapad a km sq miles at populasyun a mga apat a milyun kebaluan yang keng bangsa keng kayanbg peka amanu bilang bosna i hercegovina or in the latin at cyrillic a baybayin keng pamituki agiang ing lagyu ning bangsa kukyaran de bilang bih or ing bangsa karinan ya kareng atlung katutubung katutubung tau deng croats serbs at bosniaks formerly known as bosnian muslims deng aliwang pakatuknang karin ela nmabibilang katutubu o ausan dang constituent keng amanung english amanung nanuyaman ing katutubu na ing balang metung a memalen ning bosnia at herzegovina keraklan mayayaus yang keng amanung english bilang bosnian makasepu ya keng croatia king pangulu albugan at mauli king serbia king aslagan at montenegro king mauli ing bosnia and herzegovina metung yang kandadung gabun maliban keng makitid a gabun is virtually landlocked save for a small strip of land mga mi or km king dayat malat ning adriatic makalibutad king syudad ning neum ing kilub ning bangsa mabunduk ya at mengabangal ya kareng dakal a ilug nung nu keraklan ela malyaring gamitan deng bangka o nanuman pangilug saken ing bangsang tungku na at peka maragul diling syudad iyapin ing sarajevo dati metung kareng anam a federal units a nung nu bubuu ing socialist federal republic ningyugoslavia bosnia at herzegovina ikua ne ing kayang katimawaninyang labanan yugoslav inyang s pauli ning dayton accords kasalungsungan yang panibalan ning matas a representati a pinili da ring un security council ing bangsa kasalugnsungan maka kawani yang aduang dake karas keng pamanungkulan ding federation ning bosnia atherzegovina at ing republika srpska ing bosnia ing peka geographic labuad ning makabayung state at mwawangisan ne ing peka amlat nang galudgud herzegovina iya ing peka bantugkareng dakal a sasakupan a nung nu lalam no ning pampolitikang bosnia at kayabe ya keng pekalagyu ning bangsamanibat inyang kalibudtan ninglabingsiyam a dilanwa ing belarus belarusian us belarusianl russian metung yang kandadung bangsa state king aslagang europa nung nug makasepu ya king russia ukraine poland lithuania at latvia ing kayang syudad tungku iyapin ing minsk at aliwa pang maulagang syudad abe la ring brest grodno hrodna gomel homyel mahilyow at vitebsk viciebsk halus king kayang amlat ing karinan kebaluan ya bilang belarus at dati yang kayabe kareng makatuking bangsa lithuania poland at ing russian empire inyang ing belarus meging yang republika ning soviet union at meyaus yang byelorussian ssr ing republika migdeclara yang katimawan inyang agosto at kaybat ibat ning following the panglukib ning soviet union migdeclara yang katimawan bilang republika ning belarus inyang agosto manibat alexander lukashenko iya ing meging pamuntuk ning state ing belarus kasalukuyan yang makipagsalese keng kasiping a russia para pisanmetung ing karelang pamagsiasat at aliwa pang bage at babalakan deng piyabe ing pamalagyuan deng pisanmetung a russia at belarus ing czech ministru ning pangkilual a sabla inyang siwalat nang ing lagyu czechia iyang buri rang gamitan king alus king eganagang kabilyan maliban kareng peka documentus at lagyu da reng gubyernung institusyun dapot epa meyakua keng amanung english a pamangamit ing czech awig keng esko pilalabanan de reng dakal a taung czech dapot magagamait ya kareng dakal lawen ya murin ing ding lagyu na ning czech republic at gabun czech ing czech republic makadake yang bilang labuad kraje sg kraj at ing kayang lakanbalen tungku ing prague hlavní msto praha balang labuad atin yang regional assembly krajské zastupitelstvo athejtman keraklan mangabaldugan pamuntuk king prague deng karelang sikanan ing city council ilang magpalakad at papalual zastupitelstvo hlavního msta prahy at ing pamuntuk ning prague primátor hlavního msta prahy ing ka arian ning denmark danish kongeriget danmark iyang pekamalati at pekamauli kareng bangsang nordic atiu king pangulu ning germany ing ya kabud a siping na keng gabun maulingalbugan sweden at mauli ning norway atiu keng o kaya talusay pilatan ning at king scandinavia king pangulung europa oneng ala ya keng scandinavian telapulu ing denmark makasepu ya keng dayat malat ning baltic at king dayat malat ning pangulu at atin yang telapulu a mika lagyung jutland jylland makasuglung keng pangulung germany ding pulu ning funen fyn zealand sjlland bornholm bornholm at dakal pang mgalating pulu a ausan dang kapuluan ning danish ing denmark metung yang constitutional monarchy at dake ne ning pisanmetung a europa ing greenland at ing pulung faroe ilapin ding korona a sasakupan ning denmark balang metung atin makasariling pamalakad pampolitika ing finlandia finnish suomi swedish finland ing opisyal a alagyu republika ning finlandia finnish suomen tasavalta swedish republiken finland is one of the nordic countries atiu king pangulung europa ing sepu na ing dayat malat ning baltic nung nu ing gulf ning finland atiu king mauli at ing gulf ning bothnia king albugan ing finland atin yang sepung gabun kayagape ning sweden king albugan norway king pangulu at ing russia king aslagan ing land a pulu king makalual king maulingalbugan nang pampang sakup la keng finnish sovereignty dapot atin lang makasariling autonomy ing finland atin yang populasyun a limang milyun a makakalat kareng maigit a square kilometres sq mi a nung nu iti ing pekamaritak diling populasyun balang metru kudradu keti yatu lawen ya mu rin ing tala da reng bangsa agpang keng populasyun kapal ing finland pang labing atlu yang ranku agpang keng united nations human development index ing francia france agkas keng french ing opisyal nang kebaluan ing republika french keng amanung english french republic french république franaise pronounced metung yang bangsa nung nung ing peka territoryu atiu king albugang europa at dagdag na pa nita ding pitipun a makalaut a pulu at territoryung atiu karing aliwang continenti ing metropolitan france manibat ya keng dayat malat ning mediterranean angga king english channel at pangulung dayat malat at manibat ilug ning rhine anggang king atlantic ocean deng taung french keraklan ausan deng ing metropolitan france bilang l hexagone the hexagon uling ing kayang geografiang ugis ding sepu ning ilapin ding belgium luxembourg germany switzerland italy monaco andorra at espanya at ding kayang makalaut a dake ding sepu ilapin ding brazil suriname at ing netherlands antilles ing france maka suglung ya naman keng united kingdom kapamilatan ning channel tunnel nung nu lalabas king lalam ning english channel ing lagyung france menibat ya kareng franks metung a germanic a tribu a nung nu ila ding sasakup king labuad aita inyang pangabagsak na ning albugang emperiu ning roma ing pekatalusay ing labuad banda paris a ausan dang le de france a nung nu ing taganang french royal demesne ing greece or opisyal ing hellenic republic metung yang bangsa king mauling europa a atiu king mauling dulu ning balkan peninsula ing sepu na ilapin ding bulgaria ing dating yugoslav republika ning macedonia at ing albania king pangulu at ning turkey king aslagan ing dayat malat ning aegean atiu king mismung aslagang gabun ning greece kabang ing dayat malat ning ionian atiu king albugan ilang adua dake ning aslagang mediterranean basin atin lang dakal a pulu bibilangan dang meging duyan ning at beitan ning democracia philosofia ing olympic games ning arts at ning dula abe na ring tragedia at pampatula ing greece atin yang makabang a makapagmulalang maasanting a amlat nung nu ing kalinangan meging yang talatukian d a ning europa pangulung africa at ning kalibudtang aslagan ngeni ing greece metung yang developed a bangsa kayanib ning pisanmetung a europa manibat inyang at kayanib ya keng eurozone manibat inyang ing republika ning ireland keng amanung english republic of ireland irish poblacht na héireann iyang peka opisyal nang lagyu ning timawang bangsa nung nu sasakupan ne ing ikalima t anam a dake na ning pulu ning ireland lual ning pampang ning pangulung aslagan ning europa ing peka lagyu na ireland irish éire at makanyan deng ausan deng keng internasyunal at deng memamalen ning ireland kayanib ya keng pisanmetung a europa at metung yang maluid a bangsa at ing populasyun na maigit yang bagya keng apat a milyun ing mitagan a ka anam nang dake iyapin ing ausan dang pangulung ireland at dake ne ning pisanmetung a ka arian ning keragulang britanya at pangulung ireland ing italya peka opisyal nang lagyu ing republika italia keng amunung english italian republic italian italia ipa o kaya republica italiana ipa metung yang bangsa keng mauling europa atiu king albugang banda ning continenting europa deng bubuu keng italia ilapin deng italian peninsula ing saug ilug po at ding aduang maragul a pulu king dayat malat ning mediterranean sicily at sardinia at sososyu ne ing kayang pangulung sepung alpine keng france switzerland austria at slovenia ing bangsa maksosyu ya naman ing sepu nang dayat malat keng croatia at france deng timawang bangsa ning san marino at ing syudad vatican enclave nala at atiu keng territoryu ning italia maka ugis lang botas boot at ini ing sangkan inya ausan deng lo stivale botas keng italianu king maiggit ng banua ing italy denasan na ding dakal pamanyatang da reng dayu para manuknangan karin at deng pamanyakup karela ding taung germanic celtic frankish byzantine greek saracen norman at ding french angevin at lombard ing italy iya mu ring balayan da ring bantug a mapanuking sibilisayun abe no ring etruscans greeks at ding romans manibat inyang pepalakwan do ring ukbung alemaninyang katataulian ning wwii ing italy asalese ne ing kayang pangalualu karas king kayang sepu ngeni ing italy metung yang maluid a bangsa a nung nu iya ing pang pekamatas a gdp inyang kayanib ya keng g at abe manatag keng ausan da ngening pisanmetung a europa at pinirma keng treaty ning roma inyang deng pakatuknang keng italy mayayaus la bilang italyanu at keng english italians italian italiani ing italy makadake yang kareng ng labuad regioni metung regione ding lima karing labuad areti magtamasa la bilang special autonomous status nung nu malyari lang palual a batas tungkul king karelang panglocal a bage at atin lang markang iti midake la pang a lalawigan at balen comuni ing luksemburgu luxembourgish groussherzogtum ltzebuerg french grand duché de luxembourg german groherzogtum luxemburg etung yang malating kandadunggabun a bangsa king pangulung albugan ning europa a makasepu keng france germany at belgium ing luksemburgu atin yang populasyun a kulang keng kapitnang milyun a katau king lapada gabun a km ing luksemburgumetung yang parliamentary democrasiyang ketawan a mika constitutional monarchy a nung nu ing grand duke iyua ing manungkulan iti ing diling soberanung grand duchy ing luksemburgu metung ya kareng menatatag keng pisanmetung a europa nato ing united nations benelux at ing albugang pisanmetung a europa nung nu kakablas ing pisanemtung a politikang pabor keng economiya politika at pisanetung a militar ing luksemburgu atyu keng libutad ning mapipitnang kalinangan ning romance a europa at ing germanic a europa at nung nu ya kinanwa kareng aduang kalinangan ing luksemburgu atlu ya salita french german at luksemburges ila ing peka salita agiang pang ing state makakawani ya ing pisamban ing luksemburgu keraklan romanu katoliku la ing republica ning pangulung masedonia albanian maqedonia e veriut neng misan mayayaus ya naan pangulung macedonia metung yang timawang state king balkan telapulu king maulingaslagang europa ing bangsa makasepu ya keng serbia king pangulu albania king albugan greece king mauli at bulgaria king aslagan bilang katunggali ning pamipalagyu labang king greece tinggap niya naman ing lagyung dating yugoslav republika ning macedonia mac poranena jugoslovenska republika makedonija bilang pekatitulu ing balen tungku iyapin ing skopje a mika maiggit a pakatuknang atin yang mapilan a mgalating syudad deng kebaluan ilapin ding bitola prilep tetovo kumanovo ohrid veles stip at strumica ing republika ning pangulung masedonia maralas yang mayayaus balen ding danao at bunduk atin yang maiggit a natural at pigawang tau at labing anam a maiggit katas a metrus babo ning pante ning dayat malat ing malta maltese malta ing peka yaus republika ning malta metung yang malati at siksik pulung bangsa a bubuu keng kapuluan ning pitung pulu king libutad ning dayat malat ning mediterranean ing malta atsu mismu keng mauling diretsu ning sicily aslagan ning tunisia at pangulu ning libya at ing peka amanu ning bangsa ilapin ding maltese at english ing peka karinana ning pulu a bubuu keng maltesea a nasyun ding miyayaliwang miki upaya ilang menungkulan at pilaban da karing dilanwa ing malta kayanib ya keng pisanmetung a europa manibat inyang mayu ing malta iya ing peka malating kaynib keng pisanmetung a europa karas keng populasyun at lapad ning gabun ing malta iya kabud a bangsa nung nu ing kayang bandera bandera a nugn nu ing dekorasyun na binie ne ning metung a dayung bangsa ing prinsipádu ning monaku monégasque principatu de munegu mas kebaluan ya bilang monaku metung yang constitutional monarchy at lakanbale state king albugan europa atyu dane ning french riviera pilatan ning dayat malat ning mediterranean at france keng ditak a milya manibat keng sepu ning france iyapin ing italy ing manawang monaku metung yang kareng limang european microstates ing monaku metung yang peka siksik a bangsa karas keng populasyun keti yatu at pangaduang pekamalting timawang bangsa a atin populasyun a mga a katau mu keng lapad a alugal a kilometru kudradu acres iti ing peka marakal a milyunario balang katau kareng eganaganang bangsa ing netherlands dutch nederland ipa pronunciation ne d rlnt atyu king europa at dake neng kayarian ning netherlands dutch koninkrijk der nederlanden nung nu mibuu ya kapamilatan da reng ing netherlands ing netherlands antilles at ing aruba ing netherlands etung yang constitutional monarchy atyu king pangulungalbugan ning europa ing sepu na iyan pin ing pangulung dayat malat king pangulu at albugan belgium king mauli at germany king aslagan ing kasalungsungan a sepu mitatag la inyang ing netherlands keraklan mayayus ya keng lagyung holland dapot iti kamilian ding lalawigan ning pangulu at mauling holland king albugan ning netherlands ilang aduang kareng labiang aduang lalawigan ning bangsa ing netherelands iya ing peka siksik a populasyun at karas keng geography banaba ya o mababa ya kabilyan keti yatu ing lagyu na ing kabaldugan na banaba o mababang karinan at bantug ya kareng windmill clogs swekus dutung dike deng tulip deng bisikleta at mapanupayang sociedad ing kayang liberala polisiya tinanggap yang international a atensyun kalupa na mo ing droga prostitusyun at pamanyaup kamatayan ing bangsa ilang taya keng international court ning justisiya at ing international criminal court king ing hague ing norway o mayayaus a ing ka arian ning norway norwegian kongeriket norge o kongeriket noreg metung yang bangsang nordic king albugang dake ning telapulung scandinavian a makasepu king sweden finland at russia ing makabang pampang ning norway king dane ning pangulung atlantic ocean iya ing karinan ning bantug a fjords ing bangsa pakaba ya aske ing ka arian ning norway kayabe na niti ilapin deng arctic pulung territoryu ning svalbard at jan mayen ing norwegian sovereignty king svalbard maka basi ya keng svalbard treaty dapot ekayabe ing jan mayen ing pulung bouvet king mauling atlantic ocean at ing dalum keng pulung peter i king mauling pacific ocean pangkilwal lanaman dependencies dapot deni ela kayabe keng ka arian ing norway dadalum nala naman deng gabun queen maud king antarctica ing poland o polonya polish polska metung yang bangsa a atyu king kalibudtarang europa pilatan ning germany king albugan ing republika ning czech at slovakia king mauli ukraine at belarus king albugan at ing dayat malat ning baltic lithuania at ing russia king aske ning kaliningrad oblast exclave king pangulu ing poland darake ne ing kayang sepung pangmaritime ning denmark king dayat malat ning baltic ing poland kayanib ya kareng estadu ning pisanmetung a europa manibat inyang mayu ing polish state mitatag ya mga banua nang milabas lalam ning piast dynasty at disan na ing kayang gintung panaun inyang malapit neng mapupus ing ika a dilanwa lalam ning jagiellonian dynasty inyang ing poland iya ing pekamaragul pekamabandi at pekamasikan diling bangsa ning europa ing slovenia opisyal a aus republika ning slovenia metung yang alpine a bangsa keng pangpang ning mauling kalibudtang europa makasepu king italy king albugan ing adriatic dayat malat king maulingalbugan croatia king mauli at aslagan hungary king pangulungaslagan at austria king pangulu ing kayang tungku iyapin ing ljubljana king kayang dakal a malaamlat a dake ing bangsa meging yang dake ning roman empire ing duchy ning carantania ita mung makabayung dake ning pangulung slovenia ing holy roman empire austria hungary ing state ning slovenes croats at serbs ing kaarian ning serbs croats at slovenes milagyuan pasibayung kaarian ning yugoslavia inyang labanan da reng meto yatu at ing sfr ning yugoslavia manibat anggang manikua yang katimawan inyang ing slovenia kayanib ya keng pisanmetung a europa ing council ning europa nato at talamasid ya kabilyan keng la francophonie agpang keng deng katutubung slovenian labuad agpang keng dating pangadake ning slovenia a meging apat a habsburg crown land carniola carinthia styria at ing littoral at ding kayang dake ila ring the first regionalizations of slovenia were made by geographers anton melik and svetozar ilei ing ukraine ukraina metung yang bangsa king aslagan europa atin yang sepu king russia king pangulung aslagan belarus king pangulu poland slovakia at hungary king albugan romania atmoldova king mauling albugan at ing matuling a dayat malat at ing dayat malat ning azov king mauli ing maamlat a lakanbalen ning kiev kyiv iya ing bangsang tungku ing systema ning ukrainian pangadake lulto ing kabilian ning bangsa bilang metung a state a metungge king kayang bangsang constitution a ating pisanmetung a legal ampong administratibung regimen balang metung ing ukraine atin yang aduangpulung apat a oblast lalawigan ampong metung a autonomous republic crimea karagdagan na pa nita ing lakanabalen nng kiev ing tungku kabisera ampong ing sevastopol deng adua atin lang aliwang klasing kabilian panglegal deng oblasts ampo ing crimea atin lang distritu o pangaduang antas a administratibu ing pangkaraniwan a lualas ning metung a raion ya ing pangkaraniwan a populasiun ning raion a katau ya mass media ing pisanmetung a kaarian ning keragulang britanya at pangulung ireland o keng amanung english united kingdom of great britain and northern ireland keraklan kiyaran deng united kingdom ing uk o britain metung yang bangsa at sovereign state a atiu king pangulung albugan ning continenti ning europa nung nu ing mung republica ning ireland ya kabud ing kayang atin kasepu makaatasat ya king ngan pulu ning great britain at ning pangulung aslagan ning dake ning pulu ning ireland ing united kingdom ding kayang sepu ilapin ding atlantic ocean at ding kayang makasiping a danuman kayabe ne ing pangulung dayat malat ing english channel ing celtic dayat malat st george s channel at irish dayat malat ing united kingdom makasauglung ya keng france atcontinenting europa kapamilatan ning channel tunnel ing argentina opisyal a aus argentina republica metung yang bangsa king mauling america a bubuu da reng federasiun a lalawigan ampong metung a autonomous a lakanbalen iti ing pangaduang maragul diling bangsa keng mauling america karas keng lualas ning gabun ampong pangwalu keng yatu ya ing kayang lualas pangcontinenti pilatan ning andes bundukin keng albugan ampong mauling atlantic a kadayat malatan king aslagan ampong mauli ing argentina kasepu ne ing paraguay ampong bolivia king pangulu brazil ampong uruguay king pangulungaslgan ampong chile anggang albugan ampong mauli ing argentina babandian niya naman ing ning antarctica kebaluan bilang argentine antarctica a lalapo mu rin kareng manangkin a gawa na ning chile chilean antarctic territory ampong ing united kingdom british antarctic territory ding eganaganang pamibandi mitukanang pamu kapamilatna ning antarctic a pamikasunduan ning ing argentina iya ing pekamatas a human development index a antas ampong pangatlu kareng pekamatas a gross domestic product gdp balang capita keng purchasing power parity keng latin america ing gdp ning argentina s pang iay akaragul kumpara keng yatu dapot nung ing sikan da reng pera miyabe ya ing kayang gdp maging yang pang ya karagul keng econima ning yatu ing tsíli opisyal a aus republica ning tsíli spanish metung yang bangsa king mauling america sasakupan ne ing makabang ampong makitid a gabun keng pampang makapasipit pilatan ning bunduk da ringandes ampong pacific kadayamalatan ding kasepu na ilapin deng peru keng pangulu bolivia keng pangulungaslagan argentina keng aslgan ampong ing drake passage keng pekamauling danggut ning bangsa metung ya kareng adua mu kabud a bangsa keng mauling america a ere kasepu ing brazil ing kadyamalatan ning pacific iya ing sepu na keng mabilug a albugan a atin pampang a makayattsat maiggit kilometru ing territoryu ning chili mamangga keng kadayatmalatan ning pacific kareng makalaut a territoryu nung nu kayabe la reng juan fernández islands ing salas at gmez pulu ing desventuradas pulu ampong easter pulu atiu king polynesia ing chile babandian nala deng ning territoriu king antarctica ing republika ning kolombia metung yang bangsa king pangulung albugan ning mauling america ding sepu ning colombia keng aslgan ilapin ing venezuela and brazil to the south by ecuador and peru keng pangulu ing caribbean dayat malat keng pangulungalbugan ing panama keng albugan ing pacific kadayatmalatan ing colombia miyayabe la naman sepu keng danuman ing jamaica haiti ting dominican republic honduras nicaragua ampong costa rica ing colombia iya ing pang a pekamaragul diling bangsa keti yatu ampong pangapat apekamaragul king mauling america kaibat keng brazil argentina ampong peru a atin lualas makatadua keng france pang ya naman pekamarakal diling populasiun keti yatu ampong pangaduang pekamaragul dili keng mauling america kaibat ning brazil ing colombia pangatlu yang pekamarakal diling spanish mangamanung populasiun keti yatu kaibat ning mexico ampong espanya ing guyana or opisyal a aus co operatibung republica ning guyana at sadia yang kebaluan bilang british guiana iya mu ing state na ning commonwealth of nations keng pungabun king mauling america ing kayang sepu keng aslagan iyapin ing suriname keng mauli ampong mauling albugan ing brazil ampong keng albugan ing venezuela keng kayang km iti ing pangatlung malating state keng pungabun na ning mauling america kaibat na ning suriname ampong uruguay ing kayang populasyun mga ya metung ya kareng apat a e magsaltiang spanish a territoryu keng continenti kambe ada reng states ning brazil portuguese ampong suriname dutch at ing french overseas region na ning french guiana french pangkalinangan ing guyana makayanib ya kareng magsalitang englisha caribbean states kalupa da reng jamaica ampong trinidad at tobago ing suriname dutch suriname sranan tongo sranan opisyal a aus republica ning suriname metung yang bangsa king pangulung mauling america kambe na ning ilug suriname at sadia yang mayayaus a nederlands guyana netherlands guiana oo dutch guiana ing suriname atiu pilatan na ning french guiana keng aslagan ampong guyana keng albugan ing mauling sepu dadake ne keng brazil ampong ing pangulung sepu iyapin ing atlantic coast ing maulingdili sepu keng french guiana pipapaten de re ing ilug marowijne kaba naman ing pipapaten dang danuman a sepu keng guyana pisasabian de keng united nations convention on law of the sea inyang septiembri ing republikang bolibariánu ning benesuela espaniol república bolivariana de venezuela metung yang bangsa keng apngulung pampang ning mauling america ing bubuu keng bangsa ilapin deng continenting pungabun ampong dakal pang pulung atiu kiliual ning pampang ning venezuela keng caribbean dayat malat ing bolivarian republica ning venezuela atin yang sepu keng guyana keng aslagan brazil keng mauli ampong colombia keng albugan trinidad at tobago grenada st lucia barbados curaao bonaire aruba saint vincent at deng grenadine ampong ing leeward antilles atiu mu keng pangulu kilual ning pampang ning venezuela ing kayang sikad mga km a atin populasiun a ing kayang tungku iyapin ing caracas atiu keng lugal ning tropics ing venezuela makalukluk ya malapit keng equador keng pangulung kapitnangkabilugan ing leyte metung yang lalawigan king filipinas at atiu king labuad aslagan visayas ing kayang balen tungku ya pin ing tacloban lakanbalen at sasakupan ne ing pangulung katlung kapat nang dake ning pulung leyte ing leyte atiu king albugan ning lalawigan samar pangulu ning mauling leyte at mauli ning biliran king albugan ning leyte sumangid ning dayat malat ning camotes ya pin ing lalawigan ning cebu agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale deng tau ning leyte makakwani lang aduang klasing grupu uli ning salita king albugan at mauli ilapin deng cebuanu at kabang king pangulu at aslagan naman deng waray waray deng cebuanu makataid la keng cebu ing pekamarakal diling tau lalawigan king visayas deng waray makataid la king leyte at samar ing leyte atin yang balen at lakanbalen ing antique p metung yang lalawigan ning filipinas atiu king labuad albugan visayas ing kayang baleng tungku ya pin ing san jose at atiu king albugang dake ning pulung panay sesepu king aklan capiz at iloilo king aslagan ing antique makayarap ya king dayat malat ning sulu king albugan agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing antique metung ya ka ring matuang sakups districts ning panay bayu la dintang kastilang manyakup king kapuluan ing antique kebaluan bilang hantik kanita nung nu ya meyakua ing laiu king maragul a malutung panas ant a mayayakit king pulu a ausan dang lantik lantik ing antique atin yang balen ing antique keraklan makakawani ya keng pulung panay kapamilatan da ring cordilleras ning pulu ing lalawigan makasepu ya kareng atlung lele lalawigan kapamilatan da ring bulubudkin ing antique makayarap keng pangulung dake ning dayat malat ning sulu king albugan deng pulung semirara a atiu king pilatan ning panay at mindoro dake no ning antique ing labuad filipino rehiyon english region metung yang administratibung kabangal king filipinas inyang atin kareti and kareti pibangal do pa para maging lalawigan lalawigan deng labuad keraklan makaaptas la para reng lalawigan atin lang pareung kalinangan at katutubu deng lalawigan ilang peka primerang pamibangal piyabe dala para masaguli lang ipalakad keraklan kareng gubyernung opisina mitatag lang opisina panglabuad imbes na panlalawigan a opisina dapot enaman keng syudad la makalibutad ing filipinas atin yang ng labuad deng labuad piyabe dala agpang keng geografia kareng atlung pulung a aptas a ausan dang luzon visayas at mindanao deng makatuki ilapin deng tala da reng pulung apatas deng lagyung calabarzon mimaro at soccsksargen makacapitalize la uling acronym dala deng karelang lalawigan o syudad ing albugang visayas metung ya kareng labuad ning filipinas at mayayaus yang labuad vi atin yang pitung lalawigan pangatunggen aklan antique negros occidental capiz guimaras iloilo at palawan at syudad a nung nu iya ing pekamarakal diling syudad ilonggu iya ing peka amanu at mayayagkas ya king negros occidental guimaras capiz at aliwa pang dake ning iloilo ing kinaray a mayayagkas ya king antique at dake ning iloilo ing aklanon naman mayayagkas ya king aklan ing syudad iloilo naman iya ing peka libutad labuad ning labuad agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing albugang visayas atin yang lalawigan at deng syudad a bacolod at iloilo ing kabisayan espaniol bisayas inggles visayas metung ya kareng atlung pulung a aptas king filipinas kaagape nala ding luzon at mindano atin yang dakal a pulu a bubuu keng kalibudtan nang dake ning bangsang kapuluan deng peka pulu ilapin deng karas keng politika ing visayas makakawani yang atlung labuad nung nu pikawani ropa bilang a lalalwigan ing albugang visayas ding kayang pulu ilapin palawan at panay at ing albugang dake ning negros ding kayang lalawigan ilapin deng ing kalibudtang visayas abe la ring pulu ning cebu at bohol at ing kapitnang dake ning aslagang negros deng kayang lalawigan ilapin deng ing asalgang visayas abe la ring pulung leyte and samar deng kayang lalawigan ilaping deng ing mindanao iya ing pangaduang pekamaragul at peka aslagang pulu king filipinas at metung kareng atlung pulung aptas king bangsa nung nu ing luzon at visayas ilang aliwa pang adua ing labuad mindanao mikarungut la keng espanya inyang pang at pangng dilanwa nung nu deng sundalus a kastila at ding kayang frayle ilang sinakup kaniti inyang kasalungsungan ing labuad minadanao karinan de reng muslim na ning bangsa o moros a populasyun a nung nu bubuu da reng dakal a katutubung grupu kalupa da mo reng maranaos at deng tausug at deng aliwa pang inaptas a tribung dang ausan dang lumad taliwas keng balu da reng keraklan enaman eganaganang dake ning mindanao a sakup da reng muslim ing tutu na niti keraklan kareng dake ning pangulung mindanao aslagang mindanao at mauling mindanao deng tau keti maniwala keng animism bayu la meging binyagan bilang pulu king mauling dake ning bangsa ing mindanao iya ing pangaduang pekamaragul a pulu at atin yang kilometru kudradu kulang yang kmsup kalati keng luzon ing pulu bulubundukin ya at atiu ka rin ing mount apo ing peka matas diling bunduk king bangsa king albugan ning pulung mindanao iyapin ing dayat malat ning sulu king aslagan ing dayat malat ning filipinas at king mauli ing dayat malat ning celebes ing pulung aptas ning mindanao abe ne ing mismung pulung mindanao at dadag na pa ing kapuluang sulu king maulingalbugan ing aptas a pulu makabangal yang anam a labuad nung nu pikawani ro pang lalawigan lawen ya mu rin inggeografia ning filipinas ding pulung aptas ning mindanao ila ring sapunggul a pulu king mauling filipinas nung nu atin yang anam administratibung labuad dening labuad pibangal dalang antimong ng lalawigan nung nu ding apat ala lu king mismung pulung mindanao ding pulung aptas kayabe la ring kapuluan sulu king maulingalbugan nung nu atin yang aduang peka pulu ing basilan jolo at tawi tawi at dagdag pa ring king kilual a pulu antimo ring king camiguin dinagat siargao samal at ding pulung sarangani ding anam a labuad ilapin ding makatuki at makatalamitam lang tukituki king lalam zamboanga peninsula labuad ix northern mindanao labuad x davao region labuad xi soccsksargen labuad xii caraga labuad xiii autonomous region in muslim mindanao armm sebuánu ne ing lingua franca ning mindano at ing amánung sísuan da ring táu ning nánu mang etnisidad ing cotabato dati pangulung cotabato metung yang kandadunggabun a lalawigan ning filipinas a atiu king labuad soccsksargen king mindanao ing kayang balen tungku iyapin ing kidapawan lakanbalen at ding sepu na ilapin ding lanao del sur at bukidnon king pangulu davao del sur at davao lakanbalen sultan kudarat king mauli at maguindanao king albugan agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing cotabato atin yang balen at lakanbalen ing lagyung cotabato menibat ya keng amanung maguindanao kuta wato ing kabaldugan na batung arapan deng aliwa naman kutang batu ing dating lalawigan ning cotabato iya ing pekamalapad king filipinas kanita inyang mauling cotabato mebaklas ya at meging sariling yang lalawigan inyang nobiembri itang presidential decree binangal dala ing makatagan a lalawigan at meging lang pangulung cotabato maguindanao at sultan kudarat ing pangulung cotabato meyaus yang pasibayung cotabato inyang disiembri ing central luzon kalibudtarang luzon labuad ing mika peka malapad a kapatagan ning filipinas at iya ing magpalwal king alus abias ning bangsa ding kayang lalawigan ila pin deng aurora bataan bulacan nueva ecija pampanga tarlac at zambales agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale atin yang labing aduang lakanbalen nung nu la kayabe deng balanga manibat bataan cabanatuan gapan muoz palayan at san jose ning nueva ecija olongapo ning zambales angeles at san fernando ning pampanga san jose del monte at malolos ning bulacan at tarlac lakanbalen ning tarlac lakanbalen san fernando king pampanga iya ing king tungku ing aurora milipat ya manibat labuad iv uli ning executive order no sesesen do reng ortelanu deng baka para king karni gatas at aliwang produktu ibat kaniti balat at anting animal a pagobra alimbawa manigut garitun sarul at aliwa pa kareng aliwang bansa atin lang papil king relihiun at gagalang da la ibat ya king castila vaca itang cow king ingles ing lagiung baka at karen ya mung bábai magagamit iti karela ganado ing gagamitan da nung kayabe la pati reng lálaki nanupata king kapampangan gagamitan de antimong pangkabilugan a yaus kareng eganaganang animal a reti lalaki man o babai ita namang katayang toru kareng lalaki ya mu magagamit at biseru no man deng anak da reng baka ruminant la reng baka ing buri nang sabyan niti uli ning pangagawa ning karelang dungus agyu rang kumabye king dikut at aliwa pang tanaman anyang purmeru mayayakit ya ing aurochs king maleparan a lugal kayabe ne ing europa africa ampong asia kareting mengalabasan pamung siglu ning kasalesayan melimita ne mu king europa at pete rong mangasung alang paintulut detang tawling animal king masovia poland kanitang dapot sibukan da reng magpalahing magpaltong bakang anti kaniti itsura kapamilatan ning pamilahi da reng salukuyan a uri da reng baka at linto ya itang lahing heck cattle ating e ustung impormasyun tungkul kareng baka keraklan kareng toru itang mwa lang ustu neng akit de ing kuleng malutu e tutu iti e la manakit kule deng baka nun e mu matuling maputi at kulul abu manibat ing e ustung paniwalang iti kareng matador bullfighter a gagamit malutung tela ba lang salake deti ing tutu metung ya mung tradisyun ing pamangamit king malutung tela itang galo ning kapa yang sangkan nung bakit sasalake ya ing toru maulaga ing papil da reng baka king kasalesayan da reng tau para kareng aliwang tau deti ing matwang diling uri ning pibandyan uling babye lang karni ampong gatas at magsilbi kareng amu ra at dakal dili ra kabang ala lang kakanan nun e mu dikut maragul ing asasaup da kareng tau kanita pang minuna king hinduismu banal ing paglalawe ra king baka anya e malyaring kanan iti ing baka ing kekatamung ima uling bibye na kekatamu ing kayang gatas king latin america australia ampo ing albugan nang dake ning pangulung america sosoga do reng baka kareng mangaragul a pirasung gabun a awsan dang rantsu king portugal espania at deng aliwang bansa king latin america gagamitan do reng toru para king isport a toreo o bullfighting bawal kareng dakal a bansa ing anti kaniti tya labing adwang banwa maki kaugnayan ya iti king kalendaryung isic ing asu metung yang mammal a malyaring sesen at keraklan maganaka ya kareng tau neng kayi gagamitan de reng tau ing katayang asu kareng mangalyap a animal a kamaganak da reng asu alimbawa deng lobu wolf zorra fox ampong coyote kalupa ra reng lobu abe yabe la kareng grupu o pangkat deng asung malyap maki ranggu la reng asung kayabe king pangkat at pasakup la reng asung mababa ranggu karetang mas matas karela alpha male ing aus da ketang asung matas dili ranggu matapat la king metung at metung deng asu king metung a pangkat labi nong apat a libung banwang mabibye reng asung kayabe la reng tau e la magkulang king walung dalan deng lahi o breed da reng asu nung pareu la lahi deng pengari ning metung a asu makanyan ya mu naman ing kayang lahi puru la lahi o pure pedigree dogs la reng asung deti nung miyaliwa la lahi deng pengari ning metung a asu ala yang lahing amanu iti samut ya mixed breed hybrid o mongrels ing asung iti masikan ing pamamau da ampong pamakiramdam deng asu dapot e ro makaing akakit deng kule dakal a paralan ing pamagsilbi da reng asu kareng tau sasabyan dang ila ing pekamalapit dang kaluguran deng tau man s best friend alimbawa ating asung magsilbing bante mangasu mamastul ampong sasaup kareng bulag midala na la pin king leparan space o kalawakan deng asu kapamilatan da reng ruso pilang banwa bayu la miras karin deng tau kareng mapilan a bansa kakanan do reng asu anting babi baka at aliwa pang animal e katanggap tanggap iti karetang aliwang bansa nung nu ro tuturing a sese deng asu at e pamangan deng panas ing metung kareng matagumpeng diling grupu da reng insektu lalu lang intresanti uling la at mititikdo lang asnang ka organisadung colony o tuknangan a keraklan bibilugan da reng milyun milyung indibidwal neng kayi miugne ugne la reng colony a mikakamag anak at bumilug lang a tutung maleparan sasakupan a gabun tutuknangan dang panas ing halus eganaganang labwad king yatu bibilugan da ing labinglimang porsyentu ning eganaganang da reng animal king metung a kakewan a tropical rainforest anyang banwang miras nong deng kikilalanan dang species da reng panas karen lang lugal a mangapali keraklan mayayakit deti tuturing dong metung a family deng panas itang formicidae a kayabe king order a hymenoptera miyapse o menibat la reti king lahi da reng makikilala la reng panas a yaliwa kareng aliwang insektu kareting kayuryan a makatuki metung a kadwang dake o pakling segment misnang kaskup a bibilug tangkeng balamu node uring worker o talapagobra a alang pakpak at ing presensya ning atilan lang organung panyalat kareng karelang butit antenna thorax o salu at buntuk a makakilala kareng vibration a maglakbe king gabun makisabi la murin kapamilatan da reng e la dumitak keng apulu anggang adwang pulung klasing paralan ning pamakisabi kapamilatan da reng kemikal atin lang pakpak deng keraklan kareng queen ampong lalaking panas at mawawala kaybat ning karelang nuptial flight nanupata ating malyaring luntong queen a yalang pakpak ergatoid ampong lalaking alang pakpak holometabolous la reng panas at dadalan la king ganap o kumpletung metamorphosis ing buri nang sabyan dadalan la king panaun a magi lang larva ampong pupa bayu la miras king idad potang larva la e la makakimut dili ra uling ala lang bitasang bitis uli ning ating maningat at papakan karela itang pamangan da potang panaun a larva la ing panibatan ning pamiyaliwa da reng queen ampong worker at saka deng myayaliwang ranggu caste da reng worker pakanan da la reng larvae kapamilata ning metung a paralan a awsan dang trophallaxis nung nu yapsa nang pasibayu ning panas ing pamangan a misimpan ketang kayang buksi crop para king mabilug a kolonya makanini da muring bibye king metung at metung deng panas a mangaragul na ing pamangan uling kaylangang e mamalis ing pali o temperatura ning paligid da reng larva at pupa marlas dong piyalis alis deti kareng myayaliwang brood chamber o silid a pipaningatan karas na king edad ning bayung worker gamitan na ing mumunang mapilan a yaldo king pamaningat ning queen ampo reng ának a panas kaybat malis ya king pamangulkul at aliwa pang obra king sale o pugad potang kayi ita namang pamangalap pamangan ampong pamamingwa defense ning sale ing kayang maging obra malagwang lang malilyari deng pamanaliwang deti at ila ing awsan dang temporal caste o ranggung basi king panaun agpang king metung a teorya malilyari iti uling dakal lang mamamate king pamangalap pamangan anya mitotoka la mu kaniti reng panas ustung matwa na la at malapit na muring mate kareng mapilan a uri da reng panas atin muring physical caste nung nu la myayaliwa dagul deng panas detang minor median ampong major mumuna lang mangalap pamangan detang tawli keraklan asnong karagul buntuk detang mas mangaragul a panas kumpara king katawan da anya mas masikan la o panga neng kayi soldier ing aus da kareng panas a reti uling mas masikan la reng karelang panga king pamakilaban dapot worker la pa murin deti at e maragul ing pamiyaliwa ning karelang obra kareng worker a minor o median kareng mapilan a species ala nang median worker anya tutung maragul pamiyaliwa da reng ninor ampong major halus pare pareu ing paralan ning pamiparakal da reng keraklan kareng karaniwan a uri da reng panas potang umpisa bábai la ngan deng panas king metung a kolonya dapot ing queen mu ampo reng babaing paglahi breeding fenales ing malyaring mamalipi mate lindas king karaniwan a paniwala ating saleng panas a maki mapilan a queen drone naman ing aus da kareng lalaking panas miyayapsa lang maki pakpak deti kalupa da reng babaing paglahi at ala lang gagawan deti king mabilug dang bye nun e mangan anggang panaun na bang mamalipi king panaun a ita idala ro ngan king kilwal ning kolonya deng eganaganang panas a paglahi liban king queen at makanyan murin ing malilyari kareng aliwang kolonya kaybat susulagpo la reng eganaganang panas a paglahi malilyari ing pamipalipi kabang susulagpo la reng panas at e maglwat mate no reng lálaki kuldas no man detang bábai at maintun lang lugal a bageng gawang kolonya karas karin pututan do reng sarili rang pakpak mangebun la at ingatan do reti agyang mayna la at mas malati deng mumunang worker kumpara karetang katuki ra tanbing lang magsilbi king kolonya deti paragulan de ing sale mangalap lang pamangan at ingatan do reng aliwang ebun makanyan yang magumpisa ing metung a kolonya keraklan misasabi la reng panas kapamilatan da reng chemical a awsan dang pheromone uling makatuklu la king gabun keraklan king panaun da reng panas mas dakal la at komplikadu deng mensahi rang chemical deng panas kesa kareng aliwang kayabe king hymenoptera anya alimbawa nung manakit yang pamangan ing metung a mangalap pamangan kabang pauli ya a akikilala na kareng tanda landmark ampo ing pusisyun ning aldo maglakwan yang gasgas trail king gabun a e maglwat yang tukyan da reng aliwang panas kauli ra pasikanan de iti at miragdagan la reng panas a dadalan anggang magisan ing pamangan potang malyari ita uling e re pasikanan bagya bagya yang mabura istung mepitpit ya ing metung a panas magpalwal yang alarm pheromone a maging sangkan ba lang sumugud deng panas a malapit karin nung ditak ne man iti lumapit la reti atin namang panas a magpalwal karetang amanwan dang propaganda pheromone ba lang mabaligo deng karelang kalaban e malyaring mabalu ing direksyun o nangan da reng gasgas trail da reng panas ing buri nang sabyan niti e na balu ning metung a panas a lalakad king gasgas a e manyanga nung papunta ya o parayu king sale ra iti anti la mong letrang y manyanga o manyalapung deng gasgas panas at degrees ing anggulu da reng gasgas a parayu king sale secondary trail at iti ing babye direksyun kareti jackson et al kalupa da reng aliwang insektu gagamitan do reng panas deng karelang antena a makaba at maimpis king pamamau agagalo do reti at atin lang tela siku kaybat ning mumunang at makabang dake o pakli elongated first segment uling paris la reti ababalu da ing direksyun ampong sikan ning sinyal mipaglibe lang pheromone deng panas makasamut la king pamangan deng sangkap a reti at ababalu da reng panas ing tungkul king pamikakatawan at pamamangan ning metung at metung abalu da murin deng panas nung nau ing grupu da king obra deng asasaganan da alimbawa nung mamulut la reti o manyamasan lang sale tungkul kareng pheromone gagawa yang espesyal a pheromone ing queen a nung ala yu iti magumpisa lang magparagul bayung queen deng worker lulusub la reng panas at pamingwa pagtanggul de ing sarili ra kapamilata ning pamanginis at kareng dakal a species kapamilata ning pamanasyad stinging sanuman ing gagamitan dang paralan malyaring atin lang papalub a sangkap o kemikal ketang biktima ra metung ya kareng pekamaulaga kareti ing formic acid mabibyasa la reng keraklan da reng animal kapamilatan ning pamakyapus kareng aliwang animal nanupata mapalyaring karen mung panas mayayakit ing teaching behavior pamanuru bukud kareng tau ustung ituki ne ning metung a panas ning species a temnothorax albipennis itang kayang kayabe ketang pikukwanan pamangan bagalan na ing kayang pamaglakad nung mitatawli ya itang metung at pandalasan na nung masyadu neng malapit itang metung franks and richardson ating species a panas a kilala king karelang pamanlusub at pamanyakup kareng kolonya da reng aliwang panas atin namang aliwang e makanyan kahilig king pamanyakup dapot agresibu la murin lulusuban do reng kolonya bang manakong ebun o larva a kakanan da o paragulan da bang maging worker talapagobra malagad ating kolonyang panas nung nu adwa lang species deng magobra king metung mung kolonya tutu lang dakal a myayaliwang uri deng panas at pati na deng karelang pangimut o ugali behavior manibat adwa anggang adwang pulu t lima lang milimetru mmm ing karelang dagul anggang metung a pulgada myayaliwa la mu naman kule keraklan malutu la o matuling dapot atin muring aliwang kuleng mayayakit ating mapilan a uring balamu metal kintab antimo ing genus a pheidole ning pangulung amerika north america lon ya ing list of ant genera alphabetical para king listaan a alphabetical o makasamasan agpang king alpabetu da reng genus a panas king mabilug a yatu at ing para king metung a kumpletung katalugu da reng eganaganang species da reng panas king yatu a balu tamu ampo deng karelang synonym o katumbas a lagyu ing antbase org hymenoptera name server atin yang nung nu la malyaring tukyan deng keraklan paburen dang mababaldug king gabun iti pero nung maki panas titipunan da iti deta namang panas ing mitatabi kareng lulub yalis do murin deng aphid kareng lugal a mas dakal pamangan kayabe la keti deng a tatanam king metung a uring fungus a kayabe kareng genus a leucoagaricus o leucocoprinus ning agaricaceae family kaniting ugnayan ning panas ampong fungus magdependi la reng adwang species king metung at metung bang kumabye amanwan dang papaten do ngan deng tanam a pakapadurut liban mu kareng dutung a lemon ant lemon ant trees maragul lang saup deng panas ba lang ilako deng pesting insektu at payanginan ya ing gabun nanupata malyari lang mameruiciu nung luban do reng bale mula hardin ampong asikan manyira lang dutung deng kapamilatan ning pamamusbus king dutung ba reng gawang sale malyari lang siran deng sale nung tukyan la reng daralanan da reng panas angga king sale a malyaring bulusanan bubukal a danum ba yang mate itang queen e makaing tatalab nung tunggal tunggal la mung paten deng panas uling king pamagpalwal pheromone anti ing mebanggit king babo malyaring gamitan ing karaniwan a atisa o chalk ba lang e lalapit deng panas malyari yang gumulis padurut king lugal a poprotektan kareng panas ba lang e lungub deti ating species a awsan dang s uling atin lang ugali deting sasalake kareng animal a maragul a e mu nanu karela neng manintun pamangan o magbante kareng sale ra malagad mung malilyari kareng tau iti oneng masakit murin ing ket da at nung dakal la retang panas malyaring e ne makakimut itang meket pane dong babanggitan kareng kwentu kareng anak deng panas anting alimbawa ning kasipagan at pamisaup saup ampo ning pamga agresibu at pamanablas benggansa atin namang lugal king africa nung nu la sugu da reng dios deng panas marlas dang sasabyang makakayap ing ket da reng panas agpang king relihiun da reng mapilan a tubu ning american native american alimbawa king mitolohiya da reng hopi deng panas kanu ing minunang animal atin namang gagamit king ket da reng panas antimong pamanyubuk ning kapibabatan test of endurance king seremonyas ning initiation o pamaglub deng talibatab mammal lang kayabe king a chiroptera nung nu ring pekagamat na megamit la bilang pakpak kabang ating aliwang mammal antimo reng s o gliding a makapag glide kareng mangakuyad a distansya den mung talibatab a maki kagiwan king tuneng pamanyulagpo ibat ya king amanung griego para king gamat a pakpak ing lagyung chiroptera uling kawangis ne ning gamat a makabusni itang pakpak a makaladlad angga ketang pekabalat membrane o patagium king pilatan da reng taliri a makayatyat murin king pilatan ning gamat ampo ning katawan lipat ning insektu ing kakanan da reng keraklan o maragul a mayorya manga da reng talibatab ating maragul a dake da reng adwang suborder deng megachiroptera at microchiroptera lon ya king lalam a mamangan kareng prutas at king karelang katas ating atlung species a mamangan daya dapot ating mamangan kareng vertebrate o animal a maki galudgud kayabe la kareti deng leaf nosed bats phyllostomidae ning at ampo itang kamaganak dang pamilya da reng noctilionidae bulldog bat a mamangan asan metung yang alimbawa ning metung a talibatab a mamangan laman ing ghost bat ning australia angga reng aliwang talibatab kakanan na maulaga lang da reng sampaga kareng mangapaling lugal tropics deng mas mangalating species king kamatutwanan halus lubus ing pamagdependi ra kareti deng tanaman a tropikal e mu bilang pollinator nun e angga king pamamangan kareng karelang bunga a magsilbi ba lang mikalat deng karelang bini uli na niti aintindian tamu ing kapigaganakan king kapaligiran neng midadala ya king aliwang lugal ing metung a bayung talibatab metung yang bayu bayu at intresanting alimbawa kaniti ing tenerife maki tanaman at animal a karin mu mayayakit a dakal kareti deta pang mitatagan ibat ketang matwang kontinenti ning gondwana king alimbawang iti egyptian bat roussettus aegyptiacus ing bayung talibatab a yang sangkan nung bakit magigisan la ring tubung uri o species lipat ning mayayaus lang flying rodents o flying mice dagis a susulagpo deng talibatab e la dagis o rodent deti adwa la reng suborder da insektu prutas nectar o pollen ing kakanan da reng megabat samantalang insektu daya ditak ditak a daya da reng animal mangalating mammal at asin naman ing kakanan da reng microbat mamasa la reti king echolocation ba lang miras king pupuntalan da at bang manintun kareng animal a magsilbing pamangan da ating katibayan a kontrobersyal dapot maki masikan a suporta para king teoryang mikakawaning linto ing pamanyulagpo kareng megachiroptera ampo kareng microchiroptera nung tutu iti e malino ing kuneksyun da kareng aliwang animal deng microchiroptera nung e dinan ulaga itang pamanyulagpo maki kaugnayan la kareng primate deng megachiroptera uling kareng mapilan a pamilupa king karelang katawan a e ra kawangis deng microchiroptera nanupata ating katibayan a genetic para king paniwalang metung la mu pipumpunan deng megachiroptera ampo reng mapilan a microchiroptera ating pang katibayan para king chiroptera diphyly microbat polyphyly ing buri nang sabyan niti adwa lang mikakawaning pipumpunan deng chiroptera at dakal lang myayaliwang pipumpunan deng microbat lilisya la king isyung iti deng keraklan kareng manigaral king grupu tambing dong tuturing a metung la mu penibatan monophyly deng chiroptera ditak mu ing balu tamu nung makananu lang linto ebolusyon deng talibatab uling keraklan e la maging fossil deng kalanse rang mangalati at malagwang masisira nanupata ating mekwang ipan ibat king tawli nang dake ning panaung cretaceous king mawling america south america a balamu king metung kareng mumunang talibatab a microchiropteran ibat la king mumuna nang dake ning panaun a eocene deng pekamatwang fossil a siguradung kareng talibatab alimbawa deng icaronycteris archaeonycteris palaeochiropteryx at hassianycteris manga limampulung milyun nang banwa ing milabas dapot kalupa da no reng modernung microbat ita namang archaeopteropus a sadya rang tuturing a ya kanung mumunang diling megachiropteran sasabyan da ngening microchiropteran ya keraklan gugrupu do reng talibatab kayabe da reng tree shrew scandentia colugo dermoptera ampo reng primate king superorder archonta uling king pamiyawig da reng megachiroptera ampo reng mammal a reti neng bengi o sisilim la makagising deng keraklan kareng microbat anya e la makaing masala deng mata da reng keraklan kareng species da reng talibatab a reti nanupata masikan ing karelang pamamau ampong pamakiramdam hearing apapaintun do reng talibatab deng animal a karelang darakpan ampo reng bageng malapit karela kapamilatan ning karelang mangatarling a gaga nung nu ro pamakiramdam deng kablas echo da reti kawangis do reng kareng deng ipan d areng microbat mangataram la reti ba lang taglus king chitin a babalut kareng insektu o king balat da reng prutas kabang kareng uyat a vein uyat a magdalang daya pabalik king pusu la mu maki one way valve balbulang metung mu direksyun deng aliwang mammal bang e mamagus pabalik ing daya atin la muring anti kaniti kareng uyat a artery deng uyat a magdalang daya ibat king pusu mas ababaluktut la reng butul dang taliri deng talibatab kesa kareng aliwang animal ing sangkan na niti kulang la calcium at aliwa pang mineral king bandang sepu deng taliri da reng talibatab anya mas malagwa karela ing mibaluktut a e mapapakli pitpit ya rin imbes na pabilug anti kareng tau ing cross section dake binangal ning butul dang taliri anya lalu yang malagwang ibaluktut mas mayayatyat ya murin ing balat king membrane telabalat da reng karelang pakpak anya mas ayayabit me kumpara kareng aliwang animal uling mas maimpis la pakpak kesa kareng ayup mas malagwa la at eksaktung makakorba korba deng talibatab kesa kareng ayup keraklan tunggal la mu king pabanwa manganak deng gaindung talibatab keraklan lalakwan do king pipanyesen deng anak neng e la sususu nanupata malyari lang tumaid king bulbul ning gaindu at ituki ne neng mamako ya dapot e maglwat at masyadu neng dagul para kaniti magkasakit yang mangilik maygit king metung a anak ing metung a talibatab a maragul na oneng keraklan tunggal la mu reng mibabayit agyu rong apaintun deng gaindung talibatab deng karelang ának agyang atyu la reti kareng kolonyang nung nu maki milyun milyun a aliwa pang ának atin lang adwang súsu deti king pilatan ning salu ampo reng pago nung ala neng gatas itang inda ra ikit dang agyang kareng aliwang gaindu sususu la reng ának a talibatab bukud mung ing gaindu ing maningat kareng ának at kabait da reti ala nang kaugnayan ketang tata lipat ning amamana ing kagiwan a sulagpo masyadu la pang mangalati reng pakpak da kabait da reng talibatab agyu ra nang magsarili deng ának a microbat karas dang anam anggang walung duminggu samantalang e malilyari iti kareng megabat anggang e la miraras apat a bulan malyari nong mikayanak deng talibatab karas dang adwang banwa myayaliwang uri ing pamakyabe da reng talibatab kareng kalupa ra ating magdilidiling mabibye kabang atin namang manuknangan kareng kweba o lukib nung nu maygit lang metung a milyun deng talibatab a manuknangan mayayakit ya ing awsan dang fission fusion social structure kareng pilang species da reng talibatab itang fusion pamisanib mangabaldugan ya ketang metung a lugal nung nu la abe abeng mamapund deng talibatab ita namang deng mangalating grupu kapamilatan ning pamakilibeng piyapunan kareng aliwang talibatab anya ing lulwal miraras la reng talibatab kareng aliwang dutung nung nu aliwa la murin deng magi rang kayabe agpang kareng pamagaral myayaliwa lang klasing inge o gaga reng gagawan da reng talibatab ba lang misabi sabi deti ababalu da reng siyentistang makiramdam kareng talibatab nung nanung kimut ing gagawan da kaybat ning partikular a gaga o inge neng kayi darakpan dong kulayu at deng mangalating talibatab ditak la mu reng animal a makapandakap talibatab king asia ating metung a ayup a awsan dang a partikular a makabage king pamandakap talibatab kareng syudad o lugal a matau deng pusa ing marlas mandakap kareti darakpan do reng talibatab kabang palub la o palwal king piapunan o king gabun malyaring tuklu la king gabun deng talibatab neng mamangan la o uling kareng aksidenti neng manigaral lang sulagpo deng parasitiku ilang marok dang diling kalaban deng talibatab buri buri rong pikwanan kanan da reng pulgas ampong apsang deng membrane o telabalat a mitmung uyat a maki daya ating grupu da reng insektung bukud mung daya da reng talibatab ing karelang kakanan alimbawa ing bat fly malagwa lang malis kareng bayung talibatab deng parasitiku kareng kweba nung nu la sigi sig o mikakanlapit deti den sigurung tau ing makasirang dili kareng kalaban da reng talibatab katakutan do reng tau deti uling king arihiya o e ustung paniwala o uling king rabies maragul ing epektu kareng talibatab ning pangasira da reng karelang tutuknangan ampo ing pangawala da reng pikukwanan dang pamangan lalu na reng insektu para karen ya mung lugal nung nu dakal a rabies ing makatuking usuk o abisu kapitna mung porsyentu da reng talibatab ing magdalang rabies metung ne karin ing amanwan dang parot kabag nanupata kareng ditak mung kasu ning rabies king america balang banwa itang ket da reng talibatab ing sangkan kareng keraklan kareti agyang ala lang rabies deng keraklan kareng talibatab e la matulid kikimut detang maki rabies anti lang ala king sarili deti at e la makasulagpo anya mas maragul ing pamitagun o posibilidad a atin lang asaganan a tau lipat ning e dapat ing sobrang takut kareng talibatab dapat lisyan ing pamanalan kareti o itang paburen a atyu la reti kareng pibalebale anti murin kareng aliwang animal a malyap wild animal nung ating talibatab king metung a bale at e malyaring lisyan itang posibilidad a milapit kaniti kaylangan yang ikawani iti at tambing maus animal control officer ba reng apanigaralan itang talibatab makanyan murin nung meakit yang mete na itang talibatab nung siguradung alang mekatagkil ketang talibatab dapat yang ilako king bale malyaring daptan iti kapamilatan ning pamanyara kareng eganaganang pasbul at awang papunta king kwartu liban ketang papunta king kilwal e maglambat at mako ya itang talibatab uli ning panganib ning rabies ampo reng prublema king pamikakatawan o kabulasan health uling king karelang guano e la dapat pabureng miraras kareng dake rang tutuknangan deng bale deng talibatab para king kumpletu at detalyadung impormasyun kareng myayaliwang aspetu ning pamanibala kareng talibatab angga itang paralan nung makananu lang darakpan deti nung nanu ing gawan nung ating mekatagkil kareti at nung makananung lisyan ing pamanuknangan dareng talibatab king metung a balen lon ya iti the centers for disease control s website on bats and rabies malyari lang ituring a e dilikadu deng mangalating talibatab kareng lugal nung nukarin e makalat ing rabies nanupata masakít pa murin ing kinis da reng mangaragul a talibatab kaylangang mingat kareti antimo kareng aliwang malyap a animal publication trinidad and tobago university press baltimore and london sagradu ya king tonga ampo king albugang africa ing talibtab at keraklan paniwalan dang tanda manifestation ne ning metung a kaladwa maki kaugnayan la kareng vampira deng talibatab a sasabyan dang malyaring malis itsura bang maging talibatab sagisag da la murin da reng maglage kamatayan at sakit kareng aliwang katutubu ning america antimo reng creek cherokee at metung yang ispiritung mapagloku trickster ing talibatab agpang naman king paniwala king china metung yang sagisag ning makabang bye at saya ing talibatab suwerti murin ing paglalawe ra kaniti king poland at macedonia ampo kareng kwakiutl at arabu king kultura ning albugan western culture mangabaldugan yang bengi at deng bageng makatakut tungkul kaniti ing talibatab metung yang manimunang animal iting maki kaugnayan kareng tauan a pikudta fictional character ning bengi kontrabida man kalupa nang dracula o bida antimo i batman tinuring neng amun kenneth oppell ining pamiugnayan ning animal a iti king takut king bengi at ginawa yang serye da reng nobela manibat king silverwing nung nu la bida deng talibatab antimo reng kuneu king watership down agpang king metung a matwang paniwala mibubuknul buknul la king bwak ning tau deng talibatab mapalyaring ing penibatan ning paniwalang iti itang malagad at e sassaryang pamanyunggab da kareng tau deng talibatab a mamangan insektu uling lalapitan dong insektu deng tau anya pamiwalan da reng taung gad maririring susubukan dang munta king bwak da deng talibatab king britania poprotektan da no reng talibatab king lalam da ring wildlife and countryside act angga ita mung pamanistorbu king metung a talibatab o king kayang tuknangan maki parusang mabayat a multa king austin texas ya ing tuknangan da neng kaleldo summer home ning maragul diling kolonya da reng talibatab king syudad nung nu ating manuknangan a tatantyan dang metung at kapitnang milyung mexican free tailed bat tatantyan dang apulung libu anggang atlung pulung libung libra o pound da reng insektu ing kakanan da reti balang bengi metung a ralan a libung turista banwa banwa ing daratang ba rong alben deti deng amphibian class amphibia metung lang taxon grupu king klasipikasyun da reng animal nung nu la kayabe reng eganaganang tetrapod vertebrate a maki apat a bitis a alang ebun a amniotic keraklan ating panaun a king gabun la manuknangan oneng e la kumabyeng laganas king gabun anti kareng aliwang makabayung tetrapod deng amniote manga lima lang libu pitung dalan deng mabyeng species da reng amphibian herpetology ing aus da king pamagaral kareng amphibian ampong reptile herpetophobia naman ing aus ketang takut kareng amphibian ampong reptile linto la reng amphibian a maki kauryan anti reng pharyngeal slit gills nerve cord king gulut notochord ampong king gulut ning buldit post anal tail kareng myayaliwang panaun king karelang bye mabibye na la manibat pa kanitang lalto la pamu deng tetrapod atlung dalan syam a pulung milyun nang banwa ing milabas kanitang panaun a devonian nung kapilan ila ing minunang animal a apat bitis a mika baga anyang tutuking panaun ing carboniferous mika kagiwan lang lumakad king gabun ba rang lisyan ing kumpitensya king danum ampo reng darakap kabang maglakbe la manibat king pilatan da reng danuman menatili lang dominanting animal anting metung a grupu kilub ning pitumpulu t limang milyung banwa king kabilugan ning karelang kasalesayan maragul ing pamiyaliwa ning karelang degulan manibat ketang ichthyostega kanitang devonian a atlung pie kaba ampo itang maragul bagyang eryops kanitang permian a limang pie kaba angga kareng pekamalati itang misnang latiktik a brachycephalus didactylus o brazilian gold frog ampo ing eleutherodactylus iberia ibat cuba a maki pangkabilugang kabang sadya sadya yabe la kareng amphibian deng eganaganang tetrapod animal a apat a bitis a e amniote maki telasuput lang mitmung likidu deng karelang embryo keta lang mas malating grupu kayabe deng amphibian ngening panaun tamu a yawsan dang lissamphibia deta namung kayabe keting lissamphibia ilang tuturing dang amphibia ngeni ing buri nang sabyan e no kayabe deng tetrapod a e mas malapit kareng modernung amphibian kesa kareng modernung reptile ayup ampng mammal there are two ancient extinct subclasses adwa la reng subclass a ala na ngeni at mebye kanitang minunang panaun itang mitatagan a modernung subclass ing lissamphibia atlu ya order e la mikasundu deng siyentipiku nung superorder ya ing salientia nung nu ya kayabe ing anura o nung sub order ne ning order salientia ing anura ing malilyari deng kayanib king salientia ila ring anura ampo ing metung a species a proto frog pipumpunan da reng tugak kanitang panaun a triassic ing triadobatrachus massinoti balamu mas praktikal yang tukyan ngeni itang mumunang pamag grupu karas king pamiparakal o la midadayu king danum a tabang deng keraklan kareng amphibian lipat ning ating mapilan a mabibye king danum a brackish malat alat alang taganang amphibian a mabibye king danum a malat nanupata ating pilang dalan a species da reng tugak kareng adaptive radiation alimbawa deng eleutherodactylus pacific platymantines australo papuan microhylids at dakal pang aliwang tugak kareng lugal a tropical a e bitasang gagamit danum para kaniti darakal la kapamilatan ning tambing o diretsung pamanalkus direct development metung a pamakibage king paligid ampo king ebolusyon nung nu la mitimawa o milibri king danum a e mamagus mabibye la kareng tropical rainforest a mabasa deng keraklan kareng species a reti at potang miyapsa la reng ebun da tambing da nong kalupa da reng mangaragul a tugak at e no maging butiti ating muring mapilan a species a mekibage na kareng kapaligiran a malangi o malangi langi dapot mangaylangan la pa muring danum a pipangebunan mangisnawa la reng butiti kapamilatan da reng asang kayapsa ra bagya bagya lang manaliwa deti anggang akalupa do reng mangatwa metung a prosesung awsan dang metamorphosis keraklan mamako no reti potang dagul la dapot dakal a e tutuki king paralan a iti itang pamanalto da reng apat a bitis bang mitikdo king gabun ing kapansin pansin diling dake ning metamorphosis da reng amphibian nanupata atin pang aliwang manaliwa kareti bagas department of herpetology ing fungus metung yang eukaryotic a organismung king kilwal ning katawan na external maglaso king kayang pamangan kaybat na niti sisipsipan no reng cell deng molecule a bibilug king sustansya tutu lang maulaga king kabyayan o ekonomya deng fungi deng lebadura ing mag ferment o magpaslam king beer at magpayalsa tinape at maragul yang industriya ing pamagpatubu kareng payung payungan kareng dakal a bansa deng fungi ing pekamaulagang maglaso primary decomposer da reng meteng tanaman ampong animal kareng dakal a ecosystem at maralas lang mayayakit king lumang pan antimong kulapu deti nanupata maygit pa kaniting karaniwan a balu tamu tungkul kareng fungi ing komplikadu rang biologia deti anyang minuna tuturing da lang tanaman deng fungi uling heterotroph la e ra kukunan ing sarili rang carbon kapamilata ning photosynthesis nun e gagamitan da ing carbon a kingwa ra king carbon dioxide alimbawa deng aliwang organismu mas malapit dong kamaganak deng fungi deng animal kesa kareng tanaman dapot ing pamiyaliwa ra sisipsipan da ing karelang pamangan imbes na kakanan de o sasamul iti at padurutan dong cell wall deng karelang cell uling kareng sangkan a reti makabili no reti king sarili rang kingdom biologia ing fungi metung lang grupung monophyletic deng fungi ing kabaldugan na niti metung la mu pipumpunan deng eganaganang klasing fungi maniwala la reng mycologist deng siyentipikung manigaral kareng fungi a monophyletic la reti uling atin lang chitin kareng karelang cell wall at absorbtive heterotroph la sisipsipan da ing karelang pamangan at aliwa ila ing gagawa kaniti bukud pa kareng aliwang kauryan o characteristic lipat ning keraklan e la maragul o kapansin pansin deti mayayakit la king balang kapaligiran king yatu deng fungi at maulaga ing karelang papil king keraklan kareng ecosystem manimuna lang maglaso decomposer da reng meteng tanaman ampong animal kareng kakewan o gubat forest at dakal pang paligid parasiticu la kareng tanaman ampong animal deng dakal a fungi pati na kareng tau ila ing panibatan da reng dakal a sakit alimbawa ing lipunga ampo ing buni kareng tau ampo ing dutch elm disease kareng tanaman atin namang aliwang fungi a kasosyu kareng pamiugnayan asymbiotic da reng algae o cyanobacteria ampong reng fungi makinabang la king symbiosis da reng karelang uyat o yamut ampo reng fungi deng keraklan kareng tanaman a vascular malwat na king kasalesayan ing pamangamit da reng tau kareng fungi dakal la reng fungi a kakanan kayabe no reng myayaliwang payung payungan antimo reng button mushroom shiitake mushroom ampong oyster mushroom ita mu pin dakal no man deng payung payungan a makalasun at panibatan da reng dakal a kasu ning pangasakit opangamate gagamitan de king pamangawang tinape ampong alak ing metung a uring fungus a awsan dang lebadura yeast gagamitan da la murin deng fungus king pamangawa kareng sangkap o kemikal a pang industriya antimo ing lactic acid at king pamangawang pamangawang stonewashed atin namang uring fungi a kakanan da para king epektung psychedelic king sangkan mang pamaglibang recreational drug use o pang relihiyun anting entheogen pipitnan do reng manimunang grupu da reng fungi dikil king kareng dake rang gagamitan king pamiparakal o reproduction lima la reng division a kikilalanan da reng mycologist deng siyentipikung manigaral kareng fungi king salukuyan tunggal mu cell a kayabe kareng dakal a species darakal mu keng paralang asexual uling manatili lang makapalub king mala súput a ascus deng bunga ning meiosis gagamitan do reng maplian a uring ascomycete king pamipalino kareng tuntunan ning genetics ampo ing pamamuli o heredity alimbawa ing neurospora crassa agyang sadya rong bibili king kingdom fungi deng water mold ampong slime mold at panigaralan do pa murin deng mycologist angga ngeni e la sadyang fungi deti e anti kareng tutung fungi e la gawa king chitin deng cell wall da reng water mold ampong slime mold ketang e na makaing bayung sistemang maki limang kingdom makabili la reti king lalam ning kingdom protista malyari lang tunggal mu cell unicellular o single celled o dakal a cell multicellular deng fungi bibilugan dong sala saláng mangakaba t mangapinung tela tubong awsan dang hyphae deng fungi a multicellular makabili ya ing mycelium ketang pitutubwanan substrate nung nu ya kukwang sustansya ing fungus uling pakakutkut la ketang materyal nung la tutubu deng fungus keraklan e ta la karaniwang akakit lipat ning kulang la kareng tutung organu deng fungi malyari lang miyabe yabe at bumilug lalung komplikadung parting awsan dang fruiting body o sporocarp neng ustu la reng kundisyun o kabilyan payung payungan ing karaniwan a yaus kareng fruiting body dang atyu babo gabun deng dakal a species da reng fungus agyang dening parting atyu babo gabun ing apapansinan da keraklan deng tau malati na la mung dake ning pangkabilugan a katawan ning fungus sasabyan dang ing maragul diling organismu king yatu yapin ing metung a armillaria ostoyae a tutubi king kakewan gubat o forest king dake aslagan ning oregon usa miras yang walung dalan at siyan a pulung ektarya ing sala saláng mycelium a atyu a atyu lalam gabun malyari lang dakal king sexual o asexual a paralan deng fungi king pamiparakal a sexual pareu lang pareu deng supling kareng pengaring organismu king pamiparakal a sexual misasamut ing sangkap a genetic genetic material anya atyu la kareng supling deng kauryan traits da reng adwang pengari pareu dong gagamitan deng adwang paralan a reti deng dakal a species dependi keng panaun kabang atin namang purus sexual a asexual ing paralan a gagamitan da e pa meyakit ing pamiparakal a sexual king glomeromycota o kareng ascomycete karaniwan awsan dong fungi imperfecti o deuteromycota deng glomeromycota agyu rang dakal deng lebadura ampo reng aliwang unicellular a fungi kapamilatan ning budding ing pamanagtal pinching off ning metung a bayung cell myayaliwa lang uring spore deng gagawan da reng dakal a multicellular species a malagwang mikakalat at mabibye agyang kareng paligid nung nu masákit kumabye neng ustu ing kabilyan ning paligid at panaun tutubu la reng spore a reti at magparakal la kareng bayung kapaligiran aliwang bagya ing pamiparakal a sexual kareng fungi kumpara kareng animal ampong tanaman at aliwa ya paralan o estratehiya ing balang division o uri da reng fungi atin lang panaun a haploid at atin lang panaun a diploid king bye da reng fungi a darakal king paralan a sexual den namang ascomycete ampong basidiomycete atin lang panaun a dikaryotic nung nu e la tambing misasanib deng cell nucleus a amanu da reng adwang pengari nun e manatili lang mikakawani kareng cell ning hypha kareng namang zygomycete misasanib la reng haploid a hypha da reng adwang mibabageng compatible a indibidwal at iti magbunga yang zygote a maging metung a matibeng zygospore ustung tinubu ya iting zygospore e maglwat at dumalan ya king meiosis at ating laltong bayung hyphae ampong asexual a sporangiospore malyari lang mikalat deting sporangiospore at katubu ra magi lang bayung fungus a pareung pareu sangkap a genetic at gagawa yang sarili nang haploid hyphae ing balang metung neng mitagkil la reng hyphae da reng adwang fungus a mibabage misasanib la reti gagawa lang bayung zygospore at magi yang ganap o kumpletu ing durut cycle kareng ascomycete neng misasanib reng mibabageng haploid hyphae e la tambing misasanib deng karelang nucleus ating laltong parting awsan dang ascus kareting dikaryotic adwa nucleus a hyphae nung nukarin malilyari ing karyogamy o pamisanib da reng nucleus makapalub la king ascocarp o fruiting body ning fungus dening ascus kabud milyari ing karyogamy katuki ne man ing meiosis ampo ing pamangawa kareng ascospore mikakalat la reting ascospore at ustung tinubu la gagawa lang bayung haploid mycelium malyari ya muring gawang asexual a comidium ing haploid a mycelium ing lalto dakal na kareng ascomycete ing e na makapagparakal king sexual a paralan at darakal na la mu kapamilatan da reng conidia kawangis ne nitang kareng ascomycete ing sexual reproduction da reng basidiomycete misasanib la reng mibabageng haploid hypha at mikaka dikaryotic mycelium at potang kayi ating laltong basidiocarp deng payung payungan ing kilalang dili kareng basidiocarp pero dakal la pang aliwang uri gagawa lang haploid a basidiospore detang parting lupang batutang awsan dang basidia at kaybat na niti malilyari ing karyogamy ampong meiosis tutubu la reting basidiospore bang gawang bayung haploid mycelia kayabe la kareng pekakilalang fungus deng payung payungan a apapangan ampo retang makalasun dakal lang species deng tatanam da oneng atin muring pupupulan a tutubung dili ra deng button mushroom agaricus bisporus ing laganap diling species a magagamit kareng salad sopas at dakal pang aliwang lutu kayabe la murin king species a iti deng oneng maragul lang maragul deti kayabe la murin kareng mitatanam a payung payungan a masasali kareng tindaan deng oyster mushroom shiitake at enoki mushroom lalu lang dakal deng payung payungan a tutubu namu kabud at pupupulan da reng tau para king sarili rang gamit o ba lang ipisali mangatas la ngan alaga deng morel at porcini mushroom a awsan da muring bolete makalasun la kareng tau deng pilang dalan a species da reng payung payungan at ing pamamangan kareti panibatan ning sakit atyan hallucination at neng kayi kamatayan kayabe la king genus a amanita deng mapilan kareng makalasun dili kayabe no reng ing destroying angel ampo ing ing death cap dakal muring malalasun king dapot malagud mung ating mamamate kaniti ding lyu pamanyuka tundu ampong hallucination ing mapilan kareng maralas diling sintomas ing tutu magagamit ya ing species a iti kareng ritwal ampong anting libangan uling kaniting epektu nang hallucination kaminstein d mushroom poisoning last accessed january deng arachnids arachnida metung lang uri da reng animal a king subphylum a chelicerata pekilagyu do reng arachnid king tauan king mitolohiya ning grecia a maki lagyung arachne keraklan kareti arthropod a king gabun manuknangan miraras lang anam a pulu t limang libu anggang pitumpulu t atlung libu species deti kayabe no reng babagwa alakdan apsang at garapata makikilala la kareng insektu deng arachnid uling walu la bitis imbes na anam mibage la reng pedipalp dake ning katawan a malapit king asbuk para king panyalat pamandakap o pamagparakal kareng solifugae taganang balamu bitis la reng palpi at lulupa lang maki apulung bitis deng sollifugae anam la mu bitis deng solifugae lalto ya itang kapat a paris potang maglupi la at maging makikilala la pa deng arachnid uling ala lang ampong pakpak adwa ya dake o segment ing karelang katawan a bibilugan ning ampong mamangan lang laman carnivorous deng keraklan kareng arachnid ing kakanan da deng katawan da reng insektu at aliwa pang animal a tambing nang lesawan pre digested makilasun la reng dakal kareti atin namang parasitiku at magdala lang sakit deng aliwa mangebun la reng keraklan kareng arachnid iki nung nu la mibayu deng bitis king arap ba lang maging parting panyalat a balamu latigung miraras adwang pulu t limang sentimetru cm king kaba uring babagwa atlung dalan a species exoskeleton camel spider anam a ralan a species bitis ba lang magsilbing parting panyalat a tela latigu at maki makuyad a iki king sepu ning atyan abdomen anam a pulung species species lon la murin deng makatuking artikulu para kareng suglung kareng species agpang kareng karelang the american arachnological society ing mauling aprika a maki opisyal a titulung republika ning maling aprika metung yang bangsang atyu king mauli nang sepu ning africa mapipitna ya kareng siyam a lalawigan at maki yang bebe dayatmalat atyu la king pangulu deng bangsang kasiping na ing namibia botswana ampong zimbabwe atilu king aslagan deng mozambique ampong swaziland kabang ing lesotho metung yang enclave a padurutan ning teritoryu ning mauling aprika ing mauling aprika ing kadwang pulu t lima th kareng bangsa king yatu king lapad ampo ing kadwang pulu t apat th king populasyun metung yang multietnikung myayaliwa lahing ketawan o sosyedad ing mauling aprika a myayaliwa kultura ampong amanu labi lang metung deng amanung kikilalanan ning punbatas o konstitusyon adwa kareti ing ibat king europa ing ingles ampo ing afrikaans a menibatan king holandes at gagamitan da reng keraklan kareng maputi ampong colored a mauling aprikanu lipat ning ing ingles ing pekamarlas magagamit king byeng pangmalda o pangpubliku ampong pangnegosyu kalima ya mu king bilang antimong amanu king bale maki pekakatawan la o represantasyun deng anggang lahi ampong grupung lingwistiku king demokrasya nang konstitusyonal ning bangsa e anti kareng keraklan kareng republikang parlamentaryu miyayanib ya ing pekapun ning estadu head of state ampo ing pekapun ning kapamahalan head of government king ampo ing pamuntuk a magdependi king parlamentu ing samar dati albugang samar metung yang lalawigan king filipinas at atiu king labuad aslagang visayas ing kayang balen tungku ya pin ing catbalogan at sasakupan ne ing albaugang banda ning pulung samar at anti mu rin ding dakal a pulu ing dayat malat ning samar atiu king albugan ning mismumng pulu syudad calbayog ing metung mung syudad ning pulung samar atiu ya king lalawigan ning samar ing sepu na ning lalawigan king pangulu ya pin ing pangulung samar at king aslagan ya pin ing aslagang samar samar makataid ya king leyte kapamilatan ning san juanico bridge at makaatsat ya keng san juanico strait ing pekamakitid a strait keng bangsa keng mauli ning lalawigan ya pin ing leyte gulf agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing katutubung salita ding keraklan ning lalawigan samar ya pin ing waray waray kebaluan mu rin bilang waray l in eyte samarnon o samar leyte visayan dapot king balenalmagro at santo nio cebuanu ing kastutubung salita ing samar atin yang balen at a syudad ing manlalakbeng ruy lpez de villalobos minta ya mumumana king pulu inyang at pelagyuan neng las islas filipinas y papa juan pablo ii latin ioannes paulus pp ii italian giovanni paolo ii english pope john paul ii a neng kayi ausan dang beato juan pablo ii mibait mayu abril linukluk bilang papa ning pisamban romano katoliko manibat octubri anggang king kayang kamatayan maiggit nang a banua mitala king pangaduang peka makaba pontificate king modernung panaun kaibat nang pius ixa banuang pamanungkulan iyang mumunang a bukud tanging papang polish at e italianung papa manibat ing papang dutch adrian vi inyang s metung yang kareng apat a taung miyabe keng time karing pareung ng dilanwa at pabanua king ng dilanwa y papa benedict xvi latin benedictus pp xvi italian benedetto xvi mibait josef alois ratzinger inyang abril king marktl am inn bavaria germany iya ing pang a linukluk a papa at pamuntuk ning catholic church at manungkulan bilang sovereign na ning vatican lakanbalen a state meyalal ya inyang abril king papal conclave megmasusi ya king kayang papal inauguration mass inyang abril at kinwa ne ing kayang cathedral ing basilica nang st john lateran inyang mayu y papa benedict xvi atin yang aduang citizenship german at vatican elilan ne y papa juan pablo ii a mete inyang abril metung kareng bantug a catholic theologians manibat inyang s at matalik sumulat y benedict xvi malalaue bilang panlualu ning traditional roman catholic doctrine at panugali sinuyu ya kareng dakal at meging yang theological consultant king kaduang vatican council bayu meging archbishop ning munich at freising at cardinal inyang panaun ning kayang pangayalal bilang papa y benedict meging yang prefect ning congregation para keng doctrina ning kasalpantayanan at meging yang dean ning college ning cardinals ing lakanbalen ning batikánu opisyal a aus estádu ning lakanbalen ning batikánu latin status civitatis vaticanae metung yang kandadunggabun sovereign lakanbalen state nung nu ing kayang territoryu atiu keng kilub ning makabakud a enclave kilub ning lakanbalen roma atin yang mga hectarya acres at iti ing pekamalating nation keti yatu melalang ya iti inyang kapamilatan ning lateran treaty a menibatan keng mas maragul a papal states anggang ing vatican lakanbalen eya a mamana at mayayalal la ring kayang monarchy a nung nu ing obispu ning roma iya ing papa ding mangatas a manungkulan ilaping ding pari ning pisamban catolicu metung yang sovereign territory ning holy see latin sancta sedes at ing karinan na iyapin ing apostolic palace ing opisyal a tuknangan ning papa at ding roman curia agiang ing peka luklukan ecclesiastical cathedral na ning papa bilang obispu ning roma ing basilica nang st john lateran atiu kilwal ning makabakud king roma ing vatican lakanbalen malyaring yang masabing iti ing tungkung gubyernu ning pisamban catolicu y efren bata reyes mibait agostu metung yang filipino billiards talapialung a nung nu makikilala yang bilang peka masikan diling pocket billiards pool lalu na keng pialung a nine ball at one pocket mayayaus yang ing magikeru pauli ning kayang makapagmulalang pialung pepakit karas keng tournament see nickname discussion infra y reyes simbut no kekraklan deng dakal bantug a nine ball tournaments kayabe nana niti ing dakal a panyambut king sands regency open inyang u s open ball championship ing pro tour championship at ing espn challenge da reng champions bantug ya naman keng pamanyambut na keng winner take all marathon nine ball event kebaluan keng ing kule ning pera color of money i and the color of money ii nikbag ne ing bantug a mamyalung a nine baller y earl strickland inyang ikua nang miras keng round robin para ayamun ne mag aring ing kevin trudeau sponsored ipt a pinili na mismung trudeau ibat keng retirement a pekabiasa keti yatu pimanimani nyang reyes y kevin y reyes misulat ya lagyu keng billiard congress ning america hall of fame inyang juliu y reyes mibait ya king pampanga inyang at minalis la menila kayabe no ring kayang pamilya inyang yang banua king menila megobra ya bilang magbante billyaran na ning kayang bapa nung nu nala abalu ing eganaganang cue keng bilyaran malati ya pa mamyalung neng billard para pera at inyang s at s memyalung yang three cushion billiards inyang ya kukulyo na niya ing peka biasang billard player ka rin king filipinas at mapalyaring tutu uling ding kayang panyambut a makalto king usa at king europa nung nu no lebanan deng peka biasang diling ball players ning buung yatu kasalungsungan makatuknang ka king balen na ing lakanbalen angeles filipinas y mimilanie laurel marquez mibait juliu iya ing miss international tatalan keng korona para keng banauang nung nu dela ne ing filipinas taga mabalacat pampanga ya at atin yang katas a iya ing anaka nang ning meangubie director artemio marquez kaibat ning panyambut na keng beauty crown minta ya keng show business at pamagmodelu at melayuan yang melanie bilang lagyu keng pelikula kasalungsungan yang akibu bilang artista tv host film producer at kasalugnsungan celebrity endorser dagdag na pa niti bukud keng pangan ms international y melanie iay mu rin ing face of the s a menyambut inyang king new york iyang first runner up king supermodel a ligligan inyang at iya ing peka glamorous woman king italy makanyan mu naman inyang inyang mekipagligligan ya keng mrs world pageant y melanie susundu na ing pamagcoach kareng babae para keng international pageants a maralas durungut kareng panglocal ing kayang pekatauli nang pamirungut iya pin ing binibining pilipinas world of bc pageant at ing binibining pilipinas world ning canada pageant meyalal yang peka malagung diling miss international inyang y alma moreno mibait vanessa laxamana inyang metung yang artistang filipinu linual ya keng kayang minunang pelikula ning a m production ning urduja kayabe ya ne y amalia fuentes ing mumunang pelikula na nung nu iya ing peka artista iaypin ing ligaw na bulaklak ning crown seven films kayabe ne y jun mariano at vic silayan atin yang maluat a love in relationship kang rudy fernandez ing mumuna nang asawa nung nu ya mika aanak y mark anthony fernandez artista mu naman at kang ace comedian ning philippine cinema ydolphy a mika anak yang lalaki y vandolph a dating artistang anak eya mikasal kareng aduang asawa na y alma inyang tauli pepakasalan ne y joey marquez nung nu meka atlu yang anak di yeoj win win vj and adopted em em mebali wala ing kaya kasal inyang kaibat ning banuang pamiyabe ra y benigno simen cojuangco aquino iii mibait kebaluan mu ring keng palayung noynoy metung yang philippine politiku at anak neng benigno s aquino jr ing bantug a opposition senador lalam nang pamuntuk ferdinand marcos anak niya naman ning dating pamuntuk corazon aquino metung yang congressman a pangadua na nang pangalukluk keng kaduang distritu ning lalawigan tarlac para keng partido libaral y aquino mesugat ya inyang ketang bigung coup laban kang ima na mintis niyang mete keng granada tinagal yang para keng congresu bilang representati ning tarlac at menyambut ya inyang tinagal ne naman inyang at menyambut ne naman ing television talk show host y kris aquino wali neng babai lakándúl yang matuang pamagát da reng sadiang panginuan dang mamuntúkan kng meáng ya karing adung katayng kapampángan ing lakán a yang katutúbng pamagát ding pánginuán dang mámuntúkan karing mangáragul a balén ampng ing dúl a yang matuang katayng kapampángan kng palácio ing lakándúlng disnan ding castilla iniang sasakúpan de ing lsng gu iniang banuang i yapin i banaw ya ing métung karing tungkng kalang ning áusan dang atlung ár ning lúsung iniang dátang la reng castilla mabibitas kng kéyang lagyng banaw ampng pamagát a lakándúl na sasalpantáy ya karing nún ampng diuát at al kng islam anti ring sapn ding suliman a mipamagatang rajah ning ménil ing pékamasaléseng díling pamagpakilála kng mélapupúrng lakándúl a mipalagyang banaw at mébinyagang carlos ning kasalesáyan i yapin ing makayagp kng katibáyan a pépa notário ning kéyang apú kng túd ing maéstre de campo a dát ning aráyat iniang banuang y don carlos lacandla ing áp ku kng túd yang méging ginu at lakán ning tungdo kambe da ring pákapatúlug a balayán nung n bílang ginu rang basál kéya la sisiklaud mámayad buís at mamié karampátang parangal ding sabl nang sasakúpan mamié la ring karampátang báyad ampng buís ding bálang sásanglad a sakén ibat nung n susk d kéya reng karélang layág ampng gáud kába ning makasanglád la pakyn na na ngang mísan ing sabl rang kalákal nung n lusúngan na nng bayáran kng kapitn rang ulága at saka na ném isungsung karéla ing mitatágang kapitn kalábas na ning pabanua nánupat alá nang aliu pang maliáring sál karéting sangleyes nung é m kng kapamílatan ning mésambitlng lacandla nung n maragul yang bin pánakitan iting sablng dangal na ampng panakitan sinúk na ngan karing castilla iniang dátang la kéti at nung n sisingil da ngan m iti kéya bilang buís na kng mál a ár mabáyat ing génapan nang papil ning lakándúlng mipalagyang banaw at mébinyagang carlos kng pangasákup na ning kayárang lúsung karing dáyng castilla at pati na m rin ning pangatátag na ning provincia ning pampanga ginámit de ring castilla ing mésabing lakándúl bilang karélang sanggalang lában karing timáung balayán ning kayárang lúsung a é bísng paisákup karing castilla lalnglál na ing balayán ning lúbao amp pa ning bétis iniang banuang manggang iniang ginámit da né nanaman ding castilla ing mésabing lakándúl bilang sanggalang kang limahong iniang linúsub ya iti kng ménil at tantng miglayúnan kng pangasinan úl na ning pégalan déng ústu réng castilla kng pangasinan né meláus meáng a bié ining matung lakandúl y lakándúlng mipalagyang banaw at mébinyagang carlos yang pékadakal díli supling karing mésambitlng atlung árí ning lúsung anti la mng misapuak kng léguan ning indng kapampángan ding kéyang súl iniang panáun ding castilla ápat la ring supling nang lálaki i don dionisio capúlong a dát ning candába i don phelipe salnga a dát ning pul i magat salamat a dát ning tungdo at i don martin lacandla a linub kng convento ding frailéng agustíno iniang banuang mika anak yang bugtung a babái a mibinyagang dona maria poloin a ayasáua nang don alfonso talabos ding ának at pangunakán ning mésambitlng lakándúl ílang misandálang útak ning pamanaklas ding lakán iniang banuang nung nu reng dátng súgng mápi ning mésintang nang kayáran ning lúsung méngangas lang ikábus dé iti kng pangasákup na karing castilla átukal ding castilla ing karélang pamálak at métung ya i magat salamat karing tambing dang simbál dápot ing apú na kng túd ning mesábing lakándúl ing maéstre de campo at dát ning aráyat a i don juan macapagal pépabangluan néng pasibáyu karing castilla ing sapn ding lakándúl kng kapamilatan ning pamakikamp na karéti kng milablab a paté ding kapampangan saláng karing castilla iniang banuang nung n pinyanggalang n ring castilla saláng karing fuerza ning kalúpa nang kapampángan at maéstre de campo a i don francisco maniago ning masiku pigsanggalangan na la naman ding castilla iniang lumúsub la kéti kapampángan ding káual nang don andres malong ning pangasinan inia m naman banuang ita pasibáyu na n nanamang sép ring castilla at dináy yang mekisalpitikan salang karing ilocano iniang mangangas lang maklas déti iniang tinukng banua ning paúl na ngan ning pipagálan nang don juan macapagal bang magbalik ing máyap dang laué ring castilla kng sapn ding lakándúl tilútan de réti ing pangatátag ning gremio de lacandlas iniang banuang bilang panyanggalang da karing sablng teguláling dang katuliran at privilejo ning gubiérnong castilla karing sapn ding lakándúl nánupat t mika saríli lang balén kilub ning balén ding sablang kasapn ding lakándúl nung n atin lang saríling tutukan a gubernadr liuás pa kng kasalungsúngang makalukluk a gubernadr ning nánumang balén a tutuknangan da iniang sakúpan de ring inglés ing filipinas iniang banuang pasibáyu ra n nanamang pigtanggul ning sapn ding lakándúl ring castilla saláng karéting báyung manyákup paúl na nti pébustén nng gubérnador genéral simn de anda ring sapn ding lakándúl ning pampanga a mitatag saríli rang úkbu a é sásalúdu ké nínumang oficiálés a é ra kasapn ampng kadáy ing pékabantúg karing kasalungsúngang súl ding lakándúl al nang aliu nung é ing dáting mál a pamuntúk ning filipinas a i ápng dádung ing melapupúrng diosdado macapagal makatuk ne kéti ing kéyang supling a babái a kasalungsúngang pamuntúk na m naman ning filipinas a i gloria macapagal arroyo kágum pa karing bantúg dang súl reng lakándúl ing sadiang pamuntúk ning senado a i jovito salonga at ing sikát a artista ning entabládo a i lea salonga ing polynesia ibat keng greek dakal pulu metung yang maragul a aptas keng lagpas mga pulu a pakakalat king kalibudtarang at mauling pacific ocean ing bansag a polynesia megamit yang mumuna kang charles de brosses inyang at keraklan magagamit ya kareng eganaganang pulu ning pacific jules dumont d urville inyang lecture keng geographical society ning paris megmunikala yang atin angganan ingpamangamit na niting bansag at megdagdag yang bansag a micronesia at melanesia iti ing meging pamandake ning pacific makalalam labuad a magagamit pa keraklan angga ngeni deng tutuking pulu at pulung aptas bangsa man o mababang pangabangsa a nung nu ing ibatan da polynesian a kalinangan deng aliwang pulu atiu la kilwal ning labuad anung nu ing penibatan da polynesian ing kalinangan i juan crisstomo soto y caballa metung yang kapampangan watas i soto penganak ya iniang eneru qng bacolor pampanga at meangu ya bie iniang juliu metung yang zarzuelista poeta direktor at talasulat makuyad a kuwento misan yang meging empleyado ning gubyernu sundalus ning rebolusyon gerilya laban caring amerikanu diyarista at provincial deputy assessor meging talasulat yamurin queng la independencia sumangid ning kakulangan na queng pormal a pamagaral apansin ing keraklan ding maangabayat a katungkulan at mangayap a bague keyang agawa iniang edad o banua ya pamu mekasulat neng relihiyosong dula nung sumahan magkabilangan lang dula at zarzuela ding keyang alikha caring sablang dulang asulat na ding dulang maki patriotikong tema ilang pekamatagumpe calupa ning sigalut ing paniu nang sitang at ing anac ning katipunan ing dulang alang dios ng tuturingan ding keraklan bilang obra maestra nang crissot ating sasabing tagle ne ning obrang iti ing keyang pilosopiya queng bie atin ya muring mapilan poesiang asulat antimo ring ing bandera at malaya a purus atin temang makabalen ing katunayan tuturingan ya bilang kaunaunahang mamoesiang kapampangan atin ya munamang makuyad a kuwento calupa ning lidia mekasulat yang likas ning noli me tangere queng kapampangan meging editor ya mu naman caring kapampangang peryodiko anti ring el pueblo el imparcial at ing alipatpat kikilalanan ya bilang pekamayap a kapampangang dramatista at para caring aliwa pati na murin pekamayap a kapampangang talasulat pauli ring keraklan at kalidad ding keyang asulat dacal la ring taung atin sasabian qng bie ra queti capampangan ing menibatan la baculud ing balen beitan nang juan crisostomo c soto lalu rang balu qng aus a crissot mibait ya y crissot canitang ya ing eneru calabas ning apat aldo bininiag neng padre silvino isac at meguing tegauan ne y don patricio soliman calulu la mu ring familia na dapot gagalang do qng carelang lugal y santiago soto yang tata na metung alguacil mayor queti baculud cabang y maxima caballa yang ima na at picabaluan yang uliran at malinis a pusu mecad amana na cang apu nang sixto caballa ing cabiasnan nang sumulat mecapagaral yang caton at qng edad nang labing apat megaral ya san fernando pampanga anac ya pa mu biasa neng mamasa dapot maina neman qng clasi meuili ya qng pamamasang novela at maralas manalbe ya caring palague rang castila ampon tagalug imbes na pagaralana ing tuturu na quea ning maestra na lalu pang megrabi iniang palague la san fernando ring companiang artistang castila mipabustan ing queang pamagaral uli na ning pamanalbe caring palague ra bengi bengi dacala caring cacaluguran na ring mangapamulala uli na ning cabiasnan nang magmemoriang drama pepagaral de qng colegio de san juan de letran at antimo ing sadia mipabustan mu naman ing pamagaral na queni ne sinulat ing mumuna nang drama meyapsi qng romeo and juliet maqui titulung ing pamaquiasaua ning mete y crissot mismu yang ginanap qng papil na ning bidang lalaqui iniang iti mipalague ya baculud uli na ning caculangan qng pamagsadia at senayan o meguing matagumpe ing pamipalague agpang cang don modesto joaquin canu masiadung biasa y crissot pangaras caring hablado at mas bague quea ing papil nang judas queang pepilan qng passion y muerte nang felix galura at ya naman ing mismung guinanap qng papil nang poncio pilato tinucnang ya qng pamagaral y crissot at migbalic ya baculud canitang at sibsub ne ing sarili na qng pamaniulat at megobra nia mu antimong escribiente qng oficinang gobiernu minuna yang linugud y crissot cang julia almeida metung caring peca malagung dalaga queti baculud qng panaun ita tutul la ring pengari nang julia qng pamicalugud da ban patutuan na nung nu anti ing lugud na qng babai sinulat yang metung parapo iniang abalitan nang meliu ya y julia quilub pisamban baculud cabang sisimba ya uling pa mengan dapat nung maquinabang ca o ca maliaring mangan macanian ing sasabian na dapot mayupaya ya ing pluma nang crissot tutul la man quea dapot icua nia mu rin y julia at layun micasal la mica anac lang lima at adua la mu ring mebie mica anac ya naman cang macaria sugui ing ginanap bidang babai qng zarzuelang ing pamaquiasaua ning mete cabang atiu qng ruruc ning cataniagan ning pamaniulat na ya naman ing pangauala na bie ning asaua nang y julia canitang at pasibayu yang mequiasaua qng anac na ning metung miembru ning orquestra palma y rosario palma metung mu naman caring malagu nang dalaga ning baculud at maqui aguiu aguiu la qng bie ra tutul la naman ding pengari ning babai dapot ala lang acarapat apat la ring meguing anac da at careti adua la mu ring mebie alang mitagan copia caring minuna nang sinulat puera na mu caring sinulat na canitang panaun da ring americanu mecasulat yang drama trahedia macatula zarzuela miayaliua la ring asulat nang poesia cayabe ne careti ing novela nang lidia ing bucud obra nang milimbag qng metung libru canitang ding angang zarzuelang sinulat na milague langan qng teatro sabina de bacolor pepagaua nang don ceferino joven canitang at pemalaguiu ne qng capatad nang matuang dalaga bulan ning octubre ing umpisa ning pamipalague zarzuela qng teatro sabina at mayaring marzo para dinan dalan ing cenaculo caibat na ning maleldo umpisan da na naman ing pamipalague angang bulan ning mayo o junio macatadua pabulan ing pamipalague caras na naman ning cauran painaua la at y crissot canita neman susulat bayung zarzuela ing zarzuelang alang dios yang peca masanting dili caring gueua na at iti minuna yang milague qng teatro sabina canitang ya ing noviembre naval baculud pecamaracal yang dili pepalub pera uling ulit ulit deng ipalague at ra neman sasauan alben ding tau cabucas niang sinulat crissot at ala ya man guinamit burador agaua ne iti pauli na ning pangamate na ning anac nang babai y maria luz generosa qng personal itsura casantingan ya catas y crissot masanting ya pamicacatauan at mediu mabagsic lupa pauli ra ring bigoti na at urud na ning queang buac at mediu masicang ya pa atin yang queinan malagung babai malan masanting cule maputi at sapatus maputi neng maglacad ya pane yang macatucud at patingapun yang miminum cafe at aguiang bengi na miminum ya pa mu rin lalu na potang susulat ya ustu naman atin yang inspirasyun qng pamaniulat na ala yang tucnang sisigariliu at guiguinaquing at asajan mu naman qng misan nang pamaglucluc mayari ya ing susulat na yang quemate na ing panga ataqui na qng pusu qng bale na ning capatad na qng isabel st sampaloc manila canitang abac na ning julio micutcut ya qng cementerio catolico queti baculud calabas ning pabanua agosto pepatalacad deng monumento ring aguman antimong capigaganacan caring agaua nang crissot quilub ning monumento nang crissot pepalub do ring mapilan copia caring sinulat na at calabas ning mapilan banua linaue ra la at deti at la man melaso ngening salucuyan pilan la mo caya caring quecatang cayanacan mecad caring macatua man ring maquibalu caring casulatan gueua nang crisst nung itulut na ning miglalang caring paintungul pang panaun mecad pasibayu talang abasa reting classicung casulatan gueua nang crissot antimurin ring casulatan da pa ring malugud tang cabalen sinauang guinambul qng amanung sisuan calupa ra ri padre anselmo pajardo pabalan galura joven gozun tuazon lenon at aliua na pang talasulat ning balen baculud at deti misinup la qng museo ning dhvtsu center for capampangan culture and the arts nung nu carin do maliaring aquit abasa ring cabalen tamu at aliua pang taung bisang mamasa ing istorya ng juan crisostomo sotto qng pamanialicsic nang nestor r galura ing lakanbalen ning san fernando pangalawa yang klasing lakanbalen ning lalawigan pampanga filipinas iti ing kapitolyo ning pampanga at ning labuad kalibudtarang luzon agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing san fernando lakanbalen atin yang ng barangay deng mangawang dakal a parul malyari lang ayan o akit king unisite subdivision barangay del pilar at king barangay san jose at dolores ing pampanga s best metung yang masanting a lagiu keng pamangawang kapampangan tocino at longganiza king filipinas ining mangawang kakanan karne atiu king barangay dela paz norte ing imnu fernandino sinulat neng félix mauricio garcia ning sto nio san simn pampanga anyang mayo iti pu metung yang poesia fernandino ing tutu ng pamagat adwa la pung version deni ing metung pu kanta ya mesulat neman pu ing mesabing kanta anyang enero elapu mitala kang felix m garcia deng mesabing poesia at kanta uling iti pu eya taga san fernando i geronimo norming f del rosario ing megpakilalang sinulat uling iti pu taga san fernando ya i meynardo lansangan naman pu ing ginawa keng tonu ning kanta ing lakanbalen ning ángeles metung ya king primeru klasing lakanbalen king lalawigan ning pampanga pilipinas malapit ya king clark international airport ing ngeni nang diosdado macapagal international airport ampo clark special economic zone csez dati clark air base agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing lakanbalen ángeles atin yang ng barangay a makasambilta keng makatuki keng marakal dakal a banua ing lungsud ángeles pikabaluan ya bilang kuliat pelagyu karing dakal a kukulate tanaman keting lugal iniang y don angel pantaleon de miranda at ing keyang asawang donya rosalia de jesus pegimpisan deng ginubat ing kakewan at esikan deng pale ampo atbu ketang mil sieti sientus nobenta y seis ing kuliat menatili yang barrio ning balen san fernando anggang atlumpulu t atlung banua yapin keng pamanimuna nang don angel at king pamagpursigi ning keyang manuyang a dr mariano henson nung makananung ing barrio megi yang saparadung balen iniang disyembre iti mialilan ya lagyung ángeles bilang parangal kang don ángel ing keyang pundador at los santos custudios ding keyang patulunang patrun nitang mayo ing ángeles yang meging sentru ning mumunang republikang pilipinas king lalam nang gen emilio aguinaldo iya mu rin nung nuya pigsayan at miganap ing pekamumunang anibersaryu ning philippine independensya iniang junio ing pipagbalenan da ring pamintuan ngeni megawa nang central bank clearing office yang meging palasyong pampresidenti ing panyatang da ring amerikanu keng ángeles megimpisa iniang enero ketang oktubri ning ing sundalus amerikanu us army menalakad yang kampu siping ning istasyun rilis king talimundoc ngeni lourdes sur kalabas ding dakal a banua ning pamanokupang dayuan ing ángeles melaus yamurin meging lungsud iniang eneru kapamilatan ning republic act no iniang junio ing lungsud mesalanta ya uli ning pamamakbung ning bunduk pinatubu sumangid ning kalamidad ing ángeles agawa nang tinikdo manibatan keng abu ban maging pekamasikan at pekamabilis diling daragul a lakanbalen mabilug a bansa keng kabilian na ngeni ing pamagsiasat ning lakanbalen ángeles bigla yang megluid keng milabas a yapulung banua uli na ning mabilis a pamaglaganap ning teknolowiya king komunikasyun at ding mengayaring at modernung dalan at aywey at ini ing memie santingan king kalakalan at pamaglipat ing ángeles atin yang industria kalupa na ning pamangawang mwebles a rattan mangawa ya mu rin uling ngungut at aliwa pa mangawa ya mu rin electronics ampo kompyu kompyuter ing lakanbalen caloocan tagalog kalookan metung ya ka reng lakanbalen at balen a bubuu keng keragulang menila metro manila king filipinas atiu keng pangulu at makalele ya mu keng menila ing caloocan yang pangatlung pekamarakal a populasyun keng bangsa agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale keng geografia atin yang aduang dake ing mauling caloocan atiu mismu king pangulu ning menilaat ing sepu na ya pin ing malabon lakanbalen at valenzuela lakanbalen king pangulu navotas king albugan at quezon lakanbalen king aslagan ing pangulung lakanbalen caloocan ya ing pekapangulung sasakupan ning keragulang menila metro manila at atiu king aslagan ning valenzuela pangulu ning lakanbalen quezon at mauli ning san jose del monte lakanbalen king lalawigan ning bulacan ing lakanbalen pekapagmasusian palatandanan ya pin ing monumentu ning rebolusionariong filipinu y andres bonifacio king wakas ning epifanio delos santos avenue edsa a ausan da ing karinan a monumento ing monumentu nang ning bayani ning filipinas aklasan lelang neng ning nationalist sculptor guillermo tolentino para itakda re ing mumunang salpukan da reng grupu nang bonifacio katipunan group laban kareng sundalung kastila inyang agostu telakad de ing monumentu inyang kapilan pamu ing kasalungsungan manungkulan semasan ne ing paligid ning monumentu kayabe nane ing bonifacio circle at ing kekaba na ning caloocan ning edsa a metru karayu king monumentu ing caloocan atin yang ng barangay ing lakanbalen las pias metung yang lakanbalen king national capital region ning filipinas ing sepu na king pangulu at pangulung aslagan iyapin ing paraaque lakanbalen king aslagan at maulingaslagan iyapin ing muntinlupa lakanbalen king mauli iyapin ing balen ning imus cavite king maulingalbugan iyapin ing balen ning bacoor cavite at king pangulungalabugan ing masanting a akakit a manila bay kapitna king kayang gabun magagamit para tuknangan da ring memalen at ing mitatagan a kapitna naman para keng commercio industria at institutional naman atin yang atlung zona ing lakanbalen las pias ing manila bay coastal margin at guadalupe plateau agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale kalupa da reng aliwang lakanbalen at balen ning keragulang menila metro manila ing lakanbalen las pias atin yang aduang panaun ing kaleldo deng bulan ning nobiembri anggang abril at ing kauran magumpisang mayu anggang octubri ing oeka kauran ilapin deng bulan ning juniu juliu at agostu manibat inyang ing las pias dinanas yang matinding pangatakal da reng tau pauli da reng bisang manuknangan a manibat ka reng aliwang labuad kilual menila ing lakanbalen atin yang tala na inyang ing kayang populasyun at meragul yang inyang at meging inyang inyang at inyang at mitas pang inyang sensus at katataulian sensus uling atiu keng keragulang menila metro manila keraklan magsalita lang deng taga lakanbalen tagalug nung nu ing kayang papulasyun kabang magsalita lang cebuanu at deng makatagan a magsalita lang ilonggo bicolano waray pampangueo at alwp ing lakanbalen mandaluyong metung yang karing lakanbalen at balen a bubuu keng keragulang menila metro manila ing labuad bangsang tungku ing kayang sepu king bandang albugan ya pin ing tungku ning bangsa ing menila king pangulu ing balen ning san juan king aslagan ing quezon lakanbalen at pasig lakanbalen at ing makati lakanbalen king mauli kasalungsunganbantug ya bilang lakanbalen tigri ning filipinas ing pusu ning keragulang menila at ing shopping mall tungku ning filipinas agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing lakanbalen mandaluyong ikua ne ing kayang lagyu keng salitang tagalog mga nung nu ing kabaldugan na na daluy ing buri nang sabian dadagus iti meyakua ya kareng matas a dikut antimong talayib a dati tutubu karin at dadagus agpang keng angin inyang panau kastila ing karinan ausan deng san felipe neri deng franciscan prayleng mitatag keng balen ing mandaluyong meging yang lakanbalen inyang pebreru ing mandaluyong atin yang barangay ing maldang republica ning sina o kaya keng english the people s republic of china prc kebaluan bilang sina o keng english metung yang bangsa king aslagang asia atin yang maiggit billion a katau iti ing pekaramakal diling populasyun a bangsa king maiggit a million km million square miles ing kayang tungku iyapin ing beijing ing maldang republika ning sina tatalanan no reng maiggit aduang pulung aduang lalawigan at tuturing ne ing táiwn bilang ing kayang kaduang pulung atlung lalawigan bukud kareng lalawigan atin yang limang autonomous regions at balang metung atin yang katutubung minoridad apat a balen at aduang special administrative regions a magkasuelu keng karelang autonomia ding aduang pulung lalawigan limang autonomous regions at apat a balen malyari lang mayaus bilang mismung gabun ning sina kayang magagamit a ela kayabe reng hong kong at macau deng tututki ilapin deng administraibung makadake a tatalnan ning maldang republika ning sina ing bunduk pinatúb metung yang makagising a stratobulkan atiu king pulu ning luzon ning filipinas king atlung suluk ding lalawigan ning zambales tarlac at pampanga ing katutubung pinatúb metung yang stratobulkan a gawa keng andesite at dacite bayu ing bunduk makapampan ya at e ulata bilang bunduk at dakal ing melagas nang dake mitatakpan yang keng makapal a gubat nung nu ring dakal a populasyun ding katutubung tau a ausan dang aeta karin la mangabiayan ding aeta areni likuan da ing patag inyang deng kastila sinakup de ing filipinas inyang ing akbung ning bulkan inyang juniu kaibat ning a banuang pamanudtud iti migpamakbung ya king asna king kasikan at makatakut a akbung a pangyatu king pangng dilanwa ding matagumpeng ula ra tungkul keng climatic a akbung ding tia pulung libung tau a pakalele a karinan miligtas la kareng makasirang agus ning pyroclastic ash depositu at katataulian ing lahar pauli ning uran a tutuki ning agus kambe ning luma pang lahar nung nu dakal a bale tinuki king agus na niti at mengatambunan ing uyab ning pangayakbung meramdam mabilug a yatu migpabusuk yang dakal a aerosols karin king stratosphere at iti ing pekamaragul manibat pa kanita inyang ing krakatoa inyang king mapilan pang bulan ding aerosol miglupa lang global layer ning sulfuric acid haze ing pali ning mabilug a yatu migbabang mga c f at ing pangsira ning ozone lakuas merakal ing pinatúb metung yang dake ning malakadenang bulkan nung nu atiu king albugan dake ning luzon ing aus da kareni subduction volcanoes la a mibuu kapamilatan ning eurasian plate a lulub lalam ning philippine plate king dane ning manila trench king albugan ing katayang tagálug pinatubo ing kabaldugan na tubu o dagul keng kapampangan tagalog at sambal a amanu nung nu balu da na mikaakbung na kanita pa mga ad agiang alang amanang salitang ibat kareng nunu karing mengalabasan a akbung ing katayang pinatubo mapalyaring ing kabaldugan na ing karinan mataba ya gabun at ing nung nu reng tanaman matalik lang dagul bayu ing mapanyirang akbung ning ing pinatúb ere balung bulkan ya ere balu reng keraklan a pakatuknang karin palelele ing kayang tuktuk m ft babo ning katas ning dayat malat dapot mga m ya babo kareng makalapit a kapatagan at mga m ya katas kareng makaleleng kabundukan nung nu keraklan papanpanan ne ing kayang panlalawe deng katutubung tau deng aeta misan a kulitan ayta tinuknang la keng baidbid ning bulkan at ing kayang pakaleleng lugal king dakal nang milabas a dilanwa nung nu likuan da ing kapatagan para tumakas la kareng kaigpitan da reng kastila deni sane lang mabibie keng kagubatan dening tau a reni tatanam lang wheat barley at abias ing eganagana mga a tau reng pakatuknang keng pasandig ning bulkan kareng barangay at mgalating tuknangan ing makapal a gubat a tatakap keng bunduk at kareng makapadurut a tutuk ila ing magkabie kareng mangubat at mangasung aeta kabang kareng makaleleng patag a karinan naman ing dakal a uran alus m pabanua pauli ning monsoon a klima at mangatabang gabun ning bulkan ila ing babie pamaglaulta at deng dakal a tau tatanaman lang pale at aliwang apapangan a tanaman mga a katau pakatuknang la pa rin keng mga km ning bunduk a miki populasyun a king angeles lakanbalen at king clark air base deng dakal a maulagang ilug ding karelang panibatan ibat la king pinatúb antimo reng bucao santo tomas maloma tanguay at kileng ilug bayu mememakbung dening ilug maulaga la keng ecosystems dapot ing akbung sepakan no reng saug a mangalalam a pangatambun a pyroclastic since manibat deng ilug mengabara la kareng mengatagan abalsa sediment at ding kayang saug maralas mikakalahar agpang keng pamaningaral da dening ilug a reni maluat bayu la makabawi king a akbung ing bunduk arayat metung yang matudtud a bulkan king pulu ning luzon filipinas a miraras a katas a m ft agl ala yang misulat o tala ing akbung ning bulkan at ing mapalyaring tauli nang dinugundung inyang panaun ning holocene era metung a misulat a akademia papakit na ing tauling mga a banua nang milabas atin yang kanung thermal activity ing bulkan atiu king kapatagan labuad a asigan apulung milya king bandang albugan ning bunduk arayat iyapin ing angeles lakanbalen at ing dating clark air base ing bulkang pinatubo atiu apulung milya pa papuntang albugan metung yang makapagmulalang bunduk ing karinan ning ginung mariang sinukuan at panwalan dang dating dakal ya bunga asna kayumu kapilan pamu dakal la reng tutul keng pamangabit stasyun radio king kayang taluktuk ing crow valley bombing and gunnery range iata rpxc iya ing peka bombing range ning united states armed forces king albugan pacific at atiu king camp o donnell king tarlac filipinas ing milyang facilidad atiu mga a milya manibat clark air base at ginamit de para mismu keng pamisane keng aerial combat nung nu kayabe ing pamamomba at strafing a pamisane ing facilidad atin yang airfield at magatas a klasing electronic warfare installations kayabe no reng makabayung radar at radar jamming a gamit agiang deng russian surface to air missile installation ing kaba kaba megamit ya mu rin masalese inyang sanayan cope thunder a manibat kareng puersa da reng ibat filipinas canada united kingdom japan new zealand australia thailand at ing republika ning singapore kasalungsungan ing facilidad magagamit yang bilang sanayan da reng philippine air force magamit ya naman bilang base camp para kareng gasgas papunta keng bulkang pinatubo patse e magagamit ing estratubulkan o kaya keng amanung kapampangan matilus a bulkan metung yang matas balasusu bulkan a nung nu dakal ya sapisapin a mesias a lava tephra at abung bulkan dening bulkan a reni maka ugis lang matarik a uangis at maralas lang mamakbung mangasikan ing lavang mamagus marayuput at lalangi at mangasyas bayu miras king dayu ing penibatan ning magma matuturing acidic a kaya matas king silica at kasantingan a rhyolite dacite andesite o basalt iti kabaligtaran kareng e misyadung mangasikan pangkaraniwan amagma a bubuu king shield bulkan kalupa na mo ning mauna loa king hawaii nung nu atin yang malapad a bitis a ding kayang baidbid malume la dakal kareng startovolcano lalagpas la keng katas a m ing sulapawang internasyonal ning diosdado macapagal amanung ingles diosdado macapagal international airport dmia mayayaus mu rin sulapawang internasyonal ning clark amanung ingles clark international airport iya ing peka airport a masilbi keng makaleleng clark special economic zone csez at ning makalapit a angeles lakanbalen king filipinas atiu king csez dati airfield ning clark air base a sera ra ding u s air force inyang kaibat mamakbung ya ing bulkang pinatubo kaibat lininis da at biklat dang pasibayu bilang csez ing airport iya ing hub ning asian spirit at south east asian airlines at susuyu bilang kaliwas ning king menila ing ninoy aquino international airport at nung ing pakiramdam da ring aliwa a mas matas la singil king menila ing manibala king airport iyapin ing clark international airport corporation ciac a bandi a at talnan ning gubyernu deng tutuking airlines a susuyu keng diosdado macapagal international airport agpang eneru mipalagyuan labuad x ning filipinas pangulung mindanao hilagang mindanao atin yang limang lalawigan at walung lakanbalen ilapin deng misamis oriental gingoog lakanbalen at cagayan de oro lakanbalen misamis occidental oroquieta lakanbalen tangub lakanbalen atozamis lakanbalen camiguin lanao del norte iligan lakanbalen at bukidnon malaybalay lakanbalen at valencia lakanbalen ing labuad tungku iyapin ing cagayan de oro nung nu deng labuad a opisina at mangaragula establisamento atiu la karin ing lanao del norte milipat ya king labuad xii uli nng executive order no agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale cagayan de oro lakanbalen iya ing labuad siduan ning pangulung mindanao ing menila lakanbalen tagalug maynila manila king english iya ing balen tungku ning filipinas ing lakanbalen atiu king aslagan pampang ning menila bay king luzon ing pekamaragul a pulu ning bangsa jihad allahu agiang laganap ing kaluluan iti ing metung a lakanbalen a peka cosmopolitan a lakanbalen keti yatu agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing mania iya ing mumusbung a labuad a nung nu atin yang yuta a katau ing keragulang mania labuad nung nu ing lakanbalen a menila kayabe ya mas mtn dew maragul yang metropolis at atin yang lakanbalen at balen ing artikulung iti tungkul ya keng mismung menila at lawen ye ing keragulang mania para keng metropolis ing menila iya ing kaduang marakal diling populasyun mania king kilipinas a nung nu atin yang maigit yuta a pakatuknang ing makalele quezon lakanbalen ing dating balen tungku iya ing mas marakal a populasyun ing atiu king asbuk ning ilug pasig king aslagan pampang ning menila bay nung nu atiu king bandang albugan ning luzon atiu mga kilometru ning maulingaslagan ning hong kong at kilometru pangulungalbugan ning singapore ing ilug pipitnan ne ing lakanbalen king libutad ing menila makasepu ya kareng dakal a balen at lakanbalen ning keragulang menila navotas at ing caloocan lakanbalen king pangulu quezon lakanbalen king pangulungaslagan san juan at mandaluyong lakanbalen king aslagan makati lakanbalen king maulingaslagan at pasay lakanbalen king mauli ing lakanbalen atin yang a geographical a distritu bukud metung a distritu ing dating balen karin ing port area deng walung distritu pangulu ning pasig ilapin deng binondo quiapo sampaloc san miguel san nicolas santa cruz santa mesa at ing tondo deng mitagana walu ilapin deng ermita intramuros malate paco pandacan port area san andres bukid at santa ana ing san andres dati yang kayabe ning santa ana at ing santa mesa dati yang kayabe ning sampaloc deng ngan distritung a reni bukud keng port area atin lang sarili dang pisamban at deni meging lang bantug king karela mismung agyu ing binondo yapin ing balen da reng isik ing distritung tondo iya ind peka kalulu kabang ing ermita at malate naman bantug kla kareng turista at dakal la bars restaurants five star hotels at shopping malls ing menila atin yang ng barangay ing makati lakanbalen metung yang pekamaulagang lakanbalen ning filipinas pangaras keng pera at commersiyu ing karinan na atiu king aslagan ning tungkung bangsa ing menila ing makati metung yang karing lakanbalen at balen a bubuu keng keragulang menila metro manila ing labuad bangsang tungku ing makati kebaluan ya bilang pilualtan tungku ning filipinas uli ning ding kumpanya menalakad lang opisina at pekaopisina king lakanbalen ing makati iya mu rin ing karinan ning masikanan a makati business club at ing philippine stock exchange ing ayala avenue a lalabas king peka central business district mayayaus ya naman bilang wall street ning filipinas agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale dakal lang dayu at expatriate deng makatuknang at magobra keng syudad ing makati ya mu irn ing karinan da reng primerung klasing shopping mall kalupa na mo ing ayala center at rockwell center ing syudad dakal ya limang batuin a hotel kalupa da ring the peninsula manila ing mandarin oriental ing shangri la makati hotel new world rennaisance hotel intercontinental hotel manila at ing dusit hotel nikko ing makati atin yang ng barangay ing makati lakanbalen atin yang populasyun a agpang keng sensus midadagan la reng tau a o porcientu manibat inyang a ibat keng sensus karing syudad at balen ning keragulang menila ing makati pagnlima ya keng populasyun a atin porcientung dake kilub ning banua ing makati meragul yang maka ing sensus ing poplulasyun na agiang ing populasyun na kulang yu king kapitnang milyun ing populasyun na ustung aldo miyayabua ya at miraras milyun uling dakal la reng magobra magshopping at mangalakal ustung aldo lalu na king kaibudtang kalakalan a distritu ing lakanbalen marikina lakanbalen metung yang karing lakanbalen at balen a bubuu keng keragulang menila metro manila ing labuad bangsang tungku agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale atiu keng aslagan sepu ning keragulang menila ing marikina lakanbalen ing sepu na king albugan iyapin ing quezon lakanbalen king mauli ing pasig lakanbalen at cainta rizal king aslagan ing antipolo lakanbalen ing balen tungku ning lalawigan rizal at king pangulu ing san mateo karin mu rin king rizal ing marikina mipamansagan yang sapatus tungku ning filipinas uli ning kayang kebaluan a industria keng sapatus ing ilug marikina a mamagus keng ilug pasig daralan ya keng libutad ning lakanbalen ing lakanbalen sasakupan ne ing mismung saug at keraklan lulbug ya ustung daralan ne ning bagyu ing brampton ontario king canada iyapin ing kambal lakanbalenning marikina ing lakanbalen marikina dake ne ning saug marikina ing marikina atin yang barangay i albert einstein march april metung yang physicist tinggap ne ing nobel prize aniang para king physics bantug ya i einstein uling kareng kayang tungkul king sal sangkap matter gravity espasiu space ampong panaun oras a gigiya kareng sientista ba ra lang mas aintindian deng bageng deti kesa kanita kayabe la kareng teoria deng teoria ning special relativity ampo ing teoria ning general relativity ing pekataniag nang equation ya pin ing ing buri nang sabian niti ing enerhia ampo ing mass adua la mung aliwang porma ning pareung bage at ing kantidad ning enerhia king metung a pirasu ning material pareu ya ketang kanitad ning material a ita a parakalan multiply king bilis ning sal speed of light a parakalan mu king sarili na bilang a maragul a maragul ing san francisco dake ne ning mas maragul a san francisco bay area nung nu atin yang mga yuta a kataung manuknangan ing lakanbalen atiu keng telatuktuk ning san francisco telapulu nung nu ing pacific ocean atiu keng albugan san francisco bay keng aslagan ing golden gate keng pangulu inyang deng kastila migdatun keng telatuktuk ning telapulu mitatag lang pantalan keng golden gate pasbul gintu ampong mission a pepalagyu da kang francis ning assisi ing california gold rush inyang iyang menyikad keng lakanbalen nung nu iti matalik yang misaplala kaibat ning pangasira ning a ayun at silab ing san francisco sinaguli mibangun ya ing muntinlupa lakanbalen iya ing pekamauling lakanbalen king metro manila makasepu ya keng pangulu keng taguig lakanbalen king pangulungalbugan ing paraaque lakanbalen ing king las pias lakanbalen king albugan king maulingalbugan king balen ning bacoor cavite king balen ning san pedro laguna at ning laguna de bay king aslagan pekamaragul diling danao king bangsa mipalayo yang emerald lakanbalen ning filipinas agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing muntinlupa lakanbalen dati kebaluan ya keng national bilibid prison nung nu deng peka criminal ka rin la makakulung kasalungsungan mewala na at apagpag na ing kyang matsurang lupa na pauli ning pekamaluid a lakanbalen ning bangsa ing pasig lakanbalen metung ya karing lakanbalen at balen a bubuu keng keragulang menila metro manila ing labuad bangsang tungku king filipinas dati yang balen tungku ning lalawigan ning rizal bayu ya mitatag ing metro manila ing karinan na atiu king aslagan nang sepu ning metro manila ing pasig lakangbalen makasepu ya king albugan ning quezon lakanbalen at mandaluyong lakanbalen king pangulu ning marikina lakanbalen king mauli ning makati lakanbalen pateros at taguig lakanbalen at king aslagan ing balen ning cainta king lalawigan ning rizal agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing pasig lakanbalen keraklan pituknanangan industria yang balen ngeni megiang yang karinan a commercia king kayang bandang albugan yapin ing kapitna ning ortigas center metung kareng makatas a distritung pangkalakal ning metropolis itang aliwang kapitnang dake na atiu king mandaluyong lakanbalen atupan yo keti ding dakal a mangatas a pang opisinang pakatalakad pituknangan a condominiums at pipagaralan ing university ning asia at ning pacific uap metung a peka mal diling university atiu ya keni makanyan mu rin ing pekapamuntuk a opisina ning integrated bar of the philippines king pangulungalbugan ning ortigas center iyapin ing meralco compound tuknangan ning pekaopisina nan ning meralco manila electric company nung nu iti ing peka maragul diling electrical distribution company ning filipinas ing headquarters na ning philippine stock exchange atiu mu rin keni bilang dating tungku ning rizal ing capitolyu atiu mu naman king pasig lakanbalen ka ring king dane ning eulogio rodriguez jr avenue c road dakal lang pang industria at pabrika o planta ing lakanbalen pasig atin yang ng barangay ing lakanbaleng quezon filipínu lungsod quezon inggles quezon city espanyol ciudad quezon kebalwan ya kareng pilipinu king daglat anti mung qc iya ing dating tungku at pekamarakal diling populasyun ning filipinas atiu king pulu ning luzon ing lakanbaleng quezon metung ya kareng lakanbalen at balen a bubuu king metro manila ing national capital region ing lakanbalen mipalagyu ya kang manuel l quezon ing dating pamuntuk na ning commonwealth of the philippines nung nu iya ing mitatag king lakanbalen at semasan ne para alilan ing menila bilang tungku ning bangsa agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing lakanbaleng quezon alayu king lalawigan quezon at e dapat mababalatung nung nu ing lalawigan ing pamuntuk iya naman mitatag bilang dating tungku dakal lang opisinang gubyernu a atiu keng lakanbalen kayabe nana deng batasang pambansa ing luklukan na ning bale da reng representati nung iya ing mababang sanga ning kongresu ning filipinas ding peka universities ning filipinas kalupa na ing ateneo de manila university at ing pamantasna ning filipinas atiu ya naman keni ing lakanbaleng quezon iya ing pekamaragul diling lakanbalen king metro manila mga kilometru kudradu sasakupan ne ing kapat nang dake ning metro manila ing lakanbalen atiu mismu keng matas a plateau king pangulung aslagan a suluk ning metropolis pilatan ning mababang gabun ning menila king mauling albugan at ing ilug marikina saug king aslagan ing mauling dake na ing kayang danum daragus papuntang ilug san juan at pupuntang ilug pasig kabang ing pangulung dake naman ning lakanbalen ing naman tullahan ilug ing lakanbaleng quezon makasepu ya keng menila king maulingalbugan kapamilatan ning caloocan lakanbalen at valenzuela lakanbalen king albugan at pangulung albugan king papuntang mauli atiu ing san juan at mandaluyong lakanbalen kabang ing marikina lakanbalen at pasig lakanbalen sepu ne ing lakanbaleng quezon king maulingaslagan king pangulu lipat ning marilao ilug atiu ing san jose del monte lakanbalen king lalawigan ning bulacan at king aslagan atiu ing rodriguez at san mateo pareu lang atiu king lalawigan ning rizal ing lakanbaleng quezon atin yang ng barangay ing san juan metung yang balen king keragulang menila king filipinas dati yang metung nang dake ning lalawigan ning rizal anggang inyang meging opisyal neng dake ning keragulang menila ing balen iya ing pangaduang pekamalati kareng balen ampong lakanbalen keng metropolis ing mung pateros iya ing mas malati pa iti ing karinan ning mumunang pamipamuk da reng katipunan deng filipino revolutionariong aniban laban kareng kastilang maniakup agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing san juan atiu malapit keng kalibudtan ning keragulang menila kasepu ne ing quezon lakanbalen keng pangulu ampong aslagan mandaluyong lakanbalen keng mauli ampong ing lakanbalen ning menila keng albugan metung karng makawiling karinan king san juan ilapin deng pinaglabanan shrine nung nu iti ing palatandanan ning mumunang pamipamuk da rng katipunan ing greenhills shopping center metung keng sikat a karinan ning metro nung nu ka manakit a murang panialuan lalu na karas keng electronics ing xavier school sikat a panglalaking pipagaralan king keragulang menila atiu mu rin keni ing immaculate conception academy greenhills metung a karangaldangal a filipino chinese catholic a pipagaralan kareng mung babai ing san juan bantug ya keng filipinas keng kayang kapagmasusian a karalng pintakasi i san juan a bautista deng memalen pagmasusian de iti kapamilatan ning pamanyabug danum antimo neng bibinyagan la reng anak ing dating pamuntuk a joseph estrada sinuyu ya bilang mayor ning san juan nung du kanita dakal ya apagwa keng kayang balen ing san juan atin yang barangay ing taguig dati mikakulitan a tagig iyang peka bayung lakanbalen king metro manila king filipinas philippines ing lakanbalen dati yang maluid a pipanasan king pampang ning laguna de bay dapot ngeni maulaga yang pituknangan at industria sanga ne ning menila agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing panga gawa ning c highway at ing pangakua ning fort bonifacio development area memie yang dalan para maging yang lakanbalen ing dating balen ing taguig lakanbalen atiu king albugang pampang ning laguna de bay at makasepu ya keng muntinlupa lakanbalen king mauli paraaque lakanbalen king maulingalbugan pasay lakanbalen king albugan at makati lakanbalen pateros at pasig lakanbalen king pangulu taguig ilug makapasuglung keng pasig ilug pipitnan ne ing pangulung kapitna ning balen at ing napindan ilug mkanyan mu naman a makapasuglung pababa keng ilug pasig a pareung sepu ning taguig king pasig lakanbalen ing taguig lakanbalen atin yang ng barangay ing valenzuela lakanbalen metung yang balen king metro manila king filipinas at metung ya kareng bubuu karing balen at lakanbalen ning metro manila agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing lakanbalen atin yang mga a pakatuknang at keraklan pangindustria ya at pituknangan at suburb ning menila ing north luzon expressway daralan ya keng kayang lakanbalen at palual ning metro manila papunta king lalawigan ning bulacan ing valenzuela lakanbalen atin yang gabun a lapad a mga metru kudradu makasepu ya keng quezon lakanbalen at ning pangulung caloocan lakanbalen king aslagan at ing malabon lakanbalen at mauling caloocan lakanbalen king mauli ing obando king bulacan papuntang albugan at meycauayan king bulacan mu rin king pangulu ing valenzuela atin yang ng barangay ing pateros metung yang balen king metro manila king filipinas inig malating balen a ini bantug ya keng kayang pamanyeseng itik at king pamangawang balut metung a filipinung kakanan nung nu pepabukal de ing ebun a itik ing pateros makasepu ya keng pasig lakanbalen king pangulu makati lakanbalen king alnugan at taguig king mauli agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing pateros iya ing pekamalating lakanbalen at balen ning metro manila karas keng populasyun at king lapad ning gabun dapot iti ing pangadua karas keng pangasiksik da rng tau a manga libu balang kilumetru kudardu kaibat ning menila ing pateros atin yang barangay ing keragulang menila o metropolitan manila keng salitang english tagalug kalakhang maynila o national capital region ncr iyang pangpitung peka maragul a lualas king asia at pang a pekamarakal a populasyun king mabilug a yatu keragulang menila kayabe ya ing menila ing balen tungku ning filipinas at ding a makapadurut a lakanbalen at balen kayabe ne ing quezon lakanbalen ing balen tungku manibat anggang ing keragulang menila ya ing siduan ning politika pamagsiasat kalinangan at aguman ning filipinas at peka modernung lakanbalen ning maulingaslagan ning asia kareng pakatuknang karin ausan diyang menila ustung susulat kukuyaran deng keraklan m m agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing keragulang menila metro manila ya ing pekamalating labuad dapot ya ing pekamarakal diling populasyun at pekamakapal a taung bilang ating populasyun a sensus king lualas a kilometru kudradu mu iya mu ing labuad a alang lalawigan ing labuad ding sepu na ilapin ding lalawigan ning bulacan king pangulu rizal king aslagan at cavite ampong laguna king mauli ing keragulang menila metro manila makapasipit ya keng manila bay king bandang albugan at king laguna de bay king bandang maulingaslagan at ing pasig river lalalbas ya pilatan da pipitnan ne ing labuad ena kalupa da reng aliwang labuad nung nu la mirakerake antimong lalawigan ing keragulang menila metro manila o ing national capital region ncr pirakerake re anting apat a epapalalakad distritu nung nu dala inaptas agpang keng geograpfia keng lapit keng ilug pasig dening distritung areni melalang la inyang dapot ala lang representanti king congressu at ala lang gubyernung local ena kalupa deng lalawigan dening distritung areni magagamit la para keng piscal at statistical a pamangailangan deng lakanbalen at balen a atiu keng ncr inaptas dalang apat a distritu a makatuki mumunang distritu pangaduang distritu pangatlung distritu pangapat a distritu keng papil ing menila ya pin ing balen tungku ning gubyernung filipinas ing katutuan the tungku makapalibut la keng keragulang menila ing sangang pamuntuk o executive at administrasyun atiu menila makanyan mu rin keng justicia ing matas a kapulungan senate of the philippines atiu ya pasay lakanbalen at ing mababang kapulungan congress of the philippines king quezon lakanbalen ing keragulang menila atin yang labing apat lakanbalen at atlung balen balang metung ing paplakad ing mayor at kayabe la ngan keng metro manila mayor s league nung nu la dake ning metropolitan manila development authority mmda filipino the national language that is based on the manila lingua franca at english pareu lang linguae francae at halus egaagana aintidian da king keragulan menila atin mu ring aliwang salitang mayayagkas ka rin antimo ding tagalog cebuano bicolano waray kapampangan ilocanu and maranao ka reng salitang dayu a mayayagkas ka rin abe la ring bukud keng english spanish sindhi punjabi japanese bahasa indonesia korean basque at dakal pang ibat king europa ing peka kasalpantayanan da ding filipinos yapin ing roman catholicism deng isik at indians buddhism at hinduism at deta naman aliwang mestizo american european at penganak isik keraklan protestanti la ing islam iyang kasalpantayan da reng maranao filipinos arabs and indonesians ing metro manila ya ing karinan da ring pekamasanting diling pipagaralan keng bangsa antimo rengateneo de manila university university of the philippines de la salle university centro escolar university university of asia and the pacific at ing university of santo tomas deng aliwang tanyag ilapin deng far eastern university university of the east miriam college assumption college at ama computer university banua banua libu libu lang estudyanting magaral keti a manibat kerang aliwang bangsa ning asia antimo reng ibat tsina japan korea and vietnam ampo reng iabt europa mumunta la king filipinas para keng primera klasing pamagaral y blaise pascal juniu agostu metung yang french matematiku physiku at reliyosu philosopu metung yang child prodigy a nung nu ing kayang tatang iya ing mituru ing kayang mumunang penigobran iyapin ing natural at magagamit a science nung nu mekapanambag yang maulagang keng pamangawa ning mechanical calculator pamanigaral kareng fluids at pepamasala na ing conseptu keng pressure at vacuum kapamilatan ning pangalaganas ning gawa nang evangelista torricelli y pascal sinulat niya naman ing masikan nang depensa keng scientific method metung yang matematiku keng primera klasi y pascal sinaup yang miglalang king aduang larangan at pamanyaliksik sinulat yang matimbang a treatise keng projective geometry inyang yang banua misulatan lang pierre de fermat ibat at kaibat na nita probability theory masikan neng inpluensiya ing makabayung economics at social science y thomas alva edison pebreru octubri metung yang americanung menimbentu at mangalakal a migpalual a dkal a kagamitan at menaliwa ing pamibiebie da ring tau king mabilug a yatu anggang king pang a mayayaus yang ing wizard ning menlo park ning metung a mamahayag iuya ing mumunang menimbentu keng prinsiyipyu ning ausan dang mass production o marakal a papalual anggang keng processu ning inbensiyun at kaya mabibiye ing galal a pamilalang ning mumunang pamanyaliksik keng industriyang laboratoryu deng aliwang imbentu ela menibat kaya nune mesamasan la kareng menguang imbensiyun nanupata y edison mabibilang yang metung kareng pekamarkal diling imbensiyun agpang keng amlat at tatalan keng a u s patent keng kayang lagyu at dakal pang pantents a king united kingdom france at germany mebie ya anggang king idad a y alexander graham bell marsu agostu metung yang matenakan a scientist menimbentu at mapanyalese mibait at meragul king scotland minta ya king canada at katataulian king united states ding milabasan a banua ding kayang dapat mebalu la kareng aduang bangsa mete ya king pulu ning cape breton nova scotia canada a idad y bell iya mismu ing kikilalalanan bali pekapepalual keng telepanu nung nu y antonio meucci at philipp reis mirinan la naman dangal dagdag na pa ning gawa nang bell keng pamakisabi iya mu rin ing mismu maulagang migpasulung keng aviation at hydrofoil a teknologia king garalitang mayaktangan o pamagaral amanu linggwistika ing garalita ya pin ing set da reng structural rules a manibala kareng komposisyon da reng sugne clauses prasi phrase at salita king agyang sanu pang pamyalita iya pin ing grammar king inglis gramática king espanyol at balarila king tagalug agpang kang evangelina hilario lacson ph d misulat king aklat magaral tang kapampangan king keyang panagano pakatingiran mu sana ing babasan mu kening aklat ku at kaybat manintun kang panaun irake mu iti karing aliwang kamaganak at kakaluguran mu sana arinan mung ulaga ing katutwan ayni king ing aklat ayni a atyu king gamat mu ya ing mumunang diling bunga ring mitipuntipun dang taimtim a kapagnasan ding mitukituking daying pantas wa ngeni ing bunga na ning tagimpan da ring nunu tamu miras ne keka iti malyari mu neng pamana karing supling mu ban pagaralan de palabungan de at ikalat king yatu at kanita milako na kekatamu ing takut pota kabud nya lumbug ing salitang kapampangan keti king yatu kaluguran kung sapni ning mal kung lahi iti yang pamana ra ding pipunpunan mung e metudtud simbitla nalang doktor lacson ding mengatangkang aklat garalita king kapampangan dapot ali mengayari pauli ning myayalwang kasangkanan manibatan kang feliz galura y napao ning bacolor ing kayang sanayan a malagwang pipagaralan king amanung kastila king kapampangan ketang kaybat ne kanung sinulat ing gramatica castillana king kastila ing mesabing aklat a tawli pigkamlyan deng garalita king kapampangan ding manenaya ing pengari nang doktor lacson i don zoilo j hilario yang kadwang migsadyang garalitang kapampangan dapot ali ne ikwang ayari ing malambat nang pisasadyang isulat pauli ning bigla nang pangamate ketang ka na ning hunyu di doktora anicia del corro doktor jeremias calagui adwa la karing asabi nang misulat pamipagaral keng kapampangan syntax melino kening aklat garalita nang doktor lacson a ding titik ning abakadang mirinan titik romano karing anas la makatulid kalupa ning sinabi nang amado benjamin yuzon anak na ning metung pang menatagan king akademyang kapampangan a pengutnan ku ing amanu tang misulat kanita simpli ya mu mayayakit pin ini karing dakal nang mengagulis a pamaglikas ding anas kapampangan king abakadang romanu keng bilungan bilang ning aklat magaral tang kapampangan mayakit la reni ing globe telecom a mas kilala king lagiung globe ing kaduang pekamaragul a cumpania king king mabilug a filipinas manibat pa kanitang panaun da reng americanu ing umpisa ning globe telecom ketang metung a cumpaniang maki lagyung dollaradio a mitatag kanitang decadang anya muring dekadang ita minaliwa ya lagyu ing cumpania at megi yang globe wireless limited gwl kanitang eneru mekisanib ya ing gwl kareng adwang cumpania ing philippine press wireless prewi ampo ing mackay radio telegraph at linto ya ing metung a bayung cumpania ing globe mackay cable and radio corporation o gmcr ketang pisali ne ning gmcr ing ning kayang stock king ayala corporation kanitang decadang misanib ya ing globe ampo ing metung pang cumpania ing clavecilla radio system crs at ini ing penibatan ning bayung globe telecom anyang misaup ya ing ayala ampo ing singapore telecommunications singtel deng makibandi king cumpania bang mitikdo ing kayang sikanan king telecomunicacion ketang asali ne ning globe ing isla communications o islacom metung a cumpaniang halus mengalugi na a maki kaugnayan kareng cellphone at teleponung landline megi yang yang innove communications kanitang itang dake nang maki kaugnayan kareng landline lalam ning lagyung globelines samantala miragdag naman ketang metung a cumpaniang makalalam king globe ing globe handyphone itang serviciu na king cellphone aniang marzu sinabi ning globe telecom kapamilatan ning kayang pamuntuk ampong pun talapagpaganap chief executive a i gerardo ablaza jr a kakalat no reng kayang negosiu ba nang samantalanan ing matalik nang pamandagul ning negosiung broadband agpang kang ablaza parakalan ning kumpania ing kayang puhunan kareng sistemang cable ampong liniang kawad wire lines ba neng itikdo ing kayang pangabalangkas a broadband a internet o aptas akakit da reng talasuri king industria ing planu ning globe a mamuhunan kareng sistemang cable antimong paralan bang pasikanan ing kayang pamagkumpitensia king philippine long distance telephone co a maniamantala king kayang bentahi kareng liniang kawad bang lungub king negosiung broadband deng makatuking cumpania ing bibilug king globe telecom ing pldt ing manimuna nang ka cumpitencia ning globe karas kareng teleponung landline karen namang cellphone ing smart communications a bandi ning pldt ampo ing sun cellular a bandi ning digitel deng kayang maragul diling karibal metung ya muring ka cumpitencia karas king landline ing digitel ing kalamunding citrofortunella mitis a king ingles ausan da mu namang calamondin calamondin orange china orange philippine orange to kumquat o golden lime metung yang species o uri ning tanaman king familia rutaceae metung yang pakamalan a tanaman kareng mula uling king kayang malacremang aluntiang bulung ampong kakanan a bunga at mitatanam ya murin kareng tamnanan neng kai maslam la reng kayang bunga at keraklan gagamitan la king pamaglutu deti o kukuanan do katas neng kasibul ampong kaleldo mamulaklak ya ing kalamunding at mabanglu lang maputi o alus maputi deng kayang sampaga metung yang malating bagiang pun dutung a maki kátas a pilatan ning pie ampong pie m at medio payat ya ing kayang tangke masuksuk lang bagia kareng aliwang dake deng sanga at misna yang lalam ing kayang taproot tubu ya king china at metung ya kareng tanaman a citrus a matibeng dili king dimla mestiso ne ning mandarin orange ampo ing kumquat ing dalandan keng english amanu orange mismung sweet orange dalerayaya keng citrus a pun tanaman citrus sinensis syn citrus aurantium l var dulcis l o citrus aurantium risso at ing kayang bungang tanaman ing dalandan metung yang hybrid ning minunang panaun a mesarul mapalyaring ding pomelo citrus maxima attangerine citrus reticulata metung yang malating mamulaklak a pun tanaman daragul mga m a katas a atin emalalagas a bulung nung nu makaareglu liwasliwas a ovate a aske a atin crenulate margins at cm kaba ing dalandan a bungang tanaman metung yang bungang tanaman ning hesperidium a klasi ning berry ing katayang orange ibat ya keng sanskrit narang o kaya tamil naraththai deng dalandan ibat la king maulingalbugan ning asia king india o kaya vietnam o mauling tsina ing bungang tanaman a citrus sinensis mayayaus yang mayumung dalandan para ikawani ya keng citrus aurantium ing mapait a dalandan karing aliwang amanu bantug ya bilang isik a manzanas e g dutch sinaasappel isik a manzanas ing garcinia metung yang genus da reng tanaman ning family clusiaceae a tubu king asia australia deng dakeng mauli at malisangan king africa at polynesia maki bilang lang limang pulu anggang atlung dalan deng species da reng dutung at palumpung shrubs a evergreen e milalako bulung a kayabe kaniting genus dioecious ya iti at la reng mapilan kareng kayang sangkap o elementu dakal kareng species ning garcinia ing maki bungang mapapangan king lugal nung nu la mayayakit neng kayi e ro man kilala deti pilan mung dalan a kilometru manibat king lugal nung nu la mapapangan ing purple mangosteen g mangostana ing pekakilalang dili tatanam da ne iti king mabilug a mauli aslagang asia southeast asia dapot e pa binang malwat a midala kareng aliwang lugal e re makaing kilala kumpara king mangosteen ing kandis g forbesii a maki mangalating bungang kule malutu at maki laman a masla aslam at malalaso kilala la reng species ning garcinia a mayayakit kareng lugal a malisangan antimong pikukwanan xanthone a gum resin agtang mala goma a kule komanggi at dilo brownish yellow magagamit iti antimong pangule o pigment o pamurga o paglako bulati sasabyan dang agyu dang patuknangan deng sangkap mekwa king garcinia kola ing pamiparakal replication ning ebola virus agpang kareng experimentu kareng laboratoriu tuturing dong katumbas ning garcinia deng makatuking lagyu y neil alden armstrong mibait metung yang american astronaut test pilot university professor at naval aviator at minunang tau a tinuklu keng bulan ing mumunang spaceflight nang armstrongiyapin ing gemini inyang nung nu iya ing command pilot kening mission a ini gewa na ing mumunang diling manned docking ding aduang spacecraft kayabe ne ing pilotung david scott ing kadua at tatauling space flight nang armstrong iyapin ing pnangacommander na keng apollo moon landing mission inyang juliu kening bantug nang giant leap for mankind y armstrong at buzz aldrin kinuldas la keng bulan at migdatun alng a a oras at memagmasid la kabang y michael collins dudurut orbit ya babo ing mangosteen garcinia mangostana metung yang dutung a e milalako bulung evergreen a mabibye kareng malisangan o tropical a lugal king indonesia at malaysia ya menibat iti dapot tatanám da ne kareng myayaliwang bansa kayabe ne ing filipinas lalu na king mindanao maki katas ya iting manibat king pitu anggang adwang pulu t limang metru maki kule yang malutu lutung ubi ing balat na ning kayang bunga nung malulut ne mayumu yumu yang maslam aslam anting citrus dalandan o kalamunding ing lasa na niti at malinamnam ya naman at kalasang bagyang peach melocoton king asia ausan de iting reyna da reng prutas malapit ya lasa kareng kayang kamag anak ing ampo ing medyu masyas ya ing pekakilwal nang balat niti a maki kapal a apat anggang anam a centimetru cm nung gilyan ya itang balat lunto itang laman a kakanan a maki balilang antimong dalandan dapot maki kuleng masala pangaputi maki sukad la reting atlu anggang limang centimetru king kapal at makabili la king metung a balut a maki kuleng malalam panga ma lutu malyaring ating makibutul karetang balilang kakanan dependi king dagul at pangalulut ning bunga nanupata e la malyaring kanan deng butul nung e la lutu magdependi ing bilang da reng balila king bilang da reng petal king lalam ning balat keraklan e mamunga ing mangosteen nung ala ya pang labing limang banwa lipat ning masasali yang makalata at pepayaskad frozen malagad de mung pisasali iti kareng bansa ning albugan western countries king europa at america liban mu kareng tindaan a pang asianu bawal lang ilub king america deng mabilug a bunga nung e la pepayasuk fumigated o me irradiate uling king takut a magdala lang a malyaring mikalat at manyira kareng tanaman karin nung akwa rang milub keng datang a panaun malyaring malutas iti kapamilatan da reng bayung paralan ning pamag irradiate nanupata mákálub no king america deng productu antimong katas mangosteen freeze dried a bunga ampong sustansyang pandagdag a mesangkap manibat kaniti tatanam na la t mamisaling mangosteen kareng mapilan a isla ning hawaii dapot e la malyaring ilub king continental u s deti uling kareng sangkan a mebanggit na nanupata mákipagkasundu la reng tatanam king hawaii king metung a pasilidad a mag irradiate ba lang makapagpalub kareti king kontinenti ning america tatanam de murin king particular king ing mangosteen nung nu dakal lang mamangan kaniti tanaman yang ultra tropical ing mangosteen at kaylangan na ing climang laganas e mamaliwa a malisangan mate ya ing metung a tanaman a maragul na kareng temperaturang mas mababa king f c lipat ning makunyat ya at masyas ing balat ning mangosteen malagwa yang busni iti keraklan babangalan ya itang balat at e gigilyan sakmalan ya ing bunga kareng adwang gamat itigik yang bagya bagya pangasakmal ken lang metung a dane deng tindaragul at king sumangid no man deng aliwang taliri anggang maspak ya itang balat kabud mispak ne malagwa na la mung pikawani detang adwang pitna ketang aspak at ilako ya itang laman basta mimingat bang e mimantsan ketang katas a kule ubi at mala tinta a lulwal ketang malutung takap a makabalut ketang laman a maputi kabud migmantsa ing katas ning mangosteen halus e na milako iti king imalan ini ing sangkan nung bakit babawal de kareng aliwang hotel kareng mapilan a bansa nung nu ya masasali nung lalambut ne ing balat ing buri nang sabyan malulut ne ing bunga at lalu yang makayamang apsalan uling e ne man taganang masyas iti nun e malambut ya dapot makapal nung malulut ne mabugbug ya at makulkul itang balat agyang king bagya mung pwersa at angga itang laman a kakanan king kilub mituran kaybat e ne lumbat nun e gad neng masira itang laman deng kapampangan ing kapitung pekamaragul a lahi bangsa o naciun king kapulwan filipinas manuknangan la keraklan kareng lalawigan ning pampanga at tarlac at pati na king nueva ecija bataan bulacan at zambales deng kapampangan matas ing paglalawe da reng keraklan king pamaglutung kapampangan ini ing tuturing dang manyaman at manimunang dili kareng lutu king filipinas kayabe la kareng lutung sasabyan dang ibat king kapampangan deng kari kari sisig ampong kilayin kapampángan konsiderádu nang metung a amenasádung amánu de ing amánung etniku ding kapampángan ding kapampángang ibat karing áliwng rehion na ning filipínas mánialítng tagálug e g king keragúlang meníl sebuánu e g king mindano ampong aliw pa bílang karelang amánung sísuan l david k a g we who seek to settle dávao today miraras king ing bilang da reng kapampangan menibat la kareng taung magsalitang amanung austronesian a minta king filipinas kanitang panaun ning bakal iron age ing amanung kapampangan ing gagamitan da reng kapampangan iti kayabe ya king grupung meso philippine da reng amanung albugang malayo polynesian dakal kareng kapampangan ing catolicu o kayanib king metung a pisambang protestanti o menibat kareng protestanti agpang king alamat menibat la reng kapampangan ketang metung a princesang a menukanangan king lugal a makikilala nang pampanga ngeni bayu la datang deng castila deng memalen a kapampangan ing bibilug king keraklan kareng manuknangan ketang awsan dang kayaryan ning lusong deng kasulatan ning ming dynasty kilala la antimong negosyanti ampong talapaglibut explorer aluban de ing mercadu ning china ketang panaun a binawal ning ming dynasty ing eganaganang pamakikalakal kareng aliwang bansa at misna king karakal ing megi rang tubu lipat ning e marayu ing kabilyan ning sociedad a kapampangan kareng keraklan kareng lugal king mawli aslagang asia southeast asia nung nu ating mangalating comunidad a bibilugan da reng mikakamag anak at panibalan ning metung a kapulungan o consejo da reng makatwa ating mapilan a balen a mibabo at migsilbing sentru ning kalakal at upaya kayabe ya kareti ing matwang bansa ning tondo o capitoliu king aslagan eastern capital ampo ing betis ing maleparan a pamanasik at pamanasan ing manimunang industria da reng kapampangan kanita nanupata anyang panaun a pekamasikanan ya ing lusong king pamangalakal king china ing pamangalakal king kadayatan at mapalyaring ing pamag pirata ing meging manimunang kapanintunan anting metung kareng lucoes memalen ning lusong megobra la antimong sundalus a babayaran mercenary para kareng myayaliwang estadu at kayaryan king mawli aslagang asia misna ya kaulaga king pamangalakal ning china anya mepilitan yang sumakup kaya ing brunei kanitang telakad de reng tau brueni ing lakanbalen ning menila ba nang tukyan ing pamangalakal at masiguradu ing pamakinabang ning brunei agpang kareng kasulatan da reng japon migtikdo lang sanga king menila deng manimunang negocianti antimo i luzon sukezaemon and shimai soshitsu ketang panaun a babawal no ning ming dynasty king pamaglwal king china deng kayang memalen apapagkamalyan dong isic deng kapampangan a magdalang productu ning china king mabilug a mawli aslagang asia mapalyaring mitas ing paglalawe da reng kapampangan king karelang sarili uling king pamandagul na at pangasikat ning lusong uli ning pamangalakal king china mapalyaring iti ing penibatan ning ugali da reng kapampangan pati itang paglalawe da kaya reng aliwang lahi ning kapulwan relihiosu lang catolicu deng keraklan kareng kapampangan atin yang pisamban ing balang balen king pampanga bukud pa kareng mapilang mangalating capilla maygit lang adwang pulu t anam deng mangaragul a pisamban king lalawigan taganang pagmasusyan do reng fiesta ning pisamban antimo ing maleldo pascu at fiesta nang san juan bautista at dakal la reng daratang a turista local man o dayu ing amanung kapampangan kulitan iso kapampan o tatagurian dang amanung sisuan metung ya karing amanu ning filipinas pakasaut la karing lalawigan ning ampong ding menasang tubu nang mangamanu niti atin muring makatalastas king amanung kapampangan karing lalawigan ning bataan ampong nueva ecija metung ya ing kapampangan kareng walung manimunang angkan o grupung etno linguistiko ning pilipinas konsiderádu nang metung a amenasádung amánu ing kapampángan diwa yang menibat king matas a diwa inyang mabugtu ya king labing makudta mika lindayug ya t mapinung tumaila sakdal ya karilag guintu yang salita kawili wili yang bibigkas ning dila ban gamitan tayang makipag salita king ari ding ari king malam a ibpa gagamitan tayang taimtim mangadi arapan ning ibpa tapat sasangguni ah nung marapat yang ibigkas ning labi neng kasabi taya ing ari ding ari karapat dapat yang yagape t ilimpi kenu man salita ning nanu mang laji inia yapse tayang alang pamangimi ing amanung sisuan a guintu king uri guintu ya king uri nia naman ding watas papalkas de ningning bayang e mapintas ala lang patugut maniabing matatas king poesia t prosa at karing kalatas yang panaguimpan da ing akit deng mitas at mitaluktuk ya king siduan nang matas ban ding kapampangan lubus dang abatas king ing amanu da amanu yang pantas nuan tamu kabalen ding labi ta mismu ila ding migmana king guintung amanu inia king kekatang pamipagmananu gamitan tala ding salitang maguinu ban manatili yang maslag at mapinu ibie ta ing lingap a e mamagkanu eta ya pabustan siran da terminu ding alang masabal a magninu ninu ing amanu tang mal lon yu makapakiak mika panagkas yang terminung masalpak dening pesi uling miglayas a anak apulut do ketang delanan dang pitak at pablasa kaseng kuto la pamalak pikatang katang de ing dinat king labak bala ra dangalan king kanuan mitumpak maniabing magaspang at masalampitak king pamitipun dang miminum magsaya pakiramdaman yong maglabit mangaya ere balung yapse ing laman dang diwa nung ala yang samut terminung masagwa ding terminung detang makasulak daya ela kapampangan ibat king samula ing amanung sisuan eya salaula e ibat king pitak ibat ya king ibpa ding terminung masias mengari lang dikut king palayan tamu kabud nala linsut nung mipabustan lang dagul mangulaput ing palayan tamu masira mapuput inia dapat tamung lague at mamagut atsitan tamu ing malalam dang yamut ban paniatang na ning aldo pamamalut ing gapasan tamu pale alang samut kekatang manasik tutu tang e buri ing mamalut tamung pale sari sari inia manibat king pamanialbag bini ding bububud tamu binutil lang pili makanian mu naman karing mal tang sapni ding pupunla tamu amanung lang budni uling nung nanu ing sisuan da king labi ya ing idalit da king pamag bantiti king ban lunto tamung masipag manasik ding amanung budni palto tala litik ipalkas tala ding terminung malantik antimong sampagang king kanbas linalik kapamilatan ning wagas tang tangkilik ing seda nang sutla milako ya baltik makanian yang lunto leguan at salpitik ing mal tang amanung king pusu darantik ing amanu tamu king bayang maniulul makisugu tamu ibie ta ing tungkul dening lumang pluma gawan talang sarul batang pamaligtad ing gabun nang uliul a sumaup tamung manese mangambul bayang maniampagang malagung pamiukul layun magparayo king banua nang asul ing amanu tamung dapat pagmaragul pagmasabal taya pablasang yang ubud batang misampulung king lagyu ning lugud king pamiaduangan yang magsilbing birtud batamung maniabing malagu t makatud potang apansin da ding kangatbang bakud ing amanu tamu malambing ya agud ela mikakunung mabe t makibuklud lalam nang salilung ning pamikalugud luid ya ing amanung inirug tang mutya mamutyawi ne ing aldo nang sasala at malaguintu na ing tenam tang punla magpatawe butil king tanke maramla nung atin man mansa king seda nang sutla pamaglambing nemu king sepu ning dila at kening binie nang malagung salita pasalamat tamu king dios a bathala ing agham biye pangtanaman ya pin ing pamanigaral a pang agham ning bie ning tanaman bilang sanga ning agham bye mayayaus ya naman bilang agham ning tanaman o kaya agham pangtanaman ing agham biye pangtanaman sasakupan ne ing malapad at dakal a belwan na ning pamanigaral ning balangkas tanaman pangadagul pamamalipi metabolismu pamipalual at ding sakit ning tanaman ing pamanigaral ning tanaman at agham bye pangtanaman megumpisa kayabe ne ing katutubung lore nung nu mebansagan lang malyaring kanan agamit panulu at lasun atanaman nung nu meging ing agham bye pangtanaman metung yang pekamatuang agham ing sasakupan ning agham bye pangtanaman miragdagan a meging kayabe la ring maiggit a bage o miyayaliwang uri species da reng sablang mabye lalang organisms ing katayang cherry ibat ya king amanung english a ing dalerayan na ing pun tanaman at ing kayang malaman a bungang tanaman nung nu makapadurut ya keng metung a masias a butul a ausan da keng english drupe ing cherry kayabe ya keng pamilya rosaceae genus prunus kadane na ding almond peach plum apricot at bird cherries ing subgenus cerasus makikilala ya a atin sampaga king malating corymb na ning dakal a abe abeng ali mu metung o kaya king raceme at miki makinis a bungang king mainang aspac o kaya ala king metung a dane ing subgenus katutubu ya kareng katamtaman a labuad ning pangulung hemisphere at miki aduang species king pangulung america atlu king europa at ding makatagan king asia ing katayang cherry ibat ya keng french a akatayang cerise nung nu ibat ya keng latin a kataya cerasum atcerasus ing classical a lagyu ning baung lakanbalen ning giresun king turkey ing sulu sea metung yang maragul a dayat malat king mulingalbugan ning filipinas makakawani ya keng dayat malat ning mauling tsina king pangulungalbugan keng palawan at king dayat malat ning celebes king maulingaslagan king sulu kapuluan ing borneo atiu king maulingalbugan at ing visayas atiu king pangulungaslagan ing dayat malat ning sulu atin yang mapilan a pulu ing cuyo pulu at cagayan sulu dake na la ning lalawigan a palawan kabang ing cagayan de tawi tawi at ing turtle pulu dake na la ning lalawigan tawi tawi ing dayat malat ning sulu atiu mu rin ing tubbataha reef national marine park metung kareng karinan ning world heritage site ing geografia ibat keng greek kataya geo o gaea ing kabaldugan na yatu at graphein kabaldugan na para ilarawan o kaya para sumulato imapa metung ayng pamanigaral keng yatu at ing kayang lupa at pangasalbag ning bie keti yatu kayabe no ring tau at ing kayang uyab king kayang gawa ing kayang diretcung pamaglikas yapin ing isalita o igulis ya ing yatu ing mumunang taung ginamit keng katayang geografia iyapi y eratosthenes bce apat a keugalian a pamanyaliksik keng geografia ilapin deng spatial analysis ning natural at taung mengpalyari geografia bilang pamanigaral ning pangasalbag area pamanigaral karinan at labuad pamanigaral ning tau gabun a pamiugne research keng yatu sciences nanupata ing makabayung geografia sasakupan an ngan ing disciplinang para paintunan na para aintindiyan ne ing yatu at ding tau at ding kayang aliwang mangasakit nung makananu la menaliwa at nung makanu la linual ngeni masasabi iti ing indu da reng sciences at ing pamiunge da reng beluan bilang tete ning tau at physical sciences ing geografia pibangal da la bilang aduang sanga taung geografia at physical geografia y lea salonga chien mibait maria lea carmen imutan salonga inyang pebreru king angeles lakanbalen king pampanga metung yang tony award menyambut a filipinu manganta at artista nung nu bantug ya keng kayang pamilarawan kang kim king musical miss saigon king parang ning musical theater ala nang aliwang filipinu ng menikua keng kayang pangabantug panginternational kalupa nang salonga iya ing mumunang diling menikuang dakal a internationa a galal para keng metung mung linage o pamanarti iya ing mumunang asian a lageng eponine king musical a les misérables king broadway at maka tutuk yang maging tala bilang fantine manibat marsu inyang pebreru lalage ya king philippine international convention center kambe da ring philippine philharmonic orchestra y lea kapilan pamu pepalual ne ing kayang mumunang studio album kaibat ning banua a inaus dang inspired ing magdalang masolusolu ya mu rin ing pigawa a beverly craven s promise me y lea salonga mibait ya kang feliciano genuino salonga at ligaya alcantara imutan migdatun ya anam a banua inyang kayanakan na king angeles lakanbalen pampanga bayu ya linipat menila y salonga meging yang maluid a anak a tala king filipinas inyang pitu yang banua migprofessional debut lalage king musical the king and i neng repertory philippines iya ing menimunung tala king annie at mikyabe ya karing aliwang productions kalupa ning cat on a hot tin roof fiddler on the roof the rose tattoo the sound of music the goodbye girl paper moon at the fantasticks megumpisa yang anak a tala a iya ing meging talatanggap keng sarili nang television show love lea at iya ing memuklat para kang stevie wonder inyang concert na inyang king menila menikua yang atlung galal a aliw awards para best child performer manibat anggang inyang inyang sophomore album lea linual ya meging tala ya naman king lage nang variety show nang german moreno a miki pamansag a that s entertainment ing anak a leat linage ya naman kayabe ne y herbert bautista dakal a makapamilyang filipino films inyang katataulian ning s kalupa ning ninja kids captain barbell at pik pak boom inyangeneru y salonga mekiasawa ya kang robert charles chien a chinese japanese managing director ning entertainment software cumpanya king los angeles california ing karelan mumunang anak a babai iyapi y nicole beverly mibait ya inyang mayu mipalgyu ya keng katuwangan nang babai a meangubie beverly chien ing lakanbalen ning legazpi primera yang klasing lakanbalen king lalawigan ning albay filipinas iyapin ing kayang balen tungku at kalibudtang politiku ning labuad bicol agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing legazpi lakanbalen atin yang ng barangay ding aliwang karinan a pasyalan at malyaring puntalan legazpi airport atin yang metru malayari yang akagyu ing maragul a aircraft philippine airlines at cebu pacific airlines ceb susulapo ya aldo ldo ibat a t papuntang menila ing ceb gagamit yang airbus kabang ing pal gagamit yang boeing ing air philippines atin yang atlung flights balang dominggu mar jue at sab ing fort stotsenburg inyang panaun ningmeto yatung labanan ii iti ing karinan ning philippine department s th cavalry regiment th field artillery regiment at th field artillery regiment kaantabe ning philippine division s rd at th field artillery regiments iti ing karinan na rin ning th ordnance company at ing platoon ning th quartermaster regiment ing fort stotsenburg mga km pangulu ning menila malapit clark field iti ing karinan nung nu ing national defense act of coastal artillery training a milyari milagyu kang colonel john m stotsenburg metung a capitan ning sixth u s cavalry at metung a colonel ning first nebraska volunteers a mesintang kabang manimunu ya keng keyang regiment king labanan malapit quingua bulacan filipinas inyang abril c ing fort stotsenburg iya ing karinan ning st philippine artillery regiment rosmer d an annotated pictorial history of clark air base th ed republic of the philippines office of history clark air base ing ontario metung yang lalawigan ning canada a atiu king aslagan kalibudtan dake ning bangsa ing pekamarakal diling populasyun at kadua keng quebec king dagul o lapad ning gabun ing ontario makasepu ya kareng canadian lalawigan ning manitoba king albugan quebec king aslagan at ing american states ning michigan new york minnesota at pennsylvania king mauli keraklan kareng sepu ning ontario king united states natural la magumpisa king lake of the woods at susundu kareng apat a lakan danao superior huron nung nu kayabe ya ing georgian bay erie at ontario nung nu ing lalawigan kaya ya muplagyu at king dane ning saint lawrence river malapit cornwall ing ontario iya kabud a tin sepu king lalawigan ning canada a sesepu king great lakes taladalit k neng joel pabustan mallari karing kapampangan likas nang tutu ing pangailig da king pamagdalit iti mayayakit ultimung karing simpling pamiakit da ring mibabarkadng kayanakan angga na karing maragulan a pusiunan antimo karing kasalan kapiestan at karing aldo ning pamangampania neng panaun ning eleksiun y fr benavente bayu ya mete aniang asulat na deng minunang kapampangan atin lang kakantang ausan dang marungay at dalit ing marungay metung ya kanung dramatik at kakanta de kanita kabang mamagse la o atin pamikasaya king metung a pusiunan kapampangan keti ing metung yang magkanta kabang deng dakal ilang makibat ketang estribillo o refrain kabang ing matuang dalit naman yang lultong mas malalam deng kakanta da ring makatua kanita aliua mud eng mengayaus a dalit nunge deng dakal pang porma da ring obrang makapoesia kayabe keti deng mengaltong baiung porma menga debelop antimo deng poesiang pangkasalesayan kuentung poesia at kantang ukbu kabang deng mayayaus a foksong o kantang balen kanita kayabe lang pane deng ausan dang basultu pulosa sapatia katlu arana at aliua pa deti deng dalit a mikakanta king miayaliuang datang at panaun ning pamikatagun dakal karing pulusador ing maralas tamung akakit karing miayaliuang piestang balen at bariu pati na karing mangalating katipunan antimong bertdey o kasalan kasalungsungan dakal pa rin naman karing pulusador at taladalit kapampangan deng mararamdam karing miayayaliuang pamitipuntipun kareti panimunan nalang rodolfo totoy bato laxamana pusoy rico j dizon at osias monching basilio ruth david bong manalo ruperto ruth lobo renie diwata salor marita hipolito sundiam deng mikaputul a david danilo totoy at daniel sarah del mundo miranda rose orata villegas gloria panlilio manalo renato renie m reyes ing villa da reng papyrus villa dei papiri king italianu metung yang pribadung bale ning lakanbalen ciudad a romanu kanitang minunang panaun ing herculaneum current commune of ercolano a bandi ning katwangan nang julio cesar i lucius calpurnius piso caesoninus ing minunang mengulkul kareti i karl weber kanitang menibat ya ing lagyu na ketang metuklas a aklatan ketang bale nung nu la makabili deng libu walung dalan a mengaduluk a scroll a gawa king papyrus atin yang apat a pisu o palapag level a makasamasan antimong terrace itang villang atyu king bebe dagat at pilang dalang metru manibat ketang pekamalapit nang kasiping a bale iti ing maluhung diling bale king mabilug a herculaneum ampong pompeii atin yang pikawen swimming pool fountain at mitikdong maki danum water features atin ya muring mitipun a esculturang maki misnang katas a calidad at keraklan kareti makasinup la king anyang mamakbung ya ing vesuvius kanitang ad makaimpaqui ne kareng lulanan a makasadya ra nang iyalis king ligtas a lugal ining misnang ulagang aklatan nanupata aunan ne ning pamanagus a lulwal king vulcan bandang tawli manga m ning abung ibat king vulcan meduluk la reng scroll dapot miligtas la murin anyang mesyas at meging tuff ing abu ini mu kabud ing aklatan ibat king panaun a classsical kanitang minuna ing miras king panaun tamu metung yang taung matas pegaralan i lucius piso at metung ya kareng susuporta patron kareng filosofo philosopher ampong poeta obra no ing filosofong i philodemus a clienti nang piso deng dakal kareng obra uli na ning e balanci ing laman ning aklatan isipan dang atin pang scroll a e pa metuklas king makuyad a salita ating kadwang aklatan atin pang adwang libu walung dalan a metru cuadradu m ing e pa mekulkul kaniting misnang luhung villa suburbana king lalam na nitang akulkul da na atin la pang adwang kukulkulan kanitang decadang at linto la reng adwa pang pisu king villa at anti king mebanggit na mitalakad antimong tuki tuking terrace at manibat keti makalto ya ing dagat ing sangkan nung bakit e pa mekulkul itang aliwa na pang dake ning lugal a iti uling lalu nang didinan ulaga ning kapamahalan a italianu ing pamaningat conservation at e ing pamangulkul excavation at mas intresadu yang manatili itang mekulkul na agpang kang david w packard a sasaup king pamanignat king herculaneum kapamilatan ning kayang packard humanities institute mapalyaring agyu nang munye pondu para king pamangulkul kabud mabisa la reng manibala dapot e mipaintulutan ing obra anggang e mayari ing metung a ulat king kapalyaryan feasibility report a panayan dang lumwal ketang umpisa ning banwang dapot e pa mibye iti anya dakal medismaya la reng dakal a talapanigaral scholar mamayun man o laban king pamanyundu king pamangulkul malyari nong basan detang papyrus a mengasilab kapamilatan ning metung a paralan a migmula kanitang umpisa ning decadang king kapamilatan na ning multi spectral imaging dakal la akukwang letratu da reng papyrus kapamilatan da reng myayaliwang filter king sinag a infrared o ultraviolet a makabage karetang particular a wavelength ning sala uli na niti lalto ing pekayagpang a dake ning spectrum pangkabilugan a sinag kareng myayaliwang kule at dake ba yang luntong malino ing tinta king papil ketang papyrus a menuling kapagnasan da reng susuring makasaup la reng ct scan bang mika paralan ba lang mabasa deng maselan a scroll a e pa mibusni ba lang e masira deti kalupa no mong kalupa ning villa of the papyri ing orihinal a j paul getty museum king malibu california anyang miyalis ya ing museo king getty center misara ya ba reng samasan ing awsan da na ngening getty villa mibusni yang pasibayu ketang enero ing villa da reng papyrus metung yang pribadung bale ning lakanbalen ciudad a romanu kanitang minunang panaun ing herculaneum current commune of ercolano a bandi ning katwangan nang julio cesar i lucius calpurnius piso caesoninus ing minunang mengulkul kareti i karl weber kanitang menibat ya ing lagyu na ketang metuklas a aklatan ketang bale nung nu la makabili deng libu walung dalan a mengaduluk a scroll a gawa king papyrus atin yang apat a pisu o palapag level a makasamasan antimong terrace itang villang atyu king bebe dagat at pilang dalang metru manibat ketang pekamalapit nang kasiping a bale iti ing maluhung diling bale king mabilug a herculaneum ampong pompeii atin yang pikawen swimming pool fountain at mitikdong maki danum water features atin ya muring mitipun a esculturang maki misnang katas a calidad at keraklan kareti makasinup la king anyang mamakbung ya ing vesuvius kanitang ad makaimpaqui ne kareng lulanan a makasadya ra nang iyalis king ligtas a lugal ining misnang ulagang aklatan nanupata aunan ne ning pamanagus a lulwal king vulcan bandang tawli manga m ning abung ibat king vulcan meduluk la reng scroll dapot miligtas la murin anyang mesyas at meging tuff ing abu ini mu kabud ing aklatan ibat king panaun a classsical kanitang minuna ing miras king panaun tamu metung yang taung matas pegaralan i lucius piso at metung ya kareng susuporta patron kareng filosofo philosopher ampong poeta obra no ing filosofong i philodemus a clienti nang piso deng dakal kareng obra uli na ning e balanci ing laman ning aklatan isipan dang atin pang scroll a e pa metuklas king makuyad a salita ating kadwang aklatan atin pang adwang libu walung dalan a metru cuadradu m ing e pa mekulkul kaniting misnang luhung villa suburbana king lalam na nitang akulkul da na atin la pang adwang kukulkulan kanitang decadang at linto la reng adwa pang pisu king villa at anti king mebanggit na mitalakad antimong tuki tuking terrace at manibat keti makalto ya ing dagat ing sangkan nung bakit e pa mekulkul itang aliwa na pang dake ning lugal a iti uling lalu nang didinan ulaga ning kapamahalan a italianu ing pamaningat conservation at e ing pamangulkul excavation at mas intresadu yang manatili itang mekulkul na agpang kang david w packard a sasaup king pamanignat king herculaneum kapamilatan ning kayang packard humanities institute mapalyaring agyu nang munye pondu para king pamangulkul kabud mabisa la reng manibala dapot e mipaintulutan ing obra anggang e mayari ing metung a ulat king kapalyaryan feasibility report a panayan dang lumwal ketang umpisa ning banwang dapot e pa mibye iti anya dakal medismaya la reng dakal a talapanigaral scholar mamayun man o laban king pamanyundu king pamangulkul malyari nong basan detang papyrus a mengasilab kapamilatan ning metung a paralan a migmula kanitang umpisa ning decadang king kapamilatan na ning multi spectral imaging dakal la akukwang letratu da reng papyrus kapamilatan da reng myayaliwang filter king sinag a infrared o ultraviolet a makabage karetang particular a wavelength ning sala uli na niti lalto ing pekayagpang a dake ning spectrum pangkabilugan a sinag kareng myayaliwang kule at dake ba yang luntong malino ing tinta king papil ketang papyrus a menuling kapagnasan da reng susuring makasaup la reng ct scan bang mika paralan ba lang mabasa deng maselan a scroll a e pa mibusni ba lang e masira deti kalupa no mong kalupa ning villa of the papyri ing orihinal a j paul getty museum king malibu california anyang miyalis ya ing museo king getty center misara ya ba reng samasan ing awsan da na ngening getty villa mibusni yang pasibayu ketang enero ing jeddah a misusulat muring jedda jiddah jidda o juddah iddah metung yang lakanbalen o ciudad ning saudi arabia a makabebe king iti ing manimunang centru ning populaciun king albugan ning saudi arabia ing maragul dili king at ing kadwang pekamaragul a lakanbalen king mabilug a saudi arabia kaybat ning riyadh ing capitoliu maki millun yang tau ing jeddah a tuturing dang centru ning negociu king saudi arabia at makwaltang diling lakanbalen king at albugang asia ing jeddah ing manimunang daralanan palub king mecca ing pekabanal a lakanbalen king islam kaylangan lang munta keti misan king karelang bye deng muslim nung agyu ning katawan da ing saskatchewan iya ing libudtad a lalawigan ning canada atlung prairie lalawigan atin yang dagul a km mi at populasyun a saskatchewanians inyang juliu keraklan karing kayang populasyunmakatuknang la king kapitnang mauling dake ning lalawigan ing pekamaragul diling lakanbalen iyapin ing saskatoon a atin populasyun a juliu tutuki iya ing balen tungku a regina populasyun juliu deng aliwang lakanbalen agpang keng dagul kayabe ya ing prince albert moose jaw yorkton swift current at north battleford lawen ya rin ing tala da reng communidad king saskatchewan ing lagyu ning lalawigan ibat ya king saskatchewan ilug nung nu menibatan ya keng amanung cree kisiskciwani spiy cree syllabics ing kabaldugan na masalusung mamagus a ilug deng apulung pekamaragul a balen agpang keng populasyun ing holy angel university metung yang pribadung unibersidad a king angeles lakanbalen filipinas a miyayampang pamagaral a elementaria secundaria ampong colegiu metung ya kareng manimunang pipagaralan king bangsa ing hau titikdo na ing demokrasia at susuportan na ing mayap a pamanibala deng mumuna nang banua kanitang banuang mitátag ya ing metung a eskuelang sekundaria kapamilatan ning pamisaup na ning meangubie arzobispo pedro p santos a cura parroco ning angeles ketang panaun a ita at kaibat meging arzobispo ning nueva caceres ampo i don juan d nepomuceno metung a kilalang negosianti ning balen a ita mipalagyuan yang holy angel academy itang eskuela manimuna nang parasan niti ing miyampang pamagaral a catolicu king lebel a sekundaria a king palage da reng talatátag yang kailangan ning balen kanitang panaun a ita uli na niti ing holy angel academy ing meging mumunang pipagaralan a sekundariang catolicu a co educational panglalaki ampong pambabai ning balen ning angeles pampanga mitátag ya antimong corporasiun a non stock non profit a susuyu king komunidad uli ning matenakan nang pamanibalang ricardo v flores metung a masigasig a talaturu ibat king pagsanjan laguna a meging mumunang principal mipaintulutan yang mibusni ing eskuela anyang junio ning mibuklat ya ing holy angel academy a maki pitumpulu t walung magaral anyang tutuking banua kinilala ne ning kapamahalan uli ning masanting a resulta da ring kayang magaral ketang achievement test ning commission of public education uli ning tagumpeng iti ampo ing sigasig da reng talatátag taglus taglus lang merakal deng magaral anyang mibuklat ya ing klasing pangbengi evening session ning high school a maki pakeng munye pamikatagun kareng magaral a magobra working student anya muring banuang ita memusni lang departamentung tertiary deng palakad king eskuela ba lang suyuan detang e maki agyung magaral king menila deng minuna nang dake niti ila pin deng college of commerce junior normal college ampong liberal arts kalabas da reng labing aduang banua anyang mibuklat ya ing departamentung elementaria uli ning alang patugut a pamakisabi da reng memalen miyampang yang secretarial course a tunggal ampong tiduang banua anyang antimong dalan para king karagdagang pamandagul mibuklat ya ing aduang banuang kursung pre engineering ketang e migluat miragdagan la reti at mika kumpletung kursu king civil electrical mechanical ampong industrial management engineering manibat akademia anggang kolehiyu uli ning akamtan na na niting institusion mipaintulutan yang maging holy angel college nung nu i don juan nepomuceno ing mumunang pamuntuk king lalam ning kayang mayap a pamanibala ampo ing matenakan nang saup ning kayang anak i g geromin g nepomuceno mika pamagbayu king palakad ning eskuela a tinuki king paralan ning pisalapyan fiscal policy a mibuklat dalan para king lalu pang pamandagul ampong panyulung bagya bagyang milyari ing paninap a pakibatan ing pamangailangan ning komunidad ampo ing mabilug a bangsa anyang mibusni ya ing graduate school of education ba lang tayran deng talaturu king kareng pamanalkus a propesional professional growth katuki na niti mika vocational technical department a miyampang kursu king electronics automotive mechanics ampong machine shop practice mitátag ya iti antimong pakibat king manpower development program ning bangsa manibat kolehiyu anggang unibersidad abitasa da reng talapanibala ing kabaldugan ning alang kapanteng pamandagul ning kolehiyu at aliwa ne mang lebel ing kareng penikuanan ing panga unibersidad ning holy angel college akamtan ne iti aniang diciembre i engr mamerto g nepomuceno ing meging mumunang pamuntuk ning unibersidad kanitang marzo ketang pamitagun a ita bilalag neng arzobispo oscar v cruz ning arkidiosesis ning san fernando ing holy angel university antimong metung a unibersidad a catolicu anyang agosto i sister josefina g nepomuceno osb ing meging kaduang pamuntuk ning unibersidad lalam ning kayang pamanibala mirinan yang maragul a ulaga ing aspetu nang propesional niting institutsion at lalu yang mitimid ing kayang kauriang catolicu manibat anggang miragdag la reng kursung ab major in sociology ampong religious studies ampo reng tiduang banuang programa king computer science ampong theater arts bsba major in small business management entrepreneurship bsed major in values education pe health and music and library science bs in electronics and communications engineering ampong associate courses in computer secretarial and medical secretarial deng bayung yampang ning graduate school ila pin deng ma in education major in college teaching english teaching mathematics ampong library science manaya la king paintulut ning decs deng ph d program in management ampong master s program in public administration pamangilala ning paascu ketang abril akamtan de reng kolehiyu ning arts and science business and accountancy education ampong engineering ing faap second level full accreditation status kapamilatan ning philippine accrediting association of schools colleges and universities paascu uli na niti ing holy angel ing meging mumuna at magdili diling unibersidad king labuad a kikilalanan ning paascu anya muring banuang ita meyari ing apulu nang banuang terminung s josefina g nepomuceno osb antimong pamuntuk elilan neng acting president mrs bernadette m nepomuceno anyang mumunang banua ning kayang pamanibala mika pamagbayu king pangabalangkas ning pamanibala at miyampang la reng bayung kursu b s in hotel and restaurant management bssa in computer secretarial and travel management ampong bs in computer science ing don bosco technical institute king tarlac lakanbalen sadya don bosco academy o kabud namu don bosco tarlac metung yang pribadung pipagaralan a katolikung pang pre school elementarya ampong sekondaryo at ing mumunang diling pipagaralan a don bosco king filipinas ya kabud pipagaralan a akademiko teknikal king tarlac atyu king sto cristo tarlac lakanbalen pekilagyu de ing eskwela kang san juan bosco a bilalag ning iglesia catolicang ibpa ampong talaturu ding kayanakan inampang ne ing kayang bye king pamanuru ba nan isundu ing obrang iti tetag ne ing metung a aguman a relihyoso da reng pari ampong brother ing salesians of don bosco sdb mibusni ya ing don bosco tarlac anyang king upahan a oriente hotel king lalam nang fr james wilson metung a americanung army chaplain king clark air base a maki masabal king pamagaral dang katoliko deng kayanakan ning tarlac uli ning kayang debosyon king santo st john bosco academy ing binye nang lagyu king eskwala minalis ya king kasalukuyan nang lugal king brgy sto cristo kanitang anyang tinggap ne ning eskwela ing mumuna nang salesian i fr anthony difalco manibat kanita taglus taglus neng tatanggap salesian at pasantingan de reti ing eskwela inumpisan ne ing kayang pamagaral a teknikal anyang at apat a banwa kaybat na nita meging don bosco technical institute ing lagyu na manibat king bilang da reng magaral a anyang meragul ing kayang populasyon king kasalukuyan mitikdo ing minunang pipagaralan a salesian ing st john bosco academy king tarlac tarlac kanitang mibusni ya ing kadwa anyang king victorias negros occidental at tikyan de reng aliwang pipagaralan king mandaluyong anyang king cebu ampong makati anyang at kaybat king pampanga anyang bibilugan ne ning educative pastoral community epc o komunidad ning pamagaral ampong pamaningat king bageng ispiritwal deng manimuna nang kayanib ila pin deng salesian deng talaturu ampong empleadung e tuturu deng alumni deng pengari ampo deng magaral metung yang sangkap ing diwang pangpamilya o family spirit antimong institusyon ning pamanigaral atin yang sistema o kaparalanan ning pamanuru ing dbti a awsan dang kaparalanan ning pamanilag o preventive system makasandal ing sistemang iti kareng asyas ning relihyon katuliran ampong lugud ampong ganaka religion reason and loving kindness ing sagisag ning don bosco technical institute tarlac bibilugan ne ning gear flask bulung a laurel ampong sawu ancla o anchor ing gear mangabaldugan ya king alang kaparang pamagaral a tecnical technical education a yampang ning institucion kareng kayang magaral ing flask naman ing sagisag ning ganap a pamagaral a academico a bibye ning escuela nung nu mas didinan yang ulaga ing ciencia deta naming bulung a laurel papakit da ing pamanambag ning escuela ba mang miturung matatag a memalen a magdalang panyulung king bansa ing sawu naman o ancla ing sagisag nang jesucristo ing ginu at talapagligtas nung kenu no lalapit ning don bosco antimong pipagaralan a catolicu ketang aniversariu nang ginintuan golden jubilee digdag ne ning escuela king kayang sagisag ing kasebyan a ducere est servire iti latin yang mangabaldugang ing pamanibala pamanyuyu to lead is to serve masasalamin kareng amanung deti ing damla t talindo ning institute a ituru la reng talasuyung talapanibala servant leader keng paintungulan ngeni panigobran ning escuelang sanayan la reng kayang magaral bang maging tuneng kayanakan a lalaking maki masabal king pamanyuyu kareng aliwa kabang pagdulapan dang manibala at manimuna king karelang apiling carera i giovanni melchiorre bosco august january o san juan bosco a karaniwan dang awsang don bosco metung yang paring catolicung italianung talaturu da reng kayanakan pepairal na king tutung bye ing tuturu ning kayang religiun at makayagpang ing kayang pamituru king lugud at e king pamagparusa uling binili na ing kayang obra lalam ning pamangambil protection nang san francisco sales saint francis of sales aguman a salesianu salesian society ing megi rang lagyu deng kayang talatuki ikwa nang don boscong mitikdong pamiugnayan da reng centrung misundu ketang kayang inumpisan megi yang santu kanitang antimong pamangilala king kayang obra kareng kayanakan a pakakalulu i santo domingo savio abril marzo metung yang kayanakan a italianu ngeni ya ing kikilalanan dang patron da reng kayanakan a milisya king dalan juvenile delinquent mete ya king edad a labing apat ing pekayanak diling e martir a mekilalang santu megi yang santo kanitang panaun nang papa pio xii kanitang ing adamson university adu metung yang universidad a catolicu king menila filipinas mitatag ya kanitang kayanib ya king university athletics association of the philippines uaap uling instituciun yang catolicu makisanmetung ya king misiun ning pisamban a ipabalu ne king mapanyuring paralan ing cultura ning tau at isulung ya ing pangkabilugan a pamanalkus formation ning tau kapagnasan nang manambag king kayapan ning pamibyebye at king kapadurutnan kapaligiran iti gagawan na kapamilatan ning pamanyaliksik at pamanyuyu king pamalenan community services mitatag ya ing adamson university kanitang kapamilatan da ri dr george lucas adamson ampo reng kayang pisan di alexander adamson ampo i george athos adamson adamson school of industrial chemistry ing lagyu na kanita anyang mumuna deng pamangaylangan na king pamisulung ning filipinas ing dininan dang pansin particular king ciencia at chemical technology gewa neng universidad kanitang febrero ning departamentu ning pamituru kanitang diciembre miyalis ing pamanibala ning universidad kareng paring vincentian padres paules ning congregation of the mission cm at miyanib ya king adamson ozanam education institutions inc ngeni maki programa ya ing adamson university king graduate education abogasya alit at ciencia engineering nursing pharmacy architecture business administation pamanyane kareng talaturu teacher education ampong pamanurung segundaria elementaria at preparatory ketang febrero pigmasusian ne ning adamson university ing kapitumpulu t limang banwa ning kayang pamitatag dakal a actividad ing misadya para kareng magaral uli ning kayang diamond jubilee celebration mibait ya i san vicente kareng kalulung pengari king pouy king gascony francia kanitang manga minuna yang megaral king lalam da reng paring franciscanu king acqs uli ning kayang pamisulung kilub ning apat a banwa pinili neng maging subpreceptor kareng kayang anak ning metung a taung maki sasabyan uli na niti ikwa nang mekapagaral a e meging pabayat kareng kayang pengari ketang megaral yang theological studies king universidad ning toulouse nung nu ya me ordina antimong pari kanitang mepatad ya inawa ing tuturing dang apostol ning lugud apostle of charity i san vicente de paul king edad a ochenta keng setiembre ing kayang fiesta i san vicente ing patron da reng aguman a sasaup kareng mangaylangan charitable societies the only university in the philippines offering a course to prepare high level technician for industries manufacturing whitewares tile glass enamels cement limes and plasters refractories structural clay products insulations etc ya kabud makiyampang a cursu ba lang magsadya reng technician para king industria at gagawang whitewares tile glass enamels cement limes and plasters refractories structural clay products insulations etc ing association of southeast asian institutions of higher learning or asaihl aguman da reng institucion ning matas a pamanigaral kareng bansa ning mauli aslagang asia metung yang aguman a e pangkapamahalan non government organization o ngo a mitatag kanitang ba lang saupan deng institucion ning matas a pamanigaral ba reng pasikanan ing sarili da kapamilatan ning pamisaup saup at ban makilala kareng aliwang bansa king pamanuru pamanyaliksik at pamanyuyu king malda mimiral ya ing aguman bang isulung ing pamisaplalal da reng institucion ing pamangambul ning metung a pamikilalang panglabwad regional identity at pamisaup saup at pamakitalamitam kareng aliwang aguman a panglabwad ning mawli aslagang asia at pang myayaliwang bansa a maki kaugnayan king pamanuru ampong pamanyaliksik magsilbi ya ing asaihl antimong ang bulkang kanlaon o kaya bunduk kanlaon neng misan miki kulitan a canlaon metung yang stratovolcano king negros pulu king filipinas atiu king lalawigan pilatan ding lalawigan ning negros occidental atnegros oriental king visayas labuad n e mga km maulingaslagan ning bacolod lakanbalen ing adventist university of the philippines sadyang philippine union college metung yang institucion ing matas a pipagaralan a mayayakit king puting kahoy silang cavite mitatag ya kanitang metung yang universidad a kayanib king iglesia adventista del septimo dia tungkul king aup ing adventist university of the philippines metung yang privadung institucion ning matas a pamanigaral metung yang pipagaralan a tutuknangan da reng magaral boarding school a cristianu at makaparikil king pamagdulap king matas a uri ning pamagaral at pamipaulagang cristianu christian values kapagnasan nang sanayan la reng taung sumuyu king yatung iti at king yatung datang pa metung ya mu ing obra ning pamanuru ampo ing obra ning pamagligtas ing ibalik ing tau ing mewalang diwa ning miglalang kapamilatan ning pante panteng pamisulugn ning kaisipan pamikakatawan pamakibage king balen at pamaningat king kaladwa talindo vision antimong metung a institucion ning matas a pamanigaral a makabasi king biblia kapagnasan ning aup ing maging metung a centrung kapakayan o parasan goals ba neng akamtan ing kayang kapakayan ning kayang damla o mission makaparikil ya ing universidad kareng makatuki ing pamitanam kareng magaral ing lugud king ginu bangsa at kaparang tau at munye maragul a ulaga king bye ning tau ing pamiyampang king curriculum a makabage king panaun at pamiturung matas a uri kapamilatan da reng talaturung karapatdapat at makayagpang king cursu gamit a mikagyu king kaylangan at pamanyaliksik a maki parasan ing pamanalkus development king kagiwan king pamanimunu at pamanibala para king panyuyung matas a uri at anti kang cristo at makabage king pamagbayu at panyulung ing munye ulaga king dangalan ning pamagobra at magsane king kabyasnan kapamilatan ning pamamye obra ing maging alimbawa ning metung a kabyayan a agpang king pamituru na king kabulasan pamikakatawan dareng iglesia adventista ing maging activu king pamakiugnayan king pamanyaup king pamalenan ing misulung at sumaup kareng gugunyat a sagipan ya at palabungan ing kapadurutan kapaligiran at isulung ya ing makagyung pamisaplala sustainable development ing mitatag at magpanatili king pamakiugnayan kareng pipagaralan a local o panglabuad pambangsa at pangyatu deng sanga ning kapamahalan at aguman at grupung e pangkapamahalan non government organization o ngo ing isadya la reng mayayaring magaral ba lang maging ustu pamagsane maki kagiwan king karelang carera at laus king lub ing pamanyuyu king ginu at king sociedad ing air link international aviation metung yang colegiu para kareng profesional king pamanyulagpo mayayakit ya iti king pasay lakanbalen metro manila filipinas mítatag ya kanitang ing colegiu at atin yang libu limang dalan a magaral atin yang adwang pulu t pitung eruplanu at metung a hangar king siping ning silid pipagaralan atin ya muring malaut a resort nung nu la malyaring magpaynawa at maglibang neng maki pamagsane lang maygit metung a yaldo multi day training sessions maki cursung bachelor of science king aviation at office administration malyaring mag major king aircraft maintenance pamagmantini kareng eruplanu at avionics technology ing cursu king ita namang ita namang cursung office administration sasaklon na ing airline management tourism at computer science ating mapilan a non degree program kareng paksang deti atin muring pamagsane bang maging privadung pilotu commercial pilot talaturu king pamanyulagpo flight instructor at flight attendant ing ama computer university amacu metung yang universidad a mayayakit king project quezon lakanbalen filipinas makatutuk ya kareng tecnologiang electronico pang informaciun ampong comunicaciun metung ya kareng marca o brand ning ama education group gagamit yang calendariung trimestral nung nu maliari yang ayari ing karaniwang apat a banuang cursu kilub ning atlung banwa at atlung bulan tuturing deng metung kareng mabilis diling dagul kareng pipagaralan king filipinas ing ama education group banua banua atlu la anggang apat a libu deng mayayari nanupata ditak lang dili deng tatagun kareng alumni homecoming pamagbalik da reng miyari at aliwa pang actividad king kilual ning pamagaral i dr amable r aguiluz v ing mitátag king ama computer university pekilagyu ne king kayang tata i amable m aguiluz sr pengaku nang dr aguiluz a mituru yang tungkul kareng computer agpang king kayang karanasan king pamamisaling computer tetag neng aguiluz ing ama institute of computer studies king shaw boulevard kanitang october kanita maki ampang yang mangakuyad a cursu king electronic data processing fundamentals basic programming and technology career ing kayang pipagaralan labi la mung atlu deng magaral a migpalista anyang mumuna nang semestri niti migumpisa ya ing ama computer college kanitang june mekaba ya itang kayang pamagaral bang maging apat a banwang cursung bachelor of science king computer science manibat king ditak mung magaral kanitang mumuna nang banwa biglang mitas ing bilang da reng estudianti king kanitang at kanitang ketang mumuna nang campus king makati lakanbalen e miglwat mitikdo ya ing centru nang campus king quezon lakanbalen adwa lang campus king provincia deng mitatag detang king cebu at silicon gulf davao anyang mipasar ya ing philippine ning midayu ing upaya ning kapamahalan a pigilan ing bayad kareng privadung pipagaralan alutas ning ama ing prublema ning ditak a magaral kapamilatan ning agresivung campania ning pamamisali patalastas advertising at pamamalita informaciun uli na ning kaparalanan a iti migumpisa lang dagul deng escuela kaybat nang linto ning amacc mitatag ya murin ing ama computer learning center aclc kanitang at ing ama telecommunication electronic learning center kanitang ing mumuna maki ampang yang mangakuyad a cursu para kareng profesional at adwang banwang cursung tecnical o vocational para kareng bisang makapagobra ita namang kadwa metung ya kareng mumunang pipagaralan king filipinas a makatutuk king telecommunications electronics at aliwang tecnologiang maki kaugnayan kareti metung kareng principiu ning ama ing maging mumunang makagawa king sanumang bage iti ing mumunang piparagalan king filipinas a lubusan yang ilub ing internet o aptas king kareng kayang cursu mika serviciu lang internet deng eganagana nang campus manibat kanitang tuglung tuglung no ngan deng mangaragul a campus ning ama kapamilatan ning metung a lan uli na niti anti la mong meging metung a pipagaralan king mabilug a bangsa ing ama murin ing mumunang pipagaralan a migtagumpeng mangipalyaring pilatan da reng kayang magaral matas a pipagaralan high school ampo retang king metung a high school mu naman king canada kanitang kanitang ikwa nang aguiluz a kilalanan accredit ne ning american league of colleges and universities alocu ing ama computer college anya ing ama ing meging mumunang pipagaralan a filipinu at e americanu a mirinan anti kaniting dangalan migit pa kaniti megi yang oficial a kayanib ing amacc king educational institute king japan kikilalanan ne murin ning amacc ning king dininan neng certificaciun ning sgs o société générale de surveillance international certification services canada inc ning ama computer college kanitang marzo ing buri nang sabyan niti mesuri ne at merehistru ing quality management system o kaparalanan ning pamanibala king calidad ning amacc at mipasar ya kareng pamangaylangan ning iso kaylangan yang mantinian o panatilian ing certificaciun ning iso lalon de reng talasuri assessor balang kanam a bulan mirinan yang kabilyan a universidad ing amacc king quezon lakanbalen kanitang agosto ing amacc quezon city megi yang ama computer university kanitang mika kasundwan ya ing ama computer university ampo ing icarnegie ning carnegie mellon university ba yang gamitan ing kayang curriculum ampong cursu kapamilatan ning e learning agpang king pamuntuk ning icarnegie at ning ceo a i allan fisher the academic relationship between sti and icarnegie went well the business side of the agreement did not go as planned masalese ing daneng pangpamagarala dapot e melaus ing itang maki kaugnayan king negociu e no pepaintulutan ning deng aliwang campus ning ama a gamitan de ing titulung at mu o ing malyari dang gamitan uling e ra pa ayabut ing adwan na niting agenciang manibala king pamagaral ketang mekipagkasundu ya ing ama king kapamahalan ning emirate ning bahrain ba yang itatag ing ama international university king manama atin yang dinalan limampulung libung magaral ing ama educational group adwa lang dalan deng kayang campus king filipinas at aliwa pang dake ning yatu atyu king dake nang aslagan ning lakanbalen ciudad ing centru nang campus ning araullo university limang minutu manibat king kabalenan ning cabanatuan lakanbalen filipinas metung yang institucion ning matas a pamanigaral a nonsectarian ing universidad kapagnasan ning araullo university ing magi yang manimunang universidad king kalibudtang luzon uling masikan ya king english communication at information technology maki kagiwan yang munye matas a uring pamagaral a malyaring maging susi kareng pipagobran ning yatu bayu pamu semasan no ning araullo university phinma education network deng kayang facilidad ba yang lalung makapamyeng matas a uring pamagaral atin yang elementaria segundaria colegiu at graduate program ing araullo university kayabe la kareng cursu na king colegiu deng nursing criminology commerce at accounting education political science ampo ing civil at geodetic engineering ing atbu sugar cane keng english saccharum metung yang genus a anggang species a matas a dikut familia poaceae tribu andropogoneae katutubu kareng maligamgam a lugal a labuad ning matuang yatu atin lang manabanabang pisuglung a fibrous stalks nung nu dakal lang mayumu at atin sukad a mga anggang metru katas deng atbu species piayasawa dala at ding pangcommerciu ilapin deng complex hybrid kareng bangsa nung nu ing atbu mitatanam ya dakal a la agagawang pamangan manibat keng atbu kalupa ring ing novial nov bayu ial international auxiliary language metung yang a constructed ial pamikuyad king ingles a melalang bang makasaup king pamiugnayan at pamikakaluguran dareng bansa a yalang mákalamáng o mayayagraviadu ing miglalang kaniti yapin i profesor otto jespersen metung a matenakan kareng amanu ibat denmark a sadyang kayanib king pangimut a at kaybat miyabe murin king pamaglalang king keraklan kareng kataya na niti ibat la kareng amanung at kabang ing kaya namang garalita grammar dakal ya kinwa king minuna yang mipakilala ing novial ketang libru nang jespersen a an international language kanitang mika pamagbayu ya ketang kayang diccionariu novial lexike a milimbag kaybat ning adwang banwa mika karagdagang pamanaliwa ketang dapot mengapaburen ya kaybat ning kamatayan nang jespersen anyang kanitang dakal lang taung mekatuklas pasibayu king novial anyang linto ya ing ing pale rice keng english adua yang species king poaceae tutung dikut a familia oryza sativa at oryza glaberrima dening tanaman katutubu la keng tropical at subtropical king mauli at maulingaslagang asia at king africa ing pale mamye yang maiggit ikalimang dake ning caloring a apapangan ning tau king kayang pamamamgan ing katayang pale lampung daleraya ya kareng lampung nang species ning oryza dapot daleraya ya kareng species ning mikiugnayan a genus zizania karing aduang lampung ampong sese ing pale monocarpic banu banuang tanaman dragul mga m a katas agpang keng klasi at ning gabun a kataba ing dikut at yang makabang payat a bulung cm kaba at cm lapad ing malating wind pollinated bulaklak magagawa la king malaarkung pendulous inflorescence cm a kaba ing butul metung yang butil caryopsis mm kaba at mm kapal ing universidad a ateneo de manila ateneo de manila university king a mayayaus muring ateneo de manila o kabud namu ateneo metung yang privadung universidad a pálakad na ning king filipinas maki yampang yang pamagaral a elementaria segundaria colegiu at graduate dakal a cursu ing kayang tuturu alimbawa king alit arts humanidades paksang pantau kalakal comerciu o business leyi ciencia social teologia ampong cienciang puru at megamit applied atin yang campus king metro manila ing ateneo de manila university pilan lang libung talaturu deng tuturu kareng magaral a myayaliwa edad manibat elementaria anggang postgraduate pitung libu limang dalan ing bilang da reng magaral colegiu kareng escuela king loyola bukud kareng atlung libung magaral a yaring colegiu graduate students king makuyad a salita malati ya mu ing ateneo nung pakiyanti cumpara me kareng dacal a universidad king filipinas migumpisa ya ing universidad kanitang anyang pepanibala ne ning lakanbalen ciudad ning menila kareng castilang jesuita ing escuela municipal metung a pipagaralan a primary a pangmalda meging ateneo ing lagyu ning escuela anyang migumpisa yang turung segundaria kanitang at king lambatan meragul ya at meging uiversidad ing angelicum college lakanbalen quezon acqc metung yang pipagaralan a at filipinu a kilala king pamanuru king filipinas uling king amanwan dang non graded system of education kanitang ngeni kaybat ning dakal nang banwa ning alang patugut a pamanyamasan king sistema kikilalanan accredited ne ning paascu ing kayang programa ning pamagmulang pamanuru basic education ing filosofia o kapaniwalan na king pamanaru ning angelicum ya ing katatalakaran o fundaciun ning kayang pangatatag at pamanatili daralan na niti ing paglalawe o conceptu ning pamanuru ning pipagaralan lalu na ing kayang parasan o kapakayan goals objectives ampo ing kayang paglalawe king uri o naturaleza nature ning magaral ing angelicum college metung yang pipagaralan a filipinu at kayabe la king kapaniwalan na king pamanuru ning pipagaralan deng tuturu ing orden a dominicanu ampo ing kapamahalan ning filipinas ing asia pacific college mitatag ya ketang antimong metung a pamiugnayan a yalang tubu non profit venture kapamilatan ning ibm philippines ampo ing minuna yang mitikdo antimong pipagaralan a makibat king pamangaylangan ning pamangaylangan ning industria ning manibat kanita mika cursu ne murin king multimedia arts ampong accountancy didinan nang ulaga ning asia pacific college ing pamiugnayan ning industria ampo reng pipagaralan at babagayan do reng karelang yampang ampong talaturu king pamangaylangan ning industria liban karing yampang nang pang undergraduate colegiu mitatag yang graduate school of information management ing apc a maki atlumpulu t anam a unit da reng asignatura subject a bibilugan ning it ampong im ing universidad a ateneo de davao ateneo de davao university king ingles addu metung yang privadung pipagaralan a a mitatag at papalakad da reng paring king isla ning mindanao king filipinas kanitang mapipitna ya kareng walung colegiu kayabe no ring school of arts and sciences school of governance at college of nursing atin ya muring elementaria ampong adwa la reng campus nang mangalapad ing jacinto campus nung nu la atyu deng myayaliwang colegiu ning universidad kayabe ne ing graduate school ampong ateneo law school ampo ing matina campus elementaria at high school ati lu reti king silicon gulf davao lakanbalen ing tutoring dang centru ning kalakal at pamagarala king mindanao ing universidad a ateneo de naga ateneo de naga university king ingles adnu or adenu metung yang universidad a palakad da reng king naga lakanbalen labuad a filipinas a mitatag kanitang atin yang matas a pipagaralan high school colegiu ampong graduate program atilu king main campus deng graduate school ampo reng anam a colegiu college of arts and sciences college of commerce college of computer studies college of education college of engineering at college of nursing ing matas a pipagaralan naman ing atyu king campus king pacol ya kabud universidad a makikilalang maki kabilyan a paascu level iii king labuad a region a iti ing universidad a ateneo de zamboanga ateneo de zamboanga university king ingles metung yang privadung universidad a king albugang mindanao ya ing kadwang matwang diling pipagaralan a jesuita king filipinas migumpisa ya kareng elementaria ampong matas a pipagaralan high school kanitang minuna mika colegiu ya kanitang at megi yang universidad ketang agosto adwa ya campus ngening salukuyan king la purisima street ya ing main campus nung nu la mayayakit deng colegiu ampo ing elementaria keta ne mang bayung gawang campus a makalawal king centru ning zamboanga lakanbalen zamboanga city proper ing matas a pipagaralan maki balak a mitikdong bayung facilidad ketang bayung campus kayabe ne ing katuglung ning elementaria metung a auditorium at bayung facilidad a pang pasiknangan sports facilities ing ateneo de zamboanga ing maki maragul diling aklatan king lakanbalen ning zamboanga ing oficial dang pahayagan deng magaral yapin ing the beacon magazine ing cagayan state university o csu ing kadwang maragul diling institucion ning matas a pamagaral king labwad ning cagayan valley agpang king bilang da reng magaral ampong cursung yampang mitatag ya ing universidad kapamilatan ning a binayu ning kapamilatan ning pamiabeyabe da reng eganaganang institucion ning matas a pipagaralan king lalawigan ning cagayan maki siyam yang campus ing universidad a mayayakit kareng lugal a mamasensu kareng atlung distritu na king congresu ning cagayan aparri lal lo ampong gonzaga king mumunang distritu piat lasam ampong sanchez mira king kadwang distritu ampong caritan at carig king tuguegarao lakanbalen atin yang executive officer ceo ing balang campus a katumbas ning chancellor ning universidad ning pilipinas liban kareng campus king tuguegarao lakanbalen nun gnu ing pamuntuk ning universidad ing makalukluk a ceo king campus ning carig nung nu ya atyu ing central administration ing centru ning pamanibala maki ampang yang cursu king at cursung ka aliadu at at at at aliwa pa dakal yang dili cursung pang colegiu at graduate king lalawigan ning cagayan ing charente metung yang departamentu king kalibudtang france mipalagyu kaibat keng charente ilug ing charente metung yang kareng mumunang departamentung a melalang inyang french revolution inyang marsu iti melalalang ya ibat keng dating lalawigan ning angoumois ing departamentu metung yang dake ning kasalungsungan a labuad a poitou charentes makapadurut ya kareng departamentu ning vienne haute vienne dordogne gironde charente maritime at deux svres ding kayang kawatit contains part of the geographical regions of poitou and limousin deng pakatuknang keng departamentu ausan da lang charentais ing cognac at pineau ila reng aduang major agricultural productu atin la naman productu a excellent butter dapot ing charentaise slipper iya ing pangaduang bantug a productu kaibat ning cognac ing catanduanes state colleges csc metung yang institucion ning matas a pamagaral king lalawigan ning catanduanes king filipinas mitatag ya kanitang kapamilata ning a me amienda king r a king pamagpursigui nang jose m alberto linto ya ing csc uli ning pamisanib ning virac national agricultural and trade school metung a escuelang maki yampang a matas a pamagaral a vocational ampo reng pipagaralan a maki kaugnayan kaniti miyalis yang pipagaralan a pang colegiu o tertiary iti king capitoliu ning virac ya mayayakit ing csc at ing manimuna nang susuyuan deng catandunganon deng memalen ning catanduanes atin muring magaral a ibat kareng aliwang lalawigan king labuad bicol labuad v ampo king visayas manigaral la reti kareng myayaliwang cursu king negociu humanidades ciencia agricultural ampong fisheries engineering ampong tecnologia pamanuru education ampong nursing agpang king katatalakaran ning commission for higher education ched kareng universidad ampong colegiung pang estado king labuad bicol kapakayan ning csc ing dinan yang sikanan ing balang catandunganon at aliwa pang bicolanu ba lang makibat king pamangaylangan ning lalawigan ampo ning labwad para king ustung uri at makagyung panyulung sustainable development da reng tau ampong tubung bandi natural resources para king lalung matas a pamaglalang higher productivity ampong pamakipatlalu king yatu global competitiveness mitatag ya ing cebu normal university kanitang antimong metung a escuela normal a panglalawigan a sanga ning philippine normal school migsarili ya antimong institucion kanitang megi yang ketang at universidad anyang metung ya kareng manimunang pipagaralan king nung nu dakal a byasang talaturu ampong kilalang tau ing miyari kayabe la kareng miyari king cnu di narciso albarracin ing meangu byeng meging kadwang kalihim undersecretary ning pamituru i hilario davide sr ampo i pigkalubanan dang dangalan a national model filipino ampo ing meging pamuntuk ning senadu ampong chief justice ning a i marcelo fernan kareng artista i sheryn regis a magkanta miyari ya king cnu a maki cursung b s secondary education major in english kinilala ne ning universidad ing tagumpe na antimong talacanta ginamit neng headquarters ning katakutan dang kempetai o policia militar ning ukbung pan imperiung japon anyang kadwang guerrang pangkabilugan ing lugal ning cnu ing najran dati aba as sa ud arabic metung yang lakanbalen king maulingalbugan ning saudi arabia malapit king sepu ning yemen iti ing punlakanbalen ning najran lalawigan meyatulan bilang bayung balen ning gubyernung saudi inyang ing najran metung ya kareng mabilis a daragul a lakanbalen king kaarian ing populasyun na mitas manibat inyang at inyang anggang inyang agpang keng sensus ing saudi arabia inabe ne ing asir najran at jizan ibat king yemen inyang ing populasyun keraklan ibat la kareng tribung yam ing najran lakanbalen bantug ya keng archeological yalaga meging yang karinan da ring christianung communidad nung nu akalaban da reng jewish a manungkulan da ring yemen kaibat deng talatuki nang prophet muhammad mesabi keng amlat ning najran history na malyari meng tukyan ing kayang amlat maniabt banua na ing milabas at deng romanu sinakup de kanita ing al bahah arabic metung yang lakanbalen king maulingalbugan ning saudi arabia iti ing punlakanbalen ning al bahah lalawigan atiu karing pilatan da ring resort da ring taif at abha ing al baha iya ing primerang turistang makayakit keng kaarian katamtaman ing klima at makapadurut yang maiggit apat a pulung gubat kayabe ne ing raghdan al zaraeb at baidan deng bibisita king lugal gaagmit lang tren king al sarat at mangapamulala la karing akakait at daramdaman da kareng makaleleng saug at bunduk o kaya tatakman dala reng bungang tanaman a tutubu karin kayabe no reng dates pomegranate walnuts ubas at sagin deng villages karin bantug la kareng mayumung honey ing al baha iya ing karinan da ring aduang maragul a tribu ghamid at zahran ing al baha midake ya atlung dake sarah nung nu atin yang mangatas a bunduk at marimlarimlang klima at matanaman ya uling mauran karin banuabanua ing tehama dake nung nu iti atiu king bana at pampang at albugan ne ning sarah nung nu mapali at malig sangan ing klima at ditak ya uran ing katlung dake iyapin ing aslagang bulubundukin a atin katas a anggang metrus babo ning dayat malat a marimlarimlang winter at mapaling summer at ditak la reng tanaman ing ha il metung yang oasis lakanbalen king najd king pangulungalbugan ning saudi arabia at ing punlakanbalen ning ha il lalawigan ing lakanbalen atin yang populasyun a sensus ing matuang kaugalian ing kualta at kayamanan ning ha il manibat keng ausan dang camel caravan a daralanan ning hadj ing ha il iya ing kalibudtan ning ibn rashid amirs manibat anggang ing mumunang ibn rashid amir abdullah bin rashid simsam ne ing pamanungkulan inyang ibat king dating manungkulan ning hail y mohammad ibn ali a metung a kasapni ding jafaar linage ning abde section na ning tribung shammar y abdulla bin rashid sindu na ing pamanalakd nang barzan palace king hail nung nu inumpisan neng mohammad ibn ali kaibat ning kamatayan nang abdullah bin rashid inyang o ing kayang anak at tutuki king luklukan y talal o telal inari ne ing palasyu ingyang panaun nang ibn rashid dakal a dayu deng lalabas karin at dadalan la king ha il at kareng ibn rashid amirs at sasabian da ing masanting a denasan da at sinulat da iti king karelang aklat lawen ya halimbawa g a wallin william gifford palgrave lady anne blunt charles montagu doughty at gertrude bell ing centro escolar university metung yang privadung universidad king filipinas deng mitatag kaniti kanitang adwa lang babai i librada avelino ampo i carmen de luna centro escolar de seoritas ing mumuna nang lagyu ngeni atlu ya campus ining universidad ing mendiola campus king king menila ing malolos campus a mitatag kanitang king dake nang pangulu ning malolos lakanbalen king lalawigan ning bulacan ampo ing bayung dili ing makati campus a mibusni ketang king central business district ning makati lakanbalen kayabe ya king suge system o network ning universidad ing paraaque anggang misara ya ini ketang decadang makaparikiil ya ing uiversidad king pamanuru at pamagsane da reng kayanakan a filipinu kareng sanga ning alit arts humanidades ciencia at kayanib ning medicina kilala ya murin ing ceu kareng mayayari king cursung dentistry at pharmacy kikilalanan accredited no ning federation of accrediting agencies of the philippines deng eganagana nang programa ning uiversidad king level ampong level ing ceu ing mumunang uiversidad ning filipinas a mirinan pamipatune certification ning kareng kayang campus metung a bageng magsilbing magpatas king uri ning pamanyuyu o serviciu na kareng kayang magaral mirinan ya muring ganap a pamagsarili full autonomy status ibat king commission on higher education ing universidad makalista ya king ing universidad king lalam ning sagisag a ceu ngening ne pagmasusyan ning universidad ing dinalan a banwa ning kayang pangatatag pangulung america metung yang continenti atiu king albugang hemisphere ning yatu makasepu king pangulu iyapin ing arctic ocean kingaslagan on ing pangulung atlantic ocean king maulingaslagan ing caribbean dayat malat at king mauli at albugan ing pangulung pacific ocean makasuglung ya keng mauling america kapamilatan ning isthmus nung nu neng misan ausan deng kalibudatang america mikisakup yang dagul a mga million kmsup million square miles o kaya mga posientu ning gabun ning yatu inyang juliu ing kayang populasyun mga milyun ya pangatlu ya keng dagul a continenti kaibat ning asia at africa at pangapat ya karas keng populasyun kaibat da ring mesabing continenti at ning europa ing colegio de san juan de letran csjl a mayayaus muring san juan de letran college sjlc letran college lc o letran mitatag ya kanitang metung yang privadu at catolicung institucion ning matas a pamagaral a mayayakit king intramuros menila filipinas dininan neng pamagkilalang accreditation level ning philippine accrediting association of schools colleges and universities ing elementaria college of liberal arts and sciences clas college of business administration cba ampo ing matas a pipagaralan high school king escuelang ini ibat ya ing lagyung san juan de letran king king roma a tuturing dang manimunang pisamban ning ca cristianuan mother church of christendom ing lagyu namang ita menibat ya king palazzo laterano a kasiping na king piazza san giovanni o plaza san juan king mawli aslagan southeast ning roma makatikdo ya king lugal ning sadyang palaciu ning emperador a binye nang emperador canstantino king papa anyang mumuna nang dake ning kapat a siglo early th century at migsilbing tuknangan da reng papa kilub ning metung a libung banwa makasalesayan ya at maki pagmaragul ing amlat ning pipagaralan a iti a bandi da reng ning provinciang dominicanu ning filipinas ating megaral kening pamuntuk ning filipinas bayani ning revolucion poeta talagawang batas pari at ukum ya kabud pipagaralan king filipinas nung nu ating megaral at menuknangan a santung catolicu kilub ning original nang campus maki adwa yang istatuang mangabaldugan kareng adwa nang manimunang megaral king larangan a pamanyuyu king balen ampo king religion i manuel l quezon ampo i san vicente liem de la paz ing mitatag a original ya pin ii don juan geromino guerrero kanitang metung yang oficial king militar a castila colegio de nios huerfanos de san juan de letran ing kayang lagyu at kapakayan nang ituru na la reng ulila ba lang maging mayap a memalen a cristianu kanitang panaun a ita tetag nang diego de santa maria o p ing colegio de huerfanos de san pedro y san pablo anyang metwa ya i don guerrero gewa rong metung deng adwang pipagaralan at colegio de san juan de letran ing megi nang lagyu kaybat ning anam a pulung banwa mibulalag yang ecclesiastical college o colegiu ning pisamban ing letran lelangan neng college of the first class ning metung a kautusan ibat king ari anyang mayo iti anya muring panaun a ita megi yang exclusivung para kareng lalaki iting pipagaralan anyang mituknang ing clasi king letran a meging garrison o pipagcampuan da reng japon kaybat ning guerra misundu ing clasi keti mitikdu lang pasibayu deng manibala ba lang miyalilan deng mengasira kanitang guerra migumpisa yang tanggap babaing magaral ing escuela ing colegio kanitang decadang den namang elementaria ampong matas a pipagaralan mika magaral lang babai kanitang junio atin yang cursu king humanidades ampong pamagmulang pamanuru basic education ing letran masikan la reng kayang programa king pasiknangan sports athletics lalu na king ampong kareng dakal a mengalabas a banwa dakal a atletang ibat letran ing migdala king bansa kareng ligligan a internacional antimo ing jones cup ampong kayanib ya ing letran king national collegiate athletic association manibat anyang anggang at manibat kanitang makyabe ya ing colegio king basketball volleyball football soccer track and field taekwondo ampo king lawn tennis ing aus da kareng varsity teams letran knights seniors division squires juniors division at lady knights babai matagumpe yang dili ing seniors basketball team king ncaa manibat anyang mikyabe ya kanitang labing anam a titulu ing karelang simbut ing maragul diling bilang king ncaa tawli yang meging campiun ketang nung nu mika record yang king eliminations at king playoffs king finals o metung a pangkabilugan a record a ing staple cheer yapin ing arriba letran kapampangan mibabo ka letran deng mapilan a cheer ning colegio ing metung kareng minunang megamit king ncaa deng kakampi ning team awsan da no mang dugong arriba dayang arriba deng masikan dang diling ka rival ila pin deng de la salle green archers bayu la meko king ncaa deng green archers san sebastian stags ampo reng mapua cardinals deng kasiping dang bale king intramuros magsadya yang maging universidad ing letran lalam ning letran university system a bilugan da reng atlung campus ing cherry plum prunus cerasifera syn p divaricata mayayaus ya naman myrobalan plum metung yang specie ning plum katutubu king kalibudtan at aslagang europa maulingalbugan at kalibudtang asia metung yang maragul a shrub o malating pun dutung miraras m katas a atin deciduous a bulung cm kaba metung ya kareng mumunang pun dutung a mamulaklak ustung spring keraklan ustung kalibudtan ning pebreru deng bulaklak maputi la cm pasalangsang a atin limang petals ing bunga na metung yang drupe cm king kaba mabilug at dilo at malutu ya kule malyari yang apangan at lululut ya manibat kalibudtang agostu anggang kalibudtang septiembri ing najran arabic metung yang lalawigan ning saudi arabia atiu king mauling dake ning bangsa ing sepu iyapin ing yemen atin yang lapad a km at atin yang populasyun a ingkayang tungku iyapin ing najran deng pakatuknang king najran ilapin deng tribung yam masikan at matapang a tribu manibat mga a banaua na y king abdulaziz ing mitatag keng saudi arabia eno a pilit na lungub king kayang sakup ing gewa na ginawa yang kasunduan kareng katutubu at dininan nong katimawan para keng karelang kapanualan at tinggap dang maging dake nala ning saudi arabia keraklan kareng polpulasyun shia la inyang abril detang armadung shiites king najran migalsa laban kareng saudi security forces uling e tinupad ing gubyernung saudi agpang keng pikasundu da reng najarani at ing aring abdulaziz ngeni ing najaran mangasikatan karas keng karapatan pangtau at utang lub ning gubyernu ing al bahah arabic metung yang lalawigan ning saudi arabia ing al bahah atiu king mauling dake ning bangsa malapit mecca atin yang dagul a km at populasyun a ing kayang tungku iyapin ing al bahah lakanbalen ing al bahah labuad abe ne ing al baha lakanbalen at baljorashi ing baljorashi atin yang bantug a traditional a palenke a kebaluan bilang sooqe as sabt nung nu mangabaldugan bilang sabadung palengki ing baljorashi palenke metung yang matuang matua nung nu ing tutung idad alang mikibalu iting palengke mibubuklat ya ustung kaibat ning pangading al fajer o kaya mga a m local time ing palengke misasara ya mga kaugtuan ding tau manibatan la kareng miyayaliwang labuad para manyali at mamisaling gawang gamat a bage ding aliwang lakanbalen a atiu king labuad al bahah abe la ring baljourashi almandaq rahwat albar sabt alalaya lakanbalen a atiu keng lele ning malutung dayat malat ausan dang al qunfunda ing labuad al bahah iya ing karinan da ring aduang tribu reng ghamid at deng zahran thomasite lang deng mitatag king cavite state university antimong metung kareng mumunang intermediate school kanitang atlu ya mung pulung kilometru king mawli ning menila iting pipagaralan a meging cavite state university kapamilatan ning no kanitang i c e workman ing mumunang principal ning cavite intermedite school kanitang anyang ya mika minunang principal a filipinu i mariano mondero ing didinan dang ulaga kanitang mumuna ing vocational a para kareng lalaki at kareng babai megi yang indang farm school ing lagyu ning pipagaralan kanitang anyang merakal la reng magaral meragul ya ing pipagaralan kapamilatan ning donaciun dang gabun deng manimunang memalen ning indang kayabe ne i don severino delas alas a kalihim da reng pisasabyang pangkilub secretary of the interior king gabineting aguinaldo ampo i francisco ocampo miyalilan ya lagyu ing escuela at megi yang indang rural school anyang i simeon madlangsacay ing manungkulan mumuna yang miyampang cursung pang matas a pipagaralan secondary kanitang at kanitang antimong pamangilala king kayapan na pilubluban generosity don severino delas alas king comunidad balen king lalawigan ning cavite ampo king bangsa elilan neng don severino national agricultural school ing lagyu na niting pipagaralan kanitang ning congresu menatili yang anti kaniti ing kayang lagyu angga kanitang anyang megi yang colegiu ning estadu state college agpang king republic act no lalam ning leying iti mirinan yang sariling ing pipagaralan at meyaus yang don severino agricultural college dsac ketang misanib la king cavite state university deng cavite college of fisheries cacof king ampo ing cavite college of arts and trade ccat king rosario mibuklat ya naman ing campus king cavite lakanbalen at mipirman ya ing metung a memorandum of understanding o mou para king pamanikdo ning campus king carmona ing de la salle philippines inc dlsp or dlspi ing lupung talapanibala governing body da reng eganaganang a pipagaralang pang distritu king filipinas iti ing tatalan kareng labing walung campus a magsarili autonomous king mabilug a bangsa mitatag ya kanitang antimong kayalili ning de la salle university system metung a a bibilugan da reng walung campus a magsarili king metro manila ampo reng kasiping nang lalawigan a laguna ampong cavite a mitatag lalam ning pamanungkulan nang antimong pakibat king masalusung pamandagul da reng pipagaralan a lasallian ba lang magamit king makayagpang diling paralan deng bandi resources da reti kanitang ya mitatag ing minuna nang campus samantalang keta yang mibuklat ing bayung dili king bagac bataan ing verjuice ibat king amanung o french a verjus aluntyang katas metung yang katas a misnang kaslam a gagawan da kapamilatan ning pamanapsal kareng bubut a uvas neng kayi katas ning o ing magagamit o daragdagan dang o dikut bang manaliwa ing kayang lasa kanitang marlas yang magagamit king pamaglutung frances antimong sangkap kareng antimong pampalasa o king pamag kanitang panaun a ita iti ing gagamitan da samantalang alak o metung a uri ning aslam ing gagamitan da reng talapaglutu ngening panaun tamu ngeni uling dakal nang uring alak at aslam a maki pampalasa flavored vinegar ngeni e ne makaing magagamit nanupata magagamit ya pa murin kareng lutu dareng at aliwang bansa king europa o kareng lutu ning kalibudtang aslagan middle east at malyari yang salwan kareng tindaan a mamisaling sangkap a gourmet keraklan gagamitan deng pamapaslam kareng ing verjuice nung magpaynum lang alak kayabe ning ensalada o salad ing sangkan na niti uling babye yang lasang maslam ing verjuice dapot e ne sasaulan ing lasa ning alak antimo alimbawa ing aslam o katas ning limon deng aliwa nang gamit ning verjus the medieval kitchen recipes from france and italy verjus murin ing aus da kareng butul ning uvas a makabili king asin bang e masira king rejional a lutu ning francia king ardche verjus ing aus das king metung a a me ferment pepaslaman ibat king katas ning metung a tanaman a balamu manzanitas bunga ing new york lakanbalen opisyaling lakanbalen ning new york iya ing pekamaragul a lakanbalen king united states nung nu ing kayang metropolitan karinan ing rangku na iti ing metung a pekamaragula a urban a karinan keti yatu deng dutch tetag de bilang kalakalan a karinan inyang iti migsilbi ya bialng tungku ing united states maniabt anggang at iti ing pekamaragul a lakanbalen ning bangsa manibat inyang atiu keng pekamasanting diling pantalan keti yatu ing new york metung ya kareng pangkalibudtaran ning yatung pangkalakalan ampong panyalapi ing new york atin ya naman pangyatung uyab keng media pamagaral entertainment alit fashion ampongadvertising ing lakanbalen metung ya naman pun kareng pangkilual bangsa nung nu iti ing punabala keng pun tanggapanning united nations ing los angeles or los ángeles keng espanyol iya ing pekamaragul diling lakanbalen ning state ning california at pangaduang pekamaragul dili king united states keraklan kukuyaran deng l a iti makarangku yang bilang alpha yatung lakanbalen a atin populasyun a yuta tau nung nu menibat la kareng aliwaliwang suluk ning yatu ampong magsalita lang maiggit a a aliwliwang amanu ing los angeles iya ing tungku ning los angeles county ing pekamarakal diling populasyun ampong samutsamut a county king united states deng pakatuknang kebaluan la naman bilang angelenos ing los angeles mitatag ya inyang a tetag ning kastilang gobernador felipe de neve bilang el pueblo de nuestra seora la reina de los ángeles de porciúncula the village of our lady the queen of the angels of porciúncula meging dake ning mexico inyang kaibat ning pangtimawa na ibat keng espanya inyang king wakas ning mexican american pamipamuk ing los angeles ampong california mesali la bilang dake na ning pikasundung guadalupe hidalgo inya meging yang dake ning united states ing mexico mitagan ya kaya ing territoryu ning baja california meincorporated ya ing balen inyang abril limang bulan bayu ya meging state ing california ing davao de oro ing peka kaduang bayung lalawigan ning filipinas atiu king labuad davao king mindanao ing kayang balen tungku ya pin ing nabunturan at sepu ne ing davao del norte king bandang albugan agusan del sur king mauli at davao oriental king aslagan king maulingalbugan ya pin ing davao gulf ing lalawigan ausan dang comval para keng kakuyaran dati yang dake ning davao del norte anggang inyang meging yang timawa inyang agpang keng ning sensus atin yang populasyun a a katau kareng a pamimalemale ing davao de oro atin yang balen melalang bilang republic act no inyang marsu ing san jose keng amanung spanish o kaya san josé iya ing pangatlung pekamaragul a lakanbalen king california ampong pangapulung pekamaragul king united states iti ing luklukan county ning santa clara county ing san jose atiu king santa clara valley king mauling danggut ning san francisco bay area ing labuad a makadalerayang silicon valley dati iti malati yang asikan a lakanbalen ing san jose meging yang batubalani kareng bayu bayu a manibat kareng suburban kareng bayung pakatalakad a pituknangan pilatan ning s ampong s at ngeni iti ing pekamaragul diling lakanbalen keng pangulung california ing opisyal a united states census bureau populasyun para keng juliu mga ya ing california departamentu ning finance tatantian na ing populasyun inyang eneru ya y francisco bustamante mibait disiembri filipinas metung yang filipino professional pool a mamyalung ibat tarlac a miki palayong django y bustamante mamyalung yang pool manibat inyang yan banua at ikua no reng titulung antimong ing munich masters ing german ball championship at ing japan ball championship a meging metung ka reng peka sikat a billiard international stars ing kayang panyambut king tulsa y django a sikoti ne ing camel pro billiards series a banua kaba ing kualtang pekatamatas kaibat meging yang pangadua keng record breaking style sinamabut ya keng columbus ball open at meging mumunang menyambut kareng atlung camel titles king metung a season ing kayang columbus ball title makanyan mu naman meganap ing mumunang camel trifecta a atin titulu a karing atlung pialung keng camel pro billiards series ball ball at ball bantug keng kayang malumeng aske karas keng lamesa at itang kayang signature a tirang pagulut y django a banua neng beteranu keng pialung kayabe nang efren reyes marlon manalo and ronato alcano metung ya kareng pekabiasang billiard player ing kayang trademark iyapin itang tirang pagulut iya mu rin ing tatalan keng world record keng pekamasikan a break shot milya balang oras ing far eastern university feu king king albugang sampaloc menila metung yang privadung universidad a yalang secta nonsectarian king filipinas mitatag ya antimong local a pipagaralan kanitang kanitang limang banwa kaybat nang mitatag mekilala yang universidad ing kanam a matwang dili king filipinas at ing kapat a matwang diling privadung universidad king bansa agpang ketang atyu pang university charter na niti metung yang mitatag a kayanib founding member da reng adwang manimunang ligang pang pasiknangan a pang colegiu collegiate athletic associations king filipinas ing feu ing national collegiate athletic association ncaa philippines ampo ing university athletic association of the philippines uaap kanitang umpisa ning decadang meyaus yang pekamaragul a universidad king asia largest university in asia ing feu a maki alus limampulung libung magaral metung ya kareng minunang miyampang accountancy king filipinas iting universidad atin yang cursu king arquitectura bellas artes fine arts kalalangan ampong ciencia arts and sciences comerciu pamanuru ingenieria engineering at technologia graduate research pamanyaliksik pangayari abogacia nursing ampong pamanulu medicina mitatag ya ing feu east asia college a sadyang mayayaus east asia college of information technology eacit ampong east asia institute of computer technology eaict kanitang ing eacit metung yang pamiugnayan o pami sociu king pamanuru da ring asia pacific college apc shoemart ibm phils iwi phils ampo ing far eastern university feu atyu iti king pangulu aslagang northeastern dake ning feu campus king lakanbalen ciudad ning menila ing sadya nang lugal ning feu hospital kanitang libutad ning decadang asali na ning universidad ing noventa porcientu da reng share ning east asia computer center anya bandi ne ning feu ing keraklan king eacit ing college of engineering ampo ing east asia college of computer studies ing bibilug ngeni king feu east asia college metung ya kareng limang manimunang pipagaralan it king ncr national capital region o metro manila a mekilalang ched center of development for excellence in it education code kapagnasan ning feu eac ing sanayan la reng profesional king computer ba lang makapagsadya king pamangaylangan ning negociu ampong industria metung kareng kayang pake ing munye cursung mituru la isadya deng profesional ba lang mika makatud a fundaciun at kasanayan a practical ba lang mibage king metung a sociedad nung a makadependi kareng computer ampo king informaciun technology hall college of engineering former institute of technology college of computer studies ing feu fern college a kayanib affiliate ning feu metung yang pipagaralan a non stock at alang tubu non profit a mayayakit king sampaguita avenue mapayapa village diliman quezon lakanbalen mitatag ya kanitang para keta yang taganang institute of technology ing campus a maki leparan a labinglimang ectaria mitatag ya iti antimong pamagmasusi king kadinalang banwa ning pangabait birth centennial nang dr nicanor reyes sr ing mitatag king feu daralán na ing kapaniwalan na king pamanurung dr reyes a metung kareng minunang menigobra para ba rang ayabut deng kayanakan a filipinu ing matas a uri ning pamagaral ing feu fern ing peka tuknangan ning uaap junior tamaraws ampo ing lugal a pitalakaran ning feu athletics and aquatic center agyu da reng keraklan ing pamagaral a elementaria matas a pipagaralan high school ampong colegiu keting pipagaralan nung nu trimestral ing pamagaral uli na niti malyari yang mayari ing cursung colegiung baccalaureate karaniwang pang apat a banwa kilub ning atlung banwa at metung a trimester o mas makuyad pa ba reng e pagkamalyarn ketang kapatad nang pipagaralan ing beligtad do reng letrang nref at megi lang fern kapagnasan ning colegiu ing magsane kareng profesional a misnang maki matulid a kaparalanan exemplary integrity at masipag king obra karetang carerang apili ra basic education it and business school linto ya ing far eastern university institute of medicine o feu nrmf uli ning paninap nang dr nicanor reyes sr kanitang octubre mibusni ya ing ospital ning feu antimong institucion a magkalub saup at sasanayan no king ospital deng magaral magdoctor at maging nurse mitikdo ya king metung a loting maki tabas o alkus a trapezoid king dakeng pangulu aslagan northeastern ning campus king dalang morayta a ngeni nicanor reyes sr avenue migastus lang p a miliun ba yang mitikdo ing gusaling iti a diniseniu nang arquitectu felipe mendoza kasaup ya ing lupung ning ospital hospital committee a pamimunan da ri lauro panganiban md nicanor reyes jr angel palanca ampo i ricardo alfonso md a meging mumunang director ning ospital metung yang maragul a grupu da reng expertu king clinica ing migumpisa king pamagsane karetang meging talapanulu dakal kareti ing mekilala king karelang obra kayabe no kareti di fe del mundo md a meging pambansang cientista national scientist at meging pekapun ning departamentu ning pediatrics i carlos sevilla md a meging talapamuntuk ning departamentu ning oftalmologia i gloria aragon md ning departamentu ning ob gyn i liborio gomez md ning departamentu ning patologia i jose tirona md ning departamentu ning x ray i perpetuo gomez md ning departamentu ning medicina ampo i jesus nolasco md ing departamentu ning fisiologia ketang miyalis la king metung a fundaciun o katatagan a non stock at non profit alang tubu deng instituto nign medicina escuela ning tecnologia medical school of medical technology ampo ing student health service clinic pamanyuyung pangkabulasan da reng magaral kareng mengalabasan a banwa menibat la keti deng matenakan diling lagyu king pamaningat king kabulasan healtcare o pamanulu apat a kalihim ning kabulasan secretary of health pitungpamuntuk ning philippine medical association aguman king pamanulu king filipinas anam a pamuntuk ning philippine college of surgeons colegiu da reng cirujano king filipinas ampong metung a pamuntuk ning world medical association agumang pangyatu king pamanulu ketang binye ne ning board of medical education lupung king pamanuru king pamanulu decs ampo ing association of philippine medical colleges aguman da reng colegiu ning medicina king filipinas ing matas diling uri ning pamangilala ing panga center of excellence in medical education centru ning kabyasnan king pamanuru king pamanulu ing pilak metung metal a elementung kemikal a maki sagisag a kemikal a ag a ibat king indo european katayang yamut a arg para king kule abu o kikinang ampong bilang atomikung metung yang transition metal a malambut maputi ampong makintab ya ing pekamatas a electrical conductivity king sanumang elementu at pekamatas a thermal conductivity king sanumang metal mayayakit yang natural king porma nang puru ampong timawa libring porma native silver antimong kasamut alloy king gintu ampo kareng aliwang metal ampo kareng mineral antimo king argentite ampong chlorargyrite ing keraklan king pilak metung a byproduct king pamagpadalise refining ning tangsu gintu ltinggaputi ampong zinc refining kanita pa tuturing da neng mayulagang metal ing pilak at magagamit ya kareng alahas dikurasyun mangamal a kubyertus ampong gamit king pipanganan ampong salapi o pera ngena ing metal a pilak gagamitan de murin kareng electrical contact ampong conductor kareng salamin ampo king catalysis da reng reaksyong kemikal deng kayang compund magagamit la king photographic film deng malanyo o dilute a solusyon ning silver nitrate ampo reng aliwang compound ning pilak gagamitan lang disinfectant a pakamateng krobyus lipat ning dakal kareng gamit ning pilak king pamaglaban kareng krobyus atyu kareng antibiotic taglus taglus pa murin ing pamanyalugsug king gamit ning pilak king pamanulu ampo kareng ospital ing aprika o africa iya ing pang peka maragul at peka siksik a populasyun a continenti kaibat ning asia keti mabilug a yatu ing kayang mga km mi kayabe no ring aliwang makalapit a pulu atin yang ning balat ning yatu at ning eganaganang gabun atin yang maiggit a katau agpang inyang karing territoryu iti atin yang ning mabilug a yatung populasyun da ring tau ing continentimakapadurut ya keng mediterranean dayat malat king pangulu ing suez canal at ing red dayat malat king pangulungaslagan ing indian ocean king maulingaslagan at ing atlantic ocean king albugan atin yang a bangsa kayabe ne ing madagascar at kayabeng lupung a pulu ing ong kong opisyal a aus ong kong special administratibung labuad agkas metung ya kareng aduang special administratibung labuad na ning maldang republika ning tsina prc ing aliwang metung iyapin ing macau ing territoryu atiu ya keng aslagan dake na ning pearl river delta kasepu ne ing guangdong lalawigan king pangulu ampong makayarap ya keng mauling dayat malat ning tsina king aslagan albugan ampong mauli megumpisa ya bilang kalakalan pantalan inyang pang dilanwa ing hong kong minalkus ya bilang manimunang kalibudtarang pangkualta ing ong kong mepinduan ya bilang metung a alpha meto yatung lakanbalen uli ning kayang pangmeto yatung pamgasiasat a uyab hong kong is subdivided into geographic districts for administrative purposes ing bourg en bresse brg king arpitan metung yang balen king aslagang france préfecture tungku ning ain département at iya ing meging tungku ning dating lalawigan ningbresse atiu king m n n e ning lyon populasyun lakanbalen mipalgyuan a burgiennes at ing burgiens lakanbalen at ding makelele pakatuknang urban area french aire urbaine ing bourg en bresse atiu king albugang bitis ning bunduk jura king kaili ning pampang ning reyssouze a susu keng sane atiu mga kilometeru pangulung aslagan ning lyon at mga kilometru ning lons le saunier bourg en bresse ing lugal a kebaitan da ring ing bourg en bresse makakmbal ka reng dagdag pa mitatag yang ugnayan kareng y rodolfo luat m disiembri metung yang filipino professional pool player ibat angeles lakanbalen metung ya kareng matas a rangku mamialung ning team philippines at atin dakal a titulu pang sarili at pansangaan y luat meging yang professional inyang idad atin yang titulu keng asian championships at ing philippine nine ball open inyang minyambut inyang world open nine ball championship y luat mabibilang ya bilang dark horse kareng dakal a tournaments ing boy samson iya ing palayo ra kaya manibat inyang s pauli ning kayang masikan a a sargu y at ing kayang asawa atin lang aduang anak ing cancer metung yang clasing sakit nung nu e ya apigilan ing pangadake ning cell at ing kayang pangakalat kapamilatan ning pangaragul da ring tissue kapamilatan da ring pamaglusub o pangasaksak karing mangalaut a karinan a ausan dang metastasis nung nu deng cancer cells mililipat la kapamilatan ning agusdaya o kaya keng kulinyayan agiang nanu ya idad ing tau malyari yang miki cancer dapot darakal la tsansa deng tutua iti ing metung kareng sangkan ning pangamate kareng mealkus a bangsa pekakaraniwan cancer karing matuang babai idad o patas yapin ing breast cancer samantalang prostate cancer ne man karing lalaking parehong idad ing drme droma king occitan drma king arpitan metung yang departamentu king maulingaslagan ning france mipalgyu ibat keng drme ilug ing drme metung ya kareng ing drme metung ya kareng mumunang departamentung melalang inyang french revolution inyang marsu melalang ya bilang dake ning dating lalawigan ning dauphiné ing drme dake ne ning kasalungsungan labuad ning rhne alpes rno arpes at makapadurut ya kareng departamentu ning ardche isre hautes alpes alpes maritimes alpes de haute provence at vaucluse ing sepu ning departamentu miyalilan lang dakal a besis at miyabe la ring comtat venaissin inyang at ing pangalalalng ning departamentu ning vaucluse inyang atin enclave ning departamentu ning vaucluse ing canton ning valréas enclave des papes nu nu padurtnan ne ning drme ini ing tala da reng bangsa na ning yatu agpang king kontinenti ampo ring pambangsang bandila at tungku ing talang ni atin yang king talang ini maka klasipika la reng bangsa agpang king united nations statistics division ing kurw metung yang village king mauling aslagan ning poland atiu pilatan ning puawy at lublin king kurwka ilug ing tungku na iyapin ing makakawaning gmina a balen kilub ning lublin voivodeship at atin yang a pakatuknang agpang inyang mga pilatan ning at ing village meging yang lakanbalen agpang keng magdeburg law bilang privadung balen iti ing meging centru ning kalakal pamangan ning makapadurut a lugal dakal a fur at balat a facturya a atiu la anman keti inyang a dilanwa ing kurw metung ya kareng kalibudtarang ning calvinism pauli ning dakala kareng polish a kapatad a migdatun karin inyang keraklan kareng pakatuknang menaliwa la kapanwalan at meging lang maniwala keng ausan dang arianism ing bandera metung yang tela keraklan misusulapo ya keng metung a asias o pole keng amanung english keraklan magagamit ya para ipabalu ing nung ninu ila o kaya mamye tanda ding mumunang bandera magagamit la keng militar balang miugneugne o kaya kareng karelang pamisabi keng parang ning labanan at ngeni deng bandera minaliwa no gamit at magagamit la bilang tanda at pamibalu lalung lalu na kareng kabilyan a masakit ing pamisabi antimo kareng lauta at king danuman ding pangbangsang bandera metung lang masikan a pangbangsang symbulu ning malaparan a kabaldugan at keraklan makaugne kareng aniban a pangmilitar ding bandera magagamit la keng pamisabi advertising at pangdecorasyun ing pamanigaral kareng bandera ing aus da vexillology ibat keng latin vexillum ing kabaldugan na bandera ing metung a bantug a gamit ning bandera iyapin ing iti ing symbolu ning bangsa ing alemanya aleman deutschland ing aus opisial republikang federal ning alemania metung yang bangsa king kalibudtang europa ing sepu na king pangulu iyapin ing pangulung dayat malat denmark at ing dayat malat ning baltic king aslagan ing poland at ing czech republika king mauli ing austria at switzerland at king albugan ing france luxembourg belgium at ing netherlands ing germany metung yang democratic parliamentaryung federal republika a atin states at nung nu neng misan timawa lang gagalo lual ning federasyun keng kasalesalayan deti dakal lang timawang bangsa a atin sariling amlat kalinangan kasalpantayanan ing germany pisantmetung la bilang bangsang state inyang franco prussian labanan inyang ing republikang federal ning germany kayanib ya kareng pisanmetung a bangsa nato deng g at deng g nations at metung ya kareng mengatatag keng pisanmetung a europa iti ing peka marakal diling tau at pekamasikan karas keng pamagsiasat a bangsa ing germany kabilang ya naman kareng peka masikan major power keti yatu ing germany makadake yang bilang labingananm a states king german ausan da lang lnder metung land keraklan bundeslnder metung bundesland at iti midake la pang a district kreise at lakanbalen kreisfreie stdte ding limang pekamaragul a lakanbalen king aleman populasiun agpang inyang marsu ding limang pekamaragul a karinan king germany populasyun agpang inyang eneru ing germany midake ya at meging yang labing anam a states lnder singular land commonly bundeslnder singular bundesland at iti midake ya pa at meging lang distritu kreise singular kreis at lakanbalen kreisfreie stdte ing bangsang apon o japon apones nihon o nippon kabaldugan na aldo penibatan metung yang bangsa king aslagang asia a makapadurut ya king pasipiku kadayatmalatan dayatmalat ning apon dayatmalat ning pilipinas aslagang dayatmalat ning sina at ning dayatmalat ning okhotsk king albugan ya pin ing korea pangulu at mauli king pangulu iyapi ing rusya at king maulingalbugan ing sina at taiwan metung kareng pekamaluid a bangsa mayayaus ya naman land of the rising sun gabun ning tatas a aldo atin yang pulu deng pekamaragul a pulu ilapin deng magumpisang pangulu papauntang mauli hokkaid honsh shikoku and kysh deng pulung ryukyu kayabe ne ing okinawa atiu la king maulingalbugan ning peka pulu deng aliwang pulu ing matas a prisyun hypertension keng amanung english metung yang kabilyan nung nu ing prisyun ning daya maralas yang matas ing matas a prisyun keraklan kayabe ya ing ating pamaintagun a mika ataki ya pusu o kaya mika stroke ya ing paneng matas a prisyun metung yang maging sangkan ning stroke ataki keng pusu pamagpalya ning pusu at arterial aneurysm at ing manimunang sangkan ning chronic renal failure o ausan pangapalya ning batu ing matas a prisyun adua la clasi mapalyaring essential o secondary ing essential a matas prisyun ing buri nang sabian era balu at ala lang akit nung nanu ing sangkan obat matas ya prisyun ing metung a tau ing secondary matas a prisyun o keng english secondary hypertension ing buri nang sabian ing matas a prisyun ing meging sangkan na kinadua ya uli ning metung a sakit antimo ing sakit keng batu o reng tumor lalu na ing adrenal gland ing prisyun ning daya iya ing puersa tutulak na ning dururut a daya karing dingding ning uyat ning daya at iti metung kareng magagamit para abalu ing kabilyan ning metung a patienti ing prisyun na ning dururut a daya bababa ya ustung ing daya daralundung kareng arteries arterioles capillaries at vein o uyat keng kapampangan ing katayang matas a prisyun keraklan magagamit ya keng prisyun an ning maragul a uyat nung nu dening uyat areni ila daragus parayu keng pusu ing prisyun ing daya keraklan masusukad ya kapamilatan ning gamit a sphygmomanometer nung du gagamitan ne ing katas na ning asias ning mercury agiang dakal a makabayung a gamit kareng pamanyukad prisyun ning daya mitatala pa ring ing pamanggamit a millimetres of mercury mmhg ing systolic a prisyun iti ing pekamatas a prisyun kareng uyat nung nu malilyari keng umpisa ning ausan dang kabug ning pusu o kaya keng eng lish cardiac cycle ing diastolic a prisyun iti ing pekamababan prisyun keni ya makapainawa ing pusukaras keng cardiac cycle ing katamtaman a prisyun iyapin ing mayayaus a mean arterial pressure ing pulse pressure iti ing pamialaiwa ding matas at mababang prisyun a mesukad ing stroke metung yang pamanaus pangclinica para keng mabilis a pangawala ning gamit ning utak pauli ning pangasabat ning daya keng eganaganang o dake ning utak ing pangaplayari na niti pauli na ning thrombosis embolism o hemorrhage ing stroke metung yang medical emergency at malyari yang anga angang pangasira ning utak o kaya kamatayan nung eya agad melawe at meulu iti ing pangatlung sangkan ning kamatayan at mumunang sangkan ning matuang pangasira king united states at industrializadung bangsa ning europa ing sangkan ning stroke iyapin ing pangatukang nna ning dalus ning daya keng utak a megisan ing anging o oxygen at glucose keng mituran a lugal iti agad adad babawasan na o lalako na ing gamit utak o ausan dang neuronal function at paganan na ing ischemic cascade nung nu deng neurons mamate la o taganang masira la at mawawal ya bisa ing utak ing kalualan ning stroke abe no reng mabilis metua matas a prisyun dating stroke o tia transient ischaemic attack diabetes mellitus high cholesterol cigarette smoking atrial fibrillation migraine at thrombophilia keng clinical practice ing prisyun ning daya iya ing pekamayalagang manaliling sugal ning stroke dapot dakal mu ring a sangkan a bage akalupa na ning pamanungnang pamanyigarilyu at pamanulu ning atrial fibrillation a pamangamit anticoagulant drugs mayalaga la ing acute myocardial infarction ami or mi o ausan dang ataki keng pusu at keng amanung english heart attack metung yang sakit a kabilyan nung nu ing mamagus a daya keng dake ning pusu mesabat ya ing malyari ing ischemia o pamagkulang oxygen sisiran ne o kaya paten no ring tissue keng pusu metung yang medical emergency at mumunang sangkan da reng pangamate da reng lalaki at babai keti mabilug a yatu ing mayalagang risk factor ilapin deng milabas a kasalesayan ning sakit pangvascular antimo reng atherosclerotic coronary heart disease at ing o angina dating ataki keng pusu o stroke at nanu pang dating meging e pangkaraniwan a pitig ning pusu o syncope matua keng idadmdash lalu na kareng patas kareng lalaki at kareng babai naman patas pamanyigarilyu labislabis a pamaninum alak pamanggamit kareng bawal a droga matas a triglyceride levels matas keng ldl low density lipoprotein at mababa keng hdl high density lipoprotein diabetes matas a prisyun pamanaba at pane ing matas a stress kareng mapilan a tau ing naples neapolitan npule ibat keng greek néa plis bayung lakanbalen lawen tala da reng traditional greek a lugal a lagyu iti ing tungku ning labuad campania at ning lalawigan ning naples king italy ing lakanbalen atin yang populasyun a milyun agpang keng metung a bilang da reng metropolitan area ning naples metung ya kareng pekamaragul king europa a a tin maiggit a pakatuknang deng pakatuknang ausan dalang neapolitans napoletani o keng kawatasan partenopei king italian napulitane king neapolitan atiu keng kapitna nang dake papuntang keng bulkan ning vesuvius at makakawaning pang lugal ning bulkan ing campi flegrei eganagana dake ning campanian volcanic arc mitátag ya kanitang ing tarlac state university tsu ing sentru ning kabyasnang akademiku king lalawigan ning tarlac king filipinas miyayampang yang kursung gradwadu kareng dakal a sanga ning belwan bukud kareng kursu o programang vocational undergraduate degree ampong postgraduate programs king engineering chemistry human kinetics and social sciences computer studies ampong information technology business and accountancy education public administration architecture and fine arts secondary ampong nursing bayu bayu pamu biklat ne ning tsu ing kayang programa king bachelor of laws ll b kasaup ne ing integrated bar of the philippines tarlac chapter bukud kaniti atin yang medical degree program para kareng magaral a internasyonal king kayang lucinda campus ing dzcg am khz meting yung am istasyon audiovisual communicators ing pamagpalya ning pusu o king amanung english congestive heart failure chf neng misan mayayaus ya anamn congestive cardiac failure ccf o kaya basta mu pamagpalya ning pusu metung ya kabilyan nung nu papalya ya ing pusu o yay ausan dang functional cardiac disorder nung nu eya gagana ing pusu o kaya maina ya pitig ing pusu para akatmuan neng daya ing mabilug a katawan eye dapat pagkamalian keng pamituknang ning kabug ning pusu nung nu mayayaus keng egnilsh a amnau bilang asystole o kaya ausan dang cardiac arrest nung nu tinuknang na ing taganang kabug ning pusu nung nu miras keng kamatayan uli ning enman eganagana patienti atin lang volume overload ketang mumuang lawe ing pamagpalya o heart failure iya ing buri rang gagamitan bayu ketang lumang ausan dang congestive heart failure ing congestive heart failure keraklan ere akakit o ere abibitasa uli ning ela mikakasundu at masakit yang lawen lalu na nung bagya ya mu agiang reng pang peka biasang therapist ing pamagpalya ning pusu sisingil yang mga balang banua kareng mamamate ing holy name university o hnu sadyang holy name college o divine word college of tagbilaran metung yang catolicung institucion ning matas a pamagaral a atyu king tagbilaran lakanbalen bohol filipinas metung yang universidad a privadu non profit at co educational a palakad ning aguman ning verbu ning dios o svd atin yang programa king elementaria matas a pipagaralan secondary o high school colegiu ampong graduadu graduadu kayabe la kareng yampang na deng cursu king graduate school arte ampong ciencia pamanuru nursing comerciu ampong accountancy computer science engineering ampong leyi law bukud king pamanuru darapat ya muring pamanyaliksik ampong pamanyaup king comunicad ing hnu makarehistru ya king paascu ing internatioal academy of management and economics o i ame a yagkas ay eym metung yang escuela king comerciu king makati lakanbalen filipinas mitatag ya kanitang ing mumuna nang alkus ning i ame lalam ning lagyung international university foundation ing mitatag yapin ing abogado at educador a i dr emmanuel t santos a maki patnube king international acrediting commission from kansas united states ketang kinilala ne antimong local a institucion ing i ame ning the commission on higher education of the philippines kanitang marzo ing i ame ing meging mumunang escuelang ning comerciu a mekatupad king adwan ning iso bang mitatag quality management system for the provision of higher education in management particular para king diseniu pamagdala delivery ampong pamanyubuk testing da reng cursu king comerciu at deng pangkabilugan a principiu ning pamanibala management king hotel miramar king hong kong merapat ing ceremonia anyang miyari ya ing mumunang lupung ibat king instituciong iti atin yang programa para king colegiu ampong graduadu king paksang pamanibala management ing i ame mararapat la ngan neng sabadu deng programang graduadu at malyari lang aryan kilub ning metung anggang atlung banwa magobra la kareng cumpania king negociu deng keraklan a miyari kareng colegiu ampo kareng sanga ning kapamahalan deng kilalang miyari kayabe la kareng miyari king i ame deng makatuki ing aneurysm o aneurism metung yang lugal keng uyat ning tau nung nu mika bukul ya ing uyat at sinapak yang daya pauli ning pangaina ning dingding ning uyat deng aneurysm keraklan malilyari kareng uyat a ausan dang arteries king bukana ning utak a ausan dang the circle of willis at king aorta ing pun a uyat manibat palual keng pusu a ausan dang aortic aneurysm ing bukul keng uyat malyari yang mipusit at ikamate agiang kapilan kalupa ning bukul keng interior ning parugang dakal yang pagasang mipusit ing maragul a aneursym kesa keng malati ing aneursym malyari yang maulu ing josé rizal university jru metung yang privadung institucion yang alang secta at non stock mayayakit ya king shaw boulevard mandaluyong lakanbalen filipinas i don vicente fabella ing mumunang certified public accountant a filipinu ing mitatag king colegiu antimong far eastern college school of accounts commerce and finance kanitang miyalilan ya lagyu king josé rizal college jrc ketang antimong kapigaganakan king bayaning pambansa ning filipinas i dr josé rizal anyang mumuna atyu king quiapo iting pipagaralan ala yang patugut babye serviciu king pamanuru manibat ketang liban mu anyang ketang megi yang universidad ing jrc ketang octubre mirinan ya muring kabilyan a deregulated kapamilatan ning commission on higher education philippines mikyabe ya ing jose rizal university king kanitang kayabe la kareng miyari king jru di ramon magsaysay a pamuntuk ning filipinas dang banquerung di alfredo antiporda ampo i peter kaw sek ding capitalistang bienvenido tantoco rustan corporation at luis ongpin wolff and company ing meging kalihim ning educacion i dr armand v fabella ing broadcaster a i joe taruc ing filantrofong i chester g babst di philip cezar at vergel meneses a ampo ing comedianting in jimmy santos a meging campiun king ncaa ing kalayaan college metung yang colegiung privadung pang apat a banwa king marikina lakanbalen filipinas a mitátag kanitang makarehistru ya king commission of higher education ning filipinas tetag neng dr jose v abueva a sadyang pamuntuk ning universidad ning pilipinas ing kalayaan college ketang kayabe la ring aliwang profesor ibat up a maki kapagnasang miyampang matas a uring pamanuru tatanggapan no ning commission on higher education o comision king matas a pamagaral ched magobra la kareng mepiling profesion deng miyari keti at susundu ra pa iti king mas matas a lebel deng aliwa atin namang mitikdong sarili rang negociu ing visayas state university ya ing sadyang leyte state university lsu king filipinas didinan ne pa muring maragul a ulaga ing pamanyaliksik ampong pamanuru king agricultura kayabe na ing obra king pamiparakal ning ampo ing pamagpalto ning ngungut a macapunong malati dwarf atin yang programa king pamibalik king kakewan reforestation ing universidad maki apulu yang colegiu ing sistemang vsu bukud king atlung instituto ampong metung a escuela school a kapante ning colegiu deti reng college of agriculture college of forestry college of veterinary medicine college of engineering and agri industries college of arts and sciences college of education college of fisheries vsu tolosa campus college of agri industrial technology vsu isabel campus college of environmental and agricultural technology vsu alangalang campus college of education and agricultural technology vsu villaba campus institute of human kinetics institute of tropical ecology institute for strategic research and development studies ampo ing graduate school atin ya muring open university a manibala king programang pamiturung marayu distance education bang sumulung ing uri da reng memalen a makaempleu king visayas at deng labuad a kalele na niti atin yang programang pamanuru ing vsu a susuyu o magsilbi kareng kayang clienti didinan dang ulaga deng myayaliwang cursu ning universidad ing panyulung ning kabyasnan da reng magaral kareng larangan a technical pamanibala managerial ampong pamag negociu entrepreneurial ating hands on practicum ampong pamagsane king kilwal field training a gagamit kareng pekabayung gamit ampong facilidad bang lalung lumalam ing karelang kabyasnan kareng cursung agro industry information technology tropical ecology veterinary medicine forestry fishery ampong food science and technology ing jatropha metung yang genus a bibilugan da reng manga a tanaman a succulent palungpung shrubs ampong pun dutung la reng aliwa antimo ing galumbang o jatropha curcas l ibat king familiang euphorbiaceae tubu la kareng mangapaling tropical a lugal deng tanaman ibat king genus a iti antimo king india africa ampo king migumpisa ya king caribbean ing jatropha at kinalat da antimong pamakud hedge plant king africa ampong asia deng negocianting portugues atin lang sampagang lalaki ampong babai deng mangalating pun dutung at e la masiadung daragul king salukuyan gagamitan de ing laru ibat kareng butul ning jatropha curcas galumbang king kapampangan bang gawal panangab a king india ampo kareng aliwang bansa bubulalag de iti kareng dakal a bansang third world deni reng mapilan a species ampo ing karelang gamit gagamitan da la reng tangke na niti king pamangawang basket deng king sonora mexico at haat ing aus da kaniti nanangdang babangalan at bababad do reti king metung a complicadung paralan ibat ya king aliwang tanaman ing krameria grayi ing malutu lutung panguleng gagamitan da kaniti at e keti gagamitan ya iti bang gawang laru ning jatropha a gagamitan bang gawang candila ampng sabun ampong sangkap king pamangawang biodiesel malyari lang gamitan kareng digester ampong gasifier deng cake a mitagan kaybat nang meyapsal ning laru malyaring gamitan iti king pamangawang biogas king pamaglutu ampo kareng makina antimong abonu ampong pamangan animal o kaya naman malyari yang gamitan ing mabilug a butul a maki laru kareng digester bang gawang biogas pepakit da reng talasaliksik a ating sangkap ibat kaniting tatalab laban kareng tumor malyaring la panulu kareng magkasakit pamagbawas deng butul na niti malyari yang paglanggas sugat ing agta na niti at pabukal da no man deng bulung at gagamitan dong panulu king malaria ampong lagnat deng bulung a pepabuka makalasun la kareng tau ampong animal deng kayang bunga ampong bulung metung yang manimunang dikut a prublema king australia gagamitan yang panagaula ornamental kareng lugal a mangapali tropics atin yang ng sampaga alus king mabilug a banwa maki sampaga yang masigla pangalutu antimong malutung coral at bulung a malalam pangagili strongly incised gagamitan ya king pamag tan king balat leather ampo king pamangawa king malutung panguleng gagamitan da king mexico ampo king mawli albugan ning america southwestern united states tatanam de murin kareng bale ing genus a iti awsan de muring ing amlat at arti ning poesia dalit at dramang kapampangan neng joel pabustan mallari agpang kang r icban castro masakit na lang panintunan deng maliaring masabing literaturang kapampangan na linto pa man baiu ing paniatang da ring espaol liban namu karing matua pero alang malino idad ning pamagumpisa da ring basultu kantang mikipaldak at tumaila o lalabay bugtung ampong leyendu ing foksong a basultu kalupa ning o caca o caca minie yang idea na tutu neng malambat iti alimbaua mababanggit la ring aeta ning kabundukang zambales nung iyagpang ya ketang kapanualan na minuna la taganang palak a menuknangan deng antimo ding aeta king matuang lugal kapampangan deng mangatuang bage a mipaliaring bibie idea nung nanu lang literatura deng minunang mikalat at miusu king matuang lugal kapampangan panualan da ring minunang talasulat na penyilab da la ring memaniakup a espaol lauen ya i yuzon a m a literaturang poesia deng minunang misionerung memaniatang keti filipinas sasabian da ing pangamailig da ring minunang manuknangan keti pilipinas king pamagdalit o pamagkanta da karing karelang matuang beluan at gelingan ketang paralang poesia o king kapampangan iti deng ausan dang kauatasan o kudta at aliua pa deti mengasikap la karing kanta o dalit da kanita at makanian dalang karaniuang gagamitan deti potang antimo mamagse la king kalautan pati na potang magsaya la hernandez ana pin hernandez ing pangailig da ring minunang manuknangan keti pilipinas king pamanganta at o pamagdalit at aliua pa ing megsilbing paralan karing misionariu ania makanian da lang asulat la karing lokal a amanu da ring tau kanita deng pasion dalit at aliua pang porma para mu aipakalat ing kabaluan ning kasalpantayanang kristianu deng agustinu pati na deng aliua pang order da ring kaparian penigaralan dala deng miayaliuang salita da ring pilipinu kanita iti kayabe la deng poesia o poema agpang kang ocampo at aliua pang porma da ring pakabersung beluan at gelingan da ring tau kanita hernandez mupin dakal kareti mengapilit la namang mipalitan ba la mung mituki karetang piesang pangpisamban agpang naman king pamangilala king poesiang kapampangan ing paring y alvaro de benavente ketang kayang arte yamu ing sinubuk a pagaralan iti sinulat na king arte na ing poesiang kapampangan alia masiadung malagu o artistik ania makanian mu naman kanung ditak mu ing asabi na kaniti hernandez binggit na keti ing pangapayak at manaiun nang pansin karing poesiang kapampangan keti sinulat nala deng apansinan na king pamibalangkas da ring bersu na ilapin deng pakatuki kabang deng salitang atin tiduang silaba na mayayagkas sabe antimo ing atiang sadia pudian at aliua pa misan magagamit la king paralan ning pamagbersu dizon hernandez at matuang poesiang kapampangan y benavente asulat na naman na ing amanung sisuan atin yang aduang uri ning peosia ing marungay manungay at ing dalit itang mumuna dramatik ya kanu at kakanta ya kabang mamagse la o atin pamikasaya ing metung keti yang magkanta kabang deng dakal ilang makibat ketang estribillo o refrain ing pakibat a iti ala yang pilming bilang da ring silaba kabang ing marungay miki anam neman ing dalit yang lultong mas malalam at atin neman pitung silaba o atlung sukad three feet at caesura deng aduang areti ali lang tutukian nung nu pilan ing istansang kailangan lang magaua maliari lang apatan limaan pati anaman o pituan pa kabang deng panauli dang silaba deti dapat langan ririma makanian murin king balang istansa deng rima malairi la naman mamalit mupin kerakalan kareti papalit la potang kaibat na ning pitu o dakal pang istansa mapilan karing dalit na mekua pang meramdam ketang panaun ning sinlag ya ing pang dilanwa na mengasinup ibat la karetang luther parker collection metung a alimbau ing pakatuki ing sinta na ning dalaga anti ing danum king dubasa numan ari ing linis na tin sumayad a galac na ing sinta na ning lalaqui anting danum naman cati marayuping magparati qng abari ning babaye metung karing maulangang pansin a ikit nang dizon kalupa nang hernandez itang poesiang marungay keti pakutang nemu naman kebit ketang sinulat na ing marungay bilang manungay iti makanian ne munaman apansinan santos aniang lilikas ne ing obra nang benavente ibat king salitang ispanis ing salitang manungay iti ing matuang diptong ning balu da ring kapampangan ngening manungge o manunge iti mangabaldugan yang pamanuldu o maliari mu ring pamanuru keng para nang tau ning dadapat kaniti masanting yang ilage iti king dakal a panugali da ring kapampangan mumuna metung a panugali da ring kapampangan ing mapanuru antimo potang atin magbasultu potang gagagkas nala deng makayagum king metung a pamitipun at potang lilipat ne king tutuking malaiari pang magbasultu o mamulosa nung balikan ya ing asulat nang benavente kaniti ustu ya naman buring sabian uling ing metung keti yang magkanta na anti y among manungge karing dakal ban ipakibat da ne man ing estribillo o refrain iti kauangis nemu naman itang metung pang pialung ning pamigaleng atin pakibatann da ring dakal a makiabe iti ing ausan dang bulaklakan o talubangan at karagatan keti mipamakibat la deng kayabe balang kaibat nang mengutang ning metung anti y among manungge ketang durugpan ning talubang at makanian nemang makibat ing magsilbing bulaklak o karutungan dakal munaman karing kantang pang anak deng magsilbing pasilip ketang matuang poesiang kapampangan na sasalamin king payak dang pamibiebie deng makatuang kapampangan deng pakatuki metung lamu karing makakalinguan nang kanta da ring anak a mamialung king dalan kanita o silin silinan babo na ning dutung ayalang patugut king dalan luluyung iniang mebante ka ika pa ing sinumbung e uari tutu ita ika ing sinumbung ika ing sinumbung bulan bulan baldugan mukung sundang palang nanan me ing sundang palang pangutud keng kuayan nanan me ing kuayan gauan keng bale nanan me ing bale dapukanan keng pale nanan me ing pale pamubud panguruk pakan yang manuk paten keng siklaud dalit o kanta dalit o kanta nanung pamialiua da reti agpang kang paring diego bergao o s a ing dalit kanitang panaun a disan na iti deng pakabersu couplet antimo deng kuentung makapoesia ballad kantang kapampangan dagdag na pang bergao ing dálit o manyalit iti ing ikanta la kabang ing délit tutukuy ya king kanta o ing nung para kaninu ya ing kanta mirálitan ing magkanta la ring balang metung kabang y rodolfo cortez naman ing sinabing metung lang pangkaraniuang kanta ania dakal karing lalaue karing aduang alimbaua da reti bilang ordinariung kantang babasultu da king dalan ing atin ku pung singsing at ing o kaka o kaka agpang kang ricardo e galang ing dalit ilapin deng kantang pamibibie king balen dagdag na pa galang makakanta la menasa deti karing panaun ning pamamastul damulag mamiping kakurangan mangiling o magbaiung pale at mais o balang mamagse la ring ati king bangka bang patdan da ing kainip king pamaglaut deng dalit galang tetema la king lugud ning leguan king kalikasan lugud king apung ginu kapalsintan at o tepangan da rin bayani deti pakabersu la at mas dirinan deng malalam a pansin ing tema kesa king melodi o tonu ning kanta katunayan ing tonu na maralas mauulit la mu potang makakanta la menasa deng magkanta o deng magdalit kukua lang maiplan a tabas ibat karing kuriru at keti pasantingan da nemu ing pamagkanta ing pakatuki metung yang alimbaua ning dalit ibat ketang librung ethnographic study of the pampangans nang galang panupaya mu cu dalitanan da ca comanguing babai malagung sultana ding angang bulclac durucu la queca uling icang reina ding bucu t sampaga metung cang bulaclac qg malagung jardin isapuac babo na ning marimlang angina daig mo pa retang azucena t jasmine canitang cule rang masmiu t maningning agpang kang lorenza garcia perez n d ing dalit metung yang imnu na mangising king kapanamdaman antimo deng manaklas at miadiang makipaglaban y kapitan karias abundio na masasabing pekamata nang andres keti kapampangan kanita aniang panaun ning rebolusiung ing magkantang dalit balang makapagadia at makatuki deng kasapi king lalaban ning katipunan dagdag na pang alejandro perez aniang milabas na ing panaun ning rebolusiun ing dalit megi lang anti mong imnung pangpisamban lultong deng dalit ila mong peka pormal at mlagung liriku karing miayaliuang foksong o kantang pangbalen kasalungsungan deng aduang areti ing dalit at kanta antinala mong mipapalitan a kabaldugan ning pamangamit panabilin nung atin ko pung maulagang pangsin o komentung malairing iambag king bilungan a iti matula kepu tanggapan at iabe king metipun a salese keti maliari ye pung iyabut king email a iti joelpmallari yahoo com ing lyceum northwestern university metung yang escuela king medicina a atyu king filipinas tetag de ri dr francisco quimson duque ampo i mrs florencia tiongson duque ketang lalam ning lagyung dagupan city school of nursing migumpisa ya antimong iscuela ning a maki metung mung cuartu king dagupan city polyclinic hospital anyang mumuna siyamlang pulu t apat deng magaral anyang miyalis ya lugal minaliwa ya rin lagyu manibat king dagupan city school of nursing papunta king lyceum of dagupan city miragdagan ya itang metung mung cursu anyang minuna at midagdag la reng pre nursing liberal arts radiologic technology ampong medical technology ing lyceum of the philippines university lpu metung yang institucion ning matas a pamagaral a atyu king intramuros menila tetag neng dr jose p laurel a meging katlung pamuntuk ning filipinas ya kabud a universidad a tetag ning metung a pamuntuk ning pamuntuk ning republica pekilagyu re king lykeion ing malating kakewan grove king atena athens kanitang minuna nung nukarin no tirung aristotle deng kayang dicipulus makatalakad ya ing talindo vision ning institucion kareng katatalakaran o principiung ibat kang dr jose p laurel adwa la reng kapansin pansin a bageng mayayakit king universidad metung ya keti ing hall of heroes sidwan da reng bayani nung nu la mayayakit deng ribultu ning nang katawan o bust da reng gagalangan a tau king amlat ning filipinas a dinukit ning a i guillermo tolentino ampo ing kilalang lyceum tower a magsilbing saksi king kasalesayan ning universidad ampo ing kayang taglus taglus a pamisulung kayabe la kareng kayanib nang kalagyu ning universidad deng makatuki atin ya muring extension campus king general trias cavite ing universidad a maki lagyung lyceum of the philippines university cavite e maglwat at gawan da na lang metung lagyu ampong sagisag logo deng anggang sanga lalam ning lyceum university system o sistemang universidad a lyceum dakal la reng cursung mituturu king universidad dapot ing ing cursung magdala king universidad flagship course dakal kareng pekapun ampong oficial king pamanyuyung pangmalda king filipinas ampo king departamentu ning pisasabyan a pangdayuan foreign affairs department ing ibat king universidad kayanib ya iti king intramuros consortium nung nu ya murin kayabe ing escuelang tecnical a mapua institute of technology ing escuelang catolicung colegio de san juan de letran ampo ing pamantasan ng lungsod ng maynila a bandi ning lakanbalen ning menila mibusni ya ing lyceum of the philippines university ketang julio makatalakad ya ing manimuna nang campus ning lyceum of the philippines university king intramuros ketang lugal nung nukarin yang sadya ing ospital ning san juan de dios king salukuyan mangaliwalas la at paka aircondition la ngan deng cuartung pipagaralan classroom makataid la ngan deti king integrated computer network ning universidad veritas et fortitudo ing kayang motto kasebyan a mangabaldugang katutwan ampong tepangan lyceum of the philippines university offers programs classical courses law the liberal arts diplomacy and journalism as well as nursing engineering business and accountancy mass communications tourism and hotel and restaurant management the university also aims to lead in tertiary level information technology education miyayampang yang cursung kareng clasico liberal arts diplomacia pamipahayag journalism ing universidad bukud king nursing ingenieria engineering comercio business ampong accountancy mass communications turismo tourism ampong hotel and restaurant management kayabe la kareng miyari king universidad deng pekapun king kapamahalan o gobiernu deng alit arts diplomacia ugnayang pangdayuan comerciu at myayaliwang profesion deng kayang programa deng kayang programa specialization advertising broadcast communication public relations major english filipino social studies deng kayang programa banking and finance computer data management and processing economics entrepreneurship management management accounting marketing public administration deng kayang programa deng kayang programa deng kayang programa diplomacy international trade deng kayang programa deng kayang programa makakawani ya ing campus ning college of law king makati lakanbalen major educational management guidance and counseling ing manila doctors college mdc metung yang pipagaralan a miyayampang cursung academicu at makuyad a cursung maki certificate kareng paksang makayagum king medicina allied medical services o kareng alit at cienciang liberal liberal arts and sciences mitatag ya ing mdc kanitang bilang of ning manila doctors hospital ing metrobank foundation ing palakad kaniti kanitang banwang miyalis ya manibat king menila papunta king pasay lakanbalen ing campus ning mdc mitatag ya ing escuela anyang kalibingsyam nang aniversariu ning manila doctors hospital at minuna yang mekilala antimong mdh school of nursing sadya atyu king kapat a pisu floor ning manila doctors hospital king united nations avenue kayabe la kareng kayanib a mitatag di dr gonzalo f austria dr fidel estrada dr jose villanueva at aliwa pang kayanib ning anyang miyalis ya mepili ya ing metung a bayung grupu da reng director ning ospital a panimunan da ri dr george s k ty antimong talapamuntuk chairman ampo i mr edgardo espiritu antimong pamuntuk president uli na niti matalik yang meragul ing colegiu mitikdo ya ing metung a gusaling maki atlung pisu floor o palapag a maki cuartung pipagaralan laboratoriu ampong oficinang administrativu akakit mi ya ing manila doctors college antimung modelu o tatalangan dang institucion ning matas a pamanigaral king kabulasan ampo kareng aliwang larangan antimong centru ning pamisaplala ning tau a makataladad king kalinangan ning kabyasnan ampong pamaningat nurturance atyu king hidalgo st quiapo menila filipinas ing manuel l quezon university mlqu kayabe ya iti king a member of the colleges and universities sports association cusa miyayampang yang pamagaral king elementaria secundaria matas a pipagaralan colegiu ampong graduadu graduate mitatag ya ing universidad ketang kapamilatan da reting matenakan a abugadu ampong ukum leoncio b monzon lorenzo m taada arsenio p dizon carmelino g alvendia jose b l reyes manuel o chan anselmo s claudio makanyan yang linto ing escuela ning leyi school of law uling migising la diwa king kabyasnan da ampong sigasig deng karelang talaturu kayabe la kareng mangatas dili ikwa king bar examination examen king panga abugadu deng miyari kaniting escuela ning abogacia tikyan da reti ing inumpisan da reng karelang gagalangan a talaturu ing sadyang kalihim ng katalarwan justicia ricardo c puno ing talapamingwa ning katuliran a pantau human rights advocate i sedfrey ordoez ampo ing sadyang justice ning kakataskatasan a ukuman i isagani cruz adwa kareng megi nang estudianting justice puno ing meging justice ning supreme court di jose melo ampo i jose vitug deng aliwa mekilala la king karelang profesion antimong abogadu accountant negocianti ampong talaturu meragul ya at mipalagyuang manuel l quezon educational institution mlqei ing escuela ning leyi kanitang akamtan na ing panga universidad mitikdo la reng esceula ning alit ampong ciencia arts and sciences pamanuru education comerciu ampong pamanibalang negociu commerce and business administration inginieria engineering arquitectura architecture pamanigaral a graduadu graduate studies ampong criminology kanitang mitatag ya ing escuela ning tecnologiang pang informaciun school of information technology ing paralegal studies pamagaral a kayagum king leyi ing tawling cursung miragdag king escuela ning leyi ing mapúa institute of technology mit mapúa tech o kabud namu mapúa metung yang instituciong privadu at alang secta nonsectarian king intramuros menila tetag neng don tomás mapúa kanitang matas ing paglalawe ra kaniti antimong pikukwanan ingenieru ampong topnotcher manikwang pekamatas a marca king board examination king ingenieria engineering ing mapúa ing minunang pipagaralan a pepalyari ketang calendariung academicung maki apat a dake four term lipat ning adwa o neng kayi atlu king filipinas anyang atin lang kapabalwan king lalam footnote a malayan colleges operating under the name of mapúa institute of technology malayan colleges a palakad lalam ning lagyung of mapúa institute of technology antimong tanda ning pamipalyari da ring talapanibala ketang pamanaliling lagyu tetag neng don tomás mapúa a miyari king cornell university at ing minunang arquitectung filipinu licenciadu ing instituto anyang mumuna deta mung cursung arquitectura ampong ingenieria civil ing yampang ning instituto kareng talapagaral o estudianting magobra neng aldo at magaral neng bengi walu la mung pulu deng magaral at labi lang adwa deng talaturu kanita a magclasi ketang gusaling pang comerciung upahan da king carriedo quiapo menila kanitang mitatag ya ing mapúa high school at anyang mikyabe ya ing mapúa king national collegiate athletic association antimong mapua cardinals anyang ginamit deng garrison ing instituto deng sundalus a japon anyang sasakupan de ing menila at mituknang ing clasi denasan ning instituto ing kasakitan anyang mabilug a panaun ning gera uling mituknang ing pamagpursigi nang isundu ing pamagaral da reng estudianti at mepilitan yang payaryan lang maranun deng senior ketang lubus ing pangasira ning instituto ketang panaun ning pangatimawa libeeration kayabe ya king planung pasibayung pamagpasikan ing pamanyali ketang sadyang de luxe fashion school king doroteo jose nung nu ya mibili ng departamentung secundaria high school department kanitang anyang mekasali yang kapirasung gabun ing familiang mapúa king la corporacion fransicana nung nu ya makatikdo ing salukuyan a intramuros campus mibuklat ya kanitang ing campus at miyari ing pamanalakad kareng gusali kanitang miyalis la ngan king intramuros campus deng eganaganang cursung pang colegiu king doroteo jose campus ketang mete ya i don tomás mapúa ketang december at minalili ya antimong pamuntuk ing kayang anak i don scar mapúa anggang mete ya kanitang mekilala ya antimong manimunang pipagaralan king ingenieria king bansa ing instituto king lalam ning pamanibala nang don tomás mapúa ampo ing kayang anak i scar mapúa ketang panaun a ita banwa banwa yang manikwa kareng apulung pekamatas at pati adwang pulung pekamatas kareng keraklan kareng board exam king arquitectura ampng ingenieria ya murin ing dakal dili mipapasar kareng board exam kareng escuela king arquitectura at detang myayaliwang larangan ning ingenieria ing anak nang don scar mapúa i arquitectu oscar mapúa jr ing menibala king kayang katungkulan angga kanitang diciembri anyang inalis ne ning familia mapúa ing instituto king yuchengco group of companies ygc a tatalnan nang ambassador alfonso t yuchengco at i dr reynaldo b vea ing mepiling pamuntuk kanitang uling king kakulangan king lugal mesali ya ing matwang gusaling rcbc king makati at iti ing gewa rang mapúa makati campus nung nu ya miyalis ing school of information technology mitatag ya ing metung a suli ning school of it ing mapúa it center miyayampang yang adwang banwang diploma program ing mitc bang manikwang associate degree a papunta kareng cursung bachelor s degree apat a banwa ning mapúa king metung a ladderized program minalis ya manibat king sistemang semestral papunta king sistemang quarterm ing mapúa samantala misara ya ing mapúa high school uling mangalugi ya kanitang pepabalu ning administraciun ing planung alilan ya lagyu king malayan university ing instituto kayabe king planung itas ya king kabilyan a universidad iti nanupata kabang panayan deng matanggap a universidad malayan colleges pamu ing magamit at manatili ya ing lagyung mapúa institute of technology kareng colegiu ning ampong e meging katanggap tanggap kareng magaral ampong alumni iting kapasyan a iti mitipun la king kilwal ning campus king dalang muralla king intramuros deng talapagaral a makasulud matuling a kamiseta antimong protesta kaniting planu ning administraciun ampo ing karelang e pamangunsulta o pamanyad pamalak kareng talapagaral mibansagan yang protestang black valentine king amlat ning mapúa iting milyari lipat ning pangimut da reng talapagaral talaturu ampong alumni laban king kapasyan tengwanan ne ning board of trustees ampo ing ched ing pamanaliling lagyu a papalyari da king malapit a paytungulan biklat ne ning mapúa ing san lorenzo ruiz school of health sciences at miyampang yang cursu king nursing king makati campus anyang julio ketang miyari ing contrata ning mapúa high school king doroteo jose at misara ya iti anyang marsu inumpisan ne ning mapúa institute of technology ing bayung malayan high school of science king a mibusni anyang junio at agpang king planu dinan nong ulaga deng programang makaugne king ciencia ampong tecnologia migumpisa yang miyampang programa king psicologia ing intramuros campus kabang inumpisan no ning makati campus deng pamanibalang negociu business administration ampong accountancy anyang ampong pamanibala kareng hotel ampong restoran hotel and restaurant management anyang ing new builder ing oficial a pahayagan ning mapúa institute of technology tatalnan ne ning metung a grupu da reng estudianting periodistang panibalan ning manibalang talapatuntun managing editor ampo ing metung a talausuk king talapatuntun the builder ing lagyu ning pahayagan da reng talapagaral angga king decada sesenta s sinaguli yang meging avante garde iti anyang mumunang banwa ing decada setenta early s anyang mibaba ing activismu da reng estudianti kaybat ning leyi militar martial law mibalik ya ing pahayagan ning escuela lalam ning salukuyan nang lagyu kayabe la kareng kilalang meging kayanib ning new builder ampo reng inalilan na deng makatuki ing kundilat mayayaus mu rin lape keng amanung english pancreas metung yang gland organ king digestive at endocrine systema da ring vertebrates pareu lang exocrine papalual katas ning kundilat a atin pamaglaso enzyme at endocrine makagawang dakal a mayalagang hormone kayabe ne ing insulin glucagon at somatostatin kareng tau ing kundilat mga cm pulgadas pakabang organ keng atian metung kareng organ gulut ning lungib ning atian atiu king kaibat kilual ning dungus at malapit ya at makataid keng duodenum atin yang atlung labuad ing buntuk katawan at iki ing kundilat a duct mayayaus ya naman duct ning wirsung pupulayi ya keng kaba ning kundilat at magigisan ketang kaduang dake ning duodenum king ampulla ning vater ing common bile duct keraklan tatayid ya keng kundilat a duct keni o kaya malapit keti dakal kareng tau atin la naman malating accessory duct ing duct ning santorini nung nu makatyatsat ya manibat keng pun a duct papuntang pangulu papunta keng iki papunta keng duodenum tatayid ya keng proximal kesa keng ampulla ning vater pauli ning alaga da ring enzyme a atiu keng kundilat ing sugat o panasakit keng kundilat mapanganib ya ing tusuk keng kundilat keraklan mangailangan yang agad agad a lawe ning metung a saneng doctor ding miyayaliwang sakit keng kundilat ilapin deti ing iki ning kundilat keng amanung english ing tail of the pancreas atiu anatomically keng kaili malapit king hilum na ning spleen at ali ya mu kabud antomical distinction ing iki ya mu kabud dake ning kundilat na atin pancreatic polypeptide pp cells at ila ing miki gawa keng pamanyipsip keng pancreatic polypeptide para mika coordinasyun keng exocrine at islet enzyme pamipalual pp cells mayyakit la keng bandang lelelele ning iki beta cells insulin secretory at delta cells somatostatin secretory mayayakit la keng kalibudtan dake ning iki at karing aliwang dake ning kundilat deng cells mesambitla babo atiu la mu king islet cells ing karelang secretions miraras exocrine dake ning kundilat kapamilatan ning capillary network a makapadurut kareng islet cell a populasyun mayayakit ya ing mariano marcos state university king ilocos norte metung a lalawigan king pangulu albugan northwestern nang dake ning isla ning luzon filipinas atyu king balen ning batac a maki dayung apat a ralan pitumpulu t adwang kilometru km manibat menila metung yang tahimik a balen a mabibye king pamananam ing batac metung yang masanting a lugal para king pamagaral ampo king panyulung ning kanayunan uli ning masanting nang lugal malagwang sake papunta king kabilugan ning batac ampo reng balen ning paoay currimao at san nicolas ampo ing lakanbalen ning laoag dadalan la king campus deng jeep mini bus ampong bus bukud kaniti atin yang internacional a pisulagpon airport king gabua laoag lakanbalen ing lalawigan at metung a daungan king gaang currimao atin ya muring lima pang aliwang campus ing mmsu ati lu reti king lakanbalen ning laoag adwang campus currimao dingras ampong paoay manambag ya ing universidad paras king pamipakayap king uri ning bye ampo ing pamitimbang timbang ning ecologia kapatulugan kapamilatan ning matas a uri ning pamanuru pangamabunga productivity pamanyaliksik a makabage kareng gagamit client oriented research ampong programa at proyectung paras king pamakiyugnayan king balen extension programs projects a susuportan da reng makagyung bilang da reng tau gamit king pamanuru ampong tecnologiang pang informacion o pangbelwan kapagnasan ning universidad ing miyampang dakal at miyayaliwang programang academicung kareng lebel o pangatas a certiificate associate baccalaureate master ampong doctorate magdalang maleparan a uri da reng programa king pamanyaliksik kareng cienciang basic ampong applied lalung lalu na king alit arts agricultura agribusiness agroforestry fisheries pamagaral da reng talaturu teacher education rural sociology pamanibala management ampong technologia a maglalang belwan a yang panibatan da reng kalutasan da reng pamangaylangan na king panyulung a pamanalkus development ning kayang lalawigan ampong labwad provide off campus instructional continuing education and extension services to meet the needs of residents of the province and the region within the context of the regional and national non formal education and serve as the locus for the regional cooperative and development center for public and private colleges and universities in the ilocos region munye pamanyundu king pamagaral kilwal ning escuela ampng saup king balen a makibat king pamangaylangan da reng makatukang king lalawigan ampo ing labwad kilub ning contextu ning e formal a pamagaral king labwad ampo king bansa atin yang siyam a colegiu ing lalawigan anterior surface ing keraklan a dake ning wanan a kapitna ning balat a makatagkil keng transverse colon at ita mung areolar tissue ing makasagabal ing kayang babo dake ing batal lulsut ya ing kayang wanan a sepu a atin kulkul para keng gastroduodenal artery ing lalam a dakeng wanan lalam ning transverse colon makatakap ya keng peritoneum a makatuki keng inferior layer na ning transverse mesocolon at makatagkil ya kareng makapaluput na ning malating bituka ing superior mesenteric artery lalabas ya keng arap ning kailing kapitna sumangid ning uncinate a procesu ing superior mesenteric vein pupulayi yang patas dane ning artery at gulut ning batal at makiabe ya keng lienal vein para maging yang portal vein keng anatomy ning pamaglaso pamangan digestive system ing duodenum metung yang kalubkubin a makasuglung a tubo tataid ne ing dungus keng jejunum iti ing mumuna at makuyad a dake ning malating bituka at nung nu ing kerkaklan a malalaso ing pengan kapamilatan da deng chemicals magumpisa ya keng duodenal bulb at magwakas ya keng ligament ning treitz ing lagyung duodenum ibat ya keng latin duodenum digitorum labingaduang taliri a sukad o pulgada ing duodenum iyang maragul a panibala para keng pamaglaso na ning pengan ken malating bituka ing brunner s glands iya ing magplual mucus at mayayakit la keng duodenum ing duodenum a dinding atin yang mangalating sapin da reng cells nung nu iti ing bibilug keng muscularis mucosae ing duodenum alus retroperitoneal ya ing kayang ph king duodenum mga anam ya ing duodenum makadake ke ya kareng apat a dake section para milarawan ya deng mumunang atlung dake maka lupa lang kulitan a c ning alpabetung english ing mumunang superior dake magumpisa ya keng kasuglung ning sepu ning duodenal na ning pylorus manibat keni daralan ya papuntang patalindiking papuntang wanan superiorly at posteriorly mga cm bayu ya masalingku keng inferiorly papuntang keng superior duodenal flexure keng sepu ning superior a dake metung yang intraperitoneal ing kaduang palalam dake ning duodenum magumpisa ya king superior duodenal flexure daralan ya keng inferiorly papuntang keng maslalam a sepu ning vertebral body l bayu ya salingkung masalingku king libutad papuntang inferior duodenal flexure ing wakas ning papauntang lalam a dake ing kundilat a duct at ing common bile duct lulub la keng palalam na ning duodenum at karaniwan yang mayayaus a hepatopancreatic duct o kaya kundilat a duct king united states kapamilatan ning pun duodenal papilla iting dake ning duodenum atin ya naman minor duodenal papilla ing bukana ning accessory pancreatic duct ing kantu ning embryological foregut at midgut atiu ya keng lalam ning pun a duodenal papilla ing katlung inferior horizontal dake ning duodenum magumpisa ya keng inferior duodenal flexure at daralan ya keng pasalangsang keng kaili lilipat keng inferior vena cava aorta at ing vertebral column ing kapat papaitas dake daralan ya keng superiorly mume keng anterior o kaya papuntang wanan ning aorta anggang dasan ne ing sepu ning inferior na ning katawan nign kundilat kaibat salingku ya keng anterior at magwakas ya keng duodenojejunal flexure nung nu tataid ya keng jejunum ing duodenojejunal flexure makapadurut yang peritoneal a sapin sapin a ausan dang laman a fibres ing ligament ning treitz mitátag ya ing mindanao state university lalam ning philippine republic act at mitikdo ya king marawi lakanbalen ya ing septiembre metung ya kareng universidad a pang estadu ning filipinas a maki parasan a magdala king educacion o pamituru kareng myayaliwang maulagang lugal king isla ning mindanao kaybat meragul ya iti at megi yang sistemang pang universidad a bibilugan da reng myayaliwang campus anam a magsarili o autonomous a campus msu iit ched center of excellence in science and technology msu general santos msu sulu msu maguindanao msu naawan ampong msu tawi tawi kareng universidad a pang estadu ning filipinas bukud mung ing msu ing sasakupan ning kautusan mandate a pibuklud buklud la reng miyayaliwang pamalenan o comunidad a pangcultura king mindanao king pangkabilugan nang agus ning bye nang pangcultura at pampulitica ning filipinas pagnasan nang daptan iti kapamilatan ning pamamye pamikatagun para king pamituru educacion a matas a uri at makabage king kareng kabilyan para king karelang pansariling pamisaplala self development at pamirake king kabyasnan a tecnical at magamitan king obra para king panyulung nang pangkabyayan economic development nign labwad region kapakayan nang kamtan ing karatunan kapayapan ampong pamisaplalang agyung mantinian sustainable development king labwad a minsupala mindanao sulu palawan mitatag apusan o standard king kabyasnan king ciencia alit arts tecnologia at aliwa pang larangan gawang malagwa ing pamisaplala rang pangkabyayan economic pangcultura pang sociedad pampulitica pang agricultura ampong pang industria da reng muslim ampo reng aliwang lupung a pangcultura bang miyalalayan ing pamakisanmetung da king comunidad a pambangsa byayan ya ampong gambulan ing mabandi nang pamanang pangcultura ning labwad at panatilyan ing kayang dakal a likas a bandi manigobra ya ing msu marawi bang maging manimunang universidad a makababo kareng labwad supraregional paras king pamisaplala nang pang agricultura pang ecologia pang sociedad pangkabyayan at pampulitica ning mindanao kapagnasan nang mitátag centru ning kabyasnan centers of excellence king ciencia ampong tecnologia comerciu humanidades pamagaral a pantau cienciang pang sociedad at aliwa pang obra kayawig na niti metung yang e kilalang talapagaral a malalam belwan king cultura ampong panimanman vision ing miglalang king sagisag ning msu deng atlung yata sinag mangabaldugan lang mindanao sulu and palawan minsupala deng atlung labwad a ukulan dang silbian o suyuan ning msu anyang mitátag ya iti ing kabaldugan ning sulu king libutad ing sala a yang maging daklat o giya da reng memalen king karelang pamanintun king kabyasnan den namang asan ampong simbolong okir a makapadurut king sulu pati na reng kule ilang mangabaldugan king cultura da reng maranao a manuknangan makapadurut king msu deng agila mangaragul lang ayup a mandakap birds of prey a kamaganak da reng balawe ampo reng bwitre neng aldo la mangasu deng agila a misnang kasala mata metung yang maragul a agila ibat king pangulung america ing bald eagle makikilala ya ketang kayang maputing buntuk ampong iki iti ing pambansa nang ayup ning estados unidos ning america asán ing keraklan nang kakanan neng sasabyan dang eagle deng americanu keraklan iti ing amanwan da mayayakit ne man kareng keraklan a lugal king yatu ing golden eagle mangalati lang mammals deng maralas nang kakanan niti neng sasabyan dang eagle deng tau king britania ini ing karaniwan dang amanwan neng kayi naman ustung sinabi rang agila agyang sanung maragul a balawe ing amanwan da e la malapit a mikakamaganak deng kayabe king grupung awsan dang metung lang maragul a dake da reng organismung mabi deng archaea a awsan da muring archaebacteria e man makaing malino ing eksaktu rang penibatan deng grupung deti deng archaea eukaryotes at bacteria ing manimunang pamipitna pitna da reng mabibye king awsan dang kalupa da reng bacteria tunggal la cell deng archaea at ala lang anya iyabe ra la kareng prokaryote antimong monera king a maki limang minuna lang meyakit kareng kapaligiran a extreme dapot manibat kanita abalu rang mabibye la pala kareng myayaliwang klima at paligid kinilala nong carl woese deng archaea kanitang agpang king karelang pamikawani kareng aliwang prokaryote kareng a s rrna anyang purmeru archaebacteria at eubacteria ing dareti at tuturing da lang o subkingdom ing pamangaintuliran nang woese aliwa lang aliwang sanga da reng mabibye deng adwang deti kaybat pemalagyuan na lang archaea at bacteria bang ipalto it at sinabi nang dapat lang dapat lang bumilug deti kareng da reng mabibye kalupa do reng archea deng aliwang prokaryote karing keraklan kareng aspetu ning pamibalangkas ning ampo king nanupata karas la makikilala deng bacteria nun e kalupa rong kalupa deng eukaryote karas keti alimbawa anti la karetang kareng eukaryote deng initiation ampong elongation factor a magagamit king translation da reng archaean kabang itang karelang transcription gagamit yang tata binding proteins protinang tataid king dna sequence o pamituglung tuglung a tata at tfiib anti kareng eukaryote atin pang aliwang katangyan a mangawani kareng archaea e anti kareng keraklan kareng bacteria tunggal la mu a alang peptidoglycan wall karagdagan pa kaniti pareu lang ating membrane a gawa king glycerol ester lipid deng eukaryote ampong reng bacteria kabang glycerol ether lipid no man deng kareng archaea mapalyaring pamakibage da reng archaea iti king o paligid a mapaling tutu metung pa aliwa yang aliwa king sangkap at pamanalkus develoopment ing flagellum o tela latigu da reng archaea nung pakiyanti ikumpara ya iti ketang kareng bacteria agyang balamu milulupa la reti king mumunang lawe dakal la reng kareng archaean deng aliwa kareti karen lang misnang katas a temperatura a keraklan maygit king c antimo kareng ampong den namang aliwa mayayakit la kareng lugal a asna namang karimla o king danum a misnang kalat asidu o alkaline anting lihiya nanupata mesophile no man deng aliwang archaea at mayayakit la reti kareng kapaligiran a yanti kareng land at gabun dakal a archaea a methanogen gagawang methane a mayayakit king daralanan ning pamangan da reng animal antimo reng ane at tau keraklan e la makaperwisyu kareng aliwang mabibye at agpang king balu tamu alang magdalang sakit kareti manibat king angga king maygit m ing lapad ning balang metung a archaean deng aliwa kareti pakasapunggul la o tuglung tuglung a balamu tali at miraras la reti king anggang m king kaba myayaliwa la alkus shape deti mabilug anting tukud balikungkung anting balugbug o rektangulo myayaliwa la murin paralan metabolismu o pamamangan at pamaglaso pamangan at prosesu king katawan alimbawa gagamit lang sala deng halobacteria bacteria a mabibye king malat bang gawang atp dapot alang archaea a magpagana king photosynthesis kapamilatan ning electron transport chain anti ing malilyari kareng aliwang grupu mapipitna la reng archaea kareng adwang mangaragul a grupu basi kareng rrna tree pamisanga sanga agpang king rrna deng euryarchaeota ampong crenarchaeota bukud kareti atin pang adwang grupu melalang para kareng mapilan a mekwa kareng espesyal a paligid ampo itang alang kalupang species a nanoarchaeum equitans a atuklasan nang by karl stetter kanitang dapot e malino ing karelang kaugnayan kareng aliwang archaea agpang kang woese balang metung kareng atlung grupu ding bacteria archaea at eukaryotes metung yang metung yang manimuna at makayaliwang lahi dareng mabibye a maranun kinawani ketang pipumpunan a a e pa makaing makabayu o masalese poorly developed kaparalanan ning pamiparakal genetic machinery mababakas ya ing palageng iti ketang lagyung archaea a ibat king amanung griegung archae o misnang katwa metung ya pa muring maragul a prublema ing pamiugne ning archaea ampo ning eukarya bukud kareng pamilupang mebanggit na king babo miyayabe la reng adwa kareng aliwang genetic tree agpang kareng mapilan mas malapit la reng eukaryote king eurarchaeota kesa king crenarchaeota agyang aliwa ing sasabyan ning membrane chemistry nanupata maging masakit ing pamanigaral king karelang pamiugnayan uling king pangatuklas da reng gene a balamu karetang kareng archaea kareng mapilan a bacteria antimo ing thermotoga ating sasabing mapalyaring linto la reng eukaryote kapamilatan ning pamisanib fusion ning metung a archaean ampo ning metung a eubacterium a meging nucleus ampong cytoplasm a yang penibatan dareng pamilupa lupa king gene da reti nanupata mikaka prublema king teorya iti karas king pamipalino king pamibalangkas ning cell manibat king da reng tunggal tunggal a gene para king miras na king sequencing ning kabilugan ning king salukuyan adwa nong pulu t apat a uri da reng archaea deng me sequence at adwa lang pulu t adwa la reng e pa kumpletu archaea archaea ecology systematics and morphology antimicrobials dr sarah maloney citat ground breaking research on extremophiles continues to this day with the recently discovered nd genetically encoded amino acid pyrrolysine from the archaeon methanosarcina barkeri hao et al srinivasan et al toughest bug reveals genetic secrets citat it pyrococcus abyssi likes conditions that the vast majority of other organisms would find impossible to live in it thrives best at temperatures of about degrees celsius and under pressures of about atmospheres metung yang listaan da reng kometa king solar system ining makatuki balik balik la balang mapilang banwa deng periodic a kometa deta namang non periodic a kometa misan la mu dadalan makamarka lang p king arap da deng periodic a kometa at c no man deng non periodic neng kayi ating nomiru king arap ning p papakit na niti nung mekatapilan deng ikit deng tau itang kometang dadalan kekatamu atin lang espesyal a papil king astronomy deng periodic a kometa uling keraklan e mamaliwa ing karelang orbit balu tamu nung kapilan dakatamu balikan malyari tamung magplanung magumasid kareti at makapagparla tamu muring space probe a sumuri karela kanitang agosto gewa neng standard o pare pareu nng international astronomical union iau ing paralan ning pamamye lagyu kaniting klasi da reng kometa ginawa yang sistema da reng letra at nomiru at neng kayi lagyu uli na niting sistema balu tamu nung sanung kometa ing amanwan tamu pinili ne ning iau ing p kareng periodic a kometa at d kareng periodic a kometang mewala o misalbag magagamit la murin deng letrang i johann sebastian bach metung yang kompositor a aleman o german mibait ya anyang ya ing marzo king metung a pamilia da reng mosicus king eisenach dakal kareng kayang obra ing megawa para king pisamban pasion agpang kang juan at mateo oratorio at manga atlung dalan a cantata mewala no reng keraklan kareti sinulat ya mu namang musica para kareng instrumentu antimo ing biolin plauta harpsichord ampong clavichord kayabe la reng kilalang anam a kareng sinulat na para king orquesta mekatadwa ya mikyasawa at aa lang pulu deng megi nang ának mapilan kareti ing linub murin king musica mete ya anyang ya ing julio king leipzig lipat ning malwat neng mewala maragul pa murin ing influencia ning kayang musica angga ngeni at anggyang e makaing kilala kareng aliwang bansa kanitang panaun na tuturing de ngening metung kareng kaluguran dang diling talatuki ning musica king kasalesayan ing larawan ning aldo metung yang letratung miyayalilan aldo aldo king metung a letratu ibat king mepiling letratu para king pamitukituki malyari meng palub ing larawan king kekang user page o talk page kapamilatan ning pamandagdag king makatuki makalto ya king babo ing bersion a ini lunto ya king metung a kahun a maki leparan a anam a ralan a pixel at maki ditak a sulat a makaparikil king articulu nung nu ya makabili ing larawan malyari ya murin ing bersion a alang sulat kapamilatan ning malyari muring gawang sarili mung pamanayus layout ning larawan ning aldo nung sakaling e la bage king kekang user page deng bersion a atyu na pisamut samut mu la reng makatuking sangkap ba kang gawang sarili mu gumana ya mu ing sistemang iti kareng larawan ning aldo manibat enero siguraduan meng alilan ing date ketang ustung petsa para king metung a bersiong manaliling dili na gamitan me ing example atin pang adwang karagdagang layout a tambing nang misamasan pre defined malyari ya muring permanenting ibili ing larawan ning aldo para king metung a mepiling aldo idagdag me mu ing particular a bilang value ketang petsang buri mu alimbawa ing larawan ning aldo ngeni anti ya kaniti malyari mu la muring gamitan deng balangkas parameter ning petsa kareng aliwang apusan o template nung buri mo retang sadya nang megawa agamit mu la rin deng date parameter kareta anti kaniti o pasibayu gumana ya mu ing sistemang iti kareng larawan ning aldo manibat enero nung buri meng permanenting iyabe ing metung a larawan ning aldo a mepili king pilatan ning noviembre at diciembre gamitan me ing makatuki o alimbawa den namang larawan ning aldong mepili manibat ketang mayo anggang octubre malyari la mung puntalan kapamilatan da reng archivo para king balang bulan month at a time at malyari lang ibili kareng user pages nung gamitan ya ing ating informaciun tungkul king pamipalub king commons potd picture of the day o larawan ning aldo king kekang user page o talk page king ing insulin ibat keng latin insula pulu nung nu magagawa ya king islets of langerhans keng kundilat metung yang anabolic polypeptide hormone nung nu mamantinyan ne ing metabolismu ning carbohydrate bukud keng primerang agenti keng carbohydrate homeostasis atin yang uyab keng metabolismu ning pangataba at iti alilan ne ing gagawan ning ate keng pamanyimpan at pamipalual ning glucose o mayumu at king procesu na ning lipid na ning daya at aliwa pang tissue kalupa na ning taba at laman ning katawan ing dakal ning insulin keng dudurut atin yang uyab keng mabilug a katawan ing insulin magagamit ya keng medicina para uluan la reng sakit a diabetes mellitus deng patienti a atin type diabetes mellitus manalig la keng insulin manibat kilual keraklan injectiunan dala keng lalam ning balat para kumabie la uli ning kakulangan na ning insulin hormone deng patienti atin type diabetes mellitus atin lang insulin resistance mababa keng pamangawang insulin o kaya pareu deng aliwang type diabetics mangailangan lang insulin ustung deng aliwang panulu magkulang la keng pamagmantini keng mayumu keng daya ing insulin atin yang amino acid residues at atin yang molecular weight a da ing balangkas ning insulin manaliwa yang bagya kareng species da reng animal ing insuling ibat kareng animal manaliwa yang bagya ing pamagmintini na karas keng sikan itang keng carbohydrate metabolism kareng tau uli daring pamanaliwa deng insulin ning babi malapit ya kareng tau a uri inyang y paul langerhans metung a magaral keng medicina king berlin manigaral ya kareng balangkas na ning kundilat itang malambutlambut a gland gulut ning dungus lalam ning microscope inyang abalu no retang dating e mapapansin a tissue bukul bukul a makakalat king mabilug a kundilat ing agagawa da ring little heaps of cells kaibat mebalu bilang islets of langerhans era pa balu dapot y edouard laguesse kaibat ing munikala na mapalyaring papalual lang katas a maglaso keng pengan ing anak nang paul langerhans y archibald ya mu rin sinaup yang mikaintindi king nanu ing gagawan na ning insulin inyang ing polish german physician oscar minkowski king pamianiban da keng gawa ri joseph von mering leko re ing kundilat keng masikan a asu at lewen de nung nanu ing kayang gagawan keng pamaglaso keng pamangan kaibat ning milabas a dakal aldong milako ya ing kundilat ning asu y minkowski a talaingat a asu apagumasdan na deng lango kakanan da ing imi ning asu inyang sinuri da ing imi ikit da ing atin mayumu ing imi ning asu at makanyan dang apagumasdan na atin relasyun o kasapni ing kundilat at ing diabetes inyang metung pang maragul a takbang ing apalyari nang eugene opie nung nu mesala na ing ugnayan da ring islets of langerhans at diabetes diabetes mellitus sangkan ning pangasira ning islets of langerhans at malilyari ustung dake ning katawan masira la ing mabilug o ditak a dake man bayu keng kayang salisik at obra ing ugnayan da ring kundilat at diabetes masala na dapot e naman ing tutung pake da ring mgalating pulu islets ing diabetes mellitus ipa pronunciation neng misan metung yang sakit keng e pamaglaso ning pengan a ausan dang hyperglycemia o matas mayumu keng daya at aliwa pang pawaga a aliwa keng metung a sakit o kabilyan ing world health organization kikilalanan do ring atlung tinduk a diabetes ing type type at gestational diabetes o diabetes inyang manganak nung nu deng waga kalupa da la at ing uyab na niti dapot miyayaliwa ing sangkan at pangasalbag keng populasyun ing katataulian uli da ring beta cells na ning kundilat o pancreas nung nu eya makapalual a ustung dakal a insulin para aiwasan ing hyperglycemia ing tinduk type keraklan uli ning autoimmune a pangasira ning kundilat da ring beta cells nung nu ila reng gagawa keng insulin ing tinduk type ing katangian na ding ing tissue wide insulin a resistensiya at maragul a pamanaliwa neng misan kakawalan yang beta cell a gamit ing gestational diabetes kalupa ne ing type diabetes na makaugne ya ing insulin resistance deng hormones ning mabuktut ilang maging sangkan ning insulin resistance kareng babaing amana da reti kareng karelang pipumpunan a maka akda lang mika makanyan a kabilyan deng type at malyari lang uluan ing karelang chronic a kabilyan dapot mayuyulu la kanita manibat ing insulin meging yang pangmedicina inyang at ngeni panibalan de kapamilatan ning piyabeng dieta tabletas keng type at maralas pamandagdag insulin ing gestational diabetes keraklan mawawala ya potang kaibat ning pamanganak ing diabetes malyari yang muli keng dakal a complicasyun acute complicasyun hypoglycemia ketoacidosis o kaya nonketotic hyperosmolar coma malyari nung ing sakit e ya meyasikasung masalese seriosung pangmaluatan a complicasyun kayabe la deng cardiovascular disease doble ing kapalyarian chronic renal failure diabetic nephropathy iti ing peka sangkan ning dialysis kareng mealkus a yatung mangatua retinal pangasira nung nu maging sangkan ning pangabulag at ing pekasangkan ning pangabulag ding e masyudaung mangatua kareng menga alkus a yatu nerve pangasira dakal a miyayaliwa at microvascular a pangasira nung nu ing ari enesisyas o titikdo at mainang pangayulu lalu na deng bitis miras keng ausan dang gangrene nung nu mangailangan pututan ya ing bitis ing mumunang sangkan da reng non traumatic amputation kareng e masyadung mangatua kareng meyalskus a bangsa ustung pamanulu ning diabetes at makanyan mu rin keng ustu pamaningat keng prisyun keng daya at pamaningat keng bie kalupa na ning e pamanigarilyu at maustang pamaningat keng timbang ning katawan mapalyaring salese ka laban kareng mengasabing complicasyun ing glucose glc metung a monosaccharide o kaya keng amanu tamu mayumu metung yang mayalagang carbohydrate keng biology ing kayang cell gagamit yang panibatan ning sikan at metabolic intermediate ing glucose metung ya kareng pun productu ning photosynthesis at magumpisa ya keng cellular a pamangisnawa kareng balang prokaryotes at eukaryotes ing lagyu manibat ya keng katayang greek a glykys nung nu ing kabaldugan na mayumu at ing karadagan a pambuldit ing ose nung nu ing buri nang sabian carbohydrate aduang isomers na ning aldohexose a mayumu kebaluan la bilang glucose ita mung metung nung nu ing d glucose biologically active ya ining d glucose a ini keraklan madaleraya ya bilang dextrose dextrose monohydrate lalung lalu na keng industria ning pamangan ining articulung iti tungkul ya kareng mangalating d aske ning glucose ing salamin larawan ning molecule l glucose eya malayaring gamitan da reng cells ing glucose karaniwan atiu ya keng askeng maputing bage o masias a buung crystal malyari ya naman mayakit keng aqueous solution malyari tamung manula nung nanu ing sangkan obat ing glucose at aliwa ing metung pa ing monosaccharide kalupa na ning fructose fru iya ing malaparan a magagamit keng evolution keng ecosystem at metabolismu ing glucose malyari yang manalkus ibat keng formaldehyde lalam ning abiotic a kabilyan inya atiu ne kanita pa keng pekamamabang biochemical systems mekad ing mayalaga para mitas ing bie ing mababang pupuntalan ning glucose nung wawangis me aliwang hexose a mayumu nung nu ela makipamuk kareng lupung da reng amino a proteina ining pamipamuk da reng glycation mababawas o sisiran ne ing gamit da reng dakal a enzymes ing mababang balak na ning glycation ing sangkan iyapin ing pipilinan ne ning glucose ing mas e makipamuk keng cyclic isomer nanupata dakal kareng pangmaluatan a dame ning diabetes alimbawa pangabulag pamipalya ning batu at peripheral neuropathy mapalyari ing sangkan ing glycation da ring proteina o lipids king kabaligtaran ing enzyme a makamantining pamandagdag keng glucose kareng proteina kapamilatan ning glycosylation keraklan mayalaga ya keng karelang gamit deng lakan a dietary carbohydrates atin lang glucose mapalyaring kabud ila mu deng gagawa keng bloki kalupa na mo ning arina at glycogen o kaya kambe da ring aliwang monosaccharide kalupa ning sucrose at lactose keng lumen ning duodenum at malating bituka ing oligo at polysaccharide matatatal la anggang maging lang monosaccharides pauli ning kundilat at ning bitukang glycosidases ing glucose kaibat miyayalis ya sumangid ning apical membrane na ning enterocytes kapamilatan ning slca at kaibat summangid ding karelang basal membrane kapamilatan ning slca ing aliwang glucose mumunta yang taglustaglus keng cell da reng utak at erythrocytes kabang deng aliwa miraras la keng ate at laman nung nu misimpan ya bilang glycogen at king cell da ring taba nung nu la magamit para mamie sikan keng pamipamuk atin misasamut kareng taba ing glycogen iya ing kaduang panibatan a sikan ning katawan mayayaus at miyalilan para maging glucose ustung mangailangan sikan pancreatic juice is a juice produced by the pancreas it contains a variety of enzymes they include trypsinogen chymotrypsinogen elastase carboxypeptidase pancreatic lipase and amylase ing katas ning kundilat metung yang alkaline keng kalikasan pauli ning matas a pamitipun da reng bicarbonate ions mayalaga ya iti keng para a neutralize ne ing acidic gastric acid para mas mauyab ya ing dapat ning enzyme ing pamipalual ning katas ning kundilat sasalesen ne ning hormone a secretin nung nu papalual ne ning duodenum ustung apagumasdan de ing proteina at taba ing katas ning kudilat a pamipalualatin yang aqueous bicarbonate component ibat ka reng duct cells at enzymatic component ibat ka reng acinar cells ing ampulla ning vater kebaluan mu ring bilanghepatopancreatic ampulla meyalkus ya kapamilatan ning pamiabe da reng duct ning kundilat at ning common bile duct ing ampulla ka rin ya mismu king major duodenal papilla ding dakal a smooth muscle sphincter ila reng manyalese keng agus ning bile at katas ning kundilat kapamilatan ning ampulla ing sphincter na ning kundilat a duct ing sphincter na ning bile duct at ing hepatopancreatic sphincter sphincter ning oddi ing sphincter ning oddi iya ing manyalese keng pamipalual ning bile at kundilat a katas papuntang duodenum at makanyan mu rin ing pamipigil ning pamaglub ning laman ning duodenal papaunta keng ampulla the eponymical term ampulla of vater is named after abraham vater a german anatomist who first published a description of it in ing bile nung nu misasamut ya keng ate midadala ya keng wanan at kaili ning hepatic ducts nung nu misasalubung la para mialkus la at maging common hepatic duct karin malyari lang lungub keng superior a wakas ning common bile duct at magisan ya keng duodenum o kaya lungub ya keng cystic duct para misimpan ya keng atdu gallbladder ing inferior a sepu ning common bile duct sasalubung ya keng maragul kundilat a duct duct ning wirsung manibat keng kundilat papuntang ampulla ning vater karin deng aduang ducts makapadurut lang laman ausan dang hepatopancreatic sphincter sphincter ning oddi nung nu mapipisil ya at sasabagkalan ne ing bile para e lungub keng malating bituka ing katas ning atdu o keng amanung english bile o gall metung yang mapayit dilo o aluntiang a alkaline fluid papaplual ning hepatocytes maniabt keng ate da ring keraklan da ring vertebrates kareng dakal a species misisimpan ya iti keng atdu pilatan da reng pamangan almusal pagtuan o apunan at kaibat mengan miyuyugse ya iti keng duodenum nung nu lulual ya bilang basura at sasaup ya keng procesu ning pamaglaso da ring lipids ing bile gagawan ne ning hepatocytes keng ate at dadalundung ya keng bile ducts a lulub keng ate kabang mapoprocesu la ding epithelial cells mandagdag lang maranumdanum a solution a sapak keng bicarbonates a lalao na rayuput at parakalan na ing alkalinity na ning solution ing bile kaibat mamagus ya papuntang common hepatic duct nung nu makiyabe ya keng cystic duct manibat keng atdu para mayalkus ing common bile duct ing common bile duct kaibat yayabe ya kundilat a duct para magisan papuntangto duodenum nung ing sphincter ning oddi makasara ya ing bile mapipigil ya para dalundung papuntang bituka at imbes dumagus ya keng atdu nung nu karin ya misimpan at maging yang buu para sikan yang mga limang beses a sikan manibat ketang mumunang sikan pilatan da reng pamamangan ining pamibuu daratang kapamilatan ning pamanyipsip na ning danum at mangalating electrolytes kabang atsu o ela mawawala reng mumunang organic molecules ing cholesterol lulual mu ring kayabe ne ing katas ning atdu o bile melasu keng acidu at ataba mayayakit keng memuung solution ustung ing pamngan linual ya keng dungus papuntang duodenum keng alkus a chyme ing atdu papalual yang buubuung bile para a ganap ne ing pamgalaso pamanga ing ate ning tau malyari yang palual a mga metung a litru a bile balang aldo atsu keng katawan ning tau na ning asin a papalual ning bile masisipsip lang pasibayu keng sepu ning ileum at magagamit lang pasibayu ing daya iabt keng ileum daragus yang matulid papuntang hepatic portal vein at magbalik ya keng ate nung nu ing hepatocytes sipsipan nang pasibayu ing asin at babalik na kareng bile ducts para magamit pasibayu neng misan makatadua o makatatlu balang pamamangan ing endocrine itang hormone a papalual a cells na ning kundilat makalupung la kareng mangalating pulu ning langerhans mebalu ya inyang ne ning german pathological anatomist paul langerhans deng mangalating pulu ning langerhans ila reng bubuu mga anggang na ning kabilugan ning kundilat atin mga metung a yuta kareng mangalating pulu keng metung a mabulas a kundilat ning tau nung nu makasambulat lang pantepante keng mabilug a organ at ing karelang piyabe abeng timbang mga anggang gramu balang metung a malating pulu atin yang mga metung a libung cells at m ya keng kaba ning metung a bilug deng hormones a paalual ning mangalating pulu ning langerhans lulual lang taglus taglus keng mamagus a daya at e kumulang kareng apat a miyayaliwang uri da reng cells deng mgalating pulu mipapanuki la kapamilatan ning paracrine at autocrine a pamisabi sabi at deng beta cells miyayasawa la electrically kareng beta cells dapot ali kareng aliwang uri da reng cells ing ilokanu malyari muring ilocano iluko iloco ampong iloko ing amanung maki katlung dakal diling magsalita king filipinas metung yang a kamaganak da reng amanu anti ing ning new zealand ning madagascar ning guam ampo ing tetum ning at ning taiwan menibat la reng taung magsalitang austronesian ibat king dake nang mawli ning a dinalan king taiwan dinatang la reng familia ampong lipi kapamilatan da reng viray o bilog meaning a mangabaldugang bangka menibat ya ing amanung ilokano king i a mangabaldugang from ibat king ampo ing looc a mangabaldugang cove or bay anya people of the bay atyu king sarili nang sanga ning familiang cordilleran ning filipinas ing ilokanu walu lang miliung tau deng gagamit kaniti antimong tubung amanu native language metung yang lingua franca king dake nang pangulu ning luzon ing ilokanu at gagamitan deng antimong kadwang amanu deng maygit kareng adwang miliung tau a maki tubung amanu king at aliwa pang amanu king pangulung luzon manuknangan la reng ilokanu king makitid at mabatung labwad king pangulu albugan northwest nang sepu ning luzon a makasipit king pilatan ning kabundukang cordillera king aslagan ampo ing dayatmalat ning mawling china south china sea king albugan uli na ning karelang kabilyan megi lang malapit king metung at metung matipid masipag ampong matiyaga ini murin ing sangkan nung bakit ala lang patugut mamalis tuknangan bang manintun mas masanting a pamikatagun at gabud ang pikabyayan lipat ning atyu kareng lalawigan a ilocos norte ilocos sur ampng ing karelang taganang labwad míkalat la king aslagan ampo king mawli ning sadya rang tutuknangan mitipun tipun la reng minunang ilucanu king cagayan valley deng kabundukan ning apayao ampo reng kapatagan ning pangasinan anyang kalabingwalu ampong kalabingsyam a dilanwa o siglu at ila na ing dakal dili o metung kareng dakal dili kareng lugal a reti keta namang kadwang pulung siglu dakal a familiang ilucanu ing minalis king menila ampo reng kasiping nang balen at angga na king mindanao ila ing minunang lahi o bangsang filipinung minalis a tsa rakal king itang awsan dang manong generation mangaragul lang comunidad deng atikdo da lalu na kareng estadu ning hawaii california washington ampong alaska ing ilucanu ing amanu rang siswan deng keraklan kareng orihinal a filipinung minalis king america anyang kadwang pulung siglu dapot mas dakal la reng gagamit tagalug kareng filipino american uling iti ing kikilalanan nang pambansang amanu ning kapamahalan ning filipinas darakal la murin deng ilucanu king hong kong canada ampong ing breton brezhoneg metung yang ng gagamitan da reng aliwang manuknangan king brittany breizh a atyu king menibat ya ing breton king sanga nang da reng amanung a dela da reng minalis a king britanny mapalyaring ketang katlung siglu pababa ing modernung amanung malapit dili king breton at kaybat na niti ing ing metung pang amanung panglabuad rehiyonal ning brittany ing metung yang a ibat king latin sadya magagamit ya ing breton king mababang brittany lower brittany banda king albugan west ning metung a gulis a mitutuglung king plouha ampo king vannes ibat ya king metung a comunidad ning amanung sasaklo king ampo king armorica ing salukuyan a brittany iti ing amanu da reng makababo king sociedad elite angga ketang kalabingadwang siglu nanupata kaybat na nita megi na ne mung amanu ning albugang brittany breizh izel at tuki tuki lang minalis king french deng uring sugi o mardika nobility ampo reng maki agyu bourgeoisie latin ing gagamitan ning kareng kasulatan at minalis ya iti king frances ketang kalibinglimang siglu ating limitadung tradiciun ning panyulat o literaturang ating amanu manibat king matwang breton old breton a magagamit king makabayung breton ngening salukuyan para kareng amanung magagamit king filosofia ampo king ciencia ala yang taganang masabal kareng ing kayarian a frances nanupata migumpisa ing tutung pamagpabor king frances lipat da reng amanung panglabwad o regional anyang awsan do reti king mababang lagyung patois ing ukulan da reng revolucionariu mas buri da reng ampo reng ing gamitan la reng amanung panglabwad ba lang manatiling kulang king belwan deng masang ortelanu o maglalawta agpang kareng talapamingwa defenders ning amanung breton miglwat la reng patakaran ba yang laganas a idayu ing breton angga king dekadang kareng pipagaralan ampong pisamban ngeni lipat ning taglus taglus at matigik a pamanalan ning centru king francia ampo ing masikan a influencia ning media gagamitan de pa muring pang aldo aldong amanu deng kapitnang miliung tau ing breton nanupata mibaba ya ini manibat ketang metung a miliun ampong katlu million ketang anyang umpisa ning kadwampulung siglu th century breton mu ing balu da reng kapitna da reng tau king mababang brittany at adwa la balung amanu detang aliwang kapitna karas ketang dinalan na la mung libu deng mitatagan a breton a at lalu na lang ditak ngeni agpang king metung a statistical survey ketang manga atlu lang dalan a libu deng magsalitang breton king bas bretagne mababang brittany at maki edad lang sesenta patas deng dinalan at syam a pulung libu kareti mapalyaring kulang king metung a porcientu da reng maki idad a kinsi anggang dicinuevi ing magsalita pang breton kanitang king uli nang profesor roparz hemon linto ya ing minunang isyu ning pahayagang review gwalarn king labingsyam a pulung banwang maybe ya iti sibukan ning gwalarn a itas ya uri ing breton ba nong kapante deng aliwang mapyang amanung internacional o pangyatu kapamilata ning pamaglalang orihinal a obrang sasaklo ka reng eganaganang uri ning panyulat genres at pamagmunikalang milikas la king breton deng obrang dayung kikilalanan da king yatu ketang elilan ne ning al liamm ing gwalarn linto la reng aliwang pahayagan at mitipun tipun ing maragul a bilang da reng panyulat para king metung a amanung minoria ketang mitatag la reng diwan bang mituru ya ing breton king paralan a immersion libu libu lang anak deng tiru da manibat king elementaria angga king secundaria lalu lang mekilala uling king mangatas a akukwa da reng karelang magaral kareng examin atin muring aliwan paralan ing mimunikala ing paralan a bilingual a susulung ning div yezh adwang amanu kareng escuela ning estadu ampo ing dihun pamangising kareng escuelang catolicu milikas ya king breton ing serieng comics a asterix karapatdapat yang dinan pansin iti uling agpang king comics atyu king ing bariu king gaul nung nu ya manuknangan i asterix bukud king asterix milikas la murin king breton deng aliwang comics spirou titeuf hgar the horrible peanuts at aliwa pa pálage da la murin king breton deng mapilan a pelicula deng lancelot shakespeare in love marion du faouet sezneg ampo reng serie king television a columbo ampong perry mason susulat la king breton deng aliwang poeta ampong talasulat alimbawa kilala no kareng aliwang bansa di yann ber kalloc h roparz hemon anjela duval per jakez hélias at youenn gwernig ngeni bukud namung ing breton ing ng e makikilala antimong amanung oficial e ne buring alilan ning estadu ning francia ing kadwang articulu ning punbatas a midagdag ketang nung nu makasulat a ing frances ing amanu ning republica ing catholicon ing mumunang diccciunariung breton at iti murin ing mumunang dicciunariung frances inedit neng ketang ining obra king atlung amanu breton frances ampong latin ngeni papakit ning pamanalto da reng bilingual a dicciunariu king olandes aleman espaol ampong welsh ing kapagnasan ning metung a dai henerasyun bang makilala ya kareng miyayaliwang bansa ing breton atin muring dicciunarung kabud mung breton a babye kabaldugan kareng amanung breton king breton keraklan atilu king albugang brittany deng magsalitang breton at mas malagad king aslagang brittany nung nu ya magagamit ing gallo bukud king breton ampong frances at kareng lugal king yatu nung nu la menuknangan deng breton ing hormone ibat keng greek samasan para galo metung yang chemical a tubud manibat keng metung a cell o lupung a cells papunta kareng aliwa eganaganang multicellular organisms papalual lang hormones kayabe no reng tanaman lawe ye ing phytohormone ing gamit da reng hormones ing sumuyu la para mamye senyas kareng mismung pakikuana a cells ing dapat da reng hormones mababalu ustung kareng padrun da reng papalual at ding senyas o signal transduction da reng tatanggap a tissue deng peka bantug a animal hormones ilapin deng papalual a endocrine glands na ning vertebrate animals dapot deng hormones alus lulual la kareng eganaganang organ system at tissue type da ring multicellular organismu ing endocrine hormone molecules lulual la taglutaglus keng agusdaya kabang deng exocrine hormones or ectohormones lulual la taglustaglus keng duct at manibat keng duct mekad dumagus la papunta keng agusdaya o kaya dumagus la manibat keng cell papuntang aliwang cell kapamilatan na ning diffusion keng procesung ausan dang paracrine signalling ing kometa o panbulu metung yang bolang gawa keraklan king yelu a maglakbe king kawangis ne ning asteroid king solar system ning yatu mas malaut la reng orbit a dudurutan da reng kometa kesa ketang king pluto metung a ng sadyang marayung dili king marayu la king aldo deng keraklan kareti oneng akakit ta la reng aliwa neng nung milalapit lang ustu king aldo mangakaba la iki deti uling lalasawan ning aldo itang yelu neng kayi awsan dong dirty snowballs o shooting stars deti nucleus ing aus da king masyas a libutad ning kometa metung ya kareng mangatuling diling bage king solar system anyang sinlag ing sala king kometang halley apat mung porcientu kaniti ing sinlag pabalik kekatamu balik balik la kekatamu deng kometang periodic kabang misan la mu lalto deng kometang non periodic o single apparition ikit da nong misasalbag deng aliwang kometa alimbawa ing atin namang kometang ikit dang tinud king planeta tinud ya king jupiter ing kometang shoemaker levy kanitang atin namang kometang pakalupung o abe abe neng dudurut king aldo ukulan o isipan da reng astronomer a pira pirasu na la ning sadyang metung mung bage a misalbag deni reng mapilan kareng kilalang kometa ing miriam college metung yang pipagaralan a alang stock at e magtubung a filipino ampong katoliko para kareng bábai king quezon lakanbalen filipinas miyayampang yang programang akademiko manibat pre elementarya anggang postgradwadu ampong pamanuru da reng atsu na king edad para king pamanalkus development ning kabyasnan ampong kagiwan da reng magaral a miririnan leparan ampong lalam kareng pamisuglung a pambangsa pangrehiyon ampong internasyonal manimuna yang pipagaralang pambabai dapot deng kayang programang pre elementarya pamanuru kareng atsu edad gradwadu ampong pamanigaral da reng maklak tatanggap lang magaral a lálaki migumpisa ya ing miriam college kanitang anyang mekisabi ya ing arzobispo ning menila kareng madre ning maryknoll congregation a makabasi king new york a mitalakad lang escuela nung la malyaring iturung mag mestra deng kayanakan a filipinang catolicu anyang mumuna ginamit de ing sadyang cumbintung agustino king malabon rizal at meyaus ya iting malabon normal school makatapilan ya minalis iti anggang anyang banwang ita miyalilan ya lagyu king maryknoll college at megi neng permanenting lugal ing diliman quezon lakanbalen meragul ing yampang ning maryknoll college manibat king pamanurung mestra paras king metung a colegiu ning liberal arts kaybat ning vatican ii migdicisiun ya ing congregaciun a maryknoll a ibugnus ing karelang obra king dapát a pangmisionariu king mabilug a yatu anyang miyalis ing pamibandi na ampong pamanibala ning pipagaralan paras kareng talapanibalang laico e pari o madre agpang king pamikasundu miyalilan ya lagyu ing escuela king miriam college anyang kayabe la kareng pasilidad king campus ding bahay silungan metung a dormitoriu para kareng talapagaral ibat kareng aliwang bansa a saguli mu ing gallery of women s art a maki obrang donasiun da reng bábaing talatuki ning alit o artist ing little theatre a para kareng miyayaliwang palage king escuela ing mini forest park kapilya ampong day care center ing iya ing tungkung lakanbalen na ning netherlands atiu king mauli ning lalawigan north holland ing lagyung amsterdam ing kabaldugan na amstel dam ing lakanbalen mitatag ya inyang pangng dilanwa bilang malating pipanasan a barangay ing maalat a kalibudtan bantug ya keng kayang pakadurut a canal keraklan megawa la inyang dutch golden age inyang pangng dilanwa the city has been compared with venice beyond the canals the similaraties have a basis in the cities long histories of overseas trading translating in openess and tolerance agpang inyang eneru ing lakanbalen ning amsterdam atin yang populasyun a pakatuknang at ing kayang sukad ning populasyun iya ingpekamaragul diling lakanbalen king netherlands ing urban area atin yang populaysun a pakatuknang at dake ne ning conglomerate metropolitan area randstad a atin populasyun a pakatuknang ing national christian life college e mipakuyad king nclc at sadyang maki lagyung maranatha christian academy a pepakuyad king mca metung yang pipagaralan a cristianung born again privadu at alang secta non sectarian atyu king marikina lakanbalen ing kayang manimunang campus mitatag ya kanitang febrero kapamilata nang dr leticia s ferriol ed d a kasalungsungang magsilbi antimong directora directress ning escuela atin yang mapilan a sanga kareng miyayaliwang dake ning filipinas at pati kareng aliwang bansa atyu king malagasang imus cavite ing pekamaragul miyayampang lang preparatory ampong elementaria deng keraklan kareng campus ning nclc dakal kareti ing magdala pa murin king lagyung mca king salukuyang bukud mung ing campus king marikina ing ating cursu king colegiu deni reng cursung yampang na ning nclc marikina ing national university nu metung yang universidad king menila filipinas tetag neng don mariano fortunato jhocson kanitang iti ing matwang diling universidad a privadu ampng alang secta king filipinas i camilo osias ing minunang nang meging pamuntuk ing national university a maki team a nu bulldogs ing metung kareng kayanib a talatatag founding member ning university athletic association of the philippines uaap at sadya neng kayanib ning the national collegiate athletic association philippines ncaa philippines kayabe ya murin kareng migumpisa king philippine association of colleges and universities pacu kayabe la kareng grupu kareng aliwang bansa nung nu ya kayanib deng association of southeast asia higher institutions of learning asahil ampong international association of universities iau atyu ing escuela king dalang m f jhocsonin king distritu ning sampaloc among the notable alumni of national university are philippine presidents fidel v ramos and carlos p garcia and writer n v m gonzalez specialization in educational management educational psychology child study and development guidance special education for the gifted mentally retarded children with behavioral problems mathematics education filipino social studies teaching ing diwan aguman de reng pipagaralan king a gagamit king breton amanu mitatag ya kanitang ing mumunang escuelang diwan king lambaol gwitalmeze opisyal a lagyu king lampaul ploudalmézeau malapit king uling e re buring yampang deng pipagaralan a palakad ning gubiernu ing amanung breton ing penibatan ning kaparalanan o sistemang diwa nung nu la manigaral frances ampong breton deng anak kapamilata ning yapin ing pangimut a ikastolak king labwad a ampo ing pangimut a ysgolion meithrin king wales ketang maygit la king adwang libu adwang dalan deng disipulus a magaral kareng escuelang diwan king mabiug a brittany manibat king preschool angga king colegiu mibusni ya ing metung a pipagaralan a diwan king paris kanitang septiembre ing espanyol o kastila castila espaol metung yang amanung romansi a menibat king dake nang pangulu ning espanya iti ing opisyal a yamanu ning espanya ampo ning keraklan da reng bansa king amo ning equatorial guinea king aprika miras lang adwang pulu t limang bansa ampong teritoryu deng gagamit king kastila antimong manimunang amanu bukud kaniti maulaga yang amanu kareng dakal pang lugal migumpisa ya ing kastila antimong diyalektu ning latin kareng mangalawut a salapungan kareng lalawigan ning kantabriya burgos soria and king pangulu ning espanya manibat karin bagya bagya yang mikalat kilub ning kayariyan ning kastilya castilia castille nung nu ya miyalkus evolved at king lambatan meging manimunang amanu ning kapamahalan ampo ning kalakal midala ya king at aliwa pang dake ning yatu karing tauling limang siglu dilanwa kapamilatan da reng kolonista ampong talapaglakbeng espanyol miraras lang atlung dalan a milyun adwang pulu t adwang miliun anggang apat a ralan a milyun deng magsalitang king amanung iti uli na niti iti ing maragul diling amanung romansi at mapalyaring ing kadwang pekamaragul a yamanu agpang king bilang da reng tubung mangamanu ing tantya ra nung piyabe la reng tubu ampong e tubung magsalita miras lang limang dalang milyun deti uli na niti mapalyaring ing espanyol ing kapat a pekamaragul a yamanu agpang king pangkabilugan a bilang da reng talasalita metung ya kareng ning misasanmetung a bansa united nations dakal lang dili reng magsalita kaniti king pangulung america mauling america espanya at king mas malating bilang king aprika ampong ing espanyol murin ing kadwang pekamaragul a yamanu king nung nu iti murin ing popular diling dayung amanu foreign language a panigaralan da kareng pipagaralan ampong universidad malapit yang dili ing kastila kareng aliwang amanung romance a asturyanu galyegu ladinu and portuges at kareng mapilang aspetu king aragones ampong katalan ing katalan metung a amanung east iberian mas malapit ya ketang kasiping nang amanung kesa king pamikamaganak da reng kastila espanyol ampong portuges miwawangis la garalita gramatica deng kastila ampong portuges pati na ing keraklan da reng karelang amanu o bokabularyu at metung a kasalesayan particular king impluensiya ning arabu anyang sinakup deng muslim ing keraklan ning peninsula pareu lang melaganap kareng teritoriung muslim deng adwa tatantyan dang ing karelang pamiyawig ing ladino naman a keraklan ing castila ketang panaun a medieval edad media middle ages o kalibudtang panaun at mas malapit king makabayung kastila o espanyol kesa king sanu pa mang amanu gagamitan de reng lahi da reng judiung sephardic a mitabi king espanya ketang kalabing limang siglu o dilanwa th century agpang karing dakal nang katindukan e ya aliwang amanu nun e metung ya mung diyalektu ning kastila ala lu king ladino deng katayang ibat kareng tubu king amerika indian o native american a mikalat ketang panaun ning kolonyalismu atin yang kataya ibat king turku ebreu at aliwa pang amanu da reng lugal nung nu la menuknangan deng sephardi ing departamentu na ning atin yang commune keraklan keng territoryu maliban mu keng distritu ning fenolheda dake ne ning principalidad ning catalonia anggang at ing amanung catalan iya pa mu rin ing mayayagkas bukud keng french a kareng mapilan a minor da reng populasyun deng lagyung catalan da reng commune meyakua la ibat keng enciclopdia catalana at ing pake na para pilupan la kareng opisyal french a lagyu ena buring sabyan ing kasalungsungan o dating amanu da reng commune the following names of communes are no longer in use either because the commune has been absorbed into another commune or because it has changed name ing hapon o apon metung yang amanung gagamitan da reng maygit king dinalan atlumpung miliun a tau king japan ampo kareng comunidad da reng japon a minalis kareng myayaliwa nang dake ning yatu metung yang amanung tuglung tuglung agglutinative at makikilala kapamilata ning metung a komplikadung kaparalanan o sistema da reng amanung pamye galang honorifics a sasalamin king kauryan nang herarkikal mapipitna agpang king katas o kabilyan king sociedad ning sociedad a japon atin yang alkus form o uri ning pandiwa ampong particular a kataya ba yang makilala ing kabilyan o katas ning magsalita makiramdam ampong taung pisasabyan ditak la mu deng uri ring katni sound ning japon at sistema da reng tonu at gegeng babye pamiyaliwa kareng amanu lexically distinct pitch accent system ing balu tamu tungkul king japon ketang minuna keraklan makabasi ketang kabilyan na ketang kawalung siglu dilanwa nung kapilan la misulat deng atlung pekamaulagang kasulatan ning matwang japon old japanese nanupata ating mas ditak a a kasulatan a mas matwa at keraklan pakadukit inscriptional la reti ibat ya king metung a kasulatan ibat chinang kanitang a d ing mumunang pangabanggit da reng katayang japon misusulat ya ing amanung japon kapamilatan da reng atlung uring sulat a abe yabeng magagamit o kanji ampong adwang uring sulat a ing hiragana ampo ing katakana magagamit ya mu naman ing o rmaji king makabayung japon lalu na kareng lagyu ra ampong sagisag deng cumpania patalastas advertising ampo king pamanyulat o pamagpalub ning amanung japon king computer keraklan deng nomirung a gagamitan da kareng bansa ning albugan western ing gagamitan da dapot maralas la muring magagamit deng nomirung maragul ing ambag da king japon deng katayang indam ibat kareng aliwang amanu misna lang dakal deng katayang ibat king isic amanu o milalang basi kareng amanung isic kilub ning libu limang dalan a banwa manibat anyang tawli nang dake ning kalabingsyam th a siglu o dilanwa dakal ne ayandam a yamanu ing japon ibat kareng keraklan king ingles uli ning espesial a pamiugnayan ning japan ampong holland ketang kalabingpitung th a dilanwa maragul ing influencia ning amanung o dutch nung nu la meyandam deng katayang bru ibat king bier ampong kh ibat king koffie mikakasundu la reng o talapagaral king kasalesayan ning amanung makatutuk king amanung hapon a metung ya kareng adwang kayanib king familiang amanung japonic ing itang metung nanupata deng aliwa tuturing dong dialectu ning hapon deng salita kareng islang uling e pa malino nung makananu la at kapilan miras kareng islang deta deng magsalita kareti e pa malino ing kaugnayan ning pamilyang japonic kareng aliwang amanu dakal nong pepamunikalang teorya a miyuyugne kaniti kareng dakal a aliwang amanu ampong pamilya kayabe no reng mapilang amanung mewala na extinct a sadyang gagamitan da reng culturang milabas king korea ing koreanu amanu deng ampo reng at dakal pang aliwa atin muring magmunikalang metung yang amanung creole a nung nu la misasanib deng maygit metung kareti king salukuyan ala pang teoryang tatanggapan da reng keraklan at mapalyaring malwat deng pidibatian ing bageng iti lipat ning halus king japan ya mu magagamit ing hapon sadya reng gagamitan kareng aliwang lugal at kanita at angga pa ngeni anyang sinakup ne ning japan ing korea taiwan ampo reng mapilang isla ning dayatmalat a pacifico bayu at anyang malilyari ing kadwang gerang pangkabilugan pinilit dong manigaral hapon deng tau kareng bansang deta king pamitikdo nang imperio ning japan uli na niti angga anyang decadang dakal kareng bansang deti ing makapagsalitang hapon bukud kareng sarili rang amanu maralas gagamit lang hapon antimong mumunang amanu deng comunidad a hapon a minalis kareng aliwang bansa atyu king brazil ing pekamaragul kareti atin murin king peru argentina australia lalu na king sydney brisbane ampong melbourne ampo king america lalu na king california ampong hawaii ating malating comundiad da reng minalis king davao filipinas nung nu dakal la reng filipinung maki lahing hapon bukud pa king laguna at aliwa lugal king filipinas maki adwang dalan apat a pulu t limang libu limang dalan labing walung king japan bukud pa karetang mikyasawang memalen a hapon makapagsalita lang hapon deti nanupata malagad la mung makapagsalitang masalese king hapon deng karelang palipi yawsan dang nikkei literal a paliping hapon o japanese descendants bukud kareti tatantyan dang ating maki pilang milyung e hapon a manigaral hapon yampang de ing amanu kareng pipagaralan a elementarya ampong sekundarya ing hapon ing amanu nang opisyal a de facto king japan a ya kabud bansa king yatu nung nukarin iti ing magagamit a opisyal a yamanu ating metung a uri ning amanung tuturing dang yang tutukyan standard hapon a tutukyan standard japanese o amanung pangeganagana common language halus milulupa la kabaldugan deng adwang katayang deti ing hyjungo ampo ing kytsgo metung yang conceptung katulid ning dialectu ining amanung gagawan migmula ya ining amanung gagawang batayan normative kaybat ning after meiji restoration at makabasi king amanung magagamit king dake nang babo uptown ning tokyo uli ning pamangaylangang mikayntindi gagamitan de kareng eskuwelal telebisyon ampong komunikasyun ning kapamahalan ing hyjungo a yang uri ning hapon yang pisasabyan king articulung iti sadya sadya aliwa ya king king karaniwang amanung hapon colloquial language o amanung karaniwan king amanung tutukyan king pamanyulat amanu ning panyulat o literary language myaliwa la garalita gramatica deng adwang sistema at atin la muring pamiyaliwa kareng karelang kataya ing bungo ing manimunang uri ning hapon a magagamit neng susulat angga anyang manga manibat kanita bagya bagya yang mesikan ing kogo at pareu dong gagamitan king pamanyulat deng adwa angga anyang dekadang gagamitan de pa murin ing bungo deng talasulat amlat historian talapanigaral king panyulat literary scholars ampo reng abugadu makasulat la pa murin king bungo deng dakal a leyi o batas a menatili kaybat ning gera dapot taglus taglus ing pamagpursiging ibayu ya ing amanu ing kgo ig keraklan dang gagamitan king pamanyulat hapon ngeni dapot lulub da neng kayi ing bungo king makabayung hapon nung atin lang buring iparas a epektu ing new era university neu metung yang pipagaralan king filipinas a palakad ning iglesia ni cristo inc atyu king mitatag ya kanitang junio new era educational institute ing minuna nang lagyu at king echague quiapo menila king dalang carlos palanca ya anyang purmeru anyang mumuna secundariu matas a pipagaralan o high school mu ing yampang na oneng meragul ya kanitang at mika cursu ya mu namang technical ampong vocational lalam ning center for livelihood and skills training clst anyang meragul ya ketang atin ne muring cursung graduadu masteral ampong doctoral miyalilan yang lagyu king new era college anyang kinilala neng colegiu ning ministry of education culture and sports mecs ketang ketang junio miyalis ya king salukuyan nang lagyu ing new era university anyang gewa neng universidad ning commission of higher education ched anyang milyari ing mumuna nang seremonya ning pangayari o commencement exercise at pigkalub na ing bachelor of science in psychology industrial education ampong business administration kareng mumunang labing adwang graduadu o miyari mitatag ya ing escuelang pang graduadu ketang banwang at miyampang yang master of arts in college teaching migumpisa la murin deng cursung bachelor of elementary ampong bachelor of secondary education at anyang inumpisan no ning new era college deng kayang departamentu ning preschool ampong elementarya anyang mayo biklat neng erao g manalo ing bayu at permanenting campus ning new era college king dalang st joseph milton hills subdivision diliman quezon lakanbalen uli ning prublema king kataimikan ketang lugal ning campus king menila miyalis la mu naman deng departamentung secundaria ampong pamiturung e pormal non formal education ketang bayung campus king diliman uli na niti miyabe yabe la reng eganaganang dake ning colegiu lalam ning bayung gusaling maki apat a palapag o pisu king salukuyan palakad ne pa murin ning inc para king pamangaylangan da king pamituru o educacion deng kayanib dapot tatanggap yang magaral ibat kareng e kayanib atyu murin king lalam ning universidad ing college of evangelical ministry nung nu na la sasanayang maging ministru deng kayanib nang lalaki deng aliwang colegiu ila pin deng college of engineering and technology college of nursing college of business administration college of arts and sciences college of education college of law ampong school of graduate studies para kareng aliwang gamit lawen ya ing organ disambiguation keng biologia ing organ latin organum o kaya organu keng kapampangan metung yang instrumentu o gamit metung yang lupung a tissue nung nu manigobra ya keng mismung gawa o lupung a gawa keraklan atin yang pun a tissue at sporadic tissues ing pun a tissue iya ing aliwa keng mismung organ alimbawa ing pun tissue keng pusu iyapin ing myocardium kabang ing sporadic ila reng nervius daya connective alwp pangkaraniwan a animal kayabe la reng tau deng organs kayabe la reng pusu baga utak mata bituka atdu kundilat butul batu ate dungus balat ing pekamaragul organ ning tau matris at ing pantug deng organ da ring animal kilub ning katawan darelaya lang bilang kilub organu deng kilub organu ilangan mayayaus lang viscera ing pangmarakalan malagad yang magagamit ing katayang viscus deng organ na ning tanaman malyaring midake bilang pang guleule at pangdarakal deng pang gule organ ila reng yamut tangke at ing bulung kabang deng pangdarakal ila reng bulaklak butul at bunga deng pang guleng organ kailalngan la para mamantini ing bie da reng tanaman gagawa lang pang gule kailangan a gamit kalupa na ning ausan dang photosynthesis kabang deng pangdarakal kailangan la king reproduction dapot nung atin asexual pang guleng pangdarakal deng pang guleng organ ial reng gagawang bayung generasyun a tanaman keraklan ila reng gagawang clonal colony deng lupung a kasapning organ ing aus da organ a tuntunan deng organ a atiu keng tuntunan mapalyaring kasapni la karas keng gawa dapot ing pangasapni ra karas keng gamit ila reng keraklan a magagamit alimbawa ing paman i a tuntunan atin yang lupung a organ a gagawa a misasanmetung la para makapalual misimpan at magdala lang imi deng gamit da reng organ a tuntunan keraklan ign gamit da lapo lapo antimo ing nervius at endocrine system pareu lang gagalo kapamilatan ning metung mung organ ing hypothalamus uli na niti deng aduang tuntunan piabe at panigralan da la bilang neuroendocrine system mkanyan mu rin keng musculoskeletal a tuntunan nung nu makaugne la reng muscular at ing skeletal system anatomically ing arung makapatoto kareng vertebrate nung nu karin ya makabale ing nostril nung nu karing ya mangisnawa papalub at papalwal a angin a ausan dang respiration keng english kayabe ne ing asbuk keraklan kareng mammal ing arung iya ing manimunang organ para keng pamamau kabang ing animal sisingap ya ing angin daragus kapmialtan ning arung at kareng aliwang balangkas a ausan dang turbinate keng pidalan ning arung ing asbuk iya ing busbus nung nu ing organismu karin ya mamangan at miminum danum kareng ngan mammals ing asbuk atsu keng arap na ning lupa deng e mammals deng karelang asbuk ing atsu kareng aliwang lugal alimbawa ing asbuk ning planarium atsu keng libudtad ning atian deng aliwang animal kalupa da ding cnidarian deng brachiopod at ding planaria ala lang makakawaning pitaklan inya papalual da ing karelang takla kapamilatan ning asbuk keraklan kareng animal atin lang ganap a pamaglaso pamangan nung nu ing asbuk atsu keng metung a sepu at ing pitaklan naman atsu keng aliwang sepu ing asbuk keraklan magagamit ya keng pamamangan dapot atin yang aliwa pang gamit g ing labi mayayakit yang organ king asbuk da ring tau at dakal a animal deng labi malambut la makapalual gagalo at keraklan gagamitan lang para pamangan pamanam at king pamanyalita ing babo labium superioris at ing lalam labi labium inferioris malyari lang abalu ding karelang pamialiwa ing lalam labi keraklan maragul ya kesa keng babo the lower lip is usually somewhat larger ing sepu na ning makapadurut a labi keng balat ing aus da vermilion a sepu o kaya vermilion mu kabud itang makapatalakad a kulkul keng babo labi ing aus da philtrum ing itang eganaganang balat pilatan ning labi at arung daleraya ya bilang ergotrid ing balat ning labi atin atlu anggang limang cellular a tumpak maimpis ya nung wawangis me keng balat ning lupa a atin anggang a tumpak tumpak kareng maputi balat ing balat ning labi ala yang melanocyte pigment cells nung nu mamie yang kule keng balat uli na niti deng paragus daya lulto la keng balat ning labi nung nu malutu lutu la reng labi ra karneg manuling nuling a balat ini e masyudaung mayayakit nung nu ing balt ning labi atinmas dakal a melanin at keraklan mas makapal ya ing balat ning labi eya mabulbul at ala yang sweat gland o sebaceous gland o eya manimawas inya ala yang panlaban a balat a pawas o laru ning katawan para pampakinis at para paten no reng pathogens at pakapalian ne iti inya ing labi saguli langi ya at mangaspak ya ing balat ning labi metung yang stratified squamous epithelium ing membrane a wawa atiu ya karin ing malapad a sensory cortex inya saguli manamdaman ya ing frenulum labii inferioris iya ing frenulum na ning lalam a labi ing frenulum labii superioris metung yang frenulum na ning babo labi uling atin yang sariling laman dneg labi gagalo la deng labi magagamit la ustung mamangan pamanalan keng pamangan o kaya para isubu na iti on karagdagan na niti ding labi magagamit la para isara ya ing asbuk para e lumual ing pamangan at inuman kilub at para e lungub deng emu buring lungub nung gagawa kang malating busbus ing panyipsip ning asbuk sisikan ya ining pamansipsip a iti kailangan ya kareng bingut para sumusu ing labi dakal a ya nerve ending inya makipamuk ya kareng salat a panamdam deng labi masiri la keng pamanyalat dimla at pali inya iti mayalaga ya kareng bingut king karelang pamikbalu kareng era balung bage ding labi malyari lang maglalang miyayaliwang katni lalu na deng ausan dang labial bilabial at labiodental kakatning a panamdam inya mayalaga yang dake keng pamaglalang kareng pamanyalita deng labi malyari lang gamitan pamasyuk o kaya bageng pang angin a gamit kalupa na ning turutut flute o clarinet bilang organ na ning katawan ing labi malyari yang dugpa ing sakit o malyari yang pakit a sakit scientific sources ing kile iti ing atsu keng babo ning mata at tutukian ne ing butul a babo ning mata ing mumunang gamit na ning kile ilapin deng para milisiya keng basa keraklan keng malat a pawas at uran a dumagus keng mata metung a organ a mayalaga keng pamanlawe ing makapasalingkung aske ning kile makapatomba at patilus keng metung a sepu bibitasan na ing basa e mananabu keng mata at dumagus keng talindiking ning mata at keng talindiking ning buntuk at keng dane ning arung ing makapalual a telabaleng mata da ring makabayung tau makanyan pa mu rin ing gamit na ning kile at telebale kambe na ning kile ing telabale na ning mata mamaie salilung kareng mata laban keng aldo ing kile sasagkalan na la naman deng balikubak at aliwang mangalating bage a mananabu keng mata at magagamit yang panamdam kareng bageng antimo deng insektu deng kile atin la naman mayalagang gamit antimo usutung mangapakitrut ka o kaya usutng mimua ka kareng aliwang kalinangan ing kile magagamit yang panatu tatangu at magmatas deng ipan keng amanung english teeth metung lang balangkas a mayayakit keng panga da reng dakal a vertebrates nung nu magagamit la para pamirasu panginis at pamalangut keng pamangan deng aliwang animal lalu na reng mamangan carni a ausan dang carnivore keng amanung english gagamitan diya naman ing ipan para paglaban deng yamut da ring ipan makapanpan lang gilagid deng ipan ila reng metung a pangilala at pangmaluatan da ring mammal deng paleontologists gagamitan do reng ipan para a kilala da la reng miyayaliwang species da reng fossils at ababalu da la reng karelang ugnayan ing aske na ning animal atin yang kasapni keng kayang pamamangan alimbawa deng tanaman masakit la lasawan keng dungus at bituka inya deng herbivores dakal la molars para paglangut kabang den naman carnivores kailangan de ing pangil para makamate at lapakan de ing laman deng tau diphyodont la ing kabaldugan na adua lang ilera deng ipan da deng mumunang ilera ing bingut gatas primara o deciduous a ilera ing ustu magumpisa lang lulual mga anam a bulan a idad agiang deng aliwa mibabait lang atin metung o aduang mayayakit a ipan kebaluan keng english bilang neonatal a ipan ing pangkaraniwan a pamanubu ning ipan king idad a anam a bulan ausan dang teething mapalyaring masakit para keng metung a bingut deng aliwang animal atin lang metung a ilerang ipan monophyodont kabang deng aliwa naman dakal lang ilera polyphyodont deng pating alimbawa tutubu lang byung ilera balang kaduang duminggu para alilan la retang mepudpud nang ipan deng dagis deng karelang pangil daragul la at mapupudpud la kapilatan ning karelang pamagngatngat at a mamantini ra ing pane kaba ning ipan ing dental anatomy iya ing parang ning anatomy makapasuyu keng pamanigaral keng balangkas da reng ipan ing pamanalkus pangayalto at uri na ning ipan keni la durugpa dapot ing dental occlusion o kaya ing pangatagkil eya kayabe ing dental anatomy iya mu rin keng taxonomical science nung nu pagaralan da la naman deng pamilagyu at balangkas na ning ipan dening kapabaluan mamie lang paralan para masaguli dalang abalu deng ipan at ding karelang balangkas potang panigaralan at uluan dala deng tau keraklan atin lang primerang ipan a ausan da naman deciduous bingut o kaya ipan gatas at permanenting ipan kareng primerang ipan deng mayayakit la king maxilla at ding aliwang king mandible deng ipan makauri la bilang pamirasu incisors pangil canines at pangiling molars kareng primerang ipan atin aduang uring pamirasu o kaya pamirat kalibudtan at patalindiking at aduang pangiling ing mumuna at ing kadua deng eganaganang primerang ipan miyayalialan lang kalupa rang permanenting ipan puera mu kareng pangiling nung nu miyayalilan lang permanenting premolars o bayu pamangiling kareng permanenting ipan deng mayayakit la keng babo panga maxilla at ding naman keng lalam panga mandible keraklan kareng ipan atin mayayakit para iti abalu do reng pamialiwa dakal la reng pamialaiwa notation systems para idalerya de keng metung a mismung ipan deng atlung pangkaraniwan a tuntunan ilapin deng fdi world dental federation notation ing universal numbering system at ingpalmer notation method ing fdi a tuntunan magagamit ya mabilug a yatu ati ing universal kerkalan magagamit ya king malaparan a united states ing our lady of fatima university a sadyang maki lagyung our lady of fatima college metung yang privadung universidad king filipinas adwa ya campus metung king valenzuela lakanbalen ampong metung king quezon lakanbalen makatutuk ya ing universidad kareng cursung makaugne king pamanulu o medicina ibat ya ing kayang lagyu king philippine national shrine of our lady of fatima a malapit king campus king valenzuela dapot e makaugne king iglesia catolica at tatanggap yang magaral king sanumang relihiun o kasalpantayanan mitatag ya king valenzuela kanitang kapamilata nang jose c olivares ampo ing kayang manuyang i dr vicente m santos at menibat ya king our lady of fatima hospital ing ospital a iti ing meging manimunang magserbisiu king kabulasan health da reng tau valenzuela metung yang negocianti i olivares a meging propesor king quimica chemistry king ateneo de manila university ampo king university of the philippines i santos naman simpli ya penibatan king hagonoy bulacan miyari ya king university of santo tomas megi yang at pepanganak yang syam a pulu t anam a libung bingut king apat nang pulung banwang magsilbi kapagnasan ning colegiung itikdu la reng virtud ning veritas et misericordia para king katutwan ampong pakalulu meragul ya ing institucion manibat king general hospital paras king teaching hospital para kareng maningat king kabulasan health care providers antimo deng nurse ampong komadrona migumpisa iti kanitang nung kapilan ya mitatag ing our lady of fatima college of nursing ketang mipasar la reng anggang kinangwa king nursing board examinations bageng e pa sadyang milari sindu nang dr santos ampo ning kayang asawa i juliet olivares santos ing pamagparagul king escuela kayabe ne ing pamitatag ning fatima college of medicine kanitang agyang makatutuk ya pa keraklan king medicina ampong kabulasan ing fatima miragdagan la reng kayang cursu ketang decadang at migumpisa la reng cursu antimong computer science maritime education ampong comerciu megi yang universidad ing colegiu ketang diciembre nung nu i vicente santos ing pamuntuk a talatatag founding president anyang kamate na ing asawa na ing minaliling pamuntuk i aquilino nene quilinging pimentel jr born december metung yang puliticung filipinu minuna yang mialal antimong delegadu king constitutional convention at merakap ya aniang mibulalag ing lalam nang presidenti ferdinand marcos aniang mialal yang alcaldi ning cagayan de oro lakanbalen king misamis oriental leko neng marcos at misubli ya kaibat ding mangaragul a demonstrasiun ding malda aniang at merakap yang pasibayu aniang ampong kaibat mialal yang assemblyman ning batasang pambansa nung nu ya migsilbi manibat anggang kaibat ning people power revolution pinili neng presidenti corazon aquino antimong ministru ning kapamahalang local minister of local government ampong talausuk ning pamuntuk pekapun a negosiador presidential advisor chief negotiator kareng rebelding muslim king mindanao kaibat mialal yang senador at ya ing meging talalalang ning katatalakaran seminal a local government code kaibat tinagal yang kaduang pamuntuk kanitang king lalam ning partidu liberal king kayabe ne i jovito salonga a tinagal pamuntuk at panglima ya kareng candidatung kaduang pamuntuk at menikua yang ning botu mepirait ya aniang alalang pambangsa kanitang kaibat nang tinagal pasibayu king panga senador dela ne ing casu king kakataskatasan a ukuman at simbut ne ing kayang dalum aniang kanitang sinambut ne namang senador at migsilbi ya manibat inalal deng kalabing siam a pamuntuk ning senadu at migsilbi yang aniang mayu misubli ya king senadu katlu yang pekamatas kareng botu king mabilug a filipinas king metung a alalan a maki alus candidatu para kareng puestu king senadu anting talapamuntuk chair ning blue ribbon committee rinecomenda na ing pamanusig kareng mangatas a opisial ning kapamahalan ibat kareng minunang administrasiun dikil king expo pilipino centennial scam ampo ing e ustung pamangamit kareng pondu ning retirement and separation benefits systems of the armed forces rinecomenda na murin ing pamanusig da reng mapilang tauan ning land registration administration a misangkut king pamangawang e tutung titulu king gabun mas bayu kaniti mika imbistigasiun ya ing kayang lupung committee kareng sasabian nang gobernador luis chavit singson dikil king jueteng scandal antimong talapamuntuk ning lupung king kapamahalang local committee on local government susuportan na ing maleparan a pamagbayu bang pasikanan ing papil da reng local a kapamahalan king paniulung ning bangsa ikua na murin ing pamag apruba ning senadu bang isubli ing pamanibala kareng pulicia kareng local a kapamahalan at sinulat yang leying mitutuldu king petsa da reng alalan king armm ya ing pamuntuk ampong talatátag king partidung pdp laban aniang april megi yang talalalang king metung a munikalang leyi bill a manalis keng sistema ning filipinas ba yang maging republicang federal ing babo california o alta california mitatag ya inyang inyang ing lalawigan california kanita dake ne pa ning spanish colony ning bayung spain mepitna ya keng dane ning gulis a kakawani ne ing franciscan missions king pangulu manibat kareng dominican missions ning mauli ing mauling dake meging yang territoryu ning baja california deng aduang territoryu meyaus la naman bayung california babo california alta california at matuang california vieja california lalam california ing babo californiamdash sasakupan ne ing gabun a ngeni sakup ning makabayung us states ning california nevada utah pangulung arizona albugan colorado at maulingalbugan ning wyomingmdash mika katimawan ibat keng espanya inyang inyang kayariyari ning mexican guera ning katimawan kaibat ning guera at makuyad ning pamiabe ning mumunang emperiu nung nu papayali ya ing espanya inyang dapot e mekilala bilang bayung timawang united mexican states ing constitution daleraya yang bilang metung kareng deng territoryu ing mexico mewalan yang upaya keng territoryu pauli ning mexican american guera ndash ing buak metung yang tutubung kilual a protina a mayayakit mu kareng mammals lulual ya manibat keng epidermis agiang daragul ya ibat keng buak a follicle king malalalm nang dake ning dermis agiang dakal kareng aliwang organismu lalu na kareng insectu papakit do ring pamandagul manibat kareng filamentous ela mabibilang buak deti deng mayayaus a buak trichomes mayayakit la naman kareng tanaman ing projections da reng arthropods kalupa da reng insectu at babagwa ing aus da talaga insectung bristle ing buak da reng e tau a mammal species keraklan mayayaus yang bulbul atin mapilan kareng uring animal kalupa da reng pusa asu at dagis pelipi da la para ditak o ala lang bulbul kareng aliwang species ing buak mawawala ya o makakalbu la karas da keng idad ing taganang component ning buak ausan deng keratin deng keratins protina makabang tanikalang polymer ning amino acid ing commune iya ing pekamababang administratibung pangadake king french republic ing french akatayang commune linto ya inyang pang dilanwa ibat keng medieval latin communia ing kabaldugan na pamirungut da reng tau a karake da ing karelan pamilupang bie ibat king latin communis ing bageng atin pamipalupa dengfrench commune alus ila reng incorporated a balen lakanbalen king united states o kaya gemeinden king germany ding french commune ala lang taganang katumbas king united kingdom a mika kabilyan a mga english districts at civil parishes ing french commune cmalyari yang atin million pakatuknang kalupa ning paris o balen a o kaya tau keng village deng dagis sungsung guinea pig o cavy king ingles rodent kamaganak da reng dagis lang kayanib king familiang caviidae ampo king genus a cavia lipat ning karelang lagyu e la ibat china sungsung deti e la murin ibat guinea at e ro malapit a kamaganak deng babi menibat la reti king kabundukan ning andes king mawling america south america agyang e no mayayakit king ilang in the wild atin la pa muring kamaganak a species deti a mabibye kareng madikut a patag ampong plateau matas a patag ning labwad a ita maulaga ing papil ning dagis sungsung king cultura dang balen deng tubung grupu indigenous groups ning mawling america anting metung a pikukwanan pamangan ampong gagamitan king tradiciunal a pamanulu ampo karang ceromonias a pang relihiun kareng sociedad ning albugan western societies sinikat ya ing dagis sungsung antimong metung a sese manibat anyang dela re deng negocianting ibat europa kanitang kalabing anam th a siglu uling matunud la reti at malugud kareng tatalan ampong papakan karela at malagwa lang sesen angga ngeni dakal la pa reng mahilig manyese kareti ating aguman organizaciun a mitatag king mabilug a yatu para king pamanyese kareti para kareng ligligan competitive breeding dakal lang uring variety dagis sungsung a myayaliwa kule ampong itsura deng sesesen da reng propesional a magparakal kareti ing galal a palanca o palanca awards don carlos palanca memorial awards for literature galal a panalalang don carlos palanca king literatura ing prestihiyosu at maluat diling galal king literatura o malagung panyulat ausan de iting pulitzer prize ning filipinas atin lang metung o maigit pang simbut a palanca deng manimuna o pekamaulagang talasulat a filipinu king ingles o tagalug sasabian dang ing pamanyambut keti ing tandang mekalub ne king yatu ning panyulat a filipinu ing metung a talasulat mitatag ya ing palanca awards kanitang kapamilatan da reng talapagmana nang don carlos palanca sr metung a negosianting migtagumpe king bie kapamilata ning sipag sariling pamanigaral ampong matulid a dapat kapagnasan na ning galal a iting isulung ya ing panyulat a filipinu kapamilata ning pamamie galal kareng talasulat ba rang itayis ing karelang talentu bang mikudta king karelang masanting diling obra ing magsilbing simpanan treasury da reng iyas da reng talasulat a filipinu at sumaup king pamikalat da reti king malda lalu na kareng magaral migumpisa ya iti king kategoriang king inglis ampong tagalog manibat kanita miragdag la reng kategoriang one act play kanitang o poesia poetry kanitang full length play kanitang o esai essay kanitang novel kanitang short story for children kanitang kanitang ampong kanitang ketang atlu lang bayung dake divisions deng mibuklat deti reng makuyad a salita king ilokánu sebuánu ampong ilonggu ba lang magunyat a sumulat deng kayanakan mibusni ya ing kabataan kayanakan essay para kareng magaral king sekundaria o high school ketang at kanitang mibuklat ya ing kategoriang future fiction makakawaning kategoria ning makuyad a salitang maki kapagnasang lagpus king angganan ning salukuyan ba yang asuglapan ing paintungulan iting articulung iti menibat ya keng inquirer makapetsa menila filipinas kaibat ning limang dekadang pamanintun deng pamilya nang vicente alvarez dizon ikit da ne ing pinta a menyambut at mika galal bilang mumunang dili king panginternational a ligligan inyang nung nu kayabe la ring bantug a salvador dali at maurice utrillo ing obra maestra nang ning meangubie dizon after the day s toil a nung nu tauli deng ikit deng pamilya na inyang na dela re keng bangsa para keng philippine international fair atiu ngeni keng pibandian nang dr rogelio pine metung a filipinu cardiologist magdatun king new jersey usa y pine seli ne iti inyang kang daniel grossman na ning grossman gallery nung nu iya seli na neman keng ibm new york inyang ing kumpanya memisali yang dakal a pinta inyang katataulian ning s y dizon na ning universidad ning filipinas kanita school of fine arts pininta ne ing after the day s toil inyang bilang graduation thesis kabang atin yang postgraduate scholarship king yale university king new haven connecticut inyang minuli ya migdatun ya malate menila at sindu na ing pamanuru na king up ing national teachers college at aliwa pang pipagaralan inyang y thomas j watson ing mitatag keng international business machines ibm mekaisip yang mitatag a ligligan a panginternational keng art king golden gate exposition king san francisco california peparala ne ing kayang pekakatawan y kevin mallen kareng a bangsa mabilug a yatu para manintun makiabe king menila y mallen pintalan ne y dizon king kayang tuknangan king a mabini street para lawen ne ing after the day s toil y mallen seli ne ing pinta para keng ibm kabud ikit ne at pepakuadru ne at peparala ne united states miyabe ya keng international competition on contemporary art ning a bangsa king golden gate exposition ketang maamlat a ligligan ing after the day s toil menyambut yang mumunang galal kapamilatan da ring alal da ring malda ing pepalub ning espanya kapamilatan nang salavador dali menyambut yang pangadua at ing pepalub ning united states pangatlu ing pepalubg nang utrillo eya menyambut ing makatatak keng menyambut a medalya ing mababasa pisanmetung da reng bangsa keng pacific iya ing kapigaganakan ning america at kapanibalan ing san francisco iya ing pasbul papunta keng dayat malat nung nu durulang ya kareng bangsang a reti inya ing golden gate international exposition inya aku matula keng pagtiwalan ing pamanibala nasa ining pamibulaglag keti yatu keng pacific inyang taganang suyuan no ngan deng bangsa president franklin d roosevelt ing golden gate exposition meganap ya king kapagmasusian ding aduang bayung tete ning san francisco ing san francisco oakland bay bridge at ing golden gate bridge mibuklat la inyang nobiembri at may pamitukituki ing pamibulaglag menibat ya pebreru anggang octubri inyang at manibat mayu anggang septiembri inyang y vicente alvarez dizon anak neng jose sampedro dizon ning bacolor pampanga at rosa carlos alvarez ning concepcion tarlac mibait ya king malate inyang abril ing matuang dizon metung yang graduate ning university of santo tomas inyang at metung yang landscape artist at botanist agronomist na ning bureau na ning agriculture king kayang obra mitutukan yang magobra kareng balen capas king tarlac magalang king pampanga at cabanatuan king nueva ecija ing anak a vicente atin yang maranun a pamanigaral king malate primary school at sindu ne ing kaduang antas a pamanigaral karing balen nung nu ing tatang na karin ya midistinu ing tatang buri neng magaral medicina ing anak ing anak memintu ya at megaral ya king national university colegiu ning medicina inyang y dizon kaibat linipat ya king up school of fine arts nung nu kinanwa ya limang banuang cursu at migraduate yang mikadiploma keng art inyang kaibat ning graduation meging yang mumunang diling artist lecturer na ning filipinas iya ing mumunang filipinung meyambut keng maulagang sholarship keng aliwang bangsa kalupa na ning memye galal kaya a binye ning federal schools ning art king minneapolis minnesota king kayang sarili megapply at mirinan yang scholarship king yale inyang minuli ya king kayang indung tibuan y dizon sindu na ing pamanuru at mekilala ya bilang manimuna karas keng pamanuru keng art king filipinas penimunan na ing pamangamit taliri keng pamagpinta inagkat deng ipakit at ituru ing bayung pamangamit at technique king menila at kalibudtarang luzon y dizon meging yang kayanib keng faculty na ning up pipagaral na ning fine arts nung nu memye yang lisyun keng amlat na ning kalalangan anggang at king up college of education nung nu memye ya naman lisyun keng kalalangan at pamisantingan kilub inyang mitulduan yang kayanib keng up school of fine arts alumni committee para masalasan ya metung ya naman artist at maamlat a pikutnangan na ning us army th air force commandking clark field pebreru anggang agostu ganap ya naman professor na ning kalalangan king mapua institute of technology ing panaun da ning guerra y dizon pasalikut nang tinala ing kayang bye a masakit ng delanan aganap no ring makule at makapanamdaman a guerrang pinta nung nu pemansagan an lang from japanese invasion to american liberation as my brush saw it sinulat ya naman aduang aklat art education and appreciation nung nu melimbag ya iti at ing living as an art y dizon ayasawa ne y ma ines lutgarda s henson na ning angeles pampanga ing pamiabe ra mibinsiyunan lang apat a anak deng kambal victor and daniel luminoso at josefina y daniel at josefina josie meging lang professional artists king maranun na ning kabang sasamasnan ne ing up school of fine arts y dizon mesakit yang matindi mete ya inyang octubri ning banuang ita king idad a ing sinulat iyapin ing anak nang babaing vicente alvarez dizon kepampangan neng val sibal octubri october utc ing philippine military academy pma ya pin ing eskuela nung nu la magaral deng maging opisial ning ukbung makisandata ning filipinas armed forces of the philippines mitatag ya antimong officer s school of the philippine constabulary pipagaralan da reng maging opisial ning constabulariu ning filipinas kanitang febrero king intramuros manila dapot miyalis ya king baguio lakanbalen anyang setiembre malyari yang tukyan ing amlat ning philippine military academy king academia militar a mitatag kanitang octubre king malolos bulacan i general emilio aguinaldo ing pamuntuk ning bayung republika ing mitatag king academia lalon da antimong institusion a sanayan kareng maging opisial ning ukbu makasandata sadya lang kayanib ning guardia civil a castila deng keraklan kareng tuturu king pipagaralan a iti a pinili ning kapamahalan bang turu kareng sundalus a filipinu misara ya kanitang enero anyang milablab ing laban da reng americanu ampong filipinu mitatag ya ing metung a eskuela da reng opisial ning philippine constabulary ketang febrero kilub ning intramuros miyalis ya iti king baguio anyang setiembre agpang king act no ning legislatura ning filipinas a mipasar anyang setiembre miyalilan ya king philippine constabulary academy ing lagyu na niti at mekaba la reng kursu manibat king siyam a bulan angga king atlung banwa anyang mipasar ya ing national defense act leyi king pamamingwa ning bansa anyang diciembre pormal yang mitikdo ing philippine military academy a mipaintulutang magkalub king titulung bachelor of science kayari da reng kursung apat a banwa anyang mikalabkab ing world war ii megulung ing pamagsane maranun dong pepayarian deng klasing ampong at peparala do reti bang lumaban king bataan ampo reng aliwang lakanbalen o siudad ning filipinas dakal kareng kayanakan a opisial a reti ing mete anyang gera kaybat ning gera mibusni yang pasibayu ing academy anyang mayo king camp henry t allen nanupata uling mangaylangan yang mas maragul a lugal a gabun a pipagmartsan miyalis ya king salukuyan nang tatalakaran king fort del pilar loakan manga apulung kilometru manibat king sentru ning baguio ing bayung lugal ning academy anyang dekadang uling mangaylangan lang sundalus a mas balansi belwan ampong kauryan digdagan do reng kursung tungkul king sociedad ampong humanidades pamagaral kareng tau megi yang makabaldugang banwa ing ing banua nung kapilan la tinanggap babaing kadeti at mitutuk la king metung a sanga specialization agpang king luban dang dake ning ukbung makisandata i sergio c navarro jr metung yang kapampangan talasulat ampong watas kebaitan na ketang ka nang aldo ning oktubri banuang ya mipanganak king san fernando metung yang kapampangan watas at talasulat sinulat ne ing aklat poesyang kasakmal a sampagita gewa ne ing babasan duminguan ing kawal lang drama ding sinulat na atlu kareni sarsuela uling atin lang tigtigan magaling yang manalumpati tutukyan de ding dakal a makiburi kaya nukarin ya man muntang balen para magsalita sinaup yang milikas king aklat pangadi at misa ning san fernando king kapampangan talalikas ne nitang rizal centennial commision metung yang miglikas karing obra nang kastilang rizal king amanung kapampangan kareng animal a maki galudgud ayup ampong bony fish ing malating bituka small intestine king ingles kayabe ya king gastrointestinal tract gut a daralanan ning pamangan atiu king pilatan ning dungus ampo ning maragul a bituka kayabe la king malating bituka deng duodenum jejunum ampong ileum keti maliliari ing keraklan king ampong pamanyipsip ning katawan king pamangan kareng animal a alang galudgud antimo deng bulati deng terminung gastrointestinal tract ampong maragul a bituka gagamitan da la para king kabilugan ning bituka maki kaba yang pitung metru ing malati nang bituka ning metung a taung atiu king edad at maki lapad yang manga cm iti lipat ning maragul ing kaba ning malating bituka kesa king maragul a bituka keraklan makatapat o makatalima ing kaba na ikua na ing kayang lagiu uling palak ya kakitid iti agiang mipagiu ya mu king lapad a manga m nung iladlad ya ing metung a tubong kasingkaba na ampong kasing lapad ning malating bituka uli ning pamanuklip na ampong pamangulurut ning kilual na niti makata a besis ukdu ing pamaglapad na niti ania miraras king m ing kayang lapad o manga kasing lapad ning metung a tennis court mapipitna ya kareng atlung dake o parti ing malating bituka lupa lupa la nung lon la king microscope deng atlu nang dake ning malating bituka oneng ating mapilan a maulagang pamialiwa deng dake ning bituka ila reng makatuki metung yang kalamnan muscle ausan dang pylorus o pyloric sphincter ing magpaintulut king pamangan a lungub king duodenum ibat king dungus kaibat mitutulak ya kilub ning malating bituka kapamilatan ning metung a prosesu ning pamanapsal o pamamusit contractions ning kalamnan a balamu alun a ausan dang peristalsis king malating bituka maliliari ing keraklan king pamaglasong kemikal papalual no ning kundilat pancreas deng keraklan kareng ng magagamit kng malating bituka lulub la reti kapamilatan ning pancreatic duct o tubo ning kundilat lulub la king malating bituka deng enzyme anting pakibat king hormone a cholecystokinin a lalalangan ning malating bituka uli ning presensia ning sustansia uli ning hormone a secretin magpalual ya muring bicarbonate paras king malating bituka ing kundilat ba yang labanan ing maliaring pamaglub ning dilikadung asidu ibat king dungus deng atlung pekamaulagang uri da reng sustansiang dadalan king prosesu ning pamaglaso ila reng protina lipid taba ampong carbohydrate malyari nang munta kareng uyat a daralanan ning daya blood vessels kareng gilid ning bituka ing pamangan a melaso king prosesung ausan dang pamanyipsip o absorption ing malating bituka ing lugal nung nukarin la masisipsip deng keraklan kareng sustansiang ibat king pengan ing kilub ning gilid inner wall ning malating bituka a ausan dang mucosa mitatakpan ya kareng simpling laman a tela asias columnar ing epithelial tissue king pangabalangkas na o porma niti mitatakpan ya kareng dakal a kulurut a ausan dang plicae circulares ing mucosa at tuturing da lang permanenting dake ning gilid ning organung iti deti aliwa la reti kareng rugae a e permanenti at pansamantala la mung lalto neng miyayatiat ya at magpusit ing bituka neng lalasawan na niti ing pamangan manibat kareng plicae circulares ating makatuglung a malatiktik microscopic a pirasu ning laman a katabas taliri a ausan dang villi latin para king bulbulin a buak o shaggy hair atin la muring pakatuglung a balamu taliri deng tunggal tunggal a cell a epithelial a mayayaus microvilli ing papil da reng plicae circulares villi ampong microvilli ing magdagdag king leparan ning bitukang maliaring magamit king pamanyipsip kareng sustansia ing balang villus atin yang pamisanga sanga network da reng ampong mangapinung uyat a lymphatic lymphatic vessels a ausan dang lacteal a malapit king kilual surface darala da reng epithelial cell ning villi ing sustansia manibat king lumen ning bituka papunta kareting capillariy amino acid ampong carbohydrate ampong lacteal deng lipid den namang uyat ning daya blood vessel ing magdala kareng sustansiang mesipsip paras kareng miayaliwang organu ning katawan nung nu la magagamit kareng komplikadung sangkap a kailangan ning katawan assimilation ing aus kaniti ita namang pamangan a e melaso at e mesipsip pupunta king maragul a bituka maliliari king jejunum ing pamanyipsip kareng keraklan kareng sustansia liban kareng makatuking maulagang alimbawa ing shikoku iya ing pekamalati km kaba at mga km at km lapad at pekamaritak yang dili populasyun akreng apat a pulu ningjapan atiu mauli ning honsh at aslagan ning kysh pulu ing kayang matuang lagyu abe no reng iyo no futana shima iyo shima at futana shima ing kasalungsungan a lagyu abe no reng dating apat a lalawigan nung nu iti ing bubuu keng pulu awa tosa sanuki at iyo ing shikoku labuad a bibilugan ning shikoku at king kayang makapaligid sasakupan ne ing km at atin yang apat a prefectures ehime kagawa kochi attokushima lipat ning inland sea atiu ing wakayama osaka hygo okayama hiroshima at yamaguchi prefecture king honsh king albugan atiu ing ita atmiyazaki prefectures king kysh ding ryukyu pulu keng japanese mayayaus la naman nansei pulu kabaldugan na mulingalbugan a pulu kadena lang pulung japon king albugan ning pacific ocean king aslgan danggut ning aslagan dayat malat ning tsina makayatsat la maulingalbugan manibat keng pulu na ning kysh anggang pulu ning taiwan deng pulu makadake la karas keng administratibu at ilapin deng satsunan a pulu king pangulu a sasakupan ning kagoshima prefecture at ryukyu shot king mauli a sasakupan ning okinawa prefecture japan yoron pulu iya ing pekamauling pulu na ning satsunan at ning yonaguni ing pekamauli da ring ryukyu pulu ing pekamaragul kareng pulu iyapin ing okinawa pulu ining talang iti meyakua ya keng kasalungsungan a geografia ning japan y vicente dizon y álvarez anak neng josé sampedro dizon ning bacolor pampanga at rosa carlos álvarez ning concepcion tarlac mibait ya king malate inyang abril ing matuang dizon metung yang graduate ning university of santo tomas inyang at metung yang landscape artist at botanist agronomist na ning bureau na ning agriculture king kayang obra mitutukan yang magobra kareng balen capas king tarlac magalang king pampanga at cabanatuan king nueva ecija ing anak a vicente atin yang maranun a pamanigaral king malate primary school at sindu ne ing kaduang antas a pamanigaral karing balen nung nu ing tatang na karin ya midistinu ing tatang buri neng magaral medicina ing anak ing anak memintu ya at megaral ya king national university colegiu ning medicina inyang y dizon kaibat linipat ya king up school of fine arts nung nu kinanwa ya limang banuang cursu at migraduate yang mikadiploma keng art inyang kaibat ning graduation meging yang mumunang diling artist lecturer na ning filipinas iya ing mumunang filipinung meyambut keng maulagang scholarship keng aliwang bangsa kalupa na ning memie galal kaya a binie ning federal schools ning art king minneapolis minnesota y vicente ing miglalalang keng pintang after the day s toil a miniambut mumunang galal king ligligan a panginternational keng art king golden gate exposition king san francisco california inyang king kayang sarili megapply at mirinan yang scholarship king yale ing barcelona metung yang lalawigan ning aslagan espanya king kalibudatan ning autonomous community ning catalonia ding kayang sepung lalawigan ilapin deng tarragona lleida at girona at ning mediterranean dyat malat ing kayang tungku iyapin ing barcelona mga a katau makatuknang la keng lalawigan nung nu makatuknang la keng balen ning barcelona deng aliwang balen at lakanbalen a kayabe keng lalawigan ning barcelona ilapin deng l hospitalet de llobregat badalona cerdanyola del valls martorell matar granollers sabadell terrassa sitges igualada vic manresa berga laen ya rin tala da reng balen ning barcelona ing lalawigan bubuu ya kareng makatuking comarques karing punbatas da reng miyayalwang bansa ing impeachment yapin ing mumuna karing aduang takbang ning metung a makaparikil a paralan bankanita ing metung a batasan ilako ne ing metung a oficial ning pamahalan a ali mamayun milako king kalagad ning pangapalyari ning impeachment dakal karing tau king metung a bansa ring atin e maustang kebalwan king tune nang laman nini karaniwan karing e maustang panakit ya pin ing pagkamalyan deng ali kaburyan a pamaglako king pangalukluk king katungkulan ing tutu metung ya mung pamanyalita karing bibintang a kasalanan kalupa ning pagasakdal indictment king batas pangkriminal criminal law ing metung a official a me impeach makayarap ya pa keng kaduang pamagbotung panbatasan malyaring king mismung lugal a mipasa king impeachment o king aliua pa at karin simen da ing pamanusga o ali pamanusga nung megawa la pin ding mibintang a kasalanan makalaman king impeachment keraklan karing punbatas mangailangan lang supermajority maragul a kalamangan king pamagbotu para manusga ing metung a matwang gawi keng impeachment migmula king batas ning england at wales law of england and wales nung nukarin milyari ing tawling pamaralan ketang malilyari ing impeachment lalam da ring tuntunan a pang punbatas karing miyayalwang bansa mabilug a yatu kayabe la ring united states brazil russia ing filipinas ampo ing republic of ireland nung tuntunan ya ing pigmulan ning katayang impeachment meyakwa ya ini karing yamut a latin yapse na ing ukul a mararakap o mesaluput at mamawig ya king makabayung pransis a pandiwang empecher ibawal o pangilagan ampo king english a impede ing pikabalwan medieval a pigmulan pagkamalian deng tatayid karing mengayakwang latin impetere atakyan king maralas at mas technical nang gamit ing impeachment ning metung a tau king kayang pamanganap anting testigu witness ya pin ing pamanamun king kayang katapatan o nung ya panualan de pa ring memalen ing paralan e ya sukat pagkamalyan anting pamamawing alalan recall election ing recall election maralas pekiduang de ring migbotu o botantis at malyari yang keulyan da ring pamagbintang a pampolitika kalupa ning maling pamamalakad kabang ing impeachment paralan ne ning metung a panpunbatas a telakaran pagawan batas o batasan at ini pauli ring mabibintang a kasalanan criminal ing pamaralan ning pamaglako official ali niya naman kalupa king united kingdom ing house of commons yang makiupayang mipalad impeachment agyang ninung kayanib malyaring mangawang pamanyangkan milalung pamagtaksil high treason o malalang krimen at kimut labag karing batas o high crimes and misdemeanours ing mipalad a kayanib kailangan nang patunayan ding singkan na at manyawad move impeachment nung ing commons dala ne ing kaanwaran ing minyawad tanggap yang kautusan a isulung ne ini king bar ampo king bale ring ginu o house of lords senado karing tiduang bale punbatas kalupa ning amerika at pilipinas at impeach ya ing misangkanan king lagyu ning house of commons at ding anggang commons ning united kingdom ing minaus impeachment sabyanan ne dapat ing lords a ing house of commons king takdang panaun pakit nala ring kasulatan laban king misasangkanan at ini sukat nang tuparan keraklan kaybat mamili yang kapulungan a samasan karing mibibintang a kasalanan at gawa lang article of impeachment balang metung pero ketang kasu nang warren hastings ing pamangawa karetang kasulatan minuna king pormal a impeachment kabud ing megawang kapulungan aparla na nala ring kasulatan karing lords ring pamitalamitan dumalan king lords keng pamilipatan da king misangkanan at ding commons o kaya ing pamangarga munta king black rod ing misangkanan malakuan ya king kargu anggang ing lords panytulutan neng magpyansa ing lords saglawen na nung kapilan ing pamaglitis kabang ing commons manuldu yang mangasiwa reni ilang lumitis potang atin nang bista ing misangkanan pagtanggul ne ning abogadu counsel ing house of lords litisan de ing kasu at ing lord chancellor yang mamuntukan o kaya ing lord high steward nung ing impeachment ken yang metung a makayabe karing mardikas royalty peer a misangkanan malalang pamagtaksil king gubiernu o bansa high treason ing pamagbista wawangis ya king karaniwan a pamaglitis ring aduang panig malyari lang maus testigus at mipalad patune kayari ning bista ing lord chancellor kabit ne ing kutang king mumunang kasulatan karing balang kayanib agpang king karelang ketwanan o lambat ning pamagsilbi magumpisa king pekaanak a kakuyug at tawli ya ing sarili na kaybat dang mekapagbotu makanyan mu naman ing karelang gawan karing mitatagan a kasulatan isundu dalang pisabyan pangayaus na ing lords kailangan yang tikdo at iyagkas king kayang kagalangan on his honor ing mikasala o ali mikasala kaybat dalang pipagbotuan ding eganaganang kasulatan at nung ing lords ikit nang mikasala ya ing misangkanan ing commons anwaran na ing pamaglakad ning pamanatul ding lords malyari lang ali miyagkas parusa angang ing commons ali na pa pakiduang ding lords kanita abie rana nung nanu man parusang akit dang masampat lalam ning batas ing pamamatawad ding ari reyna royal pardon ali ne malyaring palako ing misakdal king pamaglitis pero malyari neng iligtas ing meusgan a makasakdal ing batasan parliament atin neng upayang impeachment ketang panaun ning kalibudtan medieval times sadya ing house of lords telakaran na ing impeachment karen ya mung merdikas malyaring marapat reng maghari ring lords litisan dala ring karelang kalupa kabang reng commoners dapat dalang litisan ring kalupa rang aliuang commoners keng metung a jury oneng ketang ing commons pisyag na t pepabalu king atin lang katuliran mag impeach ninu man ing buri ra kapanwalan a ginalang da ring lords anyang mepupus ne ing kayarian nang edward iv ing impeachment ali ne megamit ing bill of attainder yang aburi rang paralan keng pamanalan karing ali ra buring sakup ning corona oneng ketang panaun nang james i angga king mepupus ne iti aburi reng pasibayu ing impeachment pauli ning ali ya kailangan ing pamanayun ning hari o reyna kabang ring bills of attainder kaylanganan da pa iti anya ing parliament batasan atapus na ing miras king upaya ring merdikas ing pekatawling kasung impeachment ya pin ing kang warren hastings gobernador heneral ning india ketang angang me impeached ketang ding lords ikit dang ali ya mikasala ketang ampo ing kang henry dundas st viscount melville first lord of the admiralty ketang mipaalang sala ing tawling sibukan dang impeachment meganap ketang anyang i david urquhart singkanan ne i viscount palmerston miglagdang lihim a pikasunduan king imperial russia ampon tinangap salapi king tsar mesagip ya i palmerston king botu ning commons ding lords ali re linitis ing kasu itang pamagbista king impeachment nang president bill clinton ketang pemuntukan neng chief justice william h rehnquist ring talapamahala ning bale o bale ring deputadu makalukluk la king kapat a pabilug quarter circular a lamesa king kayli at ing pansarili nang abogadu ning pamuntuk atyu king wanan bina nang kayarle nitang bista nang pamuntuk andrew johnson king bansang amerika ing impeachment pareu yang malyaring marapat king federal at state a antas king federal aliua la reng talatuntunan magagamit patye ing impeachment ken yang kayanib ning executive branch sangang pamipairal o kaya ning judiciary sangang pamipatupad kasalukyan ating pisasabyan king pamangamit impeachment laban karing kayanib ning sangang pigawan batas para king sangang pamipairal executive branch reta mung mikasalang treason bribery o masubing krimen high crimes ampon pamaglabag batas a ausan dang misdemeanors ilang malyaring ma impeach agyang malino nala ring pamagtraidor king balen pamanyuhul treason and bribery ing punbatas constitution tayimik ya king laman ning masubing krimen o pamaglabag batas high crimes or misdeameanor marakal lang talapagsalitang sasabing ing congress pigawanbatas yang malyaring magpasya king sarili na nung nang maging maka impeach a sala impeachable offence ring tuntunan king impeachment karing talatupad batas o judiciary mas malawak ya ing article iii ning punbatas sasabya na king ring hukum manatili la karing katungkulan da kabang mayap la pangimut pahiwatig a ing batasan alako ne ing metung a hukum pauli ning marok a pangimut o gawa ring tuntunan king impeachment da ring kayanib king pigawan batas kalupa o maging kalupa dala ring king talapairal o executive pamagtraidur pamanyuhul o aliua pang masubing krimen ampon pamaglabag batas ing pekapusad a kutang dikil king pisasabyan a pangatuki na king punbatas ning impeachment karing mangawang batas ya pin iti ring kayanib ning batasan oficialis nala ning bansang amerika ing punbatas babye na king bale house ing upayang mag impeach king pamuntuk kaduang pamuntuk at ring eganaganang oficialis a civil ning bansang amerika dakal lang manwalang mataktak a ring kayanib ning batasan ali la oficalis ning bansang amerika dakal karing aliua manwala nala man king ring kayanib oficialis lang civil at malyari lang dumalan impeachment ing bale house ding diputadu atin neng inimpeach misan metung yang senador i senador william blount ing senado tinabi de i senador blount at kaybat deng pigbistan sinaguli ing kayang impeachment inugse dala ring bintang pauli ning kakulangan sakup ing kutang nung ring kayanib ning batasan oficialis lang civil ning bansang amerika ali ya mipakibatan king bayung panaun ing pamanabi yang aburi agyang malagad rang paralan keng pamanarap karing mikakasalang kayanib ning batasan pablasang ing bale atin yang kegiwang manabi karing sarili nang kayanib a ali ya kailangan papakialaman ing aliwang palapag agpang king pakiduang ning impeachment ing paralan impeachment atin yang aduang takbang ing house of representatives kailangan ya pang mipasang kasulatan ning impeachment articles of impeachment ibat king payak a keraklan simple majority ren ngan limang pulung estadu kayabe ya ing district of columbia kapuluan lunsud malyaring mipasang kasulatan ning impeachment laban kareng sarili rang mamuntukan ring kasulatan ning impeachment lalamnan dala ring pormal dang bibintang potang mipasa nala ing makademanda o makasakdal me impeach ne kaybat ing senate litisan ne ing makasakdal nung ing pamuntuk bansa ya ing maki kasu ing chief justice of the united states yang mamuntukan king bista o kaya ing kadwang pamuntuk antimong pamuntuk ning senadu o kaya ing president pro tempore of the senate malyari neng kayabe ning impeachment ning kaduang pangulu mismu ini agyamang ring legal a tuntunan iyapse ra king ing paburen yang maging hukum ing metung a makasakdal king mismu nang bista ali ra paburen malyari ini nung ing kaduang pamuntuk e ya mamuntukan keng impeachment ring katungkulan miras la king president pro tempore para mausga yang mikasala ing makasakdal kailangan ing mayoryang adwang katlu two thirds majority ring tatagun a senadoris ing kayatulan mikasala ilako neng tambing ing makasakdal king katungkulan kaybat ning pamanatul malyaring ing senadu magbotu yang mamye pang parusa king oficial ing ali ne malyaring talan pang katungkulan federal mituldu man o meyalal agyang pang miyatulan ne king senadu ing makasakdal manatili ya pang mamakibatan keng pamaglitis kriminal mapalyari mu namang gawan ing i impeach ya ing metung a tau agyang meko ne king kayang katungkulan bankanita ilako ne kegiwan talan pang tutuking katungkulan o karing mapilan a pamananggap kabayaran keng tawli nang pangalukluk antimo reng pensyun nung ing two thirds majority da ring tatagun a senadoris ali la migbotung mikasala keng metung o dakal pang kasalanan ing makasakdal mipaala neng sala at alang parusang mibye ing batasan tuturing neng metung a upaya ing impeachment a magamit mu karing masubing kasu ing bale la pamu deng alayag nang pamibalayun impeachment manibatan ketang pekatawli ya i presidenti clinton at rening tutuking oficialis a federal ila pamu ring me impeached aduang presidenti dakal la ring atin e maustang kapanwalan a me impeached ya i richard nixon pero ali ya ing kapulungan nang panhukuman ning bale ning batasan tinggap dala ring kasulatan impeachment laban kaya king maragul a bilang botu saka la miyabisa king mitmung bale i nixon meko ne bayu ne erapan ning bale ring pamanyaus impeachment ing panga impeach na king bale ring diputadu at ing pangausga nang makisala meyakit lang masalang malyari meko ya ii nixon kaybat na kanung abalu ini king metung a senador a republican ing minuna nang kaduang pangulu spiro agnew meko ya naman kesa keng manaya ya pang ma impeach pauli ning pamangilag pamamayad buwis ampon money laundering pamaglingad king pigmulan ding salapi ing dimane arabu metung yang mabunduk a bariu king labuad nang pangulu northern region ning lebanon king maki katas yang manga m babo ning dayatmalat mágsilbi yang tuknangan a pangkaleldo summer residence ning patriarcang catolicung maronite maronite catholic patriarch a king salukuyan i cardinal mar nasrallah boutros sfeir ing dimane mikutkut ya ing batung nang pundasiun niting tuknangan ning patriarca kanitang setiembre kilala ya murin ing dimane uli ning mula da reng patriarca garden of the patriarchs a atiu king albugan nang gilid western side ning balen ampo ketang misnang katuang gasgas a magumpisa king gulut ning pisamban ning parokia at papunta king lalam ning kadish valley ing bkerke arabic malyari muring bkerké or bkerkeh ing sentru ning maronite catholic patriarchate a maki katas a m king babo ning bay of jounieh king lebanon anyang purmeru atyu king antioch ing sentru ning maronite catholic patriarchate oneng uling king pamanalipit persecution miyalis ya ini king saint maron s monastery king ilug orontes at kaybat kareng miyayaliwang lugal king bunduk ning lebanon mount lebanon antimo ding kfarhay yanouh mayphouk lehfed habeel kfifan al kafr ampong hardeen king labuad ning byblos kaybat miyalis ya king qannoubine king lambak ning kadisha kadisha valley uli ning lalung mabayat a pamanalipit at meluat ya karin manibat anyang anggang nung kapilan miyalis ya king dimane at katataulian king bkerke ing philippine women s university pwu metung yang insitusion da reng babaing alang sekta non sectarian king filipinas tetag de kanitang antimong philippine women s college deng babaing maki kapagnasan a mitikdong pipagaralan a magsadya kareng kayanakan a babai para king pamanibala leadership ampong pamanyuyu service makatikdo ya ing pwu king metung a bloki king malate menila makapadurut la keti deng dalan a taft avenue malvar remedios ampong leon guinto mekilala yang universidad kanitang at bale re antimong mumunang universidad para kareng babai king asia first university for women in asia kabalitan ya kareng kursu nang maki kaugnayan king sibika partikular ing pamagsane kareng babai king pamaningat anak child care ampong obrang pangmalda social work pwu is a member institution of philippine association of college and universities pacu philippine accrediting association of schools colleges and universities paascu philippine association of colleges and universities commission on accreditation pacucoa as well as the international association of universities and the international association of university presidents ing agama metung ya kareng mangalating lupisak a makaba iki at mamangan insektu a kayabe king genus a agama e la kukulang king a species deng bibilug king genus da reng agama king mabilug a africa metung ya kareng kilalang diling species ing red headed rock agama o agamang batung malutu buntuk agama agama a makelatan widespread king sub saharan africa anyang minuna king ya mabibye dapot ngeni mayayakit ya murin kareng balen ampong bariu abe abe lang mabibye reng agama a bibilug grupung manga apulu anggang adwang pulu ing pekapun o leader da reti metung yang matwang lalaki kabang kayanib no man deng bábai ampong ampong anak a lalaki matuling ya pangakomanggi dark brown kule iti neng bengi pero manaliwa la reng kule ning lalaking manimuna magi yang maputlang iro asul ing katawan at masala ne man pangadalandan ing buntuk ampo ing iki malyari lang manaliwa deti basi king kundisiun o kabilyan ning lalaking manimuna alimbawa nung milaban la reng lalaking agama magi lang komanggi deng buntuk da at ating laltong tuldik a maputi king king karelang katawan malilyari ing laban nung ating luntung dayung lalaking agama subukan ne niting samsaman ing pamanimuna ning lalaking pekapun neng milalaban la sasalitsti hiss la reti a tuturan de ing buntuk ning kalaban da ketang karelang iki neng kayi masyadu lang masikan o bayolenti deti at mikakapasa hematoma la o balbal a panga deng kalaban da laganas a komanggi ing kule da reng bábai maralas ating matas diling babai a malapit king pekapun a lalaki at panikwanan nong idayu deng aliwang bábai deng makatuki ila reng species a kayabe king genus a agama i tomokazu yoshida yoshida tomokazu metung yang artista at magtangal king hapon mibait ya at dinagul king prepektura ning saitama pero makatuknang ya ngeni king lungsud ning nagaoka king prepektura ning niigata agape l at avex entertainment deng kumpanya na metung yang modelo kareng magasin at metung yang guru king drama minsan mag perform ya kareng musical preformances bisa ya munta kareng aliwang lugal minta ya kareng a prepektura king hapon minta ya murin king aliwang lugal king korea kabilang king seoul at incheon inyang kayabe ya king drama a lion sensei at inyang kayabe ya king seryeng sentai a tokusou sentai dekaranger bilang dekabreak lakanbalen ning angeles a penimunan nang semasan ning kuliat foundation inc milyari inyang disiembri ing damla ning kfi ing a mantinian ing kasalesayan kalinangan at kaugalian ning lakanbalen ning angeles ing katayang lubenas ibat ya ya keng katayang novenas nung nu atin yang siyam a aldong pamangadi para makapanyad a gracia keng lubenas ning pasku ing panata mararapat siyam a aldo bayu pasku at magaganap kapamilatan ning pamaglimbun da reng parul at king wakas ning limbun ing patrun a santu ning bariu iya ing makatuki kening limbun a iti atin maguitara at mikitambul kening limbun a iti deng parul makauangis lang pati pati para keng kapayapan asan danum para saplala at tupa para keng salibatbat o kapibabatan ing philippine school of business administration psba metung ya kareng manimunang kolehiyu ning filipinas king accounting ampong komersiu business banwa banwa kayabe la kareng matas dili akukua king board exam a deng miyari keti mas matas ya kesa king mayayakit ya iti king dalang r papa menila ing iskuelang iti at maki campus ya king aurora blvd quezon lakanbalen pamuntuk ning manila campus ing saint columban college incorporated metung yang manimunang pipagaralan a pribadu ampong catolicu a atyu king pagadian lakanbalen zamboanga del sur filipinas at palakad ning diosesis ning pagadian kayanib ya king diocesan schools of pagadian dsp mitátag ya iti kanitang kapamilatan nang fr sean nolan ning missionary society of saint columban mscc kayabe la reng sisters of saint paul de chartres spc antimo ing saint columban school ngeni kilala ya ing saint columban college a panibatan da reng mangatas a uring propesional antimo reng certified public accountant cpas talaturu ampong espesialista king it kasebian ya antimong ing center of academic development and excellence for education accountancy and information technology sentru ning pamanalkus a akademiku ampong kabiasnan king pamanuru accountancy ampong information technology king labuad region mapipitna ya ing saint columban college king atlu saint columban college grade school sccgs saint columban college high school scchs ampong saint columban colleges the college department atilu king orihinal a campus king sto nio district deng mumunang adua kabang mayayakit ne man kareng dalan a alano sagun king distritu ning san francisco kilala ya ing ssc antimong pekamalapit diling kakumpitensia da reng mangaragul a unibersidad ning bangsa uli ning ala nang patugut a pamanyambut kareng galal award ampong pamangilala ibat kareng gagalang a sektor institusion ampong opisina ning kapamahalan dakal da neng besis ukdu pekiyanti ing eskuela king ateneo de zamboanga university a sasabing ya ing manimuna king pamanuru king information technology nanupata ala yang kilalang karibal kareng aliwang lakanbalen ing scc bukud kareng kakumpitensia da reng departamentung sekundaria ampong elementaria antimo deng zamboanga del sur national high school zsnhs ampo ing pagadian city pilot school pcps a pareung pipagaralan a pangmalda public schools ing gobernador heneral u pung gobernador ning filipínas iya ing pamansag da kareng pekapun a pampulitka inyang bayu meging yang timawa makataduang besis keng amlat ning filipinas lalam ning espanya at americanung pamamalakad ing pung gobernador a real ning filipínas iya ing memalakad keng sakup espanyol spanish colony a ausan da ngening republica ning filipinas maliban mu karetang atlung banua inyang deng britániku ilang menungkulan iting territoryu meyaus ya naman bilang pangapung kapitan ning filipinas inya ing gobernador mayuayaus ya naman keng pamansag a capitán general rankung pepaupaya ning ning espánia ding taung tatalan keng luklukan a iti ila ing mamalakad keng filipinas at ding spanish east indies manibat anggang king pamikartawan ning viceroyalty ning bayung espanya manibat anggang ing filipinas pepalakad ne ning united states ning america ing pamuntuk ning united states iya ing mamili at mitutuldu keng pung gobernador at mebisa la reng senadu ing rockapampangan the birth of philippine kapampangan rock ing mumunang diling kapampangan rock album king kasalesayan ing katayang rockapampangan kinudta neng jason paul laxamana miki idad a at melalang ya ing album kapamilatan ning saup na ning juan d nepomuceno center for kapampangan studies at ding bandang makayabe me record la ring kanta king d zone digital recording studio at pepalual do ring cd inyang pebreru n g king plaza san jose holy angel university panagimpan da ring makidapat king rockapampangan ing itanam karing bayung sisibul a kapampangan a talatigtig ing lugud king karelang balen at amanung kapampangan na ipagmaragul da ing karelang dayi angga king musika at pamaglalang dalit kapagnasan da mu rin ding makidapat ing manambag king pamagpasaplala king musikang kapampangan king kapamilatan ning pamanggawang bayung dalit kapampangan a makayamanu king kapampangan gamit ding anyu ning musikang kapad da ring makabayung kayanakan labing anam lang banda ring tinipun da ring mamuntukan bang gawang tunggalan a kapampangan a kanta keraklan karing banda mig revive lang sikat a pulosa basultu dalit ukbu at matuang kanta kabang atlu naman karela ing sinulat talaga karing karelang ambag para king album ding bandang makayabe king album ila pin ding asthma atin ku pung singsing fine time aldo nora aunor fans club kaplas pulse rhythm saug a malati silence indung balayan mernuts aliwa kang talaga amygdala aldo ning kekeng kasal cyclo dalumdum ning bengi t h e m kasamsaman neophytes katatagan king pamakilaban mental floss ing lugud ning indu dialogo atsing rosing chilimansi istorya nang raffy balboa tibuan sintang pangarap fourth clan dayang kapampangan ampong against the wall sibul na ning arayat metampuk ne ing rockapampangan karing miyayaliwang palage king tv at radyu kapuso mo jessica soho gma pampanga abs cbn pampanga personalan infomax viva pampanga gvam tv patrol pampanga abs cbn pampanga i max news infomax at karing miyayaliwang dyaryu philippine daily inquirer sun star pampanga at punto going rockapampangan nang tonette orejas philippine daily inquirer rock and kapampangan nang robby tantingco sun star pampanga busang basultu dinatang na mu rin nang kragi garcia sun star pampanga launching of rockapampangan album a success nang jason paul laxamana the prodigal kamaru blog rockapampangan nang joel mallari punto tarebalak discovery pampanga abs cbn pampanga ing phong nha ke bang vietnamese vn quc gia phong nha k bng metung yang national park king quang binh lalawigan vietnam atin yang a lukib o cueva ining parke at maki kaba yang km nung nu km na ing asusuri da na deng sientistang ibat britania ampong vietnam dakal ya ilug king lalam ning gabun ing parke at maki miayaliwang mabibie biological diversity aniang linista ne iti ning antimong metung kareng karinan a pamanang pangyatu world heritage sites antimong metung a natural heritage site ing phong nha ke bang karst mealkus ya manibat inyang paleozoic mga yutang banua a milabas na inya iti ing pekamatuang puna karst a karinan king asia king kayang pamanalkus iti mengayalilan yang mangaragul a tectonic a atin yang tukituking miyaliwang pinduan a batu a sapinsapin king mangasakit pang aliwang paralan mekad agiang pitung batung pamanalkus a antas na ning karst atin ya pauli ning pamanas ning tectonic ampong pamanaliwa ning pante ning dayat malat ing mayayakit a karst ning pnkb tutu yang binang masakit a atin matas a geodiversity ampong geomorphic features a kapansinpansin a alaga kalupa ning keraklan ning vietnam iti mengalantang ya kareng dakal a tectonic a pamanaliwa inya deng limestones ning phong nha makaikat la kareng mapilan a aliwang batu atin masikan a lalto na ing sulphurous solusiun ampong hydrothermal action atin yang ambag mayalagang keng pamanalkus na ning pangaaske da ring landscape ampong lukib agiang epa mesuring masalese iti ing rogationist college rc metung yang pribadung institusyong palakad da reng paring metung a orden a pangrelihiyun ning atyu iti king silang cavite king filipinas migumpisa ing pamanikdo ning saint anthony s boys village sabv metung a ampunan kanitang marzo kingimus cavite tetag de reng paring a kasaup ya ing kapamahalan ning kapamilatan ning giuseppe tiovini foundation ini ing mumunang ampunan king filipinas a mibubulalag kareng tuturu nang san annibale maria di francia tungkul kang ketang mayo mitikdo ya ing rogationist academy kaybat nang meyari ning ampunan bukud ya mung king ampunan tatanggap magaral para king sekundarya at mayayaus lang internal students deti anyang junio kinilala ne ning republica ning filipinas ing eskuela etang anam lang pulu t anam deng miyari at adwang pulu t lima kareti ing internal students ketang inapruban ne ning ing pamanalili ning eskuela king metung a kolehiyu uli na niti mipalagyuan yang rogationist college i guido ning arezzo o guido aretinus o guido da arezzo o guido monaco o guido d arezzo kaybat ning metung yang teorista ning musika ning middle ages tuturing deng imbentor ning modernung sistema da reng nota a menalili ketang sistemang kadua yang pekalaganap a obrang mag isplika king musika itang libru nang micrologus ketang panaun na at kakadua ya mu kareng sinulat nang boethius metung yang mongha ning orden a a ibat king siudad bangsa city state ning arezzo i guido agpang king bayung pamanyaliksik misulat ya kanitang o ing micrologus uling sinabi ne ketang metung nang sulat a treinta i kuatru ya anyang sinulat ne iti paniwalan dang kanitang ya o mibait anyang mumuna kunektadu ya king monasteriu ning pomposa king pampang a adriatic malapit king ferrara anyang manuknangan ya karin apansinan nang magkasakit lang magmemoriang deng magkanta mekaisip yang paralan ba lang iturung la reng magkantang malaguang paralan ba lang tandanan deting chant at gad yang sinikat king pangulu ning italia nanupata mimua la kaya deng aliwang mongha king monasteriu anya minalis ya king arezzo ala yang monasteriu ing balen a ita oneng dakal ya magkantang mangailangang turu at magsane karela anyang ati yu arezzo mekagawa yang bayung paralan ning pamanuru alimbawa ing staff notation ampo ing solfeggio ing penibatan ning sukad scale a do re mi a menibat kareng mumuna rang silaba deng mumunang anam a gulis a pangmusika musical phrases ning mumunang telatag stanza ning imnung ut queant laxis kalagyu ne muring guido ing guido music notation metung a sistema ning pamanyulat da reng piesa musical score king computer i santo domingo savio o saint dominic savio domenico savio abril metung yang kayanakan a estudianti nang san juan bosco o don bosco manigaral yang mag pari aniang mesakit ya at mete mapaliaring uling king matas ya paglalawe kaya ing kayang mestru i juan bosco a yang sinulat king talambie na ing bie nang domingo savio vita del giovanetto domenico savio kayabe ya ing librung ita kareng aliwa pang kasulatan a meging batayan king kayang lipat ning king palage da reng dakal a taung masiadu yang anak king edad labing apat a banua bang magawang santu mituring yang karapatdapat para kaniting alang kayanting dangalan uli ning mala bayaning kayapan king kayang pang aldo aldong bie ya kabud ing santu king anti kanitang edad kayabe ne i maria goretti at pontico ning lyons a mibulalag a santu e uling king panga nun e uling mebie yang banal mibulalag yang santu kanitang junio kapamilata nang uli na niti ya ing anak diling e martir a meging santu king ing don bosco pampanga o don bosco academy pampanga metung yang pribadung pipagaralan a panlalaking palakad da reng king filipinas ing don bosco king filipinas dinatang ya king filipinas ing don bosco aniang aniang midistinu la king parokia ning nuestra de los remedios king kalabas da ring apulung banua mituldu lang delegadu at sekretariu di rt rev msgr william piani ampo i rev morrow lalu yang melino ing misiun da king filipinas deng salesianu aniang mituldu yang mumunang provincial superior i rev fr charles braga sdb ya ing memuklat king dalan para king metung a permanenting aguman a salesianu king bangsa mitátag ya ing mumunang pipagaralan a salesianu ing st john bosco academy kanitang king tarlac tarlac mitikdo ya ing metung pang institusion kanitang king victorias negros occidental at mitukian ya pa kareng aliwang eskuela detang king mandaluyong aniang king cebu ampo king makati kanitang at king pampanga naman aniang pamitátag tetag neng rev fr godfrey roozen sdb ing don bosco academy king bacolor pampanga kanitang dapot bayu pa ita panigobran na ne iti inagkat neng msgr guerrero a yang obispu ning san fernando pampanga a mitikdong bale salesianu king diosesis aniang mumuna ginamit neng fr roozen ing st ferdinand academy king kabalenan oneng mika problema kulang ing pondu ba yang palakad ing eskuela at magkasákit la kareng magaral a e mamayad ania minyara ya itang eskuela kaibat ning pabanua menuknangan ya pa murin i fr roozen at maintun yang bayung lugal nung nu ya ibili ing eskuela ating minaluk lugal kaya oneng mika problemang pasibayu aniang e la mebisa ketang eskuela detang manupa king gabun adua ya pang banuang manintun i fr roozen anggang mikit lang don pedro de leon inaluk ne ing metung a loting maki lapad a limang ektaria lipat ning dake nang albugan ning san fernando aniang banuang mitikdo ya ing mumunang gusali nung nukarin ya ing kapilia ampong kuartung pipagaralan classroom migumpisa yang miyampang kalima at kanam a balitang grade ampong grade ing eskuela para king elementaria at mumuna anggang kapat a banua year i to year iv para kung sekundaria aniang banuang atlu lang pulu t anam deng migmartsa king elementaria at minie ya muring pamipatune certficate para king mumuang lupung batch da reng miyaring sekundaria mika bunga ing ala nang patugut a pamagpursigi ning talatátag mibuklat na ing dalan para king obra da ampong misiun deng salesianu king paintungulan kalabas da reng banua alang patugut lang miraragdagan deng magaral ania mitikdo la reng bayung gusali ampong pasilidad miragdagan la reng balitang king elementaria at mika katlu ampong kapat a balitang grades to aniang mitikdo ya ing kapat a gusali ing aduang pisung two story juniorate o salesian school for minor seminarians nung nu la megambul deng dakal a pari ampong brother a salesianu king filipinas at misonariu kareng aliwang bangsa kanitang mitikdo ya ing metung a maragul a gymnasium para kareng aktibidad nang pang pasinangan sports ampong pangkultura ning eskuela kilub ning apulung banua matalik neng daragul ing eskuelang makibat king sisikan a interes king misiun nang don bosco mikalat ing kasikatan ning don bosco academy kareng mengalabas a banua meragul la reng pasilidad bayung kaparalanan king kurikulum ampo ing bilang da reng lulub ania mengailangan yang i limita ing bilang da reng tatanggapan dang magaral mekilala ya ing don bosco king disiplina pamagsane king relihiun ampong matas a uri ning pamagaral uling ning pamagbayu king direksiyun king pamanuru king filipinas migpakilala yang bayung ideya ampong kaparalanan ing eskuela mika pamagbayu ing kurikulum king elementaria ampong sekundaria at meging pamikatagun para king bayung pamagaral ing pamanyane kareng tuturu anyang dekadang ampong lalu yang mekilala ing don bosco academy antimong metung a matas a uring eskuelang katoliku para kareng lalaki kayabe king kayang kasikatan ing kayang debosiun kang maria saup da reng cristianu a meging inspirasiun kareng kayanakan ampong pamilia uli ning kayang lugud antimong indu em mu kabud deng estudianti ampong aspirant ing evangelization tinanggap la murin king pamiturung cristianu kasanayan king pasiknangan sports edukasiun ampong saup a pinansial maragul ing megi rang tatak king kasalesayan na ampong panyulung ning pampanga aniang mengalabas a banua ing obra da reng pari ampong relihiosung salesianu aniang octubre uli ning kalamidad a deli ning pamanambun king lahar mesira at mitambunan ing eganagana king eskuela ampo reng lugal a malapit keti tinuknang saguli ing palakad ning eskuela dapot ing obra para kareng kayanakan taglus taglus pa murin aniang mibusni ya king komunidad nang don bosco ing st scholastica s academy mika donasiun ibat king metung a mayap a talapagkalub i tomas dizon ampo reng meangu bie nang pengari di mr mrs celestino at maria dizon a loting apat a ektaria king barangay mabiga king mabalacat at karin ya mitikdo ing don bosco academy kapamilatan ning ditak a kualta ampo ing kapagnasan a magtagumpe atikdo de reng padreng salesianu ing bayung eskuela pasibayu itang sikanan a mitulak king pamitátag ning eskuelang iti yang maging inspirasiun king pamisundu king obra na ampong misiun king pampanga kapamilatan ning pamanalis da king pangulu norti ning probinsia daragdagan da reng salesianu nang don bosco ing karelang presensia kareng mas dakal a kapampangan a agyagan ning kasebian a luctor et emergo ing siuala ing opisial a pahayagan ning don bosco academy pampanga ngening milabasan a aduang pulung banua kayanib la king diariung iti deng matenakan nang diling talasulut ampong talagulis ning eskuela keti la magsane deng magaral a maki hilig king pamaniulat ampong pamangulis amanu yang kapampangan ing siuala a mangabaldugang bosis metung yang kasangkapan ning komunikasiun kapamilatan da reng magaral pengari miyari alumni talaturu faculty salesianu ampo ing academy o eskuela metung yang karinan nung nu la maliaring basan deng obra maestra da reng makudtang creative poeta o watas a bosconian manibat king pabalat angga kareng larawan ning balang artikulu angga king gulut makalto ing kabiasnan da king pamangulis deng bosconian e na ka mu babalitanan kareng bayung maliliari king eskuela ning pahayagan nun e dakal ya tampuk a artikulung makalibang babasan mitmu ya muring maulagang impormasiun bukud kaniti atin yang dake para kareng pamanatu greeting section nung nu la maliaring mangibiling mensahi deng bosconian kareng buri rang paralan chemicals scientists astronomy yup you got it right the young galileans are coming your way these young scientists concentrate not only on matter in the science laboratory but also on the welfare of the students like the science jingle contest they advocate environmental issues such as waste segregation campus cleaning and recycling truly the young galileans club in an org with cause kemikal siyentista astronomia wa pin ustu ka paratang no reng young galileans aliwa mu ing sangkap matter king science laboratory ing didinan dang pansin dening siyentipikung kayanakan nun e pati ing kayapan da reng magaral alimbawa king science jingle contest mitataguyud la kareng isiung pangkapaligiran anti ing pamikawani king dinat waste management pamaglinis king eskuela ampo ing pamangamit pasibayu recycling tutu ya ping aguman a maki parasan ing young galileans metung yang aguman da reng magaral a maki talentu ing teatro busko sasanayan na la reti king pamanarti pamagkanta pamanerak ampong makudtang pamanisip creative thinking dakal ne pepalage ing aguman a iti metung ya kareng kailangan king agumang iti ing tiyaga o pamagpasensia pamuntuk dungca paul kaduang pamuntuk enriquez ephraim ikami ing komunidad a tuturu ampong pastoral ning don bosco pampanga akakit mi la reng kayanakan antimong taung kayanib antimong talasuyu pekapun servant leaders ning pisamban da reng pakakalulu mangaku kaming ing russia makadake ya kareng pitung mangaagul a federal distritu sing tr federalnyye okruga sing federalny okrug apat king europa atlu king asia deng federal distritu ila reng balitang ning administrasyun para e magkasakit at mayan keng federal gubyernu deng units na ning russian federation mayayaus la bilang federal subjects balang distritu kayabe la reng dakal a federal subjects balang federal district atin yang presidential envoy nung nu ing kayang official title iyapin ing plenipotentiary representative ing obra ning plenipotentiary representative ing banten no reng obra da ring gagauan da ring federal agencies kareng labuad agiang ing dapat a iti magurung at malaparan at atin kararatnan king maleparan a kabaldugan ing nanotechnology tutunggen ne ing metung a larangan ning applied science ampong teknolohiyang a makaparikil king pamagkontrol o pamanagin king pekasangkap matter king degulan o lebel ning atom ampong molecule keraklan manibat metung anggang dinalan a nanometer ampo i ing pamangawa kareng gamit a makanyan la dagul deng pekamaulaga dang parti dake iti metung yang larangan a tutung tatagkil kareng miyayaliwang larangan mandam ya king materials science ing dake ning kimikang manigaral king pamiugnayan dang noncovalent deng molecule at saka ampong maragul ing dibati nung nanu ing lualan ning pamamanyaliksik kareng karinan a reti maliari yang lon ing nanotechnology antimong pamaglub o pamituglung da reng siensia king nanoscale o lebel a misnang latiktik o antimong pamaniamasan king kabaldugan da reng siensiang atku na ba yang mas bayu at bage king salukuyan adua la reng manimunang magagamit a paralan approaches king nanotechnology ketang paralan a bottom up manibatan lalam mititikdo la reng sangkap materials ampong gamit devices ibat kareng dakeng component gawa kareng molecule at miyugne ugne la reti at mititikdo kapamilatan da reng prinsipiu ning keta namang paralan a top down manibatan babo mititikdo la reng nano objects o bageng misnang latiktik ibat kareng gamit a mas maragul a e la matatagin deti king lebel a pang atom linto ing nanotechnology uli ning mibayung interes king kayabe ing bayung dai o henerasiun da reng kasangkapan king pamagaral antimo ing afm ampo ing stm kayagum la reng prosesu antimo ing ampo ing gewa rang posibling deng gamit a reti ing sasarian a pamanagin kareng misnang latiktik a bage nanostructures at uli na niti dakal a bayung kapaliarian novel phenomena a mesuri kayabe la kareng alimbawa ning nanotechnology deng pamangawa da reng polymer basi king pangabalangkas a molecular ampo ing pamagdiseniu king planu o layout da reng basi king surface science lipat ning maragul a pangaku da reng dakal a uri ning nanotechnology kayabe no reng ampong keraklan den pamung komersial a gamit ning teknolohiyang iti keta pamung pamangamit da reng colloidal o marayuput a nanoparticle a tsarakal antimo king pakasanting itsura ampong imalan a e mimamantsan deni reng larawan a mepiling lunto king pun bulung antimong larawan ning aldo uling makabulalag la keng bulung a iti malyari da lang ilikas deng talagamit kareng aliwang amanu manibat king ya ing julio kaylangan lang maging a e pa megamit a larawan ning aldo deng pilinang maging larawan ning aldo pipilinan la reng kapamilatan ning pamikakasundu makabili ne man ing metung a listaan da reng larawan a malyaring gamitan a larawan ning aldo malyari yang ibili king metung a bulung ing salukuyan a larawan ning aldo kapamilatan ning apusan o template a malyari yang akit ing larawan a iti keti malyari yang lon ing caption kapamilatan ning ing metung yang lalawigan atiu king pangulungwalbugan na ning people s republic of china atiu king pilatan ning qinghai inner mongolia ampong ing huangtu plateaus at kalele ne ning mongolia king pangulu at ing xinjiang king albugan ing dilong ilug daralan ya keng libudtad na ning lalawigan atin yang populasyun a mga yuta ampong dakal ya pakatukunang a hui chinese ing kayang tungku iyapin ing lanzhou atiu king maulingaslgan dake ning gansu ing gansu iya ing kiyaran a gan o long at bantug ya naman bilang makabang albugan o makabang wanan king daleraya ning makabang bunduk aslagan ning gansu ing moscow oblast moskovskaya oblast o podmoskovye podmoskovye meutng yang federal subject ning russia metung a oblast mitatag ya pangopisyal inyang eneru iti ing pangaduang peka marakal a populasyun a russian federal subject kaibat na ning lakanbalen ning moscow pop as of the census ing kayang lualas king km malati ya nung uauangis me kareng aliwang federal subjects inya iti ing pekasiksik karas keng populasyun a labuad keng bangsa ing populasyun agpang keng census ing populasyun na ning oblast ya deng katutubung lupung atin aduang pulu t metung a makikilalang katutubung lupung a atin maiggit a aduang libung katau balang metung at ing bangsang pamitugma ilapin deng makatuki ing abaká ibat keng kastila abacá ah buh kah o musa textilis metung yang specie na ning sagin a katutubu king filipinas matalik dagul mu rin king borneo ampong sumatra neng misan mayayaus ya naman bilang bacbac ing tanaman mayalaga ya karas keng pamagsiasat pauli na ning kayang pamamupul keng kayang tela a ausan dang manila hemp meyakua ibat kareng mangaragul nang tulungkabang bulung ampong tangke keng karaniwan ing tanaman daragul yang mga pie metrung katas ing kayang tela magagamit ya bilang lubid ing lagyu ning tanaman neng misan mika kulitan yang abacá mumuna ya megambul a pangmaragulan king sumatra inyang lalam da reng dutch nung nu ikit da ing pamngambul king filipinas para gamit lubid manibat kanitang s tinuki keng pamananam king kalibudtaran america lalam ning u s department ning agriculture commercial a pamananam migumpisa inyang kingbritish north borneo inyang magumpisa ing the commencement of wwii ing manibat filipinas gisan da reng japanese deng aliwang lagyu ning manila hemp abe la reng cebu hemp ampong davao hemp y jason paul laxamana septiempri a meyari keng kursong ba broadcast communication keng university of the philippines diliman na base king angeles city pampanga ya ngeni ing luzon representative of the national committee on cinema ncca sca kang magaral ya pa meging yang production assistant kareng director jeffrey jeturian ampong maryo j de los reyes megobra ya ring bilang script supervisor keng pelikula ning star cinema s a love story anyang na dinerek ng de los reyes anyang megobra ya ring bilang script supervisor keng pelikula nang brillante mendoza na tin pamagat a serbis kaibat nang ginawang kapampangan short films ampong music videos keng kayang probinsya inumpisa neng gewa ing kayang mumunang feature film anyang na astro mayabang na miabe king cinema one originals gil festival in na minyabut keng kategoryang audience choice award at anyang meyaring ya keng star cinema scriptwriting workshop keng pamantabe nang ricky lee and amor olaguer y jason paul laxamana a meyari keng kursong ba broadcast communication keng university of the philippines diliman na base king angeles city pampanga ya ngeni ing luzon representative of the national committee on cinema ncca sca kang magaral ya pa meging yang production assistant kareng director jeffrey jeturian ampong maryo j de los reyes megobra ya ring bilang script supervisor keng pelikula ning star cinema s a love story anyang na dinerek ng de los reyes anyang hmegobra ya ring bilang script supervisor keng pelikula nang brillante mendoza na tin pamagat a serbis kaibat nang ginawang kapampangan short films ampong music videos keng kayang probinsya inumpisa neng gewa ing kayang mumunang feature film anyang na astro mayabang na miabe king cinema one originals gil festival in na minyabut keng kategoryang audience choice award at anyang meyaring ya keng star cinema scriptwriting workshop keng pamantabe nang ricky lee and amor olaguer the prodigal kamaru kulang king yumu ing san beda college sbc metung yang kolehiyung palakad da reng monghang king filipinas atiyu iti king king san miguel menila mitátag ya iti kanitang ba yang pakibatan ing daragul a pamangailangan da reng memalen para king edukasiun migumpisa ya antimong eskuelang elementaria para kareng lalaki ing san beda a yausan dang el colegio de san beda ketang panaun a ita manibat kanita mika departamentu yang sekundaria college of arts and sciences ampong law school king salukuyan atin yang atlung aliwa pang campus ing san beda college rizal ing pekamaragul a san beda campus king leparan ampo ing bayung extension campus para king college of law king muntinlupa lakanbalen atin ya muring kapatad a eskuela ing san beda college alabang ing sadyang st benedict college ampong benedictine abbey school king alabang hills karin muntinlupa panibalan de murin deng monghang benedictine ing paul vi institute of liturgy king malaybalay mayayakit ya king metung a komunidad a sadyang bibilugan da reng tahimik a tuknangan da reng kasantingan kabilyan middle class ngeni kayabe ne iti king ausan dang metung a lugal a tabas telabulan crescent a manga anam a kilometru kaba a lalabas kareng anam a distritu ning menila at maki maigit yang atlung pulung kolehiu ampong unibersidad king salukuyan pitu lang departamentu deng bibilug king san beda ing basic education department college of arts and sciences a maki kursung liberal arts siensia ampong komersiu ing college of law a mitátag kanitang deng graduate schools ning business liturgy ampong law ing college of medicine ampo ing college of nursing minuna lang metanggap deng bábai kanitang at miyalis ya ing kayang basic education department pre school anggang high school ketang bayung campus king taytay rizal metung yang kayanib a talatátag king philippine accrediting association of schools colleges and universities paascu ampo king national collegiate athletic association philippines ing san beda deng kayang varsity team ila pin deng san beda red lions nung nu la kayabe reng team a o team animo ampo ing team b ing team behold ing san beda college alabang kayabe ya kareng miyayaliwang liga antimo ing wncaa ncaa south ampong national cheerleading competition ncc dirinan nang ulaga ning planu ning eskuela ing pangamagamitan functionality ampo ing sintingan aesthetics gagamitan nang ustu ning eskuela ing espasiu at makasadia ya kareng kuartung miyayaliwa gamit multi purpose rooms atin yang aduang air conditioning unit ing balang kuartung pipagaralan classroom overhead projector maki overhead projector lcd projector ampong white screen ing balang kuartu atin muring conference hall siduan a pulungan a laganas a maka air condition at masala kayabe la kareng pasilidad a pang pasiknangan sports facilities deng st placid s sports complex senior football field physical fitness room ampong swimming pool atin yang apat yang aklatan apat a laboratoriung siensia anam a laboratoriung pang computer metung a klinikang medical ampong dental metung a football field aduang swimming pool metung a quadrangle nung nu mikakapapamitipun neng abak ampong pangayari graduation aduang kantina ampong metung a tindahan libru ing san beda college deng animal tanaman fungus ampong protist ausan dong eukaryote o organismu nung nu ding cells makabalangkas la kareng komplikadung istrukturang atsu king kilub da ring membrane awsan deng nucleus ing dakeng makabalut kareng membrane a yang pamiyaliwa da reng cell a eukaryote kareng cell a prokaryote ing presensia ning nucleus ing babie king lagyu da reng organismung deti ibat ya iti king katayang ng a mangabaldugang mayap tutu ampo ing nues nut ing cell division kareng eukaryotes aliwa ya kareng organismung alang nucleus prokaryote ing malilyari mapipitna la reng chromosome kapamilatan ning pamangimut a panibalan da reng microtubule adua lang uri deng paralan ning pamipitna king mitosis mapipitna ya ing metung a cell at magi yang aduang cell a milulupa gene genetically identical king meiosis naman a kailangan king pamiparakal a sexual dadalan ya king ing metung a cell a diploid maki aduang kopia ning balang chromosome metung ibat king balang pengari king balang paris da reng chromosome ibat king balang pengari kaibat makataduang marapat ing pamipitna ning cell nung nu adua lang haploid cell gametes deng magbunga atin ya mung metung a uri ning chromosome ing balang gamete a kabangal ning paris ibat king balang pengari balamu monophyletic la reng eukaryote ania ila ing metung kareng atlung o domains of life detang adua pang aliua detang bacteria ampong archaea prokaryote la at ala lu karela deng kaurian features a mebanggit king babo nanupata atin lang pamilupa king aspetu ning biochemistry deng archaea anya kadane do reng archaea king clade a neomura deng prokaryote grupu lang organismung alang karyon o nanu mang organelle o mibabalut membrane aliwa la kareng eukaryote a maki cell nucleus keraklan kareti la o tunggal mu cell dapot ating prokaryote a bibilugan da reng dakal a cell o organismung multicellular ing katayang prokaryote ibat ya king katayang o old greek a pro bayu karyon o bini a tutungge ketang cell nucleus ampo ing suffix a otos neng kayi susulat de muring procaryotes king ingles mapipitna la kareng aduang domain deng prokaryote deng bacteria ampo reng archaea deng archaea metung lang bayung lalang a ning bie aniang mumuna ing isipan da karen la mung lugal o kabilian a sobra extreme mabibie deti alimbaua kareng lugal a masiadung matas a ph ampong dapot manibat kanita ikit da no kareng eganaganang uring tutuknangan o habitat ing ph sukad ne ning panga asidu kaslam o panga alkaline ning metung a solusiun deng solusiun king danum o aqueous solutions king pali o temperaturang c a maki ph a kulang king pitu tuturing da lang asidu kabang alkaline o basic no man detang maki ph a maigit king pitu nung saktu yang ing kayang ph tuturing deng neutral king temperaturang c uling king temperaturang ita pante ya ing bilang da reng ho karetang oh king purung danum magdependi ya ing ph king aktibidad da reng hydronium ion ho dapot kareng maina o dilute a solusiun malyari yang gamitan ing molarity ning ho a e midadayu ketang ustung kuenta ing h pane deng gagamitan a katumbas ning ho uling magdependi ya ing ph king aktibidad da reng ion metung a kaurian property a e malaguang sukdan o karkulan ibat king teoria theoretically masakit yang pakibaluan ing eksaktung sukad ning ph ning metung a solusiun keraklan makukua ya ing sukad ning metung a solusiun kapamilata ning pamiyanti comparing kareng solusiun a e ra pa balu ph karetang balu ra na ph at ating mapilan a paralan bang marapat iti ing minunang migpakilala king konseptu ning ph ya pin ing chemist ibat denmark a i s p l srensen king carlsberg laboratory potentiel hydrogne french ampong potential of hydrogen english magdependi ing ph da reng miyayaliwang likidu ning katawan ketang gamit da reti at aliwa pang bage keraklan masipit o maigpit ing pamagkontrol kaniti bang panatilian ing o pangabalansi da reng asidu ampong alkali base ing kasangkapan a mayayaus daras a adze o adz king ingles lon ya ing ampong azuela king castila gagamitan ya ba yang kuminis ing labron dutung a magaspang a yari o rough cut neng panigobran ya iti kapamilatan ning gamat keraklan tukluan ne ning gagamit ing metung a tabla o trosu at ipukul neng pababa a makaturu king kayang kabitisan iti ba lang matabas o matistis deng mangalating pirasu ning dutung lalakad yang pagulut kabang mayayari ya king metung a dake ba yang maglakuan tablang makinis nang bagya nanupata keraklan magagamit ya murin ing daras para kareng aliwang bage alimbawa ing pamamutut dutung makapusisiun ya ing buntuk ning daras antimong sarul gamat o katam at e anting metung a palakul nung nu makakurus perpendicular ya ing taram kumpara ketang king daras ing balbiki o balibul brace o brace and bit king ingles metung yang kasangkapang gamat a magagamit king pamamusbus keraklan king dutung titímid ya ing babo na niti at dudúrut ya ing kasangkapan kapamilatan ning metung a talanan a tabas u u shaped grip metung yang uri ning crankshaft itang dakeng tabas u ing arap ning balbiki bibilugan ne ning metung a a maki bracket a tabas v o king kilub nung idurut ya ing spindle ning chuck king direksiun a pa wanan a padurut clockwise tátalik ya itang taram barena ning chuck at nung baligtaran ne man ing direksiun liliwalas ya iti ba yang malyaring ilako karing keraklan kareng balbiki keta mismung gulut ning chuck ating release a maki atlung pusisiun paintulutan na niti ing kareng mangaskup a lugal nung idurut ya ing gear release manibat king pusisiun a makalibutad malyaring mika ratcheting ning balbiki ketang direksiun a kailangan nung itodu yang pa wanan clockwise ing pamandurut ning gear release malyari yang ilako ing dutung king direksiun a pa wanan padurut kabang pa kaili ne mang padurut counter clockwise ing kimut ning ratchet kaibat nung itodu yang pa kaili ing pamandurut ning gear malyari yang idurut ing balbiki king direksiung pa kaili keraklan ba yang idayu king busbus itang drill bit uling makalibutad ya pusisiun ing gear release e marapat ing ratcheting effect atin yang dutung a spindle ing maniketa o crank a tabas u malyari yang taglus taglus a idurut lalam da reng gamat kayabe ya ing top spindle a e gagasgas kareng gamat iti anya e la mamalintusan deng gamat ing lagari metung yang kasangkapan a maki masias a taram o alambring maki magaspang king kayang gilid a gagamitan ba lang pututan deng materialis a mas malambut mapalyaring taram yang maki ipan o maki gilid yang magaspang itang dake nang pamutut ning metung a lagari malyari yang paganan ing lagari kapamilatan ning gamat o malyari ne mang paganan king upaya ning singo steam danum kurienti o aliwa pang pikuanan enerhia ketang modernung lagaring maki ipan makabaluktut ya ing balang ipan king eksaktung anggulung ausan dang set magdependi ya ing set da reng ipan ketang uri ning putut a kailangan nang gawan ning lagari alimbawa makayawig la anggulu king taram ning pat deng ipan ning lagaring panistis o rip saw miliari iti uling kailangan neng tistisan tastasan o gabakan ning lagaring panistis itang lalagarian na atin namang ipan a makakorba o makalikung bagya king metung a tagiliran ning taram ba yang mas malapad itang gulis a meputut kesa ketang mismung taram at e malalakuan king meputut ing taram ita namang abrasive saw gagamit yang magaspang a mabilug abrasive disc o babat band king pamamutut at e taram a maki ipan agpang king paniwala da king china i lu ban ing menimbentu king lagari king greek mythology i perdix a pangunakan nang daedalos ing menimbentu king lagari nanupata agpang king amlat history kanita la pang panaun a prehistoric bayu ing amlat deng lagari at mapalyaring menibatan la kareng kasangkapan a gawa king batu o butul a gagamitan da kanitang panaun a neolithic ing patulu plumb bob o plummet king plomada king metung yang pabayat a matilus king lalam at makasabit king leting gagamitan deng gulis a batayan o dalerayan king direksiung patikdo vertical reference line kanita pang panaun da reng minunang tau ehiptu gagamitan da ne ing kasangkapang iti deng kanteru ampong karpinteru ba lang siguradung eksaktu lang matulid tikdo o plumb deng karelang gagawan malyari ya muring gamitan king pamanyukad leparan surveying ba yang ituru sight ing metung a lugal king gabun a e mayayakit masalese magagamit la reng mangalating patulu kareng kasangkapan antimo reng nibel level ampong theodolite gagamitan da la naman ba yang saktung itulid set ing metung a instrumentu king datum marker a permanenti fixed bayu ing pasibayung pamamasa kaniti sasabit ya ing patulu ketang center of gravity o sentru ning bayat ba lang eksaktu pangatikdo deng pader ing pat metung yang nung nu itang taram maki partikular yang tabas a magagamit king pamandukit ampong pamamutut king metung a masias a material alimbawa ing dutung batu o metal gawa la king metal o dutung a maki mataram a gilid deng talanan da ampong taram deng mapilan a klasing pat gagamitan ya ing pat kapamilatan ning pamamukpuk na niti king metung a bage ba yang maputut iti maliari yang manibat iting puersa king gamat o kapamilatan ning masu o martiliu kareng pabrika metung yang hydraulic ram o mababaldug a pabayat trip hammer ing panibatan ning puersa ba yang ipukpuk ketang bageng pupututan ning pat king pamandukit kuayan ampong dutung gagamitan de murin ing likup lukub o pat lukub ba lang labran o tabasan deng mangalating pirasu ibat ketang dutung a dudukitan keraklan gagamitan la reti king pamangawang kilual surface a concave keraklan katabas yang u iti nung lon ya ing kayeng dakeng binangal cross section ing suligi pitchfork king ingles horca king castila metung yang kasangkapan a maki makabang talanan ampong mangakaba payat ampong mikakawaning tusuk a gagamitan king pamamulut ampong pamanatsa kareng bageng buhaghag o kawa kawani alimbawa are bulung ubas ampong aliwa pang produktu kareng asikan keraklan manibat adua la anggang anam deng tusuk da reng suligi miyayaliwa la kaba deti dependi king gamit ning kasangkapan kawangis ne ing at maralas apapagkamalian do reting adua malyari yang gaw king dutung bakal kuayan aduang uri ning metal a pisamut atlwp keraklan kareng asikan ya magagamit iti at tuturing deng kasangkapan a pang agrikultura maralas gagamitan de muring sandata ing suligi deng tau nung e ra agiung sali kareng mas mangamal a sandata antimo reng espada o kaibat deng baril uli na niti kasebian deng gagamitan deng kumpul kumpul a ortelanung mikakalabkab king kamua king europa minuna reng ginamit ing suligi kanitang mumuna nang daka ning edad media middle ages alus kayagnan ne ing aniang mumuna halus king dutung ya ngan gawa ing suligi ngeni gawa no keraklan king metal deng tusuk keraklan gagamitan de ing suligi king satirika ning paniwalang cristianu tungkul kareng demoniu king media lalu na kareng minunang nung nu maki anghel ampong demoniung makalukluk king pago ning bida atin yang mas seriosung pamilupa king ning dios a griegu i poseidon ampo ing dios a hindu a i shiva king anatomy o pamibalangkas ning tau ing dagis dagisan biceps brachii king english metung yang laman o muscle a atyu king takde atin yang mapilan a gamit ing dagis dagisan ing pekamaulaga kareti yapin ing pamibaluktut ning siku ampo ing pamandurut king dake ning takdeng bandang gamat forearm mapaliaring ing dagis dagisan ing kilalang diling laman uling gad yang mayayakit at malino ya angiang karetang e atleta o talapamialung balu reng balu iti deng bodybuilder at maliari yang dagal mayap king uli ning pamagsane kareng pabayat o dakal la reng paralan ning resisted elbow flexion a mas kilala king aus a curling motion a mag ehersisiu king dagis dagisan deni reng mapilan kareng uri na niti nung gamitan la reng laman king bandang babo ning gulut upper back muscles neng babagse rowing ampong manigut miyabe ya murin ing dagis dagisan uli ning masikan a pamangailangan king pamagbaluktut ning siku elbow flexion nanupata ing kayagnan a pamanatiat simultaneous flexion ning glenohumeral joint sangkan ne ning pangakaba ning dagis dagisan ania mimina ing pamaglati contraction na niti at miyayalis ing obrang king brachialis ampo king brachioradialis ausan dang ing papil ning dagis dagisan kareng kimut a anti kaniti ing pontifical and royal university of santo tomas the catholic university of the philippines o kabud namu university of santo tomás unibersidad ning ápng tomás o ust metung yang pribadu at ng unibersidad a palakad da reng order of preachers king menila metung ya kareng maragul diling unibersidad a catolicu king yatu king populasiun iti mitátag ya kanitang abril daralan ne ing matuang diling charter ning unibersidad a atyu pa king filipinas ing ust murin ing ampong pekamaragul a unibersidad king lakanbalen ning menila bibilugan de reng mapilan a autonomous a pakultad faculties kolehiyu eskuela ampong instituto ing unibersidad at balang metung kaniti magkalub yang titulu ampo reng dakeng pamagaral a pang pundasiun basic education units kikilalanan no ning commission on higher education antimong sentru ning kabiasnan centers of excellence deng mapilan kareng titulu o degree na niti mayayakit ya ing pipagaralan king distritu ning sampaloc king menila halus eksaktu yang parisukad ing tabas na niting campus a minunang megamit kanitang anyang masyadu neng malati para king daragul a bilang dareng magaral itang minunang campus king distritu ning intramuros panigobran ning unibersidad ing pamandagdag campus king sta rosa laguna general santos lakanbalen ampong negombo sri lanka deng athletic team ning ust ila pin deng growling tigers a kayanib king university athletic association of the philippines at maralas sasambut king the kayabe la kareng kilalang tomasino o miyari king ust deng santu pamuntuk ning filipinas bayani ampong pekapun king relihiun a maki maulagang papil king amlat ning filipinas i most reverend miguel de benavides o p ing kikilalanan dang talatátag ning unibersidad dinatang ya king filipinas kayabe la reng minunang misionerung dominicanu kanitang ya ing meging obispu ning nueva segovia at mitas ya antimong arsobispu ning menila kanitang kamate nang fr benavides kanitang julio pepamana ne ing kayang aklatan ampng pansariling pibandian a maki alagang libu limang dalan a pesus a pondung bini para king pamitátag ning metung a institusion ning matas a pamagaral tikian nang fr bernardo de santa catalina ing kayang penabilin at menikua yang gusaling malapit king pisamban ampong kumbintung dominicanu king intramuros para king kolehiyu kanitang miniad lang paintulut kang aring felipe ii ba yang ibusni ing kolehiyu dapot miras ya mu king menila iti aniang aniang abril migsilbi yang saksi ing notariung i juan illian king pamagpirma da ri fr baltazar fort op bernardo navarro op at francisco minado op king aktu ning pamitátag act of foundation i fr fort a mituldu king posisiun a father provincial itang banuang ita ing mumunang rector mitátag ya ing colegio de nuestra seora del santísimo rosario kanitang abril ibat king aklatan ning meangubie fray miguel de benavídez o p a meging arsobispu ning menila kaibat miyalilan ya lagiu king colegio de santo tomas kinilala neng unibersidad kanitang ketang kayang brief in supreminenti uli na niti ing unibersidad ing meging kaduang royal and pontifical university king filipinas kaibat ning universidad de san ignacio a mitátag kanitang dapot misara kanitang dekadang kaibat ning pangatabi na ning king filipinas ing kumpletu nang lagiu pontifical and royal university of santo tomas the catholic university of the philippines dininan neng titulung royal pang ari aring kanitang march itang ibat ya kang kanitang setiembre ita namang aus a the catholic university of the philippines pigkalub neng kanitang abril sadia mayayakit ya ing unibersidad kilub ning makabakud a lakanbalen walled city ning intramuros king menila aniang mumuna magsilbi yang seminariu ning castilang para kareng kayanakan a magpari at kinangua yang inspirasiun kang santo metung a teologong dominicanu deng mumunang kursung yampang ning colegio de santo tomas ila pin deng canon law theology philosophy logic grammar arts ampong civil law kanitang migumpisa yang miyampang kursu king medicine ampong pharmacy at ya ing mumuna king dake nang mesakup ning asia anyang umpisa ning kaduang pulung dilanua o siglu th century uli ning daragul a populasiun da reng magaral sinali lang gabun king sulucan hills king king menila deng paring dominicanu at telakad de ing campus a maki leparan a aduang dalan aduang pulung libung metru kuadradu kanitang mibuklat ya ing kayang main building a sasabian dang mumunang gusaling e mituran king ayun o earthquake proof king filipinas anya muring banuang ita migumpisa yang tanggap magaral a babai kilub ning apat a dilanua siglu ikua nang meragul at maging metung a pangkabilugan a institusion ning matas a pamagaral ning unibersidad a magkalub titulu king leyi medisina at miyayaliwa pang kursung akademiku miyari la keti deng pambansang bayani at pamuntuk ning filipinas ampong santu aniang gewa reng concentration camp para kareng sibilian dayu ampong ing campus miliari king santo tomas ing brutal diling krimen ning gera laban kareng sundalus ampong sibilian a americanu dakal la reng mangatas a taung mika opisial a pamagbisita king unibersidad anting pamikilala king kayang akamtan kareng milabasan a atlung dekada kayabe la kareti di ing kayang kabanalan papa pablo vi kanitang noviembre ing kayang kamalan aring kanitang ampong mother teresa ning calcutta kanitang enero at pasibayu kanitang noviembre papa juan pablo ii kanitang febrero ampong enero king pamagmasusi ning world youth day ngeni manga atlu lang pulu t lima deng magaral king unibersidad atlu lang pulung libu deng kolehiyu undergraduate at lima no mang libu deng king medicine law ampong graduate school walung libu limang dalan la reng bayung magaral a tatanggapan na banua banua ning unibersidad ibat kareng apat a pulu t limang libung aplikanti balang banua o labingsiam a porsientu ing lapé spleen king ingles organu yang mayayakit karen ngang animal a maki galudgud kareng tau atyu iti ing bandang atyan nung nu ya magsilbi king pamanyira kareng mangatuang red blood cells at atin yang lulanan daya metung ya kareng tuturing dang sentru ning dake ning angga kanitang e re pa balu ing eksaktung gamit ning lapé kikilalanan da nang nung ala yu iti malagua yang maimpeksiun ing metung a tau mayayakit ya king dake nang babo kaili ning atian ing lapé ning tau atiyu king gulut ning dungus at lalam ne mu ning kareng normal a tau maki sukad ya iting manga mm pulgada at maki bayat yang gramo oz ing lapé ing pekamaragul nang ng ibat king mesenchyme at atyu iti king mesentery bibilugan de reng kumpul kumpul a a itsurang malabinutil granular at mayayakit kareng mapinung sanga king sepu da reng ampong mituglung tuglung la reng uyat a reti kareng mibayung modified capillary a ausan dang splenic sinus manga apulung porsientu kareng tau ing maki metung o maigit pang maliari lang mayakit deti malapit king ning mismung lapé ing salapaungan dalan nung nu la lulub at lulual king organu deng uyat ning lapé ating mapilan a litid ligament ning a tatalan king lapé makasaup king pamanintindi king karelang lagiu nung isipan tamung ing lien metung yang para king lapé makatuglung ya king lapé ing libutad mayayakit ya kareng dakeng binangal cross section ning lapé ing kilual a malutu ampong malambut a mapipitna kareng aduang dakeng malambut a laman a makayagpang kareng aduang pekamaulagang diling papil ning lapé a mababanggit king lalam e la masiadung kapansin pansin deng aliwa nang gamit ning lapé lalu na kareng taung maragul na ampong masalese pamikakatawan deng erythrocyte o korpuskulos a malutu red blood cell king ingles ila reng dakal diling korpuskulos a ila muring manimunang paralan ning pamagparla king oxygen kareng katawan da reng vertebrate manibat kareng baga o asang ausan da la muring rbcs haematids o erythrocytes deng korpuskulos a malutu itang tauli ibat ya king from ng erythros para king malutu ampng kytos para king alang laman king kilub hollow ing cyte keraklan lilikas deng cell ngeni ing schistocyte metung yang korpuskulos a malutung kasalungsungang mapipitna cell fragmentation o metung yang dakeng mebangal ning metung a korpuskulos a malutu keraklan bibilugan dong hemoglobin deng erythrocyte iti metung yang komplikadung molecule a maki grupung heme nung nu pansamantala lang misusuglung king oxygen dang atom ning iron kareng baga o asang at tatabili ra o darake king mabilug a katawan malagua yang milabas mag ing oxygen king da reng korpuskulos a malutu darala na murin ibat kareng tissue ing peka basura ibat kareng tissue ing carbon dioxide kareng tau makalaso held in solution king ing kulang king aduang porsientu ning oxygen at keraklan king carbon dioxide ating compound a kayawig na niti ing myoglobin a manyinup king oxygen kareng cell da reng muscle ibat king grupu nang heme o heme group ning hemoglobin ing kule da reng erythrocyte nung ita mu kabud kakule yang are iti dapot manaliwa la kule deng korpuskulos a malutu dependi king kabilian ning hemoglobin nung makataid ya iti king oxygen malutu yang malutu itang kombinasiun a ausan dang oxyhemoglobin at nung mitabili ne man itang oxgen mas matuling darker yang bagya iti at mayasul asul o kayawig yang iro bluish ya itsura nung mayayakit ya iting tataglus king kilual ning uyat ampong balat gagamitan ning pulse oxymetry iting pamanaliwa king kule ba yang sukdang diretsu ing ning daya da reng artery kapamilatan da reng paralan a metung yang maulagang takbang king da reng vertebrate ing pamaglulan sequestration da reng protinang magdalang oxygen kareng partikular specialized a cell imbes na makalaso la o dissolved king likido ning katawan o body fluid uli na niti mipalyari ing dayang e masyadung marayuput mas masiksik a pamagdala king oxygen ampong mas masaleseng pamikalat diffusion ning oxygen manibat king daya papunta kareng tissue tutung maragul ing pamiyayaliwa da reng erythrocyte kareng miyayaliwang species da reng vertebrate keraklan mas maragul yang metung a kapat o beinti singku porsientu ing karaniwan a lapad da reng erythrocyte kesa king lapad ning capillary ukulan dang sasalese ing pamanalis ning oxygen manibat kareng erythrocyte papunta kareng tissue uli na niti kareng vertebrate bukud mung deng ice fishes family channichthyidae ing balu rang e gagamit erythrocyte para king pamagdala king oxygen mabibie la reti king danum a marimla at mitmung oxygen at mikakalat ya ing oxygen king karelang katawan ibat king karelang daya nung nu ya daretsung makalaso iti kanitang mibalitang atin la muring papil king ning katawan deng erythrocyte neng lalasawan lysis do reng bacteria deti magpalual yang ing karelang hemoglobin a maglasak king cell wall ampong cell membrane ning mikrobius a magdalang sakit at uli na niti mamamate ya iti anucleate la potang matua mature na la reng erythrocyte kareng mammal ing buri nang sabian niti ala lang cell nucleus at uli na niti ala lang dna atin lang nucleus potang umpisa ning kareng pamanalkus dening korpuskulos a malutu dapat lulual de iti bang lalung mipagyu ing hemoglobin kumpara kaniti atin lang nucleus deng erythrocyte da reng alus eganaganan vertebrate ing ala mu deng ning genus a batrachoseps mawawala la murin deng aliwang organelle da reng erythrocyte da reng mammal alimbawa deng karelang uli na niti ala lang gagamitan deng korpuskulos a malutu ketang oxygen a daralan da gagawa la ketang pikukuanan enerhia ing atp kapamilatan ning kapamilatan ning glucose a tutukian ning pamangawang lactic acid karagdagan kaniti ala lang insulin receptor deng korpuskulos a malutu at e dadalan king insulin ing pamangamit dang glucose uling ala lang nucleus ampong organelle e la maglalang rna deti anya e ra agyung pitnan o larinan ing sarili da mangabilug lang tela pinggan a makikulkul misusumangid deng erythrocyte da reng mammal at nung bangalan la katabas lang dumbbell uli ning tabas a iti pati ing pangawala da reng organelle ampong nucleus lalu yang maging bage king pamaglibeng oxygen king kayang paligid ing cell uling mababaluktut flexible la reng cell mipagyu la kareng capillary nung nu ra lulual o tatabili itang daralan dang oxygen mabilug la tabas deng erythrocyte liban kareng kameliu ibat king famiy camelidae nung nu la tulungkaba oval deti kareng mangaragul a uyat malyari lang mayakit a anting tumpak tumpak stack deng korpuskulos a malutu nung nu makatuglung ya itang gilid nang pitpit ning metung ketang metung ausan dang rouleaux formation iti mas malilyari ing anti kaniti nung matas ing lebel da reng aliwang protina ning serum alimbawa neng malilyari ing pamangalbag magsilbi yang simpanan o lulanan korpuskulos a malutu ing lape dapot e masiadung maliliari iti kareng tau samantala kareng aliwang animal alimbawa kareng asu ampong kabayu manipun yang dakal a erythrocyte ing lape at bubugnus no king daya deti neng panaun alimbawa ning sobrang pagal exertion stress anya mas dakal ing oxygen a malyaring nang dalan ning daya ing lapad ning karaniwan a erythrocyte ning tau m ya mas malati kesa karing keraklan kareng aliwang atin yang manga aduang dalan pitung pulung miliun million a molecule ning hemoglobin ing karaniwan a erythrocyte at magdala yang apat a heme group ing balang metung kareti maki manga lang korpuskulos a malutu deng taung maragul na maki apat la o limang miliun deng kareng babai balang microliter millimetru kubiku o cubic millimeter ning daya at lima naman anggang anam a milium kareng lalaki mas dakal ing kareng taung makatuknang kareng mangatas a lugal nung nukarin mababa ing oxygen tension uli na niti mas dakal a la reng korpuskulos a malutu kesa kareng aliwang dake ning daya ating a ampong a platelet king balang microliter ning daya ning tau king kabilugan miraras adua puntu limang gramu ning iron ing makabili kareng eganaganang daya ning karaniwang taung lalaking maragul na iti anam a pulu t limang porsientu ning eganaganang iron at atyu king katawan see human iron metabolism ing lasetas king ingles switchblade automatic knife switch o king flick knife metung yang uring kutsiliung maki taram a tutuklip o tatalusad neng titimid ya itang buton o ketang talanan legal lang sandata king america ampong rusia deng lasetas at panibalan do reng leyi o batasmdash mipatupad la reti aniang panaun ning kapigaganakan kareng ampong pelikula tungkul king pamangamit da reng kutsiliu kapansin pansin iti kanitang dekadang aniang pepalage do reng pelikula anti ing the wild one kanitang rebel without a cause ampong high school confidential kanitang ampo ing drama king broadway a west side story kanitang a tungkul kareng kayanakan a magrebeldi a keraklan gagamit lasetas kaibat dang mipalage reti mipatupad ya ing switchblade act of at alus katuki ne ing restriction of offensive weapons act adua ing pangkabilugan dang uri deng lasetas deng side opening o bubuklat king tagiliran ampong out the front otf o tatalusad mag pivot ya palualibat king tagiliran ning talanan ing taram ning lasetas a side opening anti ing karaniwang kutsiliung tutuklip liban mu ketang buton a titimid ita namang lasetas a out the front tatalusad yang diretsu payabanti ibat king sepu ning talanan aduang lang uri deng lasetas a otf out the front double action ampong single action agagawa ning gagamit a ikaba ya o iurung ing taram da reng double action otf katimid ning metung a buton a tatalusad ing pamangimut ning buton ing babie king puersang spring tension ania mas ligtas la reti uling e na la kabud mibubusni nanupata uling uli ning karagdagang puersang kailangan mas masákit lang sarian a buklat deti den namang single action otf kailangan dang iatras ya king gamat ing taram at kaibat pitpitan ya o itimid ing spring uling mangailangan lang baluat lever ba yang itimid ing muelie spring maliari lang gamitan deng mas mangasikan a muelie uli na niti mas masikan lang bubuklat kesa keretang double action ania mas matigik la pangasara king karakal da uri deng mekanismu da reng buton baluat paniarang taram safety ampong pangabalangkas a tunggal o tia rakal a taram ampong muelie imposibli lang ilista ngan deti dakal la reng libru ampong pahayagan a misulat ba lang saupan deng manipun kareti collector king pamitinduk tinduk classification kareti neng kayi magagamit ya ing katayang stiletto king america kareng lasetas nung nu lulual ya ing taram king metung a danggut o sepu ning pulu o talanan nanupata e ya dapat apapagkamalian ing lasetas a bubuklat king tagiliran kareng o kaya itang stiletto a e bubusning dili na non automatic stiletto manibat kanitang dekadang anggang pulidu la pangawa king gamat deng lasetas at panintunan do reng kolektor ngening bandang tauli tia rakal da nong gagawan deti ania mas mura lang lalto deng lasetas mas maimpis la materialis at e no makaing detaliadu pangagawa nanupata atin pa muring marakal dakal a kumpania ampong taung gagawang pasadia kareng matas a uring lasetas para king militar emergency personnel tauan a kailangan kareng e asahan a pamikatagun ampong manipun lasetas o knife collector kayabe la kareng pikabaluan a gagauang automatic a lasetas deng microtech knives gerber legendary blades protech benchmade dalton boker magnum severtech spyderco ampong piranha potang kayi atin muring talagawang italianung kilala kareng klasikung istilong stiletto switchblade kayabe ya kareti i frank beltrame ibat king pamiliang lima nang pulung banuang gagawang automatic ampo ing aga campolin metung pang pamiliang maigit nang anam a pulung banuang atiu king negosiung iti uling bawal la kareng aliwang lugal deti ating metung a uring lasetas a maki diseniung dual action o adua uri pangabuklat nung nu maliari neng buklat ning gagamit ing lasetas a anti ya mong kutsiliung bubuklat king gamat a keraklan e bawal maralas makasalikut ya king metung a grip panel itang pamuklat kareng lasetas a reti ania kailangan yang sakmalan o palipitan ing talanan king metung a paralan o aliwa ya pang uri pangasalikut nanuman ing partikular a leying papaliari da kareng bansang tuturing dong mapanganib a sandata offensive weapons deng lasetas at bawal lang pidala dala king kilual a alang kapaintulutan o masikan a sangkan nanupata keraklan ating partikular a leying makaparikil kareng lasetas keraklan lilimitan da reti ing metung kareng makatuki pamangawa pamaglual export pamaglub import pamamisali sale pamibandi possession o pamagdala king publikung lugal carrying in a public place deng leukocyte o korpuskulos a maputi cell no ning immune system a mamingwa o magprotekta king katawan laban kareng ampong bageng e karapatdapat king katawan dakal la at miyayaliwa deng leukocyte dapot deti ngan melalang la ibat king metung a cell king a ausan dang hematopoietic stem cell mayayakit la reng leukocyte king mabilug a katawan kayabe ne ing daya ampo ing lymphatic system keraklan mayayakit ya ing sakit king bilang da reng leukodgtrhrcyte king daya keraklan ing bilang da reti atyu king pilatan ning ampong a korpuskulos a malutu king metung a litrung daya o manga metung a porsientu ning daya ning taung atyu king ustung edad ampong pamikakatawan kareng sakit anti ing leukemia mas matas ya kesa king karaniwan ing bilang da reng leukocyte at nung leukopenia naman mas mababa ne man mamaliwa la reng pisikal a kaurian physical properties antimo reng dagul kagiwan magdalang kurienti conductivity ampong pangagaspang granularity uli ning panga aktibu da reti ing panga atyu o presensia da reng cell a e pa matua immature o ing presensia da reng malignant a leukocyte melalang ya ing katayang korpuskulos a maputi o white blood cbgfgmjdghfell uling kaibat ning ning daya mayayakit la reng mangaputing cell king buffy coat metung a maimpis a tumpak layer da reng cell king pilatan da reng korpuskulos a malutu o erythrocyte ampo ing a keraklan kule maputi keni ya ibat ing terminung leukocyte a mekua king leukos maputi ampong kytos cell maliari yang maging aluntian ing nung dakal la reng neutrophil uling king enzyme a maki heme ing myeloperoxidase a gagawan da reti miyayaliwa lang uri deng korpuskulos a maputi dakal ing kareng pamiyawig oneng miyayaliwa la reti ing metung a paralan ning pamitinduk tinduk classification kareti yapin ing pamanintun kareng granules anya apikawani ta la reti kareng granulocyte ampong agranulocyte deng granulocytes polymorphonuclear leucocytes deng leukocyte a a maki granules a aliwa pangakule differently staining king karelang cytoplasm neng lalon la lalam ning light microscope deting granule enzyme lang padurutan dang membrane a keraklan magagamit king pamaglaso kareng mangalating bageng me endocytose o inakmul ning cell atlu lang uri deng granulocyte deng neutrophil basophil ampng eosinophil a mipalagyuan agpang o basi king maliliari karela neng mikukulayan la staining properties deng neutrophil magagamit la king pamamingua defense laban kareng impeksiun o sakit a daralan da reng bacteria o fungi at aliwa pang panibatan ning pamangalbag inflammatory processes keraklan ila ing mumunang mag respondi king impeksiun ibat kareng mikrobius lálto ing nana uling king aktibidad da reng dakal a neutrophil ausan da la muring polymorphonuclear leukocyte ampong microphage ibat ya ing lagyung microphage uling king aktibu rang pamakiabe deti king phagocytosis o pamanakmul dang bage deti maki nucleus lang multilobed o dakal tela balugbug a maglupang dakal a nucleus keti ya menibat ing katayang name polymorphonuclear leukocyte malyari yang luntong malino ing cytoplasm uling kareng mangapinung binutil o granule a maki ditak a kuleng malare aktibu la reng neutrophil king pamag phagocytose kareng bacteria at dakal la reti kareng sugat nanupata e la miyayalilan deng kareng lysosome a magagamit king pamaglaso kareng mikrobius a inakmul da iti ing sangkan nung bakit mayayakit la reti keraklan king nana at e king laman ing manimuna dang papil deng eosinophil ing pamaglaban kareng impeksiun da reng parasitiku at ita ing malyaring kabaldugan nung darakal la reti deng eosinophil murin ing mag domina neng makadanas yang allergy ing tau ing maralas diling sangkan ning eosinophilia ila pin deng asthma mausang o sisigasig hay fever ampong hives ampo deng impeksiun da reng parasitiku keraklan bi lobed maki adua yang tela balugbug ing nucleus mitmu yang granule ing cytoplasm a mikukulan ketang kuleng malare dalandan nung nu la makikilala neng kukulayan dong eosin ing pekamaulaga dang papil deng basophil ya pin ing reaksiyon a allergic ampong antigen kapamilatan ning pamagpalual king kemikal a histamine a sangkan ning pamangalbag inflammation ing nucleus bilobed ya o trilobed adua ya o atlu tela balugbug dapot masákit yang paintunan uling king karakal da reng mangagaspang a granule o binutil a tatakap kaniti makikilala la reti kareng mangaragul dang granule a kule iro asul mas dakal la reng lymphocyte king lymphatic system makikilala la reti king nucleus a malalam kule neng makukulayan stained ya at e makasentru pangabili iti king cytoplasm a malati mu atlu lang uri deng lymphocyte kalupa da reng neutrophil magsilbi la antimong vacuum cleaner kapamilatan ning phagocytosis deng monocyte oneng atin lang karagdagang papil mgadala present lang kapirasu da reng mikrobius kareng t cell ba rong akilalang pasibayu at paten deti o ba yang makapanablas ing katawan kapamilatan da reng antibody king lambatan mamako lang king daralanan daya deng monocyte at magi lang tissue macrophage a maglako kareng pira pirasu da reng meteng cell ampong mikrobius e anti kareng neutrophil agyu dong alilan deng monocyte deng laman dang lysosome at paniwalan dang mas maluat lang magagamit deti atin lang nucleus a maki tabas batu kidney shaped at keraklan ala lang binutil agranulated dakal ing karelang cytoplasm kabud meko la king daralanan ning daya papunta king laman o tissues ning katawan manaliwa la itsura deti differentiate ba lang arapat ing at kanita mayayaus lang macrophage ating panulung makayapektu king bilang da ampong obra deng korpuskulos a maputi o leukocyte ing leukopenia ing pangabawas ning bilang da reng korpuskulos a maputi a mamapektu king pangkabilugan a bilang da reng korpuskulos a deti o king metung a partikular a uri da reng korpuskulos a maputi alimbawa mayayaus neutropenia ing kabilian nung mababa la reng neutrophil at lymphopenia naman nung deng lymphocyte ing meritak kayabe la kareng panulung magdalang leukopenia deng clozapine metung a panulung a maki e karaniwan a epektung panibatan ning pangawala da ren ngang granulocyte neutrophil basophil eosinophil maliari na la muring panibatan ning leukopenia deng panulu antimo deng drug anti ing sirolimus mycophenolate mofetil tacrolimus ampo ing cyclosporine makanyan la murin deng interferon a magagamit king pamanulu king multiple sclerosis antimo ing rebif avonex ampo ing betaseron ating leukocyte a pupunta kareng tissue ning katawan at magpirmi na la mu karin imbes na manatili la king daya keraklan atin lang sariling lagyu deti dependi nung nu la tutuknang alimbawa deng macrophage a makabili king ate mayayaus lang kupffer cell atin la pa muring papil king immune system deng cell a reti ing bangus milkfish keng english chanos chanos metung yang mayalagang pamangan a asan king maulingaslagan asia ampong iti ya kabud a mabieng species king familiang chanidae mga pitung limbug a species kareng limang karagdagan a genera no reng mitala ing bangus atin yang milulupa ampong matalatalusad a aske at atin yang makapabukakang caudal fin palikpik malyari lang dagul manibat m dapot keraklan mga metru la kaba ala lang ipan at keraklan ing kakanan da iyapin ing lumut ampong invertebrates atiu la keng indian ocean ampong sumangid ning pacific ocean miyabyabe la a ausan da keng english school kareng pakapadurut a pampang ampong pulu a atin reef deng kayanakan a fry tutuknang la keng lauta mga adua o altung duminggu kaibat malis la keng bakawan a pinak estuariu at neng misan kareng danao at magbalik la keng lauta at karin la makapagparakal ing bangus iya ing pangbangsang symbulu ning filipinas pauli ning ing bangus kabalitan ya bilang masuksuk o ma dui deng lekong dui masali la kareng tindaan ampong palengki ing pamagtindang bangus a alang dui megumpisa iti king dagupan lakanbalen pangasinan at lalaku dala kareng miyayaliwang mangaragul a supermarket mabilug a yatu ing university of the philippines diliman extension program in pampanga updepp daralán ne ing uri ning pamagaral ning up king edukasiun pamanuru education pamanialiksik research ampong pamaniuyung malda extension king mamasensu at matalik diling dagul a lugal king ing clark freeport sasaup ya murin king clark development corporation cdc king pamanalkus development at pamisulung ning programa na king turismu ampo king clark international airport corporation ciac king pamipasikan king kagiwan na king logistics atin ya muring sanga unit king subic freeport a yausan dang university of the philippines diliman extension program in olongapo updepo migumpisa ing presensia ning up king pampanga anyang mitátag ya ing metung a extension program king clark air force base kanitang metung ya pang sanga ing mitátag king san fernando pampanga ketang aniang mumuna meyaus yang up extension program in san fernando upepsf at meging pormal ing kayang pamanikdo kapamilatan ning metung a memorandum of agreement pilatan ning up ampo ning lalawigan ning pampanga lalam nang gobernador estelito mendoza makikilala ya murin ing updepp king lagyung up clark o up pampanga metung ya kareng extension campus ning universidad ning pilipinas diliman migmula ing maragul a pakinabang ning up king pampanga aniang miyumpisan ya ing metung a sanga unit ketang kanita clark air force base king angeles king umpisa pamu mekilala na la antimong thomasites in reverse deng talaturu ning up clark uling pepakilala ra ing kulturang filipinu ampong asianu king mabilug a dai henerasiun da reng americanung expatriate bang mikalat ing pamaniuyu o serbisiu ning up king labuad rehiyon pormal yang mitátag ing metung a extension program king san fernando kanitang junio lalam ning metung a memorandum of agreement moa king lalawigan ning pampanga lalam nang gobernador estelito mendoza e migluat migsara ya ing sanga king clark lalam ning makanian muring kapagnasan mika kawangis a extension program king olongapo kanitang kapamilatan ning moa king lakanbalen siudad lalam nang alkaldi richard gordon iti mayayaus yang university of the philippines diliman extension program in olongapo mekilala ya ing bayung sanga king pampanga antimong up extension program in san fernando aniang umpisa atin yang dinalan labimpitung magaral a kolehiyu undergraduate ampong apat a pulung graduadu manibat anggang mararapat ing klasi king metung a simpling gusaling maki anam a silid ampong aduang pisu two storey a sadiang gagamitan ning pampanga high school king san fernando aniang panaun a iti dakal kareng magaral ibat king pampanga ing linub keti imbes na king up diliman biglang tinuknang ing palakad ning campus king san fernando kaibat ning pamamakbung ning bunduk ning pinatubu kanitang junio a tikian ning pamanagus ning lahar aniang mesira ya itang kayang gusali miyalis ing obra ning tanggapan ning pamanibala administrative office king makibubungan a basketball court ning pampanga high school menatili ya ing upepp lipat ning kasiran ning pinatubu at antimo king fenice phoenix mibangun yang pasibayu king clark kanitang nung nu ya minalis manibat king metung a pansamantalang karinan papunta king aliwa aniang minalis ya king metung a bodegang semasan king claro m recto highway ing megi nang lugal manibat kanita ketang kayang karinan a bayu dapot pansamantala pa murin ikua nang menikuang masaleseng grupu da reng talaturu at samasan la reng kayang yampang a kursu lalu na ing kayang programang pang graduadu graduate program manatili yang matapat ing up pampanga king kayang karinan king indung kapampangan alang patugut ing kayang pamanyaliksik king amlat na ampong kultura ning kapampangan at mibulalag yang aklat tungkul king kawatasan o poesiang kapampangan a malugud a mipalagyuang tuglung migsadia ya pang programa king pangkabilugang pamagaral general education o ge dikil king kulturang kapampangan a inaus nang araling kapampangan pamagaral a kapampangan metung a e apagkamalian a kaurian a panglabuad local slant king kayang curriculum e la murin mekalinguan deng tubung manuknangan king pampanga inumpisan ne ning updepp ing metung a bayung tátag a aeta studies center kayantabe ya ing clark development corporation cdc iti metung yang obra king pamaniuyung malda extension effort a maki kapagnasan a sumaup kareng pakakalulung aita kayabe ing kayang kagiwan king pamanigaral king tau ampo king sosiedad o ketawán aniang junio metung a petsang maliaring ausang pekamaulagang pinandit ning limampulu t apat a banua ning pamanatili ning up king lalawigan pigkalub ne king unibersidad ning cdc ing metung a loting ektarea a magsilbing permanenti nang karinan ning updepp merapat iti king metung a makabaldugan a seremonia ning pamanaspak gabun groundbreaking ceremony a mitukian king metung a makatagkil kapanamdaman a pamisubli da reng miyari alumni homecoming miyugnayan la ring up ampong cdc king pamaniamasan kaniting bayung karinan a balak dang gawang university town o balen a pang unibersidad kayari na magi yang metung ing clark kareng ditak mung masaplalang special economic zone makabukud a karinan a pang ekonomiya king yatung maki institusion ning matas a pamagaral king kayang sasakupan ing updepp a makikilala murin king lagyung up clark ampong up pampanga miras ne king ustung edad at malaut ne disan manibat king maluka nang pangabait kanitang ampo ing pamibangun na manibat king kasiran a dela ning pamamakbung ning pinatubu kanitang ngeni magsilbi ya antimong sentru ning kabiasnan ning region ampo ning labuad kapampangan makayagum la kaya deng matenakan dili king labuad rehiyon at pikabaluan ne uling kareng kayang tagumpeng pang institusion ampong ambag king panyulung ning kabiasnan king salukuyan panigobran ning kayang direktor i dr juliet c mallari ing pamangalap king apat a miliung dollar us million para king pamanikdo ning up clark university town menikua neng pamirakeng appropriation limampulung miliung pesus php million manibat kang representanti cong edcel lagman ning albay bayu iti mengaku yang munie limampulung miliun muring pesus i senador lito lapid ning pampanga oneng minurung ya king e malinong sangkan ing unibersidad ning filipinas diliman king university of the philippines diliman o u p diliman ing sentrung campus flagship campus at maragul diling kayanib a unibersidad constituent university ning university of the philippines system atyu iti king diliman quezon lakanbalen king keragulang menila metro manila miyayampang yang kursu king liberal arts social sciences law business and economics natural sciences engineering music ampong fine arts at aliwa pa maragul yang dili kursung pang graduadu ampong kolehiyo king mabilug a filipinas atin yang extension program in pampanga king clark special economic zone pampanga ampong extension program in olongapo king olongapo lakanbalen zambales ing unibersidad panibalan ne ning u p board of regents ing matas diling lupung a gagawang patakaran para king unibersidad ing university of the philippines system ing pekapun king campus ning diliman metung yang canciller chancellor kambe da reng vice canciller vice chancellors a mamuntukan kareng partikular a tanggapan ing salukuyana a canciller ya pin i dr sergio s cao a inalal na ning board of regents king kayang puestu aniang ka ng kapulungan kanitang febrero migumpisa ing terminu nang dr cao a atlung banua aniang marzo mitalaga yang pasibayu i dr cao antimong kansilier anggang marzo bibilugan de reng dakal a kolehiyu ing unibersidad a maki opisial a aus a degree granting units o sangang magkalub titulu bukud kaniti atin yang mapilang aliwang sangang e magkalub titulu ing unibersidad deng makatuki ing magsilbing dekanu da reng miyayaliwang sangang magkalub titulu kilub ning unibersidad maki aduang dalan anam a pulu t siyam a aguman da reng magaral a academic akademiku alliance aliansa cause oriented makatutuk king parasan community service pamaniuyu king komunidad dormitory dormitoriu fraternity sorority pamikakapatad regional provincial pang labuad panglalawigan religious pang relihiun special interest espesial a paksa ampong sports recreation pasiknangan ampong pamaglibang ing komunidad ning diliman a pabíru rang ausang diliman republic ampong microcosm of the philippines malating pekakatawan ning filipinas atin yang sariling kulturang aliwa kareng aliwang unibersidad king bangsa ya kabud unibersidad king keragulang menila a maki sariling linia ning uli ning kayang degulan atin ya muring prangkisa ubat king congresung bang manibalang aduang istasiung radiu am ampong fm ampong istasiung telebisiun dakal ya sasakupan a lugal da reng tuknangan residential areas at maralas panamdaman da reng magaral ing karelang pamakisanmetung kareng memalen babanten ne ning sarili nang u p police ing u p diliman ing pekakatawan ning u p system king university athletic association of the philippines uaap at makiabe ya karen ngang pialung kareng mengalabasan a banua e la mamako king matas diling atlu top three king pangkabilugan a puntus ning uaap two of the most awaited events in the campus are the lantern parade held on the last week before the christmas break and the u p fair held every february during the lantern parade various groups within the university create christmas lanterns and floats and parade around the academic oval the u p fair organized by the university student council is a week long event held at the sunken garden that features nightly music concerts booths and amusement park rides adua la kareng pakapanayan dang okasiun king campus deng lantern parade a mararapat king tauling paruminggu bayu ing bakasiun neng pascu ampo ing u p fair a gagawan da balang febrero gagawa lang parul a pamascu ampong float deng miyayaliwang grupu king unibersidad at magparada la reti padurut king academic oval ita namang u p fair a panibalan ning university student council paruminggu yang okasiun a mararapat king sunken garden atin yan konsiertu bengi bengi booth ampong sasaken a pang peria pikabaluan ya ing campus king diliman antimong institusiun a dakal dili coe cod kareng pipagaralan ning filipinas deng salukuyan a coe cod king unibersidad ila pin deng makatuki aniyang enero inumpisan ne ning university of the philippines system up a maki pitung kayanib a unibersidad ampong labing aduang campus a miyayampang aduang dalan limampulu t walung kursung pang kolehiyu ampong apat a ralan atlung pulu t walung kursung pang graduadu ing pamagmasusi king kadinala nang banua sentenariu king diliman campus ibat la king unibersidad deng pitu kareng labing apat a pamuntuk president labing adua kareng pamuntuk ding mahistradu ning kakataskatasan a ukuman supreme court chief justices atlung pulu kareng atlung pulu t metung a pambangsang sientista national scientist ampong atlung pulu t anam kareng limangpulu t pitu pambangsang talatuki ning alit national artist ampong manga aduang dalan ampong limampulung libung miyari o alumni a doktor a abugadu ampong a talaturu i fernando javier a dinalan a banua ning baguio ing matuang diling king up civil engineering ibat king university of the philippines manila ing migdala king torch relay king up academic oval king diliman quezon lakanbalen ing ka siam a pulu t siam a magdalang sulu yapin i michael reuben dumlao ing anák dili metung a grader ning university of the philippines integrated school king u p diliman ing pamuntuk ning up a i emerlinda roman ing mumunang pamuntuk a babai ing migdala king kadinalan a sulu at minyalangi king centennial king up oblation the cauldron featured pillars representing the core values of excellence leadership and service and flowers representing the constituent universities to wit up manila up diliman together with up pampanga its extension campus up los baos up baguio up visayas up mindanao and up open university maki atlu yang asias ing kawa o cauldron a mangabaldugan kareng manimunang pamipaulaga core values a excellence kabiasnan leadership pamanugit ampong service pamaniuyu ampong pitung sampagang mangabaldugan kareng kayanib a unibersidad up manila up diliman kayabe ya ing up pampanga ing kayang extension campus up los baos up baguio up visayas up mindanao ampong up open university ing sarul plough king british english plow king american english at arado king castila metung yang kasangkapan a magagamit king pamanasik para king mumunang pamangambul king gabun bayu ing pamanialbag kareng bini o pamananam metung ya kareng pekamaulagang kasangkapan king keraklan king kasalesayan at metung ya kareng manimunang panyulung king agrikultura ing mumunang sangkan king pamanyarul yapin pamamaligtad king dake nang makababo ning gabun ba lang idala king babo deng bayung sustansia kabang kukutkut la reng e mayap a dikut ampo reng tagan ibat kareng minunang mitanam ba lang malaso deti payanginan ne murin ing gabun at sasaup ya ba yang lumbat a mabas ing gabun ngening panaun a iti paburen deng langi ing asikan a mesarul at kaibat asuen ya bayu ya tamnan aniang mumuna igutan dong baka o damulag deng sarul at kaibat kabayu kareng bangsang industrialisadu ing enerhia ibat king singo steam ing minunang de makinang paralan kapamilatan da reng ploughing engine o steam tractor dapot bagia bagia lang mialilan deti kareng traktora kareng mengalabasan a aduang dekada mababawasan na ing pamangamit kareng traktora kareng aliwang lugal at miayalilan iti king mas mababong pamaniarul at aliwa pang paralan ning pamangambul gagamitan da la reng sarul angga king lalam dayatmalat para king pamamili kareng ampo king pamagsadia king gabun para king side scan sonar ketang metung a prosesu king ing mauling korea ingles south korea pekaaus ing republika ning korea korean metung yang bangsa king aslagang asia king mauling kapinang dake ning telapulung korea king pangulu makasepu ya keng pangulung korea demokratikung pangmaldang republika ning korea nung nu metung yang bangsa a a aus dang korea anggang inyang king albugan lipat ning yellow sea atiu ing tsina at king maulingaslagan lipat ning korea strait atiu ing hapon alus kapitna ning populasyun ning south korea makatuknang la o malapit la keng tungku at pekamaragul a lakanbalen ing seoul ing pangaduang pekamaragul a metropolitan area keti yatu deng gunting scissors king ingles tijeras king castila kasangkapan lang magagamit king pamangupit king maimpis a materialis a mangailangan mung ditak a puersa o sikanan gagamitan la reti king pamamutut alimbawa king papil kartun palara maimpis a plastic pamangan tela lubid ampong kawad maliari la muring gamitan king pamanurud king buak deng gunting e anti king kutsiliu ing metung a paris a gunting bibilugan de reng aduang taram a maki piesang dudurutan pivot e la makaing mataram deng keraklan kareng gunting itang puersa ning pamangupit pilatan da reng aduang taram yapin ya ing mangupit lalu lang e mataram deng gunting da reng ának at keraklan makakambil maki proteksiun lang plastic deng taram agpang kareng pamagaral king pamangalo mechanics maliari lang ituring primera clasi at dobling baluat double lever nung nu magsilbi yang fulcrum ing pivot pidudurutan ba yang pututan ing materialis a makapal o mabayat maliari yang samantalanan ing ning baluat kapamilatan ning pamaglapit anggang maliari ning materialis ketang fulcrum alimbawa nung itang puersang gagamitan alimbawa king gamat dobli ya dáyu king fulcrum kesa ketang lugal nung nu ating pupututan alimbawa kapirasung papil dobli ya ing puersa ketang lugal a pipupututan kesa ketang puersang magagamit kareng talanan sasamantalanan da reng espesial a gunting alimbawa deng bolt cutters ing leverage o puestu kapamilatan ning makabang talanan dapot malapit ya king fulcrum ing materialis a gupitan makagupit la reng gunting kapamilatan ning pamangamit king puersang king lugal a pipupututan a sobra king tibe o kuniat shear strength ning materialis ukulan dang meimbentu la reng gunting libu dinalan a banua bayu i cristo bc king mapaliaring la reti nung nu makabili ya ing pidudurutan banda king sepu sumangid ning talanan ing sarul gamat o surgamat hoe king ingles metung yang kasangkapang gamat a gagamitan king pamananaman king mula gardening iti bibilugan ne ning matalas a taram a keraklan gawa king metal anti king bakal o aluminium a makatuglung king makabang talanan a keraklan gawa king dutung malyari yang mika miyayaliwang uri ding taram ing sarul gamat a maki dakal a gamit mapaliaring ing maralas dili kareti ya pin ing pamaglako kareng dikut ampong tanaman a sukat ilako metung ya kareng kailangan diling kasangkapan a pang gamat king pamananaman kayabe ning pala ampo ning suligi gagamitan la reng sarul gamat para bang dakal lang uri deng taram at miyayaliwa la itsura ampong gamit deti atin kareting magagamit kareng dakal a bage atin namang magagamit king partikular a bage alimbawa ing collinear hoe atin yang makitid ampong matalas a taram a gagamitan king pamangili kareng dikut kapamilatan ning pamanabas malapit king gabun anting mamalis e bage iti kareng obrang anti king pamanalis king gabun ampong pamanadtad ing dutch hoe scuffle action oscillating swivel or hula hoe metung yang sarul gamat a tutulak o abitan king gabun ba lang pututan deng dikut ketang lalam na mung bagya ning gabun ing pekataram na balamu singsing yang pitpit a strap metal e ne kasing santing ning chopping hoe king pamanigut o king pamanulak gabun ing cádiz metung yang lalawigan ning mauling espanya king maulingalabugan dake ning in autonomous community ning andalusia ing pekamauling dake ning continental albugang europa ding kayang sepu kareng lalawigan ilapin deng lalawigan ning huelva sevilla ampong málaga makanayan mu rin keng atlantic ocean ing mediterranean dayat malat ing strait ning gibraltar ampong sasakupan nang lauta ning british a gibraltar atin yang lualas a kilometru kudradu ing kayang tungku iyapin ing lakanbalen ning cádiz ing lalawigan atin yang populaysun a inyang nung nu mga makatuknang la king bay ning cádiz a katau balang kilometru kudradu ing kayang populasyun a pangasiksik image comarcas de cádiz png right thumb px mapa ning lalawigan ning cadiz makaustan ing lalawigan atin yang balen bukud king kayang tungku deng alieang mayalagang lakanbalen ilapain deng jerez ampong algeciras lawen me ing tala da reng balen ning cádiz bahía de cádiz bay of cádiz ports as in cádiz and algeciras ing castelln espanyol o castell valencian catalan metung yang lalawigan king pangulung dake ning valencian community espanya atin ayng sepu kareng lalawigan ning valencia teruel tarragona ampong keng mediterranean dayat malat ing kayang tungku iyapin ing castelln de la plana ca castell de la plana ing lalawigan atin yang populasyun a nung nu makatuknang la king tungku king degulan a karinan apomg in keng pampang ing territoryu atin yang aduang amanu keraklan magsalita lang espanyol at dakal mu rin mangamanu lang it is a bilingual territory with almost all inhabitants speaking spanish and very many also speaking the valencian ing labuad a opisyal a amanu deng aliwang lakanbalen ning lalawigan abe la ring vila real spanish villarreal burriana ampong vinars atin yang a balen ing castelln lawen ye ing tala da reng balen king castelln ing lalawigan keng kayang kasalesayan makadake ya kareng comarcas comarques shires ing piruya pangamus o kaleke rake king ingles rastrillo king castila metung yang kasangkapan a gagamitan da king pamananaman bibilugan ne ning rehas a maki ipan at makatuglung king talanan iti magagamit ya king pamanipun bulung are dikut atlwp king pamananaman king mula king pamangambul king gabun pamamutput kareng mangalating dikut pamagpante king gabun at keraklan kareng obra nung nu ya magagamit ing asue king asikan keraklan maki ipan lang aseru plastic o kuayan deng makabayung piruyang pang gamat dapot kanitang minuna gawá la reti king dutung o bakal ita namang talanan gawá ya king dutung o metal nung mas makaba la ipan deng piruya malyaring maka ayus la reti anti kareng tutuklip a ketang minuna ating mangaragul a bersion a makatumpak kareng parugang a maki rehas nung nu la makatuglung deng mangakabang ipan a baluktut at makagawa king bakal at magagamit kayabe da reng traktora ibat la reti king metung a kasangkapan a igutan dang kabayu a gagamitan da bayu di makina ing pamanasik ing pangmaluatan a sakit a matas a mayumu chronic hyperglycemia nung nu e mamako agiang kareng makadietang o kaya magbawas pamangan a states ing karaniwan a aus da iyapin ing diabetes mellitus ing tutu na niti ing pangmaluatan a matas a mayumu iya mismu ing sakit ing pabigla biglang hyperglycemia a ala naman sangkan iti ing pauaga ning manalkus a diabetes o bibitasan na ing pamanyatang ning sakit ing mababang insulin keng katawan iya ing aske ning hyperglycemia iting mababang insulin iya ing sasagkal keng pamanagus ning mayumu glucose kareng cell membranes inya mitatas la mayumu deng tau ing e ustung pamamangan malyari yang mamye biglaan a e diabetic hyperglycemia kalupa na mo ning bulimia nervosa nung nu ing metung a tau mangan misan a dakal a matas a calories king metung a pamamangan maralas kareng mangatas a simpli ampong complex carbohydrates deng aliwang panulu magpatas lang mayumu kayabe no keti deng beta blockers thiazide diuretics corticosteroids niacin pentamidine protease inhibitors l asparaginase and some antipsychotic agents dakal kareng mikabigalaan a stress malyari lang mika stroke o kaya myocardial infarction at mika hyperglycemia la agiang ala yang mesuring diabetes ing pamanigaral kareng tau ampong animal eya grabi iti at ing stress induced hyperglycemia makataid ya keng keraklan king pangamate kaibat ning stroke ampong myocardial infarction ing hyperglycemia matas mayumu malilyari iti kareng panaun ning pamagnana o kaya pamangalbag patse ing katawan daranas yang kasakitn antimo ing stress deng endogenous catecholamines lulual kayabe no reng aliwang bage iti ing magpatas keng mayumu keng daya ing pangatas ning mayumu manaliwa balang keng metung a tau deng aliwa matibe la inya dapat nung iti iya pa ing primeru nang sakit a hyperglycemia eya dapat surian bilang atin diabetes nung nu ing masakit ya naman kareng adua ing diabetes at hyperglycemia dapat daptan da ing dakal pang pamanyuri kalupa na mo deng fasting plasma glucose random plasma glucose o kaya aduang oras a postprandial plasma glucose level glucose levels are measured in either scientific journals are moving towards using mmol l some journals now use mmol l as the primary unit but quote mg dl in parentheses glucose levels vary before and after meals and at various times of day the definition of normal varies among medical professionals in general the normal range for most people fasting adults is about to mg dl or to mmol l a subject with a consistent range above mg dl or mmol l is generally held to have hyperglycemia whereas a consistent range below mg dl or mmol l is considered hypoglycemic in fasting adults blood plasma glucose should not exceed mg dl or mmol l sustained higher levels of blood sugar cause damage to the blood vessels and to the organs they supply leading to the complications of diabetes chronic hyperglycemia can be measured via the hbac test the definition of acute hyperglycemia varies by study with mmol l levels from to deng makatuking symptomas makataid la keng biglaan o pangmaluatan a hyperglycemia nung ding mumunang atlu ila reng bibilug keng pamipinduan a hyperglycaemic atlungan ing maralas maranup nung alang aliwang symptomas malyari ka mu naman ing mababa mayumu iti malilyari ustung deng atin disbetes miminum lang dakal a panulung insulin nung mauauangins ya keng nung makananu karakal ing kakanan da ing pamagbaba na ning mayumu lalam ning kaustuan iti ing magparanup iti danup eya mayayakit keng pamitinduk i diabetes lalau nung magumpisa pa dapot magkasit lang mamye reseta uling milalako la pamanalan keng pamamanulu polydipsia ampong polyuria malilyari iti neng ing mayumu mitas ya at iti palual na keng batu glycosuria a magpalual yang osmotic diuresis symptoms of acute hyperglycemia may include ing pamanulu keng hyperglycemia mangailangan yang ilako reng bage nung bakit iti daratang ya kalupa na mo ing pamanulu keng diabetes nung ing diabetes iya ing sangkan ing biglaan ampong grabing hyperglycemia malyari yang maulu kapamilatan ning pamamye insulin agadagad keng katawan lalam ning metung a doctor o medico ing emokapampangan ing mumunang diling kapampangan digital comics king kasalesayan a megumpisang linual inyang marsu ding karakter ila pin ding emo emotive hardcore a mitaung yubs at clacla i karag at i damulag i jason paul laxamana ing gugulis at susulat karing balang isyu a lulual king internet bilang lualung pang kultura kapagnasan na ning miglalang ing mika interes lang mamasang kapampangan at makabalu lang mengakalinguan nang amanu ring kayanakan a kapampangan kapalimatan ning emokapampangan lulual la ring balang isyu ning emokapampangan king friendster account na ning rockapampangan at king metung karing blog nang laxamana ing kulang king yumu kulang king yumu ding sulat kapampangan nang jason paul laxamana ing palakul axe o ax king ingles metung yang kasangkapan a libu libu ra nang banuang gagamitan king pamanabas pamamangal ampong pamamutut dutung pamamutut trosu antimong sandata at anting sagisag kareng seremonias ampo kareng sagkal ning armas coat of arms in heraldry dakal ya alkus ampong espesial a gamit ing palakul dapot keraklan bibilugan ne ning metung a buntuk a maki pulu o talanan deng minunang alimbawa da reng palakul maki buntuk lang batu a makatuglung king metung a talanan king paralan a makabage ketang kayang materialis ampo king gamit na niti aniang agyu na nong gawan ning teknolohiya deti linto la reng palakul a gawa king tansu bakal ampong aseru ing palakul alimbawa ne ning uling metung yang uri ning o dobling padagusdus dual inclined plane uli na niti mababawas ing sikanan a kailangan ning mamutut dutung babangalan ne ning palakul ing dutung kapamilatan ning prisiun pressure magsilbi ya muring lever ing talanan ning palakul uli na niti sisikan ing puersa ketang gilid a mamutut nung subukan meng gamitan ing buntuk ning palakul a yalang talanan lalu mung aintindian iti king mapinung pamanadtad kapamilata ning side axe makasaup iti dapot nung mamutut kapamilatan ning double bitted axe e magagamit masalese ing palakul keraklan atin lang mababong anggulu ning taram shallow wedge angle deng palakul a pamutut kabang mas malalam no man anggulu deng palakul a pamangal keraklan double beveled la reng keraklan kareng palakul pante la reng misusumangid nang tagiliran ning taram dapot ating espesial a palakul a maki metung mung bevel blade at metung a offset handle ba lang magamit deti king obrang pamagpakinis finishing a e la dilikadu deng buku nang taliri ning gagamit e no makaing dakal ngeni deti dapot kanita e la mawawala deti kareng kasangkapan da reng karpinteru at e la mu magagamit king pamag trosu ating kasangkapan a kayawig na niti ing billhook a maki makuyad a talanan at makabang taram at magagamit kareng obra nung nu e ya bage ing palakul nanupata king francia ampong olandia ing billhook ing keraklan dang gagamitan a kasangkapang bangku bench tool deng karpinteru ampong gagawang aparador imbes na ing palakul maki bakal lang buntuk ampong dutung a talanan deng palakul ngeni keraklan hickory king america ampng king britania ampong europa dapot maralas la muring magagamit deng talanan a plastic ampong fiberglass atin lang kanya kanyang gamit alkus porma ampong dagul deng makabayung palakul den namang palatso mangalati lang palakul a maki talanan at maralas atin lang martiliu king gulut maralas dong gagamitan antimong sandata deng palakul uling malagua lang gawan deti keraklan deng gagawang kasangkapan a maki taram kareng nayun ing magsilbing talagawang armas da reng panginuan a piyudal neng panaun ning gera h bchtold stubli handwrterbuch des deutschen aberglaubens berlin de gruyter deng lipid ila pin deng molecule a malalaso king taba lipophilic o fat soluble at mayayakit king kalikasan kayabe la kareti deng taba fats laru oils pagkit waxes cholesterol sterols bitaminang malalaso king taba fat soluble vitamins anti reng bitamina a d e ampong k monoglyceride diglyceride phospholipid at aliwa pa ing maulaga rang diling papil deng lipid ila pin deng pamanyinup enerhia energy storage pamagsilbing dake ning balangkas da reng cell membrane ampong pamagsilbing o signaling molecule lipat ning magagamit ya ing katayang lipid antimong kasingkabaldugan ning taba deng taba metung lang uring lipid a ausan dang triglyceride at e la dapat apagkamalian ketang terminung fatty acid masasaklo la murin keng terminung lipid deng fatty acid ampo reng sangkap a ibat kareti kayabe no reng tri di at monoglyceride pati na reng phospholipid ampo reng aliwang metabolite a maki sterol anti ing cholesterol deng lipid tutu lang miyayaliwang materialis a dakal a gamit kareng mabibie kayabe na ing pamagsilbi anting balangkas da reng cell membrane simpanan o lulanan at pikukuanan enerhia king katawan at pamakiabe kareng prosesu kareng mabibie antimong talapagdalang senias signalling malyari lang pitnan deti kareng hydrophobic o amphiphilic a mangalating molecule a laganas o maki dakeng manibat kareng aduang malinong uri da reng parti o building blocks ketoacyl ampong isoprene groups agpang king sistemang iti malyari lang pitnan deng lipid kareng walung uri o kategoriya fatty acyls glycerolipids glycerophospholipids sphingolipids saccharolipids ampong polyketides a ibat king pamitipun tipun da o condensation deng dake o subunit a ketoacyl and sterol lipids ampong prenol lipids ibat king condensation da reng isoprene subunits pamitinduk tinduk classification pamamie lagyu deng database ing martiliu hammer king ingles kasangkapan yang pamukpuk kareng bage ing karaniwan a gamit na niti ila pin deng pámukpuk pamilapat kareng dake da reng gamit ampong pamaglasak o pamangalag kareng bage keraklan megawa la para king partikular a gamit deng martiliu at miyayaliwa la tabas ampong pangabalangkas keraklan bibilugan ne ning pulu o talanan ampong buntuk ing martiliu nung nu atyu king buntuk ing keraklan king bayat na niti paganan ya king gamat ing pekasimpling diseniu pero atin muring modelung de makina para kareng mangabayat a obra ing maritiliu ing pekamaulagang kasangkapan kareng dakal a obra o propesion at malyari ya muring gamitan anting mapalyaring iti ing matuang diling kasangkapan ning tau kanita pang manga bce maigit aduang miliung banua bayu i cristo gagamitan da no reng batung miyayaliwa tabas king pamamukpuk king dutung butul ampo kareng aliwang batu king pamamirasu kareti ampo king pamandukit kareti gagamitan da la reng batung makatuglung kareng taiktik stick kapamilatan da reng mangakabang pirasung balat o litid animal kanita pang atlung libung banua bayu i cristo bce aniang libutad ning ing pekamaulagang dake ning martiliu ya pin ing buntuk metung a siksik a pirasung malyaring pamukpuk ketang bageng sukat turan a e madidisporma deng maralas dang gagamitan a martiliu ila pin deng makatuki keraklan aliwa la itsura deng martiliung de makina kareng kasangkapang gamat dapot gagana la king metung mung prinsipiu kayabe la kareti deni kareng aluaging gagawang lalu na kareng masulung a bangsa alus miyalilan ne king nail gun ing martiliu king propesiun namang upholstery ing staple gun naman ing kakumpitensia ning martiliu ing metung a nibel spirit level o bubble level king ingles metung yang kasangkapan a gagamitan bang mabalu nung pante ya pangakera o pangatikdo plumb ing metung a patag surface aniang mumuna ating lang aduang ampolias glass vial a tabas sagin king balang pisisilipan viewing point at mas komplikadu lang gamitan deng nibel kanitang dekadang i henry ziemann ing mitátag king inimbentu ne ing makabayung nibel a maki metung mung ampolias deting ampolyas a mayayakit kareng keraklan a karaniwang nibel ngeni atin lang tubong salamin a makabaluktut bagya at e laganas a sapak king likidu a keraklan spirit ing aus da king ethanol metung a uri ning alcohol ania ating bulang lalto king tubo gagamitan de ing ethanol uling mababa ing kayang temperatura ning pamagyelu c at e magyelu neng marimla ing panaun keraklan gagamitan do reng nibel bang ipakit nung pante ya pangakera level o pangatikdo plumb ing metung a patag o surface deng aliwang nibel agyu de muring pakit ing anggulu ning metung a patag pilatan ning pakera horizontal ampong patikdo vertical ing simpling diling uri ning nibel ya pin ing bull s eye level metung a kasangkapan a mabilug at pante king lalam nung nu atyu ing likidu king lalam ning lupang salamin a convex makalual libutad bagya nung nu ya malinong mayayakit ing sentru papakit na ing pangapante ning metung a patag kareng aduang direksiun nangan a mikukurus perpendicular kabang itang agyu na mung gawan iti king direksiun ning tubo saktu la angga king limang kayapulung libu ning pulgada balang pulgada at mas malagua lang basan uling iro asul ing karelang kule nung kailangan yang gamitan a agiang baligtad ya ing metung a nibel tubo yang tabas barilis ing magagamit imbes na tubong tabas sagin uli na niti pane yang ustu tabas ing babo nang patag a pangkilub upper internal surface nign tubo anti la kaniti tabas deng keraklan kareng makabayung nibel uling ampolias a plastic ing gagamitan da imbes na salamin a baluktut ating miyayaliwang uri ning nibel a dependi king gamit da reti mayayakit ya murin ing nibel king buntuk da reng combination square ing university of the philippines manila a mitátag kanitang ing pekamatua kareng pitung kayanib a unibersidad o constituent universities ning unibersidad ning filipinas up atyu iti king menila ing kapitoliu ning filipinas mitátag ya kanitang ing matua nang diling sangang magkalub titulu ing college of medicine antimong philippine medical school anya minuna yang atlung banua king pamitátag ning unibersidad ning filipinas mekilala yang sentru da reng siensiang pangkabulasan health sciences king bangsa aniang mitátag ya ing national health sciences center metung ya muring pikabaluan a sentru ning pamanyaliksik king siensiang pangkabulasan king gilid ning asia pacifico iti ing manibala king philippine general hospital pangkabilugang ospital ning filipinas ing pekamaragul a sentru ning pamanulu ampo ing pambangsang sentrung sanggunian national referral center a pangkabulasan king filipinas ampong ing up manila metung yang respetadung pipagaralan kareng siensiang pangkabulasan at mas dakal lang magaral king sekundariang interesadu king larangan a iti ing susubuk a lungub keti kesa king sanu pa mang iskuela king bangsa aniang atlu lang excellence development coes cods o sentru ning kabiasnan sentru ning pamanalkus deng mepili king up manila deti ila reng biology medicine ampong nursing kilala ya murin ing up manila kareng magaral a maki kamalayan king pulitika ampong aktibista at maki katatalakaran kareng pisasabian o issue a pambangsa at susuporta king katimawang akademiku ampong kabiasnan academic freedom and excellence king salukuyan maki siam yang sangang magkalub titulu ing up manila deng plais pliers king ingles kasangkapan lang gamat at ing pekamaulaga rang sangkan ya pin ing pamanalan kareng bage kapamilatan ning leverage megawa la reng plais para kareng miyayaliwang gamit at miyayaliwa la tabas panyipit ba ra lang talnan idurut igutan o sipitan deng dakal a uri da reng bage magagamit ya ing kasangkapan a iti kareng dakal a obra o propesion nung nu ya magagamit ing gamat dakal muring plais a maliaring gamitan king pamamutut meimbentu la king europa kanitang manga aduang libung banua bayu i cristo bc bang magsilbing panalan kareng mangapaling bage keraklan ing bakal potang papandayan de iti king palian anvil kayabe la kareng mangatuang diling larawan da reng plais detang papakit king dios a griegung i hephaestus king kayang pandayan ngeni tongs ing keraklan dang aus karing panalan kareng bageng mapali merakal la bilang deng diseniu da reng plais aniang meimbentu la reng miyayaliwang bageng tatalnan da kareti sapatus kabayu kawad ampong piesang gagamitan king kurienti ampong electronics bagya pamu ing miyalilan king karaniwang diseniu da reng plais manibat aniang linto la reti atin yang aduang panalan handle pusad pivot ampong buntuk head a maki panyipit panga gripping jaws at gilid a pamutut cutting edges deng atlung dake e anti kareng gunting pane lang misasagana deng panga da reng plais ing plais kasangkapan yang manalis king masikanan a pamanalan power grip ing pamanyakmal ning palad king pamanalan a mapinu precision grip a maglipat king sikanan ning pamanyakmal ning gamat king paralan a eksaktu paras ketang bageng tatalnan makaba la reng talanan kumpara ketang kuyad ning arung da reng plais uli na niti magsilbi lang baluat a mumunang uri first class levers a maki ania sisikan ing puersang daralan ning pamanyakmal ning gamat at yalis yang todu iti ketang bageng tatalnan o panigobran deng materialis a keraklan dang gagamitan king pamangawang plais ila pin deng samut a bakal stell alloys anti ing vanadium at o chromium ba yang sikan ing samut alloy strength at e gad mangalawang ing kasangkapan keraklan maki talanan lang insulated o maki takap deng plais ba lang mas malaguang talnan detik at bang lisian ing pamandalan ning kurienti ing kutsiliu knife king ingles metung yang kasangkapan a bibilugan ning pulu o talanan a makatuglung king taram a gagamitan king pamangili iti metung yang kasangkapan a malyaring gamitan anting sandata minuna yang linto iti kanita pang at iti patunayan da reng kasangkapan a melalang la reng minunang kutsiliu kapamilata ning papukpuk a pamagliluk percussive flaking ning batu partikular deng mangasias a batu anti ing ampong flint kanitang kapanaunan a paleolithic mapalyaring ginawa yang kasangkapan a anti kanita ing homo habilis ibat king dutung butul at aliwa pang materialis a gad masisira dapot mewala no reti aniang panaun a aniang sinulung ing pamanigobra at pamangamit kareng metal bagya bagya lang miyalilan tangsu bronsi bakal at banuang tauli aseru gawa la kareng miyayaliwang materialis deng makabayung kutsiliu kayabe no reng aserung samut a pangkasangkapan alloy tool steels ampong titanium keraklan lilimitan no ning leyi deng kutsiliu dapot maragu ing pamiyaliwa da reti dependi king bangsa o estadu ampong uri ning kutsiliu alimbawa ating leying magbawal king pamagdala kareng kutsiliung e makasalikut king kilual at atin namang maglimita angga king pamagbandi kareng mapilang uri da reng kutsiliu alimbawa deng lasetas deng beta blockers neng misan misusulat bilang blocker metung lang pinduan a panulu a gagamitan da kareng miyayaliwang signus dapot lalung lalu na keng pamanalan o pamangasiwa keng cardiac arrhythmia ampong pamaningat keng pusu kaibat ning myocardial infarction inya iti ing mumunang pamanulu keng matas a prisyun o hypertension deng karelang agagawa mebawas a alaga inyang juniu ning united kingdom keng pang apat a gulis a nung nu ela mabisa kalupa da reng aliwang panulu lalu da kareng mangatuang atin erectile dysfunction ampong manalas a pitaklan ampong darakal ing katibayan na deng maralas a magagamit a beta blockers lalunglaluna deng piayabe kareng thiazide a pinduan a diuretics a maging sangkan ing mikaka type diabetes la ing propranolol iya ing mumunang diling clinically a gamitan a beta adrenergic receptor antagonist inimbentu neng sir james w black iti elilan na ing pamangasiwa keng pamanulu keng angina pectoris ampong iti ing pekamaulagang ambag keng clinical a pamanulu ampong keng pharmacology ngening pangng dilanua deng beta blockers malyari la naman idaleraya bilang beta adrenergic pangsabagal a agenti beta adrenergic panglaban o kaya beta panglaban deng beta blockers sasabatan na ing gawa ning endogenous catecholamines epinephrine adrenaline ampong norepinephrine noradrenaline lalu na ing mismung keng adrenergic receptors dake ning sympathetic nervous system nung nu iti ing mamagitan keng laban o mamakong pakibat atin atlung kebaluan a pinduan da reng receptor mitulduan bilang ampong deng adrenergic receptors keraklan atiu la keng pusu ampong batu deng adrenergic receptors atiu la keraklan keng baga bituka ate palaanakan vascular smooth muscle ampong kalamnan keng bungu deng receptors atiu la kareng taba da reng cells deng alimbawa da reng beta blockers abe la reng sectral zebeta brevibloc inderal tenormine normodyne coreg ampong lopressor ustung mayayapis la reng receptors kareng epinephrine iti maginduce lang positive chronotropic ampong inotropic a uyab keng pusu ampong dadakalan na ing cardiac conduction velocity ampong automaticity ing mayayapis a receptors keng batu lulual la reng renin ing pangayapis da reng receptors mipapainawa lang reng smooth muscle ing uyab na ing vasodilation ampong bronchodilation pamamuklat da reng broncho iti mikakagalgal keng kalamnan keng bungu ampong darakal ing glycogenolysis keng ate ampong kalamnan keng bungu ing pamanapis ning receptors maging lipolysis deng beta blockers sasabatan nala dening normal epinephrine mediated sympathetic a gawa dapot ditak mu ing uyab kareng makapainawa nung nu babawasan na ing uyab keng pangabigla sikan a pamagpilit keng kabug ning pusu ampong king kayang pangapisil pangabuklat da reng uyat ampong pamamuklat da reng bronchi ampong pangaritak ning galgal ampong pamaglaso keng glycogen ing propranolol iya kabud a agenti a indicasyun para panglaban keng tremor portal hypertension ampong esophageal variceal a pamandaya ampong keng pamangamit kambe ning blocker a pamanulu keng phaeochromocytoma ing saint louis university slu metung yang pipagaralan king baguio lakanbalen a manga aduang dalan limampulung kilometru king pangulu ning menila tetag de kanitang deng misionariu ning cicm ing saint louis university ba yang isundu ing pamag cristianu na ning pangulu ning filipinas mayayakit ya king baguio lakanbalen metung a siudad bakasiunan aduang dalan limampulung kilometru king pangulu ning menila a ausan dang summer capital of the philippines kapitoliung pangkaleldo ning filipinas ing slu ing pekamaragul a unibersidad king pangulung filipinas northern philippines kanitang noviembri adua lang pulung libu pitung dalan limang pulu la reng magaral keti at ibat la karen ngang labuad ning filipinas deti bukud pa kareng aliwang bangsa atyu king sentru ning baguio ing kayang campus a maki atlung pulung gusali at misasamut la keti deng miyayaliwang kultura ampong nasiun ngeni tuturing deng metung kareng manimuna at gagalang a institusion ning filipinas daragul ya kayabe ing pamangailangan da reng magaral ampong talaturu at miyayampang yang pamagaral king elementaria sekundaria kolehiyu ampong graduadu kanitang míras la king filipinas deng misionariung cicm a tiburan ning vaticanung gawan yang cristianu ing dake nang pangulu ning bangsa king baguio la menuknangan deting misionariu uling pareu yang malapit iti king menila ampo king lalawigan ning benguet king kabundukang cordillera nung nu maki dakal a tribung tubu aniang tetag neng rev fr séraphin devesse cicm king baguio para kareng apulung ának a lalaking taga karin at inaus neng saint louis school iti ketang meragul ya ing eskuela at megi yang vocational and trade school at mitikdo yang sanga iti aniang banuang mibusni ya ing college of liberal arts and commerce kapamilata nang gerard decaestecker kalabas ning panaun miragdagan la reng kayang kursu at sinulung ya ing pipagaralan mekilala la reng programa nang pang graduadu ning saint louis college ketang at megi yang unibersidad kanitang mika ranggu yang katlu kareng aduang dalan siam a pulu t anam a eskuela king mabilug a filipinas basi king bilang da reng mipapasar kareng miyayaliwang iksamin manibat anggang agpang king pamanyuri ning professional regulation commission ampo ing commission on higher education king salukuyan siam la reng kolehiyu king saint louis university deng makatuki ila reng aliwang dake na deng kolehiyu maki siam yang kolehiyu ing saint louis university a miyayampang kursung pang graduadu ampong pang kolehiyu kikilalanan no ning philippine accrediting association of schools colleges and universities paascu deng kursung yampang da reng miyayaliwang kolehiyu lima la reng kolehiyung dininan nang galal ning commission on higher education ched uli ning karelang masanting a rekord college of information computing sciences center of development for information technology ing russia metung yang federasyun nung nu agpang inyang marsu atin yang subjects dening subjects pantepante la kareng karelang karapatan ampong kareng karelang pareu bilang a pamikakatawanan aduang delgadu balang keng federation council upper house na ning russian parliamentaryu dapot atin lang pamialiwa keng karelang pangaautonomy a tatamasa ra deng autonomous okrugs kabang mong federal subjects king karelang pangasarili makanyan mu rin makikilala la bilang administratibung pangadake da reng aliwang federal subjects nung nu ing chukotka autonomous okrug iya kabud makaaliwa deng federal subjects mabibilang la bilang kaduang antas da reng federal a pangadake iti makalalam la kareng federal a batas mumunang antas ing sakhalin oblast sakhalinskaya oblast metung yang federal subject ning russia metung a oblast a deng bubuung pulu ilapin deng pulu ning sakhalin ampong kuril pulu ing oblast atin yang lualas a km ampong populasyun a census ing kayang administratibung kalibudtaran ampong pekamaragul a lakanbalen iyapin ing yuzhno sakhalinsk a aitn populaysun a mga bukud kareng taung ibat kareng aliwang dake ning dating soviet union ing sakhalin iay ing karinan da reng nivkhs ampong ainu nung nu deng tauli mewala ing karelang amanu king sakhalin kapilan pamu deng aliwang territoryu ning sakhalin oblast apat a pulu deng pekamauli ning kuril kapuluan babandian no ning japan populasyun census katutubung lupung deng a katutubung russians ila reng pekamarakal a lupung kadua la reng koreanu ukrainians at atin pang mapilan a mangalating lupung pa kayabe no reng japanese ing bubuu keng bangsa ning oblast inyang ilapin dneg makatuki at dakal pang aliwa ala na man karela a maiggit a na ning populaysun eganagana lang aliwang katutubung lupung a makatala keng oblast na ning populasyun era sinabi ing karelang tkatutubu inyang census ing panyipit clamp king ingles metung yang kasangkapan ba lang pikabit deng aduang bage bang kanita e la kikimut o mikakawani king kapamilata ning pamanimid o prisiun pressure a palub dakal lang uri deng panyipit dependi king gamit da reti pansamantala la mu deng aliwa kareti ba lang ipusisiun deti ba kabang pipepekat la kabang permanenti la deng aliwa king pamanese animal animal husbandry rounded clamping ing aus da ketang gagamitan da bayang ikabit ing animal king bageng e kikimut stationary deng miyayaliwang bageng gagana kapamilata ning pamanyipit o clamping ausan dong panyipit o clamp ania maralas yang magagamit ing katayang iti kareng miyayaliwang larangan deng makatuki ila reng maralas diling mayayakit kareti gagamitan la reng panyipit a reti ba lang pansamantalang ayusan deng gamit o piesa kareng miyayaliwang sangkan lon ya ing larawan para kareng mapilang alimbawa i lucía lagman lucing cunanan o abril metung yang filipinung magparestaurant a nung nu reng aliwa sasabian da iya ing menimbentu keng sisig metung a bantug a filipinong ulam i cunanan mibait ya king tarlac at migdatun ya king pampanga kaibat ning kayang pamakiasawa tetag ne ing kayang bantug a aling lucing s restaurant king angeles lakanbalen pampanga inyang ing kayang pambatong sisig king kayang restaurant nung nu iting sisig inimbentu neng pasibayu meging yang bantug mabilug filipinas ing kayang pangasikat keng kayang sisig minye dalan a mirinan yang parangal ing angeles bilang sisig capital of the philippines ampong i cunanan mirinan yang lagyung reyna ning sisig i cunanan meyakit yang pete rre king kayang pibale bale king angeles inyang abril banua ya idad aduang aldo kaibat ning kayang pangamate deng pulis menyampa lang parricide laban keng kayang banuang asawa ing san sebastian college recoletos de manila ssc rm o colegio de san sebastian recoletos de manila css rm metung yang institusion a catolicu ning matas a pamagaral a kikilalanan ning kapamahalan ning filipinas kayabe ya iti kareng eskuelang king filipinas at bandi re at pálakad deng paring agustino recoletos augustinian recollect fathers pekilagyu re kang santu ampong martir king a nung kaninu ya makatagulaling ing metung a pisamban basilica minore de san sebastian king dalang legarda king menila maki level accreditation ya ibat king philippine accrediting association of schools colleges and universities king elementaria sekundaria ampong kolehiyu kayabe ne ing pamagaral a graduadu graduate studies ampong colegiu ning leyi college of law maki kaugnayan la kareng miyayaliwang institusion ning negociu deng magaral kapamilatan ning course practicum ampong on the job training programs pamagsane king obra maulaga lang programa deting babie kasanayan kareng magaral kareng mangatas a pusisiun kareng karelang propesiun sasadia no ning kolehiyu ning pamanguenta pamanibalang pangkomersiu ampong pamgaral a computer deng kayanakan a kelalakinan ampong kebabainan ba rang akamtan ing maliaring kagiwan kareng larangan ning accountancy business management computer science financial managerial accounting marketing legal management pamanguenta pamanibalang pangkomersiu siensiang pang computer pamanguentang king pamanibalang pisalapian pamamisali ampong pamanibalang pang leyi academic organizations aguman a academiku aguman a e akademiku ing pala shovel o spade king ingles metung yang kasangkapan a magagamit king pamangulkul ampong pamaglako king gabun gawa la king dutung deng minunang pala aniang metuklas ing pamangamit king metal gawa la king mangatilus a sepung metal sharper tips of metal deng pala bayu mika palang metal e malagua ing pamanalis king gabun kailangan yang gamitan ing piku ba yang gambulan ing gabun potang kai gamitan ya ing pala ba yang iyalis itang gabun a megambul aniang mika metal a pala milyari neng gamitan ing pala king pamangambul ampong pamanalis king gabun ania meging mas malagua ing obra ing manalas pitaklan o steatorrhoea keng amanung english iya ing pamibuu ning likidung takla ing takla malyari ya naman gumato uli ning sobrang taba uli ning epmaglasong pengan atin yang itsurang tabataba at mabuluk a bau ing manabanabang pamanalas keng pitaklan o ausan dang fecal incontinence mapalyari iti iting merakal a taba ng lulual malyaring sukdan kapamilatan ning nung makananu karakal ing taba ing lulual a taklang sobra keng g kg day kikilalanan da nang steatorrhoea mapalyaring ing sangkan manibat keng biologia antimo ing pamagkulang keng acidung bile pauli ning pangsira ning atereng hypolipidemic drugs pangsira nign katas ning kundilat enzymes ampong pamagkulang ning mucosal cells ing pamagkulang da ring acidung bile ing takla magkuleng abu o kaya maputla ing manalas pitaklan o steatorrhoea keng amanung english iya ing pamibuu ning likidung takla ing takla malyari ya naman gumato uli ning sobrang taba uli ning epmaglasong pengan atin yang itsurang tabataba at mabuluk a bau ing manabanabang pamanalas keng pitaklan o ausan dang fecal incontinence mapalyari iti iting merakal a taba ng lulual malyaring sukdan kapamilatan ning nung makananu karakal ing taba ing lulual a taklang sobra keng g kg day kikilalanan da nang steatorrhoea mapalyaring ing sangkan manibat keng biologia antimo ing pamagkulang keng acidung bile pauli ning pangsira ning atereng hypolipidemic drugs pangsira nign katas ning kundilat enzymes ampong pamagkulang ning mucosal cells ing pamagkulang da ring acidung bile ing takla magkuleng abu o kaya maputla ing cardiac arrhythmia mayayaus mu rin dysrhythmia metung yang kataya kareng maragul at metung a lupang lupung a kabilyan nung nu atin epangkaraniwan ing kuryenting pangimut ning pusu ing pitig ning pusu malyaring mabilis ya o mabagal at neng misan ustu ya neng misan ali ya deng aliwang arrhythmias maliaring ikakamate dala at dapat idala da la keng medical emergencies at maliaring mikacardiac arrest la ampong biglaan ing pangamate da deng aliwa bala ra makabuysit mung symptomas deng aliwa naman makataid keng amanang at makamatengstroke o embolus deng aliwang arrhythmias maina la mu pinduan at maliari lang sabian a normal la ing tutu deng aliwang tau panamdaman dang neng misan ing karelang pusu luksa ya keng kayang pitig o neng misan naman mika masikan yang pitig nung nu dapat e dinan pagkabalisa ing katayang sinus arrhythmia daleraya ya keng pangkaraniwan a melayari nung nu bagyabagya ing pusu sinikad yang pasikan ampong pamangaina patse mangisnawang palub ampong palual keraklan kareng anak maliliari iti at bagiabagia mawawala ustung mikakaidad ya ing tau ing portable network graphics png metung yang bitmapped image format a gagamit lossless data compression melalang ya iti ba yang samasan ampong alilan ing format a gif antimong image format o ayus larawan a e mangailangan lisensiang patent ing png agkas de antimong p n g ampong ping ing png initialism maliari yang ituring a optionally recursive a e opisial a mangabaldugang png s not gif ing png e ya gif susuportan no ning png deng palette based a kuleng palettes a bit rgb greyscale o larawan a rgb megawa ya ing png para king pamanalis kareng larawan king internet at e king propesional a graphics ania e no susuportan deng aliwang color space antimo ing cmyk keraklan gagamitan de reng simpan file a png ing file extension a png o png at mibie ya karela ing mime media type image png me apruba ya kanitang octubri i arnel pineda mibait septiembri metung yang talakanta ampong talasulatakanta at iya ing manimunang talakanta ning americanung rock band journey y pineda magkasuelu yang king kayang maluid a karera king asia king milabas a banua kawangis ne siuala keng pamagkanta y steve perry ning journey john farnham ning little river band freddie mercury ning queen sting ning the police survivor heart the beatles van halen aerosmith u warrant deep purple at aliwa pang banda keng kalupang genre i pineda mibait ya king sampaloc menila menila king filipinas megumpisa yang megkanta inyang idad ding kayang pengari pareu lang sastri at pepalkas da kaya ing magkanta ya at makiabe kareng ligligan kantang pangamateur inyang y pineda ng banua ing kayang ima mete ya kaibat ning makabang sakit king idad a at melakuan lang makakutkut keng utang y tatang na dela na la ring atlung wali nang arnel kareng kayang kamaganak para karin manuknangan ila ri russmon roderick ampong joselito i pineda iya ing pekamatua karelang mikakapatad kailangan yang tuknang keng pamagaral at manipun yang bakal bakal boti at diariu king pantalan ning menila para mu manakitan i pineda menuknangan ya kareng dalan at matudtud ya keng luneta park o kaya neng misan nung malyari keng bangku ning bale ning kayang kamaganak king pamangutang nang jessica soho kapuso mo i pineda sinabi na na manenaya at manalbe kabang deng kayang kamaganak mamangan lang almusal at mamasa yang mika atin tagan pamangan para kaya tagimpan nang pineda na maging yang engineer nung lalawen nang pineda ing kayang milabas ena naman kalulunusan ing kayang sarili atin yang atin pagasa na sumanting ing bie na datang mu rin ing aldo inyang i pineda yang banuang idad iya ing meging manimunang talakanta da reng lupung a filipinong talatigtig a ausan dang ijos band kaibat mipalagyuan yjoz inyang deng aliwang kayanib mitatag lang lupung a inaus dang amo deng amo mikiabe la at minyambut la keng rock wars a ligligan king filipinas inyang ing amo mikiabe ya at minyambut keng ligligan keng pang filipinung yamaha world band explosion miyabe la kareng pangtataulian king hong kong dapot metechnical la at ela minyambut ding talatuntunan sasabian da na dapat ing panyambut a kanta dapat menibat ya karela at eya wengisan dapot sinabi da naman ing papalub a kanta dapat iya mu rin itang pinyambut da inyang king ligligan pangbangsa king filipinas ing pinyambut ning amo king filipinas iyapin ing kareng queen s a bohemian rhapsody masalangmasala eya karela menibatan kaibat ning ligligan ing banda sindu ra bilang lupung a amo lalageng live at karin ya linub y robert palmer king menila inyang ing diabetes mellitus type o kaya type diabetes dati mayayaus a alang insulin mamasa keng diabetes mellitus niddm o kaya pangatin idad a daratang a diabetes metung yang metabolic sakit nung nu atin lalaban keng insulin o keng english insulin resistance magkulangan insulin ampong hyperglycemia matas mayumu iti mamantini ya kapamilatan ning pamanaliwa keng pamamangan o kaya mag dieta la at magpakapawas anti mong lalakad pupulayi mamyalung bola at aliwa pang kawangis keng magpakapawas dakal ka reng bangsang manalkus darakal la reng mikikiatin diabetes type at atin mayayakit na ding aliwang bangsa tuki la naman keng agus a ini kareng daratang a banua ing cdc memye neng salita na iting pamaglaganap maging neng pangmalawakan o epidemic karagdagan na pa niti ing sakit a ini keraklan mayayakit ya mu kareng ating idad maiggit liwas keng diabetes mellitus type ngeni mayayakit ya kareng anak ampong bayung tau at dalaga nung nu isipan ra ing pangarakal da reng atin diabetes ing uli na iyapin ing mengataba la reng tau keng lupung da reti agiang pang ditak la pamu ena kalupa ning type diabetes ditak mung mikaketoacidosis la keng type diabetes agiang era pa balu metung a uyab a mapalyari iyapin ing nonketonic hyperglycemia nung nu iti delikadu mu naman agiang dapat yang maulu king aliwang paralan ing mangasakit at dakal a sangkan a pamanalili ning metabolismu keraklan miraras keng pangasira at pamanggamit da ring laman lub lalunglalu na ing cardiovascular system karing aduang tinduk iti pupunta keng pangatindi ning sakit o morbidity ampong pangamate kareng aduang tinduk a patienti dapot deng adua atin lang pamialiwa karas keng penibatan ampong pamamanulu agiang pareu la dame ing diabetes mellitus type tinduk diabetes tinduk i diabetes td tdm iddm pang anak a diabetes meutng yang askeng diabetes mellitus tinduk diabetes metung yang autoimmune a sakit nung nu ing katataulian na ing pangmalambatan a pangsira ning insulin a magpalual a beta cells na ning kundilat ing tinduk makamate ya liwas mu nung meulu ya keng exogenous insulin kapamilatan ning injection a alilan nala na la reng mauaualang hormone tinduk diabetes dati kebaluan ya bilang childhood anak o insulin mamasa diabetes eya mu pang anak a problema ing pang atin idad a tinduk kailangan malingun ya dakal kareng atin idad ero tuturan at isipan da atin lang tinduk pauli ning maling ukul ning tinduk bilang panganak mung diabetes uling alang panulu ding tinduk a diabetic dagul lang tinduk diabetic a pang atin idad ing amlat da ring reforma ning ortografíang kapampángan king eskritúrang latin ating adung fási ing primeru ya ing konfliktu aniang ika diánu da ring proponenti ning súlat bakúlud at ning súlat wáw ing kákádu at presenting fási de ing defensa ring de facto ng norma ning sínúpan singsing lában karing intentung omoheneisanti na ning ortografíang pambangs na ning komisyon sa wikang filipino kwf mayayakit ing adua lang panig deng tutuki caniting bage deng metung a panig ila ding purista o macabansa ing buri at tutukian da isulat ya ing capampangan agpang king abakada a alang letrang c j ll qui gue gui garcía k ing pisasabyan king pamisulatmap kapampangan sunstar yla deni mu naman ding tutuki keng wikang pambansa ortografia o súlat wáw ketang i zoilo hilario ing kayábeng kapampángan king institute of national language at fundador na ning akademyang kapampangan mebís yang ing mágámit king kapampángan ing ortografíang mákabási king tagálug king ortografíang ini anti king inggles e gágámit ding diakrítiku pángilinan m r m the importance of diacritical marks in romanized kapampángan international conference on austronesian linguistics ng cangatba namang panig ila ding tradisional u konserbador ding proponenti na ning súlat bakúlud a miyanad at misane ortografíang espaniol ing sasabian da ing amanu tamu megambul at mesese keng alkfabetong iti macanyan de canung sinulat deng mengapaunang bantug at kilalang talasulat keng capampangan iti yang tutukian at buri da deng macatua tamu aniang dekada atin nang aliwang grupo o panig a migbili pilatan da reng aduan mesaglaue grupo pángilinan m r m kapampángan or capampagan settling the dispute on the kapampángan romanized orthography international conference on austronesian linguistics ing metung careting mipunta pilatan ila ding meging talalikas ning biblia keng amánung sísuan venancio q samson society of st paul ing gewa ra bang era panibayuan deng cayanacan tinagan de ing c istung tutkian de ing letrang a o at u king ngening panaun ing estandar ne ning resurhenting amánung kapampángan ing ortografíang desaroliádu ning ngening sínúpan singsing ing ortografíang ini sintesis yang mákabási king ibridu nang samson aniang ing komisyon sa wikang filipino bílang dáke na ning intentung tagalistang armonisan la ring ortografía da ring amánung austronesiu ning bangs pa a s filipino language commission clarifies harmonization of orthographies philippine news agency name andrésandrés r ilocano writers condemn kwf s faulty orthography philippine news agency milual ing gía king paniúlat ning kapampángan king ortografíang pambangs tituládung bayung ortograpiyang kapampangan komisyon sa wikang filipino n d gabay sa pagbuo ng ortograpiya ng mga wika ng filipinas ing sigienti metung yang poema ibat abril nang joel pabustan mallari tituládung ortograpiyang kapampangan tungkul king amlat da ring kambiu king espeling ning kapampángan king eskritúrang latin ing thiazide metung yang kataya nung nu iti dati yang magagamit keng metung a tinduk a molecule ampon pinduan a diuretic dening kayanib keng pinduan a diuretic ilapin deng manibatan keng benzothiadiazine kalasag nala deng na cl paramasipsip pasibayu ibat keng distal convoluted tubule keng batu kapamilatan ning pamanyabat kareng thiazide mapamakiramdam na cl symporter deng thiazides maging lang sangkan keng pangawala ning potassium ampong pangarakal ning serum uric acid ing balangkas pangchemica ning minunang thiazide diuretics atin yang palsingsing ing thiazide ing kataya magagamit ya naman kareng panulung a milulupa bisa na enaman chemically thiazides kalupa na mo deng chlortalidone ampong metolazone maigpit deni mayayaus lang balumu thiazide a diuretics dapot keraklan ing thiazide magagamit ya mu agiang makananu moreno e affinity defining domains in the na cl cotransporter j biol chem ing diuretic metung yang panulu na tatas na ing pamaglual ning paman i diuresis dakal a categoria keng diuretics deng ngan diuretics titas na ing pamaglual ning danum keng katawan agiang deng aliwang pinduan da reng diuretics a gagawan na king makaaliwang paralan deng matas a kisaming diuretics diuretics la nung nu iti mamye lang dakal a dakal a pamn i anggang mga na ning mesalak a milulan a nacl ampong danum iti maragul compera keng pangkaraniwan a renal sodium reabsorption nung nu maglakuan yang a filtered sodium keng imi deng loop diuretics atin lang kagiwan ampong inya wawangis da la kareng matas kisaming diuretics deng loop diuretics kalupa da reng furosemide sasagkan na ing kagiwan ning katawan a sipsipan nang pasibayu ing sodium at king pamaitas na ning ascending loop keng batu nung nu tutuntun keng mitatagan ing danum keng imi bilang danum na tutukian nang pabalik ing sodium papunta keng extracellular fluid ecf deng aliwang alimbawa a matas a kisaming loop diuretics abe la reng ethacrynic acid torsemide ampong bumetanide ing mediterranean metung yang dayat malat ning atlantic ocean alus mabibilugan yang gabun king pangulu ing europa king mauli ing africa at king aslgan ing asia lulukuban na ing mga lualas a it yutang km kd yu dapot ing kayang makatayid keng atlantic the strait of gibraltar mga km mi yamu lapad keng oceanography neng misan mayyaus yang eurafrican mediterranean sea o kaya ing european mediterranean sea para miayaliwa ya keng mediterranean dayat malat karing aliwang lugal ing katayang mediterranean iabt ya keng latin a katayang mediterraneus ing kabaldugan na kalibudtan ning yatu medius libutad terra gabun yatu kareng menimumang romans ing mediterranean iya ing kalibudtan ning yatu ing dayat malat ning mediterranean makatayid ya keng atlantic ocean kapmilatan ning strait ning gibraltar kegn albugan ampong keng dayat malat ning marmara ampong black dayat malat keng dardanelles at keng bosporus mituttuki keng aslagan ing dayat malat ning marmara mababali ya bilang dake ning dayat malat ning subali ing bladk dayat malat aliya ing km kaba ning gawang taul a suez canal king aulingaslgan tatayid ne ing dayat malat ning mediterranean sea keng malatung dayat malat atin aduang pulu t metung a makabayung states a atin pampang keng dayat malat ning mediterranean ilapin deng ing anatomy ning tau iya mismu ing pamagaral pang scientificu ning panga aske ning metung a atin idad a katawan ning tau ing anatomy makadake ya keng maragul gross a anatomy ampong tiktak lating microscopic anatomy ing gross mangaragul anatomy mayayaus mu rin topographical anatomy panglabuad regional anatomy o kaya anthropotomy iti ya ing pamagaral kareng anatomical a balangkas a mayayakit a e gagamit a masasaup ya ing panimanman ing microscopic tiktak lating anatomy iya ing pamagaral keng mangalating anatomical a balangkas a masasaup kapamilatan ning microscope nung nu kayabe ya ing histology ing pamagaral da ring aguman da reng tissues ampong cytology ing pamagral da reng cells ing anatomy physiology ing pamagaral da reng gamit ampong biochemistry ing pamagaral da reng chemistry da reng mabieng balangkas ila reng miyuyugneng medical sciences nung nu mituturu la bilang miyayaygnan ing katawan ning tau atin yang biological a tuntunan at atin yang laman lub a atin yang tissues a atin yang cell ampong connective tissue karaniwan a lagyu da reng bantug a dake ning katawan ning tau magumpisa babo angga lalam i leonardo di ser piero da vinci april may yang metung yang sientista matematiku imbentor pintor eskultor arkitektu ampong talasulat anak ne king kilual ning metung a notariung i piero da vinci ampo ning metung a babaing ibat king pamiliang ortelanu i caterina at mibait ya king a atiu king labuad ning i leonardo megaral ya king studio ning pikabaluan a pintor ibat king florence i verrocchio aniang bayu ya pamung magobra magsilbi ya kang ludovico il moro king kaibat megobra ya king bologna ampong aniang tauli nang banua ning kayang bie menuknangan ya ketang baleng binie na kaya ning aring maralas tuturing deng modelu ning o taung biasa kareng dakal a bage i leonardo bukud mung ing kayang kagiwan king pamaglalang o pamanimbentu ing papante ketang kayang pangamapaniuri o antimong alang anggang kapagnasan a manigaral infinite curiosity dakal a sasabing ya ing metung kareng mapiang diling pintor king sablang panaun ampo ing taung pekamatenakan kareng dakal diling bage a mebie nanupata pikabaluan yang dili antimong pintor i leonardo ala lang kapante deng adua kareng obra na ing mona lisa ampo ing the last supper anting pekataniag at maralas diling kokopian ampong pakiapusan anting kapitutulan parodied a pininturang larawan ning tau portrait ampong larawan a relihiyosu religious painting bukud mung ing pamaglalang kang adan creation of adam nang michelangelo ing malapit kareti kilala de murin deng malda ing ginulis nang leonardo ing manga labi lang lima deng mitatagan kareng kayang pinintura ditak la mu deng mitagan uli ning kayang alang patugut at keraklan makasirang pamag eksperimentu ampo ing ugali nang pálambatan no reti procrastination nanupata basi kareng obrang deta ampo reng kayang kuadernu notebook a maki ginulis drawing krokis a sientipiku scientific diagram ampong pamalak tungkul king pamamintura bukud mung ing kayang kasingidad a i michelangelo ing kayang kasalipit o karibal ketang kayang pamanang inambag kareng talalalang artist a katuki na angga king panaun tamu antimong metung a inieru malaut la king kayang panaun deng idea nang leonardo mikudta yang helicopter tangking panggera calculator bapor a double hull ampong makinang manipun king at miglalang yang mumunang teoria ning ditak la mu kareng kayang aisip deng melaus o agiu ra mang papaliari aniang panaun a mabie ya dapot e mepansin a megamit la kareng pabrika deng mapilan kareng mangalati nang inimbentu alimbawa ing otomatikung pandurut kalinias o bobina automatic bobbin winder o ing makinang paniubuk king tibe ning kawad machine for testing the tensile strength of wire anting metung a sientista pepasulung na ing beluan tamung kareng larangan ning anatomy civil engineering optics ampong ing bisturí o scalpel metung yang kutsiliung malati pero misnang taram a gagamitan da king pamanopera anatomical pamamangal king king kalamnan ba yang panigaralan iti ampo kareng miyayaliwang alit art o obrang gamat crafts ating bisturíng magagamit pasibayu reusable at atin namang yugse kagamit na disposable detang bisturíng magagamit pasibayu maliari lang maki taram a makatuglung king talanan at atatais o keraklan e la makatuglung deng karelang taram at alilan la reti deng bisturíng yugse keraklan maki talanan lang plastic ampong taram a maliaring ikaba anti king misan la mu gagamitan deti at ugse ya ing mabilug a kasangkapan kaibat nang megamit keraklan gawa la king aseru o bakal a pepasias tempered steel deng taram bisturí gawa la king aserung dakal a carbon detang gagamitan king medisina kabang no man detang magagamit kareng obrang gamat malagad magagamit la murin deng materialis a titanium ceramic diamanti ampong obsidian alimbawa kareng operasiun a gigiya ning mri e la maliaring gamitan deng metal a taram uling igutan no ning magnet o batubalani deng taram a aseru o bakal o maliari lang makayapektu ketang larawan deti image nitang dakeng operan da bukud kareng bisturí maliaring gumamit electrocautery o laser neng manopera neng gigilian do reng tau deng bangke ba rong embalsamuan deti gagamit lang bisturíng gawa king a pepataram angga king panaun tamu magagamit ya pa murin iti keta namang pamanulung ibat india magagamit la reng mangalating pirasu ning kuayan bamboo splinters ing distiliador screwdriver king destornillador king castila metung yang kasangkapan a gagamitan ba lang ipalub o isingit ampong talikan o lubakan la ampong ilako deng torniliu iti bibilugan ne ning buntuk o sepu a yang tutumpak king torniliu metung a parti nung nu ya bibili ing kapamilatan ning pamandurut king sepu ampong paralan ba yang ipuestu ampong talnan ing distiliador ing karaniwan a distiliador a pang gamat atin yang talanan a tela silindru cylindrical katabas barilis o drum a maki dagul ampong itsurang ustung talnan ning gamat ning tau ampong metung a pakabang tangke shaft a makatuglung king talanan makayagpang ya ing tabas ning kayang sepu ba yang mipagiu king metung a uri ning torniliu uli ning talanan ampo ing tangke maliari yang ipuestu ampong talnan ing distiliador bangkanita maliari yang magdalang torque potang idurut ya iti miyayaliwa la tabas deng distiliador at maliari yang idurut ing sepu kapamilatan ning gamat o ning motor a di kurienti o paganan ning aliwa pang uri ning enerhia ing torniliu atin yang buntuk a maki metung a uri ning tabas bangkanita nung gamitanan me king metung a uri ning sepu ning distiliador a maki ustung puersang torque midurut ya itang torniliu ing europa o keng english europe metung ya kareng pitung tradisyunal a continenti ning yatu ing pekalabugan nang telapulu ning eurasia atin yang sepu keng pangulu ing arctic ocean keng albugan ing atlantic ocean keng mauli ing mediterranean dayat malat keng maulingaslgan ing caucasus bunduk ing matuling a dayat malat at ding pidalanandanuman ning matuling a dayat malat angga keng mediterranean keng aslagan ing europa makadake ya kareng makakawaning ural bunduk ing ural ilug ampong ing caspian dayat malat ustan ding european union member state makasmut lang tagana antimo keng economia at pampoliica ing pisanmetung a europa ita mu bubuu na ne ning polticang pang geografia ning europa ing panulu o medication keng english metung yang bage a gagamitan para aiwasan o uluan ing metung a sakit o kaya para abawasan ing pamanamdaman pamigaganaka o kaya nanuman epamipaldan kalupa namo ning danup ing pamanulu keraklan mangabaldugan ya kareng pamanibala kareng pamangamit panulu o droga ing pamanulu nung nu ing pamangasiwa da reng panulu para king tangkang makaulu keraklan kakawani ne o aliwa ya keng pamangamit ning medicina karas keng pamanopera surgery ing science na ning pamanibala kareng panulu karas keng larangan ning clinica ing aus da clinical pharmacology ing pamipasala keng pamanulu iya ing maulagang bage a kakawani keng pamanulu at keng pamanopera ing isponga o esponga sponge king ingles metung yang kasangkapan a gawa king material a mitmung busbus porous para king pamaglinis kareng patag a e ra luluban likidu impervious surfaces masikan lang manyipsip danum ampong likidung makabasi king danum deng isponga maralas gawa la kareng lambal dutung wood fibers a gawa king cellulose o kareng plastic polymer king pormang foam angga ngeni mamisali la muring natural a isponga pero ngening panaun tamu magagamit la keraklan deti anting panimu king lupa o katawan facial body sponges o anting kasangkapan king sponge painting atlu la pa reng aliwang uri da reng da reng artipisial a isponga low density polyether a kilala anti reng rainbow packs a non absorbent sponges pva metung a masiksik a material a matalik manyipsip at alang makaltong busbus ampong polyester mapipitna la kareng miyayaliwang uri deng ispongang polyester ating reticulated tambing nang penguskus ba yang saguling gamitan atin namang double blown polyester a dakal a adadalang danum a halus kasing sikan ning pva dapot atin yang makaltong busbus at lalu yang magamitan ing santana ila reng aliwaliwang musikerung mamantabe kang carlos santana manibat inyang tauli ning s kalupa na mong santana mismu ing banda bantug ya keng pamanyaup keng latin rock bantug mabilug a yatu ing banda mitatag ya inyang king san francisco deng mumunang kayanib ila ri carlos santana pangmumunang guitara tom frazier guitara mike carabello percussion rod harper tambul gus rodriguez bau ampong gregg rolie keyboard vocal kign tutuking banua ampong decada deng kayanib ning lupung miyalilan lang pane king dakal a sangkan at manibat anggang atin ditak a panauan a pamikawani da deng lupung ampong y santana inyang ing lupung meyalal la keng rock roll hall of fame kayabe ya ycarlos santana jose chepito areas david brown mike carabello gregg rolie ampong michael shrieve a miparangalan ing don t stop believing metung yang kanta ning american rock band journey ing kanta minuna yang linual inyang king album escape ngeni tuturing deng signature a kanta deng banda ing kanta bantug ya king kayang lyrica at makapansin a detuned piano pamuklat at inustan ning all music guide bilang metung kareng pekamasanting a pamuklat a keyboard riffs king rock dakal a misinup a albums darala ne ing track kayabe no reng ditak a pu unan a journey pekamasanting a linual ampong dakal a linual pasibayu ning escape tatala re ing track bilang don t stop believin agiang ing tal a pamansag kayabe ya ing g deng beatles metung lang pop ampong rock a grupu ibat liverpool england mitatag inyang keraklan di john lennon guitar bosis paul mccartney bau guitara bosis george harrison guitara bosis ampong ringo starr tambul bosis ila reng kayanib king karelang buung carera deng beatles mekilala la inyang ila reng menimunu inyang kalibudtan na ning s musical british invasion king united states agiang ing karelang stilu ning tigtigan mikayamut ya inyang s rock and roll ampong dagulkarelang skiffle ing lupung menyaliksik ya genres manibat tin pan alley anggang psychedelic rock pemakiapusan dala deng tau keng karelang imalan pemanyalita aske nung nu ing karelang pangaguman at pangkalinangan a pamagbayu memanalas kareng aguman inyang ing banda mikakawani la inyang deng apat migsasarili la king karelang carera ing silliman university metung yang institusion ning matas a pamagaral a protestanti a mayayakit king dumaguete lakanbalen negros oriental filipinas iti ing mumunang pipagaralan a protestanting mitátag king filipinas metung ya iti kareng atlung pulung pribadung institusiun ning matas a pamagaral king filipinas a pigkalubanan nang otonomia ning mitátag ya ing silliman university kanitang agostu uli na niti ya ing pekamatuang unibersidad a americanu king asia aniang umpisa maki lagiu yang silliman institute metung a eskuelang elementariang tetag da reng misionerung protestanti ning king america aumpisan de iti kapamilatan ning metung a donasiun ibat kang dr horace brinsmade silliman metung a retiradung negosianti ampong pilantropu ibat king cohoes new york at aktibung laiko king presbyterian church pekilagyu re kaya ing eskuela atin yang labing limang magaral a lálaki ing eskuela maki apat yang mangakabang kupitri desk aduang lamesa ampong aduang luklukan i david sutherland hibbard ning lyndon kansas ing mumunang pamuntuk ning unibersidad atin yang estatua king arap ning gusaling cap rizal boulevard dumaguete i rev hubbard ampo ing kayang asawa i laura ing mumunang talaturu faculty eskuela yang panlalaki manibat aniang anggang aniang mirinan yang katuliran a magkalub titulu ing silliman minunang mika magaral a babai aniang megi yang unibersidad ing silliman kanitang iti ing mumunang pipagaralan king kilual ning menilang mekilalang unibersidad malapit ya king libutad ning dumaguete lakanbalen ing sentru nang campus ning silliman maki leparan yang anam a pulu t metung a ektaria iti makayarap ya iti king dayatmalat ketang dane nang aslagan megi na nong sagisag ning unibersidad deng pasbul dalan portals na niti king computing ing jpeg a yagkas dang jay peg metung yang maralas gagamitan a paralan ning para kareng letratu photographic images maliari yang alilan ing sikan o pangasiksik ning pamag compress ania maliaring mamili king dagul ning simpan file size ampo ing lino ning larawan keraklan babie yang to compression ing jpeg at ditak mu ing mayayakit a pangabawas king lino ning larawan ing jpeg ing maralas diling magagamit a format para kareng larawan a gagamitan da reng digital camera ampo reng aliwang kasangkapan a kukuang larawan iti murin ing pekamaralas dang gagamitan king pamagsimpan storing ampong pamagparalang larawan kapamilatan ning world wide web ing mime media type para king jpeg image jpeg ya defined ya king rfc ing lagiung jpeg mangabaldugan yang joint photographic experts group ing lagiu ning komite o lupung a miglalang ketang standard mitátag ya iting grupu aniang at migpalual yang standard kanitang at me apruba ya o metanggap iti kanitang antimong iso aliwa ya ing jpeg king mpeg moving picture experts group a gagawang sistema ning pamag compress para kareng alben o video tutulduan lilinawan ne ning jpeg standard ing codec a mag isplika nung makananu yang ko compress o sisiksik ing metung a larawan king agus stream da reng byte at lalako nong pasibayu pangasiksik decompress deti ba lang isubli pangabalangkas king metung a larawan ampo ing file format a magagamit king pamaglangkap o pamanyinup contain king agus a ita ing bmp o bmp file format a ausan da mu namang bitmap o dib file format para device independent bitmap metung yang image file format a magagamit ba lang isimpan o isinup deng larawan a digital lalu na kareng operating system a microsoft windows ampong os dakal la reng graphical user interface a gagamit bitmap kareng karelang built in graphics subsystems alimbawa king gdi subsystem da reng platform a microsoft windows ampong os nung nu ing partikular a format a magagamit ya pin ing windows and os bitmap file format a keraklan dirinan dang lagiu ning file extension ning bmp o dib kareng simpan a bmp a e makasiksik uncompressed bmp files at dakal pang aliwang file format a bitmap misisimpan la reng pixel da reng larawan image pixels a maki color depth a o bit balang pixel bits per pixel den namang larawan a bits o mas ditak maliari la king grayscale o indexed color maliari yang isimpan ing metung a alpha channel para king transparency king aliwang simpan o file nung nu ne kawangis ning larawan a grayscale o king kapat a channel a manalili kareng larawan a bit king bits per pixel deng simpan a bitmap a e makasiksik anti ing bmp misna la karagul kesa kareng file format a makasiksik o compressed king sanu man kareng miyayaliwang paralan para king pareung larawan alimbawa ing a a maki dagul a manga kb king png format kb ya nung metung yang bit a bmp file keraklan e la bage king pamanalis king internet o kareng a mangabagal o limitadu king agiu rang dalan paka ayus la kareng dane rows deng bit a magdala kareng bitmap pixel dependi king color depth gumamit yang e kumulang king n bytes n ing bit depth uling ing metung a byte katumbas ya king walung bit maliari yang tantian ing dagul ning bmp file a n bit n colors kayabe ne ing epektu ning pamagumpisa ning balang kataya king angganan a bit anti kaniti nung nu ing tas height ampo ing lapad width masusukad la kareng pixel ketang formula king babo ing kasindagul ne ning header king pkabaluan a windows v bmp version byte bmp file header plus byte dib v header ating aliwang header version a mas maragul o malati kesa kanita at ing kasindagul ne ning color palette metung yang tantia ing dagul a ini uling bytes ya ing dagul ning color palette king os v version den namang aliwang version dependi ing pamituldu pamag define da king bilang da reng kuleng kailangan ning larawan mapaliaring mas ditak la reti kesa king bukud mung deng simpan a maki walu o mas ditak a bits per pixel ing gagamit palette alimbawa para kareng bitmap a bit o mas matas idayu ya itang dakeng tungkul king palette king pamag karkula uling simpli ya ing file format a bmp uling balu reng balu deng gagamit king windows ampo reng aliwa uling dakal a tungkul kaniti at alang makaing pigaganakan a patent metung yang maralas magagamit a format a akikilala da reng image processing program ibat kareng dakal a operating system lipat ning mangaragul la reng simpan a bmp uling ala lang nanumang pangasiksik o compression maliari nong isiksikdeng dakal a simpan a bmp kapamilatan da reng algorithm a maki lossless data compression alimbawa ing zip uling maki ulit ulit la o redundant a data deti kayawig ne ning bmp ing x window system a maki xbm format para kareng larawan a black and white ampong xpm pixelmap para kareng larawan a maki kule atin muring miyayaliwang format a raw o e meprosesu a mag save king raw data a yalang aliwang impormasiun magagamit la murin deng format a portable pixmap ppm ampong truevision tga oneng e la masiadung magagamit o gagamit da la mu para kareng espesial a sangkan alimbawa maliari yang magdalang impormasiun tungkul king transparency ing tga dakal la pa reng aliwang bitmap file format a magagamit da oneng e ro gagamitan deti deng keraklan ing graphics interchange format gif metung yang a bit per pixel bitmap a pepakilala ning compuserve aniang manibat kanita mikalat ne king world wide web uli ning maleparan a suporta at uling malagua yang dalan portability gagamit yang power lv over aduang dalan limampulu t anam a kule iting format a aliwa king bit rgb color space susuporta ya murin king pamangimut animation at paintulutan na ing a kule para king balang kuadru frame uling limitadu la reng kule e bage ing gif format kareng letratung de kolor color photographs ampo reng aliwang larawan nung nu la misasanib deng miyayaliwang kuleng e mikakawani bage ya iti kareng mas simpling larawan antimo deng diseniu o logo a maki solidu o metung mung kule makasiksik compressed la reng larawan a gif kapamilatan ning sistemang lempel ziv welch lzw lossless data compression bang mabawas ing dagul ning simpan file size kabang e masisira ing itsura ning larawan me patent ya ining paralan ning pamanyiksik compression technique kanitang uli ning kontrobersia ketang pamikasundu king pamag lisensia licensing agreement ning tatalan king patent ing unisys ampo ing compuserve kanitang meyagyag lang gawa ya ing portable network graphics png standard manibat kanita mepasu no reng patent a makaparikil kaniti me diseniu ya ing portable network graphics png anting panalili king format a gif bang lisian ing pamanyaklo king patent ning unisys king lzw compression technique mas masanting ing pamanyiksik king png at mas dakal ya gamit kesa king gif mas bage ya kesa king fif nung kailangan ing pamipalto king tuneng kule true color imaging alpha transparency o lossless data format mumuna yang meyalkus ing mng antimong solusiun a basi king png para king pamangimut animation dapot e makaing mikalat iti mas buri de pa murin ing gif format king pamangimut dapot atin nang mayayalkus under development a tutung animated portable network graphics lalam ning mozilla at suportan ne ning daratang a firefox release ing gp metung yang multimedia container format a tutulduan ning third generation partnership project gpp a magamit kareng cellphone a g metung yang simpling bersion ning mpeg part mp container format ing gp melalang ya bang mabawas ing pamangailangan king espasiung pisimpanan storage requirement ampong bandwidth ba lang mipagiu kareng cellphone deng simpan manyimpan yang video stream anti king mpeg part h o mpeg part avc h ampo kareng audio stream anti king amr nb amr wb amr wb aac lc o he aac pane yang ing metung a simpan a gp una nong sisimpan ampong yalis deng pekamaulagang byte atin ya muring impormasiun tungkul king dagul da reng larawan imahen ampong bitrate adua la reng standard para king format a iti pareu lang makabasi king mpeg ampong h video at aac o amr audio nung iyalis la reti king computer maliari lang alben deng pelikulang gp kareng platform a linux mac and windows a gagamitan la reng program anti ing vlc media player realplayer quicktime gom player ampong media player classic ing flash video o flv lagiu ne ning metung a file format a gagamitan king pamagdalang video kapamilatan ning internet kapamilatan ning adobe flash player a sadiang mayayaus a macromedia flash player versions angga king version update ning flash player ing flash video mangabaldugan yang file format a ating makibandi proprietary file format a maki extension a flv susuportan ne ning pekabayung pamipalual ning flash player ing h video ampo ing he aac audio maliari muring ilangkap embed kareng simpan a swf ing laman a flash video kayabe la kareng pikabaluan a gagamit king format a flash video deng youtube google video reuters com yahoo video ampong dakal a kumpaniang mamalita king telebisiun kareng karelang website maliari yang alben ing flash video kareng dakal a operating system kapamilatan ning maleparan pangakalat a adobe flash player ampong web browser plugin o metung kareng mapilang third party program anti reng mplayer vlc media player quicktime o sanumang player a gagamit kareng directshow filter alibawa ing media player classic windows media player ampong windows media center nung maka install ya ing ffdshow filter ing flv player metung yang uri ning media player a gagamitan ba yang paganan ing flash video ibat kareng pc ampo kareng internet website maliari yang gamitan dili na ing metung a flv player agiang e gagamit adobe flash authoring o developmental tool ing realaudio metung yang audio format a ating makibandi proprietary a gewa ning realnetworks miyayaliwa la reng gagamitan nang audio codec manibat kareng format a mababa bitrate low bitrate angga kareng format a high fidelity para king musika maliari ya muring gamitan antimong audio format a pátigtig kabang kukuldas o da download ya iti aniang purmeru dakal kareng istasiun a radiu king aptas internet ing gagamit king realaudio bang patigtig kareng karelang programa kabang maliliari iti in real time nanupata e ra ne makaing gagamitan iti ngeni at deng mas sikat a audio format na ing maralas a magagamit pepalual de ing mumuna nang bersion ning realaudio kanitang aniang ing bersion a realaudio ing magagamit aniang purmeru makikilala la reng simpan a real audio realaudio kapamilatan ning filename extension a ra para king real audio kanitang miyampang yang video format a inaus nang realvideo ing realnetworks realmedia ing lagiu na niting piyabeng audio ampong video format at maki file extension yang rm nanupata mibalik ne ing realproducer ing manimuna nang encoder ning real king pamangamit king ra kareng simpan a bukud mung katni o audio only files inumpisan na naman ing pamangamit king rv kareng simpan a alben video files ating audio man o ala ampong rmvb kareng vbr video files magagamit la murin deng ram real audio metadata ampong smil synchronized multimedia integration language a file format antimong suglung link manibat kareng bulung suge web page ing audio video interleave a mas kilala ketang kayang acronym a avi metung yang multimedia container format a pepakilala ning microsoft kanitang noviembri kayabe ning kayang teknolohiyang video for windows maliari lang maglaman audio ampong video data deng simpan file a avi king metung a simpanan file container a magpaintulut king miyayagnan a audio with video playback kawangis ning dvd video format susuporta la reng avi file king multiple streaming a audio ampong video pero e la masiadung magagamit deng gamit a reti gagamit la murin deng simpan a avi kareng file format extension a inalkus developed ning grupung matrox opendml kanitang febreru susuportan no ning microsoft deng simpan a reti a maki e opisial a aus a avi ing mpeg audio layer a mas maralas dang ausang mp metung yang encoding format para king digital audio a gagamit king metung a uri ning lossy data compression maralas yang magagamit iti para king pamanyimpan king consumer audio deng patigtig o katni para king pansariling personal a gamit metung ya muring de facto standard a encoding para king pamanalis ampong pamipatigtig king musika kareng digital audio player metung yang format a audio specific bukud mung kareng tigtigan o katni a diniseniu da reng mapilan a lupung da reng inieru king fraunhofer king in erlangen alemania att bell labs king murray hill nj usa thomson brandt ampong metanggap ya antimong iso iec standard kanitang gagamit yang lossy compression algorithm ing mp bang mabawas mayap ing kantidad o karakal ning data a kailangan ba yang dalan ing data recording kabang manatili yang malapit ketang orihinal a audio tigtigan o katni a e mesiksik uncompressed para kareng keraklan a makiramdam nanupata e re tuturing a high fidelity audio deng audiophile mahilig king pamakiramdam musika ing metung a simpan file a mp a melalang king mid range kasantingan o makalibutad a bitrate setting a kbit s mamie yang simpan a metung a kapulu th ning dagul ning cd a melalang ketang orihinal a pikuanan ning tigtigan maliaring maglalang simpan a mp king mas matas o mas mabanang bitrate at mas matas o mas mababa ing kalidad a lunto gagana iting pamanyiksik compression kapamilata ning pamagbawas king panga saktu accuracy da reng mapilan a dake ning katni parts of sound a tuturing dang lagpus king daramdaman ding keraklan da reng tau keraklan ausan dang iti kilub na niti babie yang pamilarawan o pamag representa ning katni kilub ning makuyad short term a time frequency analysis window kapamilatan ning pamangamit kareng modelung psychoacoustic ba lang iday o bawasan ing panga saktu da reng dakeng e ra making daramdaman deng tau at pamag record king matalab o episienting paralan ketang mitatagan a impormasiun e malaut iti kareng prinsipiu o paralan a ginamit da king jpeg metung a format a magagamit king pamanyiksik larawan image compression format dakal la pa reng aliwang audio codec lossy man o lossless pareu la pamilia king mp deng mppro aac ampong mp at magdependi la king alus miwawangis a psychoacoustic model ing fraunhofer gesellschaft murin ing makibandi kareng dakal karing pekamaulagang patent a nung nu la makabasi deting codec kabang deng dolby labs sony thomson consumer electronics ampong att naman ing tatalan kareng aliwa 
