kreyòl ayisyen ou ayisyen se lang kreyòl lan ki gen plis moun ki pale li sou latè kè nenpòt lòt lang kreyòl se lang natif natal tout ayisyen ki fèt e ki elve an ayiti kote yo rele li kreyòl nan dyaspora a gen plis pase yon milyon ayisyen ki pale kreyòl gen moun sa yo k ap viv nan lamerik dinò ozetazini ak okanada nan lamerik disid venezwela ak giyàn franse nan karayib la kiba repiblik dominikèn matinik gwadloup bahamas ann ewòp frans ak nan kèk peyi lafrik nan kominote ayisyen ki gen plis moun yo tankou nouyòk miyami monreyal osinon repiblik dominikèn kreyòl ayisyen devlope anpil nan kontak li fè non sèlman ak lang peyi sa yo men tou ak varyete yo pale an ayiti pami tout kreyòl se sou kreyòl ayisyen yo fè plis rechèch nan linivèsite kwak se sèlman yon ti ponyen ayisyen ki te pale lang franse lang sa a te lang ofisyèl peyi ayiti pandan lontan jouktan kreyòl vin tounen lang ofisyèl ayiti depi lane kreyòl ayisyen genyen yon òtograf ofisyèl depi e gen anpil ekriven ayisyen ki ekri liv enteresan sou diferan aspè esperyans ayisyen sou plan istorik li difisil pou nou bay presizyon sou ki lè kreyòl ayisyen parèt nan lane franse yo ki t ap viv ann ayiti depi vin okipe ofisyèlman pati lès sen domeng kiskeya se non tout zile a anvan se panyòl ki te mèt tout zile a se apre franse fin pran sen domeng vin genyen tout kondisyon yo pou yon kreyòl ki baze sou franse parèt franse yo kòmanse komès esklav epi vin genyen nesesite pou kolon yo kominike avèk esklav yo se konsa lang kreyòl la vin parèt daprè kèk istoryen nan lane te genyen anviwon esklav ak yon ti kras mwens kolon nan sen domeng men ant ak yo estime te genyen prèske yon demi milyon afriken ki t ap travay kòm esklav nan jaden sen domeng yo yo te rele esklav ki te fèt nan kontinan afrik la  bosal  men sa ki te fèt sen domeng yo yo te rele yo  kreyòl  kreyòl ayisyen grandi nan kontèks jaden sen domeng yo kote esklav afriken ki te pale lang niger congo yo te antre an kontak avèk kolon fransè ki te pale yon varyete franse ki diferan anpil de franse moun pale kounye a epi esklav afriken sa yo eseye kominike avèk kolon fransè sa yo tankou nenpòt ki lòt lang kretyen vivan pale sou latè kreyòl ayisyen se yon sistèm lengwistik total ki gen pwòp règ pa li ki pa depann de okenn lòt lang pou li fonksyone genyen milyon edmi moun ki pale li nan ayiti gen plis pase yon milyon lòt ki pale li nan dyaspora a kreyòl ayisyen pa fransè mawon se yon lang diferan de lang franse menmsi gen anpil mo nan vokabilè li ki soti nan fransè tankou mo franse soti souvan nan lang laten premye tèks nou konnen ki ekri nan kreyòl ayisyen genyen anviwon liy li te parèt nan yon liv ki rele voyage d un suisse dans différentes colonies d amérique ki te pibliye nan lane moun ki te ekri liv sa a rele justin girod de chantrans li te yon vwayajè suis ki te viv sen domeng nan mwa me ak jiyè men tèks sa a jan li te parèt nan liv de chantrans lan se te yon lèt yon jenn ti fanm esklav te ekri mennaj li pou li mande li padon paske mennaj la te konprann ti fanm lan ap ba li zoklo twompe l moi étais à la case à moi moi étais après préparer cassave à moi zéphir venir trouver moi li dit que li aimer moi et qu il voulait que moi aimer li tout moi répondre li que moi déjà aimer mon autre et que moi pas capable d aimer deux li dit moi que li mériter mieux amour à moi que matelot à li moi répondre li que li capable de mériter li mieux mais que pas te gagner li encore li dit moi que li va gagner li et tout de suite li faire moi violence ah toi connais comment li fort juger si gagner faute à moi le ciel témoin cher dombo de l innocence et de fidélité à moi mwen te anndan joupa mwen m t ap pare kasav mwen zéphir vin wè mwen epi li di m li renmen mwen e li ta renmen mwen renmen li tou mwen di li mwen gen yon mennaj deja e mwen pa kapab genyen de mennaj li di mwen li merite lanmou mwen pi plis pase matlòt li mwen di li se posib men li poko genyen li lè sa a li di mwen l ap vin pran li epi san m pa atann li plonje sou mwen ou konnen jan nèg sa a gen kouray èske ou panse se fòt pa m bon dye nan syèl la temwen dombo cheri mwen inosan e mwen se yon mennaj fidèl malgre enpòtans istorik li nou dwe li tèks sa a avèk anpil rezèv epi nou pa ta dwe konsidere li tankou yon bon echantiyon lang kreyòl moun te konn pale nan sen domeng nan epòk sa a girod de chantrans se yon etranje ki te viv sen domeng pannan yon sèl lane epi li pa te konn pale kreyòl fen e byen jiskaprezan se sitou nan domèn òtograf gen jefò ki fèt pou estandadize kreyòl ayisyen n ap raple se nan lane vin genyen yon òtograf ofisyèl pou kreyòl ayisyen nan kesyon diksyonnè gen kèk bon diksyonnè kreyòl kreyòl bileng angle kreyòl ak franse kreyòl pou moun ki pale angle genyen anpil bon liv deyò pou aprann kreyòl ayisyen men genyen omwen linivèsite ameriken ki anseye klas kreyòl laplipa lengwis ki etidye kreyòl ayisyen admèt li gen manman dyalèk dyalèk nan nò se varyete moun pale nan kap ayisyen ki reprezante dyalèk sa a dyalèk nan sant lan se varyete moun pale nan pòtoprens ak nan zòn pòtoprens ki reprezante dyalèk sa a epi dyalèk nan sid se varyete moun pale nan zòn vil okay ki reprezante dyalèk sa a varyete moun pale nan nò a sanble se li menm ki mwens sanble ak kreyòl majorite ayisyen pale akòz de kèk diferans li genyen sou plan leksikal ak sou plan sentaksik varyete moun pale nan sant lan sanble se li menm ki gen plis prestij pou rezon politik ekonomik e kiltirèl men paske gen anpil moun ki kite pwovens pou vin viv pòtoprens fwontyè ki separe dyalèk yo vin pi flou e anpil ayisyen pale alèz de dyalèk sou plan inivèsitè etid kreyòl yo devlope anpil gen seksyon etid kreyòl nan plizyè depatman lengwistik linivèsite ewopeyen ak linivèsite nan lamerik dinò nan linivèsite sa yo kreyòl ayisyen se youn nan kreyòl atlantik yo lengwis yo plis etidye pati nan kreyòl ayisyen lengwis sa yo etidye pi plis se sentaks e teyori lengwistik yo plis itilize pou yo fè rechèch sa yo se teyori lengwistik ki rele gramè jenerativ chak ane depi fen ane yo genyen omwen yon tèz doktora sou yon aspè enpòtan nan yon lang kreyòl ayisyen osnon yon lòt kreyòl yon etidyan prezante nan yon linivèsite ewòp osinon lamerik dinò fòk nou pa bliye mansyonnen de michan revi sou kreyolistik nan domèn kreyòl ki baze sou franse yo genyen revi ki rele études créoles se an frans yo pibliye revi sa a e li parèt de fwa chak ane nan domèn kreyòl ki baze sou angle yo genyen revi ki rele journal of pidgin and creole languages se nan peyi olann yo pibliye revi sa a e li parèt tou fwa chak ane depi kèk lane kreyòl ayisyen rive entegre sistèm lekòl vil tankou nouyòk miyami e boston dapre kèk otè ki fè rechèch sou kesyon an genyen omwen elèv ayisyen ki enskri nan lekòl piblik vil nouyòk la kreyòl ayisyen se katriyèm lang etranje yo pale e ansenyen nan sistèm lekòl piblik vil nouyòk la apre lang panyòl lang ris ak lang chinwa nan tout nivo lekòl keseswa nan nivo primè osinon nan nivo segondè gen klas kote yo ansenye lang kreyòl ayisyen ak matyè tankou matematik syans istwa an lang kreyòl ayisyen deplizanpli gen anpil elèv ayisyen ki antre nan klas sa yo espesyalman elèv ki fèk soti ayiti men pwofesè yo pa genyen ase michan tèks literè an kreyòl pou ansenyen timoun yo literati lekti kominikasyon menm jan pwofesè ameriken yo genyen kantite tèks literè ann angle lè y ap fè klas literati pou elèv ameriken otorite nan lekòl nouyòk ta dwe fè yon gwo travay pou devlope michan tèks literè an kreyòl pou elèv ayisyen yo ta kapab menm kòmanse tradui kèk bon liv ki genyen nan kantite literati ayisyen ki ekri an franse aksan egi trema itilize nan mo kòm avwn pn krn sikonflèks raman itilize petèt nan anmwy vwayèl long kreyòl ayisyen an lè li ekri avèk aksan egi mete aksan prèske sou tout e ki pa pran yon lòt aksan pa egzanp men kijan kèk mo t ap ekri ak aksan egi fété prété gadé kalité gaté élatriyé lòt rezon an y ak w kenbe kreyòl la afrikanize nouvo mo ki antre nan lang kreyòl la se pa mo ki sòti nan langaj afriken tipikman yo se mo ki sòti nan lang franse angle panyòl oubyen kèk lòt lang romans pou yon apwòch final sou tretman e aksan egi kèk moun trete kreyòl la kòmsi li ekri avèk aksan egi sou tout e ki pa pran yon lòt aksan men limite anplwaman e aksan egi sèlman kote l nesesè nan sityasyon sa moun sa te ka ekri kèk mo konsa ayisien bien pie die ansien trant e en panaméen kaymitéen konpare a ayisyen byen pye dye ansyen tranteyen etc donk limite kantite y itilize pa fraz nan anpil peyi sou latè men sitou nan kèk peyi ki an afrik delwès nan kèk zile ki nan oseyan endyen nan prèske tout zile ki nan karayib la avèk nan kèk peyi ki nan zòn pasifik sid plizyè milyon moun pale yon seri lang yo rele pidjin ak kreyòl lang sa yo se lang ki soti nan kontak avèk lòt lang dapre definisyon klasik lengwis ki te etidye lang sa yo bay pidjin se lang ki devlope nan komès osnon nan lòt sitiyasyon kontak kote diferan gwoup moun ki rankontre pa pale menm lang akoz de sa yo oblije kreye yon fason nèf pou yo kominike kreyòl yo menm se ta pidjin ki vin ogmante estrikti lengwistik yo epi detire fason moun itlize yo lè sa a yo vin tounen lang natif natal yon kominote lengwistik se kolonizasyon peyi ewòp yo te kòmanse nan è syèk ki fè lang kreyòl moun pale nan zile karayib yo parèt kolonizasyon sa a te mache avèk yon komès esklav kote ewopeyen yo te al fè dappiyan sou plizyè milyon afriken an afrik epi anbake yo sou gwo bato ak chenn nan pye yo pou y al travay kòm esklav nan jaden kann nlan zile karayib yo frans espay angletè pòtigal peyiba te pi gwo peyi ewopeyen ki te antre nan komès esklav e ki tap fè kolonizasyon tou lang peyi sa yo vin tounen lang klas dominan yo nan tout zile karayib yo lang angle nan peyi jamayik lang franse an ayiti matinik gwadloup men laplipa moun nan zile sa yo kontinye pale yon varyete kreyòl ki gen laplipa mo li yo baze sou lang ansyen koloni a gen plizyè gwoup lang kreyòl kwak diferan moun ki pale kreyòl sa yo kapab pafwa konprann sa lòt ap di lang kreyòl sa yo pa konpreyansib sotinan yon zile ale nan yon lòt se gras a mo yo nou rive idantifye yo majorite mo lang kreyòl yo soti nan yon lang ewopeyen pa egzanp laplipa mo ki nan lang kreyòl ayisyen soti nan lang franse laplipa mo ki nan kreyòl jamayiken soti nan lang angle men sentaks sistèm règ lang kreyòl yo diferan anpil de lang ewopeyen sou plan lengwistik nanpwen anyen ki fè lang kreyòl yo enferyè devan lang ewopeyen yo osnon devan nenpòt lòt lang sou latè menm jan avèk tout lang kretyen vivan pale lang kreyòl yo reflete pwopriyete gramatikal inivèsèl avèk devlòpman mantal tout lang kretyen vivan pale keseswa lang angle lang franse lang chinwa lang arab lang swahili lang hindi lang quechua eks sou plan ideyolojik lang kreyòl yo angaje nan yon gwo batay kont yon seri fòs nan sosyete kote moun pale yo ap fè tout sa yo kapab pou lang kreyòl yo pa leve kanpe malgre lang kreyòl yo se lang tout moun pale nan laplipa zile sa yo genyen gwoup moun ki refize sèvi ak yo pou devlope alfabetizasyon osnon edikasyon dimansyon ideyolojik la pèdi anpil nan aspè negatif li te genyen pandan dènye lane ki sot pase yo men li kontinye ap kreye anpil pwoblèm toujou ayiti rele tou repiblik ayiti franse  république d haïti se yonn nan peyi nan gran zantiy ki okipe tyè lwès sou zile ayiti oswa kiskeya nan lang premye abitan yo kapital ayiti se pòtoprens franse  port au prince se gras ak leve kanpe esklav sendomeng yo repiblik ayiti rive kale nan lane se premye peyi nwa ki rache libète li poukont li anba men lame fransèz popilasyon premye leta ki sòti anba chenn lesklavaj epòk kolonyalis ak rasis la gen plis nwa pase blan se ayisyen nwa lwès yo ki te ede ayisyen milat lwès yo kwape moun otorite panyòl yo pou yo jwi endepandans kont espay pandan lane tou de pati yo te fè youn yo te gen menm prezidan jean pierre boyer men menm jan sou konplisite politik jeneral ferrand ak yon ti ponyen fransè te fè espay okipe pati lès la se konsa lafrans redivize li ankò ak zafè dèt pou lendepandans lan ki merite jistis ak reparasyon ayiti se yon repiblik ki kòmanse fè eksperyans ak demokrasi depi lane peyi dayiti konnen yon diktati sòti nan lane jiska anba men franois duvalier ak jean claude duvalier aprè mouvman sosyal ki rive pran nan tout peyi a jean claude duvalier rive kite pouvwa nan dat fevriye la aprè depa prezidan jean claude duvalier repiblik ayiti rive genyen yon lòt konstitisyon nan dat mas depi kèk tan ayiti se peyi ki ap eseye òganize tèt li ak rekonstwi li sitou aprè gwo tranblemanntè janvye la kite ravaje li kote plis pase moun mouri goudougoudou sa a te kraze yon pati nan peyi a ayiti se yon bout zile ki gen yon listwa patikilyè epi li genyen anpil bèl sit touristik ak anpil bèl plaj parapò ak kèk lòt peyi nan rejyon karayib la ayiti te pami peyi ki gen destinasyon touristik nan karayib la nan lane epi arawak yo se te premye abitan natirèl zile sendomeng ahatti qisqeyànoh boiho konsa tayino yo te rele li anvan kolon yo kolon panyòl yo te debake pou pran posesyon zile a yo te batize oswa rele li ispanyola ki vle di sa fè kenz syèk ayiti te gen anviwon twa san mil moun lè panyòl yo te rive ayiti yo te fè arawak yo travay pou yo sou plantasyon plant ki te pi enpòtan sou plantasyon sa yo se te kann byen vit panyòl yo nan fòse yo travay tout awarak mawon anpil nan yo al amerik sou zòn nò an ciboney yo kite nan sid ayiti yon branch fanmi arawak yo te disparèt nèt karayib yo te kenbe tèt ak panyòl yo yo te arete kèk tankou kawonabo rèn anakowona lè sa yo te ranplase arawak yo avèk moun nwa ki te sòti afrik kolon yo vini mete yo travay nan plantasyon kann yo tankou esklav nan ane trete ryswik la te divize ispanyola ant frans ak espay aprè sou yon lot trete espay vann lafrans tout zile a ki pote non trete de bal franse yo vin rele zile a sen domeng nan lane esklav yo avèk toussaint louverture kom chèf yo revolte kont blan franse pou yo te ka gen menm dwa kon tout moun se sa revolisyon la te di men blan yo pat dakò yo trayi toussaint yo arete toussaint yo mete li nan bato yo voye toussaint an frans pou yo te anprizone li nan fò de jou nan lane toussaint louverture ki te konnen kisa janjak desalin jean jacques dessalines peze te pwononse pawòl sa avan li te monte bato pou ale nan prizon nou rache pyebwa libete a men lap pouse ankò paske rasin yo anpil e yo djanm yap repouse li pi red li di sa paske li te kite yon potorik gason dèyè nèg sa rele janjak desalin yon towo ki pap janm abandone ki pap janm bese bra devan pyès kolon toussaint mouri avril nan prizon nan frans men e janvye esklav sen domeng yo te finalman sou zòd jeneral an chef lame endijèn nan janjak desalin ansanm ak tout lòt manm lame endijèn nan deklare e prezante bay linivè tout antye endepandans ayiti pou rèv sa te rive konkretize se te viktwa an viktwa lame endijèn nan t ap mache fè sou kolon franse yo lame endijèn nan kòmanse ap viktorye depi nan pil ak pakèt batay li te ap fè kont kolon franse depi avan kreyasyon drapo nou me nan komin akayè pase pa crète à pierrot batay baryè boutèy batay ravin a koulèv vètyè rive jouk dènye batay nan mòl sen nikola jou ki te desanm pèp ayisyen te bat twoup franse yo e fè ti rès kolon franse ki te rete yo kouri kite zile ayiti ya yo reprann ansyen non pèp ki tap viv anvan sou zile an ayiti janjak desalin te nome gouvènè pou lavi pou janjak desalin te prezève endepandans ayiti a li te fè touye tout blan franse ki t ap konplote kont revolisyon ak endepandans ayiti desalin te deklare tout pèp sou tè ya li te mèt wouj jòn blan depi li kase chèn lesklavaj li kouri li tonbe sou tè ayiti li lib desalin te achte tèt plis pase san mil nèg ki te esklav k ap travay nan sid peyi etazini li te peye pou yo lib desalin te prepare bato ak solda pou te ale libere nèg nan peyi gwadloup matinik jamayik elatriye nan tan arawak yo zile a te rele kiskeya kite siyifye nan lang pa yo sen domeng te divize ant wayòm nan ayiti nan nò a ki dirije pa anri kristòf ki te deklare tèt li anri ak yon repiblik nan sid la ki dirije pa alexandre pétion anri kristòf te etabli yon sistèm koray semi feyodal avèk yon edikasyon rijid ak kòd ekonomik prezidan pétion te bay militè ak finansye asistans pou revolisyonè lidè simón bolvar ki te kritik pou pèmèt li libere vizwayote de nouvel grenad li te enstrimantal nan peyi aiding nan amerik di sid reyalize endepandans nan peyi espay kòmanse nan prezidan jean pierre boyer tou yon moun de couleur ak siksesè pétion reyini zile a ak pwolonje kontwòl sou pòsyon nan tout lwès nan zile a anplis de sa aprè santo domingo te deklare endepandans li nan peyi espay sou novanm boyer te voye fòs pou pran kontwòl boyer te dirije tout zile a avèk règ fè k ap fini esklavaj nan santo domingo aprè santo domingo reyalize endepandans ki soti ayiti li etabli yon idantite nasyonal separe difikilte pou fè reviv ekonomi agrikòl la pou pwodui rekòt komodite yo boyer te pase kòd riral la ki te refize travayè peyizan yo pou yo kite peyi a antre nan tout ti bouk yo oswa kòmanse fèm oswa boutik pwòp yo apre revolisyon an anpil peyizan te vle fè pwòp fèm yo olye ke travay sou plantasyon sosyete kolonizasyon amerikèn acs ankouraje free negro nwa lib nan etazini pou emigre an ayiti kòmanse nan mwa septanm plis pase afriken ameriken te imigre an ayiti ak transpò peye pa acs la anpil te jwenn kondisyon yo twò difisil e li te retounen ozetazini an jiyè wa charles x nan lafrans pandan yon peryòd de restorasyon nan monachi a voye yon flòt rekipere zile a anba presyon prezidan boyer te dakò ak yon trete pa ki lafrans fòmèlman rekonèt endepandans peyi a nan echanj pou yon peman milyon fran pa yon lòd nan avril wa peyi lafrans te renonse dwa li souverènte sou santo domingo ak rekonèt endepandans ayiti menm si kantite lajan nan reparasyon yo te redwi a milyon dola nan ayiti pa t kapab fini peye dèt li jiskaske prezidan ayisyen an ta gen ti chwa kòm peyi a enkonsyaman l yo ta bloke pa bato franse si echanj la pa t ale wout la franse aprè li te pèdi sipò elit ayiti a boyer te ranvèse an yon siksesyon long nan koudeta te swiv depa l nan ekzil peman pou aplike pou lafrans redwi ekonomi ayiti a pou ane lwès nasyon pa t bay rekonesans diplomatik diplomatik ayiti tou de nan pwoblèm sa yo kenbe ekonomi ayisyen an ak sosyete izole ekonomi bankrolled ak ame opoze gwoup yo charles rivière hérard ranplase boyer kòm prezidan ayiti fòs nasyonalis ki te dirije pa juan pablo duarte mete men sou kontwòl santo domingo sou fevriye fòs ayisyen ki pa pwofesyonèl ak enisiplinè sou bò solèy leve a prepare pou yon soulèvman enpòtan kapitile rebèl yo nan mwa mas rivière hérard te eseye re posede otorite li men dominiken yo te bay opozisyon solid ak enflije pèt lou sou ayisyen yo yon ti tan apre rivière hérard janbe lòt bò fwontyè a toumant domestik yo te eksploze ankò rivière hérard te retire nan biwo pa mulatto yerachi a ak ranplase ak laj nwa philippe guerrier jeneral la ki te sipoze prezidans la sou me philippe guerrier te mouri nan mwa avril e li te reyisi pa jeneral jean louis pierrot pifò peze pierrot a kòm prezidan nan nouvo se te tcheke envazyon yo nan dominiken yo ki te anmède twoup yo ayisyen nan fontyè yo kanaval dominiken yo te fè tou depredasyon sou kòt peyi ayiti yo prezidan pierrot te deside louvri yon kanpay kont dominiken yo ki moun li konsidere kòm senpleman kòm ensije ofansif ayisyen an nan te sispann sou fwontyè a sou e janvye pierrot te anonse yon kanpay fre pou mete men sou dominiken yo men ofisye l yo ak mesye yo te akeyi konklizyon sa yo ak mepri se konsa yon mwa pita fevriye lè pierrot te bay lòd twoup li yo nan mas kont repiblik dominikèn lan lame ayisyen an te ankouraje ak sòlda li yo pwoklame ranvèse li kòm prezidan repiblik la lagè kont dominiken yo te vin trè popilè an ayiti li te pi lwen pase pouvwa a nan nouvo prezidan an jeneral jean baptiste riché nan etap yon lòt envazyon sou fevriye prezidan riché te mouri apre sèlman kèk jou nan pouvwa epi yo te ranplase pa yon ofisye fènwa jeneral faustin soulouque pandan de premye ane administrasyon soulouque yo konplo ak opozisyon li te rankontre nan kenbe pouvwa yo te konsa anpil ke dominiken yo te bay yon espas pou l respire nan ki kontinye re òganizasyon nan peyi yo men lè lafrans finalman rekonèt repiblik dominikèn an kòm yon eta gratis ak endepandan epi pwovizwa te siyen yon trete nan lapè amitye komès ak navigasyon ayiti imedyatman pwoteste reklame trete a te yon atak sou pwòp sekirite yo soulouque te deside anvayi bò solèy leve anvan gouvènman franse te kapab ratifye trete a sou mas sòlda ayisyen atake ganizon dominiken an nan las matas defansè yo demoralize ofri prèske pa gen okenn rezistans anvan abandone zam yo soulouque bourade sou kaptire san juan sa a kite sèlman azua vil la kòm rete nan gwo fò dominikèn ant lame ayisyen an ak kapital la sou avril azua te tonbe nan ayisyen ak yon moun dominiken dominiken echwe wout santo domingo te klè men nouvèl la nan mekontantman ki egziste nan pòtoprens ki te rive nan soulouque te arete pwogrè li plis epi li te fè l retounen avèk lame a nan kapital li emboldened pa retrè a toudenkou nan lame ayisyen an dominiken yo te rekòmanse depredasyon yo flotilla yo te ale domaje dame marie kote yo te piye e yo te mete dife soulouque kounye a tèt pwoklame kòm anperè faustin mwen deside kòmanse yon kanpay nouvo kont yo an li anvayi teritwa repiblik dominikèn lan men akòz preparasyon ensifizan lame a te byento nan vle nan viktwa ak minisyon nan malgre nan kouraj nan sòlda yo anperè a te gen yon fwa plis bay moute lide nan restore inite nan gouvènman an nan zile a apre kanpay sa a grann bretay ak lafrans te entèfere epi li te jwenn yon zam sou non dominiken yo sijè yo te andire pa sòlda yo pandan kanpay la pèt ak sakrifis yo te enflije sou peyi a san konpansasyon oswa rezilta pratik te pwovoke gwo mekontantman nan yon revolisyon te kòmanse ki te dirije pa jeneral fabre geffrard duke nan tabara nan desanm nan ane sa a geffrard bat lame a imperial ak te sezi kontwòl nan pi fò nan peyi a kòm yon rezilta anperè a abdike fotèy li a sou janvye refize èd nan legasyon an franse faustin te pran an ekzil abò yon bato de gè britanik sou janvye jeneral geffrard nan plas li kòm prezidan nan gouvènman alman an te sipòte repwodiksyon mouvman refòm anténor firmin ak nan alman yo te sèvi ak diplomasi kamarad pou entimide ak lè sa a imilye gouvènman ayisyen an pandan zafè luders nan deseni ki sot pase yo nan yèm syèk la ayiti te gen eksperyans gwo enstabilite politik e li te lou nan dèt nan lafrans almay ak etazini yo pèseptè posib entèvansyon etranje a prezidan woodrow wilson te voye us marines an ayiti nan mwa desanm jis apre epidemi premye gè mondyal la yo te retire nan bank nasyonal la ayisyen pou kenbe sekirite sic nan new york kidonk bay etazini kontwòl bank lan nan yon ekspresyon de corollary theodore roosevelt nan doktrin monroe etazini te okipe zile a nan mwa jiyè apre asasina prezidan ayiti vilbrun guillaume sam pro us la prezidan ayisyen te trennen soti nan legasyon an franse ak touye nan lari a pa ensije lokal apre li te bay lòd prizonye politik touye uss washington anba kapernon admiral adrès te rive nan port au prince nan yon tantativ pou retabli lòd ak pwoteje enterè us sa a te kòmanse yon okipasyon prèske ane pa us fòs nan kèk jou marin yo te pran kontwòl nan kapital la ak bank li yo ak kay koutim ki kontwole tout finans yo nan nasyon an zile marin yo te deklare lwa masyal ak anpil kontwole laprès la nan semèn yon nouvo pro us prezidan ayisyen philippe sudré dartiguenave te enstale ak yon nouvo konstitisyon ekri ki te favorab pou enterè yo nan peyi etazini nouvo konstitisyon an te enkli yon kloz ki te pèmèt pou premye fwa an komen etranje nan peyi an ayiti ki te anmède pa lejislati ayisyen an ak sitwayen ameriken okipasyon an te amelyore kèk nan enfrastrikti ayiti ak pouvwa santralize nan pòtoprens enfrastrikti amelyorasyon yo te patikilyèman enpresyonan km nan wout yo te ka itilize pon te bati anpil kanal irigasyon yo te reyabilite lopital lekòl ak bilding piblik yo te konstwi epi yo te bwè dlo nan lavil prensipal yo pòtoprens te vin premye vil karayib la pou yo gen yon sèvis telefòn ak otomatik konpoze edikasyon agrikòl te òganize avèk yon lekòl santral nan agrikilti ak fèm nan peyi a wout yo te konstwi lè l sèvi avèk sistèm kadav la ki te pèmèt fòs okipasyon yo pran moun ki sòti nan kay yo ak nan fèm nan zam si yo te nesesè pou yo bati wout pon elatriye marin marin yo te enstile ak yon mak espesyal patènalism nan direksyon pou ayisyen mary renda ekri ke patènalism se te yon deklarasyon otorite siperyorite ak kontwòl ki eksprime nan metafò a nan relasyon yon papa ak pitit li yo pandan odyans sena nan ane kòmandan korip marin te rapòte ke nan la mwa nan rezistans aktif ayisyen te mouri sepandan nan yon rapò bay sekretè navy a li rapòte nimewo telefòn lanmò kòm istoryen ayisyèn yo te estime nimewo vre te pi wo youn te sigjere kantite total viktwa batay ak viktim represyon ak konsekans lagè ta ka rive nan fen peryòd pasyan an kat oswa senk fwa ki yon kote nan katye a nan moun chapit sa a nan istwa de nasyon yo reflete enpèrsistis politik etranje nan peyi etazini nan direksyon vwazen li yo nan amerik santral ak karayib la ki se souvan karakterize tankou diplomati zambat oswa youn nan anpil bannann lagè ki gwo malè tonbe sou rejyon an nan byen bonè yèm syèk us marines yo te estasyone nan peyi a jouk yon peryòd de ane epi yo te finalman te bay lòd nan zile a pa franklin d roosevelt kòm yon demonstrasyon nan bon vwazinaj policy li yo sepandan etazini te kontwole ekonomi zile a ak anpil enfliyanse eleksyon an ayiti jiska ane yo sitiyasyon ki nesesè sisal te prezante an ayiti e kanal ak koton te vin ekspòtasyon enpòtan tradisyalis ayisyen ki baze nan zòn riral yo yo te trè rezistan nan chanjman ameriken ki te sipòte pandan y ap elit yo nan vil te vle plis kontwòl ansanm yo te ede an sekirite yon fen nan okipasyon an nan dèt yo te toujou eksepsyonèl ak us finansye konseye jeneral reseptè a okipe bidjè a jiskaske rekonesans nan tradisyonalis diferan nan pèp ayisyen an te gen yon enfliyans sou ekriven etazini ki gen ladan eugene o neill james weldon johnson langston hughes zora neale hurston ak orson welles aprè us fòs kite nan dominikèn diktatè rafael trujillo te itilize anti ayisyen santiman kòm yon zouti nasyonalis nan yon evènman ki te vin rekonèt kòm masak nan pèsi li te bay lòd lame li a touye ayisyen k ap viv sou bò dominikèn nan fwontyè a kèk bal te itilize olye de sa ayisyen te bludgeoned ak bayonetted lè sa a te èdi nan lanmè a kote reken fini sa trujillo te kòmanse kongrèman hamilton pwason ki plase manm house komite afè etranjè a ki rele masak nan pèsi atwosite ki pi ekzòbye ki te janm perpetrated sou kontinan ameriken an menm si li te yon sèl trimès ayisyen tèt li trujillo kontinye politik kont popilasyon vwazen pou kèk tan sou septanm ayiti te vin yon manm fondatè nasyonzini siksesè nan lig nasyon yo nan ki ayiti tou te yon manm fondatè nan ane yo us ak touris ewopeyen te kòmanse vizite ayiti te zòn nan baryè nan port au prince redevlope yo ki pèmèt pasaje bato kwazyè yo mache soti nan waf yo atraksyon kiltirèl pami atraksyon sa yo yo te mache iron market la kote yo te vann atizay ayisyen ayisyen ak akajou nan antreprenè yo aswè bay danse jwèt aza kazino ak montre vodou truman capote ak noel coward te vizite oloffson hotel la yon chato gingerbread gotik yèm syèk mete nan yon jaden twopikal ki te menm dekri nan woman graham greene comedians aprè yon peryòd maladi nan mwa septanm doktè franois duvalier te eli prezidan ayiti li te rekonèt kòm papa doc ak premye popilarite divalye te prezidan an jiskaske l mouri nan lane li te avanse enterè nwa nan sektè piblik la kote sou tan moun ki te koulè yo te dominan kòm elit edike nan vil la li te rete nan pouvwa pa anboche yon òganizasyon li te ye tankou tontons macoutes bogeymen ki kenbe lòd pa teroris popilasyon an ak opozan politik yo ak ayisyen yo estime yo te mouri pandan tout rèy papa divalye ak pitit gason an ayiti boom touris ayiti te siye pa règ papa doc divalye ak gouvènman enstab li lè pitit gason l jean claude ti bebe doc duvalier te reyisi l kòm prezidan pou lavi touris tounen nan lane yo vive la diferans ki depi lontan te eslogan nasyonal touris ayiti ak pwoksimite li nan etazini te fè ayiti yon atraksyon cho jiskaske rejim divalye a te ranvèse an papa doc pitit gason an te dirije peyi a soti nan jouk ranvèse l nan lè manifestasyon mennen l nan chache ekzil an frans lame lidè jeneral henri namphy te dirije yon nouvo konsèy nasyonal gouvènan pa nan sitasyon yo bay eleksyon jeneral nan mwa novanm yo te anile apre plizyè douzèn moun te tire nan kapital la pa sòlda ak tontons macoutes eleksyon fo swiv pwezidan eli a leslie manigat te ranvèse kèk mwa aprè nan jen koudeta ayisyen an sèptanm koudeta ayisyen an ki te swiv maske st jean bosco a te revele a gwo impòtans de macoutes ansyen tontons jeneral prosper avril te dirije yon rejim militè jouk mas nan desanm yon ansyen prèt katolik jean bertrand aristide te eli prezidan nan eleksyon jeneral ayisyen an nan mwa septanm ane annapre a aristide te ranvèse pa militè nan koudeta ayisyen an nan mwa septanm yon ekip ameriken te negosye depa lidè militè ayiti yo ak antre lapè fòs ameriken yo anba operasyon demach demokrasi sa a pèmèt restorasyon nan eli demokratik jean bertrand aristide kòm prezidan nan mwa oktòb aristide te retounen an ayiti pou l fini tèm li nan biwo aristide te kite prezidans lan an fevriye nan eleksyon rené préval te eli kòm prezidan pou yon manda senk ane genyen vòt popilè a nan mwa novanm siklòn gordon te fwote ayiti jete gwo lapli ak kreye inondasyon flash ki te deklannche mudslides gordon te touye yon estime moun byenke kèk estime ale kòm novanm eleksyon an te retounen aristide nan prezidans lan ak nan vòt la eleksyon an te bòkote pa opozisyon an lè sa a òganize nan démocratique convergence la sou yon dispit nan eleksyon yo lejislatif me nan ane ki vin aprè yo te gen ogmante vyolans ak abi dwa moun aristide te pase ane negosyasyon ak demokratik convergence sou eleksyon nouvo men enkapasite konvansye a pou devlope yon baz elektoral ase te fè elèksyon yo danjere an yon revòlt te kòmanse nan nò ayiti rebelyon an evantyèlman rive nan kapital la ak aristide te fòse nan ekzil apre yo fin ki nasyonzini yo te estasyone fòs mentyen lapè an ayiti gen kèk ki gen ladan aristide ak gad kò li franz gabriel deklare ke li te viktim yon nouvo koudeta oswa kidnape modèn pa us fòs yo madan aristide te deklare ke kidnapè yo te fè inifòm espesyal fòs entènasyonal yo men yo te chanje an rad sivil yo lè yo tap monte avyon an ki te itilize pou retire aristide soti ayiti misyon estabilizasyon nasyonzini minustah te etabli apre koudeta a epi li rete nan peyi a jounen jodi a boniface alexandre sipoze otorite pwovizwa rené préval te eli prezidan nan mwa fevriye apre eleksyon ki make pa ensètitid ak manifestasyon popilè an twopikal tanpèt jeanne te ekipe kòt nò ayiti a kite moun ki mouri nan inondasyon ak mudslides sitou nan lavil gonayiv an ayiti te frape ankò pa tanpèt twopikal twoub tanpèt twopikal siklòn gustav siklòn hanna ak siklòn ike tout pwodui gwo van ak lapli te gen mouri ak sou ki bezwen èd imanitè eta a nan zafè ki te pwodui pa tanpèt sa yo te entansifye pa manje deja ak pri gaz ki te lakòz yon kriz manje ak ajitasyon politik nan mwa avril sou janvye nan pm tan lokal ayiti te frape pa yon tranblemanntè mayitid sa a se tranbleman ki pi grav nan peyi a nan plis pase ane tranbleman ayiti ayiti a te rapòte ke yo te kite ant ak moun ki mouri ak jiska milyon ki san kay peyi a poko retabli de tranblemanntè la ak yon epidemi ak masiv ayiti kolera ki te deklanche lè fatra kolera ki enfekte nan yon estasyon lapè nasyonzini ki kontamine gwo larivyè peyi a latibonit la nan li te rapòte ke apeprè ayisyen te mouri ak prèske yon milyon te malad apre ane nan refi nasyonzini yo ekskiz nan men kòm nan yo te refize rekonèt fòt kidonk evite finansye responsablite eleksyon jeneral yo te planifye pou janvye men yo te ranvwaye akòz tranbleman tè a eleksyon yo te fèt sou novanm pou sena a palman an ak premye tou an nan eleksyon prezidansyèl yo kouri off ant michel martelly ak mirlande manigat te pran plas sou mas ak rezilta preliminè lage sou avril yo te rele michel martelly gayan an sou fevriye michel martelly te demisyone kòm prezidan san yon siksesè men sèlman apre yo fin te fè yon kontra pou yon gouvènman pwovizwa epi kite premye minis evans paul nan pouvwa jiskaske yon prezidan pwovizwa yo chwazi nan tou de chanm nan palman an nan ayiti rele pou nasyon ewopeyen yo peye reparasyon pou esklavaj ak etabli yon komisyon ofisyèl pou règleman an nan mal pase ekonomis la te ekri nenpòt asistans nan rejyon an ta dwe ak anpil atansyon vize epi yo ta dwe siman tij soti nan bezwen jodi a pa mal nan sot pase a sijè sa a sepandan gen plis pase yon referans pase nan yon peyi ki kòm seyè anthony gifford te ekri te fòse yo peye konpansasyon nan gouvènman an nan lafrans nan oktòb matye siklòn te fè yon lakou ki toupre les anglais ki te fè li siklòn ki pi mal la pou frape nasyon an depi siklòn cleo nan lane tanpèt la te fè van ak lapli ki te mouri ki te kite ayiti avèk yon gwo kantite domaj pou repare avèk tout resous ki nan peyi a detwi ayiti te resevwa èd nan men nasyonzini yo nan anviwon milyon dola total lanmò a te apeprè dè milye de moun te deplase akòz enfrastrikti domaj epitou epidemi kolera a ap grandi depi tanpèt la frape ayiti avèk plis inondasyon apre tanpèt la kolera kontinye gaye plis pase kontwòl ofisyèl yo tanpèt la tou te lakòz domaj nan lopital ak wout ki te kreye yon pi gwo pwoblèm nan ede viktim yo ak resous deplase devastasyon ak domaj siklòn matye te lakòz yo te toudenkou e yo te kite ayiti nan yon eta dijans ou mèt li vèsyon konstitisyon peyi tout sitwayen gen dwa vote aprè yo gen an gen de antite ki pataje pouvwa lejislatif sena ak chanm depite lè de kò sa yo reyini yo fè asanble nasyonal ayiti se sou pati lwès la nan ispanyola dezyèm zile a pi gwo nan zantiy ayiti se peyi a twazyèm pi gwo nan karayib la dèyè kiba ak repiblik dominikèn dènye pati a yon fwontyè kilomèt ak ayiti ayiti nan pwen li pi pre a se apeprè kilomèt naval kilomèt lwen kiba epi li enkli penensil ak poutèt sa li gen yon litoral ki disproporsyonal long epi li se dezyèm nan longè kilomèt dèyè kiba nan zantiy ayiti se nasyon ki pi montay nan karayib la klima la se twopikal ak kèk varyasyon depann sou altitid pwen ki pi wo a se pic la selle nan mèt rejyon nò a konsiste de massif du nord la northern massif ak plaine du nord la northern plain massif du nord la se yon ekstansyon nan cordillera santral la nan repiblik dominikèn li kòmanse nan fwontyè lès ayiti a nan nò guayamouc river ak pwolonje nan nòdwès la nan nò penensil la plenn yo nan plaine du nord la kouche sou fwontyè nò a ak repiblik dominikèn ant massif du nord la ak nò atlantik nò a rejyon santral la konsiste de de plenn ak de kouche nan chenn montay plateau santral la santral plateau pwolonje ansanm tou de bò larivyè guayamouc nan sid massif du nord la li kouri soti nan sidès la nan nòdwès la nan sidwès la nan plateau santral la noirs yo montagnes ki gen pi pati nòdwès pati ak massif du nord la pwen lwès li yo se ke yo rekonèt kòm cap carcasse rejyon sid la konsiste de plaine du cul de sak la sidès la ak montay sid penensil ke yo rele tou penensil tibiwon plaine du cul de sak la se yon depresyon natirèl ki deplase lak saline peyi a tankou twou kayiman ak pi gwo lak ayiti a etan somat chèn montay de chan selle a yon ekstansyon chèn montay mòn nan repiblik dominikèn sierra de baoruco pwolonje nan masif lasèl nan solèy leve a nan masif lawòt nan lwès la sa a ranje montay pò pir la selle pwen ki pi wo an ayiti nan mèt fon ki pi enpòtan an ayiti an tèm de rekòt se plaine de l artibonite ki se oryante sid nan noirs montagnes rejyon sa a sipòte larivyè a riviere l artibonite ki kòmanse nan rejyon lwès repiblik dominikèn lan e li kontinye pifò longè li yo nan santral ayiti ak sou kote li vide nan gòlf lagonav rejyon lès ak santral nan zile a se yon gwo plato ki wo ayiti tou gen ladan divès zile lanmè se zile a nan tortuga le de la tortue ki sitiye sou kòt la nan nò ayiti arondisman an nan la gonave sitiye sou zile an menm non yo nan golfe de la gonave gonav island se pepleman peple pa vilaj riral yo vache island bèf yon zile fertile ak anpil bèl aklè ki chita sou pwent an nan sidwès ayiti epitou yon pati nan ayiti se kayemit yo ak le d anacaona la navasse ki sitiye kilomèt naval km nan lwès jeremi sou sid penensil nan lwès ayiti se sijè a yon diskisyon kontinyèl teritoryal ak etazini fonveret lwes moun ayiti se afriken epi se blan avèk afriken lot se afriken avèk endyen ayiti genyen lang ofisyèl kreyòl ayisyen epi franse tout edikasyon timoun piti yo fèt nan lang franse li sanble ke ayiti se youn nan peyi pòv yo ki pa ap metrize edikasyon pou popilasyon l ayiti te gen anpil zannimo lontan men kounye a akòz yon maladi ki t ap ravaje yo te oblije dewtui kochon yo nan andeyò w ap jwenn yo pran swen zannimo yo men nan vil la se maltrete yo maltrete yo se sa ki fè gen anpil maladi ki propaje nan manje vyann frans se yon peyi nan kontinan ewòp tè prensipal li a se nan zòn ewòp lwès li ye frans se yon manm konsey ewòp la manm inyon ewopeyèn avèk zòn ewo a epi espas schengen lan li se youn nan manm konsey sekirite nasyonzini epi okde a kapital frans se pari lè ou gade listwa avèk konstitisyon peyi sa a valè li defann yo baze sou demokrasi ak sou dwa moun nan zafè militè frans fè pati otan li te retire ko l ladan nan ane men li tounen ladan nan lane epi li gen pouvwa disyazyon nikleyè premye abitan nan teritwa frans te rele golwa women te kolonize teritwa yo frans te genyen yon gran anpi kolonyal sa se rezon an ki lang franse pale nan kontinan afriken se yon demokrasi prezidan li kounye a rele emmanuel macron lis gwo vil frans etazini ki gen pou non ofisyèl  etazini damerik  se yon peyi ki sitiye nan lamerik dinò se yon repiblik federal baze sou konstitisyon e ki gen yon rejim prezidansyèl se yon ansyen koloni peyi anglè etazini se yon peyi ki divize an mòso ke yo rele eta nan mòso ki fè lèsetazini yo kole youn ak lòt ant oseyan atlantik kote solèy leve e oseyan pasifik kote solèy kouche epi nan nò li gen fwontyè ak kanada e nan sid fwontyè ak meksik de dènye eta yo se alaska ki sitiye nan nòdwès kanada e haway yon ti zil ki nan mitan oseyan pasifik anplis yo gen lòt zile ki pa ofisyèl tribò babò nan lanmè karayib pòtoriko ak il vyèj e nan oseyan pasifik gwamn e zil mariàn pami yo lanavaz ke yo fè dapiyanp nan men ayiti etazini gen pou kapital wachintòn ki nan distrik kolonbya yon distrik ki pa fè pati eta yo se te youn nan premyè peyi yo nan kontinan amerik la ki te deklare endepandans li nan lane etazini se yon peyi ki chwazi demokrasi elèksyon ap genyen gouvènman leta pi gouvènman nasyonal prezidan ozetazini aktyèl se donald trump lis gwo vil etazini popilasyon ayisyèn ozetazini anpil anpil pa egzanp gen gwo kominote ayisyèn nan vil tankou miyami nouyòk epi boston genyen tou yon gwo popilasyon ayisyèn nan teritwa ameriken nan pòtoriko ansyen premye minis jacques édouard alexis rive jwenn nan men gouvènman ameriken an viza pou kèk tan pou ayisyen ka vini etazini lè genyen gran katastwòf nan peyi ayiti jodi a gen anviwon de milyon moun ayisyen ozetazini dakota dinò se yon eta nan etazini ki pataje fwontye yo avèk minesota montana kanada epi dakota disid malgre ke pa gen anpil ayisyen nan eta sa gen moun ki pale kreyòl kanmenm avèk yon sifas km dakota dinò gen anviwon moun kapital dakota dinò se bismàk agrikilti se endistri pi enpòtan nan eta sa men gen yon gwo pòsyon ekonomi ki dedike pou touris dakota dinò yèm pi popile eta ozetazini li gen plis moun pase sèlman vèmon alaska epi wayoming prèske tout sitwayèn dakota dinò gen rasin ewòp patikilyèman de skandinavi yon gwo majorite sitwayèn dakota dinò di ke se kretyèn yo ye li gen plis legliz pa kapita pase nenpòt lòt eta dominikani nan lang tayino kiskeia oubyen repiblik dominikèn se yon peyi ki sitiye nan pati lès ispayola nan lamè karayib sidès de kiba ant jamayik ak pòtoriko gen moun ki rele li dominikani epi sen domeng peyi ayiti pataje ispanyola avèk repiblik dominikèn paske se te yon koloni espay moun ki grandi nan peyi sa pale panyòl men gen yon pakèt moun ki pale kreyòl depi kòmansman ventiyèm syèk ayisyen te konn vwayaje dominikani pou yo travay nan koupe kann menm si kounye a gen anpil moun ki toujou koupe kann gen lòt moun ki al travay nan agrikilti konstriksyon ekonomi enfòmèl touris ak travay domèstik alafwa gen plis ayisyen nan klas ki gen mwayen ki ale etidye dominikani epi gen lòt ki fè biznis yo la kiba se yon peyi ki sitiye nan lamè karayib kapital se la avàn se yon peyi kominis ki dirije pa ral kastwo se pi gwo il nan lamè karayib kiba anba anbago ameriken depi fevrye gade gè frèt pou konnen plis depi li te otorize risi enstale fize pa li nan teritwa dirije anlè etazini lè fidel castro te rive nan pouvwa a kiba li te vle anvayi ayiti ant kiba e ayiti genyen km lanmè popilasyon ayisyèn nan kiba rive moun nan lane kreyòl ayisyen se dezyèm lang ki pale nan kiba lang ayisyèn gen menm yon estasyon radyo pou kò li gwadloup se yon il ki sitiye nan lamè karayib distans li avèk la frans se km avèk etazini se km avèk ayiti se km se yon depatman doutremè franse moun gwadloup gwadloupeyen kapab vote nan eleksyon fransèz genyen tou reprezantasyon nan gouvènman franse chèf lye gwadloup se bastè lang franse basse terre non gwadloup sanble vle di rivyè lou nan virgen de guadelupe andan extremadura kote espay gwadloup se yon pitit achipèl nan pitit zantiy nan lamè karayib kò li sityé kote kilomèt pi wo ki amerik disid ak km pi a dwat ki ayiti premye non li se calaou aera epi aprè karukera ki vle di lil ki gen yon bèl lanmè se depi antan dyab te tigason awawak vin rete nan gwadloup se premye pèp a moun ki rete an gwadloup pou viv yo te ka peche ak kiltive se kristof kolon ki fè lewòp dekouvè gwadloup an moun lafrans vin kolonize gwadloup ak touye tout zindyen karayib pas yo pa ka rive mete yo nan esklavaj se pou sa yo mene esklav depi lafrik pou kiltive kann a sik ki te pi gwo pwodiksyon a la gwaldoup lè moun frans aboli lesklavaj prèske tout zansyen esklav refize travay ankò an chan kann sa oblije se plantè la angaje zindyen denn ant ak yo te ni kontwa me plantè la te ka byen san foute yo prann bon kou e an plis ansyen esklav te ke mal gade yo mal pale yo e mal pale bay yo men se yo ki sove plantasyon e yo mene epi yon nouvo jan pou manje abiye kò la e pale pèp gwadloup se yon melanj a amerendyen ewopeyen afriken ak zindyen ki kreye yon kilti kreyòl gwadloup se yon zile zantiy li se yon depatman franse pi gran vil la se la pwent chèflye li rele bastè avèk matinik ki km pi ba é évé giyann yo ka fé lé départements franais d amérique dfa an lane yo sonje mete on nouvo jan pou jere gwadloup yo te ve fè on sèl biten avèk rejyon la é depatman la mé biten la foukan a tè lè pèp la di awa adan on gwan vote men sen bawtelemy é sen mawtin di wi sa y fèt yo pé ké adan gwadloup ankò mé yo ké endependan di la gwadloup kon gwadloup adan la frans é la frans nan léwòp gwadloup adan léwop kon région périphérique on péi ki lwen mèm e pas sé on péi ki lwen mèm i pé chanje lwa a lewop ki nomalman pou tout lewop la gwadloup ka sanm on papiyon atè gwadloup y ap pale kreyòl gwadloupeyen epi a kote sa y ap pale franse minot se katriyèm pi gwo vil nan dakota dinò avek habitan vil la nan nòd sant eta minot gen ti non jwet magic city vil majik paske li te grandi byen vit kom si se te majik vil la te fonde nan ane jodi a minot se yon sant komèsyal tre enpòtan nan dakota dinò epi nan rejyon kanada ki tou pre li minot sitye km mi nòd bismarck km mi lwès grand forks e km mi nòdwès fargo vil la sou rivyè sourit pre pwen pli sid rivyè a divisyon enpòtan rivyè sourit la divise vil la nan de abitan minot yo rele sa ki nòd rivyè a north hill kolin nòd e sa ki sid rivyè a south hill kolin sid kanada se yon peyi ki sitye nan amerik dinò epi li jis nò etazini yo pale angle ak franse lòt bò li gen yon popilasyon milyon moun se dezièm peyi ki pi gwo sou latè a li ant oseyan atlantik a lès ak oseyan pasifik a lwès ak oseyan artik ò nò fonde pa eksploratè franse jacques cartier an kanada te pran orijin li an kon yon koloni franse sou tèritwa vil kebèk la fonde pa samuel de champlain an tèritwa là te okipe pa pèp natif natal yo aprè yon peryòd kolonizasyon angle konfederasyon kanadyèn an te fèt avèk linyon twa koloni britanik yo ki te konstitye ak tèritwa nouvel frans là jòdi a kanada se yon leta federal avèk dis pwovens e twa tèritwa ki genyen endepandans li de wayòm ini nan yon pwosesis pasifik ki sòti nan pou li fini nan jòdi a kanada se yon monachi konstitisyonèl ak rejim palmantè ki defini tankou nasyon bileng e miltikiltirèl angle ak franse se avèk estati egal lang ofisyèl yo nan nasyon endistryalize e teknolojikman avanse sa ekonomi divèsifye ap repoze prensipalman sou abondans resous natirèl li ak sou komès ki fèt an gran pati ak etazini yo peyi avèk ki li genyen yon relasyon konplèks soti depi tan koloni yo e kòmansman konfederasyon an kanada genyen pwovens federe yon premye minis ak yon asanble lejislativ et tèritwa yon premye minis ak yon asanble lejislativ se sèl pwovens ki frankofòn an majorite kebèk yon pwovens bileng sosyalman e legalman nouvobwonzwik ak pwovens majoritèman anglofòn ki rele kanada angle tou pou yo kap konpare li avèk kanada franse an tèritwa youkon an ofisyèlman bileng angle ak franse tèritwa nò lwès yo ak tèritwa nounavout la rekonèt lang ofisyèl ki konprann angle ak franse nelust wyclef jean yo rele klèf se yonn nan mizisyen atis pwodiktè rapè ayisyen ki pli konnen nan lemonn li te fèt kwadèboukè oktòb men li te bwote nou jèze lè l te gen nèvan se te la ke li te komanse aprann jwe gita epi mizik djaz nan ane li te kreye yon gwoup avek kouzen li prazakrel michel pras epi yon kamrad lekòl li lauryn hill gwoup sa te rele tranzlator crew pita yo te chanje non gwoup la epi yo te vin the fugees premye plak fugees te rele blunted on reality men li pat yon sikse komèsyal dezyèm plak pa yo the score te yon sikse imans epi yo te vann plis pase milyon kopi plak sa nan tout mond la epi twa manm gwoup la te vin rekonnen nan tout mond la apre sa jean te anonse ke li tap komanse yon karye pouko li premye plak li te rele wyclef jean presents the carnival featuring the refugee all stars sou cd sa li te chante kat chanson an kreyòl epi tout mond la te vin entwodwi a mizik ayisyen an apre sa jean fè senk lòt plak masquerade the preacher s son e kon admiral t yele pou ayiti pwogram yele pou ayiti brezil ofisyèlman repiblik federatif nan brezil se pi gwo peyi nan amerik di sid ak rejyon nan amerik latin nan yo te senkyèm pi gwo nan mond lan nan zòn teritoryal ekivalan a nan teritwa amerik di sid ak sizyèm nan popilasyon an ak plis pase milyon abitan li se sèl peyi nan amerik kote yo pale majorite lang pòtigè a ak pi gwo peyi ki pale pòtigè sou planèt la anplis ke yo te youn nan nasyon ki pi miltikiltirèl ak etnik divès akòz imigrasyon an fò ki soti nan diferan pati nan mond lan konstitisyon li ye kounye a pibliye an vin ansent nan brezil kòm yon repiblik prezidansyèl federal ki te fòme pa sendika a nan eta yo distri federal la ak minisipalite yo limite pa oseyan atlantik la sou bò solèy leve a brezil gen yon litoral nan km peyi a fwontyè tout lòt peyi sid ameriken eksepte chili ak ekwatè yo te limite nan nò a pa venezyela giyàn sirinam ak depatman an franse lòt bò dlo nan franse gwiyane nòdwès pa kolonbi sou bò solèy kouche bolivi ak pewou nan sidwès la pa ajantin ak paragwe ak nan sid la pa irigwe plizyè archipelag fòme yon pati nan teritwa brezilyen an tankou atol das rocas so pedro ak so paulo archipelago fernando de noronha sèl moun ki rete nan sivil yo ak trindade ak martim vaz brezil se lakay tou yon divèsite nan bèt sovaj ekosistèm ak vas resous natirèl nan yon gran varyete abita pwoteje teritwa ki aktyèlman fòme brezil yo te jwenn pa panyòl yo nan janvye pandan yon ekspedisyon ki te dirije pa vicente yez pinzon epi yo te jwenn pa pòtigè yo sou avril nan menm ane an nan yon ekspedisyon ki te dirije pa pedro lvares cabral rejyon an lè sa a rete nan endijèn ameriken divize nan mitan dè milye de diferan gwoup etnik ak lengwistik ki te fè pati pòtigal anba trete a nan tordesillas e li te vin yon koloni anpi an pòtigè lyen an kolonyal te kase an reyalite lè nan te kapital la nan peyi wa a transfere soti nan lisbon nan lavil la nan rio de janeiro apre yo fin twoup franse ki te kòmande pa napoleo bonaparte anvayi portugè teritwa nan brezil te vin yon pati nan yon wayòm ini ak pòtigal dom pedro mwen premye anperè a te pwoklame endepandans politik peyi a nan okòmansman endepandan kòm yon anpi yon peryòd kote li te yon monachi konstitisyonèl palmantè brezil te vin yon repiblik nan akòz yon koudeta militè ki te dirije pa la marshal deodoro da fonseca premye prezidan an byenke yon lejislati bikameral kounye a yo rele kongrè nasyonal la te egziste depi ratifikasyon nan premye konstitisyon an nan depi nan konmansman an nan peryòd la repibliken gouvènans demokratik te koupe pa peryòd tan nan rejim otoritè jiskaske yon gouvènman sivil eli demokratikman te vin sou pouvwa an avèk fen diktati militè a gdp brezilyen se uityèm pi gwo nan mond lan tou de nominal ak pa achte égalité pouvwa pp peyi a se youn nan grenye prensipal yo sou planèt la yo te pwodiktè kafe pi gwo nan dènye ane yo li klase kòm yon ekonomi revni mwayen segondè pa bank mondyal ak yon peyi dènyèman endistriyalize ki kenbe pi gwo pati nan richès mondyal nan amerik latin nan kòm yon pouvwa rejyonal ak mwayen nasyon an gen rekonesans entènasyonal ak enfliyans epi li se tou klase kòm yon pouvwa émergentes mondyal ak kòm yon gwo pwisans potansyèl pa plizyè analis li se yon manm fondatè nasyon zini nasyonzini g brics kominote peyi pòtigè pale cplp inyon laten ofganizasyon eta ameriken oea ofganizasyon eta ibero ibero ameriken oei mache komen de la sid mercosur ak inyon an nan nasyon amerik di sid unasur rasin yo etimolojik nan tèm brezil la yo difisil rekonstwi filolojik adelino josé da silva azevedo postulate ke li se yon mo ki gen orijin celtic yon lejand ki pale nan yon peyi nan pran plezi wè nan mitan nwaj yo men tou te avèti ke orijin ki pi lwen nan tèm nan ta ka jwenn nan lang lan nan ansyen fenisyen yo nan tan kolonyal yo kwonikè ki gen enpòtans joo de barros frei vicente fè salvador ak pero de magalhes gândavo te prezante eksplikasyon ki konsantre sou orijin non brezil selon yo se non brezil la ki sòti nan pau brasil yon non yo bay nan yon kalite bwa yo itilize nan dyeing twal nan moman sa a nan dekouvèt yo li te komen pou eksploratè yo ak anpil atansyon kenbe sekrè a nan tout sa yo jwenn oswa konkeri yo nan lòd yo eksplwate li avantaje men li pa t lontan anvan li gaye nan ewòp yo ke yo te dekouvri yon sèten zile brezil nan mitan oseyan atlantik la soti nan kote yo te extrait brezilwood la bwa ki gen koulè wouj anvan yo pran deziyasyon aktyèl la brezil nouvo tè yo dekouvri yo te deziyen monte pascoal lè pòtigè a te wè premye peyi ilha de vera cruz terra de santa cruz nova lusitânia cabrlia império fè brezil ak etazini nan brezil moun ki rete natirèl nan brezil yo rele brezilyen ki gen jentil te anrejistre nan pòtigè soti nan epi okòmansman refere sèlman bay moun ki te vann brezil wikipedya se yon ansiklopedi lib ki pa koute lajan e ki egziste nan plizyè lang nenpòt ki moun ka patisipe pou ekri atik nan ansiklopedi sa a asosyasyon ki òganize sit sa rele fondasyon wikimedya ou ka jwenn plis enfòmasyon sou paj sa a non wikipedya vini de de mo wikipedya se yon konesans ka toujou evolye pwojè wikipedya gen twa karakteristik prensipal ki ka eksplike poukisa li inik wikipedya te fonde pa jimmy wales ak larry sanger nan lang angle sou janvye vèsyon franse se te premye ki te nan yon lòt lang ke anglè vèsyon ayisyèn kòmanse out kounye a wikipedya egziste nan plis pase lang adn oubyen a d n adeyèn abreje oswa sig pou asid dezoksiribo nikleyik abreje dna ann anglè molekil chimik fondamantal ki karakterize kwomozòm yo anfòm yon doub elis ki tòdye nan echèl chaje ak nikleyotid ki kole youn dèyè lòt se nan molekil adn nan lamedsin jwenn tout enfòmasyon jenetik patikilye ki konsène yon moun nan yon moun ki nòmal adn lan gen kwomozòm ke yon moun erite de papa li e ke li erite de manman li gen de tip de kwomozòm x ak y x la gen plis jenn ladan li le de yon moun gen x kwomozòm yo konsidere li kòm yon fimèl biyolojik kwomozòm y la li menm gen mwens jenn la dani le yon moun gen yon y kwomozòm ak yon x kwomozòm yo konsidere moun sa kòm yon mal biyolojik jèn lan se inite jenetik setadi pi piti antite jenetik ki gen enfòmasyon pou pwodiksyon pwoteyin li enpòtan pou note ke denyè etid ki fèt nan molekil biyoloji biyoloji ki etidye strikti ak mekanis molekil ki rantre nan fonksyon lavi sijere ke x kwomozòm lan la avan y kwomozòm lan yon konklizyon ki sijere konsekansyèlman ke fanm la avan gason ki ta vle kontredi listwa genex ki de ke èv te kreye ak kòt adan adn lan ou ak vizyalize li kòm alfabè lang biyolojik la kwomozòm yo kòm vwayèl ak konsòn jèn yo kòm lèt finalman pwoteyin ke jèn yo pwodui yo kòm mo nan lang lan enpòtans molekil adn lan enfiltre plizyè aspè ekonomik ak sosyal li jwen yon kokin chenn wòl nan pwodiksyon vaksen ki baze sou etid jenetik yon bakteri ki pèmèt konpayi medikal yo fè yon bokit lajan e kote yon pakèt moun arive gen iminite kont yon pakèt maladi enfektyèz enpòtans adn nan syans forenzik se gwo koze syans forenzik se syans kriminolojik ki gen pou li we ak jistis ou pwose legal nan syans sa yo itilize adn kòm yon sinyati biyolojik ki eskliziv ak chak endividi eksèpte vrè marasa pou pwouve kilpabilite ou inosans astwonomi se yon syans ki etidye pozisyon mouvman estrikti ak evolisyon kò selès yo branch astwonomi fondamantal ki etidye pozisyon relatif kò selès oswa as yo rele astwometri oswa astwonomi pozisyon lòt branch ki etidye mouvman kò selès sa yo fè pati mekanik selès souvan yo konsidere astwonomi kòm syans ki pi ansyen ki egziste sou tè a manm nan domèn akeyoloji yo jwenn gen yon seri sivilizasyon ki te egziste nan epòk laj bwonz yo e manm pandan peryòd laj neolitik yo ki te gen tan gen yon seri konesans nan astwonomi yo t ap aplike sivilizasyon sa yo te gen tan konprann rapò ki egziste ant fenomèn peryodik ekinòks yo ak sik chanjman sezon yo yo te gen tan manm kab idantifye yon seri konstelasyon nan lespas syans astwonomi modèn nou konnen jounen jodi a devlope gras ak devlopman konesans matematik ki fèt depi lantikite nan sivilizasyon grèk ak gras ak envansyon yon seri enstriman obsèvasyon ki te rive fèt nan finisman epòk mwayennaj yo depi lontan moun toujou konn ap konfonn astwonomi ak astwoloji paske de domèn syantifik sa yo toujou ap devlope an paralèl men gras ak pwogrè lakonesans ki fè nan epòk disetyèm syèk yo pou te pèmèt lemonn redekouvri fondman panse ki te anvòg nan sivilizasyon peyi grès la lemonn vini kapab fè distenksyon ant larezon ak lafwa konsa moun vini rekonèt pa gen okenn obligasyon pou mele astwonomi ak astwoloji jounen jodi a astwonomi pa rete sèlman yon syans li vini tounen yon aktivite popilè kote gen anpil amatè ki pratike li kòm yon lwazi astwonòm amatè eksperimante ki pi pasyone yo jwe yon wòl nan domèn nan tou paske yo kontribye nan dekouvèt yon seri astewoyid ak komèt nan lespas la astwonomi jounen jodi a se youn nan ra syans kote manm moun ki amatè yo kapab jwe yon wòl aktif amerik se yon kontinan nan lemonn li gen kat gwo zòn amerik dinò amerik santral karayib ak amerik disid etire sou plis pase km nò nan sid la kontinan touprè pou lwès se twa gwo diferan kalite peyizaj la fasad pasifik se domine nan gwo chenn nan aconcagua kilmine mèt étirées cordillères rocheuses nò ak andes nan sid yo sitou pati volkanik enserrant souvan plato pou altitid gwo basen ameriken oswa altiplano bolivien egzanp la fasad atlantik pafwa bordée pou plenn littorales se dominée nan mwayen mòn kote altitid n atteint janm m tankou appalaches nan nò oswa nan tanp plato tankou platon brésilien nan sid sant se okipe nan gwo zòn pou sedimantè pi ba tankou prairie ameriken débordant nan kanada oswa nan rakbwa amazonyen ki koresponn souvan nan basen pou gigantesques òganizasyon fluviaux ansanm misisipi misouri nan nò nan amazon nan sid la vejetasyon varye ak relyef ak latitid yon gwo pati nan amerik dinò se nan domèn tempéré yo fredi souvan rudes nan altitid ak nan kay byen lwen ak enfliyans lanmè adoucissantes yo al jete yo kont sou lwès mòn yo yo raréfiant bò se pi abrité anvan leve nan bòdi a nan atlantik yo pase nan toundra nan gwo nò nan rakbwa yo ak vit nan kay nan tandans sèk la nan plenn amerik santral nan mòn jis se anpil melanje tankou yo tout zile oswa vèsan nan van nan zantiy nan rakbwa a te souvan te masiv défrichée nan plantasyon komès nan latitid twopikal li donminen ankò an revanch nan ap amazon ekwatoryal anpil melanje toujou cho li vann nan plas yon rakbwa ki pi clairsemée epi nan savane ak nan plenn sou platon brésilien nan prairie pi nan sid pampa nan plenn réapparat nan patagonie abritée yo andes la fasad pasifik prezante yon suksésivman pou klima enfliyanse natirèlman nan latitid klima méditerranéen nan kalifòni ak nan littoral chilien nan wotè santiago men tou gen kouran lanmè esplike bann dezè a atacama estime nan milyon moun nan lane popilasyon kontinan ameriken te prèske dekiple nan yon syèk paske imigrasyon ak yo sitou yon akwasman natirèl akselere depi zile karayib yo ak peyi amerik santral ak nan sid yo te amorcé yo tranzisyon demografik nan ane plis pase hab km nan dansite popilasyon nan kontinan anpil contrastée pou zòn densément urbanisées koresponn gwo konsantrasyon moun megalopolis nan boston nan wachintòn koulwa sen laurent gran lak kot californienne sant meksik zile karayib cordillère andine pou caracas nan la paz littoral atlantik pou recife nan buenos aires ke yo dakò gwo espas vid nan alaska gwo nò kanadyen nan prairies yo rocheuses nan amazon ak patagoni se pèp prekolonbyen te souvan rete nan andes sit kèk gwo metwopòl bogot quito la paz se enpòtan pou aglomerasyon ameriken yo kontre men sou littoral kote yo te rive anpil nan mouvman migratwa soti pou ewòp grandi nan tout lavil yo te nan anplis vit devlope ak peyi sid kontinan yo te kounye a to urbanisation équivalant moun nan nò plis pase yo amerik yo konte konsa nan pi gwo agglomérations mondyal meksiko ak so paulo ak milyon moun ladan nan mitan pi gwo lavil nan globe depase sou kontinan nouyòk milyon buenos aires milyon rio janeiro pou milyon oswa los angeles milyon dola depi yo moute nan pouvwa ekonomi nò ameriken yo nan e syèk yo nan peyi amerik santral ak sid ak tout zile yo se anba enfliyans etazini dominasyon jewostratejik ki te relaye nan depandans ekonomik ak finansyè depi nan fen nan premye gè mondyal la lè yo vin nan nò kapital yo te ranplase yo kapital ewopeyen sa yo envestisman yo ap dirije pito vin jwenn yo pwodiksyon espekilasyon li se matyè premye agrikòl kafe brezil ak kolonbi kawoutchou brezilyen kann antillaise ak péruvienne cacao brésilien koton meksiken brésilien ak péruvien fwi twopikal nan zantiy ak amerik santral vyann pou ajantin oswa pwodiksyon minières lajan ak étain pou bolivi kwiv nan pérou nan chili ak pijon plon ak zen an fè nan meksik petwòl venezyela ak nan meksik sa a oryantasyon ekonomik a rann yo nan peyi amerik latin sitou frajil yo fluctuations mache ak kriz yo te lòt kote sitou afekte nan absans yon endistri lokal pou transfòmasyon yo yo te lontan depandu enpòtasyon byen manufacturés ki soti nan amerik dinò ak nan ewòp depi nan fen ane pwogram industrialisation ak mezi pwoteksyonis yo te mete sou pye nan kad yon politik ranplase enpòtasyon nan meksik nan brezil ajantin nan ak nan chili si yo matyè premye jwe toujou yon wòl santral nan kat peyi a yo pwodiksyon yo divès benefisye de endistri ki lejè men nan pri yon byen fò andètman pou tandans hyperinflationnistes ak san pou vrè mete fen pwoblèm agrè ak mizè anpil ti peyizan men nan amerik santral konnen yon long peryòd kwasans ki te vre sispann avèk nan récession mondyal kòmansman ane la ak kriz finansye a pati nan meksik nan anba enjonksyon nan fmi yo nan peyi amerik santral ak sid yo te nan vire nan ane mete plan rigè rediksyon wòl leta ak pwoteksyonis privatize louvri a envestisman deyò priyorite pou ekspòtasyon avèk yo jan prensipal modèl yo chili ansanm sou kontinan sid ameriken ki fè kounye figi pou zòn émergentes si kriz la nan peso meksiken fini p ap t propagée lòt peyi nan yo ki t ap ris ak azyatik yo te gen menm yo nan répercussions sou ekonomi nan eta sa yo premye nan pini yo ekspòtasyon dezyèm nan ravivant nan mefyans nan envestisè fè peyi yo émergentes gen lòt twoub finansye yo ka rive tankou fanm ki mennen nan mwa janvye la bruskeman dévaluation nan real brésilien mennen yo nan yon pwòp ralanti kwasans nan tout rejyon men depi pifò sa peyi ap resevwa yon lantman reprann sof chèf pou li ajantin ki deba nan yon kriz ekonomik grav anpil anpil koze gwo mouvman sosyal yo ak yon enstabilite politik okipe yo pnb ki te rete nan parite pouvwa achte yo trè diferan dola entènasyonal pou ayiti yon peyi ki pi pòv nan lemonn lan nan chili ak nan etazini peyi yo nan sid yo gen yon revni ki rete plis pase twa fwa pi piti pase an mwayèn moun ki manm nan alena akò lib echanj nò ameriken regwoupman depi etazini kanada ak meksik nan pre komèsyal latino ameriken yo bezwen pou kontbalanse pwa nan etazini yo te wè jou mache komen nan amerik santral costa rica gwatemala ondiras nikaragwa salvador ki fèt nan asosyasyon pou lib echanj latino ameriken ajantin brezil chili kolonbi ekwatè meksik paragwe irigwe pewou nan sa yo inisyativ yo intensifiées pandan ane depi brezil ajantin irigwe nan ak paragwe gen pare pou mete sou pye yon mache komen nan sid mercosur antre an vigè an ak pou yo louvri pou lòt peyi nan kontinan yo li se yon repons ke alena yo tou kreye gwoup twa kolonbi meksik venezwela kominote andine bolivi kolonbi ekwatè pewou venezwela ak inyon douanyè ak komèsyal kolonbi venezwela se chili te asosye nan bolivi an men mennen yo bò kòt li nan negosyasyon ak kanada meksik ak etazini nan espwa patisipe nan alena fòs entegrasyon ekonomik nan sou kontinan sid ameriken yo dwe toujou konte ak pwa nan etazini se konsa pou ogmante yo enfliyans fas sa yo nan negosyasyon sou kreye an nan yon zòn lib echanj amerik zlea regwoupman tout eta nan kontinan sof kiba etazini sid ameriken anba impulsion brezil kote aspiratè nan konsolide l zòn enfliyans yo te lanse nan lane yon pwojè zòn lib echanj a ki sanble tankou etazini nan mercosur ak kominote andine tan fenomèn dollarisation piti piti nan amerik latin pwosesis kòmanse nan ane kontinye ak desizyon radikal nan ekwatè nan lane ak salvador abandone yo lajan nasyonal yo nan pwofi nan deviz ameriken itali se yon peyi ki sitiye nan ewòp kapital se wòm sitiye nan kè a nan lanmè mediterane a peyi itali pataje louvri fwontyè peyi lafrans swis otrich sloveni sen maren ak vatikan itali kouvri yon zòn nan km sq mi e li gen yon gwo sezon ak klima mediterane avèk anviwon milyon moun li se katriyèm pi abitan inyon ewopeyen eta manm lan fanmi an italik li te ye tankou laten yo te fòme women ini a ki evantyèlman te vin yon repiblik ki konkeri ak asimile lòt sivilizasyon ki touprè finalman anpi women an te parèt kòm pouvwa dominan nan basen mediterane a e li te vin sant kiltirèl politik ak relijye nan sivilizasyon oksidantal eritaj anpi women an se toupatou e yo ka obsève nan distribisyon mondyal la nan lwa sivil gouvènman repibliken krisyanis ak alfabè nan laten nan dante pétrarque ak boccace machiavel genyen tankou otè pyès teyat luigi pirandello oubyen ugo betti womansye tankou gabriele d annunzio curzio malaparte giuseppe tomasi di lampedusa alberto moravia oubyen dino buzzati avèk tou primo levi leonardo sciascia italo calvino umberto eco oubyen erri de luca pwezi okipe yon kote esansyel jouk jòdi a otrich se yon peyi ki sitiye nan ewòp lès kapital se vyèn pami lòt otrichyen yo pi popilè gen konpozitè franz schubert anton bruckner mozart ak gustav mahler fizisyen ludwig boltzmann ak erwin schrdinger matematisyen kurt gdel ekonomist ludwig von mises ak friedrich hayek filozof karl popper ak ludwig wittgenstein psikanalist sigmund freud ekriven stefan zweig robert musil carl zuckmayer elfriede jelinek joseph roth oubyen thomas bernhard pent gustav klimt egon schiele ak oskar kokoschka avèk aktè ak politisyen arnold schwarzenegger aktè christoph waltz reyalizatè avèk de award nan cannes michael haneke aktè helmut berger men tou adolf hitler emigre nan almay an ak ki mande bay moute nasyonalite otrichyen l yo an avril oubyen tou papa fondatè sionism theodor herzl chimi se syans ki etidye konpozisyon ak reyaksyon matyè ki egziste yo gen plizyè kalite branch prensipal ki egziste nan chimi tankou chimi fizik oswa chimi jeneral ki gen kòm objektif etid lwa fizik divès kalite sistèm ak pwosede chimik yo domèn prensipal chimi fizik yo se tèmochimi sinetik chimik oswa mekanik chimik elektwochimi radyochimi chimi analitik ki etidye analiz materyo yo pou kapab detèmine ak konprann konpozisyon chimik yo ak estrikti yo chimi òganik ki konsène deskripsyon ak etid kabòn ansanm ak konpoze òganik yo chimi mineral ki konsène deskripsyon ak etid eleman chimik ansanm ak konpoze inòganik yo atòm eleman debaz fondamantal ki konpoze tout matyè mo ki soti nan lang grèk ki siyifi endivizib atòm se eleman fondamantal de baz tout matyè ki egziste jeneralman yon atòm fèt ak yon nwayo ki konpoze ak pwoton ak netwon ladan l nwayo atòm nan ki gen yon chaj pozitiv ladan li gen plizyè elektwon ki gen chaj negatif yo menm k ap fè viwonn li vit vit chaj elektwon k ap fè laviwonn nwayo atòm nan sipoze balanse pou gen menm valè ak kantite pwoton ki nan nwayo a yon atòm vin estab lè li fè swa lyezon kovalant swa lyezon yonik nan asosye li ak lòt atòm atòm se pi pitit patikil yon eleman ki toujou konsève pwopriyete eleman an atòmgram mas an gram mòl atomik yon eleman chimik atomisite nan domèn chimi kantite valè atòm ki nan yon molekil nan domèn ekonomi kondisyon òf ak demand ki egziste sou yon mache kote gen tèlman ase vandè ak tèlman ase achtè konsomatè sou mache a youn pa kab enfliyanse fonksyònman mache sa a anfavè kan pa li pou pwovoke chanjman nan pri pwodui yo atomik adjektif pou sa ki gen rapò ak atòm mas atomik rapò mas atòmik yon eleman chimik parapò ak yon douzyèm mas eleman kabòn la nimewo atomik oswa nonb atomik nimewo òd yon eleman chimik nan klasifikasyon peryodik eleman yo ki egal ak ni nonb elektwon li yo ni nonb pwoton li yo krisyanis se yon relijyon monoteyis santre sou lavi jezikris mesi a avèk aktivite premye disip yo ozanviwon premye syèk epòk n ap viv la a rakonte nan nouvo testaman an krisyanism konsidere yon relijyon abraramik kòm jidayis ak islamis chouk yo se jidayism ki repati anpil tèks sakre epi listwa fòmatif espesifikman li repati ansyen testaman an ak kèk bilyon kwayan ke yo rele kretyen krisyanis se pi gran relijyon nan lemonn mo krisyanis la soti nan epitèt jezi se mo grèk kristòs ki vle di kris la yo atribye l bay jezikris sou baz lanmò ak rezirèksyon li kòm senbòl mesi a kidonk sovè limanite sou ki filozòf grèk yo te konn ap pale a krisyanis la sèvi ak eleman fondamantal relijyon jidayik la ki chita sou revelasyon biblik yo pou fè chemen li eleman fondamantal sa yo se adisione sou ekriti sent yo trouve nan relijyon jidayik la i e ansyen testaman kretyen yo ajoute yon nouvo testaman sou ekriti sa yo ki rakonte tradisyon premye moman relijyon krisyanis la t ap fòme nouvo testaman sa a gen ladan li kat liv yo rele levanjil ki ekri daprè matye mak lik ak jan anplis akdèzapot oswa travay kèk lòt lèt yo bay non epit ak liv apokalips la yo konsidere liv sa yo te ekri ozanviwon dezyèm mwatye premye syèk avan epòk n ap viv la epit yo di pòl te ekri yo sanble yo pi ansyen pase lòt yo yo detèmine gen youn nan epit oswa lèt tesalonikyen yo kòm youn nan lèt ki te ekri ozanviwon ane yo konsa apre sa se levanjil yo liv apokalips sanble se li ki te ekri andènye kidonk sanble premye jenerasyon kretyen ki te egziste yo te plis viv nan yon kilti ki gen plis tradisyon oral paske tèks nouvo testaman sa yo potko te ekri nan epòk apòt yo t ap viv la mouvman krisyanis gen anpil faksyon ki fe diferans nan pwen doktrin pa yo epi nan tradisyon yo dabitid krisyanis divize nan kat branch diferan osi gen lòt gwoup konsidere kòm kretyen ki dabitid pa fe pàti nan lis sa legliz sa yo kwè nan kèk nan tradisyon kretyen yo men yo gen tèlman gran varyasyon nan doktrin yo ke yo pa ka kategorize si fasilman kòm lòt legliz kretyen yo legliz sa yo se legliz jezikri pou sen dènye jou yo mòmon advantis setyèm jou yo epi temwen jewova yo michalle jean se yon kanadyèn kebekwaz fèt pòtoprens ayiti talè gouvènè jeneral kanada epitou jounalis se yon poliglòt li pale senk lang fransè anglè panyòl italyen ak kreyòl ayisyen epitou li pale pòtigè byen li tounen chèf antèn plizyè emisyon rezo enfòmasyon radio canada rdi apre sa le monde ce soir l édition québécoise horizons francophones les grands reportages le journal rdi et rdi à l écoute haïti dans tous nos rves sou tèm egzil ak angajman ak ekriven franko ayisyen rené dépestre gran pri fim politik nan festival hot docs toronto nan lane novanm li vini jounalis presantatris rezo enfòmasyon radio canada rdi premye chèn frankofòn enfòmasyon kontinyèl nan amerik dinò li anime plizyïè telejounal ak emisyon spesyalize tankou le monde ce soir l édition québécoise horizons francophones grands reportages le journal rdi epitou rdi à l écoute vil monreyal ak ministè relasyon ak sitwayen ak imigrasyon onere li li resevwa pri pi bon teks nan magazine le federasyon jounalis pwofesyonèl kebèk li prezante epitou li anime sou cbc newsworld the passionate eye ak rough cuts emisyon konsakre a difizyon pi bon dokimantè kanadyen ak entènasyonal pitit fi li marie eden fèt li resevwa pri raymond charrette de konsèy lang franse kebèk li resevwa pri raymond charrette de konsèy lang franse kebèk li chwazi kòm sitwayèn donè kebèk pou reyalizasyon li yo nan domèm kominikasyon li anime edisyon wikenn gran randevou enfmasyon telejounal yo septanm li nommen jounalis presantatè nouvèl radio canada ke li prezante nan vandredi samdi ak dimanch sou premye chèn nan ak sou rdi septanm li prezante chak jou antan ke chèf antèn nouvèl midi sou premye chèn radio canada epitou sou rdi an dat e janvye li se sekretè jeneral òganizasyon mondyal frankofoni pòtoprens se kapital peyi ayiti avèk yon popilasyon moun se pi gwo vil peyi a li sitiye sou gòf lagonav pòtoprens se yon vil ki te fonde nan tan kolon an ayiti ki te otrefwa rele sen domeng anba okipasyon franse li te fonde sou abitasyon randot ki te kòmanse nan zòn bèlè ale jis nan zòn nou rele rue pavée kounye a pa gen moun ki vrèman konnen ki kote non an orijin an pirat franse ki te nan gòf lagonav te dekouvri de ilo ki te nan bè a e yo te ba yo non ilets du prince tou de il sa yo disparèt depi lontan an yon batiman franse ki te rele le prince fè premye desant nan zòn nan apre zan lè vil lan te fonde novanm yo te ba l non port au prince an kreyòl pòtoprens ki vle di pò prens lan anba revolisyon fransèz vil la te pran non port républicain men lè ayiti pran endepandans li premye janvye yo reba l non port au prince se sant ekonomi kilti epi touris ayisyen ekonomi pòtoprens depann prensipalman nan kafe tabak epi sik inivèsite deta ayiti genyen nan pòtoprens windsor klébert laferrière rele dany laferrière se yon ekriven kwonikè ak senaris ameriken kebekwa ayisyen etazinyen li fèt pòtoprens avril ap viv ant monreyal ak miami li ekri nan estil biyografik li fèt nan pòtoprens avril dany laferrière pase anfans li nan tigwav ak grann li da yon figi enpòtan nan travay li kote manman li marie nelson voye li bay grann li pandan te gen kat lane li te pè pou li pat viktim sou rejim franois duvalier papa doc paske papa li windsor klébert laferrière te majistra nan pòtoprens e li te sekretè adjwen nan leta pou komès ak endistri an egzil nan kebèk nan laj onz ane li tounen tounen al viv avèk manman li nan pòtoprens kote li te ale nan lekòl segondè aprè sa li te vin kwonikè kiltirèl nan jounal le petit samedi soir nan radyo ayiti entè sou e jen zanmi li gasner raymond ki te jounalis menm jan avèk li lè sa li ki te gen ven twa zan asasine pa tonton makout yo aprè evènman sa li te pè paske li te soulis latou li te kite près ayiti a li ale monreyal li pat enfòme pèson n sof manman l li te kite nan lane li tounen tounen li aprè sis mwa nan pòtoprens kote li te rankontre maggie madanm li avèk li gen twa pitit fi premye a se melissa li te fèt nan manatann kote maggie te rete de lòt yo se sarah ak alexandra ki fèt nan monyeral lè yo rive nan monreyal nan mwa jen li te viv nan rue saint denis yo te travay nan izi n jouk mwa novanm dat li pibliye premye woman li a ki gen tit ki jan ou fè lanmou ak yon nèg nwa san fatige comment faire l amour avec un nègre sans se fatiguer ki bali yon popilarite san pèdi tan jacques w benedict jwe fim ak li an sa bri san konte yo te tradwi l nan plizyè lang imedyatman li te travay pou estasyon televizyon kòm yon kroniker e tou kom moun kap anonse lè lanati ap fè bon tan ak move tan sa yo rele météo soti nan lane li te al rete nan miyami ak fanmi li li te toujou kontinye ekri aprè sa li te retounen monreyal an nan ete li te pwopoze yon maten kwonik sou radyo kanada apeprè kounye a li se yon kwonikè nan emisyon marie lafrans bazzo bazzo tv kote li gen pòs editoryalis nan mèkredi novanm li te resevwa yon pri médicis laferrière te ann ayiti pandan tranblemanntè janvye madanm li te resevwa yon imèl nan ekriven an di li te an sekirite li tounen al jwenn monreyal sou janvye li te onore pa yo te rele moun an pou ane a nan gala ekselans près la la radio kanada inyon ewopeyèn se yon òganizasyon entènasyonal ki sipranasyonal ak entegouvènemantal ki te etabli ak peyi nan trete mastrich an li fòme yon mache komen ak kowoperasyon nan politik etranjè ak sekirite komin pesc gen tou yon kowoperasyon jistisyè ak nan zafè enteryè nan inyon gen peyi ewopeyèn depi e me almay bèljik chip dànmak espay estoni fenlann frans grès ilann itali letoni lityani liksanbou malt ongri otrich peyiba polòy pòtigal tchèki slovaki sloveni syèd ak wayòm ini inyon ewopeyèn fonde aktyèlman sou twa piye ki distinge pa mòd desizyon anplwaye trete wòm siye oktòb enstore yon trete konstitisyonèl pou ie inyon ewopeyèn ap ratifye kounye a li siyifye yon fizyon de twa piye yo ak yon ajou lòt bagay kote peyi ka kowopere rezime premyè lide yon ewòp ini jis aprè dezyèm gè mondyal e li konkretize yon premyè fwa nan dat avril ak trete wòm lan etap sa se te yon akò sou chabon ak asye sèten peyi nan inyon ewopeyèn nan gwoupe pou avanse ansanm nan pwojè komen an lòt peyi inyon an ta swete patisipe nan pwojè sa a pwojè sa yo pote non kowoperasyon ranfòse pwojè ki pa konsène tout manm inyon an ewo lajan komin ewopòl kolaborasyon polisyè espas schengen òganizasyon pou lib sikilasyon byen e moun mekanis dechanj ewopeyen elatriye gen moun ki konsidere echèk evantyèl de ratifikasyon trete konsitisyonèl ta kòmanse yon nouvo vag kowoperasyon ranfòse ant peyi setadi frans almay bèljik peyiba liksanbou itali inyon ewopeyèn se konpoze senk enstitisyon ki chak jwe yon wòl espesifik à cté de ces cinq institutions on trouve cinq autres organes importants enfin plusieurs agences et autres organismes complètent le système le conseil européen réunion des chefs d état et de gouvernement n est pas encore officiellement une institution de l union européenne bien que le traité constitutionnel le prévoie il a été créé de manière informelle pour résoudre les difficultés d accords au niveau du conseil de l union il se réunit régulièrement ce qui fait que les juristes le décrivent comme une quasi institution il définit les grandes politiques de l union et tente de donner un point de départ en cas de négociations infructueuses au conseil de l union le drapeau européen a été adopté le novembre par le comité des ministres du conseil de l europe exprimant le souhait de voir les autres organisations européennes adopter ce mme symbole le parlement européen en prend l initiative lors d une proposition de résolution en à la suite des premières élections du parlement au suffrage universel direct alors qu il siégeait dans des bâtiments du conseil de l europe à strasbourg o flottait déjà ledit drapeau européen cette résolution est adoptée en confirmée par le conseil des ministres en juin et mise en application en dans toutes les institutions communautaires le drapeau représente douze étoiles d or sur fond bleu le douze signifiant la perfection et la plénitude dans la vraie et seule religion c est à dire le catholicisme et non comme beaucoup le pensent encore les douze pays qui faisaient alors partie de la cee de à gade tou lang ofisyèl inyon ewopeyèn ie te gen kat lang lè te fòme italyen franse alman ak olandè kounye a li gen lang ofisyèl an li ap gen de lang anplis lè woumani ak bilgari ap rantre nan inyon ewopeyèn l espace économique européen eee créé en il associe les états membres de l ue à trois pays de l ancienne aele islann lichtènstayn nòvèj swis un autre membre de l aele refusa cette adhésion après votation populaire cet espace ouvre le marché européen à ces pays et les prépare à une éventuelle adhésion que la norvège a refusée par deux fois par référendum en et en application des grandes libertés de circulation à ces pays en contrepartie ils doivent prendre à leur compte l acquis juridique communautaire l union européenne a conclu des accords bilatéraux avec la suisse accords avec les petits pays andora monako sen maren vatikan mais aussi des territoires comme l le de man jersey guernesey les les féroé pour reprendre la formule de jean monnet l europe ne s est pas faite en un jour ou en un an c est une vielle idée qui a mis des années à se concrétiser yon kontra se yon angajman ant de pèsòn ki deside pou yo dirije tèt yo sou lign demand yo adapte a kèk ekzanp ansyen kontra enkli chanjman sèl chanjman sandal fè san koule etc men nan tout kontra nou trouve nan ansyen testaman sa ki pi fò a se kontra san letènèl kòmande pèp li a ansyen ebre yo pou yo sikonsi pitit gason yo asire ke pitit fi yo marye vyèj e fè sakrifis touye mouton bèf kabrit kòm yon sign de reverans pou bondye tout bagay sa yo ki rezoud nan san koule distenge kontra san pami lòt kontra yo kan jezikris menm vini sou sèn lan li proklame yon mesaj ki te tèlman diferan nan tan l te proklame l la ke pou jis jodi a se yon mesaj ki plen fòs ladan l li pale sou tèm kòm renmen kijan yon moun dwe renmen pa sèlman zanmi men èlmi fè bon zèv pa sèlman a fanmi men etranje kijan yon moun k ap swiv bondye sipoze prete espere anyen an retou yon fidèl dwe menm sibi maltretasyon san fè okenn revanj rekonèt ke revanj se travay bondye pami tout sa jezi ansegne sa ki te pi sevè nan tan pa l kòm jounen jodi a se ploklamasion ke li soti nan peyi gran wa e pawòl ke li pale yo se pa pawòl pa l men sa letènèl di l se yo menm li repete avèk pawòl sa yo jezi distenge tèt li pami tout lòt profèt signale dirèkteman ou endirèkteman ke li se pitit bondye mesi a li di mwen se pen lavi mwen se chemen an mwen ka ba ou yon dlo ki kapab satisfè w etènèlman demoli tanp sa m ap rebati l nan twa jou yon referans sou krisifiksyon e rezireksyon l li etabli yon nouvo kontra men yon kontra pou ki ou mete vi w sou lign se yon testamen san fòs toupandan w vivan testaman trouve fòs li kan testatè a mouri e propozision l yo verifye oubyen aksepte pa moun ki afekte pa kontra diran vi jezi li di pliziè gran pawòl men sa ki vini bay krisyanis vòl se lamò e rezireksyon jezi daprè apòt yo jezi proklame davans kijan l te gen pou l mouri resisite aprè twa jou e retounen al jwen papa ki nan syèl la tou vivan soti sou latè konfime kontra kòm nan ansyen testaman avèk pròp san li apòt yo di tout bagay sa yo rive ekzakteman akòz mesaj lamò ak rezireksyon li disip jezi yo ale anviron ansyen mond lan proklame ansèyman jezi yo yo deside ke lavi l te konfòme avèk ansyen profesi yo toupatou yo pase yo reklame jezi kòm kris mesi esperans jwif yo anpil nan yo bay lavi yo pou konfians yo nan jezi genyen yo te krisifie tou genyen yo te kalonnen avèk ròch pliziè pran prizon tout bagay sa yo ekri nan nouvo testaman kòmanse pa predikasion jan batist sou repantans trouve nan levanjil yo ansèyman ak pasyon jezi entèpretasyon apòt yo fini avè revelasyon jan apòt la sou lafen di mond nouvo testaman konsiste pa venn sèt liv trouve nan dezièm pòsion bib kretyen an madagaska oswa repiblik madagaska repoblikan i madagasikara se yon leta endepandan sitiye nan oseyan endyen nan lwès separe nan afrik pa chèn mozanbik la pi gwo pase kilomèt antananarivo se kapital li pandan pi fò nan syèk la syèkl se pa bay zile nan peyi wa ki nan madagaska kòm envazyon an kolonyal franse aboli an gouvènman an se premye nan fèt madagaska oktòb ak madagaska reprann endepandans li apre yon batay kont nasyonalis kontinyèl frans peyi a se nan mitan premye endepandans lan gen nan zòn nan oseyan endyen ak nan afrik sid nan ekwatè a nan oseyan endyen an senkyèm lan zile nan mond lan km apre ostrali greenland nouvèl gine ak borneo a separe ak kontinan afriken an pa chèn mozanbik se distans ant lwès la ak devan madagaska kòt la mozanbik estime a pi plis pase kilomèt the big island pafwa ki rele wouj zile a nan referans lateritik ki gen koulè plato li tan kilomèt nan nò sid ak kilomèt nan lès nan lwès artchipel vwazen li yo komoryen kilomèt nan nò lwès réinion east km e moris east ak sechèl nòdwès yon chaje ak mòn koupe masif big island lan nan yon nò sid nan yon mwayèn altitid a mèt highlands yo konte pou nan zòn nan total western mwatye nan pi gwo a gaye deyò e ki okipe plis nan plenn alluvions ak ranp de highlands ba yo santral channel mozanbik la pandan ke yon ti kras pis a lès la cliff aplati kou nan yon plenn kòt delimite pa jis nan oseyan endyen nan rejyon nò vòlkanik se izole nan mòn lil la nan pi wo a ki abouti a tsaratanana m se south fon nan semi arid rejyon divize ant plato cho sidwès sèk plain fen sid ak chenn anosyennes sidès alaotra nan km se pi gwo a nan senk gwo lakes madagascar orijinalite nan de madagascar se senbòl ki nan pye bwa an vwayajè a ravinala se gwo divèsite li yo nan plizyè nan tèren e te ankouraje klima de la biodiversité flora ak fon karakterize pa andemism yon vitès siperyè continental flote montre ke peyi zend ostrali antatik madagascar afrik ak amerik disid yo te ini nan yon peyi yo rele gondwana men gen milyon ane kontinan an kraze fòm separe kontinan depi peryòd kwatèrnèr madagascar te prèske rive nan moman kote li sa ka esplike orijin egzistans lan ak nan fon komen flora madagascar ak afrik ak amerik disid osibyenke pwofil jewoloji trè pwòch sepandan gen izolasyon la sou tan madagascar jeyolojik chanje fon yo ak flora nan yon fason inik se poutèt sa sou zile a big espès patikilye ki rive okenn kote lòt moun andemisite ki gen ladan lemor ki pi popilè yo se yon egzanp nan yon pwen de geologie view yo te jwenn nan nan estrikti a big island nan tout peryòd nan istwa a planèt la pwen an nan zile a se maromokotro nan tsaratanana masif an nan mèt poutèt topografi li ansanm madagascar mozayik nan yon peyizaj zile a se nan plen gwo kontras ant sid bush la forè twopikal ki nan lès la highlands granite yo nan sant la pafwa pa surmonter hills masif de savannah vòlkanik sedimantè ak nan lwès la a nan zile a jeneralman madagascar konsidere kòm yon pati nan afrik men li deja dekri kòm kontinan nan wityèm madagaskar nan lil la te parèt okipe jiska anpil moun pa ta nan konmansman an nan epòk nou an tout bagay sa yo sijere ke eksploratè bonè yo nan navigatè indonesia aktyèl la plis espesifikman zile a nan sid borneo kalimantan lan oswa kote gen moun ki toujou fèt nan dayak enteryè a tankou ma anyan la ki nan lang moun pale byen nan madagascar nan pèp la navigasyon malayo polynesien oubyen nusantara nan oseyan endyen an nan lwès la reprezante yon gwo mouvman moun ki te kòmanse pandan omwen twazyèm milenè a bc nan oseyan pasifik la li te fè yon posib mèsi domination bonè nan atizay la navigasyon patikilyèman karakterize pa itilize nan bato ak kannòt multikok vibrasyon selon sous chinwa date de syèk sa yo byen bonè nan epòk nou an pi gwo a nan bagay sa yo kapab pote yon pasaje ak dè santèn de mil tòn machandiz nan premye moun yo madagascar azyatik metrize metal tankou fè diri ak swa resi anplis diri yo pote yo avèk cultigens plante anpil nan sid lès azi tankou bannann koko iyam sik kann taro li sanble ke tou sa yo te posede navigatè enstitisyon indonesian sou kot la afriken ki te kòmanse antre nan pèp bantou nan enteryè a nan kontinan an nou kapab alò ke ipotèz entwodiksyon nan plant nan azi te jwe yon wòl enpòtan nan eksplozyon nan popilasyon an ki orijin nan agrandisman nan bantou istwa a pandan madagascar milenè an premye nan epòk nou an nou toujou konprann trè mal yon moun kapab asime ke zile a te jwe yon wòl enpòtan nan komès la ansanm ak epis sid lès ant azi ak mwayen oryan an oswa dirèkteman nan kot afriken an komès esklav la te absan pa paske youn nan youn men nou jwenn mansyone nan prezans nan esklav afriken oubyen zenj zanj ofri nan tribinal la nan peyi lachin javanèz nevyèm nan koumansman syèk la ak yon lòt menm kòmanse madagascar eksperyans li nan africanization popilasyon afriken an prezans nan lil la sanble sepandan vini masif syèk la jiskaske nevyèm anba direksyon komès mizilman an kidonk avan avèk la islam arab deplase vit indonesians kòt la imedyatman epi afriken yo rive sou kontwòl zile yo ak pati komoryen kot la de madagascar antretan nan konpetisyon anba pouvwa ansanm nan new maritim chinwa song sid e endyen chola endonezi thalassocracies yo ap bese nan vit byenke yo toujou a pòtigè javanèz nan madagascar maren lè yo te apwoche sèz syèk la tout sa dirije izolasyon madagaskar nan fanmi an ki te pi popilè sòti deyò a pa echanjè mizilman jodi a popilasyon an ka de madagaskar konsidere pwodui a nan interbreeding ant okipan bonè pouse indonesia ak afrik paragwe se yon peyi ki sitye nan amerik asounsyòn se kapital paragwe ewopeyen yo te rive nan rejyon an nan sèzyèm syèk asuncion te fonde pa juan de salazar nan lane nan jou a asonpsyon pakonsekan non orijinal li se nuestra seora de la asuncion asuncion vin yon gwo vil nan amerik di sid anpil jezuit misyon yo ak anpil abitan ki te pase nan vil sa ane yo te gen moun nan dominasyon an nan jezuit gwarani endyen yo nan pwovens jezuit paragwe nan ki gen yon pati nan paragwe jodi a men tou yon pati nan brezil ak ajantin ajantin nan eta misiones kouran jezuit se prezans nan manisfèstasyon patikilyèman nan etablisman an nan nan rediksyon bouk ki konpoze de oubyen plizyè santèn milye endyen etabli epi sipèvize sèlman de jesuit li te pale nan koneksyon nan christian kominis clovis lugon tèl degre ke lavi a nan kominote a te gwarani maten jouk nan chak zouti distribisyon travay jaden yo apiye ak tout fòs pa relijyon obligatwa h mas nan maten jou ritme pa fèt relijye an pa lòd alfaro enstitisyon monachi panyòl ki ofri yon baz lejislatif klè rediksyon sa yo fòmèlman entèdi blan ak nwa mestizos endyen yo egzante nan sistèm encomienda annakò ak endyen charger yon kolon te resevwa edikasyon kretyen ak pwoteksyon an echanj pou travay nan jaden li pwovens yo te fè pati paragwe viceroyalty anwo a nan perou kreyasyon viceroyalty a nan rio de la plata a an ki te youn nan paragwe kartchié an e yo te nan yon zòn estratejik yo travèse ant pwen yo min pewouvyen sitou min ajan de potosi bolivi e pò a buenos aires an metal ki touche espay konsekamman ekonomi an te dwe redwi aktivite min gwarani an ogmante pou vyann bèt ak kwi an patikilye ki itilize pou fè sak minè yo ak milèt pote ekipman nan zòn falèz min sepandan nan sistèm abitan yo koupe detèste jesuit an espay ak pòtigal depi lòd alfaro gwarani dedwizan encomienda la abitan rèd anvi achte kanpe esklav yo te fèt e sa pi fasil pase rediksyon sanble yon gwo kantite nan yon kote endyen patikilyèman sa yo te ka nan an yo ak atak yo bandeirantes abitan pòtigè nan vil ki tou pre sao paulo an konsekans wa espay otorize gwarani nan bra yo ak milis fòm nan batay ki te rive nan rio de viktwa mborore gwarani la ak kont jesuit paulists yo chòk tou sa ki te lye ak lit de panyòl ak pòtigè anpil anpi an yo te trete ki te siyen trete madrid la oswa limit ant pòtigè ak panyòl monaki yo an echanj pou evakye a pòtigè nan olye colonia kontrebann espas pòtigè ak menas nan buenos aires chita sou bò kote lòt la nan de rio plata wa peyi espay ki te deja bay jesuit nan administrasyon an nan zòn lan te koupe sèt evakye irigwe rivyè de lès la ak sede teritwa sa a pòtigè refize gwarani manisfèstasyon pa nan gè a koupe yo depi anba pisans yo kasik chèf nan tribi ak corregidor prezidan konsèy la nan yon rediksyon nicolas neengiru sa episode kouraj rimè ki te sikile nan ewòp sa fè yon rediksyon nan eta yon vrè leta nan men yo jesuit a operatè a gwarani fondamantal reyalize batay ni an panyòl ak pòtigè li te gen rimè ki se menm eta sa dirije pa yon anperè tankou neengiru pwesizeman reponn non a nicolas epi li te bat pwòp lajan li yo di ke yo te wè kèk kopi tout sa te enfliyanse pa san an sou desizyon an a pòtigè monachi an lè sa a an panyòl monachi an ranvwaye jesuit nan anpi ameriken nip se yon depatman ki sitiye nan peyi ayiti vil miragwàn se chèflye li anpil komin nan depatman nip lan twouve yo bo lanme pa egzanp miragwàn ti rivyè de nip ansavo ti twou de nip baradè ak gran boukan nan sitiyasyon sa a lòt yo pataje ant plenn ak mòn pa egzanp komin payan komin fondènèg komin lazil ak komin plezans de nip depatman nip lan te kreye nan lane sou pati lès depatman grandans se yon lwa palman ayisyèn an te vote nan lane ki te pèmèt depatman sa a rive kreye pifò zòn ki fè pati depatman sa a grandans gen kèk ti zòn tou ki te nan depatman sid abraram pa egzanp se yon ti zòn ki te nan zyèm seksyon aken ki vin nan katriyèm seksyon miragwàn depatman nip divize an awondisman ak komin nan depatman nip agrikilti ak elvaj se pi gwo aktivite ekonomik depatman an aprè sa se komès nan vil miragwàn genyen yon waf kote bato debake sa pèmèt gen anpil aktivite komès nan vil sa a nan depatman nip gen anpil pwodiksyon agrikol nan seten komin kòm payan ak fondenèg yo pwodui anpil yanm manyok ak bannann nan komin fondenèg yo pwodui anpil kann anana ak mayi pwa nwa pwa kongo nan komin payan yo pwodui anpil patat pwa ak manyok nan komin miragwàn yo pwodui diri nan komin ansavo yo pwodui mayi ak pwa nip se youn nan zòn ki gen min boksit te gen yon konpayi etranje ki rele renolds ki te konn ap eksplwate pwodui sa a sa gen kèk lane nan depatman nip gen plizye sit touristik pami yo gen yon chit dlo ki rele so di baril ki twouve li nan zòn sentiv nan komin ansavo gen plizye inivèsite ak lekòl pwofesyonèl nan depatman an pami yo genyen upnip ki se inivèsite piblik nip ki ofri syans administrativ ak syans ledikasyon genyen tou yon lekòl dwa gen plizyè gwo evènman kiltirèl ki konn reyini anpil moun nan depatman an youn nan yo se fèt sen jan batis miragwàn aprè sa se festival pwason ti rivyè epi ak fèt patwonal ki nan chak komin yo selebrasyon me konn trennen anpil moun tou fransè yo repran li byen rapid komisè konvansyon an viktò ig retire esklavaj epi li mete giyotn sous solidarite ak gwadloup an poko tradui source archives nationales modifier la départementalisation jusque là colonie franaise la guadeloupe devient un département d outre mer dom par la loi du mars me un rapide sondage au sein de la population révélerait que peu de personnes savent que se sont déroulés des évènements graves en me me an le pays se relève à peine du passage du cyclone inès en septanm aujourd hui encore présent dans les mémoires des plus anciens au niveau social les ouvriers du bâtiment se mettent en grève pour demander une augmentation les négociations qui se tiennent depuis le début mai n aboutissent pas une rencontre est programmée pour le vendredi mai à la chambre de commerce entre le syndicat cgtg et le patronat emmené par brizard les ouvriers demandaient d augmentation les négociations échouent la situation dégénère la foule massée devant la cci se révolte des crs arrivènt une émeute éclate coups de crosse de fusil pierres gaz lacrymogène bouteilles conques de lambi sont échangés les crs tirent l une des eres victimes fut jacques nestor militant du gong voir plus bas très populaire à lapwent d autres tombent parmi lesquels pince maille taret rapidement les affrontements s étendent à toute la ville jusqu à récemment les services officiels faisaient état de huit morts le nombre exact de morts resta longtemps secret ce n est qu en qu on su que le nombre était d au moins morts les jours qui suivirent donnent lieu à une vague d arrestations notamment parmi les militants du gong qui sont emprisonnés inculpés et envoyés en métropole pour atteinte à l intégrité du territoire national l adoption de la loi du mas qui érige la région en collectivité territoriale fait gwadloup l une des régions franaises modifier la gwadloup actuelle dans les années avec de chmeurs sinon plus la guadeloupe voit ses tensions sociales s aggraver et s inquiète de son destin futur zannanna se yon plant epitou yon fwi li nan fanmi plant non syantifik li se ananas comosus l li soti nan amerik disid nan nò brezil nan amerik santral ak karayib anana se yon espès plant nou jwenn sou tè li kapab grandi a m nan tout sans avèk fèy li yo long de cm a m plen ti pikan e pafwa lis anana bay yon sèl flè nan kòmansman tij li avèk yon pakèt fèy kout sou tèt flè yo ki vin bay nesans ak anana anana se yon plant twopikal ki kapab mouri si li nan yon tanperati ki pi piti pase degre sèlsiyis se pou rezon sa nou pa dwe konsève li nan frijidè li kapab pran a mwa pou plante epi rekòlte li kapab pran oubyen mwa pou li bay nesans avèk anana epi a mwa pou li bon epi w kapab rekòlte yon pye anana kapab donnen fwa e menm fwa yon premye fwa li bon aprè mwa e dezyèm fwa aprè mwa mo anana soti nan tupi guarani nan nan ki vle di fwi ki pi santi bon pami tout fwi yo enfòmasyon sou pwodiksyon anana an ayiti mango se yon fwi ki donnen nan peyi twopikal kote ki fè cho pandan prèske tout ane a koulè po li ka jòn wouj oubyen vèt sa depann nan ki faz li ye epitou ki tip mango li ye se yon fwi ki gen anpil chè koulè jònabriko ou jwenn anpil ji nan mango epi ji li gen anpil fib ki chaje vitamin c ladann nan peyi ayiti genyen plizyè kalite mango egzanp mango fransik mango koure mango janmari mango avril mango batis mango miska mango laksann mango blan mango gap mango won mango porèd mango gèp mango tiklo mango pennsik mango ken mango fil mango jeremi mango mika mango labich ak anpil lòt kalite mango toujou an jeneral genyen kalite mango anviwon pou sa ki konsène vitamin mango genyen vitamin a yo kapab fè plizyè bagay avèk mango yo fè jele yo fè piwili yo fè ji avèk li ak anpil lòt bagay ankò zaboka se yon fwi li soti nan pye zaboka non syantifik li se persea americana li soti meksik ki ka menne dot kote zaboka donnen nan pye bwa pye a rele avokatye po a gen koulè vèt andedan zaboka gen koulè jòn li gen yon grenn andedan l grenn nan gen koulè mawon nou konn manje zaboka ak mayi moulen avèk pen ak kasav yo vann zaboka nan mache li gen vitamin a gen zaboka ki gen fòm won gen yen tou ki gen fòm long zaboka nou jwenn li nan manje ki konstwi kò zaboka se yon fwi ki gou anpil istwa mo sa yo defini enjenyeri kòm aplikasyon de konesans syantifik e teknik pou rezoud pwoblèm kòmen yon ekspansyon definisyon sa dwe konsidere gran enpak politik e ekonomik sou desizyon yon enjenyè kapab fè se yon syans ki mande anpil imajinasyon vizyalizasyon yon bon fondasyon sou syans fizikal fizik estatik dinamik materyèl karakteristik etc matematik bon jijman avèk abilite pou kontiniman entegre nouvèl teknoloji avan de pwodui yon objè oubyen prosès nesesè pou fasilite aktivite imèn pou mete li tou senp travay yon enjenyè se itilize benefis konesans syantifik pou rezoud pwoblèm lòm nan sosyete modèn e g yon gwo vil moun viv an gouf e sou yon baz pèmanan ki kreye yon sityasyon trè konplike premyèman li konsome resous lokal yo dezyèman anpil moun konsantre ansanm kiltive yon anviwònman kote salte kapab gonfle sou pil avèk pakèk twazyèman yon gwo vil itilize anpil enèji nou kapab kontinye elabore sou plizyè lòt pwoblèm toujou pou rezoud pwoblèm sa yo yon enjenyè pa fokis senpleman sou analize ekzistan pwoblèm sa yo men lè li dekouvri yon pwoblèm li chache yon mwayen pou aleje li oubyen elimine li totalman enjeniè a fè wout ki nesesè a pou bay kiltivatè yon fason pou rapidman vini jwenn konsomatè k ap viv nan vil la fè li posib pou kiltivatè a ka pote pwodui li vin vann nan mache li chache yon jan pou pote dlo bay tout moun nan vil la pa konstwi liy distribisyon nesesè e touprè pou tout moun kapab trouve dlo li chache yon fason pou itilize idwokab idwo elektrisite pouvwa van ou solèy pou delivre pouvwa elektrik nesesè pou soulaje aktivite yon vil travay yon enjenyè pli konplike ke sa toujou li konsiste plis ke chache yon mwayen pou rezoud pwoblèm avèk ofri solisyon posib pafwa sa se senpleman kòmansman majorite plan pwojè enjenyeri pran tan avèk yon ekip de patisipan pou reyisi men pou ekzekite plan mande lajan negosyasyon politik taksasyon e plizyè lòt kalite kolaborasyon sipoze ou vle bati yon sant distribisyon dlo nan pòtoprens tankou enjenyè ou kapab bezwen topografi lokasyon ki konsène estatistik sou kantite moun nan k ap bezwen dlo ou chita w fè tout kalkilasyon ki nesesè pou etabli ki kalite tank ou bezwen a ki elevasyon li sipoze ye ki grosè fil distribisyon yo ki pouvra ponp ki nesesè si w menm bezwen ponp etc men aprè w fini tou detay sa yo desizyon an pa desizyon pa w ankò ou sou pitye kliyan ki peye w pou fè travay la si pou w jamè wè projè sa reyisi avèk plis kliyan w ap travay plis konplikasyon pwoblèm sa yo ka poze an nou di se gouvènman ki te ba w travay sou pwoblèm sa menm anvan w kòmanse gen pwoblèm nan yon peyi kote dlo pòtab raman asèsib kiyès ki deside ki kote k resevwa dlo avan ki kote lajan ap soti ou di taks kiyès k ap peye li e konbyen lajan tout pwoblèm sa yo nesesite ke yon enjenyè pa senpleman gen yon bon baz syantifik men yon abilite pou travay ak konprann e byen kominike avèk kliyan ki bay li fè travay yo kretyen se yon moun ki kwe ke jezikris se sovè mond la e ki kwe nan sent bib la kretyèn se feminen de kretyen kretyen an deside pou li viv lavi li nan yon sans ki konfòm avèk prensip jezikris etabli diran sejou li sou latè prensipalman trete lòt moun kòm ou menm ta renmen lòt moun trete w yon kretyen aksepte ke jezi se reyèlman mesi esperans jwif yo i e kris moun sa kwè ke konfyans li mete nan jezi kòm pitit bondye yon deklarasyon jezi fè konsène tèt li ba li rezon pou li viv avèk espwa nan vi prezan pi enpòtan toujou moun nan konfese ke aprè lanmò li prale nan paradi kote jezi deja prepare yon plas pou li ki vin jistifye li devan bondye ki fè fidèl sa merite ale nan syèl aprè lanmò moun sa dakò avèk totalite doktrin kretyen an souliyen nan nouvo testaman pa jezi apòt li yo kòm jan ak pòl ak lòt disip apòt li yo tankou timote nan bib la mo kretyen an parèt premyeman nan liv travay apòt yo kote ki ekri aprè sa banabas alé lavil tas al chèche pòl lè l jwenn li li mennen l lavil antiyòch yo pase yon ane ansanm ap fè reyinyon avèk legliz laba anseye moun sa yo se nan menm chapit sa nan liv travay nou trouve ekri se nan lavil antiyòch yo te rele disip yo kretyen pou premye fwa travay apòt se yon disip konplètman peswade men konvès la pa nesesèman verite yon apòt se yon ofis espesyal ki rezève pou kwayan ki pre bay vi yo pou doktrin profèt yo ki proklame mesaj filozofi osinon metòd yo menm te resevwa nan men mèt la apòt la se yon disip ki kwè li pran aksion ki evidans pou tout moun wè disip òdinè a kwè men aksion l yo pa nesesèman evidan douz apòt yo se yon gwoup nan original disip jezikris yo ki te fòme sèk mitan moun ki te antoure l iyo pandan lavi li sou latè yon gwoup gason ki akonpaye li pandan misyon li sou latè avan trayizon li pa jida youn ladan yo arestasyon li ki finalman rezoud nan krisifiksyon li pa gouvènman okipasyon women an matias te chwazi pa onz premye apòt yo aprè rezireksyon jezi pou ranplase jida ki li menm te deja fè siyousid pou matias te kapab ede lòt onz yo proklame levanjil la pòl menm te chwazi pa jezi aprè yon visyon sou wout dama jodi a kapital peyi siri lè sa yo te pi konnen li kòm sòl en wout pou ale pèsekite kretyen ansyen testaman opoze a nouvo testaman se premyè pati nan bib kretyen an nan ansyen testaman oubyen ansyen kontra youn trouve plizyè sijè de gran enpòtans pou jwif de relijyon jidayis kòm kretyen de krisyanis li eksplike istwa letènèl avèk moun kòmanse a kreyasyon kèk nan enpòtan tèm twouve nan ansyen kontra konsiste pa chwa moun pou dezobeyi bondye jijman bondye akòz de vyolasyon moun lòd la plan bondye pou retabli moun nan yon pozisyon de lagras i e esperans mesi a nou ka divize ansyen kontra nan sèt pati liv moyiz yo i e lòd la liv jij yo tranzisyon izrayèl liv wa yo avèk iztwa wa yo liv egzil yo liv powetik yo liv pwofèt majè yo e liv pwofèt minè yo kwayan katolik ak pwòtestan avèk jwif sèvi avèk liv nan ansyen testaman yo men yo pa egzakteman menm bagay pou chak gwoup bib katolik la enkli kèk liv ki pa twouve nan bib jwif e pwòtestan an jwif avèk pwòtestan itilize menm liv men yo divize diferaman gade tou paj tranzisyon izrayèl jezi isa arab isa se te konsidere kòm yon mesaje bondye ak masih a mesi ki moun ki te voye yo gide timoun yo nan pèp izrayèl la bani israil avèk yon ekriti nouvo injil la oswa levanjil yo se kwayans nan nan jezi ak tout lòt kote nan kèk mesaje bò bondye ki nesesè ak yon egzijans pou yo te yon mizilman koran la mansyone jezi yon lè nan non ven senk fwa pandan ke li sèlman mansyone muhammad pa non kat fwa li di ke jezi te fèt kay mari arab maryam kòm rezilta a nan konsepsyon virjinite yon evènman mirak ki te fèt pa dekrè bondye a arab allah ede yo nan ministè li a moun yo jwif jezi te bay kapasite a fè mirak tankou t ap geri avèg la yo pote moun ki te mouri tounen nan lavi elatriye tout pa pèmisyon bondye a olye de nan pwòp pouvwa li dapre pou opinion nan popilè ak tradisyon mizilman jezi pa te kloure sou kwa men olye mwen te leve soti vivan pa bondye jouk nan syèl la sa a se ogmante konprann li vle di nan kòporèl asansyon menm jan ak tout pwofèt yo jezi se konsidere kòm yo te yon mizilman sètadi yon moun ki soumèt ba volonte bondye kòm disip li te anonse yo ke ou dwe adopte dwat chemen an kòm te bay lòd pa bondye islam rejte kretyen trinitèr wè jezi la te bondye senkan sa oswa pitit gason bondye a ke mwen te janm kloure sou kwa oswa resisite oswa sa mwen janm atoned pou peche yo a limanite koran la di jezi li menm pa janm reklame ke nenpòt nan bagay sa yo epi li ankò endike ke jezikri ap refize gen janm reklame divinite nan jijman an siyati ak bondye va pran defans li koran la mete aksan sou sa jezi te yon moun mòtèl ke yo te ki tankou tout lòt pwofèt yo yo te divin chwazi a gaye mesaj bondye a tèks islamik anpeche asosyasyon an nan patnè ak bondye eskive mete aksan sou yon nosyon trè strik sou monoteism tawhid tit anpil yo bay jezi menm nan koran la ak nan literati pifò nan komen ke yo te al masih mesi a la jezi se tou nan fwa yo rele bouche nan liv pwofèt yo moun pèp izrayèl paske nan kwayans jeneral mizilman jezi te pwofèt la dènye ki te voye pa bondye yo gide timoun yo ki nan pèp izrayèl la jezi se te wè nan islam kòm yon précurseur a muhammad ak mizilman yo ki te kwè ki te te predi nan ap vini sen an kont lan koranik nan jezi kòmanse ak yon ki dekri nesans la manman l mari ak sèvis li nan lavil jerizalèm tanp lan pandan y ap anba swen nan pwofèt la ak prèt zakari ki te li se papa jan batis la koran la lè sa a ale sou dekri konsepsyon jezi a ki moun koran eta mari a te chwazi pa bondye sou fanm yo nan tout mond yo konswa jezi pandan y ap toujou yon jenn fi mari te retrè nan tanp lan kote li te vizite pa zanj gabriyèl nan arab jibrail bay nouvèl yo kontan nan yon apa pou bondye yo se koran eta a ki bondye te voye mesaj la nan zanj gabriyèl nan kay mari sa a bondye te gen emeritus mari nan mitan fanm yo nan tout nasyon yo mari zanj lan te di tou ke li ap akouche nan yon apa pou bondye yo te rele jezi ki moun ki pral gen yon gwo pwofèt ki moun bondye va ba levanjil la zanj lan pli lwen mari di jezi ap pale nan anfans ak matirite epi yo pral gen yon konpayon mache dwat devan bondye nan syèl la lè yo te nouvèl sa a yo bay mari li te mande zanj lan ki jan l te kapab vin ansent gen yon pitit lè pa te gen okenn moun manyen li reply la nan zanj lan kay mari te menm si sa allah createth sa li willeth lè li menm ki dekrete yon plan li di l men l se pou ou epi li se koran la se poutèt sa eta sa jezi te kreye soti nan zak la nan volonte bondye koran la konpare sa a kreyasyon mirak nan jezi ak kreyasyon adan kote bondye te kreye adan pa zak li nan volonte kun fa yakun sa vle di se pou epi li se dapre pou koran la menm repons la te bay kesyon an nan zakari lè m te mande ki jan madanm li elizabeth te kapab vin ansent yon ti bebe kòm li te fin vye granmoun the quran narrates the virgin birth of jesus numerous times the quran states that mary while traveling in the desert of bayt lahm bethlehem was overcome by the pains of childbirth during her agony and helplessness god provided a water stream under her feet from which she could drink furthermore as she was near a palm tree mary was told to shake the trunk of the palm tree so that ripe dates would fall down from which she could eat and be nourished mary cried in pain and held onto the palm at which point a voice came from beneath her understood by some to refer to jesus who was yet in her womb which said grieve not your lord has provided a water stream under you and shake the trunk of palm tree it will let fall fresh ripe dates upon you and eat and drink and calm thy mind that day mary gave birth to her son jesus in the middle of the desert forty days later she carried baby jesus back to her people the quran goes on to describe that mary vowed not to speak to anyone that day as god was to make jesus who muslims believe spoke in the cradle perform his first miracle the quran goes on to narrate that mary then brought jesus to the temple where immediately she was ridiculed by all the temple elders zachariah believed in the virgin birth and supported her the elders accused mary of being a loose woman and having touched another man while unmarried in response mary pointed to her son telling them to talk to him they were angered at this and thought she was mocking them by asking them to speak with an infant it was then that god made the infant jesus speak from the cradle and he spoke of his prophecy for the first time he said which are verses in the chapter of mary in the quran he said i am indeed a servant of allah he hath given me revelation and made me a prophet koran eta yo ke jezi te ede pa yon gwoup nan disip ki te kwè nan mesaj jezi a pandan ke yo pa nonmen disip yo koran an fè sa ki bay yon sikonstans kèk nan jezi t ap mache bay mesaj mesaj la ak yo koran la mansyone nan chapit vèsè la a se disip yo soumèt nan konfyans nan bondye a islam lè jezi te jwenn gen plis konfyans sou pati yo m te di ki moun ki pral moun k ap ede mwen a travay la nan ala di disip li yo nou se moun k ap ede allah a nou kwè nan allah ak ou rann temwayaj ke nou se mizilman disip pi long nan naratif jezi a ap ankouraje patisipasyon yo lè yo mande pou yon tab laden yo dwe voye nan syèl la pou prèv plis ke jezi se t ap anonse bon mesaj la vre istwa sa a karakteristik nan chapit vèsè gade disip yo te di o jezi pitit gason mari ka ou seyè voye desann nan nou yon seri tab avèk laliman soti nan syèl la jezi di allah laperèz si nou te gen konfyans yo te di nou sèlman vle manje ladan l ak satisfè kè nou epi yo konnen se ou menm ki tout bon te di nou verite a e ke nou tèt nou yo ka temwen devan mirak la jezi di pitit gason an nan mari o allah seyè nou an voye ban nou soti nan syèl la yon seri tab avèk laliman ke gen pouvwa pou pou nou pou premye a ak dènye a nan nou yon festival solanèl ak yon siy lwen ou ak bay pou aliman nou an pou ou ye sustainer a pi bon nan bezwen nou allah te di mwen pral voye li desann bò ou men si nenpòt nan ou apre ke lafwa pran pozisyon kont mwen pral pini l ak yon penalite sa yo kòm mwen pa t voye yon bann move sou nenpòt nan youn nan mitan tout pèp yo tèks kategorikman refize nosyon de krisifiksyon oswa lanmò atribiye nan jezi yon lè nan bib la koran eta a ki moun sètadi jwif yo ak women t ap chache touye jezi men yo pa t sou yon kwa ni touye l byenke sa a te fè fè a parèt sou yo mizilman kwè jezi pa te kloure sou kwa sa men olye mwen te leve soti vivan pa bondye jouk nan syèl la sa a se ogmante konprann li vle di nan kòporèl asansyon yo te di ke nan vante nou touye kris la jezi pitit gason mari messenger nan allah men yo touye l pa ni kloure sou kwa l men se konsa li te fè fè a parèt epi yo ladan l moun ki diferan yo plen ak dout ki pa gen okenn konesans un sèten men se sèlman konjekti yo swiv pou nan yon garanti yo touye l pa non allah fè l leve jouk tèt li li allah se yon pakèt afè nan pouvwa a wise diskite sou rèv la vle moun sa yo ki entelektyèl ki te refize krisifiksyon an ansiklopedi a islam ekri refi a anplis de sa se nan akò pafè avèk lojik a nan koran la istwa yo biblik repwodwi nan li eg jòb moyiz jozèf elatriye lè epizòd sa yo ki gen rapò ak istwa a nan kòmansman an nan islam demontre ke li se pratik bondye a sunnat allah fè triyonf konfyans finalman sou fòs yo nan sa ki mal ak advèsite se konsa se vre wi ak difikilte vini fasilite xciv paske se jezi mouri sou kwa a ta gen te vle di triyonf la nan bouro li a men vèrse nan révandiké yo ke yo sèrtèneman echwe vre wi bondye ap defann moun ki kwè kseui li te konfonn kav yo nan lènmi yo nan kris la iii a tranzisyon izrayèl se yon peryòd biblik kote pèp izrayèl la te fè bondye demand sa a nou bezwen yon wa pou dirije nou tankou tout lòt nasyon yo avan tan sa izrayèl te yon teyokrasi douz tribi izrayèl yo pat gen yon sengilè chèf imen anpatikilye pwofèt samièl chwazi sayil kòm premye wa pou izrayèl lè wa sayil dezobeyi li bondye rache kouwòn nan soti sou tèt sayil li kòmande samièl pou li ale chèche yon lòt wa pou izrayèl pami mitit izayi yo pwofèt la chwazi david pou dèzyèm wa izrayèl malgre david te tou jèn gason monoteyis derive de grèk monos yon sèl ak teyos dye se kwayans relijye osinon filozofik ki rekonnen egzistans yon sèl dye opoze a politeyis egalman diferan ak panteyis anpil nan relijyon plis popile nan lemond jodi a se group relijyon monoteyis monoteyis se yon moun ki kwè monoteyis li entèresan pou endike la nan krisyanis bondye manifeste an twa distenk ekspresyon bondye papa ki nan syèl la bondye pitit la i e jezikris e bondie sent espri a ki reyini kòm youn nan yon sent trinite yon sèl bondye youn nan aksyon nan pawòl san kontradiksyon san varians reljyon pèp mizilman yo ki rekonèt ala kòm sèl dye relijyon jwif yo ki rekonèt yawey jewova kòm sèl dye zoroastris se premye relijyon monoteyis nan end mitrais sete relijyon monoteyis nan end ak ewòp atonis sete relijyon monoteyis nan ansyen ejip sikis se relijyon monoteyis nan end teyokrasi se yon sistèm gouvènman kote dirijan se lidè relijye osinon yon gwoup lidè relijye lide jeneral la nan yon teyokrasi se pou mete bondye an chaj pou mete li nan yon lòt sans se sèl bondye ki sèl chèf gouvènman mòmon sete yon teyokrasi nan diznevyèm syèk ozetazini avan tranzisyon izrayèl izrayèl te yon veritab teyokrasi douz tribi izrayèl yo pa te gen okenn chèf anpatikilye yo te depann de profèt yo jij yo ak prèt yo pou di yo kijan bondye vle yo viv nan sans sa yawey bondye izrayèl te wa izrayèl tou jodi a kèk gouvènman tankou gouvènman iran konsidere pa kèk moun kòm yon teyokrasi malgre iranyen yo gen yon prezidan eli men gen yon gwoup eklezyastik ki gen gwo pouvwa desizyon pa fèt nan peyi a si ke yo menm yo pa bay akò yo aprè yo fin bay akò pa yo se lè sa balon an pase al jwenn politisyen yo islam se yon monoteyis abrahamic relijyon ak atikile pa koran la yon tèks konsidere ke aderan li yo yo dwe pawòl bondye a motamo nan bondye arab allah ak yon bagay ke ansèyman yo ak egzanp normatif yo rele sunnah a ak konpoze de adit nan muhammad konsidere ke yo fè pwofèt la sot pase yo nan bondye yon pratikan nan islam yo te rele yon mizilman mizilman kwè sa a bondye a se youn ak inik ak bi pou yo egzistans la se bay renmen ak sèvi bondye sa mizilman kwè islam tou se vèsyon an konplè epi inivèsèl nan yon konfyans orijinèl revele ke te nan anpil fwa ak kote anvan avèk tou atravè abraram moyiz li jezi moun yo te konsidere mesaj pwofèt yo yo kenbe mesaj anvan ak revelasyon yo te pasyèlman chanje oswa pèvèti sou tan men konsidere koran la yo dwe tou de inaltere la ak revelasyon final la nan bondye konsèp ak pratik relijye gen ladan poto yo senk nan islam ki se konsèp debaz ak zak obligatwa pou adore ak apre lalwa islamik ki moun lan manyen sou pwatikman aspè chak nan lavi yo ak sosyete a bay konsèy sou sijè multiples soti nan bankè yo ak byennèt sosyal lagè ak anviwònman an majorite nan yo se mizilman sunni yo te nan tout mizilman rèd nan dezyèm pi gwo chiit fè moute plis abitan mizilman majorite peyi a se lakay endonezi de mizilman nan mond lan ki te swiv pa pakistan bangladèch ak peyi lejip minoritè dimensionnable yo tou yo te jwenn nan zend peyi lachin lawisi ak kèk pati nan ewòp avèk about milya dola disip oswa a moun nan popilasyon latè a islam se dezyèm pi gwo a ak youn nan relijyon yo plus ap grandi nan mond lan pifò konplè serye islam nan konsèp debaz se monoteism ki rele tawhid arab se bondye ki dekri nan chapit nan koran la kòm di se bondye li ye youn la ak sèlman bondye etènèl la absoli a li vin fè pa ni se li anjandre epi pa gen tankou l l mizilman yo repouse doktrin nan trinité kretyen nan la ak divinite nan jezi konparezon li nan politeyis men asepte jezikri kòm yon pwofèt nan islam bondye di a se pi lwen pase tout konpreyansyon ak mizilman pa oblije visualized bondye se bondye ki dekri epi refere yo bay nan non sèten oswa atribi ki pi komen ke yo te al rahman sa vle di swayan nan ak al rahim sa vle di mercl la gade non bondye a nan islam a mizilman kwè ke se kreyasyon nan tout bagay nan linivè a te pote nan yo te dapre lòd absoli bondye a fè ak kidonk li se ak sa bi pou yo egzistans la se bay renmen ak sèvi bondye li se wè li kòm yon bondye ki anplwaye reponn chak fwa yon moun ki nan bezwen oswa detrès rele l pa gen okenn intermédiaires tankou pè pastè yo kontakte bondye ki deklare nou se pi pre l pase l jugulèr venn allah se yon tèm la ki pa gen okenn pliryèl oswa sèks itilize pa mizilman ak arab ki pale kretyen ak jwif referans bondye pandan y ap ilah arab se yon tèm ke yo itilize pou yon divinite oswa yon bondye an jeneral lòt ki pa arab mizilman ta ka sèvi ak non diferan leplis ke yo allah pou tanr egzanp nan tik oswa khoda nan pèsik yon gouvènman sistèm kote tout biznis peyi a regle pa yon ti group minorite se yon oligachi mo grèk dekonpoze an akiya govènman ak olig minorite nan kalite gouvènman sila minorite sa se yo ki sèl chèf se yo ki kontrole domèn ekonomik se yo ki an chaj transmision infòmasion afè entènasional etc ki la koz souvan jounalis klasifie minorite sa kòm klas elite peyi a nan yon oligachi souvan gen tansion yon tansion ki rezilte paske pliziè fwa majorite peyi a reziste pouvwa klas elite sa elite yo yo menm fè tout sa ki fezab pou yo konsolide pouvwa yo yon sitiasion ki souvan tèmine pa de rezilta youn class elite a ka peze pi di masakre kidnape oubien fè disparèt pòsion nan majorite a ki fè plis bri i e revolte kont etablisman pou yo ka kontinie kenbe pouvwa lòt rezilta se sa pafwa majorite a ka reyisi nan opozision yo kont minorite a souvan majorite sa dechouke touye patikilie enpòtan pèsòn pami elite yo diran tranzision an sa se yon gouvènman sou egwi toupandan moun sa yo pa chache yon fason pou yo debouye yo trouve yon solision tou de pati kapab tolere fòme yon demokrasi ak chak revolision y ap kontinie touye len ak lòt pou jis kan yo elimine len ak lòt tabak se yon zèb yon pwodui sikotwòp manifaktire ki te fè soti nan fèy sèk nan plant tabak komen nicotiana tabacum yon espès natif natal nan amerik santral ki fè pati botanik nicotiana fanmi solanaceae itilizasyon tabak vin gaye toupatou atravè mond lan kòm yon rezilta nan dekouvèt amerik la maketing li se souvan yon monopòl leta e sijè a taks ki varye anpil ant peyi yo tabak rann trè depandan e konsomasyon li yo ki responsab pou prèske milyon moun mouri nan yon ane atravè lemond nan ki ki pa fimè ekspoze a lafimen anpil maladi yo lye nan fimen maladi kadyovaskilè ak kansè nicotiana yo se yon plant nitrofil neotropikal ki soti nan rejyon cho e mande pou tè ki rich avèk humus tanperati a ak nati a nan tè yo jwe yon wòl preponderant sou pwopriyete tabak la kilti a ka fèt sèlman ant tanperati ki sòti nan c a c c konstitye yon ideyal pou eklere a nan plant yo yo estime pati ki plante nan mond la a milyon ekta sitou nan azi ak amerik byenke plastiti relatif li yo pèmèt yo dwe kiltive ant degre latitid nò ak degre latitid sid degre nan matirite ak metòd la nan rekòlte fèy yo esansyèl ak detèmine faktè pou destinasyon yo anba matirite fèy yo se pou sigarèt kapsil rekòt pa fèy ka dire plis pase yon mwa fèy rekòlte youn pa youn depann de matirite li poutan rekòt pa tij yo fèt pi vit derive de grèk demokratia entèprete kòm gouvènman pa pèp la demokrasi san dout reprezante youn nan kouwòn akonplisman nan efò lòm pou li gouvène tèt li toutfwa demokrasi pa yon solisyon jeneral ke youn dwe aplike ak tout sityasyon se obligasyon chak nasyon pou chache yon gouvènman fonksyonèl yon gouvènman ki fè sans pou patikilye sosyete an konsiderasyon an nan teyori yon demokrasi se yon gouvènman kote se pèp la ki sou pouvwa sa pa vle di se yon gouvènman kote tout moun fè sa yo vle si ou bezwen yon gouvènman kote ou ka fè sa ou vle sa ou bezwen an se pa yon demokrasi pa menm yon gouvènman men yon anachi pou adrese malantandi sa atis ayisyen jozèf d laroz joseph d larose nan yon chan rele demokrasi pwopoze koze sa a fanatik li yo kle ide a la se respekte lalwa aplike pou mete pèp la sou pouvwa nan yon demokrasi fòs de laj popilasyon sa souvan akonpli pa reprezantan eli eleksyon fèt kote pèp la chwazi moun yo vle reprezante yo nan gouvènman reprezantan sa yo menm pwodui oubyen reafime lòd gouvènans peyi a lòd gouvènans oubyen angajman sa souvan se yon lwa konstitisyonèl se obligasyon sitwayen peyi a pou yo obeyi konstitisyon sila pou respekte lalwa aplike kalite gouvènman sa an menm tan dwe konsidere tout sèktè nan yon sosyete toupandan tout moun santi ke ide ak opinyon pa yo enpòtan ke yo reyèlman reprezante nan gouvènman yo santi yo gen yon obligasyon pou sipòte aktivite gouvènman si gouvènman klèman reprezante totalite popilasyon sa lòd gouvènman avèk tan vin pi solidifye lè lòd konstitisyonèl byen etabli chak eleksyon pou chanjman nan gouvènman vin fasil dèske lòd ki gouvène chanjman sa yo fèman etabli an rezime yon demokrasi se souvan yon gouvènman konstitisyonèl avèk reprezantasyon ki soti nan tout seksyon nan sosyete kote pèp la rezève dwa yo pou chanje reprezantan sa yo a moman ke yo santi moun sa yo p ap sèvi enterè yo oubyen enterè peyi a ankò se yon gouvènman ki twouve fòs li nan abilite sitwayènte peyi a pou yo respekte lwa kòm pwòp reprezantan yo yo menm te chwazi etabli li kote limite modifikasyon nan lwa fèt sèlman pa kò gouvènman chwazi pa pèp la pou jere lwa tout moun gen dwa mande chanjman nan gouvènman sepandan malgre diferans pwòp opinyon pa yo konsène lòd konstitisyonèl tout moun dwe respekte lalwa aplike kap ayisyen oubyen okap nan franse cap haïtien se yon vil nan peyi ayiti liberatè peyi ayiti tousen louvèti te fèt nan okap sou me komin sa a se souprefekti an pou awondisman an ki gen mem non komin sa a se chèflye an pou depatman nò dezyèm vil peyi ayiti nan nò peyi a okap se yon vil ki gen yon pò ki sitiye sou kòt septantriyonal repiblik ayiti epi ki te konsidere tankou nan xixe syèk la tankou pò nan ayiti vil sa sitiye sou kote lwès bè kap ayisyen an nan anbouchi ki domine li sou plis ke mèt altitid sou kote lwès lan aglomerasyon kap ayisyen nou jwenn bè lakil kap ayisyen lontan yo te rele li kap fransè oubyen kap enri istwa vil sa kòmanse nan tan kolonizasyon istwa rakonte anpil bagay sou wòl vil sa te jwe nan lagè pou endepandans peyi a yon konstitisyon se yon dokiman ki rasanble totalite lòd ki byen etabli nan yon peyi sou gouvènman konstitisyonèl e g yon demokrasi reprezantativ kèk wayòm yon eta ki depandan sou yon lòt pi gran pouvwa yon inyon elt lòd sa yo relativman pèmanan dèske chanjman nan yo nesesite kolaborasyon yon gran majorite nan moun ki konsène yo nan tout branch gouvènman oubyen tout reprezantan legislatif nan gouvènman gen yon provèb ki soti pami pèp ayisyen an ki di konstitisyon se papye men bayonèt se fè itilize souvan pou endike ke lè yon konstitisyon pa gen dan lè lòd konstisyonèl yo pa respekte moun ki kapab kanpe sou zam yo pran zam e moun ki gen resous achte pouvwa sitwayen odinè yo ak pòv yo menm rete a zewo reyèlman yon konstitisyon se lalwa aplike aplike ak tout pèp la san eksèpsyon pou pèsòn nan yon demokrasi pa egzanp menm lòd ki apliké pou pòv k ap mande charite nan lari a se men lòd ki pou prezidan si gouvènman ki etabli lwa refize obeyi li kiyès ki sipoze rès sitwayènte peyi a pa gen rezon pou ba lalwa okenn enpòtans nou ka di yon konstitisyon se yon dokiman ki gen anpil enpòtans si li se yon dokiman lejitim lè yon gouvènman respekte pwòp lwa konstitisyonèl li etabli lè chanjman nan konstitisyon an fèt pa pwosesi lejislatif lejitim byen ouvè lè pa gen oken konfli nan gouvènman ak pwovizyon konstitisyonèl yo tout sitwayen yon peyi twouve rezon pou yo swiv lòd konstitisyon an pou yo respèkte lalwa aplike nan vrè sityasyon sa egziste tou si yon gouvènman pa gen rèl nan do li si li se yon gouvènman soup si lajistis vini ak yon pri pòv pakapab jwenn jistis si gouvènman pa kabab swiv lòd konstitisyonèl ki deja etabli lè pèp la mande yon chanjman konstitisyon peyi sila valè lòd moun sa yo pa anyen plis ke yon fèy papye ak lank sou li ayiti konnen anpil vèsyon konstitisyon li ou mèt li dènye vèsyon konstitisyon lengwistik se etid lanati e strikti lang pa egzanp lengwistik kreyòl ayisyen lengwistik la se yon disiplin kontrèman lengwistik la deskriptiv lengwis se limite dekri lang lan kòm li se epi yo pa jan li ta dwe gen temwayaj nan refleksyon sou langaj lan depi antikite avèk filozòf tankou platon sepandan nou dwe rete tann jiskaske ventyèm syèk la yo wè yon apwòch syantifik alantou reyalite yo nan lang yo ferdinand de saussure te anpil kontribye nan deskripsyon langaj ak lang notaman avèk enfliyan cours de linguistique générale ki te vin tounen yon klasik nan domèn sa a ak enpoze konsepsyon la estriktirèl nan langaj ki lajman domine lengwistik kontanporèn malgre konfli lekòl martinet tou kontribye nan disiplin sa a ak travay li éléments de linguistique générale ki prezante diferan fè lang nou ka egalnman site noam chomsky mete fondasyon yo nan lengwistik jenerativ ki se yon modèl pami lòt ka travay la deskriptif nan lengwistik dwe fè selon twa aks prensipal lengwistik teyorik se souvan divize an domèn separe ak plis oswa mwens endepandan labapen se yon plant ki soti nan fanmi artocarpus altilis li se yon fwi komestib pye bwa ki bay labapen an kapab grandi rive wo jiska mèt listwa rapòte ke lè blan yo te rive sou zile a pou la premyè fwa yo we yon fwi ki sanble ak sa yo rele nan lang franse a arbre a pain  lè yo  wè fwi a yo di men labapen men an realite se pat fwi yo te konnen an men yon fwi ki genyen anpil resanblans e ki soti nan menm fanmi ak labapen fwi ki rele labapen dapre yon tradiksyon franse kreyol de arbre a pain rele nan kreyòl ayisyen lam veritab fwi ki rele labapen an ayiti a gen menm aparans ak lam veritab diferans la se lè fwi a louvri lèl louvri l li tankou sa yo rele jakye a ki soti nan menm fanmi a toujou li gen plizyè grenn labapen andan l genyen plizye fason moun ka manje labapen li kapab fe gratine boulèt ajoute nan vyann legim ak anpil lòt resèt ankò pou tou sa yo fok li bouyi avan apre li finn bouyi retire po mawon ki sou li a avan manjel ou bien prepare resèt ak li li se yon fwi ki vreman bon li chaje ak vitamine epi proteine an ayiti anpil moun manje l nan maten tankou dejene lamveritab nan orijin nan peyi ayiti a sa vle di pèl tout antiy yo sete lik te peple pa tayino yo oubyen arawak pèp semi sedantè pasifik lè kristòf kolon akoste li pou premye fwa a sou desanm peyi a te konte pwobableman plizyè santèn milye abitan yo kolon touswit reklame zile a pou kouwòn panyòl nonmen li la isla espaola island nan panyòl pita nan laten ispanyola se pa te non zile ayiti a sa enfliyans franse yo te kòmanse an aprè kasik anri te fin libere zile a anba jouk panyòl yo fòme yon lame endijèn ki te pran kontwòl lès se panyòl yo te konn pale se yon kominote endyen ak afriken lè fransè vin bezwen pran kontwòl sou lame sa a li te sèvi ak sòlda l yo tankou dessaline franois capois ki te antrene pa kouzen li josé capois ki te yon lyetnan nan lame endijèn nan vil izabela kristòf kolon te konstrui a te vin rele saint domingue pa gouvènè nicols de ovando apati fransè yo vin rele tout zile a sen domeng soti nan pati lwès zile a te franse ak pati lès la te panyòl men se pa t kolon panyòl yo te ye se te indigjèny espnyòl io men fransè yo te enfiltre toussaint nan lame endijèn nan ayiti te vin youn nan pi rich koloni lafrans yo ki te pwodui kantite vas nan sik ak kafe epi depann sou yon sistèm esklav brital pou travay ki nesesè yo sèmante nan seremoni an nan bwa kayiman lame endijèn nan ini ak esklav afriken yo pou leve kanpe kont abi fòs etranje yo te ap fè yo revòlte an ak aprè deseni nan batay repiblik endepandan ayiti a te ofisyèlman pwoklame an aprè long demach yo e yon long travèse nan lanmè kristòf kolon al abòde anfen oktòb swasanndis jou aprè depa li sòti palos nan espay youn nan zile bahamas guanahani ke li nèk rele san salvador sen sovè nan souvni san dout pou manke peri manje nan travèse li lanmè a li dekouvri kiba jou ki te oktòb nan dat desanm li nèk jete lank nan fon yon bae ki nan lonè yon sen pou jou a non li sete sen nikola li te vini pou dekouvri sa ki te rele ahatti qisqeyaha bohio ki ap vin aprè endepandans retounen rele ahyti kristòf kolon batize tè sa a ispayola ti espay nan dezyèm vwayaj li an li al fonde premyè vil ewopeyen an ki pou nouvo mond lan batize izabela e li al te enstale li aprè yo fin kòkòy senk kasik yo ki tap dirije yo peyi a panyòl yo mete anba bourike otoktòn yo nan travay fòse yo anfen chèche lò nan min yo nan mwens ke ven senk an yo popilasyon endyen yo te ap diminye akòz esklavaj la e bann maladi pèpè pa konkeran yo gouvènè tounèf lan nicols de ovando tante li nan kòmansman pou li fè vini debann nwa afriken pou ranplase bohiono yo yon bann pati nan esklav nwa yo ki ke yo te depòte yo bò zile orijinè yo a dahomey men tou pou ginen e pou nijerya sa ki eksplike enpòtans pou kilt vodou a an ayiti kilt vodou se orijinè pou dahomey e pratike l tou nan nijerya trèt tou otorize nan lane pa charles quint ki entèdi li ofisyèlman kenz an pita anvan menm lèt veritas ipsa ki pou paul iii vil ki pou sid santo domingo te vin pò ki pou depa pou kolonizasyon nan nouvo mond panyòl enpòte nan kantite ki pou chwval boven e kochon ke yo lage nan libète paske yo gen zizirit ke pou lò kòmansman zile a kòmanse vin p ap rapòte panyòl konsantre efò yo a nan pati lès zile a ki gen ankò tikras lò e abandone ansuit lwès e kasik anri ak lame endijèn ni an vin bat yo e zile a te konnen premye endepandans li vag siksèsiv nan migran arawak k ap deplase nò soti nan delta a orinoco nan amerik disid rete zile yo nan karayib la anviwon a tayino a yon kilti arawak te rive sou zile a deplase moun ki te abite anvan yo yo te òganize nan kasika yo chèfri yo chak te dirije pa yon kasik chèf kristòf kolon te etabli règleman an la navidad touprè vil la mki vin kap ayisyen jounen jodi a li te bati ak bwa bato li yo ki te fè nofraj santa mara pandan premye vwayaj li nan mwa desanm lè li te retounen nan sou fezyèm vwayaj li li te jwenn tèt li detwi ak tout kolon touye isabella nan kapital koloni an te vin santo domingo amn sou kòt lwès sid la nan zile ayiti a panyòl la tounen nan lwès ispanyòl nan etabli yon aranjman nan yaguana touprè modèn jou leogane yon règleman dezyèm te etabli nan lane rele puerto real touprè modèn fort liberty ki nan te relwe nan yon sit ki touprè ak chanje non bayaha aprè rive nan ewopeyen yo popilasyon endijèn la hispaniola a te soufri anpil nan touprè disparisyon nan petèt ka ki pi mal la nan depopilasyon nan amerik yo yon ipotèz souvan aksepte mòtalite a segondè nan koloni sa a nan pati nan maladi ewopeyen an ki natif natal yo pa te gen okenn iminite yon ti kantite tayino yo te kapab siviv ak mete kanpe ti bouk yon lòt kote panyòl enterè nan ispanyola te kòmanse dekouraje nan ane yo kòm plis likratif lò ak depo an ajan yo te jwenn nan meksik ak amerik disid aprè sa popilasyon panyòl la te grandi nan yon vitès dousman sitiyasyon ki nesesè règleman an nan yacanagua te boule nan tè a twa fwa nan li jis sou yon egzistans syèk lontan kòm yon aranjman panyòl premye pa pirat franse nan ankò sou me pa yon pati ateri fò ki sòti nan yon bato kat anglè naval eskadwon ki te dirije pa christopher newport nan bato dragon an golden ki te detwi tout kay nan règleman an e finalman pa panyòl yo tèt yo nan lane pou rezon ki etabli anba a nan panyòl la fristre pa rebelyon an ven ane nan matyè olandè yo fèmen pò lakay yo nan anbake rebel soti nan netherlands yo koupe yo nan pwovizyon yo sèl kritik ki nesesè pou endistri herring yo olandè a reponn pa sourcing founiti sèl yo soti nan amerik panyòl kote kolon yo te plis pase kontan nan komès se konsa gwo kantite komèsan olandè pirat yo te komès anglè yo ak franse frè komès sou kòt yo aleka nan ispanyola nan espay te fache ke koloni panyòl sou nò ak lwès peyi nan zile a pèsiste nan pote soti echèl gwo ak komès ilegal ak olandè a ki moun ki nan tan sa a te goumen yon lagè nan endepandans kont espay an ewòp ak angle a ak trè dènye eta lènmi e konsa deside fòse moun yo pi pre lavil la nan santo domingo aksyon sa a ke yo rekonèt kòm devastaciones de osorio a te pwouve dezas plis pase mwatye nan kolon yo reenstale mouri nan grangou oswa maladi plis pase bèt yo te abandone e anpil esklav chape senk nan ki deja egziste koloni yo trèz nan zile a te britalman te kraze pa twoup panyòl ki gen ladan koloni yo de sou teritwa a nan prezan jou ayiti la yaguana ak bayaja anpil nan moun ki rete nan batay chape nan forè a oswa kouri ale nan sekirite nan pase bato olandè yo sa a aksyon panyòl te kontreproduktiv kòm angle olandè ak franse pirat yo te kounye a lib yo etabli baz sou abandone nan zile a nò ak lwès kote bèt sovaj yo te kounye a abondan ak gratis nan apre deseni de batay sou teritwa a panyòl la sede pati lwès la nan zile a franse a ki moun ki kounye a yo rele li saint domingue saint domingue devlope nan yon koloni trè likratif pou lafrans ekonomi li te baze sou yon endistri sik travay entansif ki repoze sou kantite vas nan esklav afriken yo pandan se tan sitiyasyon an sou pati nan panyòl nan zile a deteryore tout anpi panyòl la te plonje nan yon kriz ekonomik gwo twou san fon ak santo domingo te anplis frape pa tranblemanntè siklòn ak yon rediksyon popilasyon pòtoprens se kapital nan peyi ayiti li se komin ki gen plis moun vil la genyen moun pòtoprens se chèflye depatman lwès ak awondisman pòtoprens li te gen non port républicain pandan revolisyon fransèz la vil la te devaste nan tranblemanntè janvye la ki te gen yon mayitid sou echèl richter vil pòtoprens te fonde nan lane pa yon kolon franse ki te rele joseph randot ki te abite nan abitasyon randot nan bèlè nan lane li te ranplase kap franse kite kapital koloni sendomeng nan ki te detwi nan yon katastwòf premye moun ki rete san zòn lan te rele vil la pòtoprens akòz yon bato ki te konn vin nan pò a ki te rele prens lan le prince nan lang franse se an aprè lendepandans peyi a ke anperè jacques er te bay li ankò non pòtoprens lan vil la te vin tounen kapital peyi dayiti komin pòtoprens genyen pou gwosè km potòprens gen kèk rivyè ki travèse li tankou rivyè batad bâtarde ak ravin bwat chèn ravine de bois de chane vil pòtoprens la gen ti mòn ladan li daprè estimasyon ihsi institut haïtien de statistique et d informatique zòn pòtoprens layite kò li sou km sa fè nan lajè awondisman kapital la an li te genyen moun ki plis pase awondisman an komin lan genyen anviwon moun kap vin landan komin pòtoprens gen seksyon kominal ladann lavitwa se yon vil nan peyi ayiti komin sa a se nan awondisman sen rafayèl komin orijin te batize sou non david troy ki te chita nan men an li pran bon non an kòm komin laviktwa se yon ti vil nan peyi ayiti ki gen yon kapasite km li parèt aklè ak yon popilasyon moun an ak yon dansite pou moun pa km li konsidere kòm yon zòn neglije an ayiti sitou pou pozisyon jewografik li li sitiye bò nò ak sèka kavajal sidès nan piyon pou lwès rankit ak l ès ench sou plan administratif ak politik li depann d okap kòm kapital politik ak administratif kòm chèf lye depatman nò a laviktwa gen sèlman yon sèl seksyon kominal se seksyon laviktwa moun ki rete lavil la pote non viktoryen èn pandan li karakterize ak plizyè abitasyon nou ka site bawonsi gaspa i ak ii dèfon mayaya lospinik difosak vyelaviktwa anwo gwap granman ak bwadom laviktwa domine nan yon plenn mòn epi li genyen yon klima nòmal pou anndan komin laviktwa depi ministè edikasyon nasyonal ak fomasyon profesyonèl menfp reprezante ak yon biwo enspeksyon lekòl apeprè lekòl primè piblik prive ak yon kongréganis pou sa ki konsène segondè gen kolèj ak yon lise laviktwa pa gen sant profesyonèl pa gen inivèsite ak lekòl siperyè pou relijyon li te apeprè tanp diferan pratik oswa kwayans nan laviktwa katolik batis lapannkòt advantis leglis kris la epi ou jwenn lòt kote kèk peristil vodou laviktwa pa reprezante pa depatman sante piblik ak popilasyon pou koulye a li gen yon sant sante ki reyini kèk kondisyon ak pafwa oswa doktè ayisyen oswa kiben yon enfimyè ak apeprè oksilyè ki travay nan sèvis popilasyon an anplis gen lòt sant sante anko ki an konstriksyon nan lakou presbitè legliz katolik la laviktwa jouk jounen jodi a toujou pa elektrifye men se rèv tout moun kap viv anndanl pou koulye a li gen estasyon radyo yo radyo kazimi ak radyo viktori pa gen jounal ni estasyon televizyon sèlman moun yo itilize mwayen konpayi telefòn selilè yo laviktwa gen de rivyè yo ak kat sous ponp ak majorite tiyo nan prèske tout kay men manke dlo pou bwè laviktwa sèlman gen plizyè òganizasyon popilè ak plizyè gwoupman peyizan pou anndan komin laviktwa li gen yon tribinal lapè yon komisarya yo ak yon prizon laviktwa depi kreyasyon fòs lapolis an ayiti an pa janm konnen egzistans polisye jouk nan moman sa yo jwenn yon sant agrikòl yon restoran pa gen pansyon yon otèl pa gen bank komèsyal li gen sèlman yon kès popilè laviktwa prèske manke tout bagay okenn sal teyat okenn mize gen yon sal sinema pa gen bibliyotèk gen yon pak espòtif an move eta ak sis gagè pa gen moniman laviktwa depi lontan pa gen fèt popilè li gen patwon sent sesil ki fete chak ane novanm karis se yon vil nan peyi ayiti komin sa a se nan awondisman valyè li sitye nan depatman nòdès karis se sou mèt altitid li sitye nan yon basen ak pwoteje pa mòn meliard nan nò pa mòn trainin nan sid ellias pinas de santo domingo nan lès ak pa mòn balizage de vallieres nan lwèst pandan sezon fredi a karis gen yon tanperati ki gen a degre farenheit karis te bati pa reveran pè jean paul lefevre o m i yon kanadyen trè kwayan ekonomi lokal la baze sou kiltivasyon nan bannann kafe lacho pwa mayi manyòk dous diri ak tabak prensipal moniman fèt nan karis sen helene selebre sou out chak ane dèlma se yon vil nan peyi ayiti li nan depatman lwès e nan awondisman pòtoprens li gen frontyè ak kat lòt komin ki se petyonvil site soley pòtoprens ak taba komin nan genyen moun ki ap viv ladan li selon dènye chif ki soti yo komin sa a gen yon sèl seksyon kominal saint martin sen marten dèlma posede pi bel palè minisipal ki gen nan peyi e ayewopò entènasyonal tousen louvèti a se nan komin nan li ye tou epi majitra a rele wilson jeudi komin dèlma posede lekòl ki rele saint louis gonzague sen lwi gonzag klom pi gwo lekòl pou ti gason peyi a genyen epi li gen lòt tankou coeur de jésus kè de jezi mère immaculée mè imakile nik nik ki konsidere pami pi bon lekòl yo ak anpil lòt ankò lè tan se yon peryòd nan tan senbòl moun itilize pou yon lè se h genyen minit oswa segonn nan yon lè anplis genyen lè nan yon jou sou latè a mo lè a soti nan lang fransèz la franse l heure ki soti nan yon mo laten hora ki soti nan yon mo grèk nan plizyè sivilizasyon ansyèn yo yon lè se te yon douzyèm pati nan peryòd ant leve solèy la e kouche solèy la longè yon lè t ap chanje toulejou paske longè solèy rete nan syèl la varye avèk sezon yo setadi solèy la rete nan syèl la pi lontan nan lete pase nan livè ejipsyen endyen chinwa japonè women grèk e jwif nan tan biblik la te itilize sistèm sa a jou a te komanse avèk leve solèy la se te lè zewo kidonk midi se te fin sizyèm lè a e kouche solèy la te pase toujou nan douzyèm lè a nan sistèm mòdèn jou komanse toujou a minui kidonk moun konte lè ki pase yo apre minui premye jou prentan an solèy la leve a sizè et kouche a sizè tou ispayola te rele tou sendomeng oswa ayiti daprè peryòd nan istwa li se dezyèm pi gwo zile antiy aprè kiba zile ahatti qisqeyànoh boiho sa a nan lanmè karayib li gen de peyi sou li nan lwès repiblik ayiti ak nan lès repiblik dominikèn oswa ayiti panyòl sou zile ayiti a kristòf kolon te vin ak yo a te panse yo te sivilize ispanyola se te yon non zile ahatti qisqeyaha bohio pa te ka sipòte pou vòlè lò rapid sa a yo yo antre nan maguana kote yo te jwenn anpil metal men kaonabo te kanpe premye katchik lame endijèn nan wa ki pou cibao a te antre nan fò nativitad a nèk masakre tout vòlò panyòl ak ganizon yo e redui fò a an sann genyen anpil mòn ak pitit rivyè lis solèy se etwal nou planèt yo ak lalin nan kap vire alantou solèy la fòme sistèm solè nou an syantis yo voye nan lespas navèt espasyal kap vire alantou tè ya tankou yon satelit syantis yo voye navèt espasyal ki se yon sonn pou lòt planèt yo satelit ak sonn yo voye enfòmasyon retounen sou latè selon enfòmasyon sa yo fè nou konnen ke tout planèt ak lalin yo genyen anpil bagay ki menm jan se menm jan tou nou konnen genyen anpil lòt fason yo diferan yon ak lòt yon galaksi se yon pakèt etwal ki gwoupe ansanm solèy la se yon n nan paket etwal yo ki nan galaksi nou an tout etwal yo genyen menm pwopriyete chimik genyen etwal ki gwo genyen etwal ki piti genyen etwal ki granmoun genyen etwal ki jenn genyen etwal ki pi cho pase lòt genyen anpil milye galaksi nan monn nan galaksi sa yo genyen anpil bagay ladan yo ki sanble avek galaksi pa nou an yo fèt avèk men m eleman men fòs e se men m kalite fòm enèji ke nou jwenn nan sistèm solè nou an mo solèy la soti nan lang franse a soleil ki soti nan yon mo laten sol achitekti se yon la ki pèmèt moun bati kay achitekti se disiplin ki pèmèt nou melanje ide atistik yo ak lwa geni sivil yo nan konstwiksyon strikti fizikal tankou kay pon moniman ak mize se yon disiplin ki gen yon pakèt prestij e ki baze sou konpreansyon matematik ak aplikasyon sistèm sibenetik tankou pwogram odinatè pafwa yon achitek oblije kreye yon similasyon pwoje a avan li pwosede ak konkretizasyon pwoje a paske pafwa sa nou imanjine ki kapab ekziste nan mond fizik la ka vyole lwa fizik tankou gravite yon achitek se yon moun ki dwe toujou ap marye lwa estatik kreyativite li ak konsep e lwa natirel yo setadi pou yon achitek kreyativite li limite pa lwa natirel kote yon atis ka pentire kelkeswa imaj ki vin nan tet li yon achitek dwe fe imajinasyon li konpatib ak lwa natirèl yo tankou gravite tansyon ak konpozisyon fizik ak chimik materyel lap itilize nan konstriksyon kelkeswa konsepsyon striktirèl li ta renmen konkretize a albert mangones se yon gran achitek ayisyen ki te kite anpil konstriksyon enpòtan nan ventyèm syèk la li te konstwi edifis biwo kontribisyon an sou chann mas plas mawon enkoni a li te patisipe nan mouvman pou restorasyon moniman istorik ayisyen yo tankou sitadel la enfòmatik se yon domèn aktivite syantifik teknik e pou endistri konsènan trètman otomatik enfòmasyon pa egzekisyon pwogram enfòmatik machin yo yon pakèt sistèm anbake òdinatè wobo yo otomat elt espas aplikasyon sa yo ka separe an de pati youn a nati teyorik ki konsène definisyon konsèp ak modèl e lòt la ak nati pratik ki enterese ak teknik aplikasyon konkrè gen kèk domèn nan enfòmatik ki trè abstrè tankou sa yo rele konpleksite algoritmik e gen lòt ki ka pi pwòch yon piblik pwofàn teyori langaj rete yon domèn ki gen yon avantaj aksesib pou pwofesyonèl ki fòme deskripsyon òdinatè ak metòd pwogramasyon tandike metye ki gen lyen ak entèfas moun machin yo aksesib ak plis moun computer science is no more about computers than astronomy is about telescopes tèm enfòmatik soti nan asosyasyon tèm enfòmasyon ak sifiks ik ki siyifi sak pwòp ak tankou yon adjektif li aplike ak ansanm trètman ki lye a travay òdinatè yo ak sistèm nimerik yo kòm solid li deziye kèk aktivite lye avèk konsepsyon epi aplikasyon machin sa yo kèk kesyon telekominikasyon tankou tretman siyal oubyen teyori enfòmasyon ak kèk pwoblèm matematik tankou kalkilabilite rete lye nan vokabilè inivèsitè ameriken computer science endike sitou enfòmatik teyorik yon ansanm syans fòmèl ki gen pou objè etid nosyon enfòmasyon pwosesis trètman otomatik li algoritmik aplikasyon enfòmatik yo depi nan lane fòme baz sektè aktivite teknoloji enfòmasyon ak kominikasyon sektè endistriyèl ak komèsyal sa lye avèk pwosesis lojisyèl achitekti de sistèm ak materyèl elektwonik telekominikasyon sektè sa bay tou yon banm sèvis ki lye itilizasyon pwodui sa yo devlopman ansèyman asistans siveyans ak antretyen nan lane enjenyè alman karl steinbuch kreye tèm informatik pou yon tèz titre informatik automatische informationsverarbeitung ki vle di an kreyòl enfòmatik tretman otomatik enfòmasyon yo nan mwa mas philippe dreyfus ansyen direktè sant nasyonal kalkil elektwonik bull itilize pou premye an frans tèm informatique pou antrepriz li   société d informatique appliquée sia daprè kèk moun neolojism saa se yon mo valiz ki aglomere enfòmasyon ak otomatik pou deziyen tretman otomatik kèk done nan menm mwa a walter bauer inogire sosyete amerikèn informatics inc ki depoze non li e pouswiv tout inivèsite ki itilize mo saa pou dekri yon nouvèl disiplin e fòse yo retounen sou computer science menm pifò moun li fòme yo plis pratikan enfòmatik ke syantifik nan sans pwòp l association for computing machinery pi gwo asosyasyon enfòmatisyèn nan mond lan apwoche menm informatics inc pou yo ka itilize mo informatics pandan yap raplase ekspresyon computer machinery men antrepriz la refize pwopozisyon an nan lane sterline software achte sosyete informatics inc e ki sispann aktivite yo nan lane pou donald knuth ameriken yo fè esprè abandone mo enfòmatik pa pou pwoblèm mak men pou rezon semantik òdinatè yo pa trete enfòmasyon men done alòs sans enfòmatik la endiferan aleksann petyon nan franse alexandre sabès pétion ki fèt avril epi ki mouri mas te yon prezidan ayisyen li kontribiye ak anri kristòf ki divini wa kristòf nan endepandans peyi ayiti nan lane pétion fèt nan pòtoprens li te timoun de yon negrès nwa ak de yon blan franse yo te voye li frans nan lane pou li etidye nan akademi militè nan pari lè li tounnen an ayiti li te patisipe nan ekspilsyon britanik yo li te pran pa di andré rigaud chèf moun koulè lib kont toussaint louverture pandan lagè a kouto ki kòmanse jen nan mwa novanm faksyon milat te bloke nan pò enpòtan nan jakmèl sur la cte méridionale c est pétion qui prend la tte de la défense jean jacques dessalines dirige l assaut la chute de jacmel mas termine en effet la révolte et pétion et d autres dirigeants de couleur s exilent en frans an fevriye il retourne à saint domingue avèk jean pierre boyer rigaud et une armée de franse sous la commande de charles leclerc beau frère de napoléon bonaparte suite à la trahison qui livre toussaint aux franais pétion se rallie aux forces nationalistes en octobre en raison de la conférence secrète à arcahaie et donne son soutien à dessalines le général clairveaux est l adjoint principal de pétion à cette époque la force expéditionnaire est écrasée le novanm lors de la bataille de vertières et haïti devient une république indépendante le er janvye dessalines se fait président à vie puis se couronne empereur le octobre pétion est parmi ceux qui prnent l assassinat de l empereur en octobre et par la suite il revendique la démocratie libérale contre henri christophe christophe élu président rompt avec le sénat controllé par pétion et haïti se divise de fait en deux états le sénat qui ne reconnat plus christophe comme président élit pétion à sa place une guerre dérisoire se poursuit jusqu en christophe contrlera le nord fief traditionnel des factions noires radicales tandis que pétion reste suprme au sud o les gens de couleurs sont enracinés reconnaissant l aspiration des paysans anciens esclaves à tre propriétaires pétion saisit les plantations en les faisant partager parmi ses supporteurs et le peuple cette action lui vaut jusqu aujourd hui les louanges des pauvres kòm papa bon kè papa bon cur cependant l économie haïtienne fondée sur l exportation du sucre et du café est en train de se reconvertir à l autarcie et à l agriculture de la subsistance il établit le lycée pétion à port au prince en pétion donne asile à simón bolvar chassé pour le moment du venezuela et lui donne les matériaux pour reprendre sa campagne de libération il stipule seulement que bolvar fasse émanciper les esclaves de toutes les terres libérées en principe partisan de la démocratie constitutionnelle pétion supportera de moins en moins les contraintes imposées par le sénat ainsi an il se proclame président à vie an il suspend la législature pétion meurt de la fièvre jaune an son protégé jean pierre boyer lui succède franois dominique toussaint louverture rele tousen louvèti avril se te yon militè ayisyen ki mouri an frans avril nan fo dejou nan rejyon montay ki rele jira liberatè peyi ayiti li mennen peyi ayiti a nan endepandans li nan lane li te premye goumen pou panyòl la kont franse a lè sa a pou lafrans kont espay ak grann bretay epi finalman pou sen domeng kont lafrans de napoléon bonaparte li lè sa a te ede transfòme ensije a nan yon mouvman revolisyonè ki pa te tounen sen domeng koloni an esklav ki pi gremesi nan tan an nan premye sosyete a lib kolonyal yo te ekspreseman rejte ras kòm baz la nan klasman sosyal menm si louvèti pa t relasyon ak lafrans aksyon l yo nan konstitye yon defans koloni otonòm konstitisyon koloni an te pwoklame li gouvènè pou lavi menm kont volonte napoléon bonaparte a li te mouri trayi anvan etap final la ak pi vyolan nan konfli a ame sepandan reyalizasyon li te mete rezon pou viktwa absoli lame nwa a ak pou janjak desalin pou deklare eta souveren an ayiti an janvye wòl enpòtan louvèti a nan siksè ayisyen an sou kolonyal ak esklavaj te touche l admirasyon nan zanmi ak opozan sanble tousen louvèti te kòmanse karyè militè li kòm yon lidè esklav esklav nan koloni fransè sen domeng a li te lè sa a yon nonm lib nwa ak yon jakòb okòmansman alye ak èspayol yo nan vwazinaj sen domeng repiblik dominikèn modèn louvèti chanje alejans franse yo lè yo aboli esklavaj li piti piti etabli kontwòl sou zile a tout antye ak itilize taktik politik ak militè yo jwenn dominasyon sou rival li pandan tout ane li yo nan pouvwa li te travay amelyore ekonomi an ak sekirite nan sen domeng li retabli sistèm plantasyon an lè l sèvi avèk peye travay trete komès negosye ak uk a ak etazini yo epi kenbe yon lame gwo ak byen disipline nan li te pibliye yon konstitisyon otonòm pou koloni an avèk tèt li kòm gouvènè jeneral pou lavi nan li te fòse yo bay demisyon pa fòs voye pa napoléon bonaparte retabli franse otorite nan koloni an ansyen li te depòte nan lafrans kote li te mouri nan revolisyon ayisyen an te kontinye anba lyetnan l yo janjak desalin ki te deklare endepandans sou janvye ak imedyatman te bay lòd masak la ayiti fwansè a te pèdi de tyè fòs yo voye nan zile a nan yon tantativ pou siprime revolisyon an pi te mouri nan lafyèv jòn prèske pa gen anyen ki li te ye pou sèten sou lavi bonè tousen louvèti a kòm gen kont kontradiktwa ak prèv sou peryòd sa a dosye yo pi bonè nan lavi l yo se remak li anrejistre ak reminisans yo nan dezyèm l dezyèm pitit izarak louvèti paran louvèti yo pa konnen jan biyografi jan beard a nan louvèti reklamasyon ke tradisyon fanmi non granpapa li kòm gaou guinou yon pitit gason wa a nan allada louvèti te pi gran timoun plizyè pierre baptiste simon anjeneral konsidere kòm te papa l louvèti se te panse yo te fèt nan plantasyon bréda nan okap nan sen domeng ki te posede pa count nan noe a ak pita jere pa bayon de libertat dat nesans li se sèten men non li sijere ke li te fèt nan tout jou sen li te pwobableman sou nan kòmansman revolisyon an nan sous divès kalite te bay dat nesans ant ak paske nan mank dosye ekri louvèti tèt li ka pa te konnen dat nesans egzak li nan anfans li te touche tinon an fatras bâton sigjere ke li te ti ak fèb menm si li te vin li te ye pou andirans l li riding gwo abilite yon eksplikasyon altènatif sou orijin louvèti la se ke li te rive nan bréda ak yon siveyan nouvo bayon de libertat ki te pran devwa l nan louvèti kwè ke yo te byen edike pa papa pierre baptiste istoryen yo te espekile kòm fon entelektyèl louvèti la lèt ekstèn li yo demontre yon lòd franse anplis kreyòl li te abitye ak épiktèt filozòf la stoisyen ki te viv kòm yon esklav ak diskou piblik li kòm byen ke travay lavi l yo dapre byograf l yo montre yon abitye avèk machiavelli gen kèk sit abbé raynal ki te ekri kont esklavaj tankou yon enfliyans posib pawòl bondye a nan pwoklamasyon ki te pibliye pa lè sa a rebèl lidè esklav louvèti sou out ki ka yo te premye fwa li piblikman itilize non an louvèti sanble yo al gade nan yon pasaj anti esklavaj nan abbé raynal nan yon istwa filozofik ak politik règleman ak komès ewopeyen yo nan east ak west indies li ka resevwa kèk edikasyon tou nan misyonè jezuit yo konesans medikal li a atribiye nan abitye ak teknik afriken oswa kreyòl èrbal medikal kòm teknik sa yo souvan yo te jwenn nan lopital jesuit administre yon kèk dokiman legal ki siyen sou non louvèti ant ak ogmante posibilite ke li pa t kapab ekri nan tan sa a pandan karyè militè ak politik li li te sèvi ak sekretè pou pifò korespondans li yon kèk dokiman siviv nan pwòp men l konfime ke li te kapab ekri menm si òtograf l nan lang franse a te entèdi fonetik nan louvèti te marye suzanne simone baptiste ki moun ki te panse ke yo te kouzen l oswa pitit fi papa la rive nan fen lavi li li te di jeneral caffarelli ke li te papa timoun ki moun te predeceased l se pa tout pitit li yo ka idantifye pou sèten men twa pitit gason lejitim li yo byen li te ye pi gran an placide te pwobableman adopte pa louvèti ak jeneralman te panse yo dwe premye pitit suzanne a ak yon mulatto seraphim le clerc de pitit gason ki fèt nan maryaj li ak suzanne te izarak ak saint jean mwen te fèt yon esklav men nati te ban m nanm nan yon nonm lib jiska dènyèman istoryen kwè ke louvèti te yon esklav jouk nan kòmansman revolisyon an dekouvèt la nan yon sètifika maryaj ki date montre ke li te libere nan a laj de sa a jwenn retrospective klarifye yon lèt nan nan ki li te di li te lib pou ven ane li sanble li toujou kenbe yon wòl enpòtan sou plantasyon breda a jouk epidemi revolisyon an prezimableman kòm yon anplwaye salè li te okòmansman responsab pou bèt yo men pa responsablite li yo gen plis chans enkli aji kòm antrenè bay siveyan an de libertat epi kòm yon esklav chofè chaje avèk òganize fòs travay la kòm yon nonm lib louvèti yo te kòmanse akimile richès ak pwopriyete siviv dokiman legal yo montre lwe yon ti plantasyon kafe ki te travay avèk yon douzèn esklav li yo li ta pi ta di ke nan kòmansman revolisyon an li te akeri yon fòtin rezonab e li te mèt kay la nan yon kantite pwopriyete ak esklav nan ennery pandan tout lavi li louvèti te rekonèt kòm yon katolik devot malgre ke vodou te jeneralman pratike sou sen domeng nan konbinezon ak katolik ti kras se li te ye pou sèten si louvèti te gen okenn koneksyon avèk li ofisyèlman kòm chèf sen domeng li dekouraje li istoryen yo te sijere ke li te yon manm nan segondè degre nan loj masonik nan sen domeng sitou ki baze sou yon senbòl masonik li te itilize nan siyati l yo manm nan plizyè nwa lib ak gason blan fèmen nan l te konfime revolisyon ayisyen an se te yon revòlt esklav nan koloni franse nan sen domeng ki te abouti nan eliminasyon esklavaj e etabli repiblik ayiti se te esklav la sèlman nan istwa a nan eta a nan rebelyon an esklav ki gen plis siksè nan amerik yo kòmanse nan moun lib nan koulè nan sen domeng te enspire pa revolisyon an franse yo chèche yon ekspansyon nan dwa yo okòmansman popilasyon an esklav pa t patisipe nan konfli a nan mwa out yon seremoni vodou a bois keman make kòmansman an nan yon rebelyon esklav nan pi gwo nan nò a louvèti aparamman pa t pran pati nan kou yo pi bonè nan rebelyon an apre objektif kèk semèn li te santi l fanmi li an sekirite nan lang panyòl sen domeng epi li te ede siveyan yo nan plantasyon an breda yo kite zile a li te antre nan fòs yo nan georges biassou kòm doktè nan twoup yo kòmandan yon ti detachman siviv dosye montre participante him nan lidèchip nan rebelyon an diskite sou estrateji ak negosye ak sipòtè yo panyòl nan rebelyon an pou materyèl nan mwa desanm li te patisipe nan lidè rebèl negosyasyon entre ak gouvènè an franse blanchelande pou liberasyon an nan prizonye blan yo ak yon retounen nan travay nan an echanj pou yon entèdiksyon sou itilize nan fwe a yon siplemantè jou ki pa ap travay pou chak semèn ak libète pou yon ti ponyen lidè yo lè yo te rejte òf la li te enstrimantal nan anpeche masak prizonye blan biassou yo prizonye yo te lage apre negosyasyon plis ak komisyonè yo franse epi yo te pran nan cape town pa louvèti li te espere sèvi ak opòtinite pou prezante rebelyon an nan asanble kolonyal la men yo te refize rankontre li pandan tout kòm yon lidè nan yon alyans de pli zan pli fòmèl entre les rebelyon nwa ak panyòl la louvèti kouri post la gwo ranpa peyi tannery epi konsève kòd la lwès yon liy nan posts ak kolonyal teritwa entre rebèl li te genyen yon repitasyon pou kouri yon kan ki gen lòd e li te jwe yon wòl enpòtan nan revolisyon an apre batay difisil li te pèdi tannery nan mwa janvye nan franse jeneral etienne maynaud a vize li te nan deba batay ke la franse premye rekonèt kòm yon lidè militè enpòtan kèk tan nan li adopte ti non nan louvèti ki soti nan pawòl bondye a franse pou ouvèti oswa youn nan moun ki louvri wout la malgre ke kèk ekriven modèn eple adopte ti non li ak yon apostwòf tankou nan ouvèti nan li menm li pa t kòm korespondans ègziste li endike exclamation polverel a moun sa a fè yon ouvèti toupatou sepandan kèk ekriven kwè li te plis prosaykman akòz yon espas ant dan devan li yo malgre konfòme yo avèk opinyon politik wayalis louvèti te fèk kòmanse yo sèvi ak lang lan nan libète ak egalite ki asosye ak revolisyon an franse nan men yo te blan vle negosye pou pi bon tèm de esklavaj nan fen mwa li te vin angaje nan icts plen abolisyon sou out li te fè deklarasyon pi popilè l nan camp turel nan nwa yo nan sen domeng nan menm jou a komisyonè franse beleaguered léger félicité sonthonax pwoklame emansipasyon pou tout esklav nan franse sen domeng espere pote twoup nwa yo sou bò li okòmansman sa te echwe petèt paske louvèti ak lòt lidè yo te konnen sonthonax te depase otorite li sepandan sou fevriye gouvènman franse revolisyonè a te pwoklame abolisyon esklavaj pou mwa louvèti te nan kontak diplomatik ak franse jeneral étienne maynaud de bizefranc de lavaux pandan tan sa a konpetisyon ant l ak lidè rebèl lòt te ap grandi ak panyòl la te kòmanse gade ak dekouraje sou kontwòl tou pre otonòm l nan yon rejyon gwo ak stratégiquement enpòtan nan mwa me lè desizyon an nan gouvènman an franse te vin li te ye nan sen domeng louvèti chanje alejans soti nan panyòl la franse a ak rasanble twoup li yo lavaux me ogmante drapo repibliken an sou pò gonayiv yo e li te pwovoke yon egzòd refijye yo nan premye semèn yo li te yon fanatik nan lwès cordons yo ki li te kenbe nan non yo li te fè fas atak soti nan kote miltip kòlèg tren li yo nan rebelyon nwa a te kounye a goumen kont li pou panyòl la kòm yon kòmandan franse li te anba atak soti nan twoup yo britanik ki te ateri sou sen domeng nan mwa septanm nan li te kapab pisin moun li yo ak twoup lavaux yo nan aksyon jwenti yo pòl neve l moyiz janjak desalin ak anri kristòf anvan lontan sen domeng nan nenpòt ka trete a nan basel nan jiyè make yon fen fòmèl nan ostilite ant de peyi yo menm lè sa a lidè nwa yo jean francois ak biassou kontinye goumen kont etazini lè yo te kite pou espay ak florid respektivman nan pwen sa a pi fò nan yo mete fòs ouvèti yo louvèti tou te fè inroads kont twoup yo britanik men li te kapab rive jwenn yo soti nan saint marc epi li se ki genyen efikas pa retounen nan taktik guerilla pandan ak louvèti te konsène tou re etabli agrikilti ak kenbe lapè a nan zòn anba kontwòl li yo nan diskou ak politik li te revele ke libète a alontèm nan moun yo nan sen domeng depann sou viabilité ekonomik la nan koloni an li te fèt nan respè jeneral ak rekou nan yon melanj de diplomasi ak fòs pou retounen nan jaden an ak nan plantasyon yo kòm travayè emansipe ak peye travayè nan pwosesis pwotestasyon pòv yo mank yo nan libète reyèl oswa pè pou retounen nan esklavaj yon lòt nan enkyetid louvèti a se nan jere potansyèl rival pou pouvwa nan pati a franse nan koloni an pi grav nan sa yo te mulatto kòmandan jean louis villatte ki baze nan cap franais louvèti ak villate te konpetisyon nan konsekans villatte te panse yo dwe yon ti jan rasis nan direksyon pou sòlda nwa tankou louvèti ak planifye alye ak andré rigaud yon nonm lib nan koulè apre yo fin ranvèse franse jeneral etienne lavaux nan villate trompe moute sipò popilè pa akize otorite yo franse nan trase yon retounen nan esklavaj sou mas li te reyisi nan kaptire franse gouvènè lavaux e li te nonmen gouvènè a villatte soti nan vil villatt soti nan vil la louvèti te note nan bi pou yo depo yo nan piblik la pwouve ke yo te vid nan chenn sipozeman enpòte pou prepare pou yon retounen nan esklavaj li te monte nan kòmandan nan pwovens lwès la de mwa pita e li te evantyèlman te fè tèt plase ofisye sen domeng a nan lavaux te pwoklame gouvènè gouvènè adjwen an anonse an menm tan ke li pa ta fè anyen san apwobasyon li kote louvèti te reponn apre bondye lavaux kèk semèn apre triyonf la sou rezolisyon an villate reprezantan lafrans la nan komisyon an twazyèm te rive nan sen domeng pami yo te sonthonax komisyonè ki te deja deklare abolisyon nan menm jou a kòm pwoklamasyon louvèti nan camp turel nan premye relasyon ki genyen ant de la te pozitif sonthonax te ankouraje louvèti an jeneral ak ranje pou pitit gason l placide ak izarak ale nan lekòl la nan lafrans pou timoun yo nan kolonyal yo nan mwa septanm eleksyon yo te fèt pou chwazi reprezantan kolonyal pou asanble franse nasyonal la lavaux kanpe ak istoryen yo te espekile kòm si li ap chèche yon kote nan yon antrepriz nan lafrans oswa yo retire yon rival li nan pouvwa sonthonax te tou eli nan enstigasyon louvèti a oswa sou pwòp inisyativ li men pandan ke lavaux kite sen domeng nan mwa oktòb sonthonax rete sonthonax yon sipòtè revolisyonè ak fyè nan egalite rasyal byento rival louvèti nan popilarite malgre ke objektif yo te sanble te gen plizyè pwen nan konfli pi move a nan moun sa yo ki te kouri met deyò sen domeng nan kòmansman revolisyon an sonthonax yo te potansyèl counter revolisyonè yo dwe asimile ofisyèlman oswa ou pa ak émigrés yo ki te kouri chape revolisyon an franse e yo te entèdi retounen anba doulè nan lanmò pou louvèti yo te pote nan ladrès itil ak konesans e li te vle yo tounen nan ete louvèti te ekri retounen bayon de libertat siveyan ansyen an breda ak ki moun li te gen yon relasyon dire tout lavi sonthonax te ekri louvèti menase l ak lajistis ak kòmande l bay bayon nan teritwa a louvèti te ale sou tèt li e li te ekri direktè franse a dirèkteman pou pèmisyon pou bayon yo rete se sèlman kèk semèn apre li te kòmanse fè aranjman pou retounen sonthonax nan lafrans ete sa louvèti te gen plizyè rezon pou debarase m de sonthonax li te di ke sen domeng endepandan kòmanse ak yon masak nan blan yo nan zile la akizasyon an te jwe sou radikal politik sonthonax a ak rayi li te ye nan planèt yo aristocrate blan lafrans te rive sonthonax kontre pa akize ouvèti a nan tandans royalist counter revolisyonè ak pro endepandans yo louvèti te konnen ke li te pwoklame otorite li nan tankou yon limit ke gouvènman an franse ta ka byen sispèk l nan chèche endepandans an menm tan an direktè franse a te anpil mwens revolisyonè pase sa sispiksyon yo te kòmanse melanje ke li ta ka rekonsidere abolisyon nan esklavaj nan mwa novanm louvèti te ekri ankò bay komisyon egzekitif la asire yo objektif lwayote li an ki fè yo sonje yo dwe kenbe abolisyon an pou plizyè mwa ouvèti a nan sen domeng eksepte pou yon eta semi otonòm nan sid la kote mulatto jeneral la andré rigaud te rejte otorite nan komisyon an twazyèm tou de jeneral yo te kontinye atake britanik la ki gen pozisyon nan sen domeng te gade gabriel de hédouville te rive nan mwa mas ak lòd pou mine otorite li sou avril louvre a te siyen yon trete ak jeneral britanik la thomas maitland echanj retrè twoup anglè yo soti nan lwès sen domeng pou yon amnisti pou franse counter revolisyonè yo nan zòn sa yo nan mwa me port au prince te retounen nan lafrans nan yon atmosfè nan lòd ak selebrasyon an jiyè louvèti ak rigaud komisyon hédouville ansanm espere ke yo kreye yon rivalite ki ta diminye pouvwa louvèti a hédouville parèt yon preferans fò pou rigaud ak yon degoutans pou louvèti sepandan jeneral maitland te jwe tou sou rivalite hedouville a ak evade otorite li yo fè fas ak louvèti dirèkteman nan mwa out louvèti ak maitland te siyen trete pou evakyasyon an ki rete twoup yo britanik yo sou out yo te siyen yon trete sekrè ki leve blokaj britanik la sou sen domeng an echanj pou yon pwomès ki pa ta ekspòtasyon revolisyon nwa a nan jamayik kòm relasyon louvèti a ak hédouville rive nan pwen an kraze yon soulèvman nan mitan twoup yo nan neve adopte le yo hyacinth moyiz eseye pa hédouville nan jere sitiyasyon an vin pi mal ak louvèti te refize ede l kòm rebelyon an te grandi nan yon reyon plen echèl hedouville prepare yo kite zile a pandan y ap louvèti ak dessalines menase arete l tankou yon troublemaker hédouville te navige pou lafrans nan mwa oktòb nominal transfere otorite li nan rigaud etazini sepandan te di ke li te ekspilse yon reprezantan gouvènman dezyèm nan teritwa a ak te sou yo negosye yon lòt akò otonòm ak youn nan lènmi lafrans lan etazini te gen paske yo te ògmante konfli sou piratri de peyi yo te prèske nan lagè men komès ant sen domeng ak etazini te dezirab tou de louvèti ak etazini yo avèk hedewille ale louvèti voye joseph bunel pou negosye ak gouvènman an nan john adams kondisyon yo nan trete a yo sanble ak sa yo ki nan wayòm ini a men entansyon an nan etazini yo se rete san okenn chanjman osi lontan ke lafrans se kenbe abolisyon nan esklavaj li sanble ke li se kontni ke koloni an rete omwen nan non nan tansyon yo ant louvèti ak andré rigaud rive nan yon tèt louvèti te akize rigaud pou yo te eseye asasinen l pou yo jwenn pouvwa sou sen domeng pou tèt li rigaud mande louvèti te konspire ak britanik yo retabli esklavaj konfli a te konplike pa obston rasyal ki te ogmante tansyon ant nwa ak mulattoes louvèti te gen lòt rezon politik pou pote desann rigaud se sèlman lè yo kontwole tout fason posib apre rigaud santi l twoup sèz tout lavil fwontyè petit goave ak grand goave nan mwa jen louvèti te konvenk roume pou deklare rigaud yon trèt e atake eta nan sid la gè sivil ki te lakòz ke yo rekonèt kòm lagè a nan kouto te dire plis pase yon ane ak rigaud la te kap vole nan gwadloup lè sa a lafrans nan mwa out louvèti delege pifò nan kanpay la bay lyetnan li janjak desalin ki te vin trist pandan ak apre lagè a pou masak prizonye mulatto ak sivil se nimewo a nan lanmò konteste kontanporen franse jeneral francis joseph pamphile a lacroix sijere lanmò pandan y ap yèm syèk trinidadian istoryen c l r james pita te reklame sèlman kèk santèn lanmò nan kontravansyon nan amnisti a nan mwa novanm pandan lagè sivil la napoleon bonaparte te genyen pouvwa an frans e li te pase yon nouvo konstitisyon deklare ke koloni yo ta dwe sijè a lwa espesyal malgre ke kolonizasyon an nan koloni yo te repete napoleon te kòmanse pa konfime ouvèti a ak pwomèt yo kenbe abolisyon la men li se tou entèdi anvayi panyòl sen domeng yon aksyon ki ta ka louvri nan yon pozisyon pwisan defansif roum nan kap founi bay pèmisyon ki nesesè yo nan mwa janvye louvèti ak hyacinth moyiz anvayi teritwa panyòl la pran posesyon gouvènè a don garcia ak kèk difikilte te zòn nan te mwens peple pase seksyon an franse louvèti te pote l anba lalwa franse ki aboli esklavaj ak angaje nan yon pwogram nan modènizasyon li te kounye a mèt nan zile a napoleon te fè li klè moun ki rete nan sen domeng ke lafrans ta gen yon nouvo konstitisyon pou koloni li yo nan ki yo ta dwe sijè a lwa espesyal malgre premye manifestasyon l yo kontrè a li te sanble gen anpil chans ke li ta ka retabli esklavaj ki evidamman enkyete fòmasyon nan slav nan sen domeng nan mwa mas louvèti a te nonmen yon asanble konstitisyonèl sitou ki konpoze de planèt blan pou bouyon yon konstitisyon pou sen domeng li te pibliye konstitisyon an sou jiyè ofisyèlman etabli otorite li sou zile nan tout ispanyola li fèt pa gouvènè jeneral pou lavi a ak posiblite yo nan chwazi siksesè l yo sepandan ouvèti moute nan endepandans sen domeng a ki te yon fwa yon koloni sèl nan anpi franse a nan atik nan konstitisyon an atik nan konstitisyon an deklare pa gen okenn esklav nan sen domeng esklavaj la ladan l pou tout tan aboli konstitisyon an garanti menm opòtinite ak tretman egal lwa a pou tout ras men tou entwodiksyon de travay fòse ak enpòtasyon an nan travayè nan komès esklav la louvèti pa t vle konpwomi lafwa dominan voodoo pou katolik atik klèman deklare ke katolik la apostolik lafwa women yo pral sèl konfyans nan piblik la deklare louvèti resevwa kolonèl vincent avèk travay prezante nouvo konstitisyon napoleon menm si vincent tèt li te laperèz yo dekouvri ke jeneral la te ale twò lwen plizyè aspè nan konstitisyon an te domaje lafrans mank de pwovizyon pou ofisyèl gouvènman franse yo mank de avantaj frans nan komès ak koloni pwòp li yo ak ouvèti a nan vyolasyon pwotokòl la nan konstitisyon an anvan soumèt li nan gouvènman an franse malgre dezagreman li a vincent te eseye soumèt konstitisyon an napoleon nan yon limyè pozitif men li te yon ti tan depòte nan elba pou pen li louvèti te deklare tèt li bay franse epi li te fè konvenk bonaparte nan lwayote l li te ekri napoleon men li pat resevwa repons pou kapab retabli franse otorite e pètèt retabli esklavaj tou etandone trete a nan amiens mas me napoleon te toudenkou kapab fè fas ak pwoblèm sa a nan royal marin la twoup napoleon yo dapre lòd frè li a jeneral charles emmanuel leclerc te sèz kontwòl zile a pa mwayen diplomatik pwoklame entansyon lapè epi kenbe lòd sekrè pou depòte tout ofisye nwa yo pandan se tan louvèti ki te prepare pou defans ak asire disiplin sa a te kapab kontribye nan yon rebelyon jeneral pa moyiz nan mwa oktòb li te vyole repete ak rezilta a ki te domingue te otomatikman inogire nan fen mwa janvye pandan vicomte de rochambeau toudenkou atake fò libète efektivman te anile opsyon diplomatik la plan louvèti a se posib retrè ak twoup li yo nan mòn yo inaksesib epi rete tann pou twoup ewopeyen yo nan deseni entegrasyon nan pi gwo nan plan sa a te pwouve difisil nan kominikasyon entèn yo christophe boule cap franais ak retrete men pòl louvèti te twonpe pa yon fo fo franse a okipe sen domeng ofisye lòt yo te kwè pwoklamasyon diplomatik napoleon an pandan ke kèk eseye rezistans olye pou yo boule ak retrete rapò franse napoleon montre ke yo te montre yo fèb men yo ke yo pa konplètman konsyan de fòs yo avèk tou de pati yo nan konfli a leclerc te eseye retounen nan solisyon an diplomatik pitit gason louvèti yo ak titè yo te akonpaye ekspedisyon an ak sa a nan lide ak kounye a yo santi yo prezante pwoklamasyon napoleon nan louvèti lè diskou sa yo te kraze yo mwa nan batay ensolubl te swiv sou me louvèti te monte nan cap franais pou trete ak leclerc li se negosyasyon pou yon tout enklizif lè sa a pran retrèt ak onè konplè plantasyon li nan ennery janjak desalin te omwen pasyèlman responsab pou arestasyon louvèti a jan pwoklame pa otè plizyè ansanm ak pwòp izarak louvèti la l yo sou me apre desalin te aprann ke louvèti te echwe pou pou moutre yon lidè rebèl lokal yo kouche atè bra l pou chak akò a sispann tire ki sot pase tan li imedyatman te ekri leclerc fè moun konduit louvèti la kòm ekstraòdinè pou aksyon sa a desalin ak mari oswa madanm li te resevwa kado nan men jean baptiste brunet leclerc te demisyone dessalines pou arete louvèti men li te refize travay la lè sa a te tonbe nan jean baptiste brunet sepandan kont diferan jan ak ki jan li fè sa yon kont pa te prepare rezoud nan sen domeng memoirs louvèti a sijere ke twoup yo brunet te pwovokan ki mennen wout la nenpòt fason louvèti te gen yon lèt nan ki brunet dekri tèt li kòm yon zanmi sensè yo pran avè l nan lafrans anbarase sou triller li brunet absan tèt li pandan arestasyon an brunet depòte louvèti ak èd l nan lafrans sou bato kreyòl la ak ewo nan zam reklame li sispèk ke fòm nan ki mennen nan trase yon soulèvman creole kreyòl tousen louvèti te avèti ke moun kaptè l yo ke rebèl yo pa t ap repete erè li a bato yo atteint lafrans nan jiyè epi sou out louvèti leur anvwa nan prizon an nan fort de joux nan doubs pandan ke yo nan prizon li te mouri gen mwa avril sijere kòz lanmò gen ladan fatig malnitrisyon apoplèksi nemoni ak tibèkiloz li posib nan absans li janjak desalin dirije ict nan rebelyon ayisyen jiska fini finalman bat fòs franse nan èlzinki an finwa helsinki e helsingfors an swedwa se kapital peyi fenlann nan èlzinki se kapital la ak pi gwo vil nan fenlann li se yon pati nan sid la nan fenlann sou rivaj la nan gòlf la fenlann pa lanmè baltik la popilasyon an nan vil la ki se èlenki mas fè li minisipalite ki pi peple nan fenlann yon maj lajè kèk èlenki lokalize kilomèt nan lès stokolm syèd kilomèt nan lwès saint petersburg larisi ak kilomèt nan nò talin estoni èlzinki gen koneksyon fèmen lavil sa yo ak minisipalite a nan kè èlenki fòm la nan zòn metwopolitèn nan èlenki ak zòn gran èlenki plis pase yon milyon moun ki ap viv nan zòn metwopolitèn nan èlenki ki genyen nan vil nan èlenki vil ak twa lòt de nan vil sa yo espoo ak vantaa imedyatman èlenki fwontyè nan lwès la ak nò kauniainen twazyèm vil la se yon pyès tè a nan vil nan espoo èlenki zòn metwopolitèn nan se nan zòn nò lavil sou tè ki gen yon popilasyon ki plis pase milyon moun ak vil nan nò kapital la nan yon eta manb inyon ewopeyen an antou te gen milyon moun ki ap viv nan zòn lan èlenki pi plis ki gen ladan yo lavil aforementiond ak lavil satelit banlye apeprè nan finlande viv nan zòn lan èlenki greater fenlann èlenki se nan gwo politik edikasyon finansye kiltirèl ak sant rechèch èlenki tou se yon vil nan rejyon enpòtan sou lanmè ak nan baltic nò ewòp greater èlenki gen uit inivèsite ak sis pak teknoloji apeprè nan konpayi etranje ki ap opere nan fenlann te etabli yo nan rejyon an èlenki swedwa finwa ak yo nan lang ofisyèl nan minisipalite a èlenki majorite a oswa nan popilasyon an tankou finnish pale lang natif natal yo yon minorite an pale swedwa fenlann moun ki pale yon lòt lang natif natal oswa ke finnish swedish kanpe nan alantou moun nan popilasyon an depi kòmansman te kòmanse èlenki kontanple yon fizyon posib avèk vantaa nan mas konsèy nan vil la dakò vantaa èlenki revize pwopozisyon an nan yon fizyon posib konsèy vil la ki atire revizyon an se pa sou posiblite pou sese egzistans lan nan vil la nan vantaa an èlenki te chwazi yo mondyal design kapital la pou pa konsèy entènasyonal la nan sosyete a industrial design èlenki answit eindhoven bat pou tit la seoul hangl ban n vyetnamiz transcription seoul oubyen fibre un se kapital peyi kore disid li sitiye nan bò larivyè nan a lwès lan disid kore di nò ki vil gen fontyè ak a demokratik repiblik la kore di kilomèt sid a kore di zòn demilitarize seoul se yon ansyen vil yo yon sèl fwa kapital baekje bc ak dinasti joseon vil la ki te kapital kore di sid apwè etablisman gouvènman kore disid la an seoul se yon espesyal vil biwo ak yon lane pase milyon seoul se yon vil nan kore di sid ak se youn nan pli gran vil yo mond lan pa lane yon zòn sèlman km ki pi piti pase london oubyen vil new york sa se youn nan mwayen a vil yo ki pi wo dansite lane nan mond lan seoul se youn nan vil yo ak pi gwo kantite koneksyon ant nan mond lan ak kantite entènèt nèg plis pase tout lòt bato saharan afrika afrik disid soti seoul se youn nan ven mondyal vil yo seoul kapital rejyon vil incheon nan gwo pò yo ak gyeonggi pwovens yon total de milyon moun rete se dezyèm pi laj komin nan pwovens almera mond lan apwè tokyo kapital rejyon an te konte pou mwatye lane kore disid ansanm ak etranje pwèske mwatye lane de coréens ki te rete nan seoul kapital rejyon an fè li tounen sant ekonomi kilti politik yo peyi sa a vil la te jwe yon wòl enpòtan nan devlòpman ekonomik kore di e te wè li kòm a mirak larivyè lefrat han seoul gen machin anrejistre milyon dola yo ak trafik aksidan vin nan tèt yon anpil fwa nan dènye ane sa yo gouvènman an kapital nan zòn nan te adopte anpil mezi pou netwaye lè ak dlo restorasyon creek nan sant cheonggyecheon nan vil li te genyen yon pwojè gwo vil bote seoul resevwa milyon touris an onyara se kapital soti il salomon onyara te rebati nan fen dezyèm gè mondyal la pou ranplase kapital anvan an tulagi sou zile vwazen an sou zile a te batay la nan guadalcanal ki te wè yon gwo viktwa pou marin amerikèn kont marin japonèz a onyara se tou kapital teritwa capital territory ak se poutèt sa pa depann de nenpòt ki pwovens nan achipèl la teritwa sa a kouvri yon zòn nan km vil la te sèvi pa ayewopò entènasyonal onyara ki se kanmenm deyò limit yo lès nan teritwa kapital la pi lwen pase larivyè la lungga kilomèt soti nan sant vil la vil la gen tout pouvwa a anpil enstalasyon espòtif tankou estad lawson tama prensipal estad foutbòl nan peyi a li resevwa sitou lakay ekip zile salomon an lagonav se yon il peyi ayiti nan lamè karayib li sitiye nan lwès awondisman lwès anfas kapital pòtoprens gen komin ansagalèt ak pwentarakèt se youn nan zòn nan le monn kote dlo ra anpil pa gen okenn sèvis ferry nan zile a ak tout vizitè yo ki nan zile a yo naje la lagonav se te dènye refij endyen tayino ki te ap viv nan ayiti yo aprè masak larèn anakaona endyen ki te rive chape poul yo te al kache sou zile a ki yo te batize gonavo pandan dezyèm pati xixe syèk la lagonav te kòmanse pa atire kèk pechè jiskaske moun komanse fè jaden nan zile a nan epòk okipasyon peyi dayiti pa etazini zile a te gen yon sistèm politik ki te baze sou vodou abitan lagonav yo te enstale yon ofisye lame etazini faustin wirkus wa lagonav li te rakonte istwa a nan yon liv li te ekri the white king of la gonave la gonav se pi two zile ke peti dayiti genyen li gen km sou longè epi km sou lajè pou yon popilasyon de abitan sipèfisi li se km lamè nan nò lagonav la li rele kanal senmak epi sa ki nan zòn sid se kanal lagonav mòn lapyè se mòn ki wo nan lagonav li mezire mèt sou wotè la gonâve se yon awondisman nan depatman lwès ak gen de komin espò se yon gwoup egzèsis fizik de fòm d jwèt endividyèl osinon kolektif kapab done kote a konkou yo espò pote ansanm yon pakèt divès aktivite imèn ranje sa a se varyab daprè definisyon yo bay tèm espò la genyen sepandan pwen fò espò se yon aktivite imèn ki dwe pratike kòm yon plezi ki se gouvène pa règ pataje pa yon gwo kantite ak ki dwe fè li posib mete nan konpetisyon nan mitan yo menm disiplin lan yon aktivite nan yon nati espòtif men pratike kòm yon aktivite amizman san yon objektif konpetisyon tankou randone pa ka aksepte pa kèk kòm yon espò menm jan an pou yon ti aktivite fizik ak sitou serebral tankou echèk matematik soti nan grèk mthma konesans etid aprantisaj se syans k ap etidye chif ak jwenn enfòmasyon itil nan chif sa a li baze letid li anlè lojik ak relasyon natirèl ant objè yo matematik yo chache modèl yo epi sèvi ak yo pou fòmile nouvo konjekti yo matematisyen rezoud laverite oswa falsite nan konjekti pa prèv matematik lè estrikti matematik yo se bon modèl nan fenomèn reyèl lè sa a matematik rezònman ka bay konpreyansyon oswa prediksyon sou lanati atravè itilize nan abstraksyon ak lojik matematik devlope nan konte kalkil mezi ak etid la sistematik nan fòm yo ak mosyon nan objè fizik matematik pratik te yon aktivite imèn soti nan kòm byen lwen tounen tankou dosye ekri egziste rechèch la oblije rezoud pwoblèm matematik ka pran ane oswa menm syèk nan ankèt soutyen agiman solid te parèt premye nan matematik grèk pi miyò nan eleman euklid yo depi travay pyonye nan giuseppe peano david hilbert ak lòt moun sou sistèm aksyòmatik nan fen yèm syèk la li te vin òdinè yo wè rechèch matematik kòm etabli verite pa dediksyon solid soti nan aksyòm apwopriye chwazi ak definisyon matematik devlope nan yon ritm relativman dousman jiskaske renesans la lè inovasyon matematik enteraji ak dekouvèt syantifik nouvo te mennen nan yon ogmantasyon rapid nan pousantaj la dekouvèt matematik ki te kontinye jou a prezan galileo galilei te deklare linivè a pa ka li jiskaske nou aprann lang lan epi vin abitye ak karaktè ki ekri nan li yo li ekri nan lang matematik ak lèt yo se triyang ti sèk ak lòt figi jeyometrik san sa vle di li se imen enposib konprann yon mo sèl san yo pa sa yo yon sèl ap pèdi wout sou nan yon labirent fè nwa carl friedrich gauss refere nan matematik kòm larenn lan nan syans yo benjamin peirce rele matematik syans ki trase konklizyon nesesè david hilbert te di nan matematik nou pa pale isit la nan arbitrès nan nenpòt ki sans matematik se pa tankou yon jwèt ki gen travay yo detèmine pa règleman abitrèman make olye de sa li se yon sistèm konsèpsyon ki gen nesesite entèn ki kapab fèt sèlman ak sa pa vle di otreman albert einstein deklare ke osi lwen ke lwa matematik yo refere nan reyalite yo pa sèten e jiska yo sèten yo pa refere a reyalite matematik se esansyèl nan anpil domèn tankou syans natirèl jeni medikaman finans ak syans sosyal yo matematik aplike te mennen nan nouvo disiplin matematik tankou estatistik ak teyori jwèt matematisyen tou angaje nan matematik pi oswa matematik pou pwòp poutèt li yo san yo pa gen nenpòt aplikasyon nan tèt ou pa gen okenn liy klè ki separe matematik pi ak aplike ak aplikasyon pou pratik pou sa ki te kòmanse kòm matematik pi souvan yo dekouvri jipitè se senkyèm planèt nan sistèm solè a dyamèt li gwo pase onz fwa dyamèt latè a volim li gwo pase fwa volim latè a men jipitè mwen dans pase latè a paske òbit li fois pi gwo pase òbit latè a yon lane sou jipitè dire an li tounen sou laks li toule dizè se longè jou a pi kou nan sistèm solè a li se yon planèt kouvri nan gaz majorite se idwojèn e li se planèt pi gwo nan sistèm solè a jipitè genyen yon gran tach wouj se yon tanpèt antisiklonik pèmanan ki gwo pase de ou twa dyamèt latè a jipitè genyen kat gwo lalin e plizyè ti lalin jodi a nou konnen lalin nan sistèm jovyen galile se te astwonòm ki dekouvri an kat gwo lalin yo lè li gade nan teleskòp li jipitè genyen plizyè zanno konpoze nan pousyè jipitè genyen yon chan manyetik katòz fwa pi pisan pase chan manyetik latè a plizyè sonn te vizite planèt la pi enpòtan an se pioneer an pioneer an epi voyager e voyager an sonn galileo a se sèl ki rete nan yon òbit otou jipitè li rive an nòmalman li se katriyèm obje pi briyan nan syèl lannuit apre solèy la lalin epi venis pafwa planèt mas la pi briyan pase jipitè planèt la pote non bondye a nan mitoloji women senbòl li se zeklè bondye a planèt la ban nou non pou jou jedi a aljèb soti nan mo arabik ki vle di konplete oubyen konekte se yon branch nan matematik ki defini antanke jeneralization ak extansyon e ki fokus sou strikti relasyonnèl avèk yon apwòch abstrè relasyon ke li etidye yo ka vin sou fòm modilè egalite oubyen inegalite youn nan kote aljèb gen yon pakèt enpòtans se nan solisyon ekwasyon yon ekwasyon se yon relasyon egalite ki relye yon ansanm eleman ak yon lòt pa ekzanp si pou chak chèz yon machann vann li resevwa goud nou ka fòmile yon ekwasyon ki relye revni machann nan sètadi lajan li resevwa pou chèz li vann tankou ekwasyon sa r s kote s reprezante konbyen chèz machann nan vann epi r reprezante revni revni relatif ou total sètadi kòb machann nan rantre apre li vann yon kantite chèz konstant lan sètadi chif invaryab la ki se nan ekwasyon sa gen yon non espesyal nan etid ekwasyon lineyè ki se koyefisyan lineyè otreman di koyefisyan lineyè a reprezante konben fwa revni an ogmante pou chak inite chèz ki vann pa ekzanp si machann nan ale nan mache ak chèz e li vann tout revni total li ap r goud strikti aljebreyik yo se strikti ki pèmèt nou ekri yon pwoblèm matematikman an deyò konsèp limit ke nou jwenn nan analiz e an deyò konsèp grafik ke nou jwenn nan jewometri mo aljèb la limenm gen yon orijin arab men moun nan tan lontan tankou babilonyen ak ejipsyen yo te konn rezoud ekwasyon lineyè e menm kèk ekwasyon kwadratik dezyem degre ou kibik twazyem degre youn nan premye dokiman ke nou jwenn nan antikite ki trete pwoblèm aljebrik se papyrus rhind youn nan pwoblèm ke nou rankontre nan dokiman sa a gen pou wè ak patisyon manje kontremèt ak yon jadinye e tou lètwa dwe jwenn fwa lavale chak konben nou dwe bay chak moun nan ka sa pou rezoud pwoblèm sa a n ap rele kantite twa moun yo dwe resevwa a e kantite lot moun yo dwe resevwa a rezilta a ap de ekwasyon lineyè x y x y sipoze nou vle rezoud problèm istorik sa pou nou kapab trouve konben tranch pen chak moun te resevwa nan sitiyasyon sila nou ka fè yon kalkilasyon aritmetik mantal rapid itilize divizyon si nou t ap trete tout moun egal divize tranch pen pa moun klèman chak moun dwe jwenn tranch pen sepandan nou pa kapab trete tout moun egal problèm nan klèman kòmande nou fò ke navigatè a kontremèt la ak jadinye a jwenn de fwa valè rès sèt moun endisteng yo pou nou rezoud problèm sa fò ke nou jwenn omwen youn nan de bagay sa yo kantite chak nan twa moun distenge sa yo resevwa i e ki valè ye oubyen kantite chak nan lòt sèt moun endistenge yo resevwa i e ki valè ye paske selon ekwazyon si nou jwenn yon faktè nou senpleman miltipliye oubyen divize pou nou kapab jwenn lòt la yon fason nou kapab rezoud yon senp sistèm d ekwazyon lineyè se pa ploge yon ekwazyon nan lòt pou jiskan n trouve yon faktè apre sa ranvèse prosès la pa sibtitiye an retou i e itilize faktè nou deja konnen an ploge li nan yon ekwazyon ki kapab ba nou youn nan lòt faktè n ap chache yo reyalize malgre ke nou pa gen valè nimerik ke twa moun distenge yo resevwa nou genyen li aljebreyikman nou te deside reprezante sa pa i e ekwazyon lè nou ploge li nan ekwazyon nou vini rive ak yon fòmil ki gen yon sèl varyab ke nou rele ekwazyon x y x y y y nou kapab klèman rezoud ekwazyon pou twa fwa bay sis plis egal ak y y la li evidan ke nou rive ak lè nou divize pa chak nan mesye endistenge yo resevra pen avèk fraksyon plis ke yon demi nou sispèk resilta sa pa twò mal paske nou te deja etabli nan sèvo nou ke mesye endistenge yo dwe jwenn mwens ke pen kounye a la kòm nou te deja eksplike itilize ekwazyon nou rive jwenn ki valè pen navigatè a kontremèt la ak jadinye a chak resevra x y x x yo chak resevwa de fwa la valè oubyen pen ak yon fraksyon mwens ke yon demi pen finalman si nou ap grate tèt nou toujou mande èske nou dakò ak rezilta sa a nou gen yon lòt opòtinite pou tcheke toujou selon ekwazyon se sèlman pen n ap divize le nou konte konben moun distenge kòm endistenge resevwa i e tou lè moun ansanm valè sila pa sipoze depase pen itilize ekwazyon epi ploge rezilta pou ak nou jwenn pou twa degre signifikan ekwazyon rezoud nan yon egalite lè nou ploge tou lè de faktè yo sa vin asire nou ke rezilta sa korèk yon apròch altenativ nou kapab pran pou nou resòlve sistèm de de ekwazion sa kòmanse pa ekri chak ekwazyon nan yon fòm kòm sa a b c kote a b ak c reprezante konstan itilize fòmat sa men kijan nou t ap ekri ekwazyon ak ekwazyon x y x y pou trouve yon solisyon objektiv nou pa chanje nou bezwen yon faktè paske depi nou jwenn youn nou kapab sibtitiye an retou pou nou sove yon lòt an nou kòmanse pa miltipliye ekwasyon pa chonje ke miltipliye pa yon konstant p ap afekte ekwansyon an geometrikman pale li toujou reprezante menm lign nan nou jwenn x y x y men sistèm lan nan kòrèk fòmat la x y x y kounia la nou kapab itilize aritmetik pou nou elimine youn nan faktè yo operasyon nesesè a se soustraksyon retire ekwazion nan ekwazyon nou jwenn rezilta sa paske x x y y y y kòm nou te espere rezilta sa menm avèk ekwazyon nou te jwenn nan nan premye apròch nou te pran pou rezoud problèm sa tout rès operasyon yo se men avèk premye apròch la trouve pa divize pa aprè itilize ekwazyon avèk rezilta nou jwenn pou la nou arive jwenn avèk y y x x x nòt objektif wikipedya se pa tradui sa franse deja ekri men pou ekzèse fakilte entelektyèl ayisyen yo menmjan franse ap itilize pa l la se jan de parès mantal sa yo ke ou ap eseye dekouraje lè w ale tradui sa lot moun ekri mo pou mo an franse mwen santi mwen pèsonèlman ofanse lè mwen li ke y ap mande moun pou senpleman tradui sa yon lòt moun deja ekri an franse sa ou bezwen mande èske yon ayisyen ki konpetan nan matematik ka ekri yon atik sou aljèb pou nou jan jak desalin jean jacques dessalines septanm oktòb te chèf revolisyon ayisyen ki te pwoklame endepandans premye janvye li te premye moun ki dirije ayiti sou tit gouvènè jeneral pou lavi nan de septanm lane pèp ayisyen an te bay li pote chapo anperè sou non jak premye men li te deklare tit anperè li a pa te ereditè sa vle di li p ap rete pou pitit li lè li mouri kòm ansyen esklav li te patisipe nan leve kanpe ke esklav yo te fè nan koloni franse ki te rele sen domeng li se te premye lyetnan anba lòd tousen louvèti lè napoleon te voye solda li yo sou kòmandman bo frè li jeneral leklè pou lafrans te ka repran kontwòl zile a sepandan apre franse yo te arete tousen epi yo te voye l nan peyi lafrans gouvènman fanse sa te vini avèk lòd pou remete nèg yo anba esklavaj ki te aboli depi lane nan tout koloni franse yo desalin te òganize nan mwa oktòb yon revòl kont lame franse a nan batay sa yo anpil san te koule desalin te fini pa genyen viktwa kont lame franse yo ke jeneral rochanbo te kòmande se finalman yon me nan gwo batay ki te rive nan vètyè ke franse yo te bay le gen epi te mete yo deyò nan zile a kèk mwa pita nan premye janvye desalin te deklare endepandans peyi ki te rele sen domeng la ke li te batize ayiti non ayiti sa te jan kèk nan bann endyen ki te rete nan zile te konn rele tè a men endyen sa yo ki te bann tayino te disparèt ak maladi nan lane sa vle di tan anvan espanyòl yo te bay franse yo yon bout nan zile nan lane nan yon trete ki fèt nan lavil riswik anperè desalin te eseye remete ekonimi a sou pye ak yon sistèm agrè ak fòs ponyèt kolaboratè li yo te konplote e yo te asasine l nan lane aprè li te deside anpeche kèk milat nan sid peyi a fè fo papye pou yo pran tè ke yo di te tè papa yo blan franse ke kite pou yo epi se konsa yon oktòb desalin te pari pou sid peyi a lè yo tann li yon pièj nan lavil pon wouj nan nò pòtoprens epi yo te tiye anperè a pami konplotè yo nou jwen aleksann petyon ki te rekonèt responsabilite li nan yon lèt ke li te ekri bay anperatris marie klè madanm desalin nan demen asasina a nan dat oktòb men gen plizè moun ki sispèk ke anri kristòf ki te dezyèm nan kòmandman apre desalin ke okouran de konplo a san li pat avèti anperè a antouka madanm desalin ak tout lòt pitit anperè a de pito mete yo sou pwoteksyon wa kristòf olye yo te ale pou pati repiblik ke aleksann petyon epi ak jan pyè bwaye te mete kanpe nan pati sid peyi a ki te divize an aprè lanmò desalin jouk rive nan lane aprè lanmò wa kristòf desalin te granpè cincinnatus leconte ki te prezidan ayiti nan lane pou rive lane soti afriken li anvan esklav nan sendomeng aprè sa pandan pwoblèm ki mennen endepandans zile a li vin lieutenant pou tousen louvèti ak òganize nan mwa oktòb la mitineri lame apa dominguoise kont ekspedisyon napoleonyèn li batay jeneral milat andre rigaud ak jeneral franse charles leclerc aprè depòte tousen an li soumèt nan etazini li ensije aprè li vin rete bò nò nan lil li rive nan repouse jan batis donasyen ki wochanbo nan sanglan batay la crte à pierrot nan ti rivyè latibonit li rive nan otòn nan va genyen batay yo kreyòl nan batay pou vertières ak ye janvye desalin pwoklame endepandans ayiti li fè premye gouvènè jeneral lavi epi seza pou pa yo dwe devancé li rival bonaparte sou non jak ier oktòb li se yon kouwòn sou tèt nan archevque jan batis jozèf brelle li fè masak yo kreyòl ki espwa yo tounen nan lòd ansyen an ayiti ref nesesè ak kontinye yon politik caporalisme agrè tankou nonmen michel rolph trouillot chwazi pou kenbe pwofi nan endistri sikryè la fòs san esklavaj pwòp di li gouvènman ki deside aksyon ou yon refòm agrè nan avantaj nan chèf fanmi esklav san tè li ansasinen oktòb nan pon wouj nan nò pòtoprens kolaboratè li aleksann petyon jean pierre boyer yo andré rigaud ak bruno blanchet ki t ap sèvi nan bouch nan mitan tout san bliye henri christophe ki te nan nò rivyè se yon kou dlo ki koule natirèl anjeneral dlo dous k ap koule nan direksyon pou yon oseyan lanmè lak oswa yon lòt rivyè nan syans idwografi nan kèk ka yon rivyè koule nan tè a epi li vin sèk nan fen kou li san li pa rive yon lòt kou dlo yon rivyè gen yon debi mwayen ak modere pi plis pase m s k ap resevwa aflyan yo ak koule nan yon lòt rivyè oswa yon flèv lè substra a pèmèt li ase porè rivyè a ka akonpaye pa yon konpatiman ekolojik paralèl kote dlo a ap koule pi dousman di konpatiman souflivyal mo rivyè a soti nan lang franse a rivière tradiksyon moso nan atik wikipédia fransè a lalin se sèl satelit planèt latè mo lalin nan soti nan lang fransè a la lune ki soti nan yon mo laten luna lalin se sèl grenn satelit natirèl ki nan planèt tè a li se senkyèm pi gwo satelit nan sistèm solèy la li gen yon dyamèt ki kilomèt konsa distans ki s separe li avèk tè a kapab km konsa lalin se premye e se sèl bagay ki pa sou tè a moun vizite premye moun ki t al mache ladan l se te yon astwonòt ameriken ki rele neil armstrong jou ki te jiyè aprè li menm onz lòt moun te pile lalin tout se manm pwogram apollo a lang franse se yon lang ki vin tounen ansanm ak kreyòl lang ofisyèl ayiti depi lane se lang natif natal tout moun ki fèt e ki elve nan frans ewòp kanada amerik dinò giyàn franse amerik disid ak lan kèk peyi afrik lang franse se yon lang womàn lang kreyòl ayisyen genyen anpil mo ladann ak sentaks ki soti nan lang franse gen anpil mo anndan li tou ki soti afrik lang franse a se yon lang womàn sa vle di se youn nan lang modèn ki soti nan laten moun ki etidye lang yo konn divize istwa lang nan de pati premyèman gen istwa ekstèn oswa chanjman politik sosyal teknolojik ou etnik yo ki te gen yon efè sou lang nan dèzyemman gen istwa entèn oswa chanjman fonolojik e gramatik yo ki te rive nan lang nan pou kont li avan jil seza te konki peyi a ki rele frans jodi a gen moun ki te konn pale lang kelt ki la women rele moun yo  gol yo  galli nan latèn e peyi a te rele gol gallia nan latèn lang kelt moun sa yo te pale te gen enfliyans sou latèn ki te pale nan gol e li bay kek mo ak eksprsyon ki te antre nan franse ansyen an ki te develope se poutèt sa gen kek mo franse ki gen origin jèmanik ki pa soti nan latèn an pa egzanp boue  labou  mouton  mouton  changer  chanje  e lot ankò apre twazyèm syèk la yon sèri de trib jèmanik te vin envayi ewop oksidantal e gen kek nan trib sa yo ki te vin rete nan gol oswa frans youn nan trib sa yo ki enpòtan pou listwa franse se trib la ki rele frank yo yo te tèlman enpòtan se nan non trib sa yo te jwenn non peyi a francia france lafrans ak lang nan franais franse e trib gèmanik sa yo te kontribye mo pou lang franse tou garon  gason  blanc blanche  blan  haïr  rayi  e lot ankò pi ta nan moyen aj la lang franse a te reswa yon pakèt mo nan men lot lang tankou nòman nèlande alman ba e angle tou yon powèt italyen ki rele dante mete lang woman ki te egziste nan epok li nan twa gwoup konsa nam alii oc alii si alii vero dicunt oil sa vle di gen moun ki di oc moun ki di si e moun ki di oil konsa li klasifye lang ok nan lafrans disid lang si nan itali espay e pòtigal ak lang oil nan lot pati lafrans li klasifye lang sa you selon fason you te geyen pou di  wi  franse modèn se lang oil ki te vin ofisyel se mo oil la ki te vin oui  wi  nan franse modèn avan ane sètèn lingis rele tout lang oil ansanm ansyen franse premye teks ki te ekri nan ansyen franse se sèman strasboug la le serment de strasbourg ki te ekri ane poutan avan ane yo te toujou konn sèvi ak laten pou bagay ofisyel tankou gouvènman an ak tribinal la apre ane sa a wa fransis i te fè l ordonnace de villers cotterts lòdonans vile koterè ki pwoklame se franse ki pral lang ofisyèl nan peyi a lè franse a pedi deklinezon ki te geyen nan laten vilgè e apre yo fin chwazi youn dyalek pou l dyalek ofisyèl lingis yo rele l mwayen franse ann ane louis maigret te ekri premye gramè franse a ann ane cardinal richelieu te kreye académie franaise a yo gen pou objèktif presève lang franse e kembe l nèt pati nan sètyèm syèk rive nan diznèvyèm syèk akozde syèk de limyè yo siècle des lumières ansam avèk lefètke lafrans te vin yon pisans enpòtan sa fè ke franse a vin yon lingua franca sa vle di li vin yon lang moun itilize pou yo kominike si yo pa soti menm peyi a wa risi yo te konn li ak pale franse anpil moun nan lakou wayal pou katerin ii rey ris te konn pale sèlman franse yo te we ris tankou yon lang pou moun pov pati nan disètyèm syèk rive nan diznèvyèm syèk tou lafrans te fe anpil kolonizasyon se poutèt sa jodi a gen plizye peyi ki pale franse e gen plizye dyalek gen kek moun ki soti lafrans pou yo al nan kanada tabli koloni nouvou lafrans nouvelle france jodi a menm gen kote nan kanada kote yo pale franse notaman provens kebèk plizyè peyi ann afrik ak plizyè zil tou gen yon popilasyon ki pale franse pou premye oswa dèzyèm lang jodi a gen hinghang sou kesyon de presèvasyon de franse e lenfliyans anglè patikilèman nan domèn biznis syans e kilti popilè menm jan ak académie franaise a nan lafrans gen office québécois de la langue franaise a nan kebèk ki gen pou objektif prezevasyon lang nan yo menm yo konsène avèk franse kebèkwa nan lane franse yo ki tap viv ayiti depi vin okipe ofisyèlman pati wès sen domeng se apre franse vin pran sen domeng e vin genyen tout kondisyon yo pou yon kreyòl parèt franse yo kòmanse komès esklav e vin genyen nesesite pou kolon yo kominike avèk esklav yo trete lang kreyòl ayisyen sacramenta argentariae suite de la table suite de la table suite de la table suite de la table yon alfabè se yon ansanm estandadize senbòl ekri ki pèmèt reprezante son yo pou yon lang senbòl debaz yo nan yon alfabè rele lèt se pa tout sistèm ekri ki reprezante langaj nan fason sa a nan yon silabè chak karaktè reprezante yon silab pou egzanp ak sistèm logografik itilize karaktè yo reprezante mo mòfèm oswa lòt inite semantik alfabè kreyòl la baze sou alfabè laten an akademi kreyòl ayisyen an rekondui alfabè la ki rekonèt lang kreyòl an genyen trannde son syans lengwistik rele fonèm alfabè a reprezante son yo avèk senbòl kote chak senbòl reprezante yon fonèm syans lengwistik rele senbòl sa yo grafèm pami grafèm sa yo genyen ki fèt avèk yon grenn lèt oubyen yon graf genyen ki fèt avèk lèt syans lengwistik rele grafèm sa yo digraf epi gen youn ki fèt ak twa lèt leng epi gen youn ki fèt ak twa lèt syans lengwistik rele li trigraf pami grafèm sa yo genyen grafèm pou son vwayèl grafèm pou son konsòn grafèm pou demi vwayèl demi konsòn alfabè kreyòl la trè enpòtan paske tout lèt yo pwononse nan yon konvezasyon alfabè kreyòl la genyen lèt nan grafèm nan lang kreyòl ayisyen grafèm ki reprezante son yo a an b ch d e è en f g h i j k l m n ng o ò on ou oun p r s t ui v w y z nonm se valè nimerik yo ekri yon nonm avèk chif yo swivan règ yo sistèm nimewotasyon mo nonm an soti nan lang laten an defome pa franse a nombre ki soti nan yon mo laten numerus nonm natirèl se sa nou aprann konte an premye se senbol sa yo nou melanje avèk konsep konte ki pèmèt nou fè diferans le nou rankontre varyasyon nan kantite konsèp sa devlope nan yon pwose korespondans kote ke nou koresponn yon bagay ak yon lòt pou nou we devlopman pwose sa an nou imajine yon moun kap gade bèt avan li deplase bèt pou ale chache zèb li lage yon wòch nan yon sakit pou chak kabrit li kite sòti nan baryè ya pwose sa kontinye jiska li kite dènye kabrit la sòti konye la aprè sa nan aswe li repete menm pwose sa le lap mete bèt yo nan betay yo si nan repetisyon pwose sa li reyalize ke li gen plis wòch ke kabrit lap rekonèt ke li bliye kèk kabrit sou patiraj ke li tap itilize ya nan ka sa li ka voye yon pitit li ale chache rès bèt yo ti egzanp sa montre kokenn shann enpòtans nonm natirèl genyen pou kalkil e kijan konsèp sa devlope nan yon rele mennen vini ak konsèp korespondans lan lè ou pa wè pyès bagay ou rele nonm la sa a zewo lè ou wè yon objè ou rele nonm sa a yonn lè ou wè yon lòt objè akonpanye ak sa ou te we anvan an ou rele nonm total sa a de setadi ou dekrive kantite bagay ou wè ou ap kontinyé mem jan a zero yonn de twa kat senk elatrye nou rele nonm natirèl otman nonm antye pozitif gade atik nonm antye se nonm natirèl ak opoze li senbol li se n nonm antye se ansanm ki sòti nan inyon nonm natirèl yo ak opoze nonm natirèl yo nonm negatif se opoze nonm pozitif yo ou ap presize nonm antye pozitif pou fè diferans ant yo de i e de plis mwen de fè zewo li sinifye ou dedui li de yon kantite natirèl se mwen de ou byen zewo mwen de senbol li se z n u n u sinifye inion ou ap joute kantite n mwen n ak n pou ou fè z legliz jezikri pou sen dènye jou yo se yon denominasyon kretyen mondyal moun yo souvan konn rele manm legliz yo mòmon yo non sa a pa korèk manm legliz yo pa renmen lè moun rele yo sa paske mo mòmon se non yon pwofèt ansyen non pa non legliz la yo gen dwa rele manm legliz yo sen dènye jou yo sdj yo nan rès atik sa a sdj yo kwè ke legliz yo a diferan avèk lòt legliz nan mond lan yo yo kwè ke malgre legliz yo a se yon òganizasyon kretyen li pa yon legliz pwotestan yo kwè ke legliz la pat rezilta yon pwotès ni yon refòmasyon men pito se legliz retabli jezikris a yo kwè ke lè jezikri te sou latè a li te òganize yon legliz li te kite apòt li yo nan tèt legliz sa a lè li te al jwenn papa li yo kwè ke jezi te bay apòt sa yo yon pouvwa spesyal ki rele lapretriz wè seksyon make pretriz la epi lè chaken nan apòt yo te fin matirise legliz jezikri a te tonbe san dirèksyon enspire daprè sdj yo sa te komanse yon epòk yo rele gran apostazi a yon epòk nan mond lan lè pat gen dirèksyon ki sòti syèl la pat genyen pwofèt ni apòt nan tan sa a sdj yo kwè ke lezòm te komanse kreye divès legliz lè yo te entèprete bib la nan fason pa yo men plenitid levanjil la pat egziste sou tè a se sak fè yo kwè ke legliz la te oblije retabli non sèlman chanje ni refòme jozèf smit pitit te fèt nan desanm nan sharon conte windsò nan eta vèmon ozetazini pou jozèf smit papa ak lucy mack smith se li ki te fondatè legliz jezikri pou sen dènye jou yo jozèf smit rakonte pwòp istwa pa li nan yon liv kanonik pou sdj yo ki rele jozèf smit istwa ekri nan lane pita nan lavi li fanmi a te vin abite nan yon vil rele palmira nan eta nou yòk lè li te jèn li dekri jan vil la te boulvèse anpil osijè relijyon te genyen yon pakèt legliz nan ti vil sa a epi fanmi a te divize nan plizyè legliz yo jozèf smit li menm pat angaje tèt li avèk youn ladan yo men li te asiste sèvis yo osi souvan ke li te kapab li tap chèche verite a pami tout legliz yo chak legliz te konn di ke se sèlman nan legliz pa yo a ke moun yo te ka sove jozèf smit te vle konnen ki legliz ki te legliz veritab la li te konn mande pastè yo ak predikatè yo men li pat jwenn repons li te bezwen yo yon jou nan prentan msye tap li nan bib la nan epit jak la chapit vèse si yon moun pami li manke bon konprann se pou li mande bondye bondye va ba li li paske bondye bay tout moun san mezire pou gremèsi jozèf smit te di ke ekriti sa a te antre nan kè li avèk anpil fòs e li te konnen si li te vrèman vle repons pou kestyon li se te pou l mande bondye daprè rejis li a li te al mete ajenou nan yon ti forè ki te touprè lakay li a pandan li tap priye li rakonte yon gran eksperiyans nan pwòp pawòl li men sak te pase jozèf te poze jezikri keksyon li a ki legliz se vrè legliz li a repons ke li te resevwa se te pou li pa angaje tèt li avèk yo youn li rakonte ke jezi te di li ke yo apwoche li menm ak bouch yo men kè yo elwaye de li menm yo anseye pou doktrin komandman lezòm yo gen pouvwa pyete men yo nye pouva bondye sen dènye jou yo kwè nan eksperyans sa a jozèf smit te aple kòm pwofèt pou retabli vrè legliz jezikri a sou latè a ankò e pou mete lafen avèk gran apostazi a jozèf smit rakonte ke aprè visyon sa a li te soufri anpil pèsekisyon poutèt temwayaj li a konsènan evènman sa a kelke anne aprè nan septanm jozèf ekri ke li te anvi jwenn padon pou peche l yo epi pou l konnen posisyon li devan bondye aswè lè li te mete ajenou pou priye bondye li rakonte yon lot manifestasyon li di ke yon moun abiye an rad ekstrememan blan te parèt nan chanm li a e te komanse pale avè li moun nan te endwodwi tèt li kòm yon mesaje ki sòti nan prezans bondye e ke li rele mowoni jozèf smit rakonte ke mesaje sa a te di li ke bondye te gen yon zèv pou li akonpli ke te genyen yon rejis ansyen depoze yon kote ki ekri sou plak fèt an lò e ki te genyen plenitid levanjil etènèl la e bondye te prepare mwayen pou li kapab tradui daprè smit mowoni te esplike ke se li menm ki tap resevwa rejis sa a e li ta gen pou tradwi li anvan ke li te ale mowoni te resite plizyè ekriti nan ansyen testaman an lè li te fini li te disparèt ak tout glwa li nan menm nwit sa a mowoni te tounen yon lòt fwa epi repete menm bagay yo landemen an pandan ke smit tap travay nan jaden papa li li rakonte ke menm mesaje sa a te parèt devan li yon fwa ankò aprè kelke anne ankò smit di ke se te finalman nan septanm ke li te al jwenn plak yo ki te kache nan yon kolin ki te touprè lakay li a ansanm avèk plak yo li te jwenn sa mowoni te rele ourim ak toumim ki te de pyè atache ansanm e ke yo te prepare pou ede li avèk tradiksyon rejis ansyen sa a yo di ke rejis la te ekri nan lang ejipsyen refome a depi smit pat konplete etid primè li yo li pat ka konnen li lang sa a se sak fè sdj yo di ke li te tradwi rejis la avèk èd e pouvwa bondye sipozeman smit te tradwi rejis la avèk èd olivè koudri ki te sèvi kòm ekriven liv la te pibliye pou lapremye fwa avèk non liv mòmom an nan lane liv mòmon an gen soutit la yon lòt temwayaj konsènan jezikri se konsa ke sdj yo wè liv la yo kwè ke li te ekri pa pwofèt ansyen yo ki te temwaye konsènan jezikri epi ke smit pat ekri liv la men sèlman tradwi li liv la kòmanse avèk rejis yon fanmi ki abite nan jerizalèm apeprè nan lane anvan kris patryach fanmi a te yon nonm rele leyi te resevwa yon vizyon ke li dwè mennen fanmi li a kite jerizalèm paske poutèt inikite pèp nan lè sa a jerizalèm tap detwi fanmi sa avèk kèk lòt moun ankò te trennen nan dezè a pandan lane istwa a rakonte kouman bondye te ede fanmi sa a rive yon kote bò lanmè a e sipozeman te ede yo avèk konstriksyon yon batiman ki te mennen yo rive nan nouvo mond lan kontinan amerik la pwobableman nan zòn meksik lè fanmi a te rive nan tè pwomiz la yo te separe fè nasyon youn ki rele nefit yo avèk yon lòt ki rele lamanit yo pifò nan rès istwa liv mòmon yo gen rapò avèk relasyon ant sivilizasyon sa yo e pwofèt yo pami yo ki tap preche menm levanjil avèk pwofèt biblik yo se te prensipalman pèp nefit la ki te kenbe rejis yo sou yon seri plak yo pou sdj yo pi gran evènman ki genyen nan liv la se lè jezikri te vin vizite moun sa yo pèsonèlman aprè rezirèksyon li pami pèp sa a li te bay plizyè diskou ki senblab avèk sila yo ke li te bay nan zòn jerizalèm nan lè li te la youn nan pwofèt sa yo te rele mòmon se li ki te pran tout rejis ansyen sa yo e te konpile yo pou fè yon sèl liv yon abrejman se sa ki fè liv la genyen nan liv mòmon an malgre se pa sèl mòmon ki ekri ladan li anvan mòmon te mouri li te bay pitit li a mowoni rejis final la nan fen istwa a nan apeprè aprè jezikri aprè liv la te kòmanse pèp nefit la te vin detwi nètman pa lamanit yo nan mitan gwo lagè sa a mowoni te ajoute kèk mo pou tèt pa li ladan ti pawòl li a li te ekri yon pati byen enpòtan pou sdj yo sa yo rele pwomès la li pwomèt tout moun ki resevwa liv la ke si yo li li medite sou li epi mande bondye si liv la vrè va resevwa yon temwayaj nan men sentespri a konsènan verasite li aprè mowoni te fin ekri pati pa li li te ale kache plak yo afenke lamanit yo pa tap detwi rejis la sdj yo kwè ke se menm mowoni sa a ki te vin tounen yon èt resisite ki te parèt douvan smit nan lane pou montre li kote li te ka jwenn rejis la pou sdj yo yon pati ki trè enpòtan nan sa ki rele retablisman legliz la se retablisman pretriz la daprè yo menm lapretriz se pouvwa ak otorite a ke bondye bay lezòm ki bay yo dwa akonpli zèv bondye sou tè a oubyen pou yo ka aji nan non bondye yo kwè ke ansyen apòt jezikri yo te resevwa pouvwa sa a nan men jezi menm men aprè apòt yo te fin matirize sdj yo kwè ke pretriz la te pedi sou latè a se sak te reskonsab komanse epòk gran apostazi a sdj yo kwè ke anvan vrè legliz jezikri a te ka retabli sou latè a fòk pouvwa sa a gentan retabli yo kwè ke sa te rive nan me pandan ke smit avèk koudri tap tradwi liv mòmon an yo te vin gen yon keksyon konsènan mòd ak manyè batèm e yo te al priye pou direksyon lè sa a sdj yo kwè ke yo te wè yon lòt aparisyon fwa sa a se te jan batis ki te parèt devan yo epi li te mete men l yo sou tèt yo pou ba yo pretriz arawon an wè ebre yo kwè ke kèk tan aprè eksperiyans sa a yo te resevwa pretriz ki pi wo a ki rele pretriz melchizedèk la wè ebre pa enpozisyon men pyè jak e jan nan apòt orijinèl yo depi yo te resevwa pretriz la nan men jezikri yo te ka bay li avèk sila yo ki chwazi pou resevwa li nan legliz la jodi a nenpòt gason ki diy ap kenbe komandman yo e ki gen plis ke zan kapab resevewa lapretriz pa enpozisyon men moun ki deja genyen li pou sèvi nan legliz la dèske lapretriz te retabli smit te ofisyèlman òganize legliz jezikri pou sen dènye jou yo nan avril avèk jozèf smit kòm premye prezidan ak pwofèt legliz la depi piti komansman sa a legliz la gentan grandi anpil ou ka jwenn legliz sa a nan pifò peyi nan mond lan avèk milyon manm gaye preske nan mond lan nan lane alexandre mourra yon ayisyen ki tap rete nan pòtoprens tap chèche pou vrè legliz la prèske menm jan ak jozèf smit li rakonte ke yon jou lè li te fin priye li te konnen ke li te bezwen al nan magazen yon kouzen li lè li te rive li te wè madanm kouzen li tap li yon liv liv mòmon an epi li te anvi li liv la men madanm kouzen li pat kite li prete li men li te ba li yon bwochi avèk istwa jozèf smit la epi imediyatman mourra te ekri yon lèt bay misyon legliz la nan florid mande pou yon kopi liv la lè liv la te rive mourra te li tout liv la nan yon sèl kou e rakonte ke li te konnen ke rechèch li te fini nan mwa jiyè li te batize an florida nan jiyè premye batèm yo ann ayiti te fèt epi legliz la ap grandi depi lò jodia genyen pye ak distri nan peyi ayiti avèk plis ke manm legliz yo ann ayiti andeyò ayiti ayisyen fè pati legliz la tou nan florid genyen branch lang kreyòl ayisyen miyami ft lauderdale coconut creek ft myers e orlando avèk yon lòt nan boston anplis genyen anpil sdj yo nan nouyòk ak nan monreyal kebèk nan lane pwofèt jozèf smit la te ekri yon lèt bay john wentworth ki te editè yon jounal ki te rele chicago democrat nan lèt sa a li te eksplike yon pakèt bagay konsènan legliz la ak kwayans yo nan lèt sa a li te bay sa ki rele atik lafwa yo yon rezime kwayans de baz sen dènye jou yo men yo trinite a sen dènye jou yo kwè nan bondye papa a pitit li a jezikri ak nan sentespri a men yo kwè ke yo twa se twa moun distenk yo kwè ke bondye ak jezikri gen kò pèfèksyone ak glorifye men sentespri a pa gen yon kò tanjib yo kwè ke yo twa travay ansamn nan inite pafè chit adan an sdj yo kwè ke adan ak èv te abite nan jaden edèn nan men nan eta sa a yo pat ka pwogrese epi li te nesesè pou yo te manje fwi defandi a pou rès imanite te ka vin sou tè a wè liv mòmon an nefi adan te tonbe pou ke lezòm te kapab fèt epi lezòm fèt pou yo kapab gen lajwa nan legliz la yo respèkte epi onore adan ak èv antanke premye paran li yo ekspyasyon jezikri a doktrin ki pi enpòtan pou sen dènye jou yo se ekspyasyon jezikri a depi lè adan ak èv te tonbe peche ak lanmò te vin antre nan mond lan tout moun aflije avèk bagay sa yo e sèl mwayen ki genyen pou echape sila yo se atravè ekspyasyon an jezi te soufri pou peche mond lan epi tout moun ki vin jwenn li kapab jwenn padon osi li te mouri e resisite ki fè li posib pou tout moun va resisite e resevwa yon kò pèfèksyonne yo kwè nan resi biblik lavi ministè ak lanmò sovè a yo kwè ke remisyon peche vini sèlman atravè jezikri lè yon moun obeyi prensip ak odònans levanji yo premye prensip ak odònans yo sepandan sdj yo kwè ke tout moun va resisite yo kwè ke remisyon pou peche yo ka vini sèlman pou moun ki swiv sa ki rele levanjil jezikri a li genyen plizyè etap youn nan doktrin yo ki enpòtan pou sdj yo rele plan sali a yo kwè ke doktrin sa a reponn avèk plizyè kesyon li tout ka genyen kiyès mwen ye vrèman poukisa mwen isit sou tè a epi kikote mwen prale aprè lavi sa a fini sdj yo kwè ke anvan li te fèt sou latè a li te abite nan syèl la ak bondye antanke pitit espri li yo la bondye te devize yon plan kote li menm pitit li yo te ka vin eritye yon kò fizik epi pwogrese se sa yo kwè se bi egzistans li sou latè a pou li pwogrese vin pi plis tankou bondye atache avèk plan sa a se gran enpòtans sdj yo mete sou fanmi yo yo kwè ke fanmi yo òdone pa bondye e paran yo gen yon gran responsabilite pou elve timoun yo nan ladwati yo kwè si moun te sispann fè pitit pitit espri bondye yo pat ta ka vin eritye yon kò fizik se sak fè pifò nan koup sdj genyen plizyè pitit yo kwè ke aprè lavi sa a fini espri li yo avèk kò li yo separe kò a rete isit sou tè a men lespri a prale nan sa yo rele mond dèzespri yo kwè genyen pati nan egzistans sa a paradi espri yo kote tout espri moun ki te obeyi lwa ak òdonans yo prale nan yon eta kontantman epi prizon espri yo kote tout espri moun ki potko aksepte levanjil la prale yo kwè ke moun nan paradi kab ale anseye levanjil la bay moun nan prizon yo lè peryòd sa a fini yo kwè ke tout moun va resisite ni jis yo ni mechan yo epi lespri a pral jwenn kò fizik la yon fwa ankò sòf ke kò a ap pèfèksyone epi imòtèl li pap janm mouri ankò yo kwè ke lè sa a tout moun va kanpe devan jezikri epi li ap jije yo daprè zèv yo ak dezi kè yo lè yo te sou latè a aprè jijman final la yo kwè ke tout moun va rive nan youn nan wayòm yo pou letènite wayòm selès la kote bondye ak jezi abite ak tout moun jis yo wayòm terès la pou bon moun ki pat aksepte plenitid levanjil la oubyen nan wayòm telès la pou moun mechan yo sdj yo kwè nan komandman yo menm jan yo ekri nan bib la egzòd ch yo sanse swiv chaken nan komandman sa yo sdj yo kwè ke aprè rezireksyon jezikri a jou saba a te chanje vin tounen jou dimanch lan pou onore pi gran evènman nan istwa a rezirèksyon sovè a poutèt sa yo obève jou saba jou repo a nan jou dimanch lan se nan jou sa a pifò nan reyinyon eklezyastik yo fèt yon bagay anpil moun konnen de legliz la se règ ke manm legliz yo swiv osijè kelke sibstans nan lanne sdj yo kwè ke smit te resevwa yon komandman nan men senyè a komandman sa a te rele pawòl sajès la komandman sa a ekri nan yon liv kanonik sdj ki rele doktrin ak aliyans yo pawòl sajès la genyen plizyè pwen ki gen rapò avèk kò fizik la e ki bagay li dwè evite enjeste poutèt komandman sa a sdj yo pa bwè alkool ni kafe ni te te vè ak te nwa yo ka bwè te natirèl yo yo pa itilize tabak ni onkenn dwòg ilegal ositou pawòl sajès la genyen pati a ki di sa yo dwè manje li ankouraje yon rejim ki balanse fwi ak legim pen yo vyann tout an moderasyon sdj yo kwè ke sila yo ki fidèl avèk komandman sa a va resevwa anpil gran benediksyon nan men senyè a yon lòt komandman ke sdj yo swiv rele lwa chastete a komandman sa a gen rapò avèk kondit sèksyel li youn ladan komandman yo se piga li komèt adiltè sdj yo pran sa pi lwen toujou yo kondane tout kontak sèksyel deyò lyen mariyaj yo anvan mariyaj fòk yo evite tout relasyon konsa yo epi aprè yo fin mariye yo kwè nan fidelite konplèt avèk madanm mari yo ansanm avèk lwa dim nan sdj yo peye osi yon ofrand jèn dabitid yon fwa chak mwa avèk kòb sa a yo achte manje avèk rad pou moun ki pòv yo ni moun anndan legliz osibyen ke moun deyò a tou abityèlman sdj yo peye nan ofrand jèn kòb ke yo te sere pandan ke yo tap jène omwen yon fwa chak mwa sdj yo sanse rete san manje pandan è oubyen repa souvan men pa fòseman sa konn fèt nan premye dimanch chak mwa pou reyinyon ke yo fè chak semèn yo sdj yo reyini nan yon bilding yo rele yon chapèl men ositou sdj yo genyen plizyè lòt bilding ki trè enpòtan pou yo sila yo rele tanp yo tankou nan tanp yo nan tanlontan nan tanp sa yo sdj yo pa adore nan fason yo fè chak semèn men yo di ke tanp lan se yon andwa kote yo fè plizyè aliyans spesyal avèk senyè a nan tanp yo yo fè seremoni mariyaj yo sdj yo kwè ke fanmi se yon bagay ki etènèl e yo pa kwè nan jiskaske lanmò li separe li ke yo di nan mariyaj sivil yo men si yon koup sdj yo mariye nan tanp lan avèk pouvwa pretriz la epi yo pèsevere jiskalafen yo kwè ke yo va ansanm avèk fanmi yo a nan wayòm selès la sèlman sdj yo kapab antre nan tanp yo epi sèlman sdj yo ki diy epi ki ap kenbe komandman yo jan li di nan e atik lafwa sdj yo kwè ke depi se jezi ki te fonde legliz yo a li dwè genyen menm fòm ak strikti legliz orijinèl jezikri a te genyen yo kwè nan ofis pwofèt apòt swasandis evèk prèt elatriye sdj yo kwè nan revelasyon modèn sila vle di ke aprè jozèf smit te matirize nan lanne yo kwè ke bondye pat sispann chwazi pwofèt yo aprè smit te mouri sdj yo te swiv brigham young ke yo te soutni kòm dezyèm pwofèt nan legliz la aprè young te gen yon lòt pwofèt epi yon lòt jiska prezan alèkile sdj yo di ke li rive nan e pwofèt la ki rele gordon b hinckley se li ki pwofèt ak prezidan aktyèl legliz jezikri pou sen dènye jou yo genyen moun ki sèvi sou dirèksyon prezidan legliz la sdj yo rele yo apòt yo lè yon moun chwazi pou ofis sa a li rete la jiskaske li mouri lè yo bezwen chwazi youn pou ranplase sa ki te mouri a sdj yo di ke yo swiv menm modèl apòt ansyen yo te swiv nan liv travay apòt yo ch yo te rasanble ansanm epi priye e bondye montre yo kimoun pou yo ta chwazi nan chak kongregasyon sdj rele pawas oubyen branch gen yon nomn ki prezide sou kongregasyon an yo chwazi li pami kongregasyon an epi jeneralman li ka fè anne nan pòs sa a yo rele yo evèk nan yon pawas oswa prezidan branch nan yon branch epi yo pa touche pou travay yo fè nan legliz la se yon devwa odela travay nòmal yo genyen an pifò moun yo konn wè misyonè mòmon yo dabitid jènjan yo ki genyen anne de laj malgre ou pa wè yo osi souvan genyen jèn fi kap fè menm travay la tou jènjan ak jènfi sa yo kite lakay yo pandan zan pou yo al preche yon kote nan mond lan souvan yo oblije aprann yon nouvo lang ak yon nouvo kilti li enpòtan pou konnen ke misyonè sa yo pa touche pou travay yo fè a men an reyalite se yo menm ki te peye kòb pa yo kòb yo te sere pèsonèlman epi nan don ke yo resevwa nan men fanmi ak zanmi pou yo ka al ranpli misyon sa a genyen anpil bagay moun malenfòme konn di epi tande konsènan legliz mòmon an ki pa toutafè vrè men kèk nan bagay sa yo se cia fbi yo ye anpil moun konn di ke jèn misyonè yo anplwaye pa gouvènman an pou yo ka fè espiyonaj sa pa vrè jènjan ak jènfi sa yo jis la pou yo ka pataje kwayans yo se sèl enterè ke yo genyen tout sa yo genyen nan valiz yo se kopi bib la avèk liv mòmon an yo pa kwè nan jezi si ou gade non legliz la legliz jezikri pou sen dènye jou yo ou ka wè byen klè ke sdj yo kwè nan jezikri byen pwòp ositou liv mòmon an li menm plen referans a jezi tout doktrin yo santre sou jezikri ak ekspiyasyon li a yo ka genyen plizyè fanm rimè sa a sòti yon malantandi yon pratik ki gentan sispann pandan plis ke zan nan komansman legliz la te genyen kèk moun ki te pratike poligami yo te sispann pratike li epi legliz la te ofisyèlman defann manm yo pratike li nan lanne jodia si yon sdj genyen plis ke yon fanm li va resevwa disiplin nan legliz la yo pa kwè nan bib la wè e atik lafwa li endike byen klè ke sdj yo kwè nan bib la depi li tradwi korekteman legliz la pa gen yon vèsyon spesyal bib la men an anglè yo sèvi ak the king james version epi an franse yo sèvi avèk la version louis second se vrè ke sdj yo kwè nan liv mòmon an osibyen ke bib la men pifò sdj yo itilize yo ansanm pou konpare yo inivèsite nasyonal laos nan lang lao se yon inivèsite a vyantyàn ki se kapital la laos inivèsite a te kòmanse nan avèk depatman ki te pote nan lot kolèj yo ki deja nan egzistans li se sèlman inivèsite nasyonal ladan peyi a inivèsite a genyen pase ven sis mil elèv ant ak te genyen twa enstitisyon ki te founi pwogram yo a nivo inivèsitè yo te enstiti pedagojik vyantyàn enstiti politeknik nasyonal ak inivèsite syans sante yo chak enstitisyon te founi fòmasyon pwofesyonèl ki te omwen kat ane a lang lao ak te ouvri pou diplome yo lekòl segondè yo okenn enstitisyon te yon inivèsite plen pou amonize sistèm edikasyon wo gouvènman te deside amalgame tout enstitisyon edikasyon wo pou fòme yon sèl inivèsite ki pral rele inivèsite nasyonal laos nuol nan jen ak lane akademik nuol te kòmanse nan oktòb lè inivèsite a ouvri popilasyon elev la te grandè sa pat chanje anpil jistan nan lane popilasyon elev la manke grandi doub grandè li apre gen yon laj ogmantasyon popilasyon elev chak ane nan lane inivèsite a genyen elev inivèsite a aktyèlman genyen fakilte sila yo pon zanmitay tayilandè lao a lang taylandè saphan mittaphap thai lao se yon pon anlè rivyè mekong la ap konekte pwovens nong khai ak lavil nong khai a an tayilann ak vyantyàn an laos pon la se mèt de longè e li genyen de liy ki se mèt de lajè pou trafik machin de chemen ki se mèt de lajè pou mache e li ka kenbe yon chemennfè nan mitan an pon la ouvri nan jou ki te avril li te premye pon ki espesifikman kwa rivyè mekong pi ba a e li te dezyèm pon ki kwa rivyè mekong anjeneral pri total apwoksimatif la te milyon dola ameriken e gouvènman ostralyen finanse pwojè a kòm èd devlòpman pou laos konpayi ostralyen yo konstwi pon la pou montre abilite yo pou konplete pwojè enfrastrikti prensipal yo an lazi disidès òganizasyon non gouvènmantal yo kritike konbinezon sa d èd devlòpman ak enterè komèsyal yo trafik sou pon la ap kondwi sou gòch la tankou tayilann pandan trafik an laos ap kondwi sou dwat la limyè trafik yo kontwole chanjman an de gòch a dwat sou bò lao yon sèvis otobis ap ale atravè pon la ant poto fwontyè lao al poto fwontyè taylandèz syans imèn denominasyon syans imèn e sosyal kounya yo varye yo nan istwa e selon peyi yo san toujou rekouvri egzakman menm chan rechèch konsène an ayiti syans imèn deziyen anjeneral etid pou psikoloji e pou sosyoloji depi endepandans ayisyèn nan ekspresyon an gentan ranplase ansyèn apelasyon kòd nwa a e selon istoryen ayisyen yo ansyèn apelasyon sa a toujou itilize pou mas pèp la jouk jounen jodi a nan okipasyon amerikèn syans ki pou espri kako yo pou defann teritwa yo ankenn syans imèn potko gen plas yo pou jis rive nan kreyasyon lekòl ki pou transfòme fakilte lèt yo an fakilte lèt yo e syans imèn nan entansyon pou al pwomouvwa ansèyman ki pou yon pati ki pou syans sosyal psikoloji e sosyoloji ki parèt nan vwazinaj imanite litrè konstitisyon amerikèn te fòse leta ayisyen rekonèt la li presize nan okazyon sa a ke lang franse a ofisyèl e se fransè ki te alatèt ansèyman an ayiti premye direktè lekòl nòmal la te yon fransè sosyal syans la te divize an de agrikòl pou moun andeyò e sosyal pou moun nan kapital la ekspresyon anglè pou syans sosyal la appou parèt an nan yon liv pou kowoperatis william thompsonwilliam thompson an inquiry into the principles of the distribution of wealth most conducive to human happiness applied to the newly proposed system of voluntary equality of wealth london longman hurst rees orme brown green p ix x et sq syans manje se yon disiplin ki ankli tout aspè manje teknik de rekograve t la osinon abataj la d manje a kwison an ak konsomasyon an d manje se yon syans agrikòl epi yo konsidere li distenk d domèn an d nitrisyon kegrave k egzanp d aktivite yo ki syantis manje fe ankli syantis manje yo nan inivèsite mèt etidye fenomèn ki pi fondamental yo epi ki gen lyen yo avèk pwodiksyon an d pwodui manje patikilye epi propriyete pwodui yo ozetazini se tipik pou moun etidye syans manje a inivèsite ki yo te bati sou tè ki leta te deziyen syans manje se trè syans aplike entèdisiplinè li entegre konsèp sou anpil domèn diferan ankli mikwobiyoloji jeni chimik biyochimi epi anpil lòt domèn kèk disiplin anba syans manje ankli mizik peyi dayiti genyen enfliyans li tou dabò de koneksyon avèk rasazansèt ayisyen ki vle di afriken piske pandan plizyè syèk blan franse enfliyanse ayisyen tank sou pwen jenetik ke kiltirèl denpi lakoloni sen domeng nou kab di ke mizik la demontre enfliyans kilti franse a tou pou lòt enfliyans yo ke yon moun pale de dominikani ak kiba n a remake ke peyi sayo enfliyanse pa fondamantal kilti afriken an tou sa vle di ke li te mèt se mizik dominikèn ou se mizik kibèn se senpleman yon diferan vèsyon sou yon menm tèm yon moun pa kab bliye faktè enpòtan sa donk etandone ke fondamantal la se menm bagay ayisyen pa gen difikilte adapte rit peyi sa yo majorite moun ann ayiti pratike relijyon vodou a e mizik relijyon vodou a itilize pèkisyon trè fòmèl nan vodou moun chante yo jwe mizik e yo danse lwa lèspri sinatirèl konn rantre nan tèt moun ki pratike vodou vodou se yon relijyon senkretik sa vle di ke li melanje ak lwa afriken yo e ak sen legliz katolik yo tou lavyèj mari pa egzanp vodouyizan yo asosye li avèk bèlte freda dahome sen patrik ki te fann aprè koulèv nan peyi yo bay pou ilann la yo asosye misye avèk lwa damballa ounsi inisye dans kominote vodou yo avèk mizik droum gong ak ochan entansyon an se pou fè lwa danse nan tèt yon vodouyizan pou menm fenomèn sa yon moun kab di ke lwa a monte chwal li mizik rara jwe pandan selebrasyon kanaval e li jwe yon wòl enpòtan nan kwayans relijyon vodou a nan parad yo lwa gede renmen roule moun anba baton lwa gede yo renmen joure yo blayi anpil mo sal nan ane yo yon jan mizikal te fèk parèt li rele mizik rasin gwoup tankou ram boukman eksperyans ak boukan ginen enkòpore rit rege wòk ak funk angle nan fòm tradisyonèl vodou ak enstrimantasyon anpil gwoup sa yo melanje rit petwo ak pèkisyon kòm rara ansanm ak gita elektrik e klavye rasin mizik sa a baze sou kèk gwoup tankou gwoup sa sanba yo ak foula se sanba zao ki kòmanse mouvman sanba ki vin bay mouvman rasin ak mizik sa a kanmenm te gen gwoup nan ane ak yo ki melanje mizik òksidantal ak mizik tradisyonèl sa a vin bay sa yo rele vodou jazz anbasad repiblik kwowasi a nan kanada sitiye nan toller house a kwen lari chapel ak lari daly nan katye sandy hill nan otawa bilding la yo te konstwi nan lane e premye okipan an te j h plummer nèf manadjè a an otawa pou labank kòmès an angle the bank of commerce de ane pita télesphore fournier yon jistis pou lakou siprèm kanada enstale avèk famni li nan lane jeneral oditè frederick toller achte kay la fanmi li posede li jiska lane lè minis kabinè louis philippe brodeur achte li li posede li jiska lane yon gwoup relijyè posede kay la e itilize li tankou yon lekòl e residans jiska lane alò kay la yo lwe li a elèv yo nan inivèsite otawa aprè kwowasi vini endepandan kominate kwowat kanadyen achte bilding la pou repiblik d kwowasi nan lane koleksyon kòb lokal la peye pou restorasyon siyifikatif la ki konpletman fe nèf pwopriyete a li ouvri kòm anbasad kwowat la nan lane ositou kwowasi mentni yon biwo konsilè nan mississauga archeoloji se syans ki etidye pase civilizasyon kretyen vivan li itilize plizye metod pou tente fe konklizyon sou fason moun yo tap viv nan civilizasyon pase sa yo yon n nan metod ki plis itilize se eskavasyon ki se yon metod kote yon ekip archeolojik fouye tou pou de antere pwodi atistik kay ki ouglouti ak lot bagay ki ka pèmèt chache sa yo dedwi konklizyon sou strikti politik ak sosyal ansyenn civilizsyon sa yo tankou si yon ekip archeolojik fouye yon tou epi yo jwenn moun ki antere kote ke gen yon gwo diferans nan kijan moun sa yo antere archeolojis yo ka konkli ke moun sa yo soti nan diferan klas sosyal ou si nan fouye tou yo jwenn fann ki blese ak mak manshet ki antere ak zam yo bo kote yo archeolojis yo ka dedwi ke sosyete sa te asepte gerye fann nan batay kont lenmi li yo yon lot metod ke akeyoloji aplike nan rechèch sou sivilizasyon ansyenn se yon metod ki rele dantan carbon dantan carbon lan se yon metod ki pemet archeolojis yo detemine laj yon obje ki gen konpozisyon organik setadi bagay ki gen carbon nan konpozisyon chimik li kom tout bagay sou late ki fe pati de biosphe gen diferan isotop carbon la dan archeolojis yo detemine fraksyon carbon non radyoaktif pa rapo ak carbon radyoaktif nan obje sa pou detemine laj li archeoloji se yon syans ki gen lyen etwat ak anthropoloji sosyoloji ak geografi se sak fe tout dekouvet ki fet nan archeoloji gen tandans pou gen efe sou lot disiplin sosyal ak environmantal sa yo filozofi se egzèsis entelektyèl baze sou voyemonte rezonab objektif disiplin sa se pou abouti ak yon sistèm ki ka pèmèt kretyen vivan reponn ak keksyon tankou ki wòl nou sou latè kote nou soti kote nou prale nan disiplin sa ki anglobe tout egzèsis entelektyèl espekilativ sa yo gen branch ki devlope ak yon tradisyon ansyèn ke konvansyon rekonèt kòm branch etabli nan domèn filozofik akademik n ap devlope kounye a branch ke syans sa genyen branch nan filozofi ki gen pou objektif fouye sou lanati konesans setadi bagay nou ka konen bagay nou paka konen gen plizyè filozòf ki travay nan domèn sa nonm tankou platon ak aristote de filozòf sa yo reprezante de teyori maje nan epistemoloji setadi teyori ideyalis la ak teyori reyalis la nan teyori ideyalis aderan teyori sa kwe ke vrè verite ya ekziste nan yon fòm esansyèl ki transande tout apwoksimasyon nan mond fizik la gen menm ideyalis ki di ke sa nou we nan mond fizik la se yon lonbray de fom ideyal la ke nou paka vreman we ak sans komen yo zwe zorey men santi ak goute pou sipòte konsepsyon sa ideyalis yo gen tandans pran matematik kòm yon langaj ki pèmèt nou dekouvri plizye bagay nan mond sa men menmsi nou trase yon sèk ak enstriman ki pi presi nan mond lan nou pap jame vrèman arive prè ekwasyon sèk la ki se x h y k r h ak k se kowodone pwen sentral sèk la r se reyon sèk la daprè ideyalis yo se ekwasyon sa ki vrèman fòm esensyèl yon sèk ki egziste sèlman nan mond ideyal yon mond ki ka sèlman penetre avèk zouti abstrè mantal bagay yo totalman diferan nan kan reyalis la yo we bagay la nan yon lòt lonevi pou yo se opoze ya ki vrè setadi se mond sensoryel la ki egziste nonm tankou aristot kwe ke nan pwen bagay ki egziste an deyò mond lan se pa mond lan kap eseye fe sans ak ide ya okontre dapre filozof reyalis yo se ide mental la kap eseye fè sans ak vrè fom esansyèl la ki se mond sa ti mesye reyalis yo gen yon lòt non ke yo ba yo nan etid akademik filozofik ki se anpirisis nèg sa yo se nèg ki kwe nan sa ke yo rele sipremasi sensoryèl setadi ke tout verite ki gen vale ekzistansyèl irefitab dwe fè pati de mond sa konye la nan etid monden filozifik pa gen okin akademik ki entènalize eksklisivman yonn nan teyori sa yo paske kompite ki pemet moun etidye de pre fenomen konpleks tankou fraktal mond fisik pèmèt matematisyen penetre yon paket ide abstrè nan matematik sa sijere ke gen yon enterelasyon ant mond abstra ya ak mond sensoryèl ke platon ak aristote te souzestime daye listwa resen entelektyèl lemond demontre ke gen yon sipepozisyon irefitab nat mond abstrè ya ak mond sensoryel la setadi len depann de lot pou avanse nan yon fason ou yon lot reyalis devlope lasyans ak sans yo ke yo itilize nan obsèvasyon syantifik yo men yo bezwen ide matematik yo pou fè sans ak entèprete ou teyorize sa yo obsève ya nan ka sa li fè sans pou fe ke verite sanble gen yon ale mennen vini ke lap fe ant mond ideyal la e mond sensoryèl la branch nan filozofi ki etidye bagay ki gen pou li we ak konsèpsyon sipènatirèl tankou zafè bondye santa ak lespri e relasyon ke antite sa yo sipoze genyen ak kretyen vivan gen plizyè gwo filozòf nan teoloji nonm tankou augustin thomas aquinas augustin sete yon filozòf katolik ki posede yon intelek pwisan li ede legliz katolik evite yon pakèt pwoblèm filozofik tankou paradoks aparan nan labib li se premye filozòf kretyen ki aksèpte ke se pa tout moun ki pa kwè nan jezi ki pral nan lanfè li dekouraje tou entèpretasyon literal labib sitou entèpretasyon apokaliptik yo pa egzanp nan kòmansman listwa legliz kretyèn lan se gen yon tandans pou moun lye tout ti ge ak pwoblèm natirèl kòm prèv ke retou jezi ap rive sou nou augustin fe rekonèt ke se pou aderan sispann fe bagay konsa paske listwa lemond chaje avèk ge ant nasyon shaje ak kalamite ki te pi mal ke sa nou ap we jodi a menm anvan nesans jezi setadi le moun pral jije sa le yo we ke te gen kalamite ki te pi mal yap pral pase nou nan rizib enfliyans augustin ale nan menm agiman nap kont abosyon jodia pa egzanp prèt katolik di ke depi nan moman konsepsyon gen yon nanm ki rantre nan gamèt menmsi li reprezante yon selil se augustin ki te vin avèk ide sa pou dekouraje enfantisid elatriye men ide sa rankontre yon gwo pwoblèm nan ka vre marasa lasyans pwouve ke vrè marasa soti nan divizyon yon sel gamet si augustin di ke nanm lan endivizib e ke nanm lan rantre nan moman konsepsyon alò ka vre marasa kontredi teyori sa paske li montre ke entrodiksyon enstantane nanm lan nan moman konsepsyon mityèlman eksklisiv ak endivibilite menm nanm sa setadi nan ka vrè marasa swa nanm lan endivizib ou li pa rantre nan moman konsepsyon an branch ki etidye deklarasyon ak relasyon deklarasyon sa yo genyen antre yo pou detèmine vale veridik yo nan lojik deklarasyon sa yo gen yon non espesyal ki se pwopozisyon yon nan relasyon ki enpòtan anpil nan lojik se yon pwosesis konitif ke yo rele enferans enferans se pwose ki pèmèt ou fè yon konklizyon daprè sa ou konen ou ou sipoze ou konen sa ou sipoze ou konen an yo rele li premis gen plizyè enferans enferans disjonktiv enferans kondisyonèl ekzanp enferans disjonktiv gen de moun ki gen kle kay la se ti mari ak ti poushon si pòt la ouve se youn nan yo pou ki ta ouve li ti mari okap li pa pòtoprens setadi se pa timari ki ouve pòt si se pa timari fok se ti poushon konklizyon sa valid lojikman paske se yon konklizyon ke nou abouti ak li atravè enferans disjonktiv lan branch nan filozofi ki gen pou detèmine vale moral aksyon yon kretyen vivan gen plizyè sistèm ki devlope pou reponn ak pwoblèm sa men de pi gran sistèm ki domine yo se konsekanlis ak inivesalis diferans maje nan de sistèm sa yo se kijan yo konkli vale moral yo aksyon nan yon kote konsekanlis di ke se konsekans yon aksyon ki detemine vale moral tandiske univesalis la di ke vale moral yon aksyon objektif e li an deyo de konsekans aksyon an dapre teori sa moralite se yon bagay ki sibjektiv setadi ki varye selon kondisyon aktyel yon aksyon gen dwa bon nan yon sitiyasyon x tandiske menm aksyon sa move nan yon aksyon y nan kan konsekanlis la ou gen filozòf tankou jeremy bentham ki se papa utilitaryan utilitaryan kwe ke si yon aksyon abouti ak plis byen ke mal li se yon aksyon moral ak vale pozitiv nan kan universalis yo ou gen filozòf tankou emmanuel kant ki di ke vale moral yon aksyon pa gen aryen pou li we ak motivasyon akte ya ou konsekans aksyon an pou sipòte avi sa kant devlope yon konsèp ki rele enperatif kategorikal konsep la di ke avan ou fe yon aksyon imajine ki konsekans aksyon sa si tout moun sou latè te adopte menm aksyon sa se branch nan filozofi ki etidye sifikasyon validite yon konklizyon ak relasyon ki egziste ant senbòl ke lezom itilize nan mwayen komikasyon yo se pou tet sa gen yon gwo enteraksyon ant etid lengwistik ak lojik lojik fòmèl itilize metòd kle sa nou rele lojik dediktiv ak sa nou rele lojik endiktiv lojik dediktiv la se lojik kote ke konklizyon an se yon eksprèsyon eksplisit ki fondamantalman konèkte ak sa ki te nan premis lan ou premis yo setadi validite yon konklizyon nan lojik dediktiv depann direkteman sou validite premis ki presede li yo tankou pòtoprens nan depatman lwès site solèy nan pòtoprens alo site solèy nan depatman lwès tout etid nan jewometri baze sou pwose ou enferans dediktiv ki se kle nan lojik dediktiv la baz lojik dediktiv la jwen sous li nan travay ke aristot tap fe sou sa nou rele jodi ya syllogismes d aristote li enpòtan pou remake ke konklizyon yon lojik dediktiv gen posibilite swa li setenman fos oubyen li setenman vrè nan lagaj pwobabilite li gen yon pwobabilite oubyen pagen antrede filozofi reprezante yon gwo pati nan aktivite entelektyèl imèn tout moun atikile konsèpsyon pèsonèl yo sou lavi nan pwose sa nou di ke moun sa yo ap filozofe men moun ki ale pi lwen pou rantre nan rasin pwoblèm sa yo ak jefo yo fè pou devlope sistèm nomatif ak deskriptif pou tante klarifye ak resoud pwoblèm sa yo sa yo vin jwe wòl filozòf pwofesyonèl nan ka sa filozofi vin pran yon sans fòmèl ak eskolastik ke nou ka rele filozofi sistematik kisa filozofi systematik sa ye e kijan li divize kwake filozofi fòmèl la gen plizye aspè men gen kokenn shenn branch ki reprezante prèske tout edifis etid filozofik la branch sa yo se metafizik epistemoloji ak lojik lojik se yon branch nan filozofi ki etidye sinifikasyon senbolik validite yon konklizyon ak relasyon ki egziste ant senbòl ak sa senbòl sa yo reprezante ou ta vle reprezante paske lojik gen pou li we ak deklarasyon gen yon enteraksyon natirel ki fèt ant lojik ak lengwistik lojik fòmèl itilize metòd kle sa nou rele lojik dediktiv ak sa nou rele lojik endiktiv lojik dediktiv la se lojik kote ke konklizyon an se yon ekspresyon eksplicit ki fondamentalman konekte ak sa ki te nan premis lan ou premis yo setadi validite yon konklizyon nan lojik dediktiv depann direkteman sou validite premis deklarasyon ki presede li yo tankou pòtoprens nan depatman lwès site soley nan potoprens alo site soley nan depatman lwes pa sèlman analiz deklarasyon yo ki tonbe anba labanye lojik dediktiv men pi fo etid matematik tankou jewometri baze sou enferans dediktiv pwoz dediktiv ki se kle nan estrikti lojik dediktiv la istorikman baz lojik dediktiv la jwen sous li nan travay ke aristote tap fe sou sa nou rele jodi ya syllogismes d aristote li enpotan anpil pou nou remake ke konklizyon yon lojik dediktiv gen posibilite swa li setenman fos oubyen li setenman vre nan langaj pwobabilite li gen yon pwobabilite oubyen pa gen antrede metòd diferans jan ak pye ale nan yon restoran yal manje jan mande diri blan legim ak sos pwa nwa pyè li menm li mande diri blan legim ak sos pwa blan kom se marasa yo ye yo mande pou yo mete diri blan an nan yon sèl bol ak legim la nan yon sèl pla men pou pwa yo ale nan bol diferan aprè mesye yo fin manje yo ale lakay yo poko rive lakay yo vant pyè ap fè li mal lap vomi ak dyare pye ale kay dokte dokte ya konkli aprè tes loratwa li ke pyè manje yon manje kontamine nan twa manje diferan sa yo ki les ki fè pyè malad daprè metòd diferans lan se pwa blan an ki koz maladi pyè paske se sèl sos pwa blan an ke jan ki pat malad pat manje e se menm sos pwa blan sa ke pyè te manje pou kont li si diri blan an ou legim lan te kontamine jan te ap malad tou setadi maladi ya ki se yon diferans ki pa te pataje ant jan ak pyè dwe sòti nan manje ke jan ak pyè pa te pataje ya kise sos pwa blan an metòd menm bagay yon kriptograf kap travay nan lame dayiti intesepte yon mesaj kode abc fo lespinas kraze mcs sòlda kraze rak cpdk mashin kraze jeneral jimenez kisa let c ya reprezante paske c paret tout kote kraze paret eke sel let ki paret fwa menm jan kraze se sèl mo ki parèt nou konkli ke dapre metod menm bagay la ke c kraze epistemoloji tèks italik se branch nan filozofi kap sheshe konen lanati konenans sou ki sa konesans baze tankou ki sa ki jistifye sa nou asepte koòm konesans nan etid ak reshesh ki tap fèt pou bay klarifikasyon sou lanati konesans gen de gwoup klè ke nou rele rasyonalis ak anpiris rasyonalis se filozòf ki kwe ke tout konesans ki non patilye setadi konesans ki gen aspè jeneral se konesans nou aprann a priori setadi konenans nou aprann direktman nan yon pwoses entelktyèl ki endepandan de eksperyans filozòf sa yo tankou ren descartes ak platon fe alizyon ak matematik ak jewometri pou jistifye pozisyon sa tankou pou filozòf sa yo lè moun gen metrize teyorèm pythagore la se pa eksperyans ki fè menm moun sa reyalize definitivman ke sinis okare plis cosinis okare ap egal ak se aspè jeneral konenans sa ke ou ka penetre direktman san lentèmedyè eksperyans ki pwouve pozisyon rasyonalis la depre filozòf ki nan kan sa li enpòtan pou remake ke rasyonalis yo pa di ke tout konesans yon moun atenn atenn li a priori paske yo di ke konesans patikilye baze sou eksperyans setadi ou aprann yo aposteri tankou si mwen rekonet koule mashinn mwen an e ou menm ou rekonet koule mashin ou an konesans patikilye sa pa bay yonn nan nou okin rezon pou jistifye yon konklizyon jeneral sou koule tout machin sou latè anpiris se filozòf ki konkli ke tout sa ke nou ka rele konesans lejitim nou aprann yo aposteri setadi se sou eksperyans nou ak eksperyans lòt moun ke konesans sa yo baze se sak fe enpiriris konsidere lasyans kom sel sous konesans lejitim paske li pa baze sou spekilasyon ou aktivite serebral endepandan de eksperyans yon nonm tankou jeremy benthman ak john stuart mill se filozòf ki vrèman bati fondasyon kosmoloji anpiris la se branch nan filozofi ki chache devlope kondisyon ak kritè pou egzistans tankou ki sak konpoze reyalite e ki relasyon ki genyen an eleman ki konpoze reyalite sa nan bransh sa gen yon konsep kle yo rele ontoloji ontoloji se nati egzistans yon bagay setadi nan ki konteks nou ga di yon bagay ekziste konsep sa yo elaji pou vinn ak yon lot konsep ke nou rele stati ontolojik tankou li pa sifizan pou mwen di ke bouki ak malis ekziste fok mwen ale pi mwen pou mwen klarifye stati ontolojik bouki ak malis setadi se pou mwen klarifye pou yon moun ki pa konen ke bouki ak malis se karakte nan literati folklorik ayisyen nan lot mo mwen afime stati ontolojik bouki ak malis se bransh nan filozofi kap chèche konen lanati konenans sou ki sa konesans baze tankou ki sa ki jistifye sa nou asèpte kom konesans nan etid ak rechèch ki tap fèt pou bay klarifikasyon sou lanati konesans gen de gwoup kle ke nou rele rasyonalis ak anpiris rasyonalis se filozòf ki kwe ke tout konesans ki non patilye setadi konesans ki gen aspè jeneral se konesans nou aprann a priori setadi konenans nou aprann dirèktman nan yon pwosès entelktyèl ki indepandan de eksperyans filozòf sa yo tankou rené descartes ak platon fè alizyon ak matematik ak jewometri pou jistifye pozisyon sa tankou pou filozòf sa yo le moun gen metrize teorem pythagore la se pa eksperyans ki fe menm moun sa reyalize definitivman ke sinis okare plis cosinis okare ap egal ak se aspe jeneral konenans sa ke ou ka penetre direkteman san lintemedye eksperyans ki prouve pozisyon rasyonalis la depre filozof ki nan kan sa li enpotan pou remake ke rasyonalis yo pa di ke tout konesans yon moun atenn atenn li a priori paske yo di ke konesans patikilye baze sou eksperyans setadi ou aprann yo aposteri tankou si mwen rekonet koule mashinn mwen an e ou menm ou rekonet koule mashin ou an konesans patikilye sa pa bay yonn nan nou okin rezon pou jistifye yon konklizyon jeneral sou koule tout mashin sou late anpiris se filozòf ki konkli ke tout sa ke nou ka rele konesans lejitim nou aprann yo aposteri setadi se sou eksperyans nou ak eksperyans lòt moun ke konesans sa yo baze se sak fe enpiris konsidere lasyans kòm sèl sous konesans lejitim paske li pa baze sou espekilasyon ou aktivite serebral endepandan de eksperyans yon nonm tankou jeremy benthman ak john stuart mill se filozòf ki vrèman bati fondasyon kosmoloji anpiris la se yon branch nan filozofi analitik ki gen pou objektif etidye fenomèn mantal fonksyon mantal pwopryete mantal tankou konesans tèt ou ak konesans entouraj ou men teyori nan branch sa ale pi lwen nan chèche konnen kijan diferan aspè mantal sa yo makònen ak kò fizik la patikilyèman kijan yo konèkte avèk ògan fizik nou rele sèvèl tèt la devlopman filozofi sa konsantre nan rezoud yon pwoblèm kle nan filozofi ki vrèman domine metafizik depi lantikite jis jodi a pwoblèm sa a nan filozofi nou rele li pwoblèm nanm ak kò setadi ki nati nanm lan e kijan li kominike ak ko a kòm nou deja mansyone l se pwoblèm sa ki twouve li nan rasin filozofi mantal la nan atant ke filozòf tap fè pou rezoud pwoblèm sa a de gwo kan filozofik bay dizon yo sou lanati fenomèn mantal yo filozòf ki kwè ke yon moun konpoze de nati youn fizik ke ou ka penetre ak sans komen yo e youn envisib ke ou ka penetre sèlman ak rezon ou entelèk yo rele yo dyalis sètadi yo konsevwa moun divize an nati nan lòt kan opoze ya nou jwenn sa nou rele monis sètadi filozòf ki kwè ke pa gen nati men plito yon sel nati ki konpoze tout egzistans reyèl la youn nan premye moun ki atikile filozofi sa se benedictus spinoza chak kan sa yo gen plizyè vèsyon tankou dyalis yo divize an pati moun tankou rené descartes menmjan ak platon ki te vin anvan li kwè ke nanm lan se yon sibstans endepandan ki egziste endepandan de kò a e li ale pi lwen pou sijere ke nanm sa a ka menm siviv lanmò kò fizik la sa ki prann pozizyon patikilye sa a yo rele yo dyalis sibstans men nan menm kan dyalis la gen yo lòt gwoup ki prann yon pozisyon ki ta vle fè konnen ke nann lan sòti nan zantray sèvèl tèt la kwake nann ou lespri sòti nan zantray ògan nou rele sèvèl tèt la pwopryete nanm lan paka redwi sou baz mekanik ak biyochimik sèvèl tèt ki ba li nesans lan gwoup sa nou rele yo dyalis pwopriyete li enpòtan pou remake ke se fòm dyalis pwopryete ya ki alamòd pami dyalis modèn yo e monis yo menm nan kan monis la nou jwen de kan patikilye ki domine sèn nan kwake yo gen monopòl la akoz siks aplikasyon syans fizik yo tankou chimi fizik ak biyoloji monis fizikalis se group ki kwè ke gen yon sèl sibstans e ke sibstans saa parèt sèlman sou fom fizik ou enejik ki sou labanye lwa natirel yo e ke lè lasyans avanse nap ka rive esplike tout fenomèn mantal sa yo ki parèt ineksplikab jodi ya monis ideyalis gwoup sa a panse ke tout sa ki egziste gen esans mantal e ke menm bagay ak evènman ki parèt sou fòm fizik se vrèman pwojeksyon ou ilizyon ke antite imateryèl yo rele nanm lan kreye yon nonm tankou berkeley te adopte filozofi sa a analiz se yon pwosès konyitif ki pèmèt yon moun fè konklizyon dapre konpreyansyon eleman ki konpoze yon objè yon sistèm ou yon fenomèn nan analiz pafwa li nesesè pou yon analis sentetize kèk eleman nan sistèm nan pou pemèt li rive ak yon konklizyon rezonab gen plizye diferan tip analiz analiz dediktiv analiz endiktiv yon egzanp de analiz dediktiv kap ayisyen se yon vil nan nò dayiti ri se yon katye nan kap ayisyen alò ri se yon katye nan pati nò dayiti yon egzanp de analiz indiktiv analiz baze sou estatistik ki montre yon korelasyon ant yon faktè ak yon efè pa egzanp si yon etid medikal fèt ki pran an konsiderasyon diferan estati sosyo ekonomik diferan orijin rasyal e latriye nan etid la si yo detèminen yon korelasyon sibstansyèl ant fimen sigarèt ak insidans kansè analiz indiktiv sa rezonab ase pou analiz la konkli ke fimen sigarèt ògmante insidans kansè ekonomi se yon syans ki etidye lwa pou moun amelyore peyi yo pou yo mete l ann vale e etabi relasyon ant konsomasyon ak pwodiksyon anbon kreyol ekonomi se kaylalwa kote égalité chita peyi kot tout moun gen dwa yo respekte nan etid sa plizye akademisyen ou teworisyen avanse plizye braselide pou esplike kijan eleman yo k ap aji ansanm sa yo konpote yo nan yon system ke yo rele mache ekonomi gen pou li we ak keksyon tankou sa yo ki tip de lwa pou vote pou peyi a byen mache nan pwodiksyon eske moun ki nan peyi a jwenn manje pou yo manje pou konbyen moun n ap pwodui nan ekonomi tankou nan preske tout bagay gen yon limitasyon ke tan ak rezev resous mete sou eleman nan yon mache sa vle di kom nou paka fe tout sa nou ta renmen fe ann menm tan fok nou fe chwa se sa yo rele fo w gen nan men w nan ekonomi sa vle di si mwen pran lajan mwen pou m achte yon machin mwen paka itilize menm lajan sa pou mwen achete yon kay soumenmlanse a si yon endistriyel pransalgenmet lajan nan pwodiksyon elektrisite li paka pransalgenmet menm lajan sa nan pwodiksyon agrikol ki moun ki detemine sak pou konsonme ak sa pou moun pwodui le se leta ki fe chwa pou detenmine sak pou ki pwodui ak sa pou konsonme nan yon mache yo rele sa konminis le se moun ki ap pwodui a ak moun ki ap konsonme a ki detenmine sa k pou pwodui nan yon mache yo rele sa kapitalis kom nan tout syens ekonomi gen yon seri prinsip ke tout ekonomis asepte yonn nan prinsip sa yo se yon lwa ke yo rele demann ak sipliye lwa sa di ke depi gen demann pou yon pwodui eke moun kap fe demann lan pre pou peye pou li wap jwenn moun oswa yon group moun ki pre pou sipliye demann sa oikos kay nómos lwa lwa pou kay la oikonoma kay la anba lalwa men eske se pa yon dezòd pou chak moun defini pwòp montan echanj pa yo pwoblèm ekonomik ekonomi soti nan de mo grèk oikos nomos oikos kay nomos lwa ekonomi pa vle di lajan sere men pito prensip pou w suiv pou w byen jere lakay ou vi w oswa peyi w ak rantabilite fe ekonomi vle di kreye lwa pou depans yo e lwa pou depans yo fèt apati de you budjè men nan tout bagay gen pwoblèm pwoblèm ekonomik se sila a ki pou kontwòle sa k pou rayisab la e rayisab la se yon pasyon ki deklanche e w paka evite l nan kesyon ennmi an n ap di nou konsa nan ekonomi kote li egziste youpakèt ennmi yo men sa k fe wòl la dwe jwe pa yon òganizasyon kit jan li ye se pou l kontwole wè ki pou anile tout reyaksyon ki pou rayisab la se yon pwoblèm entelektyèl ki fò anpil bay ennmi ekonomik lan definisyon ki pi presi e ki pi restren posib pou l dezapresye monnen nou an nou te bare lawout ak tout ennmi ekonomi ayisyen an lè n pa t ba yo dwa definisyon presi sa senk goud egal you dola ameriken men an ennmi ekonomi an atake n nan kè ekonomi n nan lè n remèt definisyon presi sa ak ennmi n yo biyè sa a nou fè l konfòm ak konstitisyon ayisyen an se pou definisyon ki pou ennmi an sa dwe kontwole limite trennen l nan minimòm ni sa kapab goud se lik egal yon ewo konfòm ak restitiusyon èh reparasyon dètte khi pou indeipeindancy ahytian ha ennmi ekonomi ayisyen an atake l fò paske modèl ekonomi ayisyen an kloure nan men enkapab yo ekonomi pou benefis pratike ann ayiti depi chak senk an yo plis moun ap vin pagen lajan anmezi tan ap pase àne apre àne atitid granmanjè yo ki se bann aktè sosyo ekonomik yo se yo ki anlon e anlaj responsab koz kife pagen lajan anndan peyi a pou ekonomi an ka estab diferan aktè yo se yo ki montre nesesite ke yo fè yon modèl ki pap ka sòti ayisyen yo nan povrete tèt chaje bounda lou sa tandans yo ki se yo k konstitye modèl sa a ki pou ekonomi pratike ann ayiti a pagen plas li si wi kot siksè yo menm apre yon pakèt diferant inisyativ yo tandans lan ki santral la ki gentan make ekonomi ayiti a se kenbe manman lajan ki pou rann nan sa plis ke pran lari a e fè beton an cho rele pou grangwou lavichè tout solisyon an se soti ayisyen nan malè pandye ki se kenbe manman lajan ki pou rann nan pawòl sa a yo te soti nan bouch fritz jean prezidan chanm komès ki pou endistri e tout pwofesyon yo ki pou nòd ès men sa k yon vibran apèl pou fini avèk pratik kenbe manman lajan ki pou rann nan fè manman lajan an pa ka fè pitit se yon gwo malè pandye ke ayisyen twouve l paske pitit se byen pòv malere pou sa l konstate l fè pèp sa a ansyen gouvènè bank santral la wè finisman sa chakjou nan ri kote l pase ak vil moun yo fini yo pagen nannan ankò ann ayiti lè w ap gade w wè kòman endistri povrete sa a ke n ap ba l jarèt la fini ak pèp ayisyen an konsa l esplike sa tout pandan l pwente dwèt li sou kenbe manman lajan ki pou rann nan k al renk nan pòch ki pa bay pitit ki mennen nou tou dwat nan bloke ekonomi an pou moun pa antre rajun jan singh brasè manman lajan ki pou rann nan ki ala tèt mouvman ekonomi bank mondyal la pou ayiti li menm ki pa t fè katwout pou l montre wout devlopman yo li te chita sou eksperyans entènasyonal li yo pa pral gen resèt mirak yo men plen mwayen k ap bay solisyon yo gentan vanse brasè manman lajan ki pou rann nan ki pou bank mondyal la si li li konstate ke plen pòch pa toujou danse kole avèk devlopman li envite aktè yo pou yo sonje ti detay yo souvan bliye a anplwa a san wondonmon nan ankenn sans rujun jan singh ki te eksprime l devanfas ki pou minis ayisyen an ki pou ekonomi ak tout finans yo gentan fè remake kèk bagay ke tout dirijan ayisyen yo konnen nan bon ti mamit peyi k kreye anplwa pou tout moun yo yo tout sanble li gentan site kat sou tab yon klima ki pou afè yo k ap byen mache yon fasilite pou moun al pran edikasyon yon regleman pou travay k ap ankouraje tout anplwa moun renmen yo e konstriksyon yo djanm depi egzistans ki pou peyi sa a tanmen nou pratike yon ekonomi ki pou sibzistans nan eksplwate sèlman tikras resous yo ke peyi a genyen san reyenvesti se sa n ka wè nan ka pou kafe a bwa kann yon eksplatasyon sou sa n levejwenn san ankenn chanjman resous yo ap fini san ranplase pou ka gen toujou pou manman lajan an rann pou gen dekwa pou n viv pifò moun pagen aksè ak resous sa a yo paske yon ti gwoup moun kenbe yo anba men yo gentan fè konprann nan sibztans minis lan ki pou ekonomi an ak tout finans yo wilson laleau selon minis lan laleau brasè manman lajan ki pou rann nan pou leta pa l la pibon zouti pou ranvèse tandans lan se definisyon an pou you politik piblik de lwa apopriye yo pou you budjè pou li konsiltasyon yo se ak yon bann diferan patnè yo anvan yo tanmen ekri pou you budjè pou tout patnè sa a yo patisipe nan fè rechèch pou you madebat ant aksyon yo ki leta e inisyativ yo ki pou sektè prive a minis lan ki pou ekonomi e ki pou tout finans yo gentan estime ke defi a pou ayiti se jere grandisman wonivo sandwèlong byen repati e patikilyèman rich nan anplwa k ap dire e nan respè dwa moun byen peye pou satisfè bezwen yo ki pou popilasyon an alawonnbadè e ki pou jenès patikilyèman kote grandisman sa ye ki gen de chif yo ke nou rele ak tout ve nou yo e ki sèl appou li menm ki pou soti n nan sitiyasyon anwo pa monte anba pa desann peyi a twouve l plonje depi si lontan yo ke l te mande li men tout pandan l fè konnen ke chantye a rete tennfas m laleau montre ke objektif la ki pou asiz ki fèt nan montana tout e mars se pou antre nan refleksyon sa a ki nan kad trè presi pou yon preparasyon ki pou bidjè malèpandye l gentan siyale li minis wilson laleau se pou reflechi ansanm e pou fè tout sòt pwopozisyon yo pou refonde modèl ekonomi nou an nan sa n gen nan dyakout nou fè sa n ka fè selon nou menm ak pwop ide nou e fason n ka antre yo nan fason n ap prezante rannman tèm grandisman an objektif lan pou kontinye l ap di se pou egalman yo kapab detèmine aksyon yo e refòm yo ki priyoritè ke l kapab nan domèn yo ki transvèsal ouswa ke l ta kapab plis retchita anndan sektè yo ki se yo ki pral akselere e anplifye rezilta yo nou eskonte a gentan ajoute minis lan ki pou finans yo li pa t ale bèkèkè san l pa t adrese l ak yon konfrè l ki gentan fè l konnen se ogmante taks ki lakoz bidjè la pa t adopte a gwo ajantye a ki pou repiblik la gentan notaman souliye ke adopsyon an ki pou you politik tarifè apopriye se yon kondisyon esansyèl pou atire toutbann envestisman yo ki pou kalite e kreye pakèt anplwa yo anbasad ameriken an anonse ke apati de lendi fevriye la to pou chanje lajan an pou frè yo k ap pèmèt yo trete dosye yo ap pase nan montan rive nan goud yo pou dola ameriken anbasad la pwosede ak yon evalyasyon peryodik ki pou to yo ki pou chanj lan lete fikse e li menm li efektye yon bann ajisteman yo lè sa se nesesè alatreka pou lave kay tè aktout sa sot fèk varye yo pou to yo ki pou chanj lan frè yo ki pou trètman an dosye pou viza yo ki pou touris la ki pou afè yo sa a yo ki pou manm yo ki pou ekipaj viza yo ki pou etidyan yo viza yo ki pou tranzit e menm ke viza yo delivre pou echaj kiltirèl yo yo ap pase nan pri goud yo frè yo ki pou trètman dosye pou viza yo ki pou sejou tanporè apwouve pa imigrasyon ameriken an ap pou goud yo frè yo ki pou trètman dosye ki pou viza yo pou fyanse yo ap pou goud yo ekstrè sa a ki pou not anbasad ameriken an gentan leve plim sou do près ayisyen an lemoine bonneau nan editoryal li a ki pou fevriye nan nouvelliste deplore lese ale san fren ke anbasad la gentan pran pou l fikse pwop to l yo pou chanj lan sou tè ayisyen an dwa a ki pou fikse tout frè yo pou trètman dosye yo ki pou postilan yo dezire yo gen nan men yo yon viza s ak nou konnen nan tout misyon diplomatik yo ki prezan yo sou teritwa a men nan ka sa inisyativ ki pran pa anbsad sa a pou l anonse yon to ki pou chanj lan nan medya yo montre franchman lafimen vin met mèt kay deyò paske to pou chanje pa l la pi wo pase to ki pou referans bank santral la sa ta ka kreye panik nan nivo ki pou mache ki pou chaje lajan an atravè tout peyi a te regrete li prewokipasyon yo ki pou m bonneau se yo k pi parèt jis lè w ap gade si sou plan politik e ouswa diplomatik desizyon anbasad la ka poze youbann pwoblèm yo sou plan ekonomik li koresponn nan yon senp pyekoutprandevan atansyon pa kapon pou to yo ki pou chanj lan k ap vini ki jan sa pral ye yon senp previzyon ka bay rezon an li tradui konpòtman ki pou majorite latriyo ajan ekonomik yo menaj antrepriz ouswa òganizasyon non gouvènmantal e menm gouvènman yo nan sitiyasyon ke yo pa konnen anyen sou evolisyon ki pou you varyasyon k ap bay goud la enpòtans ajan sa a yo eseye jan yo kapab pou pwoteje tèt yo kont boukannen glas yo ki pou to yo nan zafè chanje lajan an si yon moun vle konprann rezon an lè pyekoutprandevan sa afiche yon tandans men wotè sa fè n al gad pou kisa lè n gentan obsève nan dènye àne sa a yo peyi a se an dola l ye jis goud la se makiyaj de tanzantan w ap gen bezwen makiye plis ekonomi ayisyen an se bwat makiyaj la mennaj yo vle gade epay yo a ann dola yo pou evite ke yo viktim pandan goud la ap san valè a pou w konprann byen fonde ki pou demach yo a li bon pou gade tanzantan evolisyon an ki pou to yo ki pou chanj lan nan you ale pou trant dènye àne yo bout jis nan septanm anvan kou eta a pran ak militè yo yon moun t ap bezwen nan mwayèn sèlman goud yo pou you dola ameriken dizan pi bonè yon moun t ap bezwen inikman goud yo sa vle di ke si nan lè m te fèt papa m ta ouvè yon konpt nan non m ann dola ameriken yo avek yon montan goud yo sa t ap fè dola ameriken yo jou l fè depo a avek you to yo ki pou enterè ànyèl chak àne sou depo a àne pita m tap gen nan men m you sold ki pou dola ameriken yo sou konpt mwen an si se ta kounya depo a gentan te fèt ann goud yo avek to yo ki pou kounya goud yo pou you dola to yo afiche pa bank komèsyal yo vandredi ki te mars menm avek you to ki pou enterè pa àne sou konpt ki pou epay mwen an ann goud yo m t ap gen nan men m ke dola ameriken yo montan sa t ap reprezante sòm lan ki kapitalize sou àne yo ki pou goud yo nan you to yo ki pou taka goud yo divize pa diferans lan se gwozafè pèt la t ap pran atò you ouvèkò sepatapzafèpiti si papa m te gen opòtinite a ki pou depoze youbann milyon yo ki pou goud yo sou konpt lan pou bagay la pa vin deraye twòp mwen neglije efè a ki pou lavichè konsa pou pwoteje tèt yo yo menm kont lajan pèdi sa a ki pa ti zafè mennaj yo tounen yo pi plis bokot depo yo ki ann dola ameriken yo dènye bagay sa a yo rapote joseph harold pierre nan site ki pou estatistik yo ki pou bank entè ameriken pou devlopman bid se yo k pase milyon yo nan milya dola yo depi rive korespondan ak e ki pou total ki pou depo yo pou de àne sa a yo lè aktout antrepriz yo ouswa òganizm yo tankou anbasad ameriken an olye pou l kenbe epay li a ann dola yo yo eseye fè pyekoutprandevan pou tout wose ki pou to yo ki pou canje kòb la pou evite pèt yo resèt yo ke sa ka okazyone li tande atò pou l devanse mache a e otorite yo ki pou monnen an yo lè l itilize pwop to yo ki pou chanje lajan an toujou lajman pi wo ke to yo ki pou mache a komèsan yo avanse trè souvan kom rezon ouswa prtèks lefètke si yo pa mete to pa yo a pi wo ki pou chanj lan yo pap ka anmezi pou renouvle anplen estòk yo a sizanka kote to yo ki pou chanj lan sou mache a efektivman ta ogmante sèksyalite se ansanm aktivite ki rantre nan zafè fè bagay ant fanm ak gason ant fanm ak fanm ou ant gason ak gason nan ka relasyon sèksyèl ant gason ak fanm yo rele sa etewosèksyalite nan ka relasyon sèksyèl ant fanm ak fanm ou ant gason ak gason yo rele sa omosèksyalite sèksyalite se yon bagay ki konplèks kwake li relye ak repwodiksyon yo pa nesesèman menm bagay omwen yo pa menm bagay nan ka kretyen vivan sèksyalite ranpli yon chenn fonksyon psikolojik ki diferan de aspè biyolojik ak repwodiktif yo bèt fè bagay lè yo anvi fè pitit men lezòm fè bagay plis pou plezi koporèl ak emosyonèl depi ou renmen yon moun womantikman ou gen tandans gen anvi fè bagay avèk li nan sans sa a nou itilize sèksyalite pou eksprime fizikman sa nou santi nan kè nou men se pa tout zak seksyèl ki relye avèk emosyon womantik kòm zafè sèksyalite se yon bagay ki konplèks ap gen devyasyon ke nou ka konsidere kòm anomali pato psikolojik pa egzanp pedofili ak bèstyalite se aktivite pato psikolojik ke yo ye pedofili se yon preferans sèksyèl pou timoun bèstyalite se yon aktivite seksyèl avèk bèt e nekwofili se fè bagay ak moun mouri ekspresyon fè bagay anglobe fenomèn ki pou repwodiksyon biyolojik ki pou òganis konpòtman sèksyèl ki pèmèt repwodiksyon sa a e anfen anpil fenomèn kiltirèl lye avèk konpòtman sèksyèl tribòbabò divizyon sèksyèl òganis nan sèks konplemantè pèmèt yon brasaj jèn yo pa meyoz e fekondasyon ki favorize divèsite jenetik e adaptasyon ki pou òganis ak anviwònman an chimi òganik se yon branch nan chimi ki etidye tout konpozisyon chimik ki gen kabòn ladan li ak lyezon kovalant lyezon kovalant vle di atòm ki konpoze yon molekil pataje elektwon ki rantre nan konbinezon chimik lan nan tout reyaksyon chimik oubyen yon atòm ou molekil transfere elektwon ak yon lòt oubyen yon atòm ou yon molekil pataje elektwon ak yon lòt lè yon atòm ou molekil pataje elektwon ak yon lòt yo rele sa lyezon iyonik lè yo pataje elektwon yo yo rele sa lyezon kovalant pwodiksyon tankou sik alkòl gaz petwòl yo fè pati chimi òganik nou menm tou kòm kretye vivan fè pati chimi òganik poutèt aminoasid ak pwoteyin ki nan kò fizik nou an gen aranjman chimik ki baze sou eleman kabòn ak lyezon kovalant bertrand russell se yon filozof angle nan tradisyon analitik la li te fe pati de yon group intelektyel ke yo rele pozitivism lojik group intelektyel sa yo te kwe ke tout pwoblem filozofik ki aparamman reprezante yon konondrom pou filozof yo soti nan yon vyolyasyon lwa lojik langaj inivesel la yonn nan pi bon zanmi intelektyel russell se yon filozof otrishyen ke yo te rele wittgenstein russell te ekri yon kokin shenn ev intelektyel ki te tante montre fondasyon lojik matematik liv sa te rele principia mathematica nan liv sa russell tante montre ke matematik se yon bransh senbolik de lojik kwake liv misye ya te arive fe klarifikasyon nou plizye konsep nan matematik kote ke li montre fondayon lojik senbolik konsep sa yo gen plizye lot bagay nan matematik li pat arive demontre ki te intensyon li albert einstein se yon kokin shenn lejand intelektyel daye nan eshel intelektyel mond lan misye konsidere kom yon eleman ki arive ale tet misye se yon jwif alman ki fe yon revolisyon nan mond syantifik la revolisyon misye ya gen pou li we ak syens fizik la kote li montre ke teyori gravitasyonèl newton lan pa vreman reponn ak tout fenonmen dinamik yo par ekzanp te gen yon iregilarite nan obit planèt mekiri ke teyori gravitasyonel newton lan pat ka esplike newton te panse ke tan ak espas invaryab setadi yo pa chanje yo absoli einstein demontre ke le yon objè ap kouri pre vitès limyè tan ak espas shanje nan yon sans ke yo sibi yon kontraksyon setadi tan ak espas vin pi piti pou evite ke yon objè arive depase vitès limyè daprè teori relativis einstein lan vitès limyè ki se mèt pa segon se pi gwo vitès ki ka egziste nan lanati li enpoòtan pou klarifye ke vites limye ya se pa vitès limye ke liye sèlman men vitès tout ond elektromagnetik yo tankou enfrawouj iltravyole ond radyo e latriye ki sa ond elektwomanyetik yo ye teyori maxwell la ki te marye elektrisite ak manyetis te prevwa ekzistans ond manyetik sa yo ond manyetik se ond ki pwodi le yon patikil chaje ki gen chaj pozitiv ou negativ sibi yon akselerasyon nan ka sa akselerasyon siniyfi yon chanjman nan vitès inisyal ou nan direksyon inisyal patikil la teyori eintein lan kote ke li demontre matematikman konstansi vites limy ya yo rele teori sa teyori espesyal relativite konstansi vitès limyè sinifi ke vites limye ya li endepandan de eta mouvman moun ki kenbe yon sous limyè are akselerasyon sous limye ya pa gen okin efe reziltan sou vitès limyè ya par egzanp si mwen pa kouri ou menm wap mashe eke nou chak gen yon flash nan men nou vitès yo mezire pou reyon limyè kap soti nan lanp ou wa ap menm bagay ak sa yo mezire pou sa kap soti nan lanp mwen ya yon fenomen ki defye lwa mekanik newton ki prevwa ke vites dwe aji selon lwa aljèb vektoryèl yo setadi vitès limyè nan ka moun lan ap kouri ya ta dwe plis ke nan ka moun kap mashe ya le yon fizisis ki rele michelson fè yon eksperyans syantifik li wè ke eisntein ge rezon eke newton te fè ere nan konseptyalizasyon teyori mekanik li yan sak fè teyori newton lan travay byen se paske tolerans ere ya neglijab le yon obje gen vites ki piti relativ ak vitès limyè eke laje obje ya pa two piti lè kondisyon sa yo chanje teyori newton lan inaplikab nan ka kote vitès yon objè pre vitès limyè fizik relativis la sèlman ki ka esplike fenonmen lan byen ou kote ke laje yon objè piti anpil se fizik kantik lan ki ka rezoub pwoblèm lan se sak fe nan zafe radyoloji teyori newton lan pa plike men se sa yo rele kwatom mekanik ki aplike teyori ke ti mesye tankou niels bhor planck heinsenberg ak shroddingger te devlope pou eskplike fenenon sibatomik yo yon konsekans teyori espesyal relativite seke matyè ak enèji se vesyon de menm bagay la ko yo ye yon dekouvèt eisntein senbolize nan ekwasyon famèz ke fo moun sou late rekonet ki se e mc kote ke e reprezane eneji ki asyosye ak yon kantite matye m eke c reprezante vitès limyè sak kore plas preyiminan einstein se pa teyori espesyal relativite ya paske gen evidans ki demontre matematisyen franse henri poincaré te pre pou arive ak teyori espesyal relativite men plito teori jeneral gravitasyonel la nan teori sa ki se teyori ki englobe tout ide syantifik einstein ke nou rekonet jodi ya eistein demontre nan yon fason injenyèz ke gravite se yon distosyon nan estrikti espas ak tan nan teori sa einstein di ke gravite se komsi matyè se yon boul ki kreye yon efondman nan espas se komsi ou plase yon boul nan mitan yon twal elastik ke ou te itilize pou bouche yon bokal le ou plase boul sa nan mitan twal plastik la ap gen yon efondman se efondman sa ke nou enteprete kom yon afe gravitasyonèl men analoji ya paske boul sa ap kreye yon efe toubiyon nan twal elastik sa si ou plase yon lòt ti mab arebo bou la ti mab sa ap fe yon toubiyon anba jiska ke li toushe boul la nan teyori relastivis gwo met syantifik sa se pwose dynamik sa ke nou inteprete kom gravite gravite ya se fòs rale mennen vini ki ekziste ant tout obje ki konpoze de matyè setadi bagay ki gen mas ak okipe espas youn nan prediksyon teori relativis einstein lan seke fos gravisyonèl yon etwal nan syèl la dwe sifizan ase pou koube yon reyon limyè de yon lòt etwal elwanye envestigasyon hubble teleskop pwouve ke sa fèt vre yon obsevasyon ki prouve validite teyori einstein lan yele se yon asosyasyon k ap lite pou ba ayiti yon direksyon meyè epi lonnè e respè li fonde pa wyclef jean depi janvye an nou soutni efò li fè pou peyi li pou peyi nou an yele se yon chan pa wyclef jean wyklèf jan li te parèt pou premyè fwa nan premye albòm kanaval li a ki gen pou tit ann anglè wyclef jean present the carnival featuring the refugee allstars wyklè jan prezante kanaval la avèk patisipasyon refije allstars yo wyklèf pita te vin fòme yon òganizasyon ki pataje menm non avèk chan sa yele òganizasyon an yon òganizasyon ki ap travay di sou plizyè projè imanitè ann ayiti se petèt pi efektiv nan efò wyklèf pou ede moun ann ayiti yon zenglendo se yon vòlè mo sa a soti nan non yon lame sekrè fausten soulouk te kreye ki te rele les zinglins duvalier te sèvi ak lide sa a pou l te kreye makout li yo mo sa a vin retounen nan lang kreyol gras ak jounalis sonny bastien vòlè gwoup vòlè ki mache ak gwo zam fannfwa kriminèl atoufè ki tap kraze brize nan peyi dayiti apre duvalier jean claude fin pran egzil zenglendo yo se yon rezo san pitye yon rezo byen monte ki difisil pou enfiltre reseau sans pitié se yon fim ayisyen sou zenglendo patrick jerome te moute ki pale anpil sou fason zenglendo yo fonksyone ekzanp itilizasyon mo a nan yon fraz zenglendo yo antre nan kay la se sa yo bliye yo pa fè zannimo se tout bagay ki pa plant tout sa ki ka deplase yo egzanp zwazo yo pwason yo rèptil yo ak ensèk yo se kèk zannimo yo mo zannimo a soti nan lang franse a les animaux ki soti nan yon mo laten animal rèy ki gen òganis ki pi konplike se rèy animal la bèt yo distenge an kategori envètebre san kolòn vètebral envètebre san kolòn vètebral oswa en envètebre ki gen kolòn vètebral gen anpil evètebre nan gwoup filòm nan gwoup ki pi senp la se filòm porifera a poriferyen yo se eponj yo ye yo kranponnen sou wòch anba dlo yo epi se sou lanm lanmè ak kouran yo konte pou jwenn manje pou yo manje gwoup filòm knidaria a gen ladan bèt ki gen yon seri selil an pikan espesyal pou pèmèt yo trape jibye pou yo manje pami knidaryen yo nou jwenn koray yo lagratèl yo ak anemòn yo pwason ki rele idr la se yon knidaryen dlo dous knidaryen yo sèvi ak tantakil pou rale manje mete andedan bouch yo manm fanmi platèlment yo se kategori vè ki plat yo pami vè plat sa yo nou jwenn planari dlo dous yo ak vè parazit yo vè won yo fè pati fanmi nematòd yo vè won yo se bèt ki pi senp ki gen yon bouch ak yon twoudèyè ki pèmèt dijesyon fèt yon sèl fason yon twazyèm fanmi vè se fanmi anelid yo anelid ki pi popilè yo se vètè ak sansi molis tankou zuit kalmason ak pyèv fè pati fanmi molisk la malgre se pa tout molis ki gen koki yo tout genyen kò mou fanmi animal ki gen plis bèt ladan li se fanmi atwopod la pami yo ou jwenn ensèk arenyen ak woma ekinodèm tankou zetwal lanmè ak koki lanmè fè pati fanmi ekinodèm yo bèt sa yo gen simetri radyal epi yo viv sèlman nan dlo bèt ki pi konplike yo fè pati fanmi kòdat la vètebre divize an sèt klas klas sa yo se anfibi avide reptil mamifè plis twa klas pwason gen nan klas sa yo ki gen san cho gen ladan yo ki gen san frèt anfibi yo se vètebre ki gen san frèt tou yo karakterize akoz yo plizyè etap diferan yo franchi nan lavi yo anfibi ki rive nan laj granmoun yo tankou krapo teta ak salamand pase yon pati nan tan yo deyò dlo epi yo sèvi ak poumon pou respire pami reptil yo nou jwenn tòti kwokodiy ak koulèv po yo kòryas ak sèk ti reptil yo devlope konplètman pandanstan yo andedan ze yo klas avide yo gen ladan tout zwazo zwazo yo se bèt ki gen san cho plimay ak zèl pou vole eskèlèt zwazo yo lejè dènye klas vètebre yo se mamifè mamifè yo gen san cho epi se yo ki pi konplike ak pi entèlijan moun ak bèt fè pati mamifè ki viv sou tè a mamifè ou jwenn nan lanmè se balèn fòk ak vach lanmè ki rele manati mamifè yo bay pitit tete yo fabrike lèt yo apati gland mamal yo tout genyen sèvèl ak sistèm nè edikasyon timoun ap montre kouman lòm ap vini lòm kouman lòm ap viv evè dot lom etap nan devlopman entelektyèl timoun selon jean piaget chanjman natirèl ki fèt nan yon timoun ki ap grandi li gen faktè prensipal ki afekte chanjman sa se matirite ak eksperyans matirite a ka depann de sante timoun nan ak ras trè familyal eksperyans la depann de kijan moun jwe avèk li epi ki kote li rete ki sa sosyete a vle li konnen lekòl se youn nan faktè sosyal yo sa ki pi enpòtan nan lide ki di gen yon sekans devlopman natirèl nan lespri ak kò timoun se piaget fè yon seri eksperyans ak timoun depi laj ti bebe jiska adolesans li vin divize devlopman entelektyèl timoun an etap i ti bebe depi nesans jiska an sensoriomotris timoun nan aprann gras a sans li li gen bagay li fé li tou konnen epi li chare sa li wè oubyen sa li tande metòd prensipal li pou li aprann se eseye refè kèk bagay li fè pa aksidan oubyen kèk bagay li wè lòt moun ap fè rekonèt manman se antisipasyon timoun elaji konesans li nan yon domèn kiryosite komanse devlope ak vizyon klasifikasyon primitif li komanse wè resanblans relasyon primitif li kòmanse met ansanm mouvman li fè ak rezilta mouvman an ii timoun an kòmanse wè gen tout yon seri aksyon ki mache ansanm kòmanse konprann kantite mama mam ma tounen mama aji mwens pa aksidan plis paske se vle li vle fè yon bagay ka rekonèt yon objè menm si li wè yon pati ladan sèlman men li pa vreman chèche bagay li pa wè devlopman langaj ap pèmèt nonmen objè yo donk kounyeya li ka kòmanse devlope pèmanans objè paske li ka pale sou sa li pa wè iii an jiska an pre operasyon devlopman senbòl devlopman pèmanans devlopman ekstraòdinè nan langaj jwèt senbolik li revize tout sa li wè kòm sekans kopòtman li jwe diferan wòl li wè moun ap jwe nan sosyete a li manipile anviwònman li langaj la vin yon zouti trè trè enpotan nan devlopman entelektyèl timoun nan se yon nesesite ki ede timoun nan devlope panse silansyez li iv an jiska se operasyon konkrè v an se operasyon fòmèl piaget rele laj timoun preskolè yo etap sensoriomotris ak pre operasyonèl li rele laj timoun a an laj operasyon konkrè timoun ki ap antre nan primè yo se timoun ki nan yon tranzisyon pou yo antre nan etap operasyon konkrè a men kijan chanjman yo ap opere nan diferan domèn entelektyèl a klasifikasyon a rekonèt yon objè ki tonbe nan yon kategori b triye selon yon kategori avèk yon dimansyon c klasifikasyon konkrè selon kategori ak sou kategori b relasyon ranje soti nan pi pitit rive nan pi gwo a triye an gwoup piti ak gwo b ranje soti nan pi piti rive nan pi gwo men pa ka pran yon lòt objè pou rantre li nan aranjman ki deja fèt la c kapab ranje objè yo pa lòd gwosè yo fasilman kapab fè gwoup ki koresponn selon dimansyon yo c nimerasyon a timoun nan komanse komprann plis men lè ou ranje menm kantite objè li di sa ki pran plis plas la gen plis b timoun nan kòmanse konprann youn pou chak men lè objè yo an dezòd timoun nan gaye c timoun nan vin konprann kelkeswa jan ou ranje yon pil objè si ou pa ajoute ou pa wete kantite a rete menm d konsèvasyon kantite matyè pwa volim a kèlkeswa lajè yon bokal timoun nan panse menm wotè vle di menm valè b timoun nan kòmanse pale sou enpòtans lajè veso a men li pa sèten kijan pou li konnen kilès ki gen plis c timoun nan kapab konsève li konnen kèlkeswa fòm veso a yon valè rete menm si ou pa ni ajoute ni retire ladan li an jeneral pandan ane lekòl primè yo timoun yo ap chanje fason panse yo kapasite entelektyèl yo ap chanje dapre faktè sa yo yon liy nimewo se yon foto avèk yon dimansyon ki montre nonm antye tankou pwen make yo ak plas egal ant yo sou yon liy atout liy sa sèlman montre nonm antye de a liy la ankli tout nonm reyèl e li kontwi ajamè nan chak direksyon liy nimewo a souvan sèvi tankou èd pou montre adisyon senp ou soustraksyon espesyalman le itilize nonm negatif liy la divize nan de mwatye egal pa orijin nan nonm zewo foto sa montre pozisyon pou nonm reyèl espesyal nonm euler e ak nonm pi pi liy nimewo a yo souvan reprezante li tankou orizantal nonm pozitif se adwat zero e nonm negatif se agòch yon flèch sou bout la sijere liy la kontwi ajamè byenke papye a tablo a ou ekran an pa ale ajamè koleksyon an ak tout nonm sou liy nimewo a rele koleksyon nonm reyèl yo ann anglè the set of the reals reprezante pa nonm reyèl ankli nonm rasyonnèl nonm irasyonnèl ak nonm antye nonm pou konte yon nonm ki pa kapab divize pa okenn lòt nonm sinon ke pa li menm osinon patou sou latè se te yon nosyon ki bay anpil tèt chaje e se depi lontan gwo save tankou eklid e latriye reflechi sou li tankou eklid li demontre depi nan lantikite ke pa gen yon nomm premye ki pi gwo pase tout lòt yo se youn nan pi gwo resilta enpòtan jan eklid rive demontre sa nan mwa jiyè gen yon ayisyen ki tonbe travay sou nonm premye li rele lainé jean lhermite junior e an li te prezante yon pati nan travay sa lainé di nou ke yon moun dwe byen met nan tèt li ke nonm premye pou matematik ta kapab sanble tankou de gout dlo ak benzèn pou chimi nou ka konsidere definisyon ki nan tèt paj sila yon nonm ki pa kapab divize pa okenn lòt nonm sinon ke pa li menm osinon ak definisyon sa a ou ak definisyon sila a yon nonm tankou rantre pami nonm premye depi kèk tan gen matematisyen ki di ou pa dwe konsidere kòm premye pou sa yo aranje yo pou yo di ke yon nonm premye se yon nonm ki gen egzakteman divizè lainé di li pa rantre nan diskisyon sila a menm lè li gen opinyon pa li li prefere travay pou toulede gwoup moun yo si nou pran yon nonm antye positif ki strikteman nou rele n si nou pran yon nonm antye positif ki strikteman ke nou rele n ann gade byen fraksyon sa a ki se yon lòt fòm fraksyon sa a ki an fèt se yon fòm pi kompak pi kondanse men sil ka senplifye ka modifye e vin pi senp si n pa yon nonm premye tandiske li pa ka transfòme pou vin pi senp si n se yon nonm premye men fò siyale ke si nou bay n valè fraksyon p ap yon nonm antye paske li ap senplifye yon sèl fwa se yon sèl faktè anba nan nivo denominatè a ki ap ale sa vle di ki ap disparèt aprè senplifikasyon sa sòt di la a fèt sèlman ak lèn tombe sou ka patikilye sa a nou gen pou pi piti posibilite nan moman sa a ann chwazi dezyèm posibilite a nou kapab tou si nou vle modifye eksposan yo si nou vle itilize ak nou ap genyen si nou vle itilize ak nou ap genyen raben akiva ou raben akiba se yon pèsonnay jwif pannan dezyèm syèk la li fèt nan palestin pannan premye syèk la li ekri yon liv sou kreyasyon an epi yon gwo pati mishna a yon koleksyon tradisyon antik se papa kabal la akiba se yon otorite sou tradisyon juif yo e lwa oral la li koumanse klasifye divès tradisyon oral yo ann òd li etabli fondasyon pou kontwovès mishnayik kote de ou plis saj oswa ekòl debat entèpretasyon biblik la oswa fiksayon règ halakha nòmatif yo li se yon gwo lidè politik opoze kont pouvwa woman an li alye ak bar kokhba moun ki dirije yon revòlt juif kont women yo women yo arete akiba paske li kontinye ansenyen tora a epi fòme nouvo raben yo de krim women yo te entèdi sou lapenndemò women yo dekoupe li toujo vivan li mò lè li di dènye mo nan premye fraz nan chema israel pwofesyon fwa juif la an lane dapre talmoud la li mò a laj an apre raben jezi te pann epi apre disip li te entèdi soti nan ansèyman nan non l nan tanp lan moun lavil jerizalèm liv nan travay chapit men pandan y ap ansèyman kretyen yo te gaye nan mitan lòt nasyon yo objektif prensipal la nan jwif yo te vin edite ak korije yo liv li te espesyalman raben akiva ben jozèf ki te bay rannman travay sa a plis pase koreksyon konplètman tèks la nan lang ebre bib la ansyen testaman an li te li menm ki te bay lòd anpil liv yo rele deuterocanonical oswa apokrif yo dwe elimine apre sa liv sa yo pa ka jwenn nan lang ebre jouk jòdi a gen sous ki temwen tèks la nan bib la pi bonè pase chanjman akiba la ak sa yo yo se li te di ke rezon ki fè akiva elimine liv anplis sa yo soti nan ansyen testaman an se paske yo sipòte ansèyman yo nan krisyanis nan kwayans la raben akiva idantite moun ki te mesi a te yon rebèl bar kokba ki te revòlte kont anpi women an se poutèt sa li pa t aksepte anpil liv ki revele sou mesi la pa konyensidans paske te vèsyon akiva nan pita gras poutèt konsèy la nan nicea menm koulye a pi fò nan legliz nan mond lan li yon bib ki gen ladan sèlman liv pandan y ap lòt liv yo te vin tounen kontwovèsyal an plas nan liv yo siplemantè nan epòk akiva nan jwif yo te kòmanse ekri nouvo sa vle di espesyalman liv la rele talmud la anpil fab a akiva yo ankò yo te jwenn nan talmud la kwayans akiva nan leve paske li te konnen nan yon pwofesi ki mesi a pral yon wa wè an kachèt nan dènye jou yo ki moun ki met women yo ak règ jida pandan karantan lè moun leve nan ki epòk ki moun ki te anseye ke wayòm mesi a pou yon ti tan pa ta dwe pandan karantan men pou yon sèl mil ane sa te ekri nan talmud a ki akiva korije yo li di ke li te pwofetize yo dwe pandan karantan kominikasyon se teknik lòm devlope pou li pale travay fè tout bagay li pou li kapab viv ak lòt moun yo kominikasyon se pa te panse fibr sajital nan sèvo a pèmèt li genyen de gratis nonm yon sèl lye nan yon lòt relijyon panse nenpòt panse deyò sèvo a se kontwole panse nenpòt lespri ka kominike ak lespri lòt te panse nenpòt kalite kò yo pi fò kominike san yo pa ka akonpli sakson relasyon yo genyen yon lè ou panse yon moun ou panse ke yon aksyon kesyon aksyon an te resevwa nan repons a li li se reflechi sou yon kominikasyon kontwole aksepte se konsa ou kapab ajoute konesans chanje sou ògàn yo manb yo ou kapab fè kopi adn nan sèvo a ou ka upload nenpòt konesans ou bezwen kominike avèk te panse a nan mitan tèt la fib sajital kòd pouvwa sèvo nan fibr mens nan sajital sèvo a mid ki vle kominike gade tou mwayen imen pou kominike mwayen zannimo yo genyen pou kominike liv mòmon an yon lòt temwayaj konsènan jezikri se yon tèks ki sakre kay sen dènye jou yo daprè teyoloji yo pwofèt te ekri li pwofèt sa yo te viv sou kontinan ameriken an nan epòk ane avan jeziki jiska ane aprè jezikri joseph smith te pibliye li pou premyè fwa a nan mwa mas liv mòmon an se youn pami premye tèks ki te sòti nan mouvman sen dènye jou a ki se denominasyon yo ki tipikman konsidere liv la kòm ekriti sen epi kòm yon kont istorik tou sou kontak bondye te gen avèk moun ki t ap viv sou kontinan ameriken an nan epòk ansyèn sa a kominote siyantifik pa aksèpte liv mòmon an kòm yon kont veritab sou evènman istorik daprè sa ke smith ak liv la di otè yo te grave karaktè sa ke yo te rele ejipsyen refòme sou plak annò smith te di konsa dènye pwofèt ki te grave sou plak yo yon misye ki te rele mowoni misye a te antere yo avan ke li te mouri sou yon ti mòn nan sa ki se leta nou yòk jodia bò lavil manchester kwayan yo rele mòn sa a mòn kimora nan lane mowoni te parèt devan smith antanke yon anj mowoni te revele kote li te kache plak yo epi li te komande smith pou li tradui tèks la an anglè pou kòmanse retablisman vrè legliz jezikri a nan dènye jou yo gen kritik ki di konsa smith pa t tradui pyès annal ansyen se smith ki te otè liv la pito e li te pran nan matèyal ak ide ki te egziste nan diznevyèm syèk la pou li fè sa liv mòmon an gen nan li yon pakèt ide doktrinal orijinal sou plizyè sije chit adan ak ev la destine mond lan redanpsyon anba lanmò fizik ak espirityèl epi òganizasyon legliz la evènman santral ki nan liv la se moman an lè jezikri li menm te vizite moun sou kontinan ameriken an aprè rezirèksyon li gen plizyè liv pi piti nan liv mòmon an chak ti liv pòte non otè prensipal li dabitid tèks la gen chapit ak vèse smith te sèvi avèk langaj ki sanble anpil avèk langaj ki parèt nan vèzyon wa jak pou bib anglè a nan lane te gen tradiksyon kit yo konplèt oubyen non nan lang e plis pase milyon egzanplè liv mòmon an egziste daprè joseph smith li te gen an lè yon anj bondye te parèt devan li anj la te rele mowoni mowoni te di ke li te gen yon seri ekriti ansyèn nan yon ti mòn touprè li nan sa ki se konte wayne nan leta nou yòk jodia pwofèt ansyen te grave ekriti sa yo sou plak annò anj la di plak yo dekri yon pèp bondye fè sòti jerizalèm rive kontinan ameriken an ane avan nesans jezikri daprè plak yo mowoni te dènye pwofèt pèp sa a e sete li menm ki te antere plak yo bondye te fè li pwomès konsa li ta fè plak yo parèt ankò nan dènye jou yo smith te deklare vizyon sa a te rive l jou swa septanm epi pwochèn jou a anba gidans divin li te twouve kote mowoni te antere plak yo sou ti mòn nan mowoni te komande l pou l vin pale l menm kote a menm jou a ane pwochèn nan pou li bay li plis enstriksyon e li te di smith ke moman an pou li tradui plak yo ta rive nan kat an smith deklare ke mowoni te pèmèt li pran plak yo nan men li septanm sa ki te fè egzakteman kat an e mowoni te kòmande li pou li tradui yo an anglè gen kont diferan ki dekri koman smith te akonpli tradiksyon liv mòmon an smith li menm te sijere li te li plak yo dirèktman avèk linèt ke bondye te prepare pou ede li tradui lòt kont konn di li te sèvi avèk ti wòch kristal nan yon gran chapo apati lane moun te konn rele ni linèt ni wòch yo ourim ak toumim pandan tradiksyon an menm pafwa smith te chita lwen moun ki t ap ekri sa l t ap di a avèk yon dra pou separe yo kèk kont di plak yo pa te toujou prezan pandan li t ap tradwi yo lè yo te prezan smith te toujou kouvri yo premyè deskripsyon smith te pibliye a te di plak yo te sanble kòmsi yo te annò youn nan premye skrib li yo martin harris te di ti fil metal te bay plak yo fòm yon liv smith te rele karaktè sou plak yo ejipsyen refòme te gen kèk plak ki te sele ansanm poutèt sa sa ki te prezan sou plak sa yo pa fè pati nan liv mòmon an onz lòt moun te temwaye yo te wè plak annò yo twa pami yo te touche ak soulve yo temwayaj ekri pa yo parèt nan prèsk tout edisyon liv mòmon an sou tit temwayaj twa temwen yo e temwayaj uit temwen yo nan premye jou tradiksyon an yon vwazen li martin harris te sèvi kòm skrib pou smith pita harris te pran prè ipotèk sou fèm li pou paye enprime liv mòmon an an poutèt demann madanm li lucy harris li te mande smith ankò e ankò pou li prète li paj li te fin tradui yo kontkè smith te ba li yo se posib lucy harris te vole premyè paj sa yo aprè martin harris te pèdi yo smith te pèdi kapasite pou li tradui a e mowoni te vin wete plak yo aprè smith te fin repanti mowoni te remèt li plak yo smith te deklare pi ta ke bondyè te pèmèt li tradwi ankò men pou l pa tradwi sa ke li te deja fin tradwi epi pèdi a an tradiksyon an te rekomanse avèk èd oliver cowdery yo te fini byen vit mwa avril jiska jwen aprè piblikasyon liv la mowoni te vin pran plak yo liv mòmon an te disponib pou moun achte li jou mas nan libreri e b grandin nan lavil palmyra leta nou yòk jodia libreri sa a se yon sit istorik pou kòmanse yo te pibliye kopi sa ki te koute dola depi jou premyè piblikasyon ak distribisyon liv la kèk moun deklare ke smith te fabrike istwa liv la e ke li te pran nan matèyal ak ide sòti lòt sous pou li fè sa kèk sous ke moun sigjere kòm kandita se vèzyon rwa jak pou bib la the wonders of nature view of the hebrews e yon dokiman ke solomon spalding te ekri san li pa t pibliye li òganizasyon fairmormon an afime ke teyori sa yo pa kredib paske istoryen ni kwayan ni skeptik konn twouve erè sèyè nan rechèch yo opinyon pifò nan manm mouvman sen dènye jou a e pozisyon ofisyèl legliz jekikri pou sen dènye jou yo a se ke liv la se yon kont istorik ki korèk smith te di konsa paj tit la sòti nan tradiksyon dènye fèy a menm pami plak annò yo se mowoni ki te ekri li paj tit la deklare objektif liv mòmon an se pou li montre rès kay izrayèl la ki kalite gwo bagay senyè a te fè pou zansèt yo epi pou jwif ak janti kapab gen konviksyon jezi se kris la bondye etènèl la ki manifeste tèt li devan tout nasyon yo kounye a liv mòmon an se yon asanble plizye liv ki pi piti chak nan yo pòte non otè prensipal li oubyen yon gwo dirijan yo kòmanse avèk premye liv nefi a nefi epi yo tèmine avèk liv mowoni a jeneralman òd ti liv yo swiv istwa yo tout rakonte ansanm nan sòf liv pawòl mòmon ak liv etè a pawòl mòmon se komantè mòmon te ekri liv etè a se istwa yon gwoup ki te rive sou kontinan ameriken an lontan anvan imigrasyon ki parèt nan nefi a tèks ki nan premye liv nefi a jiska liv omni a epi nan liv mòmon an ak liv mowoni a se pawòl otè yo menm yo ye pou tout lòt liv mòmon oubyen mowoni te abreje pawòl otè yo pifò nan edisyon modèn ap divise tèks liv yo an chapit ak vèsè pifò nan yo gen mateyèl siplimantè landann yo tou tankou temwayaj twa temwen yo ak tewayaj uit temwen yo premye liv nefi a jiska liv omni a sòti nan ti plak nefi yo kont sa a kòmanse nan lavil jerizalèm ane anvan jeziki e avèk yon misye ki rele leyi bondye dirije leyi fanmi li ak plizyè lòt moun pou yo kite jerizalèm yon ti bout tan anvan chit li devan lame babilonyen an ane anvan jezikri liv sa yo dekri voyaj yo atravè arabi epi atravè lamè an bato rive nan tè pwomiz la ki se kontinan ameriken an yo rakonte aktivite gwoup sa a jiska ane anvan jezikri alè sa a gwoup la te fòn ann de nefit yo ak lamanit yo gwoup sa yo te goumen souvan youn avèk lòt la aprè omni gen pawòl mòmon mòmon te ekri liv tou piti sa a ane aprè jeziki liv la sèvi kòm yon entwodiksyon brèf pou liv moziya a liv alma a liv elaman an twazyèm liv nefi a nefi ak katryèm liv nefi a nefi liv sa yo se rezime yon gwo kantite annal ki rele gran plak nefi yo yo rakonte istwa de sivilizasyon yo sòti nan epòk lavi omni jiska epòk anfans mòmon an twazyèm liv nefi a gen enpòtans espesyal paske se li menm ki rakonte vizit jezikri sou kontinan ameriken an aprè rezirèksyon ak asansyon li nan peyi jerizalèm liv la dekri jan jezi te repete anpil nan doktrin ak enstriksyon ki parèt jodia nan kat evanjil yo epi jan li te tabli yon kominote chaje avèk lapè ak konesans ki te dire pandan kat jenerasyon anvan lagè sivil te pran li ankò ti liv mòmon an se yon kont sou sa ki te pase pandan lavi mòmon mòmon resevwa komandman pou li pran swen annal ki kache yo ti liv la rakonte jan mòmon ranpli responsablite sa a epi aktivite li avèk lame nefit pandan yon pakèt lagè aprè ti liv mòmon an mowoni mete yon rezime li te fè sou annal yon lòt pèp pèp la rele jaredit e rezime a rele liv etè a liv sa a dekri yon ti ponyen fanmi ki te kite toudebabèl la sivilizasyon jaredit la rive sou kontinan ameriken an plizye syèk anvan fanmi leyi a rive la liv etè a dekri sivilizasyon jaredit la kòm youn ki te pi gran ak pi avanse pase sivilizasyon nefit ni lamanit la liv etè a fini avèk kont yon gwo batay final kote jaredit yo youn masakre lòt jou aprè jou jiskaske yo tout mouri anfen liv mowoni a rakonte destriksyon final pèp nefit la nan epòk sa a yon pèp idolat anba men lamanit yo liv la tèmine avèk temwayaj mowoni epi yon envitasyon pou tout moun priye bondye pou li konfime verasite kontni liv la enfòmasyon e pafwa enfo se tout bagay ki kapab pòte yon konesans pou moun ki ap etidye li nan bon danti ayisyen zen tripotay enfòmasyon deziyen alafwa mesaj la nan kominike e senbòl yo ki itilize pou ekri a li itilize yon kòd ki pou siy pòtè sans tankou yon q alfabè kipou lèt yon baz ki pou chif yo tout ideyogram yo oubyen piktogram yo deyò kontèks la li reprezante vehikil ki pou bay tankou nan teyori ki pou enfòmasyon e san sipò li reprezante yon faktè pou oòganizasyon ki pèmè nan chak bagay pou yo relye aktout lot yo pa enfòmasyon yo ki youn di lòt n touche laa yon sans fondamantal kote yon kantite enfòmasyon yo agreje yo pouvin yon sijè li ka tou konstrui tankou yon pwogram enfòmatik oubyen natirèl tankou limyè oubyen matyè a detan alafwa mesaj faktè ki pou òganizasyon e mesaj vehikil enfòmasyon kapab tou defini tankou sa ki lye eksperyans nou an pou mond la ak mond lan li menm istwa mo sa yon pwovèb se yon ekspresyon ki popilè ki tradisyonèl ki imaje le pli souvan sans lan sanble pli fò ke jan nou tradui li li vle di ke moun deyò pa genyen pou gade sa kap pase nan dedan fanmi e non pa fanmi pa genyen pou li pòte zafè li deyò lè yon bagay difisil ou pap itilize menm zouti yo fòk ou sonje pran nan lòt metòd yo miyò pito granmoun itilize pwovèb sa a pou di ke si se reponsablite pa w li ye se pou w debouye w fè li moun konn di li tou lè yo antrave anba yon travay ki di men ke yo oblije fè kanmenm yon lòt ankò ki on tijan sanble avè li chay sòt sou tèt se sou zepòl li tonbe wè tou chay sòti sou tèt se sou zepòl li tonbe lè ou abitye di oubyen fè yon bagay an jwèt oubyen pou tout bon li vin tounen yon woutin pou ou epi san ou pa pòte atansyon ou ka fè li menmsi sa pa te nan entansyon w pou w fè li ou ka pale de yon moun sèlman si ou konnen li sa vle di ou sèlman konnen byen moun ou pataje lavi sa vle di ou prepare ou dwe prepare ou pou yon evènman ou konnen ki pral rive egzanp lè ou fè zanmi ak yon patwon pandan ou lekòl ou konnen ou ka mande li djòb lè ou fin diplome pliton se yon planèt nen ki sitye nan senti kipè a kuiper nan pase a li konsidere tankou dènye planèt ki ap vire otou etwal solèy nou an men an linyon astwonomik entènasyonnal klase l tankou planèt nen pliton se pwototip yon nouvèl klas objè nan sistem solè a objè transneptinyen oswa plitowid pliton prensipalman konpose nan wòch e glas metàn dyamèt li anviwon de twazyèm dyamèt lalin nan yon jou sou pliton dire jou sou latè a li genyen twa satelit charòn niks nix epi idra hydra distans ant planèt la epi solèy la chanje ant e inite astwonomik òbit li enkline e eksantrik anpil li pa vire otou solèy la nan plan ekliptik tankou tout lòt planèt yo epi òbit li pa preske sikilè tankou tout lòt planèt yo kidonk pannan ant e an nan òbit li li pi pwòch solèy la pase neptin men akòz eksantrisite òbit pliton òbit li pa janm kwaze òbit neptin nan li dekouvri an pa clyde tombaugh apre percival lowell te predi planèt la egziste li nonme apre bondye romen ki viv nan anfè epi apre percival lowell senbòl planèt la se sonn spasyal new horizons lanse an pou fè eksplorasyon sistèm pliton an l a rive an apre yon vwayaj miya kilomèt galri imaj yo yo rele penti matyè oswa aktivite ki pèmèt yon moun mete koulè sou yon sipò tankou papye twal bwa vè beton ak lòt sipò ankò nan domèn atistik yo rele penti yon la ativite pi pèmèt yon moun atis mete koulè nan yon konpozisyon li fè ak yon desen nan sans sa a atis pent la itilize penti a kòm yon mwayen pou li reprezante yon sijè jan li santi li penti a gendwa yon penti natiralis figiratif oswa abstrè sans li gendwa literal deskriptif senbolik espirityèl oubyen filozofik yo rele mouvman atistik yon fason yon bann atis penn yon atis ka adopte yon mouvman swa paske li ap viv nan epòk mouvman an fèt li oswa paske jan li penn nan sanble ak mouvman sa a tout pandan siyèk yo ap pase yon bann mouvan atistik vin parèt nan domèn penti kou wè nan tout fòm atistik gen yon bann tèm yo penn gade la aktivite pent pent ayisyen yon drapo se yon moso twal ki kole nan yon bwa long ki reprezante yon enstitisyon yon gwoup oubyen yon kominote sa vle di yon nasyon yon bout tè yon vil yon òganizasyon yon konpayi oubyen yon rejiman li toujou gen fòm yon rektang ki mezire inite nan lajè ak inite nan otè men li konn varye tou ki sou fòm ki sou mezi li se fòm figire sa li reprezante a e li ka tankou yon blazon yon so oswa yon inifòm koulè li ak anblèm li pèmèt yo li diferan ak lòt bagay ki sanble avèk li lè gen rasanbleman oubyen lagè depi detwi oubyen yo pran li sa vle di yo kraze oubyen pran avèk fòs nan reyalite oubyen nan lespri sa li reprezante a drapo ki pi ansyen yo konnen se drapo chinwa yo yo la depi demil an anvan jezikri se chinwa yo tou ki envante twal swa ki tise kote bon drapo yo sanble ak sa nou gen jodi yo depi lè sa tout twal ki se valè yon siy oubyen yon mak li pòte non drapo a pa egzanp koulè drapo yo mete sou plaj ki vle si li posib pou moun benyen wouj pou di ou pa kapab jòn abriko pou di gen danje vèt pou di ou kapab blan pou di gen bèt mediz se menm bagay la pou drapo nan espò ki vle sekirite ak pou yo avèti gen kèk drapo ki vle di menm bagay toupatou tankou drapo koulè blan yo leve anfas yon lènmi pou rann li oubyen mande yon poz nan sa ki konsène lanmè yo di pito paviyon nan plas drapo kit se paviyon nasyonal oubyen paviyon kòd entènasyonal pou siyal yo ak tou pou mak ak flanm pou lòt paviyon apa se veksiyoloji ki etidye zafè drapo ak paviyon sosyoloji se yon disiplin ki pèmèt etidye fè sosyal yo avèk aksyon yo sou moun ki ap viv nan sosyete a detout syans sosyal ki gen pou objektif rechèche tout eksplikasyon ak tout konpreyansyon tipikman sosyal e non pa mantal oubyen biyofizik ak de fenomèn obsèvab pou kapab montre bagay sosyolojik men ann ayiti syans sa ka parèt twò teyorik e baze sou de konsèp ki defini nan de sosyete etranjè ki pa fòseman defini nan sosyete ayisyèn nan se pou sa gen yon jenerasyon sosyològ nan peyi sa ki te vle ke ayiti gen yon lekòl sosyolojik ki ta dedye tèt li pou fè rechèch sou sosyete ayisyèn nan e vini avèk de konsèp ki ta gen sans yo egzistans yo anndan sosyete sila lè sa nou tap gen yon sosyoloji aktif ann ayiti ki tap plis ke senp imitasyon bèl pawòl ki te di sou lòt sosyete ke nap eseye san siksè adapte a reyalite peyi ayiti sosyoloji a etidye tout entèyaksyon sosyal ki pwodui yo pa egzanp selon tout apwòch debann aktè sosyal yo debann aksyon sosyal detout fè sosyal yo detout idantite sosyal detout enstitisyon sosyal yo debann òganizasyon detout rezo yo debann kilti yo debann klas sosyal debann nòm sosyal konsa ke nan tout antite sa a yo ki pa gen eksplikasyon piman byofizik oubyen mantal e ki se yo ki pwodui pa entèyaksyon sosyal yon eksplikasyon sosyolojik kapab wè kòm pwodui de yon demach syantifik e oubyen entelektyèl pou nou kapab rann kont eksplike oubyen konprann yon fenomèn sosyal konesans sosyolojik la distenge li de sans komen ki pèmèt li tou apreyande lavi sosyal pa metodoloji syantifik sosyoloji a distribye an de gwo oryantasyon prensipal youn se rechèch fondamantal ak lòt la se rechèch aplike rechèch fondamantal la gen pou objektif apwofondi konesans teyorik sitou pwosesis sosyal yo tandiske rechèch aplike a gen pou objektif enfliyanse politik piblik tou de oryantasyon yo ka anchevetre li egziste de tip de metòd an sosyoloji metòd kalitativ ak metòd kantitativ yo ka tou konplamantè sosyoloji a ofri twa nivo pou analiz la mikwososyoloji makwososyoloji ak nivo tout òganizasyon sosyal debann rezo sosyal e pou ajantivite mezososyoloji rechèch sosyolojik enfòme politisyen yo e otorite piblik yo edikatè travayè sosyal yo lejislatè e pou anpil lòt òganis e desidè konsa ke tou sa ki enterese pa rezolisyon pwoblèm sosyal yo ki pou anpil sosyològ se yo jodi a ki anplwaye pa debann enstitisyon piblik debann kolektivite teritoryal oubyen debann antrepriz prive pou fin ekspètize oubyen ke konsiltans manm legliz jezikri pou sen dènye jou yo ak lòt kwayan nan mouvman sen dènye jou a kwè ke mòmon te yon pwofèt yon jeneral lame e yon istoryen pami pèp nefit la sou kontinan ameriken an pandan katryèm syèk aprè jezikri a mòmon te grave yon rezime istwa pèp li a sou plak annò ki te vin tounen liv mòmon an mòmon te fèt vè aprè jezikri papa li te rele mòmon tou men papa li te bay li non sa a poutèt peyi mòmon an tè kote alma te tabli legliz la nan pami pèp la lè li te gen dizan amawon te vin vizite li pou li bay li enstriksyon sou kote li ta jwenn annal grave anba men pwofèt nefit yo e sou sa li te dwe grave sou yo li menm rive gen onzan mòman te ale nan peyi zarayemla a avèk papa li mòmon ekri nan liv la jan jezikri te vin vizite li lè li te gen kenzan nan sèzyèm anne lavi li aprè jezikri menmsi li te jèn mòmon te gwo nan kò epi pèp nefit la te lonmen li dirijan lame yo li te patisipe nan anpil batay kont pèp lamanit la annakòd avèk enstriksyon amawon yo mòmon te ale bo yon ti mòn ki te rele shim lè li te rive gen venkatan pou li te pran annal nefit yo nan lanne mòmon te refize toutbon pou li kòmande ak dirije nefit yo poutèt mechanste yo ak abominasyon yo men aprè trèzan li te deside pran plas li ankò kòm chèf lame poutèt jan lamanit yo t ap kale nefit yo mòmon te sèvi kòm chèf lame pandan plizye batay jiska nasyon nefit la te sibi destriksyon total li aprè yon gwo batay nan lanne yon ti tan anvan lamanit yo te tiye li mòmon te delivre plak annò yo bay pitit li pitit gason li te rele mowoni sou plak annò mòmon te grave yon rezime anpil annal istorik pou pèp nefit la nan rezime a li site lòt ekriven e li mete pawòl lòt ekriven direkteman nan tèks la li ajoute komantè li sou tout sa e li ekri istwa li menm nan li dekri jan li te ramase kontribisyon lòt pwofèt yo epi jan li te grave karaktè sou plak metal yo tèks la site dokiman ki pa fè pati liv mòmon an e mòmon mansyone lòt liv ki te disponib pou li liv mòmon an deklare ke pwofèt amawon te di mòmon kote pou li jwenn annal moun te konn pase sòti nan men yon jenerasyon bay pwochen an pandan preske milan tèks la di tou se te mòmon ki te fè rezime long istwa zansèt li yo epi li te ajoute plis revelasyon toujou mòmon li menm te ekri yon seksyon ki rele pawòl mòmon epi premye sèt chapit nan seksyon an ki pòte menm non ak liv antye a tèks la rakonte jan mòmon te bay pitit li mowoni plak yo anvan li te mouri a nan lanne mowoni te retounen sou latè kòm yon anj pou montre joseph smith kote li te kache plak yo smith te piblye tradiksyon li a kòm liv mòmon an yon lòt temwayaj konsènan jezikri jimmy jean louis ki fèt out se yon aktè ayisyen jimmy jean louis fèt out nan petyonvil nan laj zan li jwenn nan pari manman li ki te fè travay nan kay pandan sèt ane fanmi an demenaje ale rete nan choisy le roi nan val de marne kote li grandi ak etidye nan laj an paran li retounen nan ayiti li pwefere rete nan frans li te ale nan klas nan akademi entènasyonal dans la epi li te travay kòm yon dansè nan pwogram televizyon avèk patrick sébastien ak michel drucker aprèsa li te deplase nan barcelona kote li te antre nan gwoup la teyat mizikal nan cabaret la la belle époque nan espay li vin modèl men aprè twa zan li kite espay epi ale nan itali kote li kontinye yon karyè modèl li rete sou yon ane nan itali anvan anbake pou lafrik disid aprè sa rete jimmy jean louis retounen nan ewòp ak enstale nan lond li te pase twa ane la toujou ap travay tankou modèl sou desanm li patisipe jiri pou eleksyon miss france li anrejistre yon fim avèk jean claude van damme point d impact nan lane li travay aprè sa avèk bruce willis ak monica bellucci nan les larmes du soleil nan lane avèk harrison ford ak josh hartnett nan hollywood homicide avèk jane fonda ak jennifer lopez nan sa mère ou moi nan lane oubyen ankò avèk gerard butler patrick stewart ak wes bentley nan the game of their lives nan lane li se etwal la nan fim phat girlz avèk imes jackson nan li se nan ekip atistik nan heroes li jwe kòm rené rele ayisyen pandan li ap kontinye karyè li nan paralèl age of khali le président a t il le sida loaded avèk jesse metcalfe ak adventures of power li te genyen pi bon kout fim nan e festival panafriken fim ak la nan los angeles evènman an te pran plas soti nan rive fevriye li fonde hollywood unites for haiti kreye pou devlope aktivite atistik ak kiltirèl aprè tranblemanntè avèk sitou konstriksyon yon lekòl li se tou manm aktif nan artists for peace and justice vodou se yon relijyon melanje ke moun pratike an ayiti ak nan dyaspora ayisyen an yon sèvitè oubyen yon vodouyizan se yon moun ki pratike vodou sèvitè yo kwè nan yon sèl kreyatè ki rele bondye selon vodouyizan yo bondye se yon kreyatè byen lwen e li pa entèvni nan zafè imen poutèt sa yo dirije adorasyon yo vè lespri ki sèvi bondye ki rele lwa yo se reprezantasyon yon melanj zansèt dye afriken ak kreyòl ak sen katolik ant diven e imen an lwa yo sèvi kòm yon pon chak lwa se responsab pou yon aspè patikilye nan lavi e chak genyen yon pèsonalite ki aktif epi ki chanje chak lwa se yon refleksyon sou tout posibilite nan plizyè aspè ke yo responsab nan lavi anplis li pa genyen yon otorite bòkote legliz santral poutèt sa lwa yo kapab varye ant chak kominote vodouyizan kiltive relasyon pèsonèl ant yo menm e lwa yo pou navige lavi toulejou kòm pèsonalite lwa sa kapab varye ant kèk kominote tou swivan kisa chak vle e bezwen kèk fason antreladan prezantasyon ofrann kreyasyon lotèl pèsonèl ak objè devosyonèl e patisipasyon nan detay seremoni mizik dans ak posesyon lespri an retou lwa yo bay vodouyizan yo èd ak konsèy relasyon an ant sèvitè e lwa se yon relasyon donan donan vodou se yon relijyon ki baze sou kominote se poutèt sa yon sèvitè rele yon sèvitè e li di ke li sèvi lwa yo se kominote a sou endividi a vodou soti nan peyi ki rele benen kounyeya li te devlope nan anpi kolonyal franse nan yèm syèk pami pèp lwès afriken ki te esklav se te yon tan lè pratik relijyon afriken te vrèman siprime e afriken yo ki te esklav yo te fòse yo konvèti nan krisyanis pratik relijye vodou kontanporen se desandans epi gen rapò avèk vodou lwès afriken ke moun fon ak ewe pratike li genyen eleman ak senbòl ki soti nan lòt pèp afriken ki antre moun yoruba ak kongo ladan tankou relijye kwayans tano woman katolik ak espirityalite ewopeyen an ki antreladan mistik ak lòt enfliyans vodou genyen yon wòl vrèman esansyèl nan istwa ayiti se pa yon seremoni vodou ke yon gwo lagè te kòmanse nan nò ayiti nan yon forè ki rele bwa kayiman kèk pè vodou ougan pou yon nonm e manbo pou yon fanm kòm sesi fatiman cecile fatiman ak boukman dutty te fè yon seremoni pami lòt moun yo ki te esklav toutmoun te fè yon rityèl e lapriyè nan lwa yo pou revòlte e reyisi kont mèt esklav revolisyon ayisyen an te fini avèk abolisyon esklavaj epi ayiti devni premye repiblik nwa lib nan mond lan men akòz laviktwa sa a tout peyi yo ki te genyen esklav te devni pè pouvwa vodou epi yo te fè yon gwo demonizasyon sou relijyon sa peyi yo menm nan jou sa a penti yon imaj negatif ak yon asosyasyon ak maji e zonbi men vodou se yon relijyon yon sistèm kwayans tankou lòt nan mond lan vodou se yon relijyon li gen anpil rasin afrikèn relijyon vodou a pou nou menm ki vodouyizan se premye relijyon sou latè bondye pou tan mo vodou a jodiya kapab vle di twa bagay diferan vodou se de mo li ye vo vou dou doo vo vle di konbyen dou vle di sajès rasin afrikèn vodou ayisyen an sòti nan plizyè nasyon tankou kongo ibo dawomen nago ak lòt nasyon vodou gen tout rasin ewopeyen kowmsi kwayans katolik ak sèten lwa tankou gran brijit ak tout sa genyen nan vodou kèk kwayans ki sòti nan pèp orijinal moun tayino ak arawak vodou ayisyen se yon relijyon rich avèk yon teyoloji sofistike ak yon vi seremonyal byen bèl byen chaje avèk sans pou diskite tout sa ki genyen nan vodou ap pran tan kidonk paj sa ap grandi pazapa sa ki pi esansyèl nan vodou a se bondye an ayiti yon vodouyizan pa jamn di konsa nap wè demen san li pa di tou si bondye vle gen anpil chante pou bondye nan vodou gen seremoni tankou aksyon de gras ak lòt seremoni ki pou bondye aprè bondye se lwa yo gen plizyè tip lwa gen lwa rada lwa petwo lwa lanmò yo tankou bawon gran brijit ak lwa gede yo lwa rada gen rasin nan tradisyon dawomen ak nago lwa petwo gen rasin nan tradisyon kongo ak lòt gwoup afriken lwa mò yo gen manm nan tout nasyon sou tè paregzanmp gran brijit ki sòti nan angletè gen lòt kategori lwa tankou lwa dahatti ki se lwa ansyen moun moun aye lontan lontan gen lwa bizango ki sèvi nan rit sanpwel ki la pou mete lòd kote pa gen bon polis chak lwa gen karaktè ak manyè pa li lwa la siren abòde tout moun tankou yon manman ke plen dafeksyon lwa ogoun kap mande wòm pou bwè lwa ti jean petwo gen dwa danse ak dife an jeneral lwa pa maltrete moun jouwe moun egzije moun lwa konn chante danse manje lwa ap repon keksyon lwa kap bay konsèy lwa kap eseye geri pwoblèm nan kò moun lwa fè ke moun kontan si yon moun ta pran poz li gen lwa epi lwa sa al jouwe elmi moun sa sa pa lwa lwa ginen se lwa ki sòti afrik ki vini ayiti le pli souvan lwa sa yo pasifik yo pa fè anpil dega kalandriye fèt relijyon vodou dat mwa seremoni kont kreyòl se anpil bagay ou ap di make kont li kont jwe kont chante kont li ap konte la vi zannimo epi lòm yon kont se yon kesyon oubyen yon pwovèb ki prezante yon pwoblèm responsablite yon moun k ap tande souvan se pou trouve yon repons pou kont sa li bezwen rive vini jwenn avèk repons espesifik pou kesyon an oubyen yon pawòl ki klè ki fè parabòl la fè sans nan langaj komen pou tout moun prezantatè yon kont toujou koumanse pa mo sa timtim oubyen tou krik se tankou pou ta mande odyans an èske nou pare tout kont toujou koumanse avèk mo sa li swiv toujou pa yon repons rapid nan mitan menm odyans an yo reponn ansanm bwa chèch epi moun k ap bay kont an koumanse prezantasyon an prezantatè timtim odians bwa chèch prezantatè rach dèyè konma odians zepon kòk prezantatè timtim odians bwa chèch prezantatè kolokotow nan ginen tan l odians loraj prezantatè timtim odians bwa chèch prezantatè bouch manje tout manje men l pa di tout odians pawòl ekzanp prezantatè timtim odians bwa chèch prezantatè nesesite pou devlope amerik odians esklavaj evidaman se pa tout koze yon odyans kapab reponn nan sityasion kote pèsòn nan odyans an pa kapab jwenn yon repons prezantatè a ap reponn poukont li si odyans lan satisfè y ap ba l aplodisman ke li merite konpa se mizik ayiti an aprè tras nan pyonye pou caribbean sextet ak frè m yo widmaier pou zéklè a maestro gwoup top vice antre yon nouvo konsèp ki tounen yon fenomèn yo konpa dijital alyas a gen pitye pou nouvèl jenerasyon paske se an ke gwoup top vice fè l premye parèt ak albòm men nou nan moman kote gwo non nan kè yo kòmanse konstate style se ap s esoufle gwoup top vice parèt sou sèn konpa myami nan kominote ayisyen avèk pou lidè a maestro robert charlot top vice te fè lè sa a nan tan efè yon ovni mizik top vice orijinal la mennen yon revolisyon nan fòma menm gwoup nan nivo viv men fòk sitou rekonèt nan gwoup sa a prezans yon poto nan konpa ayisyen robert martino difisil pou petyonvil gypsies pou petyonvil scorpio an ayiti yo eske yo petyonvil mini all stars top vice ki pral antre nan yon nouvo style ritm baze sou yon konsonans repete ak ritme la gita ak efè delay super chorus yon vre groove ke ayisyen yo vit batize a kité a maché sispann vire se sa ki pral revolisyone a gen pitye pou digital nan tout egzistans li ak rezon menm ka nouvo style pral ba l yon jan fòs pou yo nan bliye menm absans vre percussionnistes batri konje campana tout gwoup konpa dijital carimi ti kabzy t vice etc yo te konn jwi sa a trouvaille ke robert martino avoué gen vèneman tante mete nan pwen depi nan tan nan scorpio ayiti pou konprann sa nou dwe dabò fè yon tounen nan nivo konpa old lekòl la gen pitye pou di ansyen jenerasyon gwoup sa yo old lekòl yo sa yo rele nan full band gwoup ki konplè epi ki konpoze yon seksyon kwiv pou percussions yon pianis yon basis yon lead gita ak yon gita segondè pou sa fòma ki te antre nan levasyon yo depi ane top vice fè yon lejèr vyolans paske va fè ekonomi yon bon pati nan fòma full pou antre sa yo rele fòma dijital ak entwodiksyon nan bwat ritm nan konpa ak itilize prédominant nan synthétiseur avèk bwat ritm ak sentetizè plis bezwen liy van yo kwiv yo ni menm yon gita rithmik oswa nan percussions top vice se yon gwoup fondamantalman modèn ki wè ak tan li yo ak itilize pafwa nan outrans nouvo teknoloji ak se sa ki fè kè nouvo jenerasyon yon kalite mizik tekno nan ayisyen se va pòt la ouvri pou tout yon jenerasyon jèn mizisyen ki pral jwi sa a opòtinite pou rafrèchi a gen kè sansib ak louvri nan enfliyans mizik lide modèn tankou rap la hip hop a r n b a reggae ak ragga anpil moun ki te mal konprann ak asepte sa revolisyon nan nan kè fè viv san yon gwoup konplè ak ale wè yon bal anime nan sèlman kat mizisyen ki aberration pou kèk men style te konn pran yon bon pati nan renmen konpa epi sitou te gen merite renouvle baz fanatik konpa ak atire yo bals yon jenn ti piblik ki enterese plis nan tout konpa se konpa di nouvèl jenerasyon yo te enfliyanse e li te lajman enspire gwoup sé francophones tankou aiglons yo vikings grammacks ak kassav lè sa a tan nan nivo nan fòma gwoup ke sonorités anfèt li dwe rekonèt ke depi kèk ane menm pwosesis souf wo k a konnen ki gen kè sansib ansyen jenerasyon te touche pou nouvèl jenerasyon fè gwoup eleman sa a nan dènye eseye renouer yo ak enstriman mizik lage nan pase jan yo kwiv ak percussions se ka t vice ak lòt jèn yo gwoup nouvèl jenerasyon yo notera divès incursions wyclef jean nan kè yo an patikilye ak gwoup tankou sweet micky sa ki fè ke yo ka tou triye tout gwoup sa yo nan sa yo rele nouvo vag nan mizik ayisyen sa a ansanm mete nan limyè yon savan melanj ant eksperyans nan chèf fanmi yo ak goud jenn yon limyè ki capte pi plis atansyon fanatik konpa nan nan karayib la an jeneral ak nan ti zantiy yo an patikilye siksè grandi yon gwoup tankou carimi nan se pafè egzanp men tou moun lòt jenn gwoup tankou dega ayiti usa orijinal h ak feeling star etazini se yo tou souliye kèk albòm enkontournab nan kè konpa ane top vice iya iya oh oh let a make love tonight robert charlot happy th konpa zenglen kite m viv t vice in the house t vice my name is ti kabzy live in miami djakout mizik etwal zenglen live yo the road t vice millionè d zine steel news nu look haiti bang bang carimi première danse nickenson prudhomme lèt selman zin jéré m harmonik fe l vini avan klass rezilta zenglen anri kristòf nan lang franse henri christophe ki fèt oktòb nan grenad epi ki mouri oktòb nan milo komin okap ayiti te prezidan ak wa peyi ayiti henri christophe te fèt christopher henry an nan kap ayisyen pitit yon manman esklav ak yon nonm lib ki rele christophe yo te mennen li nan nò santo domingo kòm esklav nan lane li te sèvi nan fòs franse yo chasè volontè yo nan santo domingo pandan revolisyon ameriken an tankou yon tanbou yo goumen au batay savannah lè christophe te yon granmoun li te travay kòm yon mason maren sèvè ak fabrikan biya yon istwa popilè rakonte li te travay ak jere konpayi an la couronne un otèl restoran nan kap franse premyè kapital nan koloni fransèz sen domeng ak gwo vil kolonyal pandan revòlt la nan lane li distenge tèt li e li te vin yon ofisye li te goumen pandan kat ane nan nò avèk tousen louvèti an iyo nonmen li jeneral men lè louvèti te ekri premye konstitisyon ayisyen an franse yo te refize pèmèt ayiti pran endepandans li e yo te deklare lagè sou louvèti ki te refize kapitile christophe ak yon lòt jeneral rele jean jacques dessalines alye ak franse yo kont louverture an louverture te bat ak kaptire pa franse yo ak depòte an frans an dessalines vin gouvènè jeneral an ayiti li bat franse yo ki bese devan rebelyon an ant ak revolisyon ayisyen an kont kolon franse yo te anraje aprè echèk la nan ekspedisyon an franse an jeneral jean jacques dessalines pwoklame endepandans la dayiti li te yon prezidan e yon wa ayisyen sou non henri ie oubyen wa christophe malgre zefo li pou pwomouvwa edikasyon an e nan kreye lwa kòd henri henri te yon wa ki pa te popilè wayòm li te toujou nan zen avèk repiblik sid la ke pétion te vin prezidan an repiblik ayiti li te konstwi palè sans souci a li te konstwi tou chapèl wayal milo ki fè pati palè sans souci toupre sitadèl laferyè nan milo nan fin manda li moun yo te tounen do ba li ak tout refòm li te vle poze pou ekonomi wayòm ayiti an li te frape avèk yon kriz apoleksi li te vini kokobe henri tye tèt li nan yon mes nan yon legliz ke li te bati yo antere li nan sitadèl laferyè la jean pierre boyer prezidan sid la lan ap pran pouvwa a pa fòs e pwoklame ke pati nò a ap ratache avèk repiblik ayiti oktòb ki swiv lan piti gason li an te pran pa ensije yo madanm ni ak pitit fi li a tal refijiye nan itali wa henri te gen pitit avèk madanm li larenn lan marie louise coidavid li te gen lòt timoun ilejitim ki soti nan metrès diferan ekriven kiben an alejo carpentier fè wa christophe yon pwotagonis santral twazyèm pati woman li ki pibliye an powèt la ak otè nan sent lisi derek walcott pri nobèl literati pibliye an nan laj ane premyè pyès teyat li ki rele aimé césaire te fèt anri kristòf ewo yon pyès teyat la tragédie du roi christophe an se ayisyen kote kap ayisyen li se yon tòp modèl entènasyonal an ayiti edmond te viv yon timoun difisil gen difikilte jou a jou nan yon sitiyasyon nan bidonvil yo nan kap ayisyen ak pòtoprens kote li te grandi trè pòv yo byen bonè nan anfans li tyrone ale nan yon lekòl advantis setyèm jou nan katye a povrete a plen carrefour nan kapital la nan laj la nan nèf manman edmond la te mouri nan ki kapab lakòz li te adopte pa yon fanmi ameriken misyonè ak evantyèlman emigre nan etazini nan laj kenz zan edmond se youn nan modèl yo premye minis pou gason yo pou jwenn entènasyonal t ap nonmen non nan peyi a zile yo te konpare ak ikon tankou tyson beckford moun li yon ti kras sanble ak karyè modelizasyon natif natal ayisyen an la aktyèlman te kòmanse a kontre li yo ak tommy hilfiger nan lane janm depi lè sa a edmond te vin devni yon modèl pou prezante etikèt mòd fashion designer tankou ralph lauren kenneth cole ak donna karan modifye orijin non pi bon zanmi edmond a yon jenn gason yo te rele tyrone ki soti nan moun edmond te adopte non l ki moun ki te pini ki gen sida te mouri mennen nan patisipasyon plis edmond a nan sosyo ekonomik zafè pou ou goumen ak la nan epidemi an sida vih modifye karyè klas mizik epitou patisipe nan endistri a mizik edmond te resevwa kèk atansyon piblik yo nan dènyèman akoz ogmantasyon dominikèn ameriken chantè kat deluna ki moun ki siyen an bay sou etikèt la mizik edmond a gmb global brand klas mizik li kouri konpayi a pwodiksyon ak bon zanmi greg maurice li te jis siyen yon pwodiktè nan bèljik pa non an li tou te kòmanse liy alamòd royal lesiv la selon yon kout deluna entèvyou yo akòde sou haitixchange com li deklare ke li te rankontre premye tyrone lè li te sèlman zan ki moun ki te lè sa a rikonésans pou talan kat ak tyrone te vin tounen bon zanmi depi tout tan l dirije nan videyo a mizik nan irézistibl premye kat deluna nan yon sèl prezante lil wayne nan album dezyèm li deyò nan modèl se li ki patisipe nan òganizasyon charitab antoine dupré ki fèt nan lane nan kap ayisyen epi ki mouri janvye se yon powèt ak yon ekriven ayisyen li fèt nan lane nou pa konn dat nesans li men li mouri nan lane nou pa konn anpil bagay sou lavi li li probab ke menm jan ak lòt ekriven jenerasyon li les pionniers ke li te etidye nan frans nan lane yo wè li nan mole saint nicolas avèk hérard dumesle epi aprè sa a yo wè li nan pòtoprens lòske cristophe tap kòmande vil la dupré te nan premye ranje li tap ankouraje jèn yo avèk chan patriyotik li te youn nan powèt yo te pibliye premye ak youn nan premye ekriven pyès teyat yo te fè aprè endepandans ayiti li selèb pou zèv istorik kòm powèm hymne à la liberté ak le rve d un haytien ak pyès teyat la mort du général lamarre e la jeune fille dupré mouri nan yon dyèl nan laj ane carl brouard ki fèt desanm nan pòtoprens epi ki mouri novanm se yon ekriven ayisyen se yon ekriven ayisyen ki fèt pòtoprens jou ki te desanm nan yon fanmi boujwa papa li se te yon gran negosyan ki te rele rafal brouard manman li te rele cléomie gaetjens fanmi an te gen pitit sè li carmen brouard te yon pyanis epi konpozitris ki te selèb an ayiti li te rantre lekòl nan lane nan lekòl erima guignard nan lane li pral kontinye lekòl kay catts pressoir se nan lane li te fin fè klas li lè li te gen ane li te kòmanse avèk vodou nan li ta pral marye ak anna lerebours epi yo ta pral fè de pitit fi youn rele cléomie epi lòt la rele olga ekriven prefere li se te jean price mars carl brouard te kont lokipasyon amerikèn an ayiti lè sòlda ameriken yo te debake nan lane li te gen sèz lane carl brouard mouri tou sou novanm nan lane roger gaillard ekri yon etid sou carl brouard ki rele christophe charles ki fèt avril nan pòtoprens ayiti se yon powèt ayisyen christophe charles fè etid inivèsitè ak gen yon diplòm nan lèt li ekri anpil ak li itilize anpil psedonim pou pwezi li vin christopher love pou kritik li rele christophe philippe charles lè li ale nan literati nan filozofi li itilize yon psedonim kirye jean merdalor li fonde nan pòtoprens yon lekòl jounalis christophe charles gen yon sosyete edisyon rele choucoune ki pibliye jèn otè ak redite an menm tan travay pyonye nan literati ayisyen sa yo kòm etzer vilaire ak oswald durand choucoune gen depans fabrikasyon avèk pri abòdab se poutèt sa ekriven pi popilè yo louis philippe dalembert marc exavier ak robenson bernard te premye pibliye pa choucoune christophe charles ekri nan franse ak nan kreyòl cléante desgraves valcin rele cléante valcin ki fèt janvye nan pòtoprens ayiti epi ki mouri janvye se yon ekriven ayisyen cléante valcin fèt cléante desgraves manman li alice cunningham te amerikèn ak papa li hector desgraves te ayisyen li travay tankou famasyen ak tou pyanis pandan li te jèn li cléante travay nan nan famasi a avèk papa li li etidye nan pensionnat des demoiselles dirije pa virginie sampeur yon fanm ekriven desgraves te vin yon pwofesè jouk maryaj li nan lane virgile valcin mari li te pwoprietè kay enprime valcin yo genyen de timoun charles ak yolande li pibliye yon rekèy pwezi fleurs et pleurs nan lane li pibliye premye woman cruelle destinée an epi la blanche négresse an cruelle destinée se premye woman pibliye pa yon fanm ayisyèn li se tou yon fanm aktivis feminis li kontribye tou nan revi la semeuse kreye ak dirije pa fanm avèk jeanne perez ak le temps nan lane cléante valcin se yon manm fondatè jounal feminis voix des femmes ak ligue féminine d action sociale nan mwa jen li reprezante gouvènman ayisyen an nan yèm asanble jeneral fanm yo nan pòtoriko ak nan anpil kongrè entènasyonal li te defann dwa fanm yo coriolan ardouin ki fèt desanm nan ti twou de nip epi ki mouri jiyè nan pòtoprens se yon powèt ayisyen gustave léonard coriolan ardouin te piti gason alexis ardouin ak suzanne léger li te gen de frè beaubrun ak céligny ki te istoryen ak politisyen lavi a ardouin te yon trajedi grèk jou a nesans li yon papiyon nwa te ateri sou bèso li yo ak frè li ki te gen ane te mouri nan yon chanm vwazin li menm ki fèt ak yon sante frajil te sijè a maladi nève lanmò siksesif nan papa manman li ak pi gran sè pandan ane jèn li deranje etid li yo nan laj an li te totalman òfelen pita li tounen vin jwenn emma yon zanmi nan sè li ki te pwokire li pran plezi yo nan renmen lanmò pran li li te rankontre emedia sterling yon jèn fanm avèk bouch vyolèt ak gwo je nwa mens nan wotè avèk vwa sansib ak cheve abondan li vin malad tou malgre sa coriolan ardouin te marye avèk li timoun yo te mouri nan bèso a ak madanm amedia li swiv li senk mwa pita coriolan ardouin te yon powèt ayisyen amoure ardouin te kite yon sèl travay anvan lanmò bonè li yon konpilasyon powèm ki gen dwa reliques d un poète haïtien relik nan yon powèt ayisyen pibliye dèyè do lavi nan lane trè bonè jèn coriolanus la te yon moun sekrè ak solitè ki te pi anvi li anba yon pyebwa pase jwe avèk nèg nan katye a coriolan ardouin ki te kontamine avèk tibèkiloz ki pa ka geri nan moman sa a te mouri sou jiyè a laj de zan pwezi li make pa enfliyans casimir delavigne ak alphonse de lamartine dantès bellegarde me jen se yon ekriven istoryen diplomat ayisyen li fèt me paran li jean louis bellegarde ak marie boisson ap viv nan pòtoprens li sòti nan yon fanmi pòv men enfliyan ki te jwe yon wòl politik enpòtan nan istwa a nan ayiti gran granpapa patènèl li jacques ignace fresnel se yon ofisye ki pral premye moun ki rete nan pòs minis jistis ayiti granpapa matènèl jeneral jean louis bellegarde te gouvènè pòtoprens anba faustin soulouque an dantès louis bellegarde marye avèk cécile savain yon pwofesè epi yo te gen sèt timoun auguste ajantin jeanne marie simon fernande ak jean emeric bergeaud ki fèt an nan okay ayiti epi ki mouri fevriye nan saint thomas ayiti se yon ekriven ayisyen li se otè premye woman ayisyen aprè lekòl segondè emeric bergeaud vin sekretè nan tonton li jeneral borgella ki te kòmandan nan awondisman okay an li te depòte sou zile a sen toma pandan soulèvman a kont faustin soulouque ki vle yo pwoklame li anperè li te ekri pandan egzil li a woman li stella ki pral premye woman ekri ak pibliye an ayiti stella se yon woman istorik ki di yon epizòd de lit pou endepandans nan lane lè li te ale nan pari pou geri sante li li konfye maniskri a nan stella nan kouzen li beaubrun ardouin sou fevriye aprè retounen zile a nan st thomas emeric bergeaud mouri akòz yon maladi beaubrun ardouin te fè edite stella an emmelie prophète milcé rele emmelie prophète ki fèt sou jen nan pòtoprens ayiti se yon ekriven ayisyen emmelie prophète fèt nan pòtoprens li te etidye tou lwa ak literati modèn nan inivèsite pòtoprens ak kominikasyon nan inivèsite leta jackson li travaye tankou pwofesè ak diplomat nan ayiti ak jenèv swis li te retounen an ayiti nan mwa septanm nan mwa janvye li te nonmen direktris jeneral direksyon nasyonal la nan liv dnl nan ministè kilti ayisyen nan desanm emmelie prophète te genyen gwo pri literè karayib akòde pa asosyasyon ekriven ki pale franse pou woman li yo testament des solitudes aktivite prensipal la nan emmelie prophète rete ekri li regilyèman pibliye woman nan kolektif yo li te kontribye nan divès jounal peryodik tankou chemins critiques boutures cultura la nouvelle revue franaise ak le nouvelliste nan mwa septanm emmelie prophète pibliye dezyèm roman li nan edisyon mémoire d encrier monreyal avèk tit le reste du temps prophète te anime tou yon pwogram djaz sou radio haïti nan lane li te rele tèt nan bibliyotèk nasyonal ayiti etzer vilaire se yon ekriven ayisyen etzer vilaire ki fèt avril li mouri me se yon powèt romansye eseyist avoka e enseyan ayisyen li fèt nan jeremi pitit jean baptiste joseph vilaire e eugénie clérié li te etidye dwa e li vinn tounen yon avoka ak yon jij e li te profesè fransè tou se georges sylvain ki te menmen l al fè pwezi e li fèl antre nan yon òganizasyon literè ki rele la wond kreyol la ronde fransè premye teks li ekri yon vinn jwenn anpil siksè rekèy li a powèm nèf te onore pa akademi fransè nan lane li te ale pari avèk jean price mars pou li ka pran yon tit literè li te gen yon pitit ki te rele marc edouard vtk pou visualization toolkit nan angle se yon biblyotèk klas c lib opensource pou wè vizyalize done d d epitou trètman imaj li kapab itilize anlè anpil machin epi anpil sistèm tankou linux windows mac sun li miltiplafòm se antrepriz kitware inc ki ap edite l li disponib nan langaj enfòmatik sa yo c desine yon sfè yon boul void main create sphere geometry vtkspheresource sphere vtkspheresource new sphere setradius sphere setthetaresolution sphere setphiresolution map to graphics library vtkpolydatamapper map vtkpolydatamapper new map setinput sphere getoutput actor coordinates geometry properties transformation vtkactor asphere vtkactor new asphere setmapper map asphere getproperty setcolor sphere color blue a renderer and render window vtkrenderer ren vtkrenderer new vtkrenderwindow renwin vtkrenderwindow new renwin addrenderer ren an interactor vtkrenderwindowinteractor iren vtkrenderwindowinteractor new iren setrenderwindow renwin add the actor to the scene ren addactor asphere ren setbackground background color white render an image lights and cameras are created automatically renwin render begin mouse interaction iren start felix morisseau leroy kreyòl feliks moriso lewa ki fèt mas nan vil gran gozye nan awondisman bèlans ayiti epi ki mouri nan miyami etazini se yon ekriven ak powèt ayisyen li etidye lalwa nan pòtoprens pita li anseye nan jakmèl epi nan senegal pita li demenaje ale rete nan miyami kote li anseye tou li se youn nan pwomotè ki pi enpòtan yo nan lang kreyòl la li tradwi yon seri liv klasik pou montre richès kreyòl kòm antigone sophocles wa kreyon pou li ekri se yon aksyon powetik sosyal ak politik félix morisseau leroy mouri septanm nan miyami yon lari nan miyami nan zòn nan ti ayiti pote non li gary klang ki fèt desanm nan pòtoprens se yon womansye powèt otè pyès teyat ak eseyis ayisyen gary klang fèt nan pòtoprens nan dat ki te desanm li te fè klas primè ak segondè li yo nan lekòl saint louis de gonzague jouk nan filozofi nan lane yo gary te pran avyon pou li te ale an frans kote li te kontinye etid li yo se nan ban inivèsite la sorbonne li te chita pou li te reyalize pwojè sila a li te diplome doktè nan literati aprè yon tèz sou gran womansye franse marcel proust a kote etid li yo gary te mele nan anpil lòt aktivite sosyal politik kiltirèl se lan konsa li te patisipe nan evènman me yo akote kèk lòt etidyan la sorbonne epi detwa zanmi ayisyen aprè li te vin marye avèk maggy yon fransèz ki te fèt nan zòn bretay gary te pran wout kanada kote li tale etabli li nan monreyal avèk tout fanmi li premye travay li sete kòm pwofesè estilistik nan inivèsite monreyal men kòm misye pa janm renmen lansèyman li te twoke jòb lè li te jwenn yon travay nan snc lavalin yon gwo konpayi injenyè nan seksyon tradiksyon se li ke te responsab tou sa ki te gen pou wè ak lang franse a redaksyon koreksyon tradiksyon nan konpayi sa a gary pran retrèt li apre anpil lane travay lakay snc lavalin li se yon manm aktif nan kominote ayisyèn montreyal la kote li gen yon gwo patisipasyon nan dewoulman koze literè ak atistik dat ki te jiyè inyon fransèz nan monreyal te chwazi mousye kòm parenn fèt nasyonal priz delabastill la nan sware jou sa a nan lokal menm inyon fransèz la yo te òganize yon lansman pou rekèy pwezi gary a ki rele la terre est vide comme une étoile gary victor ki fèt jiyè nan pòtoprens ayiti se yon ekriven ayisyen gary victor se otè youn nan èv ki pi enpòtan nan literati ayisyèn nan li gen yon diplòm nan agwonomi li te travay kòm fonksyonè nan ministè planifikasyon anvan li vin yon jounalis ant ak li pibliye nouvèl nan jounal le nouveau monde ak pita nan jounal le nouvelliste kote li te kwonikè ant ak li pibliye plis pase yon santèn atik sou kilti politik ak sosyete li te editè an chèf jouk mwa jen nan jounal le matin la nan lane gary victor ekri djamina yon seri pou jenès ki pibliye nan jounal le petit nouvelliste gary victor se tou yon senaris pou televizyon ak radyo li fè pyès radyo ak yon fèyton televizyon sou koutim boujwa ayisyen an li te tou sekretè jeneral nan sena ayisyen ant ak georges anglade jòj anglad se yon jewograf politisyen epi ekriven ayisyen li te fèt jiyè nan pòtoprens epi ki mouri janvye se yon politisyen ak ekriven ayisyen se te yon opozan fawouch rejim fanmiy divalye a li te pran egzil fwa pou konviksyon politik li nan lane ak li te pase anpil pati na vil québec kote li patisipe na fondasyon depatman jewografi nan montréal apati lane li pibliye plizè liv lodyans ak kont ayisyen apre retrèt li tankou anseyan il pataje anpil tan lib li nan ekri ak politik pafwa tankou konseye prezidan rené g preval li mouri nan tranbleman tè ki te fwape ayiti nan mwa janvye nan lan li te kòmanse etidye nan lekòl nòmal siperyè apre li jwenn lisans li nan lane li nan dwa ak yon diplòm nan syans sosyal nan fakilte dwa pòtoprens apre li kite ayiti pou ale lafrans akoz opozisyon li ak rejim divalye a soti pou rive li prepare doktora li nan domèn jewografi aplike nan strasbourg septanm li enstale li nan vil montréal ki twouve li québec epi patisipe nan fondasyon université du québec à montréal uqam kote li te okipe pòs pwofesè jewografi sosyal jiskaske li pran retrèt li nan lane li te kontinye opoze li kont otorite ayisyen jiskake lipran prizon nan li pran chimen egzil de fwa nan lane ak é plizyè fwa li te resevwa menas lanmò nan lane nan montréal li fonde mouvman ayisyen pou solidarite mas apre li ekri yon manifès la chance qui passe ki yon apèl pou demokrasi an ayiti nan lane li te konseye epi minis sou gouvènman jean bertrand aristide ak rené préval nan lane li te prezide konferans politik entènasyonal nan miami ki te anonse ke demokrasi tounen an ayiti an li te nome asosye pou rechèch nan université de berkeley nan kalifoni apre li retounen montréal apre karyè li nan divès pòs nan politik li te konsantre aktivite li sou literati sitou sou lodyans ki li te teyorize pandan li t ap ekri nan menm estil sa an li menm ak madanm li mouri nan tranbleman tè ki te fwape peyi a na mwa janvye pandan li te vin patisipe nan è festival étonnants voyageurs kèk zèv esè henock trouillot ki fèt janvye nan pòtoprens ayiti epi ki mouri septanm se yon ekriven ak istoryen ayisyen li te tonton michel rolph trouillot akademik ak antwopològ lyonel trouillot ekriven ak powèt jocelyne trouillot otè liv edikasyonèl ak literati timoun yo ak évelyne trouillot womansyè ekriven ak powèt li etidye nan kolèj sen masyal epi li te ale etidye dwa li te pwofesè nan lekòl militè ak nan lekòl nòmal li te vin direktè achiv nasyonal li te editè revue de la société d histoire de géographie et de géologie d haïti li ekri pyès teyat esè biyografi liv istwa liv relijyon kèk zèv enpòtan ida salomon rele ida faubert ki fèt fevriye nan pòtoprens ayiti epi ki mouri an nan vil joinville le pont frans se yon fanm ekriven ayisyèn li sèl pitit fi prezidan ayiti lysius salomon li sèl grenn pitit prezidan lysius salomon li fèt potoprens fevriye epi li pase tout anfans nan palè prezidansyèl la ki te turgeau men nan ane fanmi li pran egzil nan peyi lafrans kote li pral fè etid li aprè yon premye maryaj ida tounen pòtoprens kote li marye ak andré faudert e fè premyè pitit fi li jacqueline ki te mouri byen bonè aprè li te fè yon lòt pitit gason an ki te rele raoul faubert ida se te yon kokenchenn jèn fanm ki t ap briye nan milye kote li te ye a daprè léon laleau se te yon gran fanm nan sosyete pòtoprens aprè ida te vin ap chache yon sèten libète pèsonèl nou ka kalifye tankou feminis konsa ida te al rete nèt nan vil pari nan lane li te rete viv pari jiskaske li mouri nan lane ignace nau ki fèt jiyè nan pòtoprens epi ki mouri an nan leyogàn se yon ekriven womansye powèt ayisyen ignace nau se yon powèt ayisyen ak womansye li fèt nan pòtoprens nau etidye nan lekòl militè an ayiti anvan l ale nan inivèsite nouyòk new york ke yo rele the catholic university of new york inivèsite katolik nouyòk lè li tounen nan peyi l nau fonde yon asosyasyon literè ki rele ecole de ak frè l emile nau ak frè ardouin yo beaubrun céligny epi coriolan ignace nau pibliye yon jounal rele le républicain ke gouvènman an fèmen mè li kontinye kan menm sou non l union an jacques roumain ki fèt jen nan vil pòtoprens e li mouri out li te genyen sèlman lane se yon ekriven ak politisyen ayisyen menm lè lavi li te kout li te gen anpil enfliyans sou kilti nan peyi dayiti jaques roumain fèt jen nan vil pòtoprens nan yon fanmi rich granpapa li se tancrède auguste ki te prezidan ayiti soti lane rive nan lane li te pase nan plizyè lekòl katolik nan vil pòtoprens tankou institution saint louis de gonzague kèk lane aprè li te al etidye nan peyi bèljik swis frans ak almay li te vwayaje tou nan wayòm ini ak espay kote li te etidye agronomi lè li te gen lane li te tounen nan peyi li e se lè sa li te kreye revue indigène avèk lòt moun tankou emile roumer philippe thoby marcelin carl brouard ak antonio vieux li te trè aktif nan lit kont okipasyon ameriken nan peyi dayiti li se fondatè mouvman travayè e kominis ayisyen nan lane li te kreye parti communiste haïtien akoz de patisipasyonl nan mouvman kont lokipasyon ameriken an akoz aktivite politik li yo e sitou paske li te kreye pati politik kominis la yo te toujou ap aretel jiskaske prezidan sténio vincent fòse li pran lekzil pandan li te nan lekzil jaques roumain te travay epi vin zanmi ak yon ekip lòt ekriven ak powèt tankou langston hughes li te pase tou nan inivèsite columbia nan vil nouyòk li te retounen nan peyil paske gouvènman an te chanje se lè sa li kreye biwo nasyonal etnoloji nan lane prezidan elie lescot te nome li anbasadè nan vil meksiko se la li te fin ekri de nan pi gwo liv li yo yon rekèy pwezi bois d ébène ak woman mèt lawouze gouverneur de la rosée pi fò travay roumain yo montre raj ak kòlè pèp la ki santi yo pase li anba pye pandan plis ke yon syèk li pale de tout ayisyen nan zèv li yo e li mande pou pòv yo mete tèt yo ansanm pou konbat lamizè nan jou ki te out jaques roumain  yonn nan pi gwo ekriven ayisyen mouri li te gen lane ev li yo kontinye enfliyanse kilti nan peyi dayiti ak lot peyi afriken pou jounen jodia jacques roumain se yon ekriven ke yo respekte anpil nan karayib la nan lamerik latin ak lewop roman li an gouverneurs de la rosée pran yon plas enpotan nan literati amerik latin nan yo kontinye ap etidye roman sa nan inivèsite james nol ki fèt mas nan ench ayiti se yon powèt ak aktè ayisyen li etidye nan yon kenzèn lekòl primè ak segondè aprè li etidye etnoloji la dramatik nan pitit konsèvatwa avèk aktè daniel marcelin ak istwa la nan enstiti franse an ayiti nan lane li fè yon staj ekriti teyat nan gwadloup ak devlope eksperyans li nan edisyon avèk yon travay lakay edisyon nan frans li ekri nan de lang yo kreyòl ak franse li se otè rekèy poèmes à double tranchant epi le sang visible du vitrier dènye liv sa a ke jenn an ayiti konsidere epi rele zam powèm james parèt sou plizyè sitwèb ak blog plizyè revi ak jounal nan antoloji l année poétique edisyon seghers yo prezante li kom revelasyon ane a plizyè chantè mizisyen chante powèt sa a tankou wooly saint louis jean ak robenson auguste nan rekèy inedi james yo kabonn ak bonbon fanm gen atis womansyè komedyèn michèle marcelin ki di yo sou sèn epi pibliye plizyè sou sit entènèt li jean métellus se yon ekriven ayisyen womansye powèt dramatij eseyis papa jean metellus ak manman li te boulanje se nan menm kay boulanjri a yo te abite jean te fè etid primè li lakay frè epi segondè yo nan lise pinchinat se nan menm lise sa a li te jwenn yon djòb pwofesè matematik an se nan menm ane sa a franois duvalier te monte o pouvwa menm si otè a te senpatize avèk gouvènman papa doc la lè li te fenk monte li te vinn pa dakò ak politik kraze brize diktati a sekifèke nan lane jean pran wout la frans pou li se la li etidye la medsin epi lengwistik li te pibliye a pari kay edisyon nadeau yon rekèy ki rele au pipirit chantant ki te gen anpil siksè yon gwo entelektyèl tankou andré malraux te fou pou li jean te travay kòm doktè nan sant ospitalye emile roux kòm newològ li te travay avèk moun ki gen pwoblèm langaj sitou etranje jean marye avèk yon pwofesè fransèz epi li gen de pitit pou tradui la peur consume les désirs c est elle la grande et secrète coupable elle qu il faut dompter et dominer sa seule passion pervertir les gestes étrangler les voeux transformer en muraille un caillou sur le sentier changer en torrent les larmes d hier remuer le sang de l homme parce qu une mouche a volé imaginer des embches là o un sourire accueille voir dans les cheveux blancs le présage d un malheur transmuer l ombre d un homme en cadavre en folie c est la peur qui vient massacrer l enfance c est la peur qui fait de l homme un assassin jean claude fignolé ki fèt me nan jeremi epi ki mouri jiyè se yon ekriven ayisyen li etidye lalwa agwonomi ak ekonomi li patisipe nan premye eta jeneral frankofoni li te kritik la nan sant la pòtoprens jounalis petit samedi soir nan ane yo ak anseyan li envesti nan touris li kreye yon pitit konpayi haiti boat charter ki travay avèk gwoupe swis htel plan ak pita avèk club med an lifonde avèk kèk zanmi konpayi freda sea line pou vwayaj ant lil ant ak li ekri naliz politik nan jounal le nouvelliste jean claude fignolé li se youn nan fondatè mouvman literè yo rele espiralis nan kolaborasyon avèk frankétienne ak rené philoctète nan ane yo li te bay sipò esansyèl pou moun ki abite nan vil abriko nan grandans jean claude fignole se majistra nan komin nan abriko soti nan li ede moun ki rete nan travay pou devlopman nenpòt bezwen rebwazman edikasyon sante konstriksyon wout agrikilti pou mete restriksyon sou egzòd riral an ayiti li se papa twa timoun jean claude o fignolé christina fignolé ak klavdja annabel fignolé aprè tranblemanntè janvye nan peyi ayiti vil abriko yo te dwe akèyi plizyè milye sivivan ki te chape kapital la jean claude fignolé te bay plim li pou konsakre tèt li antyèman pou kòz sa a jean euphèle milcé nan kreyòl jan efèl milse ki fèt janvye nan katye pasrèn lavil gonayiv ayiti se yon ekriven ayisyen li etidye lenguistik ak jesyon nan fòmasyon nan inivesite leta ayiti ak inivesite fribourg nan swis li pibliye premye liv li nan lane babpoubab ak kreyòl soti lane rive li te dirije bibliothèque des pères du saint esprit ant ak li te dirije tou bibliothèque interculturelle de fribourg nan swis san bliye li te kolabore nan depatman maniskri nan bibliothèque centrale inivesite lausanne premye woman li gen pou tit l alphabet des nuits liv sa a te pibliye nan lane li resevwa prim georges nicole nan swis e menm woman sa te finalis prim prince pierre monaco jean euphèle ap viv an ayiti ak li travay sou pwojè mizanplas enfrastrikti kiltirèl piblik li te prezidan pen ayiti depi li se direktè piblikasyon jounal le national jean robert leonidas ki fèt jen nan vil jeremi ayiti se yon ekriven epitou syantifik doktè ayisyen jean robert leonidas fèt nan ayiti nan vil jeremi jen li grandi nan vil la li ale lekòl kay frè epi li lè klas segondè lan kolèj saint louis lan vil la aprè sa lale pòtoprens pou li fè klas filo lan kolèj saint martial li diplome doktè lan inivèsite leta ayiti an li pati ozetazini an kote li vin espesyalis glann andokrinològ kote li vin pwofesè klinik lan branch li doktè leonidas ekri anpil anlè maladi men tou depi li vin lage kòl lan literati yon bagay li renmen depi li piti e ke li gen chans pratike kounye a li mete anpil pawòl sou papye nan zafè literati li prezante opinyon li nan jounal li ekri liv woman esè pwezi josaphat robert large ki fèt novanm ki mouri oktòb se yon ekriven ayisyen li se yon powèt tou teyat ak sinema josaphat robert large fèt nan jeremi novanm li fè klas primè li yo lakay frères de l instruction chrétienne ak nan petit séminaire collège st martial li fè klas segondè nan collège st louis nan collège fernand prosper ak nan lycée nord alexis apre yon kout prizon nan epòk grèv etidyan kòmansman ane yo large pati pou nou yòk rive nan peyi etazini li aprann angle nan colombia university epi li etidye fotografi nan nou yòk institute of photography se nan nou yòk large kòmanse fè teyat avèk syto cave hervé denis georges castera jacques charlier epi jean marie roumer ansanm yo te mete sou pye twoup teyat kouidor twoup teyat sa a te patisipe pandan dis lane nan festival teyat matinik gran powèt aimé césaire te mete sou pye an twoup la te bay pèfòmans an frans kanada ak etazini tou an large pibliye premye liv li nerfs du vent ak yon prefas gerard campfort kay edisyon p j oswald nan peyi frans an menm tan otè a te bay kolaborasyon li nan divès jounal ak revi ayisyen tankou haïti progrès haïti en marche lakansyèl ayiti limyè le nouvelliste lire haïti ou jwenn plim josaphat robert large nan revi etranje tou dossier d aquitaine ak ralm an frans mute magazine an angletè point barre le maurice moebus kanada collision ak cahiers kouidor etazini nan ane woman j r large ki rele les terres entourées de larmes la l harmattan te genyen pri literè karayib large te fè pati sosyete koukouy nan florid yon gwoup atis ayisyen ki gen branch nan divès peyi ayiti kanada etazini epi ki ap asire pwomosyon kilti ayisyènn an san gade dèyè large se manm òganizasyon nan peyi etranje tou société des gens de lettres ak association des ecrivains de langue franaise an frans epi pen club international etazini josaphat robert large pran retrèt li depi lane depi lè sa a li pase pi fò tan li nan alevini ant peyi etazini ak ayiti janvye juste chanlatte ki fèt nan lane nan jakmèl epi ki mouri an se yon ekriven jounalis ak otè pyès teyat ayisyen juste chanlatte etidye nan pari frans nan collège louis le grand lè li tounen nan peyi li li vin kwonikè ofisyèl anprè jean jacques dessalines lè anprè a mouri li al bay henri christophe sèvis li pandan tout rèy cristophe li rete nan nò dayiti aprè sa a li al nan pati repibliken kote li vin redaktè telegraf ki se jounal ofisyèl sou gouvènman jean pierre boyer li ekri pyès teyat youn ki dramatik ki se nehri anagram henri epi la partie de chasse du roy nan jounal télégraphe li ekri ode à l indépendance cantate à l indépendance epi la triple palme ou ode à boyer ki gen plis pase vè li te yon bon vèsifikatè alexis michel justin lhérisson rele justin lhérisson an kreyòl ayisyen jisten lerison ki fèt fevriye nan pòtoprens epi ki mouri novanm se yon avoka jounalis ekriven lodyansè ayisyen li te konsidere kòm premye moun ki te retranskri lodyans alekri justin lhérisson vin yon jounalis nan laj an ak bòs laprès nan travay dis ane pita li kreye pwòp jounal li le soir kote li te kòmanse pibliye premye lodyans li yo nan lane avèk konplisite fernand hibbert konsa li te kontribiye anpil pou fè konnen estil literati sa ki soti nan kilti ayisyèn an ki ta vle sanble ak kont anvan li lodyans lan te nan bouch sèlman men yo konnen li sitou pou moun ki te ekri pawòl im nasyonal la nan lane li konpoze la dessalinienne ladesalinyèn sou okazyon an nan santyèm nan endepandans ayisyèn se powèm lan lè sa a adopte tankou im nasyonal la nan peyi ayiti pandan ke li te mouri byen bonè nan laj de ane an jounal li a kontinye ap pibliye lodyans li yo jis nan lane ekriven an georges anglade ki teyorize lodyans yo nan ane yo konsidere li tankou mèt lodyans kettly pierre mars rele kettly mars ki fèt septanm nan pòtoprens ayiti se yon fanm ekriven ayisyèn kettly pierre mars se yon fanm ayisyen ki fèt potoprens septanm nan peyi ayiti li ekri plizyè woman nouvèl ak pwezi nan zèv li yo li montre reyalite peyi ayiti aprè etid klasik li li fè lòt etid pwofesyonèl nan administrasyon depi lè li te piti li te renmen literati men se nan lane yo ke li kòmanse ekri li kòmanse travay avèk pwezi nan domèn ekri a se nan jan literè sa ke otè a eksprime kreyativite li epi tou li kòmanse ak lòt se pwezi li ekri yo ki pral montre valè sa li ekri yo epi otè a enterese nan ekri nouvèl epi li pibliye premye nouvèl ki se un parfum d encens nan vil nan pòtoprens nan lane an plis yo ba li nan lane premye prim konkou jacques stephen alexis ki se yon nouvèl distenksyon sa te yon kòmansman pou kettly mars nan literati enspirasyon kettly mars pou li ekri zèv li yo se sansyalite lanmou belte nati a bagay ki fèt chak jou literati li a antre nan kad kouran reyalis paske nan fason li ekri li montre detrès sosyete ayiti a ki devaste jis nan zo avèk pwoblèm goumen nan ekonomi ak politik epi ki toujou ap chache yon idantite nan zèv li yo li poze kesyon tou sou pwoblèm dwa fanm ekri kettly mars yo trè reyalis paske yon kote li mete an valè verite ak orijinalite eritaj miltikiltirèl li li pibliye nan lane yon uityèm woman l ange du patriarche ki prezante miwa sosyete ayisyèn kontanporèn an lyonel trouillot ki fèt desanm nan pòtoprens ayiti se yon pwofesè ak ekriven ayisyen li fè jounal sa yo lakansyèl tèm epitou langaj lyonel trouillot soti nan yon fanmi avoka li gen yon frè michel rolph trouillot antwopològ ak istoryen ak de sè jocelyne trouillot vin rektè nan inivèsite karayib la nan pòtoprens ak otè de liv pedagojik ak liv nan literati jèn sitou nan kreyòl ayisyen ak evelyne trouillot ekriven powèt ak womansyè tonton li henock trouillot se te yon womansye ak istoryen ayisyen aprè divòs paran li yo nan fen ane yo li te ale nan etazini avèkk manman li li te retounen an ayiti nan laj nan lane lyonel trouillot te etidye lalwa men pasyon l pou literati pouse l nan direksyon pou yon karyè kòm yon ekriven li kolabore ak jounal ak magazin divès an ayiti li te tou pibliye anpil powèm lè sa a kòmanse ekri chante pou atis tankou tambou libète manno charlemagne toto bissainthe jean coulanges ak atis endepandan ant ak represyon politik fòse trouillot emigre pou miami li pibliye l amour avant que j oublie nan lane epi yanvalou pour charlie nan lane lyonel trouillot konsa adrese rejis la nan entimite ak santimantal pandan y ap konfime angajman sosyal li yon richès nan talan li yo ak ekri ki mete li nan mitan gwo otè frankofòn lyonel trouillot se ko direktè kolektif jounal cahiers du vendredi ansanm ak evelyne trouillot sè li ak pitit fi li nadève ménard li te fonde òganizasyon ekriven an te rele pré texte nan li te ekri ansanm avèk raoul peck ak pascal bonitzer senaryo pou fim murder in pacot marie vieux chauvet ki fèt septanm nan pòtoprens ayiti epi ki mouri jen nan nouyòk etazini se yon fanm ekriven ayisyèn marie vieux chauvet fèt nan lane pòtoprens li se pitit fi constant vieux yon politisyen ansyen senatè ak anbasadè ayiti e delia nones ki fèt nan zile saint thomas zile vyèj daprè temwanyaj gran sè li lilian vieux li te yon timoun ki renmen li anpil depi marie gen lane li kòmanse ekri pyès teyat li te konn bay zanmi li jwe teyat sa yo marie vieux chauvet etidye nan annexe de l école normale d institutrices epi jwenn brevè elemantè li nan lane premye maryaj li avèk doktè aymond charlier te ateri sou yon divòs li vin remarye avèk yon ajan vwayaj ki rele pierre chauvet kom marie thérèse colimon marie vieux chauvet pase tout vi li ap goumen kont abi yo nan tout kalite ki se viktim yo nan fanm malere a dezerite yo ak tout fèb yo nan premye woman li la légende des fleurs pibliye anba non colibri marie vieux chauvet mete aksan anpil sou rèv fratènite ak solidarite ki motive ekri li yo li pibliye plizyè woman tout domine pa pwoblèm nan egalite ak lajistis brun ricot seymour pradel jacques stephen alexis te konn enspire li avèk prensip egalite yo te konn degaje nan zèv yo woman li yo chita tou sou yon seri tèm tankou vodou esklavaj kolonyalis ak ewotis kouran ideyalis e egzistansyalis marie chauvet ap degaje nan zèv li yo vin bay li yon vwa politik ki fò anpil nan fille d haiti li mansyone yon mouvman revolisyonè ki daprè sous yo ta sanble anonse sa ki ta pral pase lè franois duvalier pran pouvwa a nan lòt woman li la danse sur le volcan li dekri sitiyasyon fanm ayisyèn yo nan yon jèn ras melanje sou anbisyon imen ak dezanchantman nan fas a yon sosyete pa kapab ale pi devan nou jwenn kèk pèsonaj ki make listwa peyi dayiti kòm vincent ogé nan kòmansman ane yo marie chauvet vin tounen yon lidè nan domèn literati ayisyèn an li se sèl grenn fanm pami yon seri gwo ekriven epòk la tankou rené philoctète davertige rolang morisseau serge legagneur anthony phelps li te konn ouvri kay li ki te zòn boudon pou reyalize tout sa ki gen pou wè avèk reyinyon sosyal epi literè anba rejim duvalier a marie vieux chauvet rive pwodui nan mwa premye vèsyon youn nan gwo manman penmba woman li ki se amour colère et folie nan woman sa a li chwazi denonse tout prejije sosyal ki gen pou wè avèk koulè po moun lè simone de beauvoir ki te zanmi li fin li liv li mete dife pou mezon edisyon gallimard pibliye woman sila nan lane nan yon entèvyou sè marie lilian rakonte asasina neve li epi arestasyon ak disparisyon pitit li ki te fèt nan menm ane sa sa ki te oblije li ak tout rès fanmi an kanpe an kwa pou woman an pa pibliye sa yo fè yo achte nan edisyon gallimard tout estòk woman an epi yo anpeche yo mete li sou mache a lè marie wè tout bon vrè tout baryè ki sou wout li li deside egzile tèt li nan vil nouyòk epi divòse avèk dezyèm mari li pandan li te nouyòk li marye avèk yon ameriken ted proudfoot ant dat lanmò franois duvalier ak dat lanmò marie vieux chauvet li ekri dènye liv li les rapaces ki pale sou wòl yon ekriven ki engaje e li fè kèk komantè tou sou klas sosyal ayisyèn an ak relasyon dependans ki egziste ant pouvwa ayisyen ak pwisans etranjè yo marie vieux chauvet mouri dat jen nan nouyòk nan lane mezon edisyon zellig edite yon lòt fwa ankò kèk nan woman li yo tankou la danse sur le volcan amour colere et folie fille d haiti fonds des nègres nan lane anpil aktivite te òganize pou selebre santenè nesans otè a nan pòtoprens nouyòk ak monreyal woman amour colère et folie te adapte pou teyat pa josé pliya amour mete nan sèn pa vincent goethals avèk magali comeau denis claire ak cyril viallon dansè ak jwe nan l artchipel gwadloup sou scène nationale d evry ak nan tarmac de la villette colère mete nan sèn pa franois rancillac avèk nicole dogué laura nan artchipel gwadloup nan mwa oktòb ak folie mete nan sèn pa josé exélis nan mwa oktòb nan artchipel condé maryse les conflits politiques la parole des femmes essai sur des romancières des antilles de langue franaise paris l harmattan jean baptiste massillon coicou rele massillon coicou nan kreyòl masiyon kwakou ki fèt oktòb nan pòtoprens epi ki mouri mas se yon powèt ekriven ak politisyen ayisyen massillon coicou te fèt oktòb nan pòtoprens li te fè etid primè li nan frè lekòl kretyen frères des écoles chrétiennes epi li fè etid sekondè li nan lise nasyonal nan pòtoprens li te ekri pwezi pyès teyat ak tèks epi li te diplomat tou   li te soti twa rekèy pwezi dram tèks ak yon woman ki pa te janm fin ekri ki rele la noire  premye rekèy la rele poésies nationales ki trete plizyè tèm tankou revolisyon ayisyen an istwa peyi a ak evènman ki te fè gwo enpak sou kreyasyon nasyon an de lòt rekèy li te soti yo rele passions ak impressions massillon coicou te ekri plizyè dram sou istwa ayiti a dram ki pi koni yo se l empereur dessalines drame en deux actes en vers ki li reyalize nan lane pou komemore santyèm anivèsè asasina jean jacques dessalines nan lane lapolis nasyonal te egzekite li ansanm avèk de frè li yo poutèt yo t ap òganize yon koudeta kont gouvènman pierre nord alexis maurice alfredo sixto nan kreyòl moris siksto ki fèt me nan gonayiv ayiti epi ki mouri me nan filadèlfi ozetazini te yon jounalis animatè pwofesè literati yon tradiktè yon lodyansè yon gid touris epi anbasadè li se youn nan moun ki pi popilè nan koze literati oral nan ayiti non li rete nan kilti peyi gras a yon gran travay li fè nan literati aloral sitou an kreyòl papa li moris alfredo sixto te yon enjenyè manman li te rele maria bourand maurice sixto fèt epi grandi gonayiv li fè tout klas primè li nan lekòl frè gonayiv yo aprè li ale pòtoprens kontinye etid segondè li nan li st lwi gonzag kote li te komanse fè remake li pou talan lodyansè li bò kote manman li li sou soti nan fanmiy vastey manmanm li pitit fi alice de vastey se pitit fi pompée valentin vastey ki li menm te vin baron de vastey sou rèy henry christophe maurice sixto pote non papa enjenyè alfredo sixto ki te pitit adolphe sixto yon biznisman ki te soti nan peyi saint thomas apèn li te fini etid segondè li maurice sixto te antre nan akademi militè kote li te rete pou sèlman twa mwa se pa paske se sa li te renmen men se pito paske li te vle kite kay papa li ki te marye ak yon jenn demwazèl nan laj li aprè manman li te fin mouri nan lane maurice sixto pa te ka sipote bagay sa soti ou rive li te okipe plizyè pòs epi fè plizyè travay li te jounalis nan jounal le matin pwofesè nan lang anglèz animatè radyo entèprèt nan anbasad amerikèn gid touristik nan agence citadelle pandan tout tan sa yo li t ap etidye dwa nan fakilte dwa soti rive prezidan paul eugène magloire te nommen li atache près nan anbasad ayiti nan peyi liberya septanm li te okipe pòs sa rive jis nan lane aprè li te ale nan peyi kongo ak premye gwoup pwofesè ayisyen ki te ale an afrik nan yon pwojè inesko maurice sixto te pase nèf lane kinchasa kote li te anseye fransè anglè laten ak syans sosyal li te kritike bèj yo kite ale kite peyi kongo san yo pa te pote kole nan fòmasyon anseyan lokal pour pran kontinye travay edikasyon an se pandan ane sa yo li te pase nan afrik li te rankontre epi marye ak marie thérèse torchon ki vin dezyèm madanm li li te soufri maladi glokòm depi li te gen lane li te vin pa ka wè nan lane malgre plizyè operasyon li te sibi akòz pwoblèm sa li te oblije kite pòs li te okipe a nan afrik pou li te retounen an ayiti aprè li te al viv nèt nan peyi etazini nan lane men sa pa te anpeche li rete aktif nan peyi etazini kote li te bay sèvis konsistan epi fè konferans sou sivilizasyon endyèn ak afrikèn jou ki te jiyè majistra vil philadelphie a te onore li nan okazyon yo t ap selebre lane endepandans etazini premyè dam amerikèn nan jacky kennedy nan epòk sa te chwazi tankou envite donè yon dine li t ap òganize nan lane pou leve fon pou maladi lesemi li te resevwa tou pri pi bon lodyansè an new york nan lane epi pi bon konferansye nan philadelphie nan lane yo konsidere maurice sixto pami pi gran komedyen ayisyen yo gen yon fondasyon ki te kreye nan non li an pou fè pwomosyon edikasyon ak kilti ayisyèn michel monnin se yon ekriven swis li viv nan peyi ayiti an fanmi li te etabli an ayiti li fè etid nan enstitisyon saint louis de gonzague nan lane paran li inogire galeri monnin an nan petyonvil depi li konsakre tèt li antyèman nan pwomosyon nan atizay ayisyen gras a lide a pent calixte henri manès descollines carlo jean jacques ki pataje yon atelye nan galeri monnin li pran nan men yon gwoup atis trè jèn ki pral vin pi popilè anba non an nan pent nan espas ayisyen an jean marie drot pi bon li te ye a saint louis blaise roosevelt sanon sénatus ak lamour michèle armand barthélémy rele mimi barthélémy ki fèt me pòtoprens ayiti epi ki mouri avril nan vil pari frans se yon fanm ekriven ayisyèn lè mimi te timoun yo te rele li timoun fou papa li rele maurice armand ak manman li rele simone borno li se pitit pitit fi louis bornó li fè etid li nan frans epi viv nan plizyè peyi etranje nan amerik latin nan srilanka ak afrik dinò li marye gérard barthélemy ak pitit li yo rele coralie clémentine elodie ak maurice aprè li te kontinye chimen li nan rakonte kont sou idantite fanm ayisyèn ki pap viv nan peyi a yon kote rechèch sa te fè li vin rapwoche kominote ayisyèn lan ki lafrans yon lòt kote li te vin kòmanse yon travay sou vwa pandan yon vwayaj ki te dire yon lane nan peyi honduras li te travay avèk endyen nwa karayib yo ki pote non garifunas pou kreye yon espektak kote repran istwa yo yo te bliye aprè yo te depote yo nan peryòd yèm syèk la aprè li te retounen lafrans ak bèl eksperyans sa ki fè li reflechi sou idantite li li te kòmanse yon doktora nan etudes théâtrales nan inivèsite paris viii sou teyat idantite sou minorite wout la gentan trase li kòmanse rankonte pandan li ap enspire li nan tradisyon ayiti a nan lang kreyòl nan kont li yo li marye de lang yo fransè ak kreyòl nan lide pou li transmèt epi pataje sa li te resevwa epitou pèmèt li vin vin yon temwen nan mond frankofòn nan nan lane li te ekri epi rakonte kont li sèl kont li yo akonpanye ak mizisyen nan sant kiltirèl bibliyotèk apatman prizon ak lopital toujou nan lide pou kreye yon kote pou kont li kreye epi anime le petit contoire kote li prezante bay piblik la pi gwo kontè yo an nan yèm festival d acteurs d evry yo remèt li pri becker d or pou la reine des poissons epi an li resevwa yon pri arletty nan men universalité de la langue franaise pou la dernière lettre de l amiral mimi barthélémy pibliye anpil kont kèk pyès teyat li ekri sis liv pou timoun l exploit des huit petits orphelins la clé du savoir tifou et le monstre à sept cornes la dame aux pois gwodada le monstre mimi barthélemy raconte des contes d haïti et d ailleurs li te mouri nan yon kriz kadyak mona rouzier rele mona guérin ki fèt oktòb nan pòtoprens ayiti epi ki mouri desanm se yon fanm ekriven ayisyèn se ti fi camille duplessy ak gontran rouzier li se pitit fi yon sou sekretè leta gouvènman elie lescot li te etidye nan lekòl primè surs de saint joseph de cluny nan pòtoprens epi nan pansyona sainte rose de lima pòtoprens li resevwa yon bous inivèsitè canada arts council bous sa a pèmèt li etidye literati kontanporèn nan inivèsite saint paul nan ottawa aprè li retounen nan ayiiti li marye avèk joseph guérin yon enjenyè yo genyen de ti fi li anseye tankou pwofesè ant ak nan lekòl au galop li fè teyat tou ant ak li ekri yon atik chak semèn pou jounal le nouvelliste li ekri anpil senaryo pou radyo ak televizyon tankou seri televizyon gala de galerie plis pase senaryo ki te difize sou télé haïti ant ak e pou seri radyo roye les voilà ki te difize ant ak epizòd guérin kreye lòt pwogram relijye edikatif ou satirik li te òganize pwogram radyo dieu à tout moment e li te ekri anviwon swasant epizòd pou seri radyo petit théâtre de magik stéréo li resevwa anpil distenksyon li te manm jiri aktivite nasyonal ak entènasyonal tankou pri literè henri deschamps yèm epi yèm festival frankofoni li mouri nan pòtoprens akòz nemoni nan dat desanm oswald durand ki fèt septanm nan kap ayisyen epi ki mouri avril nan pòtoprens ayiti se yon ekriven ayisyen li te fèt septanm nan okap li te pitit pitit gason du bawon de vastey rele pompée valentin vastey tranblemanntè a nan te fè li yon òfelen manman ak papa li soti vivan ak te leve pa grann manman li yo li grandi nan wanament oswald durand se pwofesè pita direktè nan lise li marye an avèk virginie sampeur yon pwofesè popilè ak fanm powèt yo divòse iut an pita li pral remarye yon mwa pita avèk rose thérèse lescot li se wo fonksyonè sekretè nan konsèy la nan minis an delege eli an re eli jiska sis fwa nan lane prezidan chanm lan jounalis li te fonde yon jounal les bigailles li konnen prizon an pou lide politik li an et se isit la yo di ke li ekri pi popilè powèm li an kreyòl choucoune avèk mizik michel mauléart monton chan sa a prèske akeri pou ayisyen estati dezyèm im nasyonal la adapte nan lang angle anba tit la yellow bird ak fè popilè pa harry belafonte li literalman ale toupatou nan mond lan koral orijinal li li jan sa a nan durand konkretize youn nan pi gwo rèv li yo sa vwayaje nan frans kote yo resevwa triyonf nan société des gens de lettres pa selèb franois coppée powèm li chant national te vini im prezidansyèl peyi a li pa te jouk ke li kolekte powèm yo li te bay jounal pou ven ane nan de liv rele rires et pleurs oswald durand konsidere kòm powèt la nan renmen li mouri avril nan pòtoprens ayiti lòt jou mwen kontre choukoun li souri lè li wè mwen mwen di syèl ala bèl moun mwen di syèl ala bèl moun li di ou trouve sa chè ti zwezo nan bwa ki tape koute ti zwezo nan bwa ki tape koute kon mwen sonje sa mwen genyen lapenn ka depi jou sa de pye mwen nan chenn kon mwen sonje sa mwen genyen lapenn de pye mwen nan chenn je li klere kou chandèl li genyen tete debou a si choukoun te fidèl a si choukoun te fidèl nou rete koze lontan jis zwezo nan bwa te parèt kontan jis zwezo nan bwa te parèt kontan pito bliye sa se twò gran lapenn ka depi jou sa de pye mwen nan chenn pito bliye sa se twò gran lapenn de pye mwen nan chenn bouch li koulè kayamit li pa gwo fanm li gwosèt fanm konsa plè mwen touswit fanm konsa plè mwen touswit tan pase pa tan jodi zwezo te tande tout sa li te di zwezo te tande tout sa li te di si ou sonje sa yo dwe nan lapenn ka depi jou sa de pye mwen na chenn si ou sonje sa yo dwe nan lapenn de pye mwen na chenn yon granmoun ki byen onèt sito li wè mwen li di nou bwè chokola nwa eske tout sa fini ti zwezo nan bwa eske tout sa fini ti zwezo nan bwa pito bliye sa se two gran lapenn ka depi jou sa de pye mwen nan chenn pito bliye sa se two gran lapenn de pye mwen nan chenn ti bab wouj bèl figi wòz mont sou kote bèl chive malè mwen li ki lakòz malè mwen li ki lakòz li trouve choukoun joli li pale franse choukoun renmen li li pale franse choukoun renmen li pito bliye sa se two gran lapenn choukoun kite mwen de pye mwen nan chenn pito bliye sa se two gran lapenn de pye mwen nan chenn pierre clitandre ki fèt mas nan pòtoprens ayiti se yon ekriven ak jounalis ayisyen li te etidye penti nan académie de beaux arts ant ak pita li kontinyeetid li yo nan fakilte etnoloji jiska li kolabore nan prensipal jounal ayisyen le nouvelliste le matin ak le petit samedi soir li travaye tou pou radio haïti inter ak pandan de zan nan radio plus pou pwogram kilti ak akeyoloji etnoloji ak ibanis yo te arete li nan mwa novanm epi li te pase senk jou nan prizon anvan li te refize an ayiti sou desanm ansanm avèk jounalis parèy li yo marcus garcia elsie etheart gregory eugene ak jean dominique pierre clitandre avèk fanmi li ale nan nouyòk ant ak pierre clitandre ak eddy arnold jean yon doktè ak kritik literè dirije haïti demain hebdo yon jounal kont duvalier popilè nan dyaspora nouyòk nan lane jounal sa a te ranplase pa haïti demain magazine avèk yon prezantasyon pi modèn ak pi analitik aprè duvalier tonbe pierre clitandre retounen nan peyi a sou mas li dirije jounal deta l union aprè koudeta septanm ki ranvèse gouvènman jean bertrand aristide clitandre retounen nouyòk ant ak li fè penti pandan egzil li pompée valentin vastey se yon politisyen ekriven istoryen ayisyen jean louis vastey te fèt an nan ennery nan koloni an franse nan santo domingo nan lane papa li jean valentin vastey ki soti nan jumièges nan normandi te marye avèk elisabeth dumas gen kèk istoryen rele sè li marie cessette dumas manman jeneral thomas alexandre dumas ak grann nan ekriven an alexandre dumas nan lane ane endepandans ayiti te pwoklame li te chèf biwo minis finans andré vernet anba gouvènman jean jacques dessalines nan lane desalin te asasinen vastey rete sekretè de andré vernet nan depatman finans ak enteryè a nan lane henri christophe te fonde yon repiblik nan nò zile a a la swit de minis vernet vastey pase pou sèvis christophe sou mas henri christophe te pwoklame tèt li wa ayiti henry i vastey te nonmen sekretè komisyon lejislatif la pou prepare kòd henry lan pandan y ap konseye li a andré vernet pral fè prens nan gonayiv nan lane lè prens nan gonayiv te mouri yo te monte vastey nan sekretè prive a wa a ak te vin presèptè prens jacques victor henri li vini bawon se depi moman sa vastey ap travay pou defann pa ekri monachi ayisyen an kont retou a franse li pibliye ane sa a notes à m le baron de v p malouet epi sitou le système colonial dévoilé kote yo make lisans yo komèt pa ansyen kolon yo ak lis la nan non moun ki tòti liv sa a konsidere kòm pi gwo travay li bawon de vastey ap egzèse talan tou kont repiblik ayisyen sid prezide pa jeneral petion le cri de la conscience et le cri de la patrie nan lane ak bawon de vastey kontinye lagè avèk lafrans pa pibliye réflexions sur une lettre de mazères ak réflexions politiques sou kèk liv ak jounal franse sou ayiti sou oktòb revòlt popilè a jeneralize kont wa a ensije atake palè sans souci wa henri christophe touye tèt li nan demen foul moun yo te arete vastey de prens wayal yo ak lòt notab yo ki pral egzekite kèk jou aprè temwen yo te rapòte atitid ewoyik bawon an fas a lanmò tèz politik yo nan bawon de vastey egzèse yon enfliyans sou victor schoelcher oswa frantz fanon yo toujou fè siwo myèl la nan inivèsite anglo sakson pifò nan liv li yo te redite pa nabu press an kèk liv tradui nan lang angle yanick lahens ki fèt desanm nan pòtoprens se yon fanm ekriven ayisyèn li travay pou kolèg lafrans bò li bay diskou sou peyi frankofòn epi tou sou ayiti lahens te kite ayiti pou lafrans kote li tap etidye aprè li retounen nan ayiti pou anseye nan inivèsite leta ayiti jiska lahens te ekri atik sou faulkner ak marie chauvet epi li te ekri yon woman l exil entre l ancrage et la fuite l écrivain haïtien egzil ant lank la ak fwit la li tap fè yon emisyon kiltirèl ak jan j dominique rele ant nou li se manm fondatè pou òganisasyon asosyasyon ekriven ayisyen lahens fè pati nan kabinè minis kilti a raoul peck ak louis philippe dalembert nan lane li te dirije yon pwojè rele wout lesklavaj sou presidans lannec hurbon ki te anonse refleksyon ak aksyon entelektyèl kiltirèl ak atistik sou pwoblèm esklavaj nan tou lil se yon lojisyèl semi lib pou kalkil syantifik pwogram scilab deff z f x y z sin x cos y xset colormap jetcolormap x pi y x z feval x y f subplot grayplot x y z subplot contourd x y z subplot plotd x y z subplot plotd x y z vibrasyon yon kòd ak twa amonik konbine clear clf deff y note x t y sin t sin x deff y note x t y sin t sin x sin t sin x deff y note x t y sin t sin x sin t sin x sin t sin x x pi for i for j t i j pi clf y feval x t note y feval x t note y feval x t note scf subplot plotd x y rect pi axesflag subplot plotd x y rect pi axesflag subplot plotd x y rect pi axesflag nom test codestr i codestr j gif xsgif nom end end siyal ak bri analiz fourye clear clf variable ajustable p pas variables de base x p pi x du sinus n size x n n nombre de points s p n fréquences nombres aleatoires loi uniforme y rand n calcul y sin x y y y z abs fft y z abs fft y z abs fft y for i n if z i then z i end if z i then z i end affichage subplot plotd x y style rect xtitle signal sinusoïdal temps intensité subplot plotd s z style rect xtitle tf signal sinusoïdal fréq puissance subplot plotd x y style rect xtitle bruit temps intensité subplot plotd s z style rect xtitle tf bruit fréq puissance subplot plotd x y style rect xtitle signal sinusoïdal bruité temps intensité subplot plotd s z style rect xtitle tf signal sinusoïdal bruité fréq puissance yon ond ou bay enpilsyon sou li ki ap pwopaje kò l clear nx taille de la grille ny ny test nxaff taille affichee nyaff nyaff test l largeur loi empirique points initiaux x zeros nx ny initialisation points initiaux y zeros nx ny for i nx for j ny points initiaux x i j i points initiaux y i j j end points finaux y points initiaux y fonction deff e profil r e r exp r l profil empirique programme principal xmin nx nxaff xmax nx xmin ymin ny nyaff ymax ny ymin unite dizaine pour le nom de fichier for r nx position du front d onde intensite variation avec la distance for i nx for j ny e deplacement du point e intensite profil i r points finaux y i j points initiaux y i j e end end dessin clf plotd xmin ymin xmax ymax for i nx for j ny xpoly points initiaux x i points finaux y i xpoly points initiaux x j points finaux y j end end nom test test codestr dizaine codestr unite gif xsgif nom unite unite if unite then dizaine dizaine unite end antiseptik se pwodui chimik ki anpeche mikwòb kontinye devlope sou po kò a yon antiseptik dezenfekte po a pou diminye enfeksyon pou blese koupe ak boule nan po yon antiseptik travay andeyò kò a alò ke yon antibiyotik travay andedan kò a yo ka itilize antiseptik pou lave men pou prepare la po anvan operasyon pou lave la po aprè li fin boule pou li ka pa vin enfekte epi tou yo itilize antiseptik pou trete enfeksyon nan bouch ak nan gòj genyen plizyè plant ki gen kalite antiseptik lè yo ale sou la po yo ka anpeche mikwob ak enfeksyon pami plant sa yo gen zonyon lay mant pami pwodui antiseptik yo gen alkòl betadin istwa mo sa damye yon jwèt ki jwe avèk pyon pou chak nan de jwè yo chak fwa opòtinite prezante pou yon jwè jwenn yon espas vid dèyè yon pyon opozan li a epi pase pyon pa li a lòt bò pyon opozan an li retire yon pyon opozan an nan jwèt la jwèt la kontinye konsa jis pyon yon jwè fini pran tout pyon lòt jwè a anvan jwè sa a pèdi chak fwa pyon yon opozan rive nan liy ki pi pre lòt jwè a jwè sa a fèt pou li mete yon lòt pyon sou pyon ki rive nan liy sa tou de pyon sa yo kapab deplase ansanm pou retire yon lòt pyon nan nenpòt distans sou yon liy dwat istwa mo sa dèt lajan yon moun gen pou li remèt yon lòt moun paske lè li te pran lajan sa a nan men moun nan li te pwomèt pou remèt li dèt la pou laten siyifi  devwa sa ki gen dwa ak kèk moun  se yon devwa oubyen yon obligasyon ki pou yon moun debitè a pabò yon lòt kreyansye oubyen yon echanj asenkwòn ant de antite moun gwoup antrepriz eta si mo dèt la anplwaye li esansyèlman pou dèt yo ki finansyè yon dèt se tou yon konsèp moral gen kèk dèt moral ki se enposib pou kantifye e pousa ranbouse li pa egzanp lè yon moun sove lavi yon lòt moun dèt yo jwe yon wòl santral nan òganizasyon pou tout aktivite imèn notanman ekonomik jeneralman yon dèt pèmèt yon envestisman ki dwe amelyore pwodiksyon pa egzanp yon eta ka prete pou konstrui debann enfrastrikti tèlke debann wout ke li espere pral favorize echanje pi senpleman yon peyizan ka demande ede vwazen yo pou defriche yon tè ke li appou atò kiltive jodi a sistèm bankè a se yon mayon esansyèl pou ekonomi kontwòle emisyon pou monnen an efè dèt yo se pa ke yon mwayen itilize pou metrize mas monetè ajiste nan fonksyon pou kwasans pou enflasyon an oubyen pou chomaj afen pou asire konfyans pou differans ajans ekonomik yo dèt yo se ankadre pa dwa a ann dwa konsèp la pou dèt la fè pati pou dwa poutout obligasyon men dinamik yo konplèks pou dèt la se finalman pa twòbyen konprann e malgre dwa a li fè peze yon risk sèten sou ekonomi e pi jeneralman sosyete imèn n pa ka fè abstraksyon pou risk yo deyo tankou meteyo e pou dimansyon psikolojik asosye nan pèsèpsyon pou avni ki pou valè e ki pou risk pa zèt imen si ajan ekonomik yo pèdi konfyans nan avni oubyen kapasite yo a nan akonpli pwomès yo a frajil ekilib ki efondre li nan kontablite yon dèt se yon pasif oubyen yon aktif selon pwen an pou wè debitè oubyen kreyansye kèk ladan yo echeyans lan e montan an konn fikse de fason presi nan sans sa a dèt yo pou yon moun de yon antrepriz de yon peyi oubyen de yon enstitisyon se ansanm debann sòm ke li oubyen li apdwe peye pou ranbouse pa egzanp debann kòbprete ke li gentan kontrakte lakay yon bank pou regle debann chaj ke l i gentan angaje fakti nan peye abònman prim asirans oubyen ki li se enpoze enpo atik ki pale anlè sa tou istwa dèt piblik istwa dèt la se pi ansyèn ke sa monnen an atò ke premye pyès date depi rèy gijès anviwon av jc yon sistèm ekonomik baze sou dèt la se devlope spati sivilizasyon sumer av jc sivilizasyon sumer av jc gentan devlope yon sistèm pou dèt la fòm dèt la ki pi ansyèn konnen jodi a nan sistèm prè sa a e pretekòb sa a peyizan yo te andete pi souvan nan pri libète yo a e de sa timoun yo a sèvitid souvan sèl posiblite pou ranbouse dèt yo a pou jere sistèm sa a wa simeryen yo te dispoxe pou dwa amnisti anile regilyèman ansanm dèt yo e debann sèvitid asosye yo n retwouve eritaj sistèm sa a nan lalwa pou jibile ki pou ansyen izrayèl levitik li se tou prezante nans neksoum women repiblik yo e site italyèn pou mwayen aj e nan renesans lan fè pami premye eta nan konstrui li avèk emisyon pou dèt la monti yo monti yo se nan mwayen aj e nan renesans ann itali yon ekivalans detout obligasyon tip pou fon sa a egziste ankò sou fòm nan poutout mont pyete an site veniz reyalize premye emisyon pou dèt sou fòm pou monte le monte vecchio swivi an pou monte nuovo e an pou monte nuovissimo ann perruzi bankye floranten yo fè fayit aprè defo a ki pou édouard iii d angleterre an dèt yo pou site pou florence se regwoupe nan yon fon mont konmen montay pou dèt ke vil se nan enkapasite pou ranbouse yo a to yo se fikse a e dèt kapab echanje tankou nenpòt ki byen mache sa a se trè volatil pou dèt piblik la ki ka echanje chak ref pezzolo nan fen xive syèk pou fè miltiplikasyon konfli yo avèk lòt eta vil la miltipliye emisyon yo ki pou dèt tikras pa tikras richès la transfere li bòkot pi rich yo sa a ki gen yo plis prete nan vil la ann ki pou floranten yo posede ki pou tout richès yo ki nan vil la ann pi rich yo fè akimile nan tout richès yo an transfè richès yo soumi ak yon enpozisyon inegal ki pa al san difikilte an travayè yo ki pou tekstil yo syonpi revòlte yo yo menm an rantre yo yo menm lajan ki pa te sifi menm pou ranbouse dèt monti yo pa te pou floranten yo tandiske pou foye yo pa te kenbe an nan jèn pi enpòtan kreyansye yo ki pou vil la kreye la casa di san giorgio yon antrepriz miltinasyonal anvan lè abandone pou pizanpli jesyon pou revn fiskal yo e douanye yo bay kreyansye yo repiblik jèn pèdi yon gwo pati ki pou lejitimite li e ki pou pouvwa li site a se atò jere prensipalman pa e pou enterè prive pou loligachi posede casa di san giorgio istwa mo sa domino yon jwèt ki gen ti moso rektang nan li premye moso rektang la pa gen pyès ti wonn nan li dezyèm nan gen yon ti wonn nan li twazyèm nan gen de ti wonn nan li chak moso gen yon ti wonn an plis pou jis rive sou ventuityèm nan ventuityèm nan gen douz ti wonn nan li lè jwè ap jwe jwèt sa a yo ap chache kole chak ti pwent rektang yo ki gen menm kantite ti wonn yo ansanm konsa yon moso rektang ki pa gen pyès ti wonn kapab kole avèk yon lòt moso ki pa gen pyès ti wonn yon moso ki gen yon ti wonn kapab kole avèk yon lòt ki gen yon ti wonn e latriye istwa mo sa èzili nan franse erzulie se non yon femèl lwa lespri divinite nan vodou ayisyen li manifeste tèt li nan plizyè fason divize nan anpil avata fanm ezili gen de fas prensipal ezili freda ak ezili dantò istwa yo ap revele nan ki jan istwa a rasyalize ak seksyèl nan sèten kalite kò ka fòme siyifikasyon relijyèz ki gen ladan manman an ki pote timoun nan nwa pa kapab grandi ak deplase èzili freda se lespri lanmou nan aspè rada li reprezante pi souvan anba aparans nan yon bèl ti fi mulat avèk bote sansyèl ak pwovokatris li renmen bijou dans pafen objè twalèt liks ak flè tankou ofrann li se asosye ak fanm movèz vi pa lavi timiltyèz li li se metrès damballa gen lyezon avèk ogoun ak avèk gede nibo li se tou konfondi avèk lavyèj mari ak li anprente tou ikonografi vwal blan ak ble yon kouwòn lò ki te antoure pa kè senbòl li yo se kè ak mirwa gramè a se etid sistematik eleman konstititif yon lang pa ekstansyon nou rele tou gramè yon manyèl oubyen yon ansanm dokiman ki dekri yon règ gramatikal gramè preskriptiv la etidye règ ki rejise yon lang yo bay e pèmèt pou konstrui debann frazalèlè yo rekonèt korèk pa lokitè natif yo ki pou lang sa a gramè a deskriptiv dekri kòman yon lang ye san li pa al pote jijman gramè a deskriptiv jije yon enonse kòm korèk oubyen enkorèk selon yon estanda gramè gen plizyè disiplin ki etidye lengwistik ak enfòmatik itilize nosyon gramè fòmèl ki presize règ yo nan sentaks yon lang gramè istorik la dekri ak konpare eta yo nan menm lang lan nan diferan epòk gwayamouk se yon rivyè ki pase sou kote kapital depatman sant la ench gen de rivyè enpòtan ki tonbe nan gwayamouk yofri avèk kano epi yo tout ale tonbe nan flèv latibonit la larivyè gen sous li nan masif dinò epi vire bò solèy leve li resevwa dlo rivyè bouyara ak rivyè kano aprè yon vwayaj nan kilomèt rivyè gwayamouk koule nan flèv latibonit touprè fwontyè a ant ayiti ak repiblik dominikèn rivyè gwayamouk fekonde plenn santral ayiti a gwo larivyè a kouri nan vil ench mo sa a soti nan lang panyòl la guayamunco orijin li se amerendyèn tayino nou jwenn prefiks gua ki vle di rivyè epi yo te jwenn nan karayib la ak sid ameriken lang endyen kabrit se yon bèt ki bay pitit li tete ki gen de kòn nan tèt li de zòrèy kanpe bouch long li fè yon pitit yon sèl kou kèkfwa li konn fè de oubyen twa pitit tou kabrit bele li fè yon bri tankou li ap di bè è è è pou kominike avèk parèy li gade ositou bouk kabrit fè pati manifè li manje zèb e li remoute manje kabrit se yon bèt ki pa gen two gwo tay nou jwenn kabrit tout kote nan monn lan patikilyèman nan mòn yo bouk yo toujou degaje yon odè ki santi fò kabrit ki kòmanse rèk gen dan ensisiv enferyè ki apiye sou zansib siperyè a ki fòme yon boulèt rezistan nan fon bouch kabrit la gen molè anwo ak anba chak selil genyen kromozom yon kabrit mezire santimèt e mèt li peze selon orijin kabrit la anviwon kilogram ak kilogram yon kabrit ka viv anviwon lane mo kabrit la sòti nan lang pwovansal cabrit kadejak se yon zak agresyon seksyèl yon moun fèt sou yon lòt oubyen kadejak se fòse rapò seksyèl rezon ki fèt kadejak se gen pouvwa sou yon lòt moun epi ou abize l seksyèlman mari kwè yo kapab fòse madanm yo fè sèks menm lè yo pa vle òganizasyon mondyal lasante toujou rele sa vyòl a nan lane te gen yon gè sivil aprè wa henri christophe te pran pouvwa a nan tan sa a te gen anpil vyòl ki te fèt sou fanm milat nan menm ane sa a rimè nan pòtoprens yo te di te gen yon gwoup kriminèl anba lòd cadet jacques ki t ap mache vyole fanm vyòl te idantifye kòm yon zak politik ak zam konbit ame kont okipasyon kako se lame endijèn nan ki te òganize konbit sa a paske prezidan repiblik la se te sousou meriken moun ki te konnen ap revòlte kont okipasyon ameriken lè etazini te okipe ayiti soti nan lane pou rive nan moun sa yo te konnen viv nan kache pou ameriken yo pa jwenn yo nenpòt moun ki ap viv nan kache pou atake lè li panse moun li ap atake a ap dòmi bliye li an lame amerikèn debake nan zile ayiti a pou okipe repiblik la lame a deplwaye san kontrent mais à léogâne charlemagne péralte commandant de la région refuse de déposer les armes sans l ordre officiel des autorités haïtiennes il démissionne et retourne dans sa ville natale hinche les états unis mettent sudre dartiguenave à la présidence et prennent le contrle des douanes et de l administration publique haïtienne ils ont le droit de veto sur toutes les décisions gouvernementales d haïti des recettes de l état passent sous leur contrle direct ils créent une gendarmerie dont les officiers sont américains en le président philippe sudré dartiguenave demande la dissolution de l assemblée qui refuse d approuver une constitution proposée par les états unis en la réaction populaire contre la corvée est violente le pays est en état d insurrection en octobre les paysans armés cacos sont ayant pour chefs charlemagne péralte et benot batraville qui attaquent port au prince la résistance est telle que les états unis en viennent à utiliser leur aviation après deux ans de combats charlemagne péralte proclame un gouvernement provisoire dans le nord il est tué par les américains le octobre le décembre lors d un congrès les révolutionnaires haïtiens désignent benot batraville pour remplacer péralte il est arrté par les soldats américains et exécuté le mai en deux ans haïtiens tués par les américains en le corps de péralte est déterré pour tre enterré à nouveau avec les honneurs au cimetière du cap haïtien kat senkyèm chif nan nonb pozitif yo de plis de twa plis en de miltipliye pa de e latriye yon moso katon plastik moun sèvi pou yo jwe anpil jwèt tankou twasèt bezig viv damou solitè pokè e latriye yon ti moso plastik ki gen longè twa pous avèk de pous pou lajè e ki gen anpil enfòmasyon sou li kèk machin kapab li kredi yon kat ki gen enfòmasyon nan li moun pa kapab li men yon machin kapab li tout enfòmasyon sa yo pou pèmèt yon moun pran lajan nan anpil bank achte bagay nan anpil boutik magazen mo kat a soti nan lang franse a quatre ki soti nan yon mo laten quattuor konesans se fakilte moun genyen pour l sonje sa l viv ak enfòmasyon yo aprann ni ak sa li kòmanse fè lide l travay oswa yon di sa l konnen atò depi yon moun ka di sa l wè ak sa l tande li gen konnesans sa lè rann sans moun sa konesans tounen konpreyansyon a konnen moun konnen se moun ki anpil si moun gen konnen kòman sa siyifi yo ka mete konesans travay fè oswa bilding bagay konesans soti te nan anviwònman gen kèk eksperyans gen epi pataje kisa te aprann konsa lòt pat damou ke anviwònman oswa genyen eksperyans konnen kisa moun lòt konnen lè fè syans li nesesè monte yon eksperyans strik konsa eleman enpòtan anviwònman ak eksperyans yo répétèr ak konsa nonb senp oswa modèl kapab pataje fini lòt tip konesans kapab pou espesifik bi plis paekzanp aprantisaj yon lang nan biznis chan la kontra pataje konesans avèk izaj konpitè dosye ak pataje kisa anplwaye konnen koyo yon gason ki pa devlope seksyèlman kont pou konprann lè yon fi vle fè lanmou avèk li gason sa a pèdi anpil tan li pate ap janm bezwen pèdi pou koutize fi a si li te konprann fi tan yon koyo pran pou li koutize yon fi fè fi a deja konprann li ap ale oblije montre gason sa a sa pou li fè anvan li jwenn sa li vle a konsa li meprize avans yo lè yo vini yo itilize mo koyo pou meprize yon gason ki pa konnen fi oubyen ki pa konn flannen gen plizyè fason yo di sa nan lang kreyòl la tankou jantwen jòma mawozo jounen jodya yo plis itilize mo mawozo a istwa mo sa lanfè yon plas kote moun panse ki gen anpil tribilasyon e se satan ki ap gouvène kote sa a yon plas tout moun relijye yo kwè ki egziste e se la tout moun ki pa sib prensip bondye yo ap ale pou yo kapab pase penitans epi boule kwayans kèk moun genyen de lavi kèk moun ap viv sou tè a nan bib la gen anfèr nan lang ebre nan lang grèk hads travay paske ou p ap kite m kote mò yo ye a ou p ap pèmèt moun k ap sèvi ou la pouri anba tè hades li se yon vale toupre lavil jerizalèm nan lang ebre nan lang grèk geenna mak si se pye ou ki pou ta fè ou tonbe nan peche koupe l voye li jete pito ou antre nan lavi a ak yon sèl pye pase pou ou rete ak de pye ou apre sa pou yo jete ou nan lanfè geenna nan lang latin inferno konfond de bagay sa yo nan youn lapli yon kantite gout dlo ki soti nan espas e ki tonbe nenpòt kote sou fas tè a lapli kapab tonbe pandan yon ti tan kout konsa li kapab tonbe pandan plizyè jou lapli se dlo likid nan fòm ti gout ki kondanse soti nan vapè dlo atmosferik ak lè sa a te vin lou ase yo tonbe anba gravite lapli se yon eleman enpòtan nan sik dlo a ak ki responsab pou depozisyon nan dlo ki pi fre sou latè li bay kondisyon apwopriye pou anpil kalite ekosistèm osi byen ke dlo pou plant pouvwa idwo elektrik ak irigasyon rekòt pi gwo kòz pwodiksyon lapli a se imidite ki ap deplase sou zòn ki genyen twa dimansyon nan tanperati a ak diferans ki genyen imidite li te ye kòm fwon tan si ase imidite ak mouvman anwo a prezan presipitasyon tonbe soti nan nwaj konvektif sa yo ki gen fòs monte mouvman vètikal tankou kimilonenbis nwaj loraj ki ka òganize nan etwat bann lapli nan zòn montay yo gwo presipitasyon se posib kote koule anlè se agrandi nan kote ki gen van sou tèren an nan elevasyon ki fòse lè imid la kondanse e tonbe tankou lapli bò kote mòn yo sou bò kòt la sou mòn yo klima dezè ka egziste akòz lè sèk la ki te koze pa koule desann ki lakòz chofaj ak siye nan mas lè a mouvman kanal mouason an oubyen zòn dirèksyon entètwopikal la pote sezon lapli pou klima savann yo mo lapli a soti nan lang franse a la pluie ki soti nan yon mo laten pluvia nan twazyèm syèk bc ad nan trete li sur le feu an kreyòl sou dife théophraste panse ke lapli se chòk la nan nyaj yo kont mòn yo ki pwodui lapli a nwaj chaje avèk dlo reprezante faz ayeryèn nan kondansasyon nan mikwo goutlèt dlo avèk yon gwosè sou lòd yon mikwomèt jiska m nan vapè dlo nan lè de preferans cho ak imid sou nwayo kondansasyon an dlo ki fòme nyaj sa yo soti nan evaporasyon imidite ki egziste nan lanati ak pi patikilyèman nan gwo kò dlo lak lanmè elatriye vapè sa a melanje ak mas lè a lè lè a leve akòz mouvman yo ki nan atmosfè a li refwadi pa ekspansyon vapè dlo ki genyen nan lè a ap kondanse ozalantou nwayo kondansasyon pousyè polèn ak ayewosol lè yo rive yon sisatirasyon ti tay goutlèt sa yo bay nyaj gwosisman nan goutlèt sa yo pral bay lapli a nou pale de lapli cho lè gout yo te fòme antyèman nan yon nwaj anlè pwen konjelasyon an ak lapli frèt lè yo se rezilta nan flokon ki ap fonn lè lè a pase pi wo pase zewo degre sèlsiyis nan altitid men gen fenomèn sifizyon deyò ekilib tèmodinamik ki eksplike tanperati konjelasyon reyèl nan goutlèt alantou c nan yon nwaj cho gout dlo grandi pa kondansasyon nan vapè dlo a ki antoure yo ak yon sèl ansanm ak lot goutlèt lapli a fòme lè kwasans goutlèt yo apwoche oswa depase gwosè m kwasans lan inisye pa asosyasyon kolan inevitableman ap kontinye gwosè goutlèt yo ka alò fasilman rive nan yon dizyèm milimèt oswa menm fason katastwòfik a mm nan gwo loraj sepandan gen tou lapli san nyaj tankou seren nan anviwònman maritim ak twopikal lapli kapab soti nan diferan kalite nyaj anjeneral nimbostratus ak kumulonenbu nwaj yo osi byen ke nan diferan sistèm òganize nan selil konvektif pèrsistans nan gwo lapli mande pou kouch yo nan nyaj yo toujou renouvle pa yon mouvman monte soti nan pi ba a mete nan kondisyon ki favorab pou lapli sa a se sèl fason pou eksplike ke kèk estasyon metewolojik tankou baguio sou zile luzon nan filipin yo te kapab resevwa mm nan lapli nan kat jou siksesif chak volim lè ki ap monte elaji ak donk refwadi ka ogmantasyon nan mas lè yo lye nan kòz divès kalite ki bay ogmantasyon nan diferan kalite lapli memwa yon kote andedan tèt moun ki enrejistre tout sa yon moun kapab sonje abilite pou moun sonje konesans yo fè kout pati nan memwa moun ki kenbe enfòmasyon pou yon tan kout tankou kèk segond konsa apre de moun fini rankontre epi yonn bliye non lòt la apre kèk segond se paske moun nan te itilize memwa kout yo pou kenbe enfòmasyon sa a long pati nan memwa moun itilize pou kenbe enfòmasyon pou yon tan long men yo ap bliye bagay sa yo apre kèk jou kèk semèn konsa yon elèv lekòl bliye yon leson li te aprann apre kèk jou pase leson an te nan memwa long li pèmanan pati nan memwa moun ki kenbe enfòmasyon moun pa janm bliye tankou non moun nan menm ane moun nan te fèt e latriye istwa mo sa plane aksyon yon bèt ki soti anlè pou desann anba men li kite de zèl li ouvri pou ralanti vitès jan kò a ap tonbe sou tè a plizyè moun te eseye plane nan fè eksperyans pou vole tankou zwazo e se eksperyans sa yo ki fè moun konprann kijan pou yo fè pou desann avyon atè se zwazo avèk avyon ki vrèman kapab plane aksyon yon moun ki bay yon bagay li posede nan yon biznis pou mèt biznis la kapab prete li lajan moun sa ap resevwa bagay la lè li pote lajan avèk enterè retounen istwa mo sa pokè yon jwèt kat kote jwè yo mize lajan yon premye fwa pou kòmanse jwèt la apre sa a chak jwè ki panse yo gen kat pou genyen pati a mete plis kòb jwè ki pa kapab mete plis kòb e ki konnen yo pa genyen gwo pwen nan men yo oblije kite jwèt la konsa jwè ki gen anpil kòb avèk gwo pwen kapab kontinye mete plis kòb kèk fwa tou moun ki gen plis kòb la konnen blofe lòt jwè a epi dekouraje li avèk lajan jwè ki genyen an pa menm oblije montre kat ki te nan men li istwa mo sa yon mak machin e yon konpayi machin ameriken pontiac seid yeon konstriucteir aoutonmobile fondé ann èh disparèth ann longteinmpzha oakland khi teid pou gwoupe general motors nom zha ad feid référeince ak pontiac yeon gw chèf anméreindyen khi pou tribiua pou banne outaouais pou byen dihi pontiac seid nom khi pou qartyei khi pou détwoy vil la khi pou origjine eintreprize zha ad touth machine io khi pou marqe zha ad say yeo khi esseinsyeleinman adapté io pou anmérik khi pou nòrd koété yeo say chaàk annéa diffiuzé io toopyti inmagje liah khi spòrtive repozeid su banne modèl io taank koo pontiac gran prih io khi kourid n an chanmpyonna nascar pontiac seid baegail mound kounnein pou machin l i io khi seid baegail gw zouzoune io èh spòrtive io kounmeincé pâr inaougiurasyon khi pou miuscle cars io avèk célèbrité l iah gto le suite aux recommandations du gouvernement américain general motors annonce l arrt des activités de la marque qui engendre du mme coup la fermeture de des concessionnaires automobile du groupe le la dernière pontiac américaine une g a été produite dans l usine d orion michigan ne laissant en production que la sous compacte g produite en corée du sud pour le marché canadien jusqu en décembre poul se yon zwazo domestik ki ponn ze li renmen mache plis pase li vole moun renmen manje vyann li anpil poul se non femèl la lè li ponn ze li kouve yo li kale yo li chofe pitit li yo ou ka fè diferans ant poul ak kòk kòk la gen yon gwo majòl sou tèt li li gen plizyè kalite poul pou egzanp poul dlo poul dlo tèt ble poul tèt blan pran poul aksyon yon elèv lekòl ki ap gade sa yon lòt elèv touprè li ap fè nan yon egzamen pou li kopye repons egzamen istwa mo sa rapadou se yon sik solid peyizan ayisyen fè nan moulen pou prepare rapadou peyizan yo kraze kann pandan yo ap separe dlo a avèk ma kann nan yo mete dlo kann nan bouyi pou jis li tounen siwo nan yon moman anvan siwo a brile yo retire li mete nan yon gwo ganmèl epi yo brase siwo a pou jis li prèske di lè sa yo mete li nan yon kayèt aprè lane pwodisksyon rapadou te fè yon kanpe nan depatman sant nan ayiti kote ki fè plis rapadou nan peyi a li kòmanse tounen ti pa ti pa akòz domaj sik endistriyèl la koze sa yo rele sik blan ak sik krèm nan se fanm yo ki plis fè pwodiksyon ak vann rapadou nan peyi a rara se yon gwoup mizikal ki gen yon majò jon devan kèk dansè dèyè li tanbouyè banbouyè yon bòkò yon badjikan avèk kèk lòt mizisyen ak patisipan rara a se yonn gran fèt kiltirèl an ayiti ki ke jenerasyon yo transmèt yonn bay lòt epi ki atire anpil moun nan payi nan tankou lòt bò dlo se yon richès istorik ki soti nan melanj sa ameridyen yo payòl yo fransè yo ak gwoup afriken yo te pote rara a se yon gwo eleman nan patrimwan ayiti gen plizyè kote nan peyi a ki fete rara men se leyogan yo plis konnen se yon gwo senbòl idantite pou moun nan zòn sa ki gen plis ke bann rara ki rele dèyè yo plis ke mil moun chak lè gen fèt rara rara kòmanse sou dènye jou madigra pou fini lè fèt pak rive vaksen fè son repetitif ak ritmik avèk yon baton twonp ak saksofòn kapab tou itilize menm si jan a nan mizik santre sou mizik afrikèn gen tou kèk enstriman tayino amerindyen kòm giros ak maracas chanson yo ap chante toujou nan kreyòl ayisyen epi selebre asandan afrikèn an nan popilasyon afro ayisyen an vodou souvan konn pratike jan nan ekspòte nan repiblik dominikèn ak kounye a entegre nan sèn mizik nan peyi a kote li se abitye ke yo rekonèt kòm gag nan repiblik dominikèn mizik la souvan jwe pa popilasyon afro dominikèn kòm yon omaj kiltirèl pou zansèt afriken yo ak popilasyon ayisyèn yo resi se yon moso papye yon moun bay yon lòt moun pou fè lòt moun konnen li te resevwa yon bagay nan men moun sa yon machann bay yon achtè yon resi pou fè konnen li te resevwa lajan nan men achtè a yon resi se yon dokiman sou tè tit prive pa mwayen li nou rekonèt ke nou jwenn kèk bagay li kapab jeneralman yon fakti oubyen li se yon kopi fakti a ke vandè a bay pou achtè e ki pote mansyon an ke li livre oubyen peye nan ka sa a pou komès an detay sa konn rive pi souvan se yon tikè kisot nan kès pa mwayen an vandè a rekonèt ke li ankese montan an ki pou lavant lan e achtè a rekonèt enplisitman ke li prann posesyon pou objè a lavant lan yon resi se jeneralman itilize pa achtè kòm prèv pou acha pou fè valè pou dwa garanti echanje oubyen ranbousman yon resi ka egalman yon bagay remèt lè yon pèman pa kat bankè istwa mo sa sè yon fi ki gen menm papa oswa menm manman avèk yon lòt moun yon moun se sè ou lè li sòti menm fanmi a avèk ou li ka sè ou bò kote manman ou si li gen menm manman avèk ou li ka sè ou bò kote papa si li gen menm papa avèk ou men tou yo ka rele sè yon fi ki gen menm parenn oswa menm marenn avèk yon lòt moun konsa tou yon sè ka yon relijyèz nan ka sa yo plis pale de mè yon fi ki pa janm fè pitit yon lòt sans mo sè genyen se yon fi ki se fidèl nan yon legliz lè sa a yo rele li yon sè legliz sòti nan mo fransè sur chyen se yon bèt ki genyen kat pat on ke de zorèy li ka viv nan kay oubyen lari li renmen zo li ap desann de konpè lou li se kouzen l epi chakal yo jape yo pa byen avek chat anpils de sa nou ka di chyen se yon zannimo domestik yon zanmi fidèl chyen konn ale nan chas si se yon chyen ki drese li kapab jwe boul ak moun tou chyen drese a kapab pran sant yon advèsè pou kont li egzanp chat kap mo chyen nan soti nan lang franse a chien ki soti nan yon mo laten canis gade medya yo anlè nan sitadèl laferyè se youn nan pi gwo moniman nan peyi ayiti li sitiye nan komin milo nan nò peyi a ki sou yon mòn nan do vil sen rafayèl se anri kristòf youn nan ewo endepandans nou yo ki te bati li nan zòn sa a kote batiman sa a sitiye a te ede wa a defann wayòm li kont lòt peyi ak lòt pati nan zile a ki te gen yon lòt gouvènman nan tèt li jodia sitadèl la se youn nan pi gwo mèvèy nan lemond nan lane inesko te klase li kòm yon patrimwàn mondyal li se fyète tout ayisyen se yon fòterès yo te bati aprè ayiti fin pran endepans li nan lane pou defann pati nò a nan peyi a pou si fransè ta deside retounen moun te patisipe nan travay pou te bati li pandan ane pami travayè sa yo te mouri fè vwal pou peyi san chapo pandan travay yo daprè gid touristik ayisyen yo se melanj mòtye ak san moun sa yo ki fè foterès solid konsa aprè tranbleman tè ki te pase nan peyi a nan lane batiman an te andomaje anpil men travay òganis ki rele institut de sauvegarde du patrimoine national enstiti sovgad patrimwàn nasyonal ispan te pèmèt yo pote anpil reparasyon nan batiman li televizyon yon ti aparèy moun gen andedan kay ki bay son ansanm avèk imaj konsa moun kapab wè moun sou ekran ti aparèy la yon gwo aparèy ki voye imaj avèk son nan yon ti aparèy konsa moun ki ap travay kote gwo aparèy sa yo ye a kapab voye nenpòt imaj tankou sinema nan ti aparèy yo nan kay moun tout sa ki fèt nan radyo kapab fèt nan televizyon men nan televizyon moun pa tande sèlman yo kapab wè sa yo tande a gwo aparèy televizyon yo itilize ond ki bezwen antèn pou kominike avèk ti aparèy ki resevwa son avèk imaj yo gwo aparèy yo itilize kamera pou sous son avèk imaj kamera kapab pran son avèk imaj yo nenpòt kote epi ale transmèt yo bay gwo aparèy la ki ap ale itilize antèn pou voye son ansanm avèk imaj nan lespas kote ti aparèy yo jwenn son avèk imaj sa yo pou mete sou ekran yo istwa mo sa timoun se yon piti moun jiska laj an timoun ap viv lakay manman li avèk papa li paske li poko kapab responsab tèt li yon moun ki poko gen dizuit ane ki pa kapab vote nan yon eleksyon ki poko fè pitit e sosyete a ap difisil pou aksepte li deja fè petit nou konprann ide yo bay sou timoun yo konsa tou nou wè anpil timoun an ayiti ki nan laj adolesan deja kòmanse fè pitit epi gen kek ki menm rive marye sou konplisite anpil pastè pwotestan ak leta peyi a ki pa seryè moun ki sou responsablite paran yo istwa mo sa titanic se yon bato ki te sòti nan peyi angletè epi ki te ap ale nan peyi etazini nan lane li fè aksidan e prèske tout moun ki te nan bato sa a te mouri bato a te gen moun nan li ki te soti nan peyi angletè men te mouri nan aksidan an yon fim sinema sou aksidan bato ki te rele titanic la ki te soti nan lane malgre moun ki te fè bato sa a te di li pa gen dwa janm fè aksidan sou premye vwayaj li bato a te koule anba lanmè titanic se yon mize li ye konye a kote moun kapab ale vizite li anba lanmè a tontonm se youn nan manje ki pi popilè ki fèt ak lam an ayiti kote ki referans manje sa a se vil jeremi li pran nesans apre epok kolonyal la tonmtonm nan fet ak lam veritab ke yo rele chataigne nan lang franse a apre yo fin kalel yo bouyil epi lè l fin byen kwit yo mitonnen l nan pilon jouk li vin fè yon pat kew ka vale san kraze pat sa asosye ak yon sòs ki fèt ak kalalou gonbo epi vyann bef poul osnon krab men sòs la konn gen tou lè de se yon sòs espesyal ki glise ki pèmèt ou vale pat la pi fasil tonmtonm nan se manje prefere abitan vil jeremi yo gen plizye tip de tonmtonm gen tonmtonm ke yo fe ak lam veritab genyen ke yo fe ak manyok ak bannann ak patat ak yanm elatriye men se sak fet ak lam veritab la ki te la an premye li pi popile e se li ke ayisyen yo plis konsome istwa mo sa se yon pwovèb yon ekspresyon kreyòl sa li vle di istwa ekspresyon sa a mwen panse pwoveb la ta de dwe ekri konsa avan mangous vini zagouti te ka viv nan fraz sa gen de non bet ki paret la danli mangous ki se yon bet sovaj kolon blan yo te vin avek li an ayiti nan tan koloni pou te ka chase sepan rat ak anpil lot bet natif natal tankou zagouti ki mange plant selman konsa mangous vin koz popilasyon bet sa vin redwi e jounen jodi lavi li sou tout lil dayiti vin diminye e sou pwen pou li disparet nan la nati plis ke lavi zagouti menase epi mangous se yon nan predate ki koz bet sa pa ka viv jounen jodia ebyen nou ka di avan mangous vini zagouti te ka viv fok nou pabliye yon moun gen dwa santi li pa viv byen depi yon lot vin nan lantouray li pou l pesekite li e li ka itilize pwoveb sa pouy fe mesaj li passe anderson jean nou ap twouve nan lòt lang yo fr franse lam se yon plant lanm ou lam ou lamveritab ou lab veritab ou veritab li nan fanmi plant non syantifik li se artocarpus altilis parkinson fosb an kreyol matinike non li se fouyapen friyapen foubap penbwa kodjè mo ansyen an kreyol dominiken se yanm pen an kreyol sent lisi se penbwa nan kreyòl ayisyen yo rele li lam epi nan kèk zòn nan peyi sila yo rele li polo osnon lam polo yo itilize li anpil nan kizin ayisyen an yo manje li nan fritay yo bouyi li pou fè manje epi yo manje li boukannen yo itilize li pou fè ji youn nan pla ki pi popilè ki fèt ak lam an ayiti se tonmtonm pou yo ka reayalize plis resèt yo ka transfòme lam nan an farin e konsa farin sa sèvi pou fe labouyi pate boulèt gato pen li soti nan azi disid zòn polinezi ak peyi tayiti li travese soti de peyi sa yo pase pa jamayik pou rive nan karayib la an ayiti ou jwenn li sitou nan grandans pwa kongo se yon plant li nan fanmi plant non syantifik li se cajanus indicus spreng syn cajanus cajan l yo komanse kiltive pwa konga sa genyen omwen lane li soti nan pati end nan odisha kote pyebwa menm fanmi avel ap viv nan raje akeolog yo jwenn pwa kongo ki gen nenpot a lane nan de sit neolitik nan odisha golpapur ak golbai sassan sot an end pwa kongo a vwayaje poul rive jouk nan les ak lwes lafrik se la eropeyen yo te jwenn li ki fe li vinn rele pwa kongo a le yo vinn ap fe komes esklav ak lafrik li vinn rantre nan kontinan ameriken féquière vilsaint ki fèt jiyè nan pòtoprens ayiti se yon ekriven editè leksikograf biyolojis molekilè li se fondatè ak prezidan educa vision inc evi li ekri liv konsène ayiti oubyen kreyòl ayisyen oubyen nan karayib an li se manm akademi kreyòl ayisyen li deplase nan monreyal kote li etidye biyoloji nan inivèsite concordia pita li etidye nan kebèk nan inivèsite laval ak medford tuft university ma nan biyochimi ak biyoteknoloji li travay nan enèji renouvlab nan inivèsite mcgill ak evalyasyon enfrastrikti pou akakilti nan karayib li fè rechèch sou kolestewol nan inivèsite florid disid nan depatman biyochimi ak biyolojis molekilè li pale nan lang anglè franse kreyòl ayisyen panyòl li li alman ak pòtigè li se otè diksyonè ak anpil atik nan jounal akademik li viv avèk maude heurtelou nan florid etazini emmanuel védrine ki fèt janvye nan lazil ayiti se yon lengwis kritik literè tradiktè pwofesè powèt womansye ayisyen li ekri liv konsène kreyòl ayisyen li fèt nan ayiti epi li emigre nan etazini an li ale lekòl nan ayiti etazini ak ewòp li genyen plizyè diplòm nan inivèsite massachusetts boston kote li etidye edikasyon lengwistik lang womàn ak literati e syans sosyal li resevwa yon diplòm nan colegio de espaa nan salamanca espay an pandan etid li li patisipe tou seminè pou i s s l instructor of spanish as a second language li resevwa pri official citation pa the dean of students affairs nan inivèsite massachusetts boston pou sèvis li pou inivèsite sa a g t p graduate teachers program certification g to g eastern nazarene college quincy massachusetts li etidye lang alman nan the goethe institute of boston li fè etid nan inivèsite harvard epi vin ph d nan depatman lengwistik adeline magloire chancy ki fèt avril nan pòtoprens depatman lwès nan peyi ayiti se yon edikatris ayisyen le se ansyen minis kondisyon feminin ak dwa fanm yo peyi d ayiti soti nan ane rive li se espesyalis nan fòmasyon granmoun li milite pou demokrasi dwa fanm ak pwomosyon lang kreyòl ayisyen li se manm fondatè akademi kreyòl ayisyen aka adeline magloire chancy pran yon lisans nan dwa epi nan ekòl nòmal nan lane ak nan lane nan inivèsite leta d ayiti adeline chancy te kontinye etid li nan peyi kanada kote li fè yon metriz nan andragoji nan lane nan inivèsite monreyal li se fondatris pwogram alfabetizasyon granmoun nan lakay peyi ayiti sosyete animasyon ak kominikasyon sosyal saks te pwopoze li kòm manm akademi kreyòl ayisyen albert valdman ki fèt fevriye nan pari frans se yon lengwis franse li ekri liv konsène kreyòl ayisyen albert valdman fèt nan pari li se piti gason jacques ak rose standman valdman li ale nan etazini nan lane e li natiralize nan lane li marye avèk hilde wieners nan dat out yo genyen yon ti gason bertrand andré li fèt etid siperyè ak resevwa plizyè diplòm an bachelor of arts nan inivèsite pennsylvania an master of arts nan inivèsite cornell an doctor of philosophy nan inivèsite cornell an doctor of philosophy onorè ak doctor of philosophy honoris causa nan neuchâtel doktè valdman patisipe preparasyon materyèl pou pwofesè ak pou elèv pou anprann franse scott foresman epi liv pou lekòl se direktè enstiti kreyòl nan inivèsite bloomington indiana jiska li selèb pou etid ak liv domèn lengwistik aplike e deskriptif lang etranjè etid kreyòl lengwistik anlè lang franse li te manm comité international des etudes créoles ciec li resevwa meday dò merit frankofòn médaille d or du mérite francophone antoine innocent ki fèt nan pòtoprens ayiti se yon ekriven li ekri liv konsène ayiti oubyen kreyòl ayisyen oubyen nan karayib an antoine innocent etidye nan lise alexandre pétion nan pòtoprens kote li fèt etid klasik pita li vini pwofesè lang franse ak istwa li te kolaboratè nan la ronde revi literè fonde nan lane aprè la jeune haïti avèk pétion gérme direktè li ak lòt ekriven kòm georges sylvain ak dantès bellegarde li te tou manm l uvre yon asosyasyon literè ak teyatral fonde pa powèt massillon coicou li travay nan sena nan repiblik tankou sekretè pandan yon trantèn ane antoine innocent te konsidere pa kritik ofisyèl ak tradisyonèl kòm yon endijenis li fè pati de peryòd literati ayisyèn de jenerasyon ekriven peryòd klasik la ak peryòd endijenis oswa kiltiro nasyonalis la innocent se premye womansye ayisyen pou pale anlè vodou avèk rit tanp yo ak bondye li yo an li pibliye sèl woman li mimola ki te yon fèyton nan le soir jounal kote li te redaktè mimola ou l histoire d une cassette se yon woman endijèn sou kwayans popilè ak reyalite folklorik ayiti bryant freeman ki fèt jen nan richmond nan eta vijini etazini se yon lengwis li ekri liv konsène kreyòl ayisyen li te popilè prensipalman paske li te fondatè ak direktè enstiti etid ayisyèn nan inivèsite kansas etazini se te ansyen direktè depatman franse ak italyen nan inivèsite kansas freeman resevwa ph d an fransè nan inivèsite yale li se espesyalis jean racine li te travay kòm enstriktè obsèvatè nasyonzini ann ayiti kòm konseye fòs amerikèn ak fòs lapè ann ayiti li te genyen grad majò jeneral menm lè li pa t militè pami tout piblikasyon li yo nou jwenn youn nan diksyonè ki pi konplè nan lang kreyòl ayisyen anglè epi anglè kreyòl ayisyen li pibliye tou yon diksyonè espesyalize nan tèminoloji medikal li te pibliye yon koleksyon zèv carrié paultre yon womansye ayisyen depatman deta ameriken te mande li espesyalman an pou tradui yon lèt jean bertrand aristide te ekri pou detèmine si li te deklare vrèman vre demisyon li pami klas li te anseye yo jouk lè li te pran retrèt li an te genyen franse kreyòl ayisyen kòmansman avanse ak istwa peyi dayiti le président élu haïtien michel joseph martelly aurait désigné l homme d affaire daniel gérard rouzier au poste de premier ministre et le concerné l a accepté m rouzier est directeur général de la sun auto une maison de vente de voiture et il est le président de la centrale électrique e power premier projet de production d énergie électrique réalisé par le secteur privé en haïti profondément religieux daniel gérard rouzier a une forte présence dans le milieu politique et développerait une bonne relation avec la classe politique haïtienne sur cette base il avait reu cette année un bon de nombre de personnalités politiques à l htel le montsel à kenscoff dans les hauteurs de pétion ville dans le cadre d une séance de prière annuelle l éventuel premier ministre désigné tiendrait également de solides relations avec la communauté internationale particulièrement washington d ailleurs il serait apprécié par le congrès américain dans ses réactions autour des rumeurs concernant le choix du prochain chef de gouvernement le président élu n a jamais raté l occasion de dire que son premier ministre sera qui inspire confiance au peuple haïtien et à la communauté internationale jusque là les noms de jean max bellerive chef du gouvernement sortant et de daniel supplice conseiller politique de michel martelly étaient les plus cités à ce poste dans la presse locale et étrangère si le président élu n a toujours pas réagi sur le nom de son conseiller politique mais il a déclaré que le choix de m bellerive n était qu une fausse rumeur le potentiel premier ministre daniel gérard rouzier est l auteur de plusieurs ouvrages dont vision ou illusion publié en et dans lequel il a abordé des sujets importants comme conditions économiques politique économique politique et gouvernement sociologie politique il est également l auteur du livre croire aimer et espérer à travers lequel il a expliqué sa relation intime avec le christ sa femme et ses enfants sans oublier son essai intitulé le pouvoir des idées en m rouzier a été invité à présenter deux conférences débats sur la pensée économique d anténor firmin intellectuel et homme d etat haïtien d envergure dont le rayonnement a dépassé les limites du cap haïtien sa ville natale daniel rouzier a fait de brillantes études en gestion et comptabilité le dg de la sun auto et président de e powe est très actif dans le secteur philanthropique à travers food for the poor une organisation d aide et de développement international chrétienne et pluriconfessionnelle des etats unis présente en haiti depuis plus de ans dischler marcelin ki fèt janvye se yon ekriven jounalis ak powèt ayisyen li ekri liv konsène ayiti oubyen kreyòl ayisyen oubyen nan karayib an dat enpòtan yo inaghei ierah comptable diplomé de l école de commerce maurice laroche ancien secrétaire général association des journalistes haitiens ajh fondateur et associé communication plus s a ancien directeur de l information radio nationale d haiti ancien directeur administratif télévision nationale d haiti ancien directeur de programmation et de l information radio ginen ancien directeur de l information radio tropic fm journaliste à l hebdomadaire le petit samedi soir fondateur dieudonné fardin journaliste photographe à l hebdomadaire haiti en marche édité à miami fondateurs marcus garcia elsie ethéart a collaboré à la revue du monde noir publication de l institut d etudes et de recherches africaines d haiti ierah doyen dr charles poisset romain animateur d émission débats politiques à radio ginen cinq sur cinq radiotélé ginen espace politique télé canal débats publics resposable et fondateur de dgi info revue de la direction générale des impots fondateur et collaborateur comptes et contentieux revue de la cour supérieure des comptes et du contentieus administratif csc ca a travaillé à la dgi comme attaché de presse attaché de presse au ministère de l intérieur et des collectivités térritoriales consultant en communication à la cour supérieure des comptes et du contentieux administratif csc ca conseiller en communication à la téléco fondateur et responsable de ocpah magazine revue de l ordre des comptables professionnels agrées d haiti ancien membre du cabinet du secrétaire d état à la communication consultant en communication bureau de la présidence président michel j martelly piblikasyon atik nan le nouvelliste domingo theronier ki fèt jean joseph domingo theronier jen se yon ekriven li ekri liv konsène ayiti oubyen kreyòl ayisyen oubyen nan karayib an etudes etudes primaires chez les freres du sacre coeur des cayes etudes secondaires au seminaire des peres oblats de mazenod a camperrin diplome de l ecole normale d instituteurs licencie en droit positions ancien prefet de l arrondissement des coteaux secretaire general de l onaac professeur d andragogie a l accademie militaire professeur de psychologie a la faculte des sciences humaines professeur de litterature francaise et haitienne journaliste journal expression oeuvres les coteaux son passe et ses mythes co ecrire les facettes du developpement plusieurs brochures pour l education des adultes resident aux etats unis lieu de deces hopital dr phillips marie edith elizabeth theronier date de mariage le juin enfants enfants de sa femme d une concubine d une autre concubine et d une autre domingo s etait decide a resider aux etat unis pour vivre avec sa femme et ses enfants depuis mars domingo comptait enfants petits enfants et petit petits enfants jean joseph domingo theronier est ne aux coteaux le juin a dix heures du matin du veuf louisino theronier zino et la veuve anela civil cet enfant gate de la famille jouissait de la condescendance de ses cinq freres aines appolon dominique ambroise alphonse et simon theronier domingo a fait ses etudes primaires chez les freres du sacre coeur des cayes ses etudes secondaires au seminaire des peres oblats de mazenod a camp perin lesquels lui ont donne une solide formation intellectuelle et morale son temperament frivole lui a coute la vie laique du seminaire de mazenod ou il a passé cinq annees d etudes diplome de l ecole normale d instituteur de port au prince et des lors il milita dans l ensignement il devint inspecteur instructeur puis inspecteur du district scolaire des coteaux licencie en droit ancien prefet de l arrondissement des coteaux pendant neuf ans le e après homere hyppolite et nicodeme gregoire il fut le protecteur de tous les jeunes de sa juridiction en les protegeant contre des fausses denonciations contre le gouvernement d alors les survivants peuvent en temoigner il s est marie a edith elizabeth st preux fille de miltiade et de terencia st preux de cette union naquirent enfants il fit la rencontre d estalie charles avec qui il a engendre six enfants d autres lui sont nes de jeannette belizaire dit mme dieu de despas en domingo a laisse les coteaux avec sa femme et ses enfants pour etre tranfere comme president de la croix rouge haitienne a aquin puis il rentra a port au prince ou il fut envoye au mexique pour participer aux seminaires en developpement communautaire crefal patzcuaro de retour du mexique en l annee il fut nomme secretaire general de l onaac office national d alphabétisation et d action communautaire il ecrivit plusieurs brochures pour l education des adultes et s elanca dans l onec office national d education communautaire son reve etait d alphabetiser la population haitienne dans sa campagne contre l analphabetisation il eut l occasion de representer haiti a l unesco l oea la ctc et l unicef dans diverses reunions internationals en afrique tant qu en amerique latine ce qui lui a valu le titre de conseiller general de l education nationale il fut professeur d andragogie a l academie militaire et enseigna la psychologie a la faculte des sciences humaines ou il eut la chance de co ecrire les facettes de developpement il continua a enseigner la literature haitienne et francaise dans les colleges de port au prince il s engagea comme journaliste dans le journal expression et devint plus tard a la tete du parti politique pran qui ne fut pas pas un succes en mai il publia son ouvrage les coteaux son passé et ses mythes en il fut membre du conseil electoral provisoire sur le gouvernement du president jean bertrand aristide domingo quoiqu il fut maladif etait toujours actif dans la communaute il participait à beaucoup d activites en il s est decide a rejoindre sa femme et ses enfants aux etats unis vu que le diabete le fatiguait brutalement quoiqu il ait cesse la consommation de l alcool domingo fut frappe de pneumonie plutard diagnostique de cancer a la prostate il fut hospitalise pendant deux mois et huit jours il expira a l hopital de dr phillips a orlando florida le aout a onze heures du soir se yon ekriven ayisyen elvire maurouard une courte biographie enseignante née à jérémie haïti le janvier elvire maurouard est docteur es lettres et détentrice d un master en etudes diplomatiques elle est également sociétaire à la société des poètes franais elle a publié de nombreux ouvrages dont les beautés noires de baudelaire aux editions karthala prix louis marin et haïti le pays hanté aux editions ibis rouge médaille d or de l académie de lutèce son recueil de poèmes l alchimie des rves a reu le prix présence des arts au concours de l ile des poètes ses recueils ont été traduits en une dizaine de langues dont le finois et l italien son dernier recueil de poèmes publié aux editions du cygne s intitule jusqu au bout du vertige la première nouvelle d elvire maurouard le jardin de baudelaire a reu en sicile le premier prix de l académie internationale il convivio son premier roman la joconde noire publié aux editions du cygne a été salué par la critique vient de paratre son étude historique les juifs de saint domingue haïti elvire maurouard a short biography elvire maurouard is a french citizen who was born in jérémie haiti docteur ès lettres she received a doctoral degree in french caribbean literature from l université de paris viii her dissertation deals with le tragique haïtien entre roman et théâtre she is a teacher a journalist and the autor les beautés noires de baudelaire karthala in march she published contes et poèmes des les savoureuses this year she has also published a collection of poems called l alchimie des rves l harmattan she has been variously contributor to major reviews such as les anneaux de la mémoire historical review agora poetry review and notre librairie a literary review the past few months in europe the usa and canada she participated as a writer and a published scholar in several intellectual activities she gave a talk at california state university long beach and delivered a lecture at le sénat à l ecole d anthropologie de paris and at l académie des sciences d outre mer france she also gave a paper and made a presentation as well as a poetry reading in the international congress of conseil international d etudes francophones in ottawa gatineau canada as an award winning author she has received la médaille d or de l académie internationale de lutèce and the prize présence des arts au concours de l ile des poètes on october she delivered another lecture dealing with les voix nègres de victor hugo at le sénat in paris she is an active member of several literary associations including l association des ecrivains de langue franaise and la société des gens de lettres france elvire maurouard s research interests include the representations of black women and the dynamics of identity in french and francophone fictions as well as reflections on le génie d ingres and l haïtienne de matisse she has just finished writing her first novel la joconde noire and she has published her historical study les juifs de saint domingue haiti in june émile nau ki fèt fevriye epi ki mouri fevriye te yon jounalis ekriven ak politisyen ayisyen li te pitit gason auguste nau gad magazen prensipal eta a trezorye jeneral nan repiblik la ak magdeleine noailles ki te gen timoun li marye avèk josephine blackhurst nan pòtoprens kote li te gen kat timoun li marye li avril nan menm vil la avèk silvanie caneaux ki te gen twa timoun li te gen plizyè timoun natirèl tou nau te ko pibliye de magazin le républicain ak l union ki te pibliye pa frè li ignace nau li te tou depite ak sekretè nan depatman relasyon ekstèn émile nau se otè histoire des caciques d haïti ki te pibliye nan lane émile nau ak frè yo beaubrun céligny ak coriolan ardouin te manm nan sosyete literè l école de lekòl la nan ki te fonde pa ignace nau emile nau te sèvi tou kòm delege nan pòtoprens pandan prezidans jean pierre boyer erold saint louis se yon ekriven li fè rechèch sou vodou ayisyen an e li kwè li se yon patrimwan kiltirèl istorik ayisyen e menm afriken tou li ankouraje entèlektyèl ayisyen yo fè rechèch solid sou relijyon sa e ede moun yo konprann byenfonde l pi byen konsa yo kapab rete move enfliyans ak koripsyon ki antre ladan li atravè listwa la tounen nan sous orijinal li nan fran ginen gine li kwè tou nan dwa tout moun gen pou adore sa yo vle nan relijyon yo vle san pèsekisyon l ap batay pou edikasyon an ayiti fèt nan lang kreyòl ayisyen an konsa li deja tradwi liv soti nan lòt lanng antre nan lang ayisyen an li menm tou pibliye pwezi ak anpil lòt dokiman enpòtan an kreyòl se yon jenn militan chèchè pansè atis dramatij dansè aktivis sosyo kiltirèl ki toujou ap panse ak ayiti ak defann peyi li ak dwa moun libète lapawòl lavi ak panse li kreye e dirije yon sit videyo blòg vlòg nan adrès elektronik sa li se youn nan manm fondatè òganizasyon imanitè tankou dream for haiti rèv pou ayiti epi li kolabore ak aktif anpil nan lòt tankou haitian crongress to fortify haiti kongrè ayisyen pou fòtifye ayiti konsila jeneral ayisyen nan chikago kote li te fè etid inivèsitè l nan inivèsite shimer college dat enpòtan yo kaye kreyòl bonjou ayisyanozofi tradiksyon kreyòl stolen legacy pa georges james ak stanley laferrire yon antoloji sekrè lòt zèv li yo pibliye nan antoloji nasyonal e entènasyonal nan magazin ak jounal li ekri kèk prefas pou zèv powèt ayisyen tankou andré fouad ki deja popilè li korije ak edite liv kreyòl tou pou lòt ekriven konenn plis sou moun sa georges beleck se yon ekriven li ekri liv konsène ayiti oubyen kreyòl ayisyen oubyen nan karayib an georges beleck est ne dans la deuxieme ville d haiti cap haitien il est journaliste culturel dramaturge et metteur en scene il est sociologue de formation professeur de lettres il dirige aujourd hui avec sa femme le centre culturel de la cosafh dont le siege se trouve a port au prince qu il a fondee le fevrier il a deja publie plus de pieces de theatre sa troupe de theatre cosafh a deja produit plusieurs representations theatrales dans les antilles francaises en france notemment au thatre du tarmac paris puis a laval au theatre du tiroir et dans toutes les villes d haiti il est aussi directeur de coopération a l ecole des arts a port au prince jean jacques clark parent se yon ekriven mizisyen chantè ayisyen se yon pwet konpozitè ak filozof tou li ap jwe nan gwoup sa les frères parent jean jacques clark parent fèt an oktòb nan petyonvil ayiti lè li te timoun li gen pwoblèm avèk je li fè etid nan lekol primè ak segondè nan enstitisyon frère jules men pè li ki te mèt lekol fòme li pèsonelman li se yon senatè repiblik ayiti li te eli an pou fncd nan depatman wès clark parent se fondatè e pwodiktè gwoup mizik ayiti les frères parent avèk frè e sè li yo pwodui ansanm plis pase albòm yo te genyen anpil pri yo te rekonèt globalman pou batay yo pou dwa imen ayiti gwoup la te kolabore avèk reyalizatè jonathan demme ak the neville brothers tankou ekriven clark pibliye anpil liv nan franse e kreyol aisyen pa egzanp jadin la kilti mi dieu mi bte quand les dieux sont amoureux le comportement de l haitien à travers la psychanalise n ap kanzo nan filozofi clark parent ce qu il croit et ce qu il pense l éloge de l absurde ak la clef des problématiques haitiennes clark ekri pyes teyat pa egzanp libetin l ile sauvage la tragédie de sergo mize makiye le mari illégal doleyis ak les fils des déchoukés nan ane yo ki te ane mizik konpa nemou siko mini djaz nan ayiti clark koumanse ekri pawòl pou mizik teks romantik pale apropo zwazo flè pye bwa epi nati aprè li te fè yon òkès avèk jèn bois monquette li vin pwotestan e ale nan legliz nazaréen nan marlique chante li kontni daki pawol rezistans epi li chante anlè filozofi politik relijion ide sosyoekonomik gade teks kafe pral koule ak ma ak pyes tankou mizè makiye li ekri zopelinzo yon liv ki konsène tradisyon ayiti avèk j t chatagnier ansanm avèk yon gwoup ayisyen clark parent se fondatè pati politik pati demokrat ayisyen pademh clark parent se fondatè radiyo kreyòl sou fm kounye a clark se direktè ak fondatè yon organizasyon nan petyonvil crecop mission crecop se edike tout moun clark parent kontinye travay pou chanje ayiti jean marie dulix théodat rele jean marie theodat ki fèt nan lane nan pòtoprens se yon ekriven pwofesè jeografi ayisyen jean marie theodat fèt pòtoprens nan lane li se pitit simone lafond ak thomas théodat li te lekòl kay frè jean marie guilloux aprè sètifika li janbe al saint louis de gonzague nan lane li pati pou peyi lafrans se lè li pari nan inivèsite panthéon sorbonne li aprann metye jeograf li se agreje nan kesyon jeografi li gen yon doktora sou kesyon relasyon ayiti avèk dominikani nan lane li ekri plizyè atik ak yon liv sou kesyon saa li anseye nan plizyè inivèsite pòtoprens pari pou pi fò li se redaktèanchef yon magazin elektronik yo rele rektè inivèsite limonade henry christophe soti pou rive li se pwofesè nan ueh ki se inivèsite leta ayiti pi gwo etablisman ensèyman siperyè nan peyi a li bay kou nan lekol normal siperyè ak nan fakilte dè syan kote li se responsab yon nouvo mastè bileng ki rele urbater yon pwogram pou fòme ibanis ki kapab leve defi bati yon vil miyò theodat bay kou sou amerik latin tou li patisipe nan pwogram chèche konnen sou zafè devlopman andeyò lavil lima nan peyi pewou li bay kou nan inivèsite san marcos umsm lima li bay kou nan inivèsite pontificia universidad catolica del ecuador puce se yon ekriven li ekri liv konsène ayiti oubyen kreyòl ayisyen oubyen nan karayib an jean pierre brax est né à port au prince le février d une mère haïtienne originaire de bainet et d un père franais en il publie son premier livre sur haïti haïti pour quoi faire un livre au sein duquel il fait une analyse critique de l histoire de son pays il explique notamment l impossibilité de construire une nation dans le pays du pito nou lèd nou la quoi qu on fasse c est pas grave o d après lui tant de compatriotes ne rvent que d aller jouir à l étranger des acquis sociopolitiques et économiques pour lesquels ils devraient se battre chez eux soucieux de joindre le geste à la parole quelques mois plus tard jean pierre interprète le départ pour l exil de jean claude duvalier comme un signe et une opportunité historique il quitte l europe pour apporter sa contribution à ce qui s annonait tre un tournant décisif de l histoire d haïti deux ans plus tard avec son partenaire le caméraman et monteur richard sénécal brax créait fashion à la mode en créole ce magazine d actualité culturelle révolutionnaire diffusé deux fois par semaine pendant deux ans à la télévision nationale tnh bouleversera la scène musicale haïtienne et orchestrera le succès populaire de la musique rock d inspiration vaudou la musique racine en boukman eksperyans entrera triomphalement dans le cortège carnavalesque un an plus tard c est le tour du groupe koudyay un autre enfant de l émission mais pour jean pierre brax ce début de révolution culturelle ne pouvait s arrter là haïti semblait mre pour une révolution politique en faute de mieux le candidat jean bertrand aristide semble le plus proche de cet objectif c est pourquoi brax ne cache pas son soutien mais à cause de cette caution publique quelques semaines plus tard au moment de la tentative de coup d etat d extrme droite de roger lafontant son nom figurera sur la liste des personnalités à abattre après la sortie de son deuxième livre intitulé chroniques d une société haïtienne aux éditions du nouvelliste journal au sein duquel il avait prépublié ses textes brax quittait l le pour des vacances en californie quelques semaines après un coup d etat militaire expédiait aristide et sa clique au venezuela puis à washington jean pierre décide alors de rester aux etats unis o en il publie la société haïtienne de a à z un livre qui dénonce l imposture et le danger de ce qu était devenu le mythe aristide ainsi que l embargo économique dont le peuple haïtien était victime il co dirige une galerie d art haïtien avec la fille du célèbre peintre jacques gabriel l année d après brax interpelle aristide au cours d une conférence de presse organisée à san francisco dans le cadre d un symposium sur l état du monde présidé par mikhaïl gorbatchev il le questionne sur le sort que son gouvernement revenu d exil venait de faire aux millions de dollars que la communauté internationale proclamait avoir investi dans la reconstruction d haïti ce coup d éclat journalistique et patriotique unique dans l histoire d haïti n aura aucun écho national pourquoi sans doute parce que le pays était encore sous occupation militaire us et que beaucoup attendaient monts et merveilles de la présidence de préval brax n en abandonne pas haïti pour autant de à il conoit et anime carribean rhythms la première émission de musique francophone haïti guadeloupe martinique hip hop antillais diffusée chaque semaine sur l une des plus puissantes stations radio californiennes kpfk fm son émission sera placée dans les premières du classement national us en jean pierre réalise sweet micky for président un portrait vidéo de michel martelly l actuel président de la république d haïti ce documentaire fut sélectionné par le festival vue d afrique de montréal le festival cinématographique de guadeloupe et fut projeté à paris en avril au cinéma mk dans le cadre du festival racines noires en jean pierre brax quitte les usa et retourne en france il conoit et réalise célidé magazine un magazine mensuel pour le compte de la cfdt puis il se lance à nouveau dans la production audiovisuelle il réalise une série de documentaires qui dénoncent l hypocrisie du système socioéconomique et politique franais une république devenue une médiocratie de castes le plus connu d entre eux a pour titre l autre guerre des medias jean pierre viens de terminer le montage de franais pour quoi faire un documentaire qui fait l état des lieux du mythe républicain confronté à la réalité d une société franaise déjà fortement communautarisée il a été diffusé par la chane de télévision france o en avril après une première carrière audiovisuelle aux antilles ans puis aux usa ans je suis de retour en france depuis l année devenu rédacteur en chef de célidé magazine cfdt je me suis d abord adapté au monde de l entreprise et du syndicalisme quand j ai repris mon activité audiovisuelle pour réaliser mes documentaires j ai enquté sur le monde des médias l autre guerre des médias ainsi que sur celui de la fonction publique territoriale au service d orléans puis sur les mondes associatif et politique franais pourquoi faire j ai aussi collaboré à la création d une webtv d actualité locale associative asnieresweb tv je suis donc habitué à faire mon travail de journaliste quelques soient les milieux et les situations je matrise parfaitement la globalité du processus de production audiovisuelle conception interviews réalisation je suis cadreur voix off et montage final cut pro je suis aussi journaliste pigiste pour la presse écrite j ai une insatiable capacité de travail et un relationnel aiguisé l empathie et la curiosité intellectuelle sont les premières qualités d un bon journaliste ma formation universitaire mes acquis professionnels m ont doté d une solide culture générale d une réelle aisance dans un grand nombre de domaines ainsi que d un sens aigu des responsabilités et du travail bien fait audiovisuel conception réalisation cadrage voix off montage journaliste reporter d image conception réalisation cadrage et montage des reportages pour cette télé locale diffusée sur internet le matre des ténèbres court métrage documentaire le paysage audiovisuel franais du point de vue de ses coulisses presse ecrite conception graphique et éditoriale réalisation des reportages interviews et prises de vue photographiques supervision du travail de maquette puis d impression articles de fond sur les sujets de société ainsi que l analyse de l actualité littéraire qui concernent les populations cible du trimestriel articles de fond sur les sujets de société qui concernent le monde de l entreprise production direction nationale du crédit mutuel paris articles et interviews sur des thèmes liés à la conjoncture économique et sociale telle qu elle est vécue par les salariés d entreprise périodicité et format mensuel pages pour voir mon dernier documentaire franais pour quoi faire www wafbu tv com page video bis php code franais pour quoi faire a pour objet les minorités visibles de france métropolitaine quelques mois après les émeutes de l année un état des lieux me semblait nécessaire j en profitais pour faire un inventaire des tactiques alternatives à la violence ce qu ils se sentent obligés de faire inventé par les basanés de l hexagone pour enfin exister au sein de la société franaise jeannot hilaire rele jano ilè ann ayiti se yon ekriven ak lengwis ayisyen jeannot hilaire fèt e mas bò tigwav li pran lenstriksyon primè nan lekòl frè tigwav f i c ploermel epi segondè nan petit séminaire collège saint martial nan pòtoprens ditan direksyon pè sentespri yo apre bakaloreya li antre vin etidye filozofi nan grand séminaire notre dame toujou nan pòtoprens an li vwayaje vin ann itali kote li swiv kou lang ak kilti itayen an prive epi ann ete nan nan vil perugia itali sa tap pèmèt li pase lisans nan filosofi nan apre sa antre nan etidye teyoloji jistan pou li te pran yon bachlò degre retounen ann ayiti nan lane li rete pase de mwa nan peyi a epi li repati vin dabò ann itali epi kèk tan apre ann almay rfa repiblik federal almay kote li te vin jwenn posiblite travay ann atandan mwayen pou li te pran you fòmasyon nan lang ak kilti alman nan yon goethe institut mnchen ki enstale nan lokalite staufen im breisgau non ti vil sa nan baden wrtemberg nan ansyen rfa soti asosye avèk lejann doktè faust se la dapre latradisyon pèsonaj literati alman sa a te pou mouri an aprè peryòd sa a jeannot hilaire tap vin twouve l an swis nan finisman lane nan pèspektiv pou li te antreprann yon etid nan syans natirèl li kòmanse efektivman men li pat pou rive lwen nan pouswiv lide sa a se konsa li fikse kò li bò fribou fribourg depi epòk la sikonstans mennen jeannot hilaire vin dekouvri yon liv pwofesè ak doktè ulrich fleischmann te ekri epi pibliye anba tit ideologie und wirklichkeit in der literatur haitis colloquium verlag berlin se te tèz doktora l an filozofi nan inivèsite louis maximilien nan munich sa te pouse jeannot hilaire vin apwofondi yon refleksyon sou tèm échanj kiltirèl dyalòg ant kilti rechèch eleman leksikal mezi kote moun kab jwenn sa pou anrichi pwòp patrimwn pa w istorikman tradiksyon dotyen ekri majè soti nan yon lang gran notoryete vin nan yon lòt k ap chèche wout li souvan itil pou kore kèk avansman bò kote sa k pi fèb la se nan konsa jeannot hilaire vin déside reyalize tradiksyon liv sa ki gen gwo valè pou ayiti pa an franse men an kreyòl ayisyen li tap ba l pote tit yonlòt trouvay se tap dr wolf donner epi ankò ulrich fleischmann tap gen lòt ankò nan aktivite jeannot hilaire lekriti tap vin pran yon plas pa neglijab dabò kòm tradiktè ekriven kreyòl ayisyen epi kòm anseyan anfen kòm chèchè nan domèn lang sa tap mennen mche vin pibliye jeannot hilaire se yon woman jh te vin ekri epi pibliye an epi mche tap sèvi tou nan ladiplomasi dayiti soti an pou vin nan nan kad reprezantasyon peyi a dabò bòkot nasyon zini nan jenèv onu genève answit bòkot gouvènman almay federal nan bòn bonn apre sa bòkot gouvènman itali ansanmak oganizasyon nasyon zini pou nouriti ak agrikilti nan wòm fao roma anfen bò jenèv genève ankò depi nan kòkay granmoun li etan timoun k ap leve jh te abitwe wè ekri ak enprime an kreyòl dayiti devan je l dèfwa papa l nan tan lib li te konn chita pran dokiman sa a yo l li awotvwa pou plezi pa l mche te jwenn kontak avèk ekri kreyòl sèlman fòmasyon lentelèk nan lekòl primè jh te pou frekante a nan kad lizay ledikasyon nasyonal pat ann afè avèk kreyòl ann apre wazinay ideyolojik jh avèk divès manm ayisyen nan klèje a sitou paul déjean ak william smarth epi refòm ki tap vin fèt nan litiji ak kil legliz katolik la ki louvri baryè bay lang ayisyen pran plas nan enstitisyon an vwala kichòy ki te pou konte nan refleksyon li te kòmanse mennen sou dosye sa epi te rete pou l al chèche konnen mezi sa ki te pase nan mouvman kreyòl ayisyen an avan pou moun te rive nan epòk kote moun ap viv la justin lhérisson félix morisseau leroy epi jean claude martineau koralen te pou pèmèt jh dekouvri kèk modèl estetik ki mitonnen nan soubasman lang nasyonal peyi dayiti a pami piblikasyon ki te fèt nan lang peyi a gen de non pou signale bon nouvèl ki dwe gen pase senkant an depi lap sikile edisyon apre edisyon nan kanpagn peyi a yo pou jh se yon moniman ki pou konte nan patrimwn kiltirèl ayiti epi te gen sèl jounal ayisyen aletranje ki te parèt kèk ane diran nan dyaspor a epi li disparèt refòm minis bernard la nan ledikasyon nasyonal vè epi desizyon paleman dayiti an pou ofisylize yon sistem grafi bay lang nasyonal la vwala de etap enpòtan otanke ankouranjan eleman sa a yo kab konte nan bakòp jeannot hilaire ak nan sansiblizasyon l jiska angaje tèt li nan yon mouvman li leve jwenn men ki rive nan yon faz ki mande elaji lizay enstriman li reprezante a nesesite mande pou kreye sityasyon mete lang la founi ekri oswa devlope tèminoloji langay toutkalite pou li kab jwe wòl lang nasyonal li a san kite limit ideyolojik vin ba l baryè lè mche vin deside ekri an kreyòl li tap vin mezire jou apre jou nesesite yon fòmasyon alabaz se pat tèlman dèyè grafi a pwoblèm lan te ret maske men nan chapant fraz yo nan separasyon eleman fraz yo nan entegrasyon konsèp ki pat abitwe sèvi nan langay bò lari bò mache nan tout aktivite bò andeyò nan plenn tankou nan mòn nan kreyolize mo etranje san bay finès lang lan pote louk panse an kreyòl sou dotyen sijè ki pote mak abstraksyon soti difisil pa gen rezon pou moun di w ap boule pou fè kreyòl dayiti vin antre nan domèn lekriti si pou pa louvri pòt tout domèn lakonesans ba l antre kreyòl dayiti se yon pòtchay kiltirèl pou pèp ayisyen yon zouti ki dwe sèvi bezwen primè tankou ekzijans lafinès lestetik labstraksyon jisnan wo nivo kreyòl dayiti mande dyaloge tou ak lòt kilti anpil lòt kilti se pa travay yonsèl moun se travay yon pèp yon aktivite pèmanan jenerasyon apre jenerasyon epi divès lòt ekri ki pa jwenn antre nan konsiderasyon pou lis sa jerry tardieu se yon ekriven li ekri liv konsène ayiti oubyen kreyòl ayisyen oubyen nan karayib an prezidan asosyasyon an ansyen nan gradye inivèsite harvard nan ayiti ansyen vis prezidan nan pyès chanm ki pou kòmès ak endistri ccih ansyen prezidan an konsèy la pou ekonomik ak devlopman sosyal cdes jerry tardieu se yon otè yon antreprenè biznis ak kominote lidè siksè lou patisipe nan lavi ekonomik sosyal akademik ak politik nan peyi natif natal li an ayiti gwo abilite li nan mond lan nan biznis ak inivèsite konpetans li nan tou de sektè prive ak piblik kontribye nan mesye tardieu te regilyèman konsilte nan devlopman patenarya enstitisyonèl ki enplike leta ayisyen ak sektè prive a pandan karyè pwofesyonèl l yo tardieu te ceo nan anpil konpayi ayisyen komanse nan sektè konstriksyon byen imobilye pandan ane yo kòm prezidan nan ccih a tardieu reprezante sektè prive a nan anpil misyon varye reyini kap pran desizyon piblik ak prive akote de aktivite li nan jaden biznis tardieu ki enplike nan kominote li nan kap kolektif abitan petyonvil yon strikti sosyete sivil angaje nan devlopman kominotè nan komin petyonvil tardieu se yon oratè regilye nan inivèsite ayisyen ak etranje sou plizyè sijè nan enterè ki kouvri pa piblikasyon li oswa atik konsantre a nan diskou l li ekri gravity alantou lide a nan devlopman ak modènizasyon nan ayiti an li te pibliye ayiti l avenir en figi un ese yon siksè nan investir et s investir en haïti un acte de foi ki ranpòte lavant nan ayiti ak dyaspora a an gras ak baz konesans li nan defi yo ki gen rapò ak devlopman ak modènizasyon tardieu te chwazi kòm yon manm nan komisyon an prezidansyèl gen pou manda fòmile pwopozisyon a amande lwa a manman nan konstitisyon an nan ayiti kòm yon senbòl nan kontribisyon li nan ayiti tardieu resevwa anpil ak remakab prim ak meday rekonesans aletranje e an ayiti marie jocelyne trouillot lévy rele jocelyne trouillot ki fèt avril se yon fanm ekriven ayisyen li ekri liv konsène ayiti oubyen kreyòl ayisyen oubyen nan karayib la se yon metrès lekol editris ak diwektris inivèsite karayib nan pòtoprens jocelyne trouillot se yon metrès lekòl editris ak rektè inivèsite karayib nan pòtoprens se yon manm akademi kreyòl ayisyen li pibliye sou lòt sedonim tou li se yon espesyalis nan edikasyon jocelyne trouillot fèt nan pòtoprens an li se pitit fi ernest trouillot ak anne marie morisset de entelektyèl nwa nan pòtoprens li se sè ekriven ak powèt lyonel trouillot antwopològ ak istoryen michel rolph trouillot ak womansyè ak fanm ekriven évelyne trouillot plis pase liv istwa pou timoun plis pase liv pedagoji ak sikoloji men kèk tit gougou gougou pe dlo gougou pe chyen sekre fifi jennjan kontan jennjan pwop jennjan debyen leslie desmangles ki fèt septanm nan pòtoprens ayiti se yon ekriven ayisyen li ekri liv konsène ayiti oubyen kreyòl ayisyen oubyen nan karayib an leslie g desmangles fèt pòtoprens ayiti septanm li se yon ekriven ayisyen ki ekri an angle li te edike nan kanada feller collegiate institute nan etazini eastern university nan lane li resevwa doktora li temple university filadelfi nan antwopoloji de relijyon avèk yon konsantrasyon nan relijyon karayib e afrik li ekri yon liv rele faces of the gods vodou and roman catholicism in haiti ki te pibliye pa the university of north carolina press liv sa te genyen pri òganizasyon choice òganizasyon sa te deziyen liv la kòm pi bon liv akademik pou lane li ko edite yon volim ke rele haiti in the global context e li te sevi kòm edite asosye pou yon liv ki rele encyclopedia of african and african american religions ki te pibliye pa routledge press liv sa te genyen yon pri de choice kòm meyè liv referans pou lane li ekri anpil lòt atik nan revi syantifik anlè vodou an ayiti desmangles pwofesè nan trinity college hartfod connecticut li te premye prezidan asosyasyon etid ayisyen ak sevi kòm yon manm fondatè asosyasyon sa an li te resevwa gran onè de asosyasyon de antwopoloji amerikèn aaa pou travay li e pou kontribisyion li nan etid relijyon nan karayib la li se yon pèsonaj ki parèt nan anpil pwogram televizyon ak radyo e li pale de ayiti avèk relijyon nan tout peyi karayib yo li parèt nan nbc cbs abc pbs e nan yon pwogram ki rele dateline li kolabore avèk lòt moun pou pwodui anpil dokimantè sou ayiti nan dokimantè sa yo genyen twa avèk televizyon a e discovery channel e vision television kanada marc louis bazin ki fèt mas nan vil sen mak ayiti ak ki mouri jen nan vil pòtoprens ayiti se te yon politisyen ayisyen li te chèf pati politik li tap travay pou nasyonzini li te minis sou prezidan jean claude duvalier li te prezidan pou yon ti tan nan peyi ayiti li te yon ekriven li ekri liv konsène ayiti oubyen kreyòl ayisyen oubyen karayib an marc bazin te yon wo fonksyonè bank mondyal li te minis finans sou prezidan jean claude duvalier li te chèf yon pati ki te rele mouvement pour l instauration de la démocratie en haïti midh administrasyon prezidan georges w bush ak boujwazi ayisyèn t ap sipote pou li te ka vin prezidan pou envèstisè etranje te ka entèrese nan ayiti e pou nou te ka genyen eleksyon lib e libè nan lane aprè peryòd diktati a men aprè eleksyon an li fè sèlman vwa e advèsè li jean bertrand aristide te fè vwa yo nan epòk sila aristide te trè popilè men sòlda sou zòd raoul cédras mennen yon koudeta dèyè prezidan aristide septanm nan dat jen lame a mete marc bazin premye minis interimè nan dat jen li demisyone aprè sa bazin pral fè anpil tan san patisipe nan politik men aprè presidan aristide retounen prezidan nan lane li eli li minis planifikasyon nan lane marc bazin patisipe nan eleksyon pou prezidans peyi a men li fè sèlman vwa yo sou kandida e rené préval eli prezidan martha jean claude ki fèt mas nan pòtoprens ayiti epi ki mouri novanm nan la avàn kiba se yon fanm ekriven militant chantèz ak konpozitris ayisyèn li ekri liv konsène ayiti oubyen kreyòl ayisyen oubyen nan karayib an li kòmanse chante nan koral la nan katedral la pòtoprens li aprann chante vodou ak repètwa kreyòl la nan lane li chante nan dyo ak chantèz a emérante de pradines pita li vin chantè ki pi popilè nan peyi a an rejim kolonèl magloire a vle mete nan prizon mari li yon militan kominis paske li te bati lojman sosyal san otorizasyon li chape al kiba li rejwenn mari li aprè senk mwa nan prizon nan kiba li anrejistre premye albòm li epi li vin zanmi avèk celia cruz lè fidel castro vini sou pouvwa a nan kiba martha jean claude vin anbasadris pou rezistans ayisyèn an li se yon modèl pou plizyè jenerasyon chantèz ayisyèn tankou toto bissainthe ak emeline michel nan lane senk ane aprè fen pouvwa duvalier yon festival te òganize avèk jèn mizisyen nan mouvman an mizik rasin nan estad sylvio cator nan pòtoprens pou li retounen aprè trant senk ane nan lane li chante nan estad sa a avèk celia cruz ak emérante de pradines li mouri nan lopital nan kiba maurice cadet ki fèt jen nan jakmèl ayiti se yon ekriven powèt nouvelis ak womansye ayisyen maurice cadet se otè plisyè rekèy pwezi li te yon ansèyan nan literati nan lekòl dezyèm lan anvan li rive nan kebèk li te anseye nan pòtoprens ak jakmèl menm jan tou nan zayi maurice cadet viv nan alma nan lac saint jean depi li te pase nan plis klere nan tan li nan kanada plis de kenz tit pibliye nan kebèk pami turbulence haute dissidence l illusoire éternité de l été soleil levé tambour battant fanm idantite ak lanmou se prensipal tèm li ondes vagabondes se yèm tit li pibliye nan edisyon écrits des forges ansèyan nan klas ekstèn klasik alma a ak nan kolèj lac saint jean nan a li te pwofesè literati ak kreyasyon literè nan cégep d alma soti nan rive li responsab tou pou kowòdinasyon depatman an nan kolèj alma pandan plizyè ane ak vis prezidan inyon pwofesè yo nan cégep d alma li te pibliye nan plizyè jounal pami focus résistances estuaire brèves littéraires ruptures ak l international poetry review etazini li se kounye a yon ekriven plen tan maurice cadet se manm pen club monreyal ak inyon ekriven kebekwa pen club de montréal et de l union des écrivaines et des écrivains québécois se yon ekriven li ekri liv konsène ayiti oubyen kreyòl ayisyen oubyen nan karayib an patrick sylvain se yon powèt ekriven tradiktè ak inivèsitè li etidye lang nan sant inivèsite brown li anseye tankou konferansye nan harvard rhode island school of design risd ak inivèsite tufts li travay nan domèn antwopoloji nan inivèsite massachusetts nan boston li pibliye atik nan plizyè antoloji jounal inivèsitè liv ak revi kòm african american review agni american poetry review callaloo caribbean writers dirty chai ploughshares sx salon haiti noir international journal of language and literature the journal of haitian studies the new west indian guide revista harvard review of latin america massachusetts review human architecture a sociology journal poets for haiti fixing haiti and beyond the butterfly s way tectonic shifts the best of beacon press the oxford book of caribbean verse beaudelaine pierre se yon ekriven jounalis ki travay nan domèn kominikasyon sosyal relasyon fanm ak gason ak pwoblèm lang li travay sitou omwayen piblikasyon konferans ak envitasyon nan medya beaudelaine pierre fèt nan lane nan sen michel de latalay nan depatman latibonit nan lane apre mouvman politik pou ranvèse gouvènman jean claude duvalier a beaudelaine pierre rantre pòtoprens ak fanmi li kote li fin etid klasik li apre li fin fè filozofi beaudelaine rantre nan fakilte syans moun yo inivèsite leta dayiti kote li kouwone etid li nan disiplis kominikasyon sosyal avèk yon memwa li redije an kreyol nan memwa sa a beaudelaine pierre poze pwoblèm rapo ki genyen nan jan yo itilize lang kreyol ak lang franse an ayiti se te yon travay ki ranpote anpil siksè e ki louvri chemen pou anpil lot etidyan nan inivesite leta dayiti chwazi fè travay rechèch yo nan lang yo pito men titi kèk piblikasyon ak travay beaudelaine pierre se yon ekriven li ekri liv konsène ayiti oubyen kreyòl ayisyen oubyen nan karayib an pierre enocque francois fèt an ayiti nan lokalite bompas nan komin tiburon nan lane etan done pa te gen lekol nan lokalite sa a li fè etid primè li nan komin lèzanglè ki pa te gen lekol segondè nan epok sa a apre klas sètifika paran li oblije mete l nan lekol stella maris ki nan vil potapiman kom pat gen pi gwo klas aprè katriyèm segondè epi kom li te vle kontinye lekol toujou paran li te pèmèt li kontinye etid klasik li nan vil okay ki se chèflye depatman sid nan peyi dayiti après klas reto pierre enocque francois te deside etidye lekol nomal enstititè pou li ka vin pzofesè lekol après li fin pase zan nan lekol nomal okay li te komanse anseye nan plizyè lekol nan depatman sid la toutswit aprè li te vin direkté lekol ki gen plis pase elèv aprè zan kom direktè lekol pierre enocque vin pran yon fomasyon pou li vin sipèvizè pedagojik lekol ki nan rezo lekol prive pwotestan ki nan depatman sid la plis pase lekol raoul peck ki fèt nan lane nan pòtoprens ayiti se yon sineyas pwodiktè senaris ak ekriven ayisyen li te minis kilti ayiti an janvye li te resevwa yon nominasyon pou yon oska nan kategori pi bon dokimantè pou fim li i am not your negro a laj an peck ki te fèt annayiti e ki gen de ti frè te sove kite peyi a poutèt diktati lè duvalier li te al jwenn papal nan kinshasa kapital peyi okongo drc papa li hebert b peck te yon agwonòm ki te travay pou nazyonzini ak unesco e ki vin pran yon djòb nan peyi kongo kòm pwofesè agrikilti ansanm ak anpil pwofesyonèl ayisyen ke gouvènman kongo te envite pou yo te ka ranplase fansyen fonktsyonè bèlj manman li giselle te tounen yon asistan ak sekretè pou divès mè kinshasa pandan plizyè lane fanmi an fin pa viv okongo pandan an peck te pase lekòl nan repiblik demokratik okongo kinshasa ozetazini brooklyn ak nan lafrans orleans kote li te pran yon bakaloreya  apre sa li  etidye jeni endistriyèl ak ekonomi nan inivesite humboldt nan vil bèlen annalmay  li fè yon lane ap travay kòm yon chofè taksi nan nouyòk pandan lap tann pou wè sil te ka jwen yon pòs nan nasyonzini men pòs la pa janm vini apre sa li vin travay  kòm ounalis ak fotograf ansuit ankò an li te resevwa on diplom sineas akademi alman pou fim ak televizyon nan bèlen  dffb nan vil bèlen wès an peck  vin kreye konpayi pwodiksyon fim velvet fim ann almay konpayi an vin pwodui oswa ko pwodui tout dokimantè l  ak fim li yo okòmansman peck te fè dokimantè anvan li pase nan fè fim ak aktè   l homme sur les quais   te premye fim ayisyen ki te soti nan sine teyat nan peyi etazni li te yonn non film ki te seleksyone nan  festival film cannes  la an li se prezidan la fémis akademi fim gouvènman franse a depi nan yo te nonmen li kòm yon manm nan jiri  pou konpetisyon prensipal la nan festival cannes la li te genyen pri pi bon dokimantè a nan festival fim trinidad ak tobago  an pou fim li asistans fatal sègman bèlj pou tounaj film li le jeune karl marx  jèn karl marx te fini nan mwa oktòb  se yon fim sou amitye ant karl marx ak friedrich engels otè manifès kominis la pandan yo te jèn raymond relouzat ki fèt fevriye nan lorrain nan matinik frans epi ki mouri an se yon ekriven franse li ekri liv konsène ayiti oubyen kreyòl ayisyen oubyen nan karayib an raymond relouzat te fèt fevriye nan lorrain nan matinik frans li te pwofesè agreje gramè nan inivèsite antiy ak gwyàn li te konsèye kiltirèl prezidan senegal léopold sédar sanghor ant ak li travay sou lang men tou ekri liv pou timoun kòm sonson et le volcan li piblye plizyè esè pami tradition orale et imaginaire créole li sòti premye woman li rele le sang des ashantis nan lane li te angaje nan politik e li te siyen appel des li te manm objectif robert malval ki fèt jen nan pòtoprens ayiti se yon lòm dafè ansyen premye minis ayiti li nome premye minis pa prezidan jean bertrand aristide ak palman an ratifye nominasyon sa a out li nome pa yon dekrè ki gen dat out enstalasyon li te pran plas nan anbasad lokal la nan ayiti nan wachintòn etazini li demisyone pa lèt ki adrese prezidan repiblik la jean bertrand aristide jou novanm daprè rezolisyon sena a ki gen dat oktòb li demisyone gouvènman an pou li pran kontwòl eta a anba prezidans lan émile jonassaint sophia désir ki fèt janvye se yon fanm ekriven li ekri liv konsène ayiti oubyen kreyòl ayisyen oubyen nan karayib an sophia désir fèt an ayiti janvye li grandi okay nan depatman sid nan ayiti li fèt etid primè ak segondè nan lekòl kongregasyonis li ekri premye fèyton radyo li pile ou face lè li te fè etid segondè nan pòtoprens li te enskri nan kominikasyon nan fakilte syans imèn nan lane li kòmanse yon karyè nan radyo a pandan de zan li prezante bilten nouvèl nan tropic fm kote li te anime pwogram varyete la jungle tropicale avèk master dji nan lane li jwenn radio métropole li travay avèk clarens renois rotchild francois junior bob lemoine gilbert fombrun kesner pharel pandan karyè li nan radyo li prezante pwogram istorik kòm le passé au présent ak les célébrités de l histoire sou radio métropole li reyalize yon fèyton radyo vip vanité intrigues passions ki te pase sou lezond radio metropole ant e etwal radyo televizyon ak sinema kòm smoye noisy reginald lubin clarens renois jo damas farah ménard alessandra lemoine mario viau sandra lobir nadine stephenson jwe nan fèyton sa a li se yon jounalis epi li se ekriven tou li deja pibliye plizyè liv une voix dans la nuit le meilleur vient parfois du pire au bout des errances li ekri tou senaryo fim vip vanité intrigues passions ak minui e li jwe ladan yo tou li te martine delarue nan vip nan paralèl avèk karyè li sou radyo a ak piblikasyon li yo sophia désir travay nan òganizasyon ong ak nan piblisite ant ak li se responsab pwogram edikasyon sivik ak asistans legal nan cpfo centre de promotion des femmes ouvrières ant ak li travay tankou chèf piblisite nan publigestion yon ajans piblisite ak maketing epi nan lane avèk kèk patnè li lanse pluralis yon ajans miltisèvis ki pwopoze sitou sèvis kominikasyon òganizasyon evènman ak de vwayaj nan lane li ale viv nan kanada sophia désir travay tou tankou pwofesè nan lang franse nan monreyal aprè sèt an nan kanada li deplase nan meksik avan rete definitivman nan kanada pita li travay nan yon antrepriz prive tankou asistant administratif li viv nan ottawa avèk sabrina pitit fi li se yon ekriven li ekri liv konsène ayiti oubyen kreyòl ayisyen oubyen nan karayib an wiener kerns fleurimond est né en à hinche en haïti un doute plane aujourd hui sur sa nationalité étant donné qu il a vécu trente ans en france o il a travaillé pour l administration et les institutions franaises mais on sait qu il a grandi dans les villes des cayes au sud d haïti et à port au prince la capitale il a fait ses études primaires aux cayes et obtint son baccalauréat à port au prince lycée pétion la mme année il est parti en france pour ses études supérieures aux universités de normandie et de paris il a étudié la science de communication la science politique et l histoire des relations internationales ensuite il s est spécialisé en politique d aménagement du territoire de la décentralisation et du développement local journaliste politique éditorialiste et directeur de presse wkf est un boulimique de travail il a été pendant vingt ans cadre permanent au parti socialiste franais dans le département des fédérations elections et adhésions depuis l année il avait décidé de retourner vivre définitivement en haïti selon quelques informations relayées par la plupart de ses amis de la diaspora et d haïti il serait intéressé à devenir maire de la ville des cayes o il habite avec sa femme une jeune agronome diplmée des universités notre dame d haïti et de bordeaux et travaillant pour une organisation de développement local aux cayes connu et très populaire au sein de la communauté haïtienne de france il serait soutenu et encouragé par ses anciens amis de paris pour briguer dans le cadre de la décentralisation une mairie quelconque mais en province wiener kerns fleurimond a été éditorialiste à la radio à paris et continue d analyser la politique haïtienne et internationale pour des journaux franais et haïtiens écrivain wkf a plusieurs ouvrages dans sa bibliographie entre autres la communauté haïtienne de france dix ans histoire haïti le bicentenaire d une révolution oubliée lettres ouvertes à dessalines de la communauté internationale rle et influence dans la transition démocratique haïtienne sorti en juin et le tout dernier haïti de la crise à l occupation histoire d un chaos paru en tomes en et tous ces ouvrages ont été publiés à paris ps si vous avez d autres informations et des modifications n hésitez pas à les apporter à cette bio incomplète pour laquelle wkf n a pas été contacté wiener kerns fleurimond est né le mars à hinche en haïti un doute plane aujourd hui sur sa nationalité étant donné qu il a vécu trente ans en france o il a travaillé pour l administration et les institutions franaises mais on sait qu il a grandi dans les villes des cayes au sud d haïti et à port au prince la capitale il a fait ses études primaires aux cayes et obtint son baccalauréat à port au prince lycée pétion la mme année il est parti en france pour ses études supérieures aux universités de normandie et de paris il a étudié la science de communication la science politique et l histoire des relations internationales ensuite il s est spécialisé en politique d aménagement du territoire de la décentralisation et du développement local journaliste politique éditorialiste et directeur de presse wkf est un boulimique de travail il a été pendant vingt ans cadre permanent au parti socialiste franais dans le département des fédérations elections et adhésions depuis l année il avait décidé de retourner vivre définitivement en haïti selon quelques informations relayées par la plupart de ses amis de la diaspora et d haïti il serait intéressé à devenir maire de la ville des cayes o il habite avec sa femme une jeune agronome diplmée des universités notre dame d haïti et de bordeaux et travaillant pour une organisation de développement local aux cayes connu et très populaire au sein de la communauté haïtienne de france il serait soutenu et encouragé par ses anciens amis de paris pour briguer dans le cadre de la décentralisation une mairie quelconque mais en province wiener kerns fleurimond a été éditorialiste à la radio à paris et continue d analyser la politique haïtienne et internationale pour des journaux franais et haïtiens écrivain wkf a plusieurs ouvrages dans sa bibliographie entre autres la communauté haïtienne de france dix ans d histoire haïti le bicentenaire d une révolution oublié lettres ouvertes à dessalines de la communauté internationale rle et influence dans la transition démocratique haïtienne sorti en juin et le tout dernier haïti de la crise à l occupation histoire d un chaos paru en tomes en et tous ces ouvrages ont été publiés à paris yves antoine se yon ekriven ayisyen ekriven ayisyen yves antoine fèt pòtoprens nan lane li pibliye plis ke yon dizèn ouvraj nan kilès yo nap twouve li se doktè nan literati docteur ès lettres nan inivèsite ottawa il a reu en le prix carter g woodson du conseil interculturel de outaouais gatineau quebec canada en yves antoine etait invite par le conseil regional de martinique ou il donnait toute une serie de conferences sur les savants et inventeurs noirs ii fut recu par aime cesaire qui dans son celebre recueil cahier d un retour au pays natal lui a adresse la dedicace suivante au poete a haitien c est a dire au frere qui par sa conduite et son oeuvre nous aide a batir les antilles de nos reves fraternellement jacques stephen alexis ki te fèt avril nan gonayiv epi ki mouri nan mwa avril nan nò ayiti se yon ekriven politisyen ak doktè ayisyen li distenge tèt li pa rezistans li nan diktati a nan franois duvalier pa travay woman osi byen ke pou definisyon inovatè li yo nan yon reyalis bèl bagay espesifik nan literati a nan karayib la li se desandan papa endepandans ayiti a jean jacques dessalines ak ti gason yon diplomat jounalis ak womansye stephen alexis ki ekri nègre masqué papa li te rele nan ane yo nan anbasad ayiti a nan pari pita nan sosyete nasyon anvan anbasad nan lond kote jacques etidye nan kolèj stanislas nan pari retounen an ayiti nan ane yo li te kontinye fòmasyon li nan kolèj frè enstriksyon kretyèn saint louis de gonzague nan pòtoprens aprè li fin ranpli etid segondè li yo li te kòmanse etid inivèsitè nan fakilte medsin nan pòtoprens li grandi nan yon anviwònman kote diskisyon atistik ak deba politik okipe yon plas santral li te kòmanse ekri e depi laj an antre nan literati pa yon esè trè remake sou powèt ayisyen an hamilton garoute nan fen etid li yo li te angaje nan yon karyè literè ak kolabore ak anpil magazin ki gen ladan cahiers d haïti a epi dirije le caducée li rankontre jacques roumain ki ekri woman an klasik gouverneurs de la rosée ak gwo powèt la kiben an nicolas guillen nan lane li te fonde la ruche yon jounal opozisyon ak zam batay nan revolisyon an li se yon lidè etidyan an ayiti ki kowenside avèk vizit la memorab pa andré breton ak abouti nan fen gouvènman prezidan lescot soti nan prizon li gen diplòm li nan doktè nan medsin ak fòse nan egzil li kite pou pari nan pari li te espesyalize nan newoloji nan lopital necker la timoun malad la e marye avèk franoise montes nan lane pitit fi li florence te fèt nan mwa mas se la li te kòmanse ekri premye li yo ak pi popilè woman compère général soleil sou nivo politik la li angaje nan yon dyalòg avèk diferan pati yo ak figi kominis nan peyi lachin ewòp lès ak risi nan jenès kominis la ak federasyon an pari nan pcf la sou nivo literè a li rankontre louis aragon ki pral anonse disparisyon li nan les lettres franaises an avèk ekriven yo nan negritid aimé césaire ak léopold sédar senghor afriken ameriken richard wright ak ekriven amerik latin premye woman li a trè remake te pibliye an pa gaston gallimard ak touprè pri goncourt compère général soleil rete jodi a yon gwo travay woman esansyèl nan tout apwòch nan literati ayisyèn an ak nan fiksyon karayib pwodiksyon an franse tankou nan lang angle oswa panyòl an li te patisipe nan premye kongrè ekriven ak atis nwa yo te rasanble nan gwo amphithéâtre de la sorbonne anfiteyat la sorbonne sou inisyativ alioune diop ak présence africaine kote li te devlope sou non atis ak entèlektyèl ayisyen yo yon kontribisyon ki te rele du réalisme merveilleux des haïtiens ki selèb li te ouvètman opoze rejim diktatoryal franois duvalier lòt kontribisyon enpòtan nan literati karayib la pral woman les arbres musiciens an epi l espace d une cillement nan lane pibliye pa edisyon gallimard l espace d un cillement prezante yon ti jennès nan katye kafou nan pòtoprens nina estrellita nan sansasyon bar la li rankontre el caucho mekanisyen ak sendikalis nan orijin kibèn ki ale nan karayib la epi ki rive an ayiti de karaktè yo pral piti a piti revele youn ak lòt premye pa devan je tande pran sant manyen epi finalman gou dekouvèt sa a pa senk sans yo ak memwa yo enstale nan vire yon klima nan tandrès kè kontan an pasyone konfwontasyon ak tansyon te pote nan atmosfè a trajik nan semèn sent la ak dezod a kanaval rara kanaval peyizan nan fobou nan pòtoprens yon woman ki louvri yon sik nan reyalis sosyal nan travay pa fini alexis nan dènye liv li a ki te pibliye an yon rekèy kont ki rele romancero aux étoiles li te re envesti de figi titelè tradisyon oral ayisyèn ki te eritye nan afrik lwès bouqui ak malice epi nan dit de la fleur d or tradisyon an pre kolonbyèn gras a pi popilè rèn anacaona a kasik ak fanm powèt amerindyèn ki te reziste jouk lanmò nan konkèt la panyòl ak fòje plizyè fab modèn ki anrichi mond lan nan mèveyè ayisyen chire pa vwa a fache ak byenvèyan nan vye van karayib an li se tou otè a nan etoile abshinte yon zèv pibliye aprè lanmò pa edisyon zulma an li te ekri manifeste de la seconde indépendance epi li te ko fondatè parti d entente populaire pep pati inyon ak opozisyon kont diktatè divalye an li te ale nan moskou al kontre reprezantan ki nan pati yo kominis nan peyi yo yo nan lòd yo ranmase sipò entènasyonal pou rezistans a nan rejim papa dok lan ak ko siyen deklarasyon an nan sou non kominis ayisyen an nan menm ane an li te resevwa nan beijing pa mao tse toung ki te salye entèlijans pwisan li ak yon tèt politik te debake klandestinman nan mwa avril sou kòt la nòdwès an ayiti touprè mole saint nicolas kote kristòf kolon tèt li te ateri nan peyi etazini an nan mwa desanm li trayi tann kèk milisyen sou bò nan plaj la nan bombardopolis nan yon kote yo rele chansolme aterisaj li yo swiv yon kèk jou sa yo ki an mèsenè te bay lòd pa dwight eisenhower nan baie des cochons nan sidès nan la avàn kiba ki pral presipite rejim kiben an nan blòk la inyon sovyetik nan kè a nan yon faz feròs nan konfwontasyon ame lès lwès ak nan yon zòn nan ajitasyon segondè nan lagè a frèt imedyatman te kaptire li revele idantite vrè li yo li se pwobableman egzekite ak antere sou plas la avèk konpayon li charles adrien george guy béliard hubert dupuis nouillé ak max monroe jacques stéphen alexis te pi wo pase tout yon imanis fèvan yon rezidan ak militan ki fòtman enplike nan deba sosyal ayestetik politik ak antikolonyal de tan li li rete yon gwo ekriven nan literati karayib ak ayisyèn toujou ap anseye ak etidye nan inivèsite a an frans nan afrik frankofòn ak nan etazini travay li tradui nan ven lang santral nan literati karayib la nan ventyèm syèk la se regilyèman reenprime pa edisyon yo gallimard nan koleksyon pòch l imaginaire mistè disparisyon li yo pa janm reyèlman te klarifye paske rès li pa te ofisyèlman retounen nan fanmi li jacques stephen alexis mouri jèn a laj an kòm coriolan ardouin zan ou kòm jean massillon coicou an oubyen ignace nau an suzanne roussy rele suzanne césaire ki fèt out nan poterie aux trois lets nan matinik epi ki mouri me nan depatman yvelines frans se yon fanm ekriven matinikèz pitit fi yon pwofesè flore william ak yon anplwaye nan yon faktori sik benoit roussi suzanne te yon etidyan nan école normale supérieure nan lane lè li te rankontre aimé cesaire yon ekriven politisyen yo marye jiyè yo te gen sis pitit an nan fen etid li yo li te retounen nan matinik e li te anseye nan lekòl segondè victor schlcher nan fòd fwans li te ko fondatris nan lane avèk mari li ak rené ménil nan magazin tropiques nan detansyon administratif nan matinik anvan yo te otorize rantre nan etazini yo andré breton dekouvri revi sa a epi imedyatman kontakte fondatè yo epi yo te vin zanmi avril jiyè nan dat avril li te jwenn otorizasyon gouvènè georges louis ponton pou akonpaye mari aimé césaire an ayiti kote li te envite pou patisipe nan kongrè filozofik ayiti a ane anvan an desanm henri seyrig manm nan delegasyon an nan lafrans lib nan etazini yo ane anvan an te adrese gouvènè a yon pwopozisyon pou vini li apre repitasyon an ki aimé césaire deja te jwi jan li te wè pou tèt li se konsa sou me suzanne roussi césaire pwofesè avèk kontra nan edikasyon teknik nan koloni a vole an ayiti an fanmi césaire te demenaje ale rete nan petit clamart nan hauts de seine lè sa a yo retounen nan matinik an aimé césaire demisyone nan pati kominis franse a an suzanne césaire te ekri yon pyès teyat aurore de la liberté epi li te retounen an frans kote li te anseye tankou yon pwofesè nan lèt nan kolèj étienne nan sèvres lè sa a nan lise teknik nan menm vil la li te separe de aimé césaire nan mwa avril li te mouri akòz kansè nan sèvo boris gamaleya ki fèt desanm nan saint louis nan la reyinyon frans epi ki mouri jen nan fontainebleau frans se yon powèt franse boris gamaleya se pitit gason yon manman ki sòti nan zile la reyinyon epi yon papa ris ki te emigre sou plas la aprè revolisyon oktòb la viktim nan lòdonans premye minis michel debré te fè nan lane lòdonans debré li te fòse avèk madanm li clélie gamaleya ak onz lòt fonksyonè kominis ak anti kolonyalis migre nan lafrans metwopolitèn li vin yon pwofesè nan rejyon pari a lè sa a li milite kont responsab nan mezi a te vin depite nan zile la reyinyon ak kont tout kreyasyon ki vin aprè nan ran an premye nan yo ki biwo pou devlopman nan migrasyon yo nan depatman yo nan lòt bò dlo ki òganize emigrasyon an nan moun depatman lòt bò dlo nan tè pwensipal la kòmanse nan ant ak timoun te voye soti nan zile la reyinyon nan depatman metwopoliten ki te pèdi popilasyon se ka sa a li te ye tankou timoun yo nan creuse boris gamaleya kòmanse ekriti nan literati reyinyonèz an avèk vali pour une reine morte yon travay pibliye sou kont otè kòm fondatè pou li kòm gouverneur de la rosée ekri pa jacques roumain pou literati ayisyen oswa le cahier d un retour au pays natal ekri pa aimé césaire pou antiy michèle montantin ki fèt out nan bastè nan gwadloup frans se yon fanm ekriven otè pyès teyat ak chèf dantrepriz franse gwadloupeyen michèle montantin se pitit fi yon koup melanje papa li te yon pwofesè nwa nan lèt klasik ak gwadloupeyen ak manman li te blan ak parizyèn yon edikasyon konsantre sou literati ak yon pasyon pou teyat li etidye nan inivèsite a sorbonne paris ak li te prann yon lisans nan lèt modèn nan edikasyon li gen tou yon diplom nan lèt klasik nan sant dramatik nan sid est aix en provence li vin estajyè nan inivèsite rechèch ak la dramatik nan nancy nan nancy michèle kokosowski anseye li metòd la grotowski nan ane yo li akonpanye mari li aktè slovak nan tchekoslovaki ak vin tounen yon chantè ak konpozitè nan yon gwoup rock li te retounen nan gwadloup nan lane epi li te vin yon pwofesè nan kolèj li te dirije pa jack lang ki nan lane li te ankouraje li pou te kandida kom direktè nan sant lan aksyon kiltirèl nan gwadloup li pral rete la pou sis ane li kontribye nan kreyasyon asosyasyon livres en l le ak salon du livre de la guadeloupe nan lane li te resevwa bousdetid beaumarchais la pou pyès teyat li vie et mort de vaval epi yo pral nan chvalye nan lòd la nan la ak lèt li se yon manm nan konsèy administrasyon nan park nasyonal nan gwadloup depi li te direktris jeneral nan cei ba centre d échanges informatisés branche antilles yon platfòm pou kominote pou pò a ak ayewopò gwadloup nan lane li resevwa prim a entè konpayi avenir sou jiyè li vin premye fanm lan tankou direktris nan ude medef gwadloup li kontinye ap patisipe nan lavi teyat tankou prezidant nan komite ekspè pou teyat nan d r a c direktè rejyonal nan afè kiltirèl ak asosyasyon an tèks nan mo pyès teyat vincent placoly ki fèt janvye nan le marin matinik frans epiki mouri janvye nan fòd fwans se yon ekriven ak militan politik matinikè akote negritid la ak kreyolite li defann espesyalman ankraj ameriken an surtout nan matinik li te nationalis ak manm fondatè gwoup revolisyon sosyalis grs vincent placoly fèt nan le marin nan yon fanmi mèt lekòl nan kòmansman ane la li fè etid segondè li nan lise schlcher nan fòd fwans kote li rankontre ki moun ki pral konseye li pou plizyè ane rené ménil li kontinye etid li nan frans nan lise louis le grand pita etid literè nan sorbonne kote li resevwa yon diplòm yon metriz aprè sa li retounen matinik kote li anseye nan diferan lekòl sitou nan lekòl nòmal primè nan li fonde gwoup revolisyon sosyalis avèk édouard de lépine édouard jean elie philippe pierre charles ak gilbert pago tankou seksyon matinikèz katyèm entènasyonal ki mande pou endepandans matinik li vin an menm tan an yon ekriven rekonèt avèk woman premye li yo la vie et la mort de marcel gonstran an ak l eau de mort guildive an kèk zèv les antilles dans l impasse des intellectuels antillais s expliquent édouard glissant laurent farrugia yves leborgne vincent placoly roland suvélor etc témoignages recueillis par alain brossat et daniel maragnès pari éditions caribéennes l harmattan li fèt out se fondatè ak manadjè konsiltan enstitisyon the creole clearinghouse pp in the production of a cbc radio one special on haitian creole being alive and well in montreal see dr yves dejean s book ann nou etidye lang nou an the creole links page an indexed growing and very up to date assortment of links to online haitian creole texts dictionaries language tools and resources literacy and curriculum materials and other educational resources as well as links to haiti culture and history related sites and documents the kepkaa komite entènasyonal pou pwomosyon kreyòl ak alfabetizasyon comité international pour la promotion du créole et de l alphabétisation international committee for the promotion of the creole language and creole literacy formerly kipkaa trilingual website regularly edit all the french and haitian creole texts and create the english translations of all kepkaa related online published documents in montreal and mason previously collaborated in the production of a cbc radio special on haitian creole weber sicot ki fèt se yon mizisyen konpozitè ak lidè gwoup ayisyen li te yonn nan de fondatè konpa dirèk yon estil danse nan mizik ayisyen nan ane yo an li te komanse yon karyè solo e li te devni youn nan pyonye ki nan kadans rampa ensemble weber sicot sinfonia sep super ensemble weber sicot lpibo ilp weber sicot la flèche d or d haïti lpibo ilp super ensemlbe weber sicot lpibo ilp weber sicot et son super ensemble lpibo ilp weber sicot lpibo ilp super ensemble weber sicot lpibo ilp super ensemble weber sicot la flèche d or d haïti lpjet ibo jet super ensemlbe weber sicot lpibo ilp super ensemble weber sicot lpibo ilp weber sicot celini rc super ensemble weber sicot lphit parade hpr weber sicot celini rc weber sicot celini rc le super ensemble weber sicot lphit parade hpr ensemble weber sicot lp super ensemble weber sicot lpibo ilp super ensemble weber sicot lpmarc mdvg weber sicot lpmini mrs weber sicot lpmacaya mcy weber sicot lpmini mrs weber sicot lptriomphe tma weber sicot lpjj jj weber sicot lpmarc marc weber sicot et le thoray all starslpmarc marc weber sicot lpmini mrs weber sicot orchestre le jeunelpmusique des antilles mda weber sicot lpbetami bta weber sicot lpdelta dr super ensemble weber sicot cd weber sicot lp weber sicot the cabane choucoune ensemble la belle créole g ol weber sicot and his cabane choucoune ensemble la belle créole weber sicot cdgeronimo gr nemours jean baptiste rele maestro ki fèt sou fevriye ayiti epi ki mouri sou me se yon saksofònis ak direktè mizikal ayisyen yon mizisyen kreyòl li ap jwe mizik sa konpa li te konsidere kòm youn nan kreyatè yo nan konpa dirèk yon stil mizik ayisyèn papa li te clément jean baptiste ak manman li te lucienne labissière nemours jean baptiste te fondatè ak maestro gwoup mizisyen nemours marye avèk marie félicité olivier sou septanm li gen de ti fi yvrose marie denise ak yon ti gason yves nemours nemours te kreye anpil chanson pou zanmi ak fàn ti carole pou yon fan kouri te selèb nan lane se yon mizisyen li se yon atis mizisyen kreyòl li ap jwe mizik sa pyanis konsertis li ap jwe nan gwoup sa nan mwa me micheline laudun denis selebre swasant ane karyè pyano pandan yon gala mizik nan karibe hotel la li se yon ansyen elèv nan konsèvatwa nasyonal la nan mizik ak dans nan pari madanm denis te yon pwofesè an favè repètwa nan klasik twa mèt nan seremoni kanpe sou podium nan diferan kote nan sal la prezide sou sa a istoryen seremoni bèl michel succar raoul denis jr ak madam elisabeth alphonse ekriven divès mete nan kat kwen espas yo repwodwi evènman an imaj sot pase yo resital yo ak foto jèn familye denis nou te wè tou pòtrè gwo atis ayisyen ki te travay avèk li sal la te plen yon odyans gwo ak trè chofe osijè done aswè a te kòmanse avèk yon ekstrè nan maksaens denis fim à ma mère yon pòtrè karyè ak evolisyon nan pyanis la apre mèsi atis la nan vwasove li finalman parèt an pèsòn sou podium a anba cheers yo nan piblik la li demenaje ale rete nan pyano a grand nan onè nan peyi l li chèf anvan li yo justin elie a ap jwe songs mountain travay imòtèl nan sa a gwo konpozitè ayiti li se vire a nan nicole saint victor yon gwo zanmi ak kolaboratè pyanis onè pa chante sa a italyen preghiera lapriyè fulvio sbrighi chante sa a trè chofe byen rann pa soprano a akonpaye pa mrs denis ak kòd li plake konpozisyon an sanble nan sans amoure an reta enjenyè nan son patrick audan bon mizisyen ki te entwodwi pa raoul denis jr pale ak temwaye sa l dwe madame denis ak mari li raoul nan aprann teknik yo nan anrejistreman dezyèm moman mizik la onore madame micheline dalencour yon pyanis pi popilè ak edikatè li jwe duet ak granmoun aje li ak zanmi yon adaptasyon pou de pyano nan envitasyon nan waltz la pa carl maria weber nou sitou konnen vèsyon an òkès te duo a anpil bat bravo elisabeth alphonse prezante madam sabine boisson ki amelyore pwofesè a mizik ki resevwa fòmasyon ak leve mizik nan osi jèn mond akademik ak travay tou ak pwofesè a jadendanfan pa senp metòd modèn li yo young ak gwo lyrical soprano monette alcin la prezante bay piblik la nan imaj videyo li konkeri pyanis la ak mari l pa ekselans nan chante sansiblite ak teknik vokal li yo monet léopold alcin ak pyanis la te ofri pèfòmans plizyè nan tan lontan an anpil apresye soprano a ak yon ekipe etap sipèb se sou podium la li te akonpaye pa chanm òkès vibrayiti la ak yon flutis nan soulajman double oswa fè kòmantè chante l nan ekstrè nan kanton apollo ak dafne haendel la òkès la akonpayé pa pizzicati èske hodjson choiratè ak direktè nan saint louis sacré coeur koral fè lwanj pyanis la li te aktivman kolabore avè l depi epi pa janm neglije envite li nan opòtinite yo konsè gwo nan koral la ak selebrite lòt jèn ayisyen ameriken pyonis suki guerrier admiratè fervent michelin laudun denis te prezan tou li te tou bay kontribisyon li pa jwe opus etid andré pasquet dadou ki fèt out nan pòtoprens ayiti il est le neveu du très grand rodolphe dòdòf legros il est gitaris konpozitè chantè aranjè ayant fait les beaux jours du tabou combo dont il était le maestro de à il quitte cette formation musicale pour fonder avec son frère tico pasquet le magnum band la seule différence qui connatra un très grand succès dans les antilles et en europe il a commencé à jouer de la musique à l âge de ans avec son cousin pierre prato par la suite avec un autre grand de la musique haïtienne tit pascal à l âge de ans on le retrouve avec les grands noms de la musique haïtienne de l époque le trompettiste raymond sicot le grand maestro raoul guillaume musicien polyvalent il est capable de jouer presque tous les rythmes salsa djaz funk blues reggae ses albums ou des musiques comme chercher la vie evolution cosmique peuvent en témoigner on peut aussi l écouter dans une brillante interprétation de ne me quitte pas de jacques brel sur son album live at berkeley il est également un excellent chanteur avec une voix unique dans la caraïbe carlos santana a interprété mabouya un de ses succès avec le tabou combo sous le titre fou fou foo foo malheureusement il n est pas crédité de ce titre guitare magazine le classe parmi les meilleurs guitaristes au monde en il participe au festival des jeux olympiques avec sa formation musicale le magnum band il est aussi acteur à ses heures c est l un des musiciens haïtiens et caribéens les plus complets et les plus respectés au monde carimi se yon gwoup mizisyen ayisyen popilè yo ap jwe konpa yo rete nouyòk gwoup sa kreye nan lane carlo vieux richard cavé ak mickael guirand travay ansam nan domèn mizik lè yo konnen eta peyi yo ayiti san sekirite yo chak te deside kite kay yo epi ale etazini ti gwoup sa a te reyini nan nouyòk pou yo te touche tan pase aktyèl yo nan yon karyè potansyèl chak te gen menm dezi pou pouswiv mizik e lè yo te pran de premye lèt nan premye non yo carimi te fèt nwaye tèt yo nan estidyo a nan espwa nan kreye yon nouvo son youn ki te estraòdinè nan endistri a klas mizik ayisyen nan moman sa a mesye yo te jwenn tèt yo mete nan papye kèk pwofon lyrics chaje sosyalman ki kouvri pwoblèm yo ki nan peyi natif natal yo ayiti bang bang soti nan ete touswit carimi te vin yon non kay yo rekonèt yo kòm youn nan premye gwoup jenerasyon ki pi jèn yo pou mete mizik deyò sou presyon politik yo ak sekirite deterye nan ayiti yo te fè apèl dyaspora ayisyèn an ki te chape peyi a avèk mizik ak tou fizikman kòm sirèt je pou medam yo carimi te pwospere nan tout ane yo receiving accolades from the international music scene including best album of the year carimi has risen to the top of the charts across billboards best in haiti guadeloupe paris guyanne francaise canada and parts of europe anvan yo te kounye a yo gen carimi genyen kat albòm sou kont li se yon mizisyen li se yon atis mizisyen kreyòl li ap jwe mizik sa konpa li ap jwe nan gwoup sa gwoup mizisyen sa a te fonde an albòm rezilta ki te chante pa réginald cangé pè las ak kenny desmangles kennyway te sòti nan lane plizyè mizisyen ak de chantè sa a te kite gwoup pour fonde pwòp gwoup yo fasil ak five o nine yo te ranplase pa de lòt chantè jean edouard jean baptiste rele frero ki retounen nan gwoup la ak klemay epi pita wilder octavius rele wid ansyen manm g des cayes sou mèkredi novanm zenglen sòti yon albòm rele rezilta pi rèd li te pwoodui pa zenglen production music production team rezilta avèk jean brutus dérissaint dener céide bato nicoena pandan plis trent ane zenglen te kreye albòm estidyo pou tradui se yon ayisyen li se yon atis mizisyen kreyòl li ap jwe mizik sa li ap jwe nan gwoup sa il est né à jérémie une ville du sud ouest d haiti le avril il est encore célibataire il vit entre paris et new york il est dans le ème arrondissement de paris et à brooklyn il est l arrière petit fils du feu président haitien florville hyppolite son père mr jules devait immigré aux usa dans les année et a trouvé la mort sa mère une fille hyppolite est commerante retraitée ses parents ont eu enfants dont certains se trouvent aux usa et au canada un frère medecin une demi soeur technicienne de labo un oncle medecin et plusieurs de ses cousins et cousines sont aussi medecin dentiste infirmière presque tous dans le domaine médicale sauf lui qui n a pas prit cette direction il a un amour fou pour sa ville natale dont il veut la developper en organisant des ateliers d art pour des jeunes trouver des dons pour la population de cette ville qu il vient de jumeler l année dernière on peut trouver ses oeuvres sur facebook youtube dailymotion myspace etc il a aussi donné des stages pour certaines écoles du languedoc roussillon avec le conseil regional et il fait des formations pour des professeurs de danse il donne des stage de temps à autre à paris et en province de la france on peut voir certains de ses spectacles sur le site de mtv fr ou sur dailymotion com bertrand jules a commencé sa carrière en partie en haiti et il vient de l école de rmt regine montrosier trouillot un bref passage à la haitian american ballet and arts et après son bac il est venu à paris il a dansé dans let s get the rithm au casino de paris lors du spectacle de fin d année de l academie qu il a fréquenté à paris o il est resté année à étudié le ballet le jazz et a préparé son diplme d état de professeur de danse il a obtenu une bourse d étude du gouvernement franais en pour étudier l art il a d abord fréquenté le centre de rosella highttower à cannes en france il a continué son cursus à l academie de danse de paris studio paris centre o il a terminé et décroché un diplome d état dans le ballet du roi christophe en une chorégraphie montée et dansée par lui mme et conu pour le ballet folklorique d haiti dirigé par nicole lumarque il a joué le rle d un pauvre haitien qui rve d tre un roi un ballet imaginaire dansé au rex theatre à port au prince il a colaboré avec pas mal d artiste haïtien franais venezuelien et americain dont emeline michel master dji james germain shy deeh marina carliste lynnsha nell daniela murillo il a fait des spectacles pour des associations humanitaires de à à paris il oeuvre pour l association des artistes haitiens de france par cette association il a fait jumeler sa ville natale jérémie haïti avec villers cotterets la ville d alexandre dumas deux villes qui on en commun cet écrivain il continue à trouver des dons pour aider la population haitienne son nom d artiste est jay b special et il est à suivre son premier album give it up for jay b est sorti en cet album a été enregistré en moitié à paris par rejs gambou un musicien guadeloupéen et en haiti par fabrice rouzier une référence haïtienne mixé à new york par papa jube un musicien haïtien vivant aux usa il a tourné vidéos clips tous mis sur www youtube com artistjayb en un single intitulé independance est sorti ce cd deux titres a été enregistré et mixé à paris par mr gambou on trouvera deux magnifique titres dessus un sur la politique d haiti et l autre sur la mentalité haitienne en un maxi single cd dvd intitulé cambiar est sorti il a été enregistré mixé à paris à kayneex sound plant studio il comporte trois titres et un clip c est une reprise des musiques du defunt artiste timano jay b nous fait revivre les année sur ce cd dvdc le clip cambiar une magnifique chorégraphie de danse srilankaise un mélange d asie et de caraïbe lody auguste ki fèt novanm nan jeremi nan depatman grandans se yon chantè ak mizisyen ayisyen papa li prosper auguste te yon pwofesè literati ak syans syosyal manman l anne persener te yon enfimyè fanm saj li deja gen cd an sikilasyon sin pa rele ki soti an desanm dekwoke l ki soti an desanm enpi yon konpilasyon ki soti pandan ete lody auguste chante plizyè tèks powèt georges castera tankou pitit malere rankit bri ki kouri m anvi chante peyi m kanntè lamayot poto sou latè li adopte martha jean claude ak toto bissainthe tankou modèl li reprann yon chante toto bissainthe ak yon chante martha jean claude nan cd sin pa rele li konpoze yon chante pour martha jean claude ki rele fanm vivan pa konn mouri lody auguste ap travay ak pierre rigaud chery depi pase lane pierre rigaud chery konpoze epi fè aranjman pi fè chanson lody chante se pierre rigaud chery ki veritab reyalizatè cd sin pa rele a lody auguste te fè yon sejou nan peyi kanada pou li kontinye etid metriz ak doktora nan domèn jesyon sèvis sante ak nan domèn syans zimèn li fè konesans ak de lot mizisyen enteresan tankou yoel diaz yon gran pyanis kiben alex bellegarde yon kokenn kontrebasis kebekwa alex gordon yon gran pyanist anglè orlando laviel ki se yon gran pèkisyonis kiben lody auguste devlope yon pratik ak ekip mizisyen sa yo nan monreyal kebèk pou patisipe nan de espektak solidarite ak plizyè pèp pèp palestin pèp irak lody auguste patitipe nan plizyè espektak kont lagè e pou lapè manman lody auguste tou li gen pitit yon gason ki rele mandela e yon fi ki rele kwame lody auguste enterese anpil tou nan entèvansyon kominotè nan sante li patisipe nan fonde yon klinik imanitè depi lane nan kafou fèy potoprens ayiti pou ede fanm ak ti moun ki nan nesesite klinik imanitè sa a rele aprosifa asosyasyon pou pwomosyon sante entegral lafanmi zèv enpotan lody auguste georges alan cavé rele alan cavé ki fèt fevriye nan vil nou yòk etazini se yon chantè konpa orijin ayisyèn li fè pati yon gwoup mizikal ayisyen ki rele zin cavé te fèt nan ayiti ak li te pase pifò nan ane adolesan li an ayiti manman li yanick jean te yon ekriven e papa li te yon powèt ekriven ak direktè atizay rele syto cavé cavé souvan akonpaye papa li pi popilè nan tounen li nan karayib la matinik gwadloup sent lisi frans etazini ak kanada antoure pa moun ki te renmen boza epi ki te fèt nan ekriven yo li te natirèl pou cavé swiv mezi yo pandan li te adolesans alan souvan te jwe gita li tap pale soti santimantal ak sensè mo ak melodi ki nan anpil odyans te sanble pi lwen pase laj li premye pèfòmans cavé te rive lè yon aktè nan yon pyès te malad epi li te mande pou li chante la personne resepsyon nan odyans trè chofe osijè kristalize pou cavé dezi a gen yon karyè mizik ak alan cavé te vin yon non nan kay la an ayiti nan li te rankontre ak alex abellard ak eddy saint vil odisyon ak cavé te byen vit siyen pou gwoup la zin gwoup la lage premye albom yo o pa nan lane plis pase de deseni pita gitaris konpozitè zin eddy st vil klavye ak lidè alex abellard ak manm nan gwoup li yo rete popilè avèk balad dous ak konpa tradisyonèl ayisyen melanje ak son an nan reggae ritm ak blues ak zouk vwa cavé a pafwa karakterize kòm seduizan konsiderableman ede siksè nan gwoup la cavé te vin tounen yon konpozitè prolifik avèk yon katalòg nan chante ak anrejistreman nan lang angle franse ak kreyòl ayisyen lè yon fwa mande kisa ki enspire li li reponn tou senpleman lavi ak moun li te di ke li ta pito yo vin chonje kòm ekriven ak konpozitè kòm li pran pa jis talan men pasyon aspirasyon disiplin ak travay pou ekri chante ak lage yon albòm li selèb nan kominote franse karayib la cavé te kolabore avèk lòt pèfòmè byen koni nan mizik zouk konpa franse ak karayib tankou malavoi mario devolcy tanya saint val haddy n jie roy shirley ak les ténors du zouk nan lane li te lanse premye albòm solo li se pa pou dat ki te yon gwo siksè albòm sa a sanble transando baryè nan lang ak son kiltirèl ak melodi li popilè nan japon afrik ak amerik disid menm si koute pa ka konprann mo sa yo li kontinye gen yon karyè solo epi li te lage senk albòm solo li anrejistre plizyè albòm avèk gwoup zin an pami yo o pa nan lane ak kanpe sou yon bit an li te patisipe tou nan albòm malavoi malovi n jie ak les ténors du zouk an all i want te rekonpanse pa unique productions nan boston an li pibliye yon albòm solo sé pa pou dat christiane vallejo ou valejo ki fèt nan sainte marie nan matinik frans se yon chantèz fransèz zouk li te egzèse talan li nan danse ak chante ak nan laj zan koral pawas li kòm yon mezo soprano nan lane li remake pa ronald tulle ki ba li premyè chans li anpil reyinyon pral swiv eric virgal malavoi tabou combo harry diboula kali monique séka beethova obas tanya saint val henri guédon paulo albin an li entègre gwoup eric virgal ak ki moun li fè premyè tounen li nan matinik nan gwadloup ak nan ayiti li te ale nan cim yon lekòl djaz nan pari soti nan rive li fonde yon gwoup bigin djaz christiane vallejo quartet nan lekòl li te patisipe nan chan des sirènes ansanm ak plizyè atis fi ki gen ladan émeline michel tanya saint val ak céline fleriag epi nan tout edisyon jouk an ricolé ak assassins se premye siksè pou christiane vallejo an premye albòm christiane te prè li te rele autrement ak te pwodui pa yes production li travaye avèk chris lovard peggy didier nan lane li retounen matinik li ekri pou lòt moun ak premye esè li se albòm tempo zouk la an li pibliye dezyèm albòm solo sans faux semblants li fè yon tounen nan kanada matinik gwadloup ak gyàn nan lane li kreye gwoup valéjolive ze group la nan lane li kreye trahie yon tit ki gen zouk konpa ak r n b li chante nan etazini ak afrik nan mwa jiyè christiane valejo vin christiane vallejo li eseye lòt mizik avèk sael pou reggae marvin ak kalash pou reggaeton marie jo zarb pou pop alfredo de la fé youn nan mizisyen kiben jwe avèk li sou chanson reste li travaye avèk médhy custos princess lover peggy bajal steeve pierre louis jocelyne labylle eric virgal marvin pou yon nouvo albòm an shedly abraham lidè gwoup vayb reyalize senp tou pré mwen jocelyne béroard ki fèt septanm nan fod fwans nan matinik se yon chantèz matinikèz li se yon atis chantèz kreyòl li chante mizik zouk sèl oubyen avèk gwoup kassav sou me li chante avèk siksè nan olympia nan solo kèk jou aprè piblikasyon doub albòm li yen ki lanmou an li chante on n oublie pas ekri pa serge bilé avèk plizyè atis ak pèsonalite pami alpha blondy tanya saint val harry roselmack admiral t jean marie ragald ak chris combette chante sa a se yon omaj pou viktim martinikèz nan krach out pou yo pa bliye evènman sa a ak ede avca association des victimes de la catastrophe aérienne pou kolekte lajan se yon antilyè li se yon atis mizisyen kreyòl li ap jwe mizik sa li ap jwe nan gwoup sa jocelyne labylle se yon chanteuz antillaise ki ne ater guadeloupe an nan koumansman anne layo i te mamb a group zouk orchestra an i sorti album quand tu veux ki se yon souf ba zouk fen deseni la duran deseni la i fe yon lo tourne nan francophonie la i anrejistre muzik èvè yon lo artist ladan yo t vice an i sorti yon albom gro ka ak extre grev finalman an avan i tro tar èvè jocelyne beroard sylvanise pepin ki fèt nan fòd fwans se yon antiyèz li se yon atis mizisyen kreyòl sylvanise pepin te elèv nan lekol primè l ermitage lè li gen douz zan youn nan kouzin li yo te enskri li nan konkou joselito li resevwa premye pri pita claude confiant fè li patisipe konkou chanson kreyòl gala de la gamme gertrude seinin lola martin ak sylvanise pépin te fonde yon gwoup mizisyen rele les trois in li abandone etid li ak mizik yo aprè klas segond pou rezon fanmi gras a marie laure vernon li danse nan les ballets martiniquais ak vwayaje nan bèljik itali lond nouyòk li travay pandan plis pase trant ane nan sal vil la pita avèk vye moun li rankontre paul hannibal ki fè li chante un mari un amant un ami avèk claude confiant li anrejistre twa albòm pami mazouk sé ta nou li chante tou konpozisyon loulou boislaville fernand donatien maurice jallier joléne nayaradou guy methalie victor therme léon sainte rose roger nally trè souvan avèk sully londas jean ballustre nellancry barel coppet victor therme depi li ekri ankò ak kèk nan tèks li yo te prezante pa cyril cinelu ansyen kandida nan zoukamine futur star martinique ak star académie ak aicia corbionà nan diferan konkou chanson kreyòl li vle kontribye sove patrimwàn mizikal antiyè ak fòme jèn mizisyen ak aktè li se manman kat pitit fi jerome dayard rele tibob de nazareth ki fèt desanm nan jakmèl ayiti se yon mizisyen ayisyen li se yon atis mizisyen kreyòl tibob de nazareth fèt nan jakmèl yon komin nan sidès ayiti kote li fè etid primè nan lekòl prive l école des frères de l instruction chrétienne li fèt etid segondè li yohe pursued his nan pòtoprens nan centre d etudes secondaires sant etid segondè ak nan institisyon saint louis de gonzague aprè li pase egzamen li li vwayaje nan etazini pou kontinye etid siperyè nan inivèsite connecticut li kenbe yon diplòm nan matematik ak syans aktyè e yon metriz nan finans entènasyonal mba administrasyon zafè li resevwa yon lisans asirans lavi ak sante nan leta connecticut li kontinye etid pou yon premye doktora nan dwa entènasyonal depi anplis li se yon espesyalis sètifye nan domèn benefis anplwaye certified employee benefits specialist cebs manm nan plizyè asosyasyon kiltirèl ak pwofesyonèl li fonde young haitian talents jth yon asosyasyon kiltirèl ak lajenes reyi yon òganizasyon ki gwoupe jenn ayisyen nan twa zòn nan etazini nouyòk connecticut new jersey asosyasyon sa a òganize nan connecticut nan lane nan koperasyon avèk govènman ayiti premyè konvansyon entènasyonal pou jenn ayisyen tibob de nazareth se popilè nan lemond mizikayisyèn li se yon chantè ak yon konpozitè li chante tankou chantè nan gwoup popilè nan ayiti ki gen ladan d zine li te pwopryetè gold platinum diamond entertainment llc gpde yon labèl pou pwodiksyon ak pwomosyon atis nan mache ameriken ak karibeyen anplis li se yon powèt ak filozòf popilè li ekri anlè lanmou adolesan ak esè politik filozofik ak mistik tibob avèk géraldine madam li genyen twa pitit darrel dora ak daylin marcien guy frantz toussaint rele gifrants ki fèt janvye nan vil okap ayiti se yon mizisyen ameriken li se yon mizisyen kreyòl li ap jwe mizik sa mizik rasin siwèl gifrants se yon manm fondatè gwoup sa plak sakad rebati kay la manman li se marie thèrèse valcourt ak papa li se jean baptiste toussaint li fè etid primè li nan lekòl frères de l instruction chrétienne okap ak etid segondè li nan kolèj notre dame du cap haitien li te genyen premye pri nan konkou nasyonal ki te òganize pa radyo nationale nan pòtoprens premye pou fèt sen valenten nan mwa fevriye e premye pri tou pou fèt dèmè nan mwa me menm ane sa tou li vin pati pandan li k ap etidye dwa nan fakilte de dwa nan okap li ap viv ozetazini depi lane aprè sakad ke li soti avèk nikòl levy ak ronald felix gifrants kontinye fè mizik e li te jwe nan anpil kote nan kòt lès etazini de miyami florid jiska portland maine san konte kanada kote misye pèfòme tou gifrants ekri mizik klasik tou e parèt avèk yon konsèp yo rele natif ki li fini pa devlope aprè pliske rekòt kafe nan fouye etidye mizik rasin vodou rara e mizik anba tonnèl nan peyi dayiti gifrants envante konsèp natif pou pòte yon son pi otantik nan mizik ayisyèn an kòt lonbrit gifrants rete byen makonnen ak bèl ti manman ayiti cheri e lanmou sa nan tout mizik li ram se yon gwoup ayisyen li se yon gwoup mizisyen rasin kreyòl nan pòtoprens ayiti gwoup sa gen non li de inisyal de fondatè li richard auguste morse mizik li te dekri vodou rock n roots yo te komanse fè mizik ansanm an e premye album yo sòti an mizik yo gen eleman tradisyonèl vodou tankou tanbou petwo e rara ak rock n roll yo gen chante an angle franse e kreyòl ram popilè pou pèfòmans jedi swa yo nan otèl oloffson nan pòtoprens raoul cédras te bani chante fèy nan tout peyi a paske yo te panse li te yon chante ki tap supòte prezidan egzile jean bertrand aristide yo te kontinye jwe chak semèn kont menas touye yo te resevwa jis lè yo te eseye kidnape morse an yo goumen ak nouvò majistra pòtoprens lan ki te supòte aristide e pat mouri nan atant asasina lò kanaval yo ram ap toujou chache pwovoke sipòtè aristide yo li ap jwe mizik sa mizik rasin li jwe avèk moun sa yo king posse se yon gwoup mizisyen ayisyen li ap jwe mizik sa yon melanj rap raga folklore ak konpa ki vin yon stil nan mizik ayisyèn yo domine stil kanaval la king posse te fonde nan lane nan petyonvil avèk senk chantè yo chante plis an kreyòl li sòti premye albòm li pa bat kow nan mwa desanm li te trè popilè nan lane nan lane gwoup sa a resevwa prix révélation de l année avèk merenge li koul non plis pase moun te achte li king posse te vin gwoup envite pou aktivite espò kanaval ak festival nan ayiti ak nan dyaspora ayisyèn nan king posse gen kat albòm estidyo ak yon albòm live li chante nan kanaval nan videyoklip ak yon fim ki soti nan mwa desanm inspire tit abandone king posse enfliyanse anpil mizisyen volo volo de boston se yon gwoup ayisyen li se yon gwoup atis mizisyen kreyòl li ap jwe mizik sa konpa volo volo de boston ou senpleman volo volo te fonde nan mwa desanm nan boston massachusetts anba non ayiti combo non an te vin chanje an volo volo de boston an avèk eric breneus kòm chantè ak ricot mazarin de ane anvan moise désir ak ti manno te vini nan gwoup la e anvan soti premye albòm caressé an chris bazile ak féquière lucien te antre nan gwoup la kòm chantè gwoup la te vin tounen yon siksè entènasyonal imedyatman aprè yo te lage albòm caressé ki te pòte yon tit djazz lanmou an nan peryòd pandan yo tap vwayaje atravè ayiti frans ak zantiy fransèz yo matinik gwadloup ak giyàn franse panama kanada ak atravè etazini kote yo te byen resevwa gwoup la volo volo de boston te resevwa anpil pri plizyè lòt kote ak sitasyon nan konsil ayisyen nan boston pou anpil ane ke li reprezante kilti ayisyèn lòtbò henriot valcourt rele boulo valcourt ki fèt fevriye nan kap ayisyen ayiti epi ki mouri novanm nan nouyòk etazini se yon mizisyen konpozitè gitaris solis ak akonpayatè ayisyen li te kòmanse chante ak jwe gita an nan laj zan nan laj li te deplase nan kanada kote li te etidye elektwonik ak aviyasyon li fonde kèk gwoup les copains zanmi nan ayiti les caraïbes karayib nan kanada ibo combo nan nouyòk lè li te tounen nan ayiti nan lane li te fòme yon gwoup rele horizon ki te pote yon souf nan djaz nan mizik ayisyen an de zan pita li te nanm nan gwoup karayib tekste tankou yon chantè epi gitaris an li te genyen premye pri epi li te resevwa yon plak lò nan festival creole troubadour nan kiraso yon ane pita nan lane li te genyen segon pri a epi li te resevwa yon plak ajan nan menm festival entènasyonal li se rekonèt kòm troubadour entènasyonal la li te reprezante ayiti toupatou li mouri novanm nan nouyòk the vocalist guitarist songwriter and arranger has been a founding member of such noted ensembles as ibo combo caribbean sextet pikliz djanm and haïtiando he has regularly collaborated with past and present musical greats such as azor lénord fortuné réginald policard jean jean and philippe toto laraque lionel benjamin mushi and jol widmaïer and ralph thamar his ensembles have shared the stage with danny glover and wynton marsalis and he has been a featured artist at the smithsonian folklife festival in washington dc he has mentored many of the most popular haitian vocalists of the past two generations including emeline michel beethova obas tifane tifany sejour and alan cavé each of whom have catapulted on to international careers he has written dozens of hits for these and other performers frequently using texts by acclaimed poet syto cavé including fè van pou mwen and jounen for emeline michel and limit solèy for tamara suffren valcourt s tante nini written in collaboration with cavé generated overwhelming excitement when caribbean sextet first released the recordings in the s these tunes remain a prominent and beloved part of the haitian soundtrack but this is boulo s long awaited solo album  in his words tout tan ma p konpoze pou anpil moun men sa nou kapab di se yon boulo pousan i m always composing for lots of people but this we can say is boulo and boulo it turns out is a dynamic and irresistible mélange of haitian roots rasin latin and brazilian flavors there s a hint of konpa dance music here interspersed with mizik dous sweet soulful music and as valcourt says yon ti tent yon ti souf de ròk anba an underlying tint a little breath of rock according to the artist his sound is alternately très cool très romantique très jazzy each song on this album is different valcourt explains that each piece represents yon lòt epòk mwen a different period in his life he takes his cues from tout pakou mwen all of the routes and journeys and encounters he makes born in cap haïtien but raised in port au prince valcourt was educated at the institution saint louis de gonzague and at the école georges marc before moving to montréal to study aviation and electrical engineering but after receiving his degree boulo had no interest in any career but music his ears were resolutely tuned into to american jazz blues soul and funk most notably the music of george benson chick corea herbie hancock keith jarrett and james brown simultaneously he was entranced by the musical scene in s and s brazil with the rise of antnio carlos jobim and gilberto gil leaders shaping the bossa nova and tropiclia movements  especially in tropiclia valcourt identified a connection with the haitian mizik rasin in its blending of afro caribbean rhythms with rock and roll and other popular music genres from blues to soul to tropicalismo these varied influences encouraged valcourt and his collaborators to explore the use of more contemporary harmonies alongside music more typically identified as haitian among these critical local influences have been twoubadou and mereng both frequently upheld as powerful national symbols se yon ayisyen li se yon atis mizisyen kreyòl li ap jwe mizik sa li ap jwe nan gwoup sa marc mathelier began playing classical guitar at the age of eleven a versatile and avid musician his styles of repertoire range from baroque to fusion alternative new age easy listening and classical to jazz standards on nylon strings guitar during a brilliant career marc has been featured nationally and internationally he has presented over four hundred and fifty performances and provides ever constant support to a number of non profit organizations and fundraisers besides his cd sounds and legends he also released under yama productions afternoon under the patio marc mathelier composer contributed his original music to several cd poetry and films projects marks the special release of compact disk recording souvenir a collaborative project by marc and award winning vocalist michèle sorel marc is a refreshing alternative to today s standard performances his music takes us on romantic and exotic voyages these exotic voyages celebrate music love and life with deepened artistry and incomparable guitar technique marc s music transforms it s a state of mind as he tastefully arranges and creates each piece of music marc successfully maintains introspective moods throughout his performance his mastery of the guitar and his variety of styles make him a virtuoso the purity of his playing elevates and suspends listeners leaving them with a lasting impression and a desire to hear more a winner of numerous awards marc has concertized with taste in many of the world famous venues in the united states he graces many distinguished stages including broadway new york s carnegie hall and town hall roberto martino ki fèt nan ayiti se yon mizisyen kreyòl roberto martino se pitit gason robert martino li rekonet an lead vokal nan djaz li ki rele t vice epi li trè apresye nan sektè gita lan tank pwovèb lan di l pitit tig se tig fo k nou ajoute ke depi ti gason li potko forme roberto te gentan nan koze djaz li se pou sa a manman li jessie alkhal jiska dat roberto genyen an bon an nan djaz li ki rele t vice kisa li ap regle ankò li pa a gentan regle lot koze paske djaz lan pran anpil plas se an djaz ki vwayaje chak semèn yo pa a nan chomaj menm et se youn nan djazz ki plus fe valeur kompas ki voye sou platfòm entènasyonal roberto se lidè vokal nan t vice epi nan menm moman se li menm gitaris lan li bay bon groove bokote ti fre li an reynaldo epi li fe animasyon fo k nou pa blye se li menm ki reprezante djazz lan denis raoul jr rele tou tira se yon mizisyen ayisyen li konpoze mizik sa yo sukaina ti gason siwomyèl mizikasyon chak fwa mwen sonje ti noe lamitye samba de raulinho li jwe nan gwoup sa dp express zeklè raoul denis jr se yon konpozitè mizik pyanis vyolonselis pwofesè edikasyon mizik ko pwodiktè televizyon ak prezantatè raoul denis jr se tou yon espesyalis nan zafè dwa dotè nan peyi li li fèt jen nan pòtoprens ayiti papa li raoul denis mas novanm te vann plak ak enstriman mizik manman li micheline laudun denis se yon pyanis entènasyonal li se yon pwofesè pyano tou raoul aprann jwe pyano avèk manman li epi lè li gen laj lane li te ale nan lekòl mizik sen trinite kote li te aprann vyolonsèl lè li gen lane manman li te aprann li jwe òg elektronik avèk metòd yamaha nan etid mizik klasik li raoul te benefisye bousdetid youn pou li swiv yon atelye mizik pou ti òkès klasik nan sendomeng epi yon lòt ke oea te bay li pou li ale pèfeksyone nan vyolonsèl konpozisyon ak amoni nan konsèvatwa inivèsite nasyonal peyi bogota nan kolonbi raoul kòmanse karyè mizik pwofesyonèl li nan lane a laj de an lè sa a li te fòme premye ti òkès li mini brothers avèk zanmi li joel widmaier aprè yon titan frè joel la mushy ki se yon gwo pyanis djaz te vini jwen yo nan gwoup la nan lane aprè yo li vin jwe avèk dp express kite youn nan gwoup konpa ayisyen kite pi popilè nan moman saa answit li fòme gwoup zeklè avèk zanmi li yo joel e mushy widmaier ak ralph boncy li patisipe tou nan plizyè albòm mizisyen ayisyen kòm les difficiles de petyonvil anplis de albòm zeklè ki te fè anpil siksè soti nan pou jis koulye a raoul pwodui albòm solo nan pami yo gen albòm sukaina ak albòm korekteman ki te fè yon siksè entènasyonal li fèt yon albòm enstrimantal ak yon albòm mizik relijye tou anplis li ekri ak pwodui patisyon orijinal pou balè fòlklòrik ayisyen ak plizyè patisyon orijinal pou sinema ayisyen pandan tout karyè li raoul patisipe tankou klavyeris ak anpil nan atis ki pi popilè nan peyi li menm jan tou li patisipe tankou yon vyolonselis nan plizyè òkès mizik klasik nan pami atis ki popilè anpil ke li te jwe avèk yo nou ka site megastar wyclef jean avèk joel widmaier li te ko direktè nan vèsyon ayisyen yon espektak mizik ki rele starmania ansanm avèk gwoup atis haiti en scène twoup la te jwe an ayiti epi nan monreyal anba sipèvizyon otè starmania a luc plamondon e se gouvènè jeneral kanada a onorab michalle jean ki te envite yo raoul dedye lavi li nan batay kont pirataj e respè pou dwa dotè nan peyi li li te patisipe nan fondasyon asosyasyon nasyonal mizisyen otè konpozitè ak entèprèt anacim epi tou dènyèman nan fondasyon asosyasyon ayisyen pwofesyonèl nan mizik raoul te patisipe nan plizyè seminè sou dwa dotè ki te òganize pa ompi organisation mondiale de la propriété intellectuelle nan genève briksèl wachintòn trinidad ak tobago ak ayiti pami atis ki plis enfliyanse mizik li nou ka site japonè tomita fransè jean michel jarre avèk grèk vangelis atis klasik raoul pi pito se vyolonselis yo yo ma epi atis djaz li pi pito a se pat metheny raoul se yon manm nan sacem société des auteurs compositeurs et éditeurs de musique ak ascap american society of composers authors and publishers jerry lamothe ki fèt oktòb nan bwouklin nouyòk etazini se yon sineyas reyalizatè pwodiktè ak aktè ameriken nan sinema ayisyen lamothe se nan desandan ayisyen ki fèt frantz ak marlene lamothe ki sòti nan pòtoprens ayiti lamothe te fèt oktòb nan bwouklin nouyòk kote li te leve nan east flatbush nan lane li te ekri pwodui reyalize ak jwe nan premye fim li yo amour infinity piki sou yon kamera dv sèl nan ven de jou pou se fim nan konsidere anpil kòm yon klasik anba tè iben amour infinity prezante premyè fwa nan festival la fim urbanworld vann sòti foul moun e li te yon pi renmen festival li ta ale nan pou genyen pi bon fim nan jamerican ak mizik prim lan chwa odyans nan festival hollywood fim nwa la li te tou klase pi wo odyans pandan the black cinema café run nan lane lamothe te reyalizatè nora s hair salon avèk aktè jenifer lewis lil kim tamala jones tatyana ali bobby brown jean claude la marre ak whitney houston menm ane sa a li te nan lis sou dis tèt blackfilm com nan gade lis nan lane lamothe te senaris reyalizatè ak pwodiktè pou fim endepandan blackout alessandra lemoine ki fèt septanm nan pòtoprens nan ayiti se yon aktris ayisyèn alessandra lemoine se pitit fi bob lemoine ak ketty claire jean louis li etidye nan institution sainte rose nan lima alessandra lemoine te yon prezantatris televizyon nan ayiti li jwe nan fim kòm millionnaire par erreur vip la prière d isha l automne en mille morceaux a knock at the door li jwe daphné laurent nan fèyton radyo vip vanité intrigue passion difize sou radio métropole pandan kat ane alessandra lemoine bay vwa li nan vèsyon kreyòl haïti mon rve mon amour yon dokimantè minit sou ayiti reyalize pa pent ak fotograf claude st rome alessandra lemoine te loreya nan premye konpetisyon ministè touris la te òganize sou ekotouris nan lane avèk dokimantè li port au prince ma ville an alessandra te koreyalize avèk deutsche welle radyo alman yon dokimantè sou timoun an ayiti l avenir des enfants en haïti fabienne colas ki fèt mas pòtoprens ayiti se yon aktris ayisyèn li jwe nan fim sa yo fabienne colas fè lekòl primè li nan école des surs religieuses catholiques e lekòl segondè li nan collège marie anne youn nan lekòl ki pi repute ayiti apre li fin pase bakaloreya premye ak dezièm pati li li fè etid inivèsite li an diplomasi protocol relasyon piblik ak relasyon imèn entèpretarya ak panyòl li gen yon ti frè rhoudini c joseph ak yon ti sè joyce f joseph papa li ulrick colas joseph se yon fotograf pou ticket magazine yon jounal lwazi ki se yon ekstensyon le nouvelliste ki se pi ansyen ak pi gran jounal kotidyen an ayiti gracia delva ki fèt jen nan kap ayisyen ayiti se yon chantè epi aktè ak politisyen ayisyen gracia delva fèt jen nan kap ayisyen li grandi nan machann desalin li jwe nan gwoup géro star pita djakout mizik ak pita zenglen nan lane li fonde gwoup li mass konpa sou jiyè an li swiv yon karyè politik li te eli depite nan marchand dessalinepuis réélu en sans tèmine manda li li te vle vini kandida tankou senatè nan l artibonite li te eli nan segon tou li tou prezidan nan klib nan l as dessalines li jwe tankou aktè nan fim ayisyen xième commandement reyalize pa moïse kharmeliaud li kreye yon fondasyon ki pote non li fondasyon gracia delva gracia delva marye avèk linda arney ak ansanm yo genyen de timoun justin ak joshua baptista lugendy saint hubert rele baky popilè ki fèt me nan okay ayiti se yon mizisyen ayisyen baptista lugendy saint hubert grandi nan yon fanmi mizisyen li se pi pitit gason paran li li kòmanse karyè lè li chante ak jwe avèk yon gita epi li jwe rap kreyol baky konpoze premyè chanson li paske m se ayisyen chanson sa a sòti nan mwa janvye  yon videyoklip sòti nan mwa mas baky vle denonse abi enjistis inegalite ayisyen fè fas yon remiks sòti aprè yon kolaborasyon avèk plizyè atis nan rap kreyòl dug g wendy k libr rhéal adolphe ak vanessa désiré li siyen pou labèl rkm record junior metellus ki fèt out nan pòtoprens ayiti epi ki mouri septanm se yon aktè ayisyen li se tou yon animatè radyo ak televizyon tou denyèman li te prezantatè starmax sou telemax pou dènye sezon gwo konkou dekouvèt talan sa li fè anpil eksperyans deja nan domèn radyo tankou kadans fm vision signal fm planèt kreyòl depi preske yon ane li ap travay kounye a kòm animatè e direktè pwogramasyon rch junior metellus se tou yon antrenè pèsonèl nan espò li anseye dans ayewobik kick boxing ak step danse nan gold s gym haiti depi an junior metellus se tou yon piblisis li prete vwa li ak imaj li pou anpil piblisite komèsyal ak videyo michelle judith jeudy ki fèt septanm nan kay jakmèl ayiti se yon aktris ayisyèn li fèt septanm nan kay jakmèl nan sidès ayiti trè jèn li poze pou foto li gen sis sè ak yon frè fanmi li enstale pòtoprens michelle judith fè etid klasik nan yon lekòl kongreganis epi kominikasyon nan fakilte piblik syans imèn an michelle judith kòmanse pa aza yon karyè nan sinema a yon zanmi envite li jwe nan yon fim pou tradui le personnage de patricia qu elle incarne dans protège moi de jean gardy bien aimé déborde alors des grands écrans et gagne la rue au point qu un deuxième réalisateur hérold isral le reconduit dans player sortie et que d autres veuillent en faire un classique l année suivante elle enchane avec un rle dans une publicité pour un contraceptif et une apparition dans vip feuilleton radiophonique à succès en haïti le film en décembre elle part s installer dans le sud de la floride aux etats unis en judith jeudy tourne une nouvelle publicité pour une maison internationale de transfert d argent et poursuit sa carrière d actrice en elle tourne à nouveau avec herold israel dans xtreme bleu l ancienne collaboratrice de l agence haiti press network haitipressnetwork com trouve cependant assez de temps pour poursuivre des études de nursing et pratiquer sa grande passion de toujours l art floral moise kharmeliaud gen pou vre prenon camille men li chwazi siyen tout fim li yo sou prenon kharmeliaud ki se prenon pitit gason l li se yon aktè ak reyalizatè ayisyen moise fèt bò kote de fer me aprè etid klasik li li etidye kominikasyon sosyal avèk metye jounalis men depi li kòmanse nan reyalizasyon ki vinn tounen sèl pwofesyon li ekzèse moise travay anpil nan mond odyovizyèl ayisyen an li pase plis pase lane ap kolabore avèk mancuso pwodiksyon nan zafè piblisite emisyon televizyon ak dokimantè kote li te okipe plizyè fonksyon tankou kameramann montè reyalizatè responsab pwodiksyon nan lane moise kharmeliaud fè wout pa li ann endepandan depi lè sa lap travay nan sinema kote li pwodui epi reyalize plizyè fim ki fè diferans sou plan teknik aprè yon fòmasyon sou sinema dokimantè li resevwa nan femis nan frans kharmeliaud vin konsantre plis sou fim dokimantè kote li kolabore ak kèk lòt reyalizatè tankou arnold antonin renaud dumenil ralph delly se yon aktè ayisyen li se pitit gason alain delly chèf òkès nasyonal ayiti paran li gen nèf timoun ralph delly te ezite ant yon karyè nan mizik lalwa oswa jounalis li pase yon ane nan inaghei men olye ale nan lekòl lwa li deside pou yo deplase pou pari kote li etidye kominikasyon nan inivèsite pari x nan nanterre pita nan nouyòk pou kontinye etidye nan corporate cable communications nan konpayi bmcc borough of manhattan community college ak nan cfv communications film video nan city college nan nouyòk ralph delly se yon jounalis ayisyen nan amizman a cibl espace fm metropole correspondent dellys award wining reporting has appeared on new york newsday caribbean globe and visions caraïbes in addition to national and international events ralph delly has reported extensively on the haitian music industry and on the haitian american community ralph delly also graduated from carlos albizu university of miami and received his degree in child psychology he began his working life in the media at le nouvelliste by contributing to a column called generation in magazine and cultural group cercle des jeunes haïtien cjh where he was in charge of the entertainment division which rapidly became the group s biggest operation through successful art exhibitions conferences and music concerts throughout haiti with his high school diploma in hand he made his choice and set out to snag a job at different radio stations until opportunity came knocking he supported himself with jobs as a dj while employed by radio metropole in port au prince he took part in a number of cultural events one year before graduating from high school he earned his first paycheck from working nightshift at radio metropole and hosting metropole by night after spending several years as a reporter and dj with radio port au prince and radio metropole and as correspondent in haiti for many foreign networks he became a reporter and a dj for echo de la metropole an independent radio show on fm wnwk in new york city for six years from to he was the program director and talk show host at radio soleil d haïti and new york editor for the caribbean globe he also wrote for the little haiti times ralph delly co produced and hosted boulevard des artistes a popular tv show in new york where he was often referred to by the musicians as the artists show later ralph was chosen to co host vide yo ak video and challenging every single show on haitian television he has contributed to the advancement of haitian music whether through his articles in boyo magazine le floridien caraïbes express showbiz magazine pyramide magazine spotlight magazine and the haitian times or on his radio shows ralph delly made his name and career by reporting on the haitian music industry he won several prizes for multiple stories and became one of the most famous entertainment journalists in the haitian community he reported for the haitian times creating more controversy with reports and gossips on his popular column the delly dish ralph has helped and worked with almost every band and artist of the so called new generation he served as press attaché and pr for zin for about ten years work with lakol phantoms zenglen sokute jam see well just to name a few ralph delly is truly an international entertainment journalist and has reported from more than countries mainly in the fields of show business for numerous radio stations and publications and has headed up various magazine and newspaper launches in the diapora he has also served as the spokesperson for compas festival and haitian independence festival he became media editor and travelled widely on new developments in the media and the music industry taking a special interest in haitian music he was one of the first haitian journalists to research and present a conference about haitian music in paris in raphael stines ki fèt e fevriye nan pòtoprens nan ayiti epi ki mouri out se yon aktè pwodiktè ak reyalizatè ayisyen li fè etid nan teknik fim nan nouyòk li fè pwodiksyon dokimantè cptc nan kinstòn nan jamayik aprè etid sinema nan etazini li rantre nan ayiti li fèt pwodiksyon dramatik ak imoristik avèk aktè ak komedyen ayisyen nan lane li reyalize premye fim sinema lan map pale nèt kout fim sa a se yon adaptasyon enspire pyès teyat jean cocteau le bel indifférent avèk kèk aktè kòm franois latour ak jocelyne alphonse nan lane avèk aktè fernel valcourt rele jesifra ak jounalis anthony pascal konpè filo raphal stines reyalize kraze lanfè youn nan komedi yo ki pi popilè nan teyat ayisyen pwodiksyon satirik sa a te denonse diktati a duvalier nan lane li adapte nan fim yon pyès teyat ekri pa franck fouché bouki nan paradi avèk roland dorfeuille rele pyram nan wòl bouki fabienne colas ak sydney louis pandan plizyè ane li travay avèk televizyon nasyonal ayiti télévision nationale d haïti tnh kote li te prensipal reyalizatè nan seri a trè popilè pè toma li travay tou kòm teknisyen ak direktè pwogramasyon nan televizyon nasyonal ayiti li fòme jèn aktè ak teknisyen televizyon raphal stines te travay anvan li mouri sou adaptasyon pou ekran an nan pyès teyat ekri pa marcel pagnol li te manm ahc association haïtienne des cinéastes li te marye ak gen kat timoun raymond damier se yon aktè ayisyen li fèt nan ane port au prince haïti avèk laj de an li etidye videyografi lè li fini lekòl li nan ane li te etidye kòman yo edite yon imaj li fè plizyè exsperyans ak anpil sineyas ayisyen li jwe premye fim lon metraj li avèk jacques roc pluie d espoir nan role jean pierre yon jèn ti moun tèt di asassine pa men m zanmi li yo e dezyèm experyans avèk arnold antonin nan les amours d un zombi ke yo touye e fè tounen zonbi li reyalize yon premye film kilès ou ye sou dvd e li gen yon dezyèm sou non anti stress ki gen pou soti byento nan sal sinema de roger boisrond réalisateur et producteur de cinéma né en haïti j immigre au québec en avec mes trois jeunes frères j avais treize ans lorsque nous sommes arrivés ici rejoindre nos parents et notre jeune sur c est à montréal nord au village des fleurs sur la rue des perce neige que nous verrons les premières neiges au pays de gilles vigneault puis la famille décide de s installer à rivière des prairies en en après avoir complété un baccalauréat en communication à l université d ottawa je me dirige vers le cinéma et j entame le programme film production à la faculté des beaux arts de l université de concordia jusqu en et à partir de ce moment je savais que j étais condamné à faire ce que j aime en j avais déjà contribué à mettre sur pied vues d afrique les journées du cinéma africain et créole l année suivante je fonde ma propre entreprise frap tek cinéma et communications je réalise mon premier film sak passé en avec la collaboration de phillipe fils aimé du black community communication media ce documentaire dresse un portrait de la communauté haïtienne de montréal et retrace le cheminement d un mouvement politique qui y prit naissance après la chute des duvalier en haïti ma filmographie se constitue d une bonne dizaine de productions variées allant de créations publicitaires aux vidéo clips et aux uvres dramatiques le sens des affaires frap tek cinéma et communications finit par s imposer à montréal entant que spécialiste de la production intégrée production à caractère ethnique en effet la compagnie a mis en uvre des projets pilotes novateurs comme jamais d la vie qui reflètent la diversité culturelle et ethnique qui caractérise toutes les grandes métropoles nord américaines telle montréal histoire de vie je peux vous entretenir longtemps avec l aisance d un entrepreneur aguerri et le sourire d un gamin sur la carrière que je poursuis le parcours est déjà tracé et les bases sont jetées depuis belle lurette j ai vécu mon enfance et ma préadolescence dans mon pays d origine haïti enfant docile et curieux le dessin et le bricolage ont toujours attiré mon attention mon père finit un jour par remarquer mon intért pour les arts et me prodige ses premiers conseils à partir de la famille s installe à montréal choc culturel et dépaysement je me mis à observer mon père réprimer sa nostalgie dans la peinture la poésie et la musique la chose m intéresse sans que je démontre ma sollicitude mais toujours est il l homme avait un plan il voulait former un groupe avec ses garons accordéon guitare percussions et les rythmes tropicaux prennent vie on the road il y a peu d haïtiens à montréal ces années là réunions d amis soirées familiales nous sommes en vedette au fil des ans mon père l homme finit par abandonner son plan le répertoire du groupe reflétait trop celui de son dernier ensemble en haïti et ne correspondait nullement à nos ambitions musicales et artistiques entre temps le dessin et mme la peinture à un moment donné continuent à ouvrir mon esprit sur les arts plus tard la photographie capte toute mon attention les diapositives sont en vogue je me plonge dans la création photographique et développe des techniques qui me permettent de dessiner à partir de mes uvres photographiques je développe ainsi des portraits et toutes sortes d illustrations utilisant le fusain pour définir les ombres et créer d intéressants contrastes à la recherche d un moyen de subsistance je découvre le graphisme et je commence à travailler à la pige les années passent j obtiens mon diplme en communication travaillant pour la ville de montréal comme étudiant je tente sans succès de me trouver un poste dans la fonction publique une connaissance me persuade alors de jouer dans le film du réalisateur mario lage un étudiant de l université de concordia l expérience me ravit et le rve se mit à prendre forme je n ai pas tardé à m inscrire au programme en cinéma à l université de concordia deux ans après je me lance dans la production vidéo indépendante avec le vidéographe avec plusieurs productions vidéo à mon actif je persiste à croire que la production cinématographique est l aboutissement de ma carrière depuis plus d une dizaine d années je m efforce bon an mal an de présenter mes uvres au festival vues d afrique et ce rayonnement porte fruit malgré toutes les difficultés que j éprouve à financer mes projets bon nombre de réalisateurs et producteurs africains et créoles me sollicitent pour des fins de coproduction en j ai réalisé un projet majeur jamais d la vie le pilote d une première série télévisuelle constitue un pièce matrise dans ma filmographie et cette expérience m a en outre permis de faire de nombreuses et importantes observations sur la gestion et l orientation de ma carrière roland dorfeuille rele pyram ki fèt mas epi ki mouri oktòb ayiti se yon aktè ayisyen pyram te jwe wòl avèk non an menm nan tradiksyon kreyòl la les emigrés pèlen tèt ki fèt pa polonè slamovir mrozek ak tradwi pa frankétienne li te jwe wòl pwoletè pwòch entèlektyèl la entèprete pa franois latour polidò pèlin tèt se istwa de imigran ki pataje yon menm kay nan nouyòk pyès la te bay definitivman aktè a non an nan pyram pyès teyat gen siksè pandan peryod jean claude duvalier akoz pyès sa a gouvènman an fèt lwa sou sansi nan fen ane yo li jwe nan yon seri polisyè monsieur pyram ak gabèl fèyton ekri pa bob lemoine ak difize chak semèn sou televizyon nasyonal chane roland jwe wol yon vye moun rich ki date yon jenn fanm nan bezwen nan lajan nan fim cousines avèk aktè jimmy jean louis ak jessica geneus pyram tou te fè piblisite pandan plis pase ven ane roland dorfeuille gen twa timoun haendel dorfeuille yon aktè tou se pitit gason li sandra rabrun se yon aktris ayisyèn ki fèt pòtoprens nan jou septanm pou rezime ak ekri byen aktris sandra rabrun maye genyen yon ti gason ki genyen an nan lane epitou yon ti fi ki fèt nan mwa de me fòmasyon a ete a l ecole au college mixte catherine flon elle a fait des etudes en economie à l institut des hautes etudes commerciales et economiques ihece elle a ete au petit conservatoire de daniel marcelin elle a été intégrée à un projet d émission avec des jeunes à la tnh o elle a pris tour à tour aux émissions planètes des stars matin magazine et au grand journal de h elle a connu d autres expériences professionnelles enrichissantes comme directrice de marketing à telemax membre de cabinet au ministère de la culture et de la communication du ministre marie laurence jocelyn lassègue jusqu au ministre mario depuis elle est aussi passée à la filiale unicarte de la unibank elle a travaillé comme presentatrice a la television nationale d haiti ancienne présentatrice de la télévision nationale d haïti tnh et de matin caraïbes sur radio caraïbes et comme responsable des relations publiques a l ona elle a prete sa voix dans divers programmes tels des emissions contre la violence domestique et l education par radio active elle a joue dans une piece mise en scene par syto cave o o kisa elle a joue le second role feminin dans le film de jacques roc pluie d espoir elle ecrit des reflexions sur lhomme au sens large bientot sa publication nourriture preferee fruit de mer avec igname artistes preferes emeline michel beethova obas joel widmaer charles aznavour michel sardou belo films preferes pluie d espoir pluie de rose sur manhattan al pacino lle s est établie à montréal depuis l année en elle crée passerelle une entreprise spécialisée dans la promotion de l art et de la culture haïtienne à montréal elle organise des conférences débats des foires et expositions des ateliers de formation et de perfectionnement des ateliers de formation et des campagnes de sensibilisation pcles asserelle organise aussi des spectacles c est un organisme à vocation culturelle et socioéducative smoye noisy se yon aktè ayisyen ki fèt kap ayisyen ayiti smoye noisy fèt nan kap ayisyen nan lopital justinien men se ouanaminthe li grandi li fè tout etid primè li ka frè enstriksyon kretyèn ouanaminthe aprè sètifika li antre pòtoprens pou li kontinye etid segondè li pi gwo pasyon li se te radyo kote li fè yon bèl karyè li pase nan radyo antiy tankou animatè prezantatè jounalis epi tou repòtè radio metropole ak menm tit yo aprè radyo li eseye tou televizyon men eksperyans li nan domèn sa pat two long aprè sa nou pral jwen li nan avèk senk fim marie clotilde bissainthe rele toto bissainthe ki fèt nan lane nan kap ayisyen epi ki mouri jen nan petyonvil ayiti se yon chantèz konpozitris ak aktris ayisyèn li fèt nan lane li kite ayiti pandan li te trè jèn pou li te al fè etid li nan peyi etranje li kòmanse karyè teyat li an avèk konpayi griyo ke li te fonde yo vin dekouvri li an ak yon espektak li te prezante nan la vieille grille nan vil pari frans li te vin yon chantèz epi konpozitris totalkapital li te pase anpil tan nan karyè li an egzil li viv pandan plis lane nan peyi lafrans epi retounen an ayiti jis aprè jean claude duvalier kite peyi nan lane poutan li te jwenn anpil desepsyon lè li konstate pwoblèm politik ak lòt pwoblèm ki t ap ravaje ayiti li mouri jen akòz yon kansè fwa gen yon ti pak nan vil monreyal ki pote non li richard arens joseph rele richard j arens ki fèt septanm nan pòtoprens ayiti se yon reyalizatè aktè ak senaris li te gen zan lè manman li mouri depi li te tou piti li te renmen sinema manman li te konn menmen li anpil nan sinema limenm ak ti frè li fritz gérald emmanuel joseph yo ekri ansann alelouya ki se fim ki fè richard fè premye pa nan zafè sinema an aprè sa richard fè yon lòt fim komik ki rele chomeco misye te vle montre tout moun ke li ka lòt kalite fim ke fim komik li vini ak my name is ki se fim dram depi fevriye li sòti yon lòt ankò ki rele show kola richard al rete etazini depi mas pou li etidye sinema nan enstiti la nan nou yòk art institute of new york city xavier amiama ki te fèt an nan guantanamo nan kiba epi ki mouri an se yon atis pent dominiken nan lane xavier te fèt an guantanamo kiba men kòm sikonstans nesans li pa two piblik gen dat ki plase li fèt an nan lane lè li te gen sèlman an avèk fanmi li li te imigre ale nan repiblik dominikèn fanmi yan te etabli vi yo nan yon vil nan sid lan yo rele san pedro de macoris nan lane lè li te aje de an li kite dominikani kòm yon jèn pent e yon aprantis pou li ale viv pòtoprens ayiti etidye nan men yon gwo pent ayisyen yo rele pétion savain se avèk li e nan estidyo li li te pentire pou konbyen lane e aprè konbyan tan pòtoprens li te vin yon manm nan centre d art yon enstitisyon ke yon jounalis ameriken yo rele dewitt peters te fonde e li te kontinye karyè li pentire la amiami sinome pintor de la noche de haiti paske li te gen mès pentire anpil evènman ke nou asosye avèk tenèb ou byen lannwit nan tèm li te itilize nan zèv li yo nou jwenn anpil tablo ki konsène vodou dans seremoni vodouyizan rara eksetera yo di ke xavier se moun ki te twouve pòtoprens fasinan anpil e se te mès li pou li antre nan kwen avèk kote nan vil lan yo asosye avèk danje pou li kaptire li sou tablo li tout bagay nan pòtoprens bèl kote tankou kote ki lèd kote pwòp kankou kote sal machann nan lari moun k ap viv pòtoprens ou byen k ap mache nan lari a te atire amiama pou li te pentire nan estil li yo dekri li kòm sofistike e ki itilize koulè vif ki ajoute vibrasyon ak vi nan penti li nan yon kote li diferansye tèt li de lòt anpil pent ayisyen paske dabitid li pa mete plizyè koulè nan tablo li e te itilize l nan manyè yo rele myè de mo franse muet wilson bigaud ki fèt janvye nan pòtoprens epi ki mouri mas nan vialet tigwav se yon pent ayisyen manm fondatè nan lekòl ayisyen an li se hector hyppolite ki dekouvri talan l li entwodui l nan sant la nan pòtoprens nan wilson bigaud ansanm avèk castera bazile philomé obin préfète duffaut toussaint auguste ak rigaud benoit se yon gwoup pent ki dekore katedral nan sen trinite an nan pòtoprens li pentire les noces de cana katedral nan sen trinite te detwi pandan tranblemanntè janvye nan peyi ayiti travay li yo te ekspoze nan pandan egzibisyon an peintres de haïti nan briksèl ak nan lane pandan egzibisyon an th century latin american naïve art nan la jolla pascal compere se yon atis yon pent ayisyen pascal te fèt nan kan peren nan lane ou li te vin pòtoprens trè jèn li te al nan sant dar aprè li te aprann penti avèk rose marie desruisseaux li fè anpil nati mouri rara li te travay avèk lwil sou twal ak dlo koulè akwarèl nan lane ou li te antre etazini li te viv nan nouyòk washington ak miyami pascal te denye nan bohemyen yo li te toujou di oun gro atis pa ka pedi tan nan travay e pu e oun le li ayiti oun le li etazini nan lane sante li tap vin pi ba li pa te wè byen mesye di yon atis avèg pa bezwen viv li tounen li ale mouri lakay li pou yo antere li bò kote manman li frantz dupiton se yon atis yon pent ayisyen frantz dupiton fèt nan saint michel de l attalayes ayiti nan lane papa li marceau dupiton te architek ak pwofesè inivèsite ak maman li yva lilia brisard te kouzin sténio vincent yon prezidan ayisyen li grandi nan gonayiv bonè nan vi li frantz montre ke li renmen la li aprann modifye desen papa li li fèt etide primye nan lekol saint antoine nan zan li fè penti avèk dlo nan zan papa li montre kouman fè penti avèk luil a ane li signe yon primye kontra de zan avèk gallerie nationale d art monreyal nan kanada li ale etazini an e abite nou yòk kote li partisipe selebrasyon e annivèsè nasyon zini li gen yon rekonpans pou la penti promenade du dimanche au bord du lac sunday walk by the lac ak haiti après la colonisation haiti after french colonisation zèv li yo te ekspoze etazini kanada ak ayiti hector hyppolite se yon atis yon pent ayisyen ki fèt septanm nan sen mak epi ki mouri jen karyè hector hyppolite a te kòmanse nan ete la ak te fini ak lanmò atis la sou jen li te dekouvri ak ankouraje pa dewitt peters li se fondatè sant ar pòtoprens hyppolite pandan peryòd sa a li pentire plis pase penti nan pasaj yo nan pòtoprens an desanm andré breton ak wilfredo lam achte l travay plizyè ak kontribye nan rekonesans entènasyonal li yo ak difizyon an nan ayisyen penti popilè pitit fi li marye avèk pent la rigaud benoit nicole brice hyppolite se yon atis yon pent ayisyen fine art nbh was born in jeremie haiti she was raised in a family environment where art and literature permeated daily activities her grandfather was a writer her uncle an artist nicole brice hyppolite took drawing lessons early on at the french institute of port au prince haiti later in life she graduated in fine arts from the north light institute of cincinnati ohio she indulges in continuing artistic education through hundreds of books magazines videos and cds because of her scholarly background nicole is very conscious of artistic rules and technique yet she believes that technique should not overpower feelings this is precisely why she very often quotes the old saying art should hide technique and artifice ars est celare artem the artist favors impressionism she paints her emotions she believes painting is music colors are sound and brush strokes are like arpeggios and musical variations she is versatile with her themes and media she is as proficient with oil as with pencil charcoal watercolor pastel egg tempera and casein she considers the american watercolorist andrew wyeth as a powerful model she loves mary cassatt and her pastel work and she has great admiration for female haitian artist luce turnier nbh is well appreciated by her fellow artists and she greatly respects them her enthusiastic collectors marvel over her exquisite style and delicate touch nicole brice hyppolite continues to paint actively she is domiciled both in florida and in her native haiti she enjoys sharing her spiritual and artistic knowledge with the youth of her beloved country collectors and shows usa canada haiti france germany one woman show in wheaton maryland exhibit salon des designers spectra ville st laurent quebec nacius joseph se yon atis yon eskiltè ayisyen joseph nacius ki fèt nan vil tigwav ki sitiye a kèk kilomèt pòtoprens se te nan lane li te tou piti lè ni papa li ni manman li te mouri sitiyasyon sa pral lakòz ke li pran la ri pou cheche kote la vi fè kwen se konsa nan cheche la vi li te rive konprann ke antan ke jèn gason si jan kondisyon ekonomik li pat pèmèt li fè yon wo nivo nan etid li te nesesè pou l te aprann yon metye pou itil li ekonomikman se konsa li ta pral kwaze ak odilon duperier ki ta pral premye moun ki ap inisye li nan mouvman atistik la li pat pran li anpil tan pou li te yon ekselan atis eskiltè pierre monosiet ki te direktè an menm tan li te yon gwo konsèvè bèl travay atistik nan mize d art haiti a se mesye sila nan kapasite li genyen pou li dekouvri talan atistik ta pral an premye brake je sou travay eskilti ke nacius joseph te kon ap fè li se premye eskiltè bwa ayisyen ke le mond antye te premye rekonèt travay li enfliyanse pa kilti lakay ki se vodou zèv li yo te toujou pote mak kwayans ak relijion ki se de eleman dominan nan sosyete ayisyèn an kalite travay ke li te pwodui ta pral fè yon nonm tankou selden rodman ke le mond antye rekonèt pou konesans li nan domèn nan e li te di de nacius konsa yon jeni eskiltè nan liv li ki te rele where art is joy nan liv sa li te montre tou anpil zèv ke nacius te fè li patisipe nan plizyè ekspozisyon enpòtan tankou ekspozisyon nan brooklyn museum nan ekspozisyon nan davenport art gallery iowa nan etazini nan lane plis lòt ankò sa li fè kèk eskilti raymond alcide joseph ki fèt out nan san pedro de macors repiblik dominikèn se yon diplomat jounalis politisyen ak otè ayisyen li te anbasadè ayisyen nan etazini ant ak li demisyone pou yo konsidere li pou kandidati in the eleksyon jeneral nan ayiti an li se fondatè pi gwo jounal ayisyen an haïti observateur baze nan bwouklin nou yòk ki distribye non sèlman pou dyaspora ayisyen an men ann ayiti tou li te tristman kouri yon operasyon enfòmatè nan sous ki antoure nan ak soti nan palè prezidansyèl la ann ayiti pandan peryòd dinasti duvalier ki koule enfòmasyon pou li rapòte tout pandan li ap evite yon tantativ sou lavi li joseph fèt out nan san pedro de macors repiblik dominikèn ak te viv nan yon batey yon vil travayè sik fanmi li te orijinè okay ayiti li se tou yon dezyèm kouzen chantè a ak rapè wyclef jean bò kote manman li raymond joseph te pase premye ane li yo antoure pa misyonè kretyen nan nesans jozèf te refize sitwayènte dominikèn apre plizyè tantativ aprè jenosid plis pase ayisyen nan fwontyè a akòz masak pèsi diktatè rafael trujillo enpoze a papa li te deplase li menm ak frè li tounen an ayiti kote yo te akeri sitwayènte ayisyen an nan laj ane anplis de sa nan panyòl li te pale natif natal li kreyòl ayisyen franse ak angle nan lane li te sèvi kòm volontè kòm entèprèt pou yon predikatè batis ki te ede jozèf vini ozetazini jozèf enskri nan moody bible institute nan chikago ilinowa an jozèf te rete nan chikago epi pita li te resevwa yon diplòm ba nan antwopoloji soti nan ki toupre wheaton college pandan tan li te nan chikago jozèf te vin pale ebre ak grèk yon devwe kretyen apre gradyasyon li retounen an ayiti e li kreye premyè tradiksyon an nouvo testaman ak sòm nan kreyòl ayisyen an diktatè a franois duvalier te eli prezidan an ayiti epi jozèf te vin de mwens zan mwens alèz avèk gouvènman an joseph te retounen ozetazini an e li te enskri nan inivèsite chikago kote li te resevwa yon diplòm ma nan antwopoloji sosyal an jozèf te ale nouyòk epi li te vin yon lidè nan mouvman opozisyon kont rejim duvalier a ansanm ak frè li jozèf te fonde jounal haïti observateur an ki te vin enfliyan e lajman sikile nan dyaspora ayisyen an jozèf answit te travay kòm yon repòtè nan wall street journal ak yon kronikè nan jounal new york sun jozèf te vire atansyon li sou rejim duvalier ki gen otorite k ap kontinye an ayiti e li te konstwi yon rezo enfòmatè andedan palè prezidansyèl pòtoprens lan lè sa a li ta emèt intel li yo soti nan brooklyn ak nan onn kout an ayiti ki te vin li te ye radio vonvon nan ki asosye anti kominis soti nan kalifòni ak ronald reagan te jwe yon wòl nan fòmasyon li nan yon tantativ pou dekouvri fwit yo andedan palè a franois duvalier te asasinen manm gad li yo epi li te voye yon asasen nan nouyòk pou jete joseph sepandan pandan yon vòl nan nouyòk youn nan sous jozèf yo te sou avyon an menm ak jere yo pwent li la atann arive asasen an li te fè yon apèl telefòn nan moun ki ta dwe asasine li pwopoze yon reyinyon ak te fini gen kafe ansanm sa ki evite asasina lè rejim pitit gason an franois duvalier a finalman tonbe an an joseph te nonmen chaje zafè nan gouvènman ayisyen an nan wachintòn ak reprezantan gouvènman ayisyen an nan òganizasyon eta ameriken nan wòl sa a jozèf te òganize obsèvatè eleksyon nan kominote entènasyonal la pou patisipe nan eleksyon jeneral nan ayiti an an joseph li retounen nan jounal haïti observateur kote li te rete jouk lè li te nonmen ankò chaje zafè nan wachintòn an prezidan boniface alexandre chwazi joseph tankou anbasadè ayiti ozetazini nan konsekans lan nan tranblemanntè janvye nan peyi ayiti joseph te jwe yon wòl aktif nan mobilize repons kominote entènasyonal la ann ayiti sou jiyè jozèf konfime entansyon li pou li kandida pou prezidan ayiti nan eleksyon novanm la li te demisyone anbasadè a nan dat e out epi li te deplase nan pòtoprens konsèy elektoral pwovizwa ayiti a te ranvwaye jozèf nan kous prezidansyèl ayisyen an charles obas ki fèt nan lane epi ki mouri nan lane se yon atis yon pent ayisyen charles obas te fèt an nan plezans yon vil nan yon zòn montay nan nò ayiti li te rantre nan centre d art la nan fen ane yo lè sa a kite li de ane pita pou foyer des arts plastiques yo an li te genyen premye pri nan yon konpetisyon sipòte pa la biwo touris nasyonal ayisyen an obas te tou yon mizisyen charles obas te pentire plizyè penti kritik sou rejim duvalier an e li te disparèt yon ti tan aprè daprè pitit gason li beethova obas li te pwoteste an kont egzekisyon kouzen li pa rejim duvalier a e li te al pwoteste devan bilding egzekitif yo malgre ke duvalier te konnen obas pèsonèlman e li te menm achte kèk nan zèv li yo li pa ta janm wè ankò aprè yo te resevwa li carlo valtrain se yon atis yon pent ayisyen li fèt oktòb nan pòtoprens ayiti papa l te boulanje manman l te ap fè kouti li koumanse depi l tou piti ap desine depi l te genyen an lè l te gen an li tap desine kaligrafi pou teyat nasyonal ayisyen franois latour direktè epitou kreyatè teyat nasyonal an rekonèt talan carlo te genyen li koumanse ede l ap vann tablo l francois latour mouri nan zafè kidnaping nan lane carlo pèdi fanm li li genyen timoun li ap viv de pwodiksyon l penti l patrick vilaire ki fèt an septanm se yon atis yon pent ayisyen li se tou yon skiltè espesyalis nan seramoloji ak nouvo enèji li se yon prezidan de fondasyon an pou icorpografi rechèch ak dokimantè li se fondatè gwoup gataphy gwoup pou asistans teknik nan potye ak nan pitit idrolik mòn manm akademi entènasyonal seramik ak chevalier de l ordre des arts et des lettres frans chèchè asosye nan smithsonian institution depi li resevwa pri édouard glissant an me patrick vilaire te etidye desen nan galeri ramponeau nan pòtoprens seramik nan sant seramik dayiti harry roger jacques rele arijac ki fèt out nan gonayiv nan peyi ayiti se yon atis pent ayisyen li fèt out li fè etid pa korespondans nan achitekti nan yon lekòl entènasyonal li te desinatè nan depatman atis sacha thébaud tebo ant e li travay tou nan divizyon konstriksyon lekòl nan depatman agrikilti jouk nan lane arijac kòmanse pentire tebo te anseye arijac nan penti nan metòd la ankostik arijac itilize metòd sa a nan zèv pòtrè ak peyizaj nan ane yo li te kòmanse nan penti espesyalman nan akrilik premye ekspozisyon li te an nan enstiti ameriken an pita li prezante penti li nan institi franse nan byenal nan sao paulo ak nan nouyòk pent figiratif arijac fè penti nan fason pent modigliani galland semerand ki fèt septanm nan kap ayisyen ayiti epi ki mouri novanm nan kwadèboukè se yon pent ak achitèk ayisyen li te fèt septanm nan kap ayisyen galland semerand te grandi nan pòtoprens li pa nan lekòl nò a li se tou twò enkyete sou orijinalite li ak valè ayestetik limite tèt li nan prensip yo nan yon lekòl li pase yon ane nan academie des beaux arts li se fondamantalman yon otodidak men yon otodidak ki pridan ak done enstenktif e kwè ke penti ka sèlman rezilta konesans ak efò kontinyèl li etidye liv pent etranje yo li etidye achitekti e li vin enterese pa mouvman istorik celine beaudoin selin bodwen se yon diplomat kanadyen li ap travay nan anbasad kanada baze ann ayiti li enstale kò l ann ayiti depi lane li ap milite pou timoun k ap mache epi dòmi dewò celine beaudoin nan wotè nan somè kilimanjaro pou timoun ayiti yo ki nan lari kolèg zanmi wap wè li si foto a je vous remercie du fond du coeur de tous vos encouragements mè sa son débi sèlman map kontinyé avèk pwojè mwen gen yen bay ti moun manjé dab é pwi lt bagay tou fok nou chanjé sitiasyon pèyi d ayiti si nou vlé nap kapab mwen vlé mwen konen map kapab avèk nou nou tout fè youn mèsi anpil céline beaudoin haitian creole language kreyòl ayisyen often called simply creole is a language spoken in haiti by about million people as of which is nearly the entire population and via emigration about million speakers who live in other countries including canada the united states france and many caribbean nations especially the dominican republic cuba and the bahamas haitian creole is one of haiti s two official languages along with french it is a creole based primarily on french but it also contains various influences notably the native tano some west african and central african languages portuguese and spanish the language has two distinct dialects fablas and plateau guyane martinique guadeloupe as well as saint lucia and dominica also speak creole with some local variations haitian creole tends to move away from original creole under the influence of english introduced by haitian working in usa in part because of the efforts of félix morisseau leroy since haitian creole has been recognized as an official language along with french which had been the sole literary language of the country since its independence in and this status was upheld under the country s constitution of its usage in literature is small but increasing with morisseau being one of the first and most significant examples many speakers are trilingual speaking haitian creole spanish and french many educators writers and activists have emphasized pride and written literacy in creole since the s today there are numerous newspapers as well as radio and i programs in creole haitian creole is used widely among haitians who have relocated to other countries particularly the united states and canada some of the larger population centers include montréal québec where french is the official language and parts of new york city boston central and south florida miami fort lauderdale and palm beach various public service announcements school parent communications and other materials are produced in this language by government agencies miami dade county in florida sends out paper communications in haitian creole in addition to english and spanish announcements are posted in the boston subway system and area hospitals and medical offices in this language htn a miami based television channel is north america s only creole language television network the miami area also features over half a dozen creole language am radio stations there is some controversy as to whether or not creole should be taught in miami dade county public schools many argue creole is a peasant language which is not important while others argue it is important for children to know their parents native tongue haitian creole language and culture is taught in many colleges in the united states as well as in the bahamas indiana university has a creole institute founded by dr albert valdman where haitian creole among other facets of haiti are studied and researched the university of kansas lawrence has an institute of haitian studies founded by dr bryant freeman additionally the university of massachusetts boston and university of florida offer seminars and courses every year under their haitian creole summer institute more universities such as brown university columbia university and university of miami offered numerous classes in haitian creole in the americas haitian creole is the second most spoken language in cuba where over haitian immigrants speak it it is recognized as a language in cuba and a moderate number of mestizo and mulatto cubans speak it fluently surprisingly enough most of these speakers have never been to haiti and do not possess haitian ancestry but merely learned it in the communities they lived in in addition there is a haitian creole radio station operating in havana the language is also spoken by over haitians although estimates believe that there are over a million speakers due to a huge population of illegal aliens from haiti who reside in the neighboring dominican republic haitian creole has ten vowels as opposed to standard french s twelve this is primarily due to the loss of front rounded vowels in creole these french phonemes are usually merged with their unrounded counterpart hence becomes and becomes french s uvular rhotic either becomes an alveolar trill or or is elided altogether depending on the environment being formed relatively recently haitian creole orthography is mostly phonemic and is similar to the international phonetic alphabet ipa the main differences are j y è ou nasalization is indicated by a following n most of the lexicon is derived from french with significant changes in pronunciation and morphology often the french definite article was retained as part of the noun for example the french definite article la in la lune the moon was incorporated into the creole noun for moon lalin a banana which is short and fat not a plantain and not a conventional banana regionally called hog banana or sugar banana in english the gap between a person s two front teeth many trade marks have become common nouns in haitian creole as happened in english with aspirin and kleenex for example the term nèg literally means a dark skinned man and the word blan a white person as in gen yon nèg e gen yon blan there is a black man and there is a white man however nèg is generally used for any man regardless of skin color i e like guy or dude in american english blan is generally used for foreigner it is not used to refer just to white foreigners but foreigners of other races as well etymologically the word nèg is derived from the french nègre and is cognate with the spanish negro black both the color and the people there are many other haitian creole terms for specific tones of skin such as grimo bren wòz mawon etc however such labels are considered offensive by some haïtians because of their association with color discrimination and the haitian class system haitian creole grammar differs greatly from french and inflects much more simply for example verbs are not inflected for tense or person and there is no grammatical gender meaning that adjectives and articles are not inflected according to the noun the primary word order svo is the same as french but the variations on the verbs and adjectives are minuscule compared to the complex rules employed by french many grammatical features particularly pluralization of nouns and indication of possession are indicated by appending certain suffixes postpositions like yo to the main word there has been a debate going on for some years as what should be used to connect the suffixes to the word the most popular alternatives are a dash an apostrophe or a space it makes matters more complicated when the suffix itself is shortened perhaps making only one letter such as m or w there are six pronouns one pronoun for each person number combination there is no difference between direct and indirect some are obviously of french origin others are not sometimes ou is written as w in the sample phrases w indicates ou depending on the situation nouns are pluralized by adding yo at the end possession is indicated by placing the possessor after the item possessed this is similar to the french construction of chez moi or chez lui which are my place and his place respectively the language has an indefinite article yon roughly corresponding to english a an and french un une it is derived from the french il y a un lit there is a an one it is placed before the noun there is also a definite article roughly corresponding to english the and french le la it is placed after the noun and the sound varies by the last sound of the noun itself if the last sound is an oral consonant and is preceded by an oral vowel it becomes la if the last sound is an oral consonant and is preceded by a nasal vowel it becomes lan if the last sound is an oral vowel and is preceded by an oral consonant it becomes a if the last sound is an oral vowel and is preceded by a nasal consonant it becomes an if the last sound is a nasal vowel it becomes an if the last sound is a nasal consonant it becomes nan there is a single word sa that corresponds to french ce ceci or a and english this and that as in english it may be used as a demonstrative except that it is placed after the noun it qualifies it is often followed by a or yo in order to mark number as in english it may also be used as a pronoun replacing a noun many verbs in haitian creole are the same spoken words as the french infinitive but they are spelled phonetically as indicated above there is no conjugation in the language the verbs have one form only and changes in tense are indicated by the use of tense markers the concept expressed in english by the verb to be is expressed in haitian creole by two words se and ye the verb se pronounced as the english word say is used to link a subject with a predicate nominative the subject sa or li can sometimes be omitted with se for the future tense such as i want to be usually vin to become is used instead of se the verb to be is not overt when followed by an adjective that is haitian creole has stative verbs so malad means sick and to be sick the verb to have is genyen often shortened to gen the verb genyen or gen also means there is are there are three verbs which are often translated as to know but they mean different things konn or konnen means to know a noun cf french connatre konn or konnen also means to know a fact cf french savoir the third word is always spelled konn it means to know how to or to have experience this is similar to the know is used in the english phrase know how to ride a bike it denotes not only a knowledge of the actions but also some experience with it another verb worth mentioning is fè it comes from the french faire and is often translated as do or make it has a broad range of meanings as it is one of the most common verbs used in idiomatic phrases the verb kapab or shortened to ka kap or kab means to be able to do something it refers to both capability and availability very similar to the french capable there is no conjugation in haitian creole in the present non progressive tense one just uses the basic verb form for stative verbs note that when the basic form of action verbs is used without any verb markers it is generally understood as referring to the past note that manje means both food and to eat m ap manje bon manje means i am eating good food for other tenses special tense marker words are placed before the verb the basic ones are simple past or past perfect past progressive present progressive note for the present progressive i am eating now it is customary though not necessary to add right now near or definite future other examples additional time related markers they are often used together a verb mood marker is ta corresponding to english would and equivalent to the french conditional tense the word pa comes before a verb and all tense markers to negate it sift se yon sig pou scale invariant feature transform se yon metòd epitou yon kòd ki pèmèt swiv yon pwen yon objè yon fòm nan yon imaj nan yon video li pèmèt gade reperaj yon bagay nan imaj an menm si ge transfòmasyon sou li tankou translasyon rotasyon zoumen chanjman echèl genyen anpil aplikasyon sou li mèt li se david lowe yon chèchè ki mèt yon brevè si envansyon sa yo rele lojisyèl sa yo detektè pou pwen enterèsman yon pwen enterèsman se yon pwen nan yon imaj ki prezante enfòmasyon aksesib nan imaj sa a chanjman echèl nan espas se nan operasyon sa ke sift ap detekte pwen enterèsman li li konvolye wè konvolisyon imaj an ak yon filt gosyen nan diferan echèl li pran li itilize sa yo rele yon diferans gosyen gaussian yon imaj ak diferans gosyen se se pousa yon imaj avèk yon diferans gosyen ant echèl ak se sèlman diferans ant imaj ak gosyen lise yo gaussian blurred nan echèl epi kèk kòd ki itilize sift kimberly flagg sellers se yon fanm matematisyen nan dyaspora afriken i always tell my students statistics is everywhere everywhere it s a fundamental component of any type of research dr kimberly sellers m toujou di etidyan m yo ke syans matematik estatistik toupatou toupatou toutbon se potomitan tout rechèch nan lane li ap travay tankou pwofesè asistan nan biyo estatistik biostatistics center for clinical epidemiology and biostatistics university of pennsylvania domèn nan kilès yo lap travay functional modeling microarray methods image analysis proteomic analysis d gels gene expression profiling cancer epi her interests include statistical computing algebraic statistics and bayesian theory with applications in reliability confidentiality and statistical disclosure limitation and proteomics jackson m sellers k f simulating discrete spatially correlated poisson data on a lattice international journal of pure and applied mathematics in press data submitted and multi state stochastic systems international statistical review in press correlated poisson data on a lattice international journal of pure and minden j lights camera action quantitative analysis of systematic variation in two dimensional difference gel electrophoresis electrophoresis ll tabita martinez j sellers kf rickels mr ahima rs reilly mp innate immunity modulates adipokines in humans the journal of clinical endocrinology and metabolism sellers k nessel l lewis j incidence and predictors of abnormal liver associated enzymes in patients with atrial fibrillation in a routine clinical care population pharmacoepidemiology and drug safety curriculum vita dr kimberly sellers elenitsas r ming m e schuchter l spitz f r czerniecki b j guerry d identification of high risk patients among those diagnosed with thin cutaneous melanomas journal of clinical oncology analysis of gene expression profile on normal retina and brain using a retinal cdna microarrays molecular vision contemporary mathematics council for african american researchers in the mathematical sciences volume iv sixth conference for african american researchers in the mathematical sciences june morgan state university baltimore maryland n guérékata g and nkwanta a eds american mathematical society providence ri mmr second international conference on mathematical methods in reliability methodology practice and inference université victor segalen bordeaux bordeaux france july abstracts book volume p and probability applications ross t j booker j m and parkinson w j eds asa siam publications philadelphia pa considerations for using fuzzy set theory and probability models fuzzy logic and probability applications ross t j booker j m and parkinson w j eds asa siam publications philadelphia pa technical reports variation in genetic microarray data technical report carnegie mellon university pittsburgh pa probability theory and fuzzy sets a study in uncertainty assessment technical report la ur los alamos national laboratory los alamos nm submitted to rd structures structural dynamics and materials conference denver co april membership functions and probability measures of fuzzy sets technical report la ur los alamos national laboratory los alamos nm techniques for preprocessing mass spectrometry data hawaii international curriculum vita dr kimberly sellers conference on statistics mathematics and related fields honolulu hawaii mcweeney s a metrics based low level preprocessing framework for proteomics data bioc bioconductor conference fred hutchinson cancer center seattle wa fenstermacher d sellers k street c mcweeney s rajaraman v laderas t lin s borchers c rproteomics an application for analyzing mass spectrometry proteomics data national cancer institute cancer biomedical informatics grid cabig annual meeting washington dc a diagnostic test suite for the rproteomics statistical routines national cancer institute cancer biomedical informatics grid cabig annual meeting washington dc improved staging criteria for thin mm invasive cutaneous melanomas advances in the understanding and treatment of melanoma keystone symposia santa fe nm tabita martinez j ahima r sellers k rader dj reilly mp adiposity and atherogenic inflammatory response to endotoxin in humans american college of cardiology session atlanta ga tabita martinez j sellers k ahima r rader dj reilly mp pathophysiology of insulin resistance in human inflammation american heart association scientific sessions dallas tx tabita martinez j sellers k ahima r rader dj reilly mp atherogenic changes in apo b lipoproteins during human inflammation american heart association scientific sessions dallas tx normalization techniques for cdna microarray data international biometric society eastern north american region program and abstracts book austin tx for spot finding in two dimensional images international biometric society eastern north american region program and abstracts book austin tx tabita martinez j sellers k ahima r rader dj reilly mp adipokines in human endotoxemial clinical research meeting of the american federation for medical research washington dc sellers k rothblat g rader d reilly m inflammation and the curriculum vita dr kimberly sellers reverse cholesterol transport pathway in humans th annual meeting of arteriosclerosis thrombosis and vascular biology washington dc systematic variation in difference gel electrophoresis data international biometric society eastern north american region program and abstracts book pittsburgh pa measures th annual probabilistic safety assessment and management conference puerto rico microarray data siam symposium on computational models and simulation for intra cellular processes abstract book washington dc meetings san diego ca american researchers in the mathematical sciences morgan state university se yon matematisyen nan dyaspora afriken monsieur sada sory thiam est ne a mopti au mali le mai ou il a obtenu son premier diplome le def en il poursuit ses etudes secondaires au lycee de sevare puis au lycee de markala et enfin au lycee de badalabougou a bamako ou il obtient son baccalaureat seris sciences exactes ou serie c avec la mention bien en il est alors oriente a l universite de dakar a la section mp mathematique et physique et il decroche son dues en avec la mention assez bien premier du centre c est alors qu il obtient une bourse pour aller etudier a l universite louis pasteur de strasbourg a l institut de mathematiques en il obtient sa licence et en il est titulaire d une maitrise de mathematiques on veut alors qu il rentre au mali ce qu il refuse voulant coute que coute faire une these il perd sa bourse alors qu il est a grenoble ou il est inscrit en dea de statistique il fait alors une demande de bourse a la france et obtient une bourse fac jusqu a la soutenance de sa these de troisieme cycle il a soutenu sa these le juillet jour de la naissance de sa premiere fille avec la mention tres honorable monsieur thiam a enseigne a l universite de grenoble de a et depuis il est professeur de mathematique etde statistique a l universite cheikh anta diop de dakar il est marie et pere de quatre nfants philipp bienewitz rele philipp apian ki fèt septanm nan ingolstadt epi ki mouri novanm nan tbingen almay se yon matematisyen alman li fèt nan ingolstadt papa li te peter apian yon matematisyen astwonom ak katograf a laj zan li kòmanse etidye matematik nan inivèsite ingolstadt apre sa a laj li te etidye nan pari ak bourges retounen nan li te vin yon pwofesè tankou pwotestan li te kite nan akoz jezwit ak kont refòm nan inivèsite tbingen li te ansèye pandan ane jiskaske li te pèdi pozisyon sa a nan lane pou refize anile kalvinis limouri nan tbingen an dik albert v dik bavyè mande apian kreye yon kat bavyè pou bairische chronik ekri pa johannes aventinus ant ak harvey dubner se yon matematisyen ameriken nan lane li devlope avèk pitit gason li robert dubner cruncher literalman bwayè de dubner yon sikwi ak yon chip komèsyal avèk filtre repons enpilsyonèl fini pou ogmante vitès miltiplikasyon nonm mwayen nan multipresizyon nan vitès konparab ak sa yo ki nan sipèkalkilatè yo nan epòk an byenke jodi a sa a kalite kalkil ale nan entegrasyon an nan algorit fft sou òdinatè pèsonèl li te jwenn yon gwo kantite nonm premye patikilye repinit nonm fibonacci premye nonm lucas nonm premye jimo nonm premye sophie germain ak nonm premye nan pwogresyon aritmetik an li te dekouvri plis pase mwatye nan nonm premye nan plis pase de mil chif yo di ke dubner envante premye sistèm de konte pwen yo nan blackjack the high low count itilize pa majorite nan jwè yo ki konte kat yo nan blackjack kounye a teknik sa a te prezante pandan fall joint computer conference ki te pran plas nan las vegas nan lane pandan yon konferans rele l utilisation de l ordinateur dans les jeux de chance et de hasard itilizasyon òdinatè nan nan je chans yo ak aza la paul sophus epstein ki fèt mas nan vasovi anpi ris epi ki mouri fevriye nan pasadena nan eta kalifòni etazini se yon fizisyen matematisyen ameriken orijin ris li popilè sitou pou travay teyorik li yo nan mekanik kwantik non li asosye ak fizisyen lorentz einstein minkowski thomson rutherford sommerfeld rntgen von laue bohr de broglie ehrenfest ak schwarzschild lè li te jenn epstein te kominike avèk fizisyen an paul ehrenfest ki sijere li ale nan minik pou li konplete doktora li anba sipèvizyon an arnold sommerfeld de a li anseye fizik nan enstiti california institute of technology joseph l fleiss novanm jen se te yon pwofesè nan byostatistik nan mailman lekòl la columbia university sante piblik kote li te sèvi tou kòm tèt nan divizyon byostatistik soti nan li se li te ye pou a travay li nan estatistik sante mantal patikilyèman evalye fyab la nan klasifikasyon dyagnostik ak mezi modèl ak kontwòl nan erè nan klasifikasyon fleiss te fèt nan brooklyn new york li te ale nan columbia college of columbia university e li te bay yon bakaloreya inivèsitè a nan li te resevwa yon m s nan byostatistik nan nan inivèsite university lekòl la columbia sante piblik nan kounye a rele lekòl la mailman sante piblik nan ak yon ph d nan estatistik nan nan depatman matematik estatistik nan gradye lekòl la columbia nan arts ak syans fleiss te kòmanse karyè li kòm yon biostatistician nan inite a rechèch byometrik nan institute sikyatrik eta new york pandan l ap travay nan enstiti a sikyatrik li te vin tounen yon pwofesè nan inivèsite lekòl la columbia sante piblik nan fleiss te sèvi kòm tèt nan divizyon byostatistik nan lekòl la sante piblik nan nan anba lidèchip l yo divizyon an ogmante nan gwosè ak wo fleiss transfòme divizyon an nan yon pwogram ti ki gen ladan prensipalman nouyòkè yo nan yon depatman ak prestige entènasyonal pa rekritman tèt fakilte nan men enstitisyon gwo atravè mond lan youn nan enkyetid chèf fleiss a te statistik sante mantal patikilyèman evalye fyab la nan klasifikasyon dyagnostik ak mezi modèl ak kontwòl nan erè nan klasifikasyon li te nan mitan premye moun ki remake ekivalans la nan filaplon kappa ak entraklas koyefisyan an korelasyon kòm mezi fyab nan done nan kategori nan yon papye enfliyan ko otè ak dr robert spitzer fleiss demontre ke edisyon an dezyèm nan dyagnostik asosiyasyon sikyatri ameriken nan la ak manyèl estatistik gen pwoblèm mantal dsm ii te yon zouti enfidèl dyagnostik yo te jwenn ke pratik diferan lè l sèvi avèk dsm ii a te raman nan akò lè dyagnostik pasyan ki gen pwoblèm menm jan an nan revize syans anvan nan kategori pi gwo dyagnostik fleiss ak spitzer konkli ke pa gen okenn kategori dyagnostik pou ki fyab se egzakteman menm jan segondè reliability parèt yo dwe sèlman satisfezan pou twa kategori defisi mantal sendwòm sèvo òganik men se pa tip li yo ak tafya nivo nan fyab se pa pi bon pase jis pou sikoz ak eskizofreni epi li se pòv pou kategori ki rete yo fleiss te ekri de liv ke yo konsidere kòm klasik nan byostatistik dapre enstiti a nan matematik estatistik metòd estatistik pou pousantaj ak pwopòsyon kontinye ap fè patikilyèman enfliyan nan jaden ki te andeyò sikyatri ak epidemyoloji design ak analiz de eksperyans klinik se te enfliyan nan mitan chèchè medikal ak byostatistisyen ak defi li yo konsènan planifikasyon an ak entèpretasyon nan syans ki enplike sijè imen fleiss tou kontribye chapit nan plis pase de liv douzèn ak otè oswa ko otè plis pase papye estatistik ak syantifik konsènan aplikasyon an nan statistik nan jaden anpil marina ratner ki fèt oktòb nan moskou risi epi ki mouri jiyè nan el cerrito nan kalifòni etazini se yon matematisyèn ris amerikèn paran ratner te toude syantis li etidye nan inivèsite deta moskou yon ti tan apre aksè a disponib pou elèv desandan jwif yo li fini etid li yo an epi li antre nan enstiti estatistik aplike jere pa andreï kolmogorov li patisipe tou ak kou òganize pa enstiti pou elèv patikilyèman konpetan nan moskou li kòmanse tèz li nan inivèsite deta an ak li defann tèz li an anba direksyon iakov sinaï thèm te flo jeyodezik sou sifas ak koub negativ li te vini yon asistan nan lekòl segondè teknik moskou la anvan yo te revoke li aprè demann lan pou yon viza pou peyi izrayèl la de a li travay nan université hébraïque de jérusalem li anseye elèv nan kou preparatwa inivèsite berkeley rekrite li an li vin pwofesè an li te jwenn rezilta pi enpresyonan li aprè anivèsè nesans lane sa ki remakab nan matematik li mouri nan laj ane sou jiyè pyè sen pyè mouri nan ane aprè j k youn nan douz apòt jezi yo li avèk andre frè li se te pèchè d pwason pa pwofesyon moun peyi galile abitan vil kapenayoum non pyè se te simon lè jezi te fèk ap kòmanse ministè li li te chwazi ni li ni andre pou disip li se aprè jezi te fin rele yo pou kite pwofesyon yo epi swiv li li te vin bay simon non sefas la mo lang arameyik mo sefas la ekivalan avèk mo grèk petròs pyè oubyen wòch pita jezi te vin distenge pyè ansanm ak andre avèk tit apòt la pami yon gwoup de douz gason jezi te chwazi pou ede li nan travay levanjil la pyè distenge toujou kòm sèl nan disip jezi yo ki mache sou dlo cf mat se te pyè ki te premye pwoklame jezi kòm kris cf mak mat malerezman pita malgre li te jire ke li pa t ap jamè kite jezi kèlkeswa sa ki ta vin rive lik men aprè arestasyon jezi lè moun mande li si li rekonèt jezi èske li se pa youn nan disip jezi yo li te di non denonse jezi lik jezi aprè resisitasyon li te restore konfyans pyè avèk nouvo zèl e enspirasyon pyè pwoklame jezi kòm sovè avèk fòs e konviksyon nan la vil jerizalè e atravè mond ansyen an douglas rayner hartree rele douglas hartree ki fèt mas epi ki mouri fevriye se yon matematisyen ak fizisyen angle li konnen pou devlopman li analiz nimerik ak aplikasyon li nan fizik atomik douglas hartree fèt nan cambridge wayòm ini papa li william te mèt konferans nan enjenyeri nan inivèsite ak manman li eva rayner te fanm prezidan nan konsèy entènasyonal fanm ak mè nan vil fen premyè gè mondyal hartree te retounen nan cambridge nan yon vizit niels bohr nan cambridge enspire douglas pou aplike konesans li sou analiz nimerik nan solisyon ekwasyon diferansyèl pou kalkil la na kalkil la nan fonksyon yo ond atomik pita menm ane li te resevwa yon diplòm nan syans natirèl avèk mansyon li gen yon doktora an li te aplike konpetans nimerik li nan pwoblèm mekanik kwantik yo ak li te devlope sa ki li te ye kòm metòd hartree fock la ki fè kalkil posib deja konsidere kòm enfranchisab piblikasyon li nan domèn konesans matematik li bernard morin ki fèt mas nan shanghai chin epi ki mouri mas se yon matematisyen franse li te yon moun avèg li te yon manm nan gwoup la ki premye te montre ranvèsman nan esfè a setadi omotopi a ki kòmanse avèk yon esfè epi li fini avèk menm esfè a tounen kote entèn ak ekstèn echanje li te tou dekouvri sifas morin ki se yon etap pou ranvèsman esfè a ki li itilize pou jwenn yon pi ba mare sou kantite etap ki nesesè yo vire esfè a li te dekouvri premyè parametrizasyon sifas boy nan lane etidyan tèz franois apéry pita li te dekouvri an yon lòt paramétration nan sifas la boy ki konfòm avèk metòd jeneral la nan parametrizasyon nan sifas yo non oryantab morin te travaye nan institute for advanced study nan princeton li te pase pifò karyè li nan université de strasbourg galileo galilei ki fèt fevriye nan pisa epi ki mouri janvye nan arcetri itali se yon matematisyen italyen pami reyalizasyon teknik li yo li te pèfeksyone ak eksplwate teleskòp la yon amelyorasyon nan dekouvèt la olandè nan yon teleskòp apwòch fè obsèvasyon rapid ak bonè ki te fache fondasyon yo nan astwonomi sa a te syantis konsa mete tèt li kòm yon defandè nan apwòch modèl kopernikan nan linivè a pwopoze yo adopte elizyozantrism ak mouvman satelit obsèvasyon li yo ak jeneralizasyon sa yo te vini kont kritik nan filozòf aristòt la pwopoze yon jeyozant ki estab yon klasifikasyon nan kò ak èt yon lòd imyab nan eleman yo ak yon evolisyon reglemante nan sibstans ki sou menm jan tou lekti a literal nan bib la soti nan teyolojyen yo nan legliz katolik womèn nan galileo ki pa te gen okenn prèv dirèk sou mouvman an sou latè pafwa bliye prekosyon an li te preche pa pwoteksyon relijye li yo nan domèn matematik lang ki dekri nati a li te rele vle pou ekri matematik nan liv la nan linivè a an nan opus li sou komèt si galileo pa te kontribye nan pou avanse aljèb la li te toujou pwodui pibliye ak remakab travay sou sekans yo sou sèten koub jewometrik ak sou pran an kont nan endepandan li yo pa etid li yo ak anpil eksperyans li pafwa sèlman nan panse sou balans lan ak mouvman an nan kò yon solid an patikilye tonbe yo tradiksyon rektilinè yo inèsi yo menm jan tou pa jeneralizasyon an nan mezi yo an patikilye nan tan an pa isokwonis nan pandil la ak rezistans nan materyèl sa a chèchè toskan mete fondasyon yo nan mekanik ak kinematik ak dinamik li konsidere depi kòm fondatè a nan fizik ki te vin premye a nan syans yo modèn egzak sergueï alekseïevitch tchaplyguine rele sergey chaplygin ki fèt mas avril nan kalandrye gregoryen nan ranenbourg oblast de lipetsk epi ki mouri oktòb nan novossibirsk se yon matematisyen ayewodinamisyen ris nan peyi risi li fèt etid segondè li apati nan lise voronej epi apati li etidye nan inivèsite leta nan moskou tchaplyguine te yon elèv pwofesè nikolaï joukovski ak youn nan fondatè popilè biwo etid tsagi li vini direktè syantifik aprè lanmò joukovski tchaplyguine fèt travay an tèz doktora sou ekoulman gazè ki se youn nan baz fondamantal rechèch anlè dinamik gaz eksperyans sou ekoulman nan vitès sibsonik eleve te konfime nan ane yo pa aplikasyon sou nouvo avyon li etidye an patikilye machin e itilize nouvo metòd kalkil matematik depi li te manm akademi syans risi anvan lanmò li te distenge an avèk tit ewo travay sosyalis victor abramovich zalgaller rele victor zalgaller ki fèt desanm nan parfino novgorod risi epi ki mouri oktòb izrael se yon matematisyen ris zalgaller te viv nan saint petersburg pi fò nan lavi li li te etidye ak travay nan inivèsite leningrad la ak enstiti steklov nan matematik branch saint petersburg li te travay kòm yon pwofesè nan lekòl epi li te resevwa disètasyon doktora li sou polyèd avèk èd elèv lekòl segondè li ki te ekri pwogram yo òdinatè pou kalkil la an li te imigre nan peyi izrayèl zalgaller mouri nan mwa oktòb nan laj de ane li travay nan domèn jeyometri ak optimizasyon li te sitou popilè pou rezilta li yo sou polyèd konvèks pwogramasyon lineyè ak dinamik izoperimetri ak jeyometri diferansyèl zalgaller te fè travay li byen bonè anba direksyon a d alexandrov ak leonid kantorovich li te ekri monografi jwenti ak tou de nan yo monograf li anlè inegalite jeyometrik ekri avèk yu burago se toujou referans prensipal la nan domèn sa a henri becquerel desanm out se yon fizisyen franse nan peyi frans dat li yo papa li alexandre edmond becquerel ak granpapa li antoine becquerel yo te fizisyen pwofesè nan mize nasyonal la nan istwa natirèl nan pari li fèt menm nan bilding sa yo menm jan ak papa li li te etidye nan lycée louis le grand la nan li antre nan ecole polytechnique e nan te jwenn école d application des ponts et chaussées nan li te marye lucie jamin pitit fi jules jamin yon pwofesè fizik nan ecole polytechnique a ak ki moun li te gen yon pitit gason jean nan li te marye louise lorieux pitit fi edmond lorieux enspektè jeneral nan min ak nyès nan vis prezidan an nan konsèy jeneral la nan ponts et chaussées li gradye kòm yon enjenyè nan ak demenaje ale rete nan rechèch premye travay li konsène optik la lè sa a li ankò oryante tèt li soti nan nan direksyon pou polarizasyon la nan lane li etidye espekt enfrawouj nan vapè metalik anvan devote tèt li nan nan absòpsyon nan limyè pa kristal li te fini sipò doktè li nan rechèch sou absòpsyon limyè ane annapre a li te eli nan akademi syans yo jan papa li ak granpapa te devan li apre lanmò papa li nan li kontinye travay li ak te fini k ap antre nan kòm yon pwofesè nan école polytechnique a nan kote li reyisi alfred potier nan becquerel dekouvri radyoaktivite pa chans pandan ke li ap fè rechèch sou fluoresans nan sel iranyòm sou sijesyon an nan henri poincaré li te chache detèmine si fenomèn sa a te nan nati a menm jan avèk reyon x li se pa obsève yon plak fotografi mete nan kontak ak materyèl la ke li pèrsev ke li enpresyone menm lè materyèl la pa te sibi limyè solèy la materyèl la emèt radyasyon pwòp li yo san yo pa egzije yon eksitasyon pa limyè radyasyon sa a te rele hyperphosphoresans li te anonse rezilta li sou mas ak yon kèk jou devan nan travay la nan silvanus p thompson ki te travay nan paralèl sou menm sijè a nan lonn dekouvèt sa a te fè li resevwa meday rumrand nan nan marie curie te chwazi sijè sa a pou tèz doktora li li revele pwopriyete yo ionize nan radyasyon sa a ak lè sa a ak mari li curie pierre dekouvri eleman yo chimik ki nan orijin nan li chanje non radyoaktivite pwopriyete sa a nan apre dekouvèt polonium ak radium pa marie ak pierre curie becquerel te resevwa mwatye nobel prize nan fizik lòt mwatye a te bay madanm mari yo nan rekonesans nan sèvis yo ekstraòdinè li te rann pa dekouvri radyoaktivite espontane nan lane li te vin yon manm etranje nan sosyete a royal li te mouri kèk tan apre nan manwa a nan pen castel pwopriyete ki posede pa lwa nan l yo lorieux a nan le croisic anplis de sa inite fizik la nan radyoaktivite becquerel bq yo te rele apre li michael kirk douglas ki fèt septanm nan new brunswick nan leta noujèze etazini se yon aktè ak pwodiktè sinema ameriken michael douglas soti nan yon fanmi aktè papa li kirk douglas se yon aktè trè popilè nan sinema ameriken manman li diana dill se yon aktris ki jwe sitou nan teyat ak televizyon kotemanman li li gen orijin anglèz ilandèz galwaz ekosèz ak fransèz ak kote papa li li gen orijin ris li gen yon frè rele joel ki fèt an ak de demi frè peter douglas ki fèt an ak eric douglas paran li yo divòse an lè michael te gen sèlman sèt ane li grandi nan westport konèktikòt avèk manman li ak bopè li li vizite papa li pandan vakans souvan pandan anrejistreman fim li etidye tou nan los angeles benjamin franklin se yon fizisyen ameriken nan peyi etazini li fèt nan janvye nan boston li mouri avril nan filadelfi li te yon nan moun ki ede ekri e ki te siyen deklarasyon endepandans pou etazini nan epitou li considere kom yon papa fondate etazini se yon moun ki plis akonpli nan istwa ameriken li te yon ekriven fizisyen politisyen ak diplomat premyemen li te yon imprime nan filadelfi li te plu connu pou almanak li ekri se li menm ki te premye pou montre kijan ke pouvwa elektrik mache pa yon foudre li te elu pou represente koloni pennsylvani yo nan lonn nan anglete yo te voye li pou al pale conteste kont taks anglete te konn fe koloni yo peye li te tou premye ambasadè ameriken nan frans benjamin franklin te fèt nan milk street nan boston massachuset nan janvye li te batize nan yon kay de rekont kretyèn ki rele old south meeting house benjamin se te pitit josiah franklin ak dezyèm madanm li ki te rele abiah folger papa li josiah te konn fè savon ak balenn kòm metiye en tous josiah te genyen pitit ak benjamin te nimewo e pi jèn nan gason yo josiah te vle voye benjamin al lekòl lakay pastè yo men li pate gin ase lajan pou voye li lekòl pou zan benjamin te ale nan lekòl ki rele boston latin school men li pat jamm diplome li kontinye edikasyon li pa fe lekti malgre paran li te vle pou li arive travay nan legliz yo rete edikasyon li lè li te gen zan lè sa a li te kòmanse travay pou papa li e lè li vin gen zan li vin ap travay avèk gran frè li ki rele james ap fè liv lè benjamin vin gen zan frè li ya kòmanse yon nouvo jounal men li pat kite ti frè a ekri pou li benjamin menm fè poz li se yon vèv ki rele madanm silence dogood silans fè byen ak li kòmanse ekri lèt voye bay nouvèl la pesonn pat konnen ke se te benjamin ki tap fè ruz et tout moun kòmanse pale de lèt yo gran frè a pat konten le li vin dekouvri ke se te frè li la ki tap fè poz yon vèv lè li vin gen an benjamin sove kite lakay paran li pou li ale filadelfi nan pennsilvani lè li rive la li travay pou kèk konpayi ki fè liv men li pa janm satisfè ap fè liv aprè kèk mwa pandan li tap travay li kontre gouvènè pennsilvani sir william keith ki konvenk li pou ale nan lond pou al achete bagay pou fè yon nouvèl nan filadelfi men lè li rive lond keith pa kenbe pwomès li ya pou fè li gen yon nouvèl li rete a lond jis lo li yon machann ki rele thomas deham ede li retounen etazini nan lane nan benjamin franklin te gen an li kreye yon gwoup ki rele junto se te yon gwoup atizan ak machann ki te vle fè byen pou tèt yo pandan ke yap fè byen pou kominote yo yon nan bagay ke junto te konn fè se te li men nan temp sa yo liv te chè anpil se pou sa manm gwoup la te kòmanse fè yon bibliyotèk ak pwòp liv pa yo men liv yo te genyen yo pat ase se konsa franklin fè lide pou kreye yon bibliyotèk kote tout moun tap bay yon ti kob pou achete liv ak tout moun tap ka itilize liv yo se konsa lide bibliyotèk la kòmanse nan filadelfi se konsa tou benjamin vini premye librè ameriken nan okòmansman liv yo te nan kay librè an men aprè sa yo vin mete yo nan dezyèm etaj nan yon kay ki rele independance hall nan yo fè yon batiman pou bibliyotèk la jodi a bibliyotèk sa se yon nan pli gran bibliyotèk ak rechèch riccardo giacconi ki fèt oktòb nan gnes se yon fizisyen italyen nan peyi itali ak ameriken nan peyi etazini li selèb sitou pou travay li nan domèn astwonomi nan rayon x li se loreya prim nobèl fizik nan riccardo giacconi kòmanse etid astwonomi nan rayon x pa pèmèt dekouvèt la nan premye sous astwofizik rayon x scorpius x nan lane li te tou direktè obsèvatwa ewopeyen disid a soti nan a li te genyen prim nobèl nan fizik avèk masatoshi koshiba ak raymond davis jr pou kontribisyon pyonyè yo nan astwofizik ki te mennen nan dekouvèt la nan sous rayon x kosmik astewoyid la giacconi yo rele nan onè li yo martinus justinus godefriedus veltman rele martinus veltman ki fèt jen nan waalwijk peyiba epi ki mouri janvye se yon fizisyen neyelandè li se loreya avèk gerard t hooft nan pri nobèl fizik pou travay sou estrikti kantik servant nan fizik patikil premye ane etid li yo te fèt nan move kondisyon dezyèm gè mondyal la te lakòz yon mank materyèl ak moun li konplete tèz li nan lane nan cern lè sa a te pase anpil tan nan karyè li nan inivèsite utrecht anvan li emigre nan etazini nan lane kote li te travay nan inivèsite michigàn nan lane li te kòmanse rechèch ki mennen li nan pri nobèl fizik an li se loreya avèk gerard t hooft pri sa a pou elisidasyon nan estrikti kantik nan entèraksyon elektwofèb nan fizik li te pran retrèt li an lè li te retounen nan peyiba nan lane veltman pibliye yon liv sou fizik patikil facts and mysteries in elementary particle physics ki vize a yon odyans laj ernst jean joseph rele pafwa ernest jean joseph ki fèt jen nan kap ayisyen ayiti epi ki mouri mort le out se yon foutbolè ayisyen ernest jean joseph kòmanse jwe foutbòl nan asosyasyon espòtif kap ayisyen anvan li rantre nan violette ac nan lane li te chwazi pou ekip nasyonal ayisyen an nan kòmansman ane yo li jwe avèk ekip li mondyal kote aprè premye match kont itali li akize dopaj ak yon pwodui ki te itilize kont las maladi etoufman lè sa a otorite peyi yo te rapatriye li ayiti san okenn seremoni an li rantre nan ekip sting de chicago klib nasl kote li jwee nèf match epi li retounen an ayiti kote li te jwenn violette ac la answit li vin asistan antrenè nan ekip sa a li te mouri akòz yon kriz kadyak nan kay li nan maten an nan out nan laj zan li te yon foubolè entènasyonal li jwe match kalifikatif pou mondyal ant ak james marcelin ki fèt jen nan sen mak ayiti se yon foutbalè pwofesyonèl ayisyen li jwe nan ekip sa carolina railhawks li te fét nan sen mak ayiti marcelin te kòmanse karyè li ak roulado fc lè l the sen ant sèz eye ekip la genyen chanpyona tit ayisyen an nan anvan ou deplase nan ayisyen klib kous nan an li te deplase nan puerto rico islanders nan premye divizyon an usl kote li te wè tan ap jwe limite nan jwèt lig sepandan li te jwe lou nan concacaf lig chanpyon jwèt pòtoriko a an li te vin yon premye kòmanse ekip regilye sou fevriye portland timbers usl nan ussf d pro lig la siren marcelin nan yon kontra yon ane pou sezon an kote li byen vit te nome tèt li yon komansman premye ekip regilye li te kontinye ak timbers nan lè yo ansanm major league soccer nan parèt nan pi fò jwèt nan sezon an ak kòmanse nan plizyè moun marcelin te anile pa portland sou avril pou ki pa foutbòl rezon ki gen rapò li te siyen ak mls klib fc dallas jis plis pase yon semèn pita sou me pou tout rès sezon an aprè yo fin pibliye pa dallas marcelin te pase kanpay la ak antigwa barracuda fc nan twazyèm nivo usl pro a an jiyè li te siyen avèk fort lauderdale strikers a nò ameriken lig la foutbòl charles nicolas céligny ardouin oswa charles nicolas céligni ardouin rele céligny ardouin te yon politisyen ak istoryen ayisyen li te sèvi antan delege nan lane epi li te senatè ak minis enteryè an li se frè beaubrun ardouin ak coriolan ardouin li te gen de lòt fre ki te ekriven ak òm politik tou yo te manm sosyete literè ansanm ak émile nau e ignace nau li fèt nan ti twou de nip an jiye oswa oswa    wè  li mouri out nan croix des bouquets li te gen rekot kafe sou tet li li mouri ekzekite sou prezidan fosten soulouk ki te akize l de konplotay dumarsais mécène siméus rele tou dumas siméus ki fèt an nan ponsonde ayiti se yon politisyen ayisyen siméus te fèt nan ponsonde nan vale latibonit ann ayiti li se pitit peyizan kiltivatè diri yo ki pa janm gen chans jwenn yon edikasyon lekòl li te grandi pou ede paran li travay tè ann ayiti pou bay manje tèt li ak frè ak sè li yo an fanmi li te vann kèk tè pou li te ka vole pou etazini pou pouswiv yon etid nan inivèsite florid am siméus transfere nan inivèsite howard nan wachintòn kote li te fè yon diplòm nan jeni elektrik an li vini yon sitwayen ameriken an li resevwa yon diplom mba nan inivèsite chikago siméus marye ak yon papa twa pitit li mennen manm fanmi ozetazini men paran li rete ann ayiti li te yon analis finansye nan rockwell international ak kb home direktè nan operasyon nan amerik latin nan pou bendix manadjè jeneral nan hartz pet food lafrans ak vis prezidan nan entènasyonal devlopman biznis nan atari li vin prezidan nan beatrice foods amerik latin nan ak evantyèlman prezidan ak direktè eksplwatasyon nan tlc beatrice international foods an siméus kòmanse travay pou tlc beatrice international holdings inc milya dola konpayi pwosesis manje ak distribisyon an li te sèvi kòm prezidan ak direktè jeneral pandan de ane anvan li te kite an pou achte ak dirije pwòp biznis li an avèk yon finansman milyon dola siméus achte portion trol foods from flagstar corp in mansfield texas ak renommen li siméus foods international inc siméus foods baze nan sid fort worth fè pwodui alimentè ak valè ajoute pou restoran miltichèn national ak gran enstitisyon kòm el pollo loco denny s t g i friday s ak burger king nan etazini ak kanada rosny smarth ki fèt oktòb nan kavayon ayiti se yon politisyen ayisyen ansyen premye minis dayiti en aprè etidye ekonomi nan inivèsite pòtoprens rosny smarth gradye nan agronomi nan inivèsite santyago nan chili an li te nonmen direktè enstiti chilyen pou devlopman agrikòl an li te manm komite ki travay sou refòm agrè prezidan chilyen an salvador allende an li te pwofesè agwonomi nan inivèsite chapingo nan meksik an li te vin ekspè nan fonksyon nan biwo oni nan meksik de a li te konseye minis agrikilti ann ayiti rosny smarth se manm pati politik organisation du peuple en lutte opl pati sa a te fonde an aprè organisation politique lavalas opl pwo aristide ki te fonde an te divize an de gwoup òganizasyon pèp kap lite opl fòme yon majorite nan palman ayisyen ant ak rosny smarth te nonmen premye minis ayiti ant fevriye ak jen aprè madanm claudette werleigh rosny smarth demisyone sou jen pa dakò ak prezidan rené préval e fas ak enpas politik la nan ayiti dragon ball doragon bru se yon manga ke akira toriyama yon japonè kreye nan lane se youn nan manga yo ki pi popilè ki genyen li te pibliye nan edisyon glénat e chapit li yo vann plis pase milyon fwa sou tout latè dragon ball te vin tèlman popilè ke yo fè anpil lòt bagay sou non sa a tankou jwèt videyo yo menm fè tikomik ak li dragon ball pa janm sòti an kreyòl men li sòti nan yon pil lòl lang men se yon manga ki ekri an japonè anvan se istwa yon ti gason yo rele sangoku msye te gen yon ke makak nan dèyè li li gen yon fòs sou li ki pa piti tout sa paske li soti nan yon ras ekstraterès ke yo rele sayenn istwa a kòmanse lè sangoku kontre ak yon ti dam yo rele boulma ki se yon syantifik ki tap chache boul dragon yo dragon ball an angle ki gaye sou tout latè a boul sa yo lè ou reyini yo gen yon dragon ki rele shenron ki parèt e ki ka reyalize kenpòt sa ou ta swete sangoku ap kontre ak anpil zanmi nan pakou li tankou krilen yamcha tenshihan oolon ak anpil lòt lap kontre ènmi tou e se sa kap fè li vin pi fò lap kontre ak de ènmi tou ki apre ap vin zanmi li tankou pikolo ak vejeta dayè vejeta sòti nan menm ras avèk li sayenn lap jwenn tou de moun ki pou antrene li pou li vin pi fò pou li kapab goumen kont ènmi li yo n ap pale de moun tankou tòti jenyal oubyen mèt karin tank l ap vin gran tank la vin fò tank ènmi lap kontre yo vin pi fò nou ka pale de frizè de sèl oubyen de bou pikolo frizè bou bebi se aimé césaire ki kreye mouvman politik e literè sa a pou revandike plas nèg afriken karibeyen nan kilti istwa ak politik li pran pozisyon kont tout lespri kolonizasyon yo li kreye mouvman sa a ak léopold sédar senghor epi léon gontran damas konsyans negritid la se gwo filozòf entèlektyèl e politisyen ayisyen anténor firmin ki te parèt ak li nan yon liv li te ekri ki rele de l égalité des races humaines konsènan egalite ras moun ke li te ekri kòm repons bay filozòf rasis joseph arthur de gobineau ki se yon ekriven fransè ki se otè liv essai sur l inégalité des races humaines esè sou inegalite ras moun nan liv sa a misye montre ke ras blanch lan siperyè pase tout lot ras ki gen sou latè pwononse rtmnd se yon vil nan eta lwès costa kontra kalifòni nan etazini vil la te mete sou august li sitye nan bè nan lès nan pati san francisco bay area la li se yon anndan katye rezidansyèl nan san francisco osibyen ke sit la nan gwo endistri yo ki te anba yon chanjman pou yon sèvis ak ekonomi komèsyal yo depi lane richmond prèske konplètman anviron vil nan san pablo ak moral nan zòn nan nò richmond el sobrante ak east richmond heights ansanm ak kèk nan katye oakland richmond gen yon repitasyon pou yo te youn nan pati yo rud nan zòn lan bè vil la ki dirije pa majistra gayle mclaughlin fè richmond vil nan pi gwo nan peyi an ak yon pati majistra green lè an nan jiyè us census estime vil la genyen yon popilasyon de kalifòni pandan ke depatman an depatman finans vil nan estimasyon an popilasyon an tankou an janvye sa fè richmond th nan pi gwo vil nan eta an se yon vil etazini li sitye nan leta iowa chèf lye li se atlantic is a city in cass county iowa united states along the east nishnabotna river the population was at the census atlantic is located at according to the united states census bureau the city has a total area of square miles km of which square miles km of it is land and square miles km of it is water as of the census of there were people households and families residing in the city the population density was people per square mile km there were housing units at an average density of sq mi km the racial makeup of the city was white african american native american asian pacific islander from other races and from two or more races hispanic or latino of any race were of the population there were households out of which had children under the age of living with them were married couples living together had a female householder with no husband present and were non families of all households were made up of individuals and had someone living alone who was years of age or older the average household size was and the average family size was in the city the population was spread out with under the age of from to from to from to and who were years of age or older the median age was years for every females there were males for every females age and over there were males the median income for a household in the city was and the median income for a family was males had a median income of versus for females the per capita income for the city was about of families and of the population were below the poverty line including of those under age and of those age or over atlantic iowa is one of the smallest communities in iowa to have a daily newspaper the atlantic news telegraph atlantic is also home to three radio stations kswi which features classic rock and atlantic high school sports kjan am which features an adult contemporary format atlantic was founded in october by franklin h whitney b f allen john p cook connie f beemer and others while historians cannot agree how atlantic got its name local legend tells that the founding fathers estimated that the town was about halfway between the pacific ocean and the atlantic ocean so it lead them to flip a coin and clearly atlantic won the nearby rock island railroad was important in deciding the actual location of the town and to this day the old depot sits at the north end of chestnut street today the old depot serves as the offices of the chamber of commerce another story told about atlantic is the way main street was located someone asked whitney where it should be placed he marked the center at current day th and chestnut and then plowed two furrows a apart all the way up to the railroad just north of second street david hinds ki fèt jen se yon chantè mizisyen rege raga angle li fonde yon gwoup steel pulse paran david hinds te kite jamayik mitan ane yo avek anpil lòt jamayiken ak britanik karayiben pou rebati angletè apre lagè a li fèt jen nan handsworth birmingham angletè nan laj senk an li te kòmanse lekòl elemantè e li te fini tout lekòl li nan pandan peryòd sa a mizik la soti nan jamayik te vin yon gwo enfliyans sou pèsepsyon lavi pou hinds kòm li te eksplike nan yon entèvyou sou pwogram radyo afropop worldwide mwen sonje chak nan frè ak sè ki pi gran mwen vini ak dènye fòm nan mizik ak dans osi byen ke sa ki te pase sosyalman ak politikman sou zile a nan lekol handsworth wood hinds kontre basil gabbidon avek ki li fèt steel pulse nan hinds ekri tou chanson pou fim avek can t stand the heat chante nan fim do the right thing reyalize pa spike lee li fèt de solo avek heartical label orville richard burrell rele shaggy ki fèt oktòb nan kinstòn jamayik se yon chantè mizisyen rege raga jamayiken shaggy te fèt oktòb nan kinstòn jamayik an li te pran kou chante e yo te dekouvri nan yon ane pita pandan y ap chante nan lari yo avèk zanmi yo pitit gason li richard o neil burrell se yon rapè selèb tankou robb banks shaggy ki moun ki te pran non sèn li nan karaktè shaggy a ki soti nan montre nan televizyon scooby doo deside pouswiv karyè mizik li yo ak premye frape li nan oh carolina se te yon dancehall re fè nan yon ska frape pa la folkes frè m yo ki te parèt nan fim nan sliver menm ane an shaggy parèt sou albòm hip hop kenny dope nan pwojè a san difizyon li te travay ansanm avèk pwodiktè tankou sting creole don youn lloyd spiderman campbell robert livingston ak frankie kouto sou yon remix sòti nan tit maxi single li a nice and lovely li te gen plis frape gwo ki gen ladan boombastic an melodi tèm nan nan yon komèsyal levi a popilè yo ak chante avèk maxi prèt sou top li frape sòti nan that girl henock franklin se yon filozòf ayisyen li ekri yon liv prens la pasaylang an kreyòl ayisyen trete politik nonm nicolas machiavel la ki rele il principe a prens la se yon liv filozofi politik li ye nan liv sa a niccolò machiavelli montre kijan lè yon nonm gen pouvwa a nan men li lè yon nonm ap dirije kijan li ta dwe aji nan chak sitiyasyon se sa ki pral montre kalite politik nonm sa a henock franklin fèt nan vil okay nan peyi ayiti se yon filozòf ayisyen ki kòmanse filozofe depi lè li te gen zan nan vil okay nan peyi ayiti daprè sa li di nan liv li a ki rele filozofi mounal la henock franklin se ansyen etidyan an filozofi lekòl nòmal wo nivo an ayiti mouche se ekrimann pasaylangmann haïti chérie se yon fim ki reyalize pa claudio del punta sòti me jean baptiste ak magdaleine se yon koup marye ayisyen ki travay sou yon plantasyon kann nan repiblik dominikèn lè ti bebe yo mouri grangou magdaleine deside retounen ayiti fim sa a se anlè reyalite jodi jou anlè sityasyon ayisyen nan chan kann nan repiblik dominikèn dominikani yon retou nan menm sistèm esklavaj ayiti te konnen anvan li te pran endepandans li ap montre kouman jenn ayisyen yo ap fè mannèv pou retounen nan peyi ayiti toma prefere mizè pito esklavaj men sa reyalizatè a panse ayisyen franse nou ka defini lengwistik kòm etid de nati e estrikti langaj imen sa vle di fason moun pale yon lengwis se yon moun ki etidye fenomèn sa yo langaj kreyòl ki baze premyèman sou fransè ak plizyè lang afrikèn enfliyans pa lang endyèn yo enpe panyòl ak anglè kapab konklizivman defini tankou ayisyen nan sans de lang ki pale pa pèp ayisyen an wi varyete kreyòl sa atribiye avèk kèk lòt gwoup ak nasyon avèk istwa similè ak pèp ayisyen an men a fòs de popilasyon estime plis ke milyon jounen jodi a majorite kreyolopal se ayisyen oubyen desandan d ayisyen si nou defini mo ayisyen an tankou konstitisyon peyi dayiti fè li nan tit ii atik kòm nenpòt moun ke manman li oubyen papa li se natif natal ayisyen si manman li oubyen papa li pa te jamè renonse nasyonalite yo moun sa se ayisyen depi lè li te fèt la definisyon sa nesesite ke gen ayisyen ki pa pale kreyòl yon moun ka fèt nan nenpòt peyi epi satisfè demann konstitisyonnèl sa toutfwa si nou limite definisyon sa a moun ki fèt ann ayiti moun ke lonbrik yo plante nan peyi a ki gen omwen yon paran ayisyen pwoklamasyon an kòrèk ki di sèl lang ki simante tout ayisyen ansanm se lang kreyòl tit chapit i atik a konstitisyon ayisyen an èske w jamè rankontre yon ayisyen ki satisfè modifikasyon sa a ki pa t pale kreyòl malgre gran kantite moun ki pale kreyòl resous ki disponib an kreyòl reyèlman limite yon rezon majorite ekriven ayisyen istorikman pale chwazi pou ekri nan lòt lang nan lang fransè anglè yon lòt rezon edikasyon an kreyòl sèlman fèk a nivo primè ann ayiti yon rezon plis enstitisyon ayisyèn yo an gran pati chwazi pou yo fè biznis yo an fransè gras a nouvo teknoloji kòm entènèt la avèk jefò pou kwaze teknoloji avèk kreyòl langaj kreyòl ayisyen an kòmanse avanse pli lwen men yon faktè reste egal si malis ak bouki ekri yon menm fraz an kreyòl li p ap nesesèman vèbatim nou fè jefò nan vèzyon kreyòl ayisyen wiki a pou nou ekri kreyòl nan yon fason ke gran majorite a kapab li e konprann nou envite w pou ou fè kòrèksyon kòm ou wè yo nesesè daprè iv ak paul déjan nan liv ki rele ekri kreyòl fasil nenpòt moun kapab ekri kreyòl avèk twa ti prensip sa yo men lèt nou jwenn ki rete nan wòl yo nan pawòl nou fèk li yo anpil egzanp montre nou sa twazyèm prensip la ye espesyalman lè nou gade dènye lèt ki parèt ladan yo twazyèm prensip la se koutwazi biwo nasyonal alfabetizasyon me yon mo kreyòl ki soti nan fransè ki kòmanse ak yon h myèt an kreyòl kòmanse ak vwayèl ki suiv h la osinon yon lòt konsonn pa gen h myèt an kreyòl tankou haïti an fransè se ayiti an kreyòl pou rezon sa  h jeneralman pa yon antre nan yon diksyonè an kreyòl li jeneralman preferab ke youn pa gonfle ni vwayèl ni konsòn ansanm nan kreyasyon yon mo mwen meyè ke m ou en oubyen mouin lwen olye ke louen swiv pito souiv obzève distenksyon ant en ak in kèk mo ki fini ak in in izin zepin latrin kèk mo ki fini ak en en pen zen lwen pwen pran atik sa kòm konsèy men pa kòm lòd gramatik kite diskou gramè pou grameryen se pa anyen kont grameryen aktyèlman nou bezwen tout kantite grameryen kreyòl posib nou ka jwenn men kòm itilizatè langaj patikilyèman kreyòl ou bezwen chache mwayen efektiv pou w kapab ekri lang nan eseye itilize tout resous ki ekri an kreyòl ou trouve itil neyanmwen toujou kenbe konsèy aleksann manzoni powèt italyen ki di ou sou wiki ekri kreyòl la menm jan ou menm ou pale l plen moun ki prè pou modifye ak korije nenpòt atik ou soumèt malgre la esperans lan se touche sou kèk pwen ak obsèvasyon fèt sou lang kreyòl la ki trè enteresan esperans lan se ke yo sèvi w kòm zouti ki petèt kapab pèmèt ou pi fasilman eksprime w an kreyòl pa ekriti pa egzanp distenk diferans nan pwonon pèsonèl yo an kreyòl konpare ak fransè plasman atik yo nan yon fraz kèk nan aksan ki pi souvan itilize yo etc leksikografè ayisyen souvan liste kèk mo de fwa pa egzanp ou ka twouve mo lavi ak vi nan menm diksyonè a ki fè yon fraz tankou fraz sa a lavi ak lanmò depann sou sa w kite bouch ou pale ka regade kòm yon fraz ekri san atik oubyen ki kontrakte atik yo ak non yo nan ka sa atik la ak non vi e mò sa pa nesesèman yon prensip jeneral pa egzanp konsidere de fraz sa yo kisa w fè premyèman lè w leve le maten kisa w fè premyèman lè w leve lematen ra pa gen okenn enfraksyon nan enfòmasyon ki kominike la fraz nimewo pi souvan ekri men fraz nimewo a pi kòrèk an kreyòl yon atik ka vin anvan oubyen swiv non li modifye a selon si fraz la fè sans oralman konsidere kanaval la byen pase ane a san dega san traka la kanaval byen pase ane a san dega san traka fraz nimewo anfòm an kreyòl nimewo kontrèman pa vreman fè sans kote ke fraz la bib di renmen vwazen w yo kòm pwòp tèt ou ak bib la di renmen vwazen w yo kòm pwòp tèt ou tou de fè bon sans an kreyòl nap bay nan seksyon sa kèk devlopman pou bay detay sou sa nou wè pli wo lang kreyòl ayisyen se youn nan lang kreyòl ki gen plis moun ki pale li sou latè se lang natifnatal tout ayisyen ki fèt e ki leve an ayiti kote yo rele li kreyòl nan dyaspora a gen plis pase yon milyon ayisyen ki pale kreyòl gen moun sa yo k ap viv nan lamerik dinò ozetazini ak okanada nan lamerik disid venezwela ak giyàn franse nan karayib la kiba repiblik dominikèn matinik gwadloup bahamas ann ewòp frans ak nan kèk peyi lafrik nan kominote ayisyen ki gen plis moun yo tankou nouyòk miyami monreyal osinon repiblik dominikèn kreyòl ayisyen devlope anpil nan kontak li fè non sèlman ak lang peyi sa yo men tou ak varyete yo pale ann ayiti pami tout kreyòl se sou kreyòl ayisyen yo fè plis rechèch nan linivèsite kwak se sèlman yon ti ponyen ayisyen ki te pale lang franse lang sa a te lang ofisyèl peyi ayiti pandan lontan jouktan kreyòl vin tounen lang ofisyèl ayiti depi lane kreyòl ayisyen genyen yon òtograf ofisyèl depi e gen anpil ekriven ayisyen ki ekri liv enteresan sou diferan aspè esperyans ayisyen sou plan istorik li difisil pou nou bay presizyon sou ki lè kreyòl ayisyen parèt nan lane franse yo ki t ap viv ann ayiti depi vin okipe ofisyèlman pati lès sen domeng ispayola se non tout zile a anvan se panyòl ki te mèt tout zile a se apre franse vin pran sen domeng vin genyen tout kondisyon yo pou yon kreyòl ki baze sou franse parèt franse yo kòmanse komès esklav e vin genyen nesesite pou kolon yo kominike avèk esklav yo se konsa lang kreyòl vin parèt dapre kèk istoryen vè te genyen anviwon esklav ak yon ti kras mwens kolon nan sen domeng men ant e yo estime te genyen prèske yon demi milyon afriken ki t ap travay kòm esklav nan jaden sen domeng yo yo te rele esklav ki te fèt an afrik yo bosal men sa ki te fèt sen domeng yo yo te rele yo kreyòl kreyòl ayisyen grandi nan kontèks jaden sen domeng yo kote esklav afriken ki te pale lang niger congo yo te antre an kontak avèk kolon franse ki te pale yon varyete franse ki diferan anpil de franse moun pale kounye a epi esklav afriken sa yo eseye kominike avèk kolon franse sa yo tankou nenpòt ki lòt lang kretyen vivan pale sou latè kreyòl ayisyen se yon sistèm lengwistik total ki gen pwòp règ pa li e ki pa depann de okenn lòt lang pou li fonksyone genyen milyon edmi moun ki pale li ann ayiti e plis pase yon milyon lòt ki pale li nan dyaspora a kreyòl ayisyen pa franse mawon se yon lang diferan de lang franse kwake gen anpil mo nan vokabilè li ki soti nan franse tankou mo franse soti souvan nan lang laten premye tèks nou konnen ki ekri an kreyòl ayisyen genyen anviwon liy li te parèt nan yon liv ki rele voyage d un suisse dans différentes colonies d amérique ki te pibliye an moun ki te ekri liv sa a rele justin girod de chantrans li te yon vwayajè suis ki te viv sen domeng ant mwa me e jiyè men tèks sa a jan li te parèt nan liv de chantrans lan se te yon lèt yon jenn ti fanm esklav te ekri mennaj li pou li mande li padon paske mennaj la te konprann ti fanm lan ap ba li zoklo moi étais à la case à moi moi étais après préparer cassave à moi zéphir venir trouver moi li dit que li aimer moi et qu il voulait que moi aimer li tout moi répondre li que moi déjà aimer mon autre et que moi pas capable d aimer deux li dit moi que li mériter mieux amour à moi que matelot à li moi répondre li que li capable de mériter li mieux mais que pas te gagner li encore li dit moi que li va gagner li et tout de suite li faire moi violence ah toi connais comment li fort juger si gagner faute à moi le ciel témoin cher dombo de l innocence et de fidélité à moi mwen te anndan joupa mwen m t ap pare kasav mwen zéphir vin wè mwen epi li di m li renmen mwen e li ta renmen mwen renmen li tou mwen di li mwen gen yon mennaj deja e mwen pa kapab genyen de mennaj li di mwen li merite lanmou mwen pi plis pase matlòt li mwen di li se posib men li poko genyen li lè sa a li di mwen l ap vin pran li epi san m pa atann li plonje sou mwen ou konnen jan nèg sa a gen kouray èske ou panse se fòt pa m bon dye nan syèl la temwen dombo cheri mwen inosan e mwen se yon mennaj fidèl malgre enpòtans istorik li nou dwe li tèks sa a avèk anpil rezèv epi nou pa ta dwe konsidere li tankou yon bon echantiyon lang kreyòl moun te konn pale nan sen domeng nan epòk sa a girod de chantrans se yon etranje ki te viv sen domeng pandan yon sèl lane epi li pa te konn pale kreyòl fen e byen jiskaprezan se sitou nan domèn òtograf gen jefò ki fèt pou estandadize kreyòl ayisyen n ap raple se nan lane vin genyen yon òtograf ofisyèl pou kreyòl ayisyen nan kesyon diksyonnè gen kèk bon diksyonè bileng angle kreyòl ak franse kreyòl men genyen yon diksyonè kreyòl kreyòl menmsi sou yon plan pedagojik li enpòtan pou ta genyen youn pou moun ki pale angle genyen anpil bon liv deyò pou aprann kreyòl ayisyen men genyen omwen linivèsite ameriken ki anseye klas kreyòl laplipa lengwis ki etidye kreyòl ayisyen admèt li gen manman dyalèk dyalèk nan nò se varyete moun pale nan kap ayisyen ki reprezante dyalèk sa a dyalèk nan sant lan se varyete moun pale nan pòtoprens ak nan zòn pòtoprens ki reprezante dyalèk sa a epi dyalèk nan sid se varyete moun pale nan zòn vil okay ki reprezante dyalèk sa a varyete moun pale nan nò a sanble se li menm ki mwens sanble ak kreyòl majorite ayisyen pale akòz de kèk diferans li genyen sou plan leksikal ak sou plan sentaksik varyete moun pale nan sant lan sanble se li menm ki gen plis prestij pou rezon politik ekonomik e kiltirèl men paske gen anpil moun ki kite pwovens pou vin viv pòtoprens fwontyè ki separe dyalèk yo vin pi flou e anpil ayisyen pale alèz dyalèk sou plan inivèsitè etid kreyòl yo devlope anpil gen seksyon etid kreyòl nan plizyè depatman lengwistik linivèsite ewopeyen ak linivèsite nan lamerik dinò nan linivèsite sa yo kreyòl ayisyen se youn nan kreyòl atlantik yo lengwis yo plis etidye pati nan kreyòl ayisyen lengwis sa yo etidye pi plis se sentaks e teyori lengwistik yo plis itilize pou yo fè rechèch sa yo se teyori lengwistik ki rele gramè jenerativ chak ane depi fen ane yo genyen omwen yon tèz doktora sou yon aspè enpòtan nan yon lang kreyòl ayisyen osnon yon lòt kreyòl yon etidyan prezante nan yon linivèsite ewòp osinon lamerik dinò fòk nou pa bliye mansyonnen michan revi sou kreyolistik nan domèn kreyòl ki baze sou franse yo genyen revi ki rele études créoles se an frans yo pibliye revi sa a e li parèt fwa chak ane nan domèn kreyòl ki baze sou angle yo genyen revi ki rele journal of pidgin and creole languages se nan peyi olann yo pibliye revi sa a e li parèt tou fwa chak ane depi kèk lane kreyòl ayisyen rive entegre sistèm lekòl vil tankou nouyòk miyami e boston dapre kèk otè ki fè rechèch sou kesyon an genyen omwen elèv ayisyen ki enskri nan lekòl piblik vil nouyòk la kreyòl ayisyen se katriyèm lang etranje yo pale e ansenye nan sistèm lekòl piblik vil nouyòk la apre lang panyòl lang ris ak lang chinwa nan tout nivo lekòl keseswa nan nivo primè osinon nan nivo segondè gen klas kote yo ansenye lang kreyòl ayisyen ak matyè tankou matematik syans istwa an lang kreyòl ayisyen deplizanpli gen anpil elèv ayisyen ki antre nan klas sa yo espesyalman elèv ki fèk soti ayiti men pwofesè yo pa genyen ase michan tèks literè an kreyòl pou ansenyen timoun yo literati lekti kominikasyon menm jan pwofesè ameriken yo genyen kantite tèks literè an angle lè y ap fè klas literati pou elèv ameriken otorite nan lekòl nouyòk ta dwe fè yon gwo travay pou devlope michan tèks literè an kreyòl pou elèv ayisyen yo ta kapab menm kòmanse tradwi kèk bon liv ki genyen nan kantite literati ayisyen ki ekri an franse sou plan literè kreyòl ayisyen te pran yon lòt dimansyon nan mitan lane yo lè ekriven franketienne te pibliye premye woman li an kreyòl dezafi majorite kritik literè ki pale kreyòl te mete chapo ba devan liv sa a pa te genyen lòt bon liv konsa ki ekri apre dezafi te genyen kèk bon liv pwezi ansanm avèk kèk bon pyès teyat men nou pa jwenn oken chedèv tankou dezafi se posib gen kèk ti pwoblèm pou rive kreye yon rejis literè presi pou kreyòl ayisyen e nan sans sa a woman dezafi a ta kapab yon eksepsyon pandan lontan kreyòl ayisyen te rete yon lang oral sèlman moun te itilize li sitou nan sitiyasyon enfòmèl e pou kominikasyon yo fè toulejou anpil ayisyen ki bileng te konn vire sou franse osinon sou angle si kesyon y ap diskite a te yon kesyon ki fòmèl osinon si yo pa t konnen byen moun k ap pale avèk yo a men depi kèk tan nou konstate pa gen baryè ankò pou lang kreyòl la ayisyen sèvi ak li lan tout nivo konvèsasyon pou tout sijè diskisyon y ap fè men antre kreyòl ekri nan tout domèn espresyon ayisyen chwazi vin kreye nouvo pwoblèm paske ekriven ayisyen yo dwe jwenn kounye a yon lòt retorik yon lòt estrikti ki pa depann antyèman de kontèks la e de lè moun nan ap pale a sèl aksan ki egziste an kreyòl se aksan fòs ki ta vle sanble ak aksan grav kòm klavye òdinatè yo poko programe pou fè aksan fòs la nou itilize aksan grav nan plas li trè aksan fòs la pi long pase aksan grav la epi li pa twò kouche li prèske kanpe dwat sou vwayèl li ye a me li panche tou piti a goch menmsi anpil moun mete aksan tegi lè yap ekri kreyòl men li pa egziste nan lang sila a y ak w kenbe kreyòl la afrikanize nouvo mo ki antre nan lang kreyòl la se pa mo ki soti nan langaj afriken tipikman yo se mo ki soti nan lang franse angle panyòl oubyen kèk lòt lang romans nan kreyòl ayisyen an yo anplwaye mwayen pou kontrakte lang lan apostwòf la se premye mwayen ki te konn fè kontraksyon yo li toujou valab jounen jodi a nou remake ke yo itilize tirè ak espas plis se sa ki yon devlòpman yon lang alò nou di yo yon kokenn chenn byenvini eddy jackson alexis se sekrete jeneral anapre asosiyasyon jounalis ayisyen yo depi oktob li fet nan bomon zon lagrandans peyi dayiti li antre potoprens nan lane e diplome nan fakilte syanzimen eddy jackson alexis deja travay kom jounalis nan radyo kiskeya direkte enfomasyon radyo megastar prezantate nan radyo solidarite televizyon nasyonal dayiti kote lap anime emisyon ayiti demen ki trete dives kalte sije pandan anviwon yon lane li resevwa preske tout sekte ki fe dyagnostik pwoblem peyi genyen li redakte anchef sal nouvel televizyon nasyonal li konn pibliye teks nan jounal nan peyi a ak sou entenet rev li se patisipe nan konstwi yon sosyete tou nef ak lide nef epi moun ki dako ayiti gen anpil riches ak resous mwen map viv nan rep dominikèn mwen ta renmen jacmel chanje epi mete moun ki pou anmase fatra nan lari aaa mete kouran fè rout la la p pi bon pou tout ayizyen epi mete lekòl pou ti moun yo gader mwen ale lekòl nan rep dominikèn mwen pa depanse yon goud senpleman mwen peye enstripsyon sèlman sa mande pou tout moun sud est leve kanpe pou yo banou lekòl gratis pou nou tout ale lekòl nou tande tout lekòl haiti yo tounen kolèj men poukisa lekòl leta yo dwe fèt san kòb pou tou ti moun ale lekòl se sa mwen tap di mèsi tout moun jacmel mwen rele eddy teknoloji se pou sèvi ak pratik nan syans ki gen ladan fè modifikasyon an oswa amelyorasyon aktivite aplike oswa konpòtman itilize epi ak konesans nan zouti a machin a teknik navèt a sistèm a metòd òganizasyon nan oswa modifikasyon anviwònman oswa aranjman yo nan lòd yo rezoud yon pwoblèm amelyore yon solisyon pre egziste nan yon pwoblèm reyalize yon objektif oswa fè yon fonksyon espesifik li kapab tou al gade nan koleksyon an nan zouti sa yo machin modifikasyon aranjman anviwònman ak pwosedi yo teknoloji gen konsekans enpòtan pou moun kòm byen ke kapasite lòt espès bèt kontwole ak adapte yo ak anviwònman natirèl yo pawòl bondye a vini ka tèm nan yo pral aplike swa jeneralman oswa nan anpil domèn espesifik egzanp nan yo ki gen ladan teknoloji konstriksyon teknoloji medikal ak teknoloji enfòmasyon itilize espès yo imen nan teknoloji te kòmanse ak konvèsyon an nan resous natirèl nan zouti senp pre istwa a dekouvèt la de tout kapasite nan kontwòl dife ogmante sous yo ki disponib nan manje ak envansyon nan wou moun yo te ede nan vwayaje nan ak kontwole anviwònman yo dènye devlopman teknolojik ki gen ladan enprime laprès telefòn ak entènèt yo yo gen diminye baryè fizik nan kominikasyon moun ak pèmèt yo kominike lib sou yon balans mondyal nan la sepandan gen se pa tout teknoloji te itilize pou rezon lapè te devlopman nan nan zam a tout tan w ap pouvwa destriktif ap pwogrese nan tout listwa ki soti nan klib nan zam nikleyè an teknoloji te afekte sosyete ak anviwònman li yo nan yon nonm de fason nan anpil sosyete teknoloji te ede devlope pi avanse ekonomi ki gen ladan jodi a ekonomi global ak te pèmèt monte a nan yon lwazi klas anpil pwosesis teknolojik pwodui vle pa pwodui yo konnen kòm polisyon ak redwi resous natirèl nan detriman nan latè a ak li yo anviwònman en divès nan teknoloji enfliyans valè nan yon sosyete ak nouvo teknoloji souvan ogmante nouvo kesyon etik nan egzanp yo gen ladan monte nan nan nosyon de efikasite an tèm de pwodiktivite imèn yon tèm orijinal te aplike sèlman nan machin ak defi a nan nòm tradisyonèl yo deba filozofik te parèt sou itilize nan prezan ak fiti nan teknoloji nan sosyete a ak dezakò sou si teknoloji amelyore kondisyon imèn an oswa vin pi grav li neo ludis anarcho primitivis ak mouvman menm jan an kritike jeneralisasyon an nan teknoloji nan mond lan modèn opining ke li enkonvenyans anviwònman an ak alyèn moun defansè nan ideyoloji tankou transimanis ak teknolojik pwogresivis view kontinye pwogrè teknolojik kòm benefisye nan sosyete a ak kondisyon imèn an vreman vrè jiska dènyèman li te kwè ke te devlopman nan teknoloji restriksyon sèlman nan èt imen men ki sot pase etid syantifik endike ke lòt primat ak sèten dofen kominote yo te devlope zouti ki senp epi aprann yo pase konèsans yo nan lòt jenerasyon apple se yon konpayi miltinasyonal amerikèn ki fè konsepsyon epi ki vann pwodui elektwonik òdinatè pèsonèl ak lojisyèl enfòmatik nan pwodui konpayi sa vann moun plis konnen ou ka jwenn òdinatè macintosh ipod iphone ipad mont apple watch lojisyèl miltimedya itunes lojisyèl biwotik iwork ak kèk lojisyèl espesyal pou pwofesyonèl tankou ak logic pro nan lane konpayi anplwaye moun li enstale boutik apple stores nan peyi epi yon boutik anliy kote li vann aparèy ak lojisyèl apple yo ak kèk lòt lojisyèl tou pou lane la benefis konpayi a te rive milya dola macintosh kounye a li te ye tou senpleman kòm mac nan tout kapasite ofisyèl yo se yon fanmi nan òdinatè pèsonèl fabrike pa apple computer inc of cupertino kalifòni etazini pou òdinatè konpatib macintosh pa fabrike pa apple computer gade lang silezyen silezyen lnsko godka lnski ou ap twouve tou p naymu se yon lang pale pa moun nan wotè rejyon silezi nan peyi polòy li pale tou nan tchèki ak almay nan lane te genyen vanse moun ki deklare silezyen tankou lang matènèl yo men kantite moun ki ap pale li vanse lang silezyen pwòch lang polonè se pou rezon sa li konsidere tankou yon dyalèkt polonè pa kèk lengwis silezyen pa gen yon sèl alfabè moun ki ap pale silezyen abitye ekri lang an ak karaktè langaj polonè nan lane nouvo alfabè silezyen rive li baze kò l sou tout ekriti langaj silezyen ta genyen li genyen nan sa li itilize anpil anlè entènèt nan wikipedya silezyen tou philomé obin ki fèt sou jiyè nan lenbe epi ki mouri sou out nan kap ayisyen se yon pent ayisyen li te fèt nan philomé obin te yon pent plen tan depi premye ekspozisyon an nan travay li pa sant dar la nan penti jeyometrik egzak ankò powetik li yo kòm popilè nan ewòp tankou nan etazini atelye li a nan kap ayisyen se te plas nan reyinyon nan yon lekòl nan pent ki enkli pa sèlman anpil manm yo nan fanmi li men tou yon douzèn lòt atis lokal ki gen stil te enspire pa mèt la avèk castera bazile préfète duffaut toussaint auguste rigaud benoit ak wilson bigaud li se yon pati nan gwoup pent ki dekore an nan cathédrale sainte trinité nan legliz episkopal nan etazini nan pòtoprens detwi pa tranblemanntè janvye philomé obin te pentire yon krisifiksyon nan absid a ak dènye soupe a dernière cène nan transept dinò travay yo nan philomé obin yo te ekspoze nan plizyè mize atravè mond lan tankou penti li yo se yon pati nan koleksyon yo pèmanan nan mize sa yo saint louis blaise ki fèt nan lane epi ki mouri nan lane se yon atis pent ayisyen saint louis blaise kòmanse penti an li etidye avèk charles anatole ak the bottex brothers li ale pòtoprens kote li travay yon tan nan galri issa men li soufri yon timè sèvo nan laj ane frè blaise fabolon serge moléon ak andré blaise ki fèt an se tou pent popilè sepandan saint louis blaise te pi popilè nan frè yo andré ak serge moléon se manm sivivan nan fanmi pent blaise blaise te gen relasyon biznis ki pi long lan avèk galri monnin nan petyonvil ayiti michel monnin pwopryetè galri vin manadjè saint louis blaise ak pi bon zanmi li saint louis blaise reprezante sèn istorik espesyalman sèn soti revolisyon ayisyen ak henri christophe pita li vire atansyon li sou penti manm ki gen anpil grès nan boujwa ayisyen an nan yon fason ki raple botero men kèlkeswa sijè a atansyon li sou detay te san rival travay li yo lajman kolekte epi yo patikilyèman popilè nan frans kote yo te ekspoze nan pari penti a montre se nan koleksyon galri monnin ki se ajan pou byen blaise a ansanm ak vèv li marie wilmina blaise non nesans victor blaise tou siviv pa de pitit marc donald blaise ak nicoletta mikline blaise fanmi an te imigre nan etazini aprè blaise mouri serge moléon blaise ki fèt nan lane nan kap ayisyen ayiti se yon pent ayisyen manman li te yon machann nan fwi ak legim ak papa li te yon mekanisyen e pèseptè taks nan mache yo pi piti frè li yo fabolon blaise ak saint louis blaise yo tou te pent selèb toupatou nan lemond serge moleon blaise se pi gran an nan kat frè blaise yo te ye pent ayisyen saint louis blaise mouri nan laj an akòz yon maladi san ki te pa hiv ak fabolon blaise mouri nan laj akòz yon ilsè nan lestomak moleon demenaje ale rete nan pòtoprens nan kòmansman an ak te vin asosye avèk galeri la monnin blaise pentire sèn nan istwa ayisyen espesyalman sèn batay zèv li yo te montre nan mize nan ewòp nan ane yo penti li ilistre kouvèti liv le recontre de deux mondes ki te katalog pou ekspozisyon nan nan seville espay nan tout frè yo te nan penti nan pòtoprens nan atelye a dèyè galeri la monnin nan gran ri pafwa flizyè frè te travay ansanm sou yon menm penti òt atis pent kòm jean louis senatus eric jean louis nicolas dreux te pentire nan galeri monnin jean dominique ki fèt jiyè epi ki mouri avril se yon jounalis ayisyen ak aktivis pou demokrasi a estasyon pa li radio haiti inter te premye estasyon radyo pou gaye nouvèl yo gaye rapò yo epi analizs nan kreyòl ayisyen lang moun yo pale nan ayiti li te touye avril pou yon krim ki pesòn moun pa janm identifye li te fèt nan pòtoprens paran pa li se léopold dominique ak marcelle dominique lè li te timoun dominique tap akonpaye papa li toupatou nan ayiti kidonk li ap konn vi yo ak defi yo pou peyizan yo frè li pi vye te ofisye nan lame ayisyen li ak ofisye alix pasquet epi henry perpigan te touletwa touye nan youn tantativ okipe kazèn desalin epi ranvèse franois duvalier se li madeleine dominique paillère te ekriven ak entelektyèl aprè li fini edikasyon nan enstitisyon saint louis de gonzague dominique kòmanse etidye nan fakilte agwonomi nan pari nan lane epi nan li te diplome epi dominique genyen yon bous pou etidye gmo nan cacao ak kafe nan école supérieure d application d agriculture tropicale nan pari nan li rantre nan ayiti epi li kòmanse travaye tankou agwonom nan depatman nò ak institut haïtien de crédit agricole et industriel ak société haitiano américaine de développement agricole shada tou an patikilye sou pwodiksyon agav ak kawotchou li tap travaye avèk edner vil li te rete epi li te touye pou pwomosyon an dwat peyizan yo hérard dumesle ki fèt jen nan okay ayiti epi ki mouri jen nan kinstòn jamayik se yon politisyen powèt ak ekriven ayisyen hérard dumesle te yon militan aktif nan lavi politik ayisyèn an li te patisipe nan batay san domingo nan lane nan batay sibert ye janvye ak ekspedisyon militè nan mol la nan lane hérard dumesle fonde nan okay yon jounal l observateur li se redaktè an chèf la hérard dumesle eli depite li te lidè opozisyon palmantè a anba rejim prezidan jean pierre boyer li te eskli nan palman ayisyen an an aprè yon diskou revolisyonè hérard dumesle ak sipòtè li yo te denonse eta a anemik nan ekonomi an nan peyi a ak depandans sou machandiz enpòte yo menm tou meprize adezyon elit la nan kilti franse ak ankouraje ayisyen yo fòje pwòp idantite nasyonal yo plent yo kont gouvènman an nan jean pierre boyer vize koripsyon nepotis repwesyon nan libète ekspresyon ak politik pa dekrè egzekitif gwoupe ansanm nan yon fratènite yo batize sosyete pou dwa moun ak sitwayen gwoup jèn milat yo te mande pou yo mete fen nan rejim boyer ak pou etabli yon gouvènman pwovizwa re eli kat ane pita li te ankò ekspilse nan asanble nasyonal la nan potoprens ak jete nan prizon lè yo lage li li te eseye ankò prann plas li kòm yon depite men echwe jean pierre boyer te rankontre yon gwo opozisyon kont politik li ki te pwovoke ostilite popilè yon mouvman enzireksyonèl kòmanse nan vilaj praslin pa lwen vil la nan okay ak dirije pa charles rivière hérard finalman te resevwa pi bon nan li wè revòlt an touprè nan triyonf boyer demisyone nan prezidans la nan lane ak retrete nan jamayik pita nan lafrans kote li mouri hérard dumesle te youn nan lidè revòlt la pou triyonf ke li te nonmen sekretè deta pou gè ak relasyon eksteryè e janvye pa nouvo prezidan an ayiti charles rivière hérard kèk mwa pita gouvènman an nan charles rivière hérard se pèdi pouvwa hérard dumesle ak prezidan rivière hérard entèdi sou teritwa repiblik ayiti a ak yon dekrè me te siyen pa nouvo prezidan philippe guerrier hérard dumesle mouri nan egzil nan kingston sou jen hérard dumesle ekri plizyè liv émile roumer ki fèt fevriye nan jeremi ayiti epi ki mouri avril nan frankfurt almay se yon ekriven ayisyen émile roumer fèt fevriye nan vil jeremi sitiye prèsk nan pwent penensil tibiwon li te youn nan nèf pitit gason léopold roumer ak eugénia vidal aprè li resevwa diplòm li nan lekòl segondè saint louis de gonzague nan pòtoprens li ap etidye filozofi nan pari nan lycée michelet lè sa a li swiv etid komès nan lond li te fèt nan jeremi vil la nan powèt ak enfliyanse pa powèt kom etzer vilaire ak edmond laforest fondatè nan mouvman an literè la ronde émile roumer te kòmanse ekri powèm guy sansaricq ki fèt oktòb nan jeremi ayiti se yon evèk ayisyen li fèt nan yon fanmi katolik li te ale nan seminè dyosèz jeremi pandan senk ane aprè sa li te resevwa yon bousdetid pou st paul s pontifical seminary nan ottawa ontaryo kanada kote li te etidye filozofi ak teyoloji pandan sèt ane nan lane li te òdone yon prèt nan katedral nan pòtoprens nan ayiti premye plasman sansaricq a te nan katedral okay kote li te resevwa fòmasyon tankou yon oomonye pou imigran ayisyen nan bahamas yo k ap bay ministè nan priyoryè benediktin st francis nan nassau li sèvi tankou evèk oksilyè nan dyosèz brooklyn nouyòk ant ak jean baptiste pointe du sable ki fèt alantou nan lane nan saint marc saint domingue à l époque actuellement haïti epi ki mouri out nan saint charles missouri etazini se fondatè ak premye abitan nan vil chikago se glwa pou mwen jodi ya yon gen ayisyen kap viv nan eta zini kote pitit mwen kapap dekouvri istwa kache sou ero ak tout kompatriyot ayisyen ki te bay san ak konesans yo pou ede lamerik pa selman aboli exklav men etrepran lide pou konstri dekouvri ak invant anpil bagay ke listwa pap jam ekri pou pitit nou li demen mwen kontan anpil mèsi wikipidia pou fasilite opinyon ayisyen frèm yo joseph philippe lemercier laroche rele joseph laroche ki fèt me nan vil kap ayisyen ayiti epi ki mouri avril se yon enjenyè ayisyen se te sèl pasaje nwa ki te sou bato titanic ki te koule nan nwit avril li leve ak manman li ki te konn vann kafe kakawo kann ak koton manman li te konn achte komès nan men peyizan pou li al revann bay ekspòtatè fransè ak alman an li voye joseph an frans al etidye e se la vin gen diplòm li kòm enjenyè apre etid li li vin ap travay kòm enjenyè nan yon wout tren metwo nan pari an frans serge bilé di se joseph ki konstwi wout soti porte de la chapelle ale versailles li marye ak yon fransèz juliette lafargue ke li te rankontre nan yon vwayaj e li te akonpanye de yon evèk ayisyen yo genyen de pitit fi ki rele simone ak louise madanm laroche te ansent pandan vwayaj sou titanic li pa te kapab reziste rasis ankò malgre estati pwofesyonèl li li konvenk madanm li pou yo ale ayiti tonton li cincinnatus leconte te eli prezidan ayiti fanmi laroche te rezerve tikè e klas sou bato france nan compagnie générale transatlantique la men li te anile rezèvasyon an lè li te dekouvri ke timoun yo pa ka manje avèk paran yo joseph ak madanm li chanje tikè yo pou tikè èm klas pou vwayaje sou titanik lan sou avril ak de pitit fi yo yo angaje abò mak la nouvo nan white star liy la pandan eskal li nan pò chèbou yo te vle rive ozetazini epi pran yon lòt bato pou rive ayiti bato titanik te koule anba lanmè nan lannwit ant ak avril lè li frape yon gwo moso glas nan oseyan atlantik nò touprè tènèv nan fanmi li se sèlman joseph laroche ki te peri paske se fanm yo ak timoun yo ki te sove an premye juliette ak pitit fi li yo angaje nan bato sovtaj pral sove pa rms carpathia a yon batiman transatlantik britanik lè yo rive ozetazini yo abandone vwayaj la an ayiti epi retounen an frans pita juliette akouche pitit gason li ak bay li non an premye joseph nan omaj a papa li an sèlman juliette te resevwa ansyen fran nan konpansasyon nan white star liy lan sa pèmèt li louvri yon boutik netwayaj sèk nan kay fanmi an epi bay pitit li manje jean jean pierre se yon atis mizisyen chantè ayisyen jean jean pierre se fondatè a ak lidè okès kiskeya li fèt ak li grandi nan pòtoprens nan ayiti jean jean pierre li te kòmanse fòmasyon li kòm yon tanbouyè ak li jwe lokalman avèk gwoup bossa combo ak atis popilè tankou zetwal ayiti a ansy dérose chantè brezilyen nelson ned ak chantè pòtoriken daniel santos li demenaje ale rete nan etazini nan ete an epi byen vit benyen tèt li nan mond mizik nouyòk la li te distenge tèt li kòm yon mizisyen ak konpozitè e jwe avèk plizyè bann ki gen estil varye ant r b ak pop rock jean jean pierre kòmanse yon karyè jounalis konsantre sou pwoblèm ayisyen ekri pou village voice la ak united nations radio ak kòm yon kwonikè pou jounal gannett tout pandan li ap ekri ak pwodui mizik an ansanm ak sineyas jonatan demme ki genyen yon oska ak avoka dwa moun michael ratner jean pierre fonde mapou productions ltd dedye a pwomosyon kilti dayiti menm lanne a jean pierre ak mapou productions pwodui bouyon rasin festival ayisyen entènasyonal mizik rasin la li te pwodui evènman regilye mizik nan new jersey performing arts center la ak nan carnegie hall an jean pierre te travay avèk ministè kilti ayiti pou ede entegre ankò ayiti nan konvansyon bèn pou pwoteksyon dwa otè aktyèlman jean pierre se direktè ak fondatè kiskeya òkès ayisyen an li konpoze ode à jean do yon konpozisyon mizikal nan fim ki fèk reyalize pa jonathan demme agwonòm lan ki rakonte lavi premye jounalis ayiti a jean dominique ki te asasinen sou avril aprè tranblemanntè ayiti nan dat janvye jean pierre te ale nan repiblik dominikèn paske li te jan li te di li sipòte pa yon sans pwofon de rekonesans pou fason an ki gen vwazen yo vin prete ayisyen yo sipò yo minis kilti maestro jose antonio molina anrejistre avèk òkès senfonik repiblik dominikèn lan ayiti leve kanpe haiti get back up sou janvye nan el palacio de bellas artes nan mwa out jean pierre te onore pa ministè kilti repiblik dominikèn nan teyat nasyonal pandan sezon ouvèti òkès la founded in by drummer composer and arranger jean jean pierre the kiskeya orchestra is a piece ensemble that combines classical pop and the best of haitian and caribbean traditional music all percolating over a hot bed of excitedly syncopated island rythms the kiskeya orchestra is the ancestral home of the taino people where african and europeans meet creating a vibrant sonic mélange the kiskeya orchestra surpassed itself in a sterling performance in may at carnegie hall during the presentation haiti the rythms the dances and the gods starring danny glover and theresa randle the orchestra s first cd entitled happy birthday haiti was released in january on global beat records gary topper is the conductor while it is irrefutable that the perez prado orchestra benny more and the sonora matancera all three from cuba were the best known large musical formations in the caribbean to have influence in the s and s most musicians from the area in haiti the issa el saieh and the jazz des jeunes were the musical templates that inspired many generations of musicians jean jean pierre s musical education came from these great bands which could easily combine the sound of a benny goodman or a cab galloway with the plethora of haitian rhythms a result of a confluence of tribes from africa according to the incomparable haitian master drummer mapou azor haiti claims more than rhythms and combinations of rhythms jean jean pierre through his series of annual concerts at venues such as carnegie hall lincoln center and recordings uses the kiskeya orchestra as the vehicle to promote this music pioneered by those wonderful haitian orchestras a sound emulated all throughout the caribbean enabled by its vibrant human and musical mosaic the kiskeya orchestra is poised to continue gracing the worlds most prestigious concert halls and stages emerante de pradines rele emerante de pradines morse oubyen emerante morse ki fèt septanm nan pòtoprens epi ki mouri janvye nan menm vil se yon mizisyèn chantèz aktris dansèz koregraf ak folkloris ayisyèn e li se matant ansyen prezidan ak mizisyen ayisyen michel joseph martelly manman li amarante jean pierre te sipliye vyèj monkamèl patwòn nan lòd kamèlit la bay li yon ti bebe ti fi e te pwomèt ke an retou li ta konsakre sent viyèj pitit sa a emerante te fèt lè manman li te an vakans nan rivyè fwad li te grandi nan matisan yon katye sid pòtoprens nan yon antouraj kiltirèl kote li te kòmanse nan ekri pwezi aprè li te vin vire nan chante teyat epi dans li te fè etid klasik li nan lekòl sainte rose de lima aprè li te ale nan école normale supérieure li te fè lòt etid nan peyi etranje nan université columbia jou ki te desanm la yo te sakre li mapou nan kilti ayisyèn an emmanuel constant rele toto ki fèt oktòb se yon chèf militè ayisyen nan mitan de ane aprè kou deta ayisyen constant fonde yon gwoup ame paramilitè rele fraph front révolutionnaire armé pour le progrès d haïti front pou avansman ak pwogrè nan ayiti kòm eskwadwon lanmò ki teworize sipòtè nan prezidan egzile jean bertrand aristide yon sous cia enplike constant nan asasina nan minis jistis guy malary byenke ajans lan te di ke sous la te pa tèste constant te peye pa cia a soti nan rive jan yo te plizyè manm dirijan nan jent militè a li bay enfòmasyon pou ajans lan pou apeprè dola pa mwa daprè ofisyèl etazini yo ak constant li menm nan lane yon tribinal ayisyen te jije li nan absans li ak li te kondane nan prizon lavi nan pou wòl li nan masak raboteau nan lane li te kondane pou fwod ipotèk ak kondane a ane nan prizon sou jen constant te nan prizon nan lès etablisman an koreksyonèl yon prizon avèk maksimòm sekirite nan nouyòk li te dabò kalifye pou libète pwovizwa sou jen men li te refize pwochen dat kalifikasyon pou odyans libète pwovizwa li se nan mwa fevriye jean jacques louis philippe guerrier ki fèt novanm ak ki mouri avril se yon chèf militè ayisyen se yon prezidan ayiti peryod me avril li te dik l avancé epi kont mirebalais yon ofisye ak jeneral nan lame ayisyen an aprè revolisyon li vin manm gouvènman militè nan nouvèl repiblik nan sèvis prezidan rivière hérard an me li ranplase li kòm prezidan repiblik ayiti li konsève prezidans lan jouk li mouri li te vin sou pouvwa a laj de vin chèf nan pi ansyen nan eta nan mond lan lè li vin sou pouvwa philippe guerrier se premye ofisye lè sa a jeneral nan divizyon nan lame ayisyen epi finalman veteran nan lagè endepandans lan noble nan peyi wa ki nan nò a anba gouvènman an nan wa henri christophe li te resevwa tit de duc de l avance ak comte de mirebalais apre monachi a fini li ale jamayik epi nan lwizyàn li te retounen nan ayiti anba yon non fo an apre revolisyon ak fen lidè siprèm lan jean pierre boyer byenke li se fin vye granmoun li retounen nan lame a ak ran li nan jeneral ak kontre ak nouvo gouvènman an prezide pa charles rivière hérard li fini moute patisipe nan koudeta a ki ranvèse prezidan rivière hérard ak rive nan tèt la nan nouvo gouvènman an epi li vin eli prezidan lè li te pran biwo li te jere pou pasifye ayiti nan konvenk wayòm nan nò nan sispann nan vyolans ak sid la gouvènman li pral etabli sèvis lapòs la menm si koupon pou premye yo ap enprime sèlman anba prezidans lysius salomon prezidan soti rive pandan tan li philippe guerrier tou te bay priyorite edikasyon atravè kreyasyon an de lekòl segondè ki gen non li yon sèl nan cayes ak dezyèm lan nan kap ayisyen osi byen ke eksprime volonte etabli omwen yon lekòl primè nan chak komin finanse pa fon piblik konstitisyon an nan mete sou brler la tounen pa predesesè li yo pa te retabli philippe guerrier konsa gouvène san yo pa palman an ede pa yon konsèy nan eta fosten soulouk nan franse faustin soulouque se yon prezidan ayiti ak anperè ayiti li te rele fosten premye avan li te prezidan nan lane li fè tan ofisye epi jeneral nan lame de zan aprè sa nan lane li pwoklame tèt li anperè dayiti epi li rele tèt li fosten premye byen vit li debarase li ak lame gran panpan milat yo te ap dirije epi mete nèg po nwa nan administrasyon yo li kreye yon polis sekrè ak pwòp lame li li te bay lòd pou touye tout milat ki te kanpe kont li jean pierre boyer ki fèt fevriye nan pòtoprens ayiti epi ki mouri jiyè nan pari frans se yon militè ayisyen politisyen epi prezidan ayiti li te patisipe nan batay pou endepandans peyi ayiti li te dirije peyi a pandan plis pase lane se sèl prezidan ayisyen ki te rive dirije tout zile a li fèt nan vil pòtoprens jou ki te fevriye li se pitit yon bòs tayè ak yon fanm afrikèn yon ansyèn esklav ki te soti nan peyi kongo lè li te vin jèn gason papa li te voye li nan peyi lafrans pou li te enstrwi tèt li pandan revolisyon fransèz la li te goumen kòm kòmandan batayon jean marie chérestal ki fèt jen nan pòsali ayiti te yon politisyen ayisyen epi premye minis ayiti li kòmanse sèvis li mas li fini li mas li te manm pati politik fanmi lavalas aprè eleksyon lejislativ an pati politik fanmi lavalas genyen majorite eli ankò prezidan jean bertrand aristide mande ansyen minis li jean marie chérestal fòme yon nouvo gouvènman li dwe fè fas a yon opozisyon ki fòme ak ansyen alye li yo manda li make pa plizyè asasina politik peyi a yon lòt fwa ankò plonje nan yon sitiyasyon ki pi twoub trafik dwòg depase kantite li te jwenn anba jent militè an soti nan gwoup san yo pa yon konstitisyon fòmèl atake sipòtè gouvènman an yo reyaji nan menm fason an lapolis atake tou de bò yo ak vyolans an opozisyon an te òganize tèt li sou non gwoup avèk sipò etidyan yo e malgre represyon patizan li yo jean bertrand aristide te fini demisyone fevriye sou presyon sòlda franse yo ak marin ameriken yo anvangad yon fòs entènasyonal ke oni te voye pou retabli lòd nan kapital la minustah yon ti tan aprè depa aristide prezidan tribinal kasasyon ayisyen an boniface alexandre pran enterim an konfòmite avèk konstitisyon an moun te rele li titid li te akize de anrichisman pèsonèl ak krim politik egzile an afrik aristide fini akeyi pa lafrik disid kote li plenyen ke sòlda etranje yo fòse li bay demisyon li epi kite avèk elikoptè yo pierre théoma boisrond canal rele tou boisrond canal ki fèt jen nan okay ayiti epi ki mouri mas nan pòtoprens te yon prezidan repiblik ayiti li fèt twa manda jiyè jiyè e septanm desanm ak me desanm pandan manda li yo li te fè ayiti yon gwo pouvwa ekonomik ak militè nèg nan sid pierre théoma boisrond canal te fèt yon jen nan vil okay papa li se louis auguste adolphe boisrond canal ak manman li se marie magdeleine moreau li marye avèk marie claire wilmina wilson phipps sou fevriye pita avèk claire regnier sou desanm li te gen dis timoun li te kòmanse yon karyè militè pandan rèy faustin ye pandan prezidans fabre geffrard li te yon ofisye soti rive epi li te vin agrikiltè pou yon kout dire li kòmanse yon karyè politik an lè li vin senatè nan pòtoprens li reyeli nan menm pòs sa a jiska moun pran lari goumen kraze brize pandan revòlt me yo aprè li kouri kite peyi a ak li te viv nan egzil nan kinstòn nan jamayik pandan kèk semèn lè li retounen nan peyi a li te nome pa prezidan michel domingue komandan lame nan depatman lwès li vin yon manm enpòtan nan gouvènman prezidan domingue jou ki te avril li ranplase michel domingue tankou premye prezidan pou gouvènman pwovizwa anvan ke li te vini finalman sou jiyè prezidan ayiti a konstitisyon bay li yon manda pou kat ane tansyon etranje ak nan politik parèt akòz diferans ki genyen nan opinyon ant nasyonalis ak pati liberal nan palman an aprè yon deba wouledebò nan chanm depite yo sou jen ki swivi pa chalbare nan pòtoprens nan koze chèf pati liberal jean pierre boyer bazelais gentan jwe yon wòl enpòtan li te de tout fason fondatè e chèf pati liberal byenke gouvènman an gen li te reyisi nan retabli lalwa e lòd boisrond canal te demisyone jiyè kòm prezidan pa te rive ak yon medyasyon ant pati liberal e nasyonal prezidan aprè a se te lysius salomon ki enstore yon prezidans otoritè e solid aprè demisyon li lan li pati yon lòt fwa egzile nan jamayik li refize besetèt devan prezidan salomon ki gentan reyisi sa ke li vle reyalize mete sou pye yon rejim prezidansyèl otoritè e estab san okenn respè e devwa bòkot sena a tankou sylvain salnave boisrond canal sete moun ki te trè popilè tankou jean bertrand aristide boisrond canal te ap telegide te ap kontwole evènman yo ak distans tankou louis etienne félicité lysius salomon jeune boisrond canal te debite bonè nan manniganse politik yo nan peyi a pierre théoma boisrond canal vin prezidan repiblik ayti a pandan twa fwa soti jiyè rive jiyè aktou ye septanm pou desanm e pou me rive desanm reve pou li konsolide pouvwa l la li pa t vin kenbe l pou li rive fè nonb tan l lan malgre plizyè tantativ an yon revòlt ranvèse salomon e kondamne li al nan egzil nan moman sa a boisrond canal retounen soti nan egzil aprè fen prezidans salomon sou out boisrond canal te renome prezidan ayiti a avèk tit pwovizwa byenke li tante pou konsève pouvwa a sena a ki pa te gen favè pou li negosye pou li ale anvan li kite prezidans lan li chwazi siksesè li e entwonize oktòb franois denys légitime tankou nouvo prezidan repiblik la sou me li te nome siksesè tirésias simon sam tankou nouvo prezidan ayiti a men li dwe afwonte yon gwo opozisyon dirije pa ansyen alye li jeneral pierre nord alexis ki siksede li desanm pa yon koudeta militè sepandan prezidan alexis pa te voye predesesè li nan egzil e li kite li kontinye yon karyè nan politik la pierre théoma boisrond canal yo konsidere li tankou youn nan plis moun ki enfliyanse nonm politik yo pou istwa ayisyèn nan mouche gentan domine sèn lan ki pou fabre geffrard ak pierre nord alexis li mouri mas nan pòtoprens alexis pèdi pouvwa kèk ane pita an ti frè li a louis auguste boisrond canal te yon figi politik aktif nan lane tankou manm komisyon pou lòd piblik ak prezidan dayiti pa enterim louis étienne félicité lysius salomon rele lysius salomon te yon prezidan ayiti manda li te oktòb out li te papa ekriven ida faubert li fèt nan vil okay nan dat oktòb li te minis finans sou rèy anperè faustin apre li te vin fon ti ekate li nan politik apre faustin te vin tonbe nan lane nan dat ki te oktòb prezidan fabre geffrard te siyen yon dekrè pou odone banisman li ak madanm li thulcide nicolas konsa li te sezi paspò li salomon te pase prèske lane nan egzil nan peyi saint thomas nan lane li te retounene nan politik epi vin prezidan peyi a pandan peryòd sa li te yon prezidan ki te popilè anpil nan gouvènman li an te gen endividi rete yon referans nan karayib la men salomon te rete yon chèf ki te otoritè ki ta vle pase pou yon diktatè pandan prezidans li an li te sèvi anpil ak pèsonalite popilasyon an te venere l anpil men te gen yon revolisyon nan lane ki te ranvèse l paul tirésias augustin simon sam rele tirésias simon sam ki fèt me epi ki mouri te yon prezidan ayiti manda li te mas me nan kòmansman simon sam te vin yon senatè pou lavi byento li te vin sekretè nan eta li se souvan nonmen pa senatè yo reprezante sena a nan seremoni ofisyèl anvan prezidan an nan repiblik la an florvil hyppolite te vin sou pouvwa ak kontwole sena a li diminye enflyans simon sam ak kòlèg li yo pou wòl onorifik sou mas florvil hyppolite lè sa a prezidan mouri akòz arè kadyak sena a pran pouvwa egzekitif jan yo bay nan konstitisyon li konpoze de tirésias simon sam tancrède auguste callisthènes fouchard pourcely faine ak thimoclès labidou aprè lanmò prezidan florvil hyppolite sena a te nonmen tiresias simon sam tankou prezidan repiblik la simon te yon ansyen alye ak zanmi politik florvil hyppolite men lè li te pran kontwòl sena a nan li deplase lwen li lè florvil hyppolite mouri simon sam vin prezidan li kontwole peyi a avèk sipò sena a ak chanm depite yo li te eli sou mas pou yon peryòd sèt ane prezidans liberal li make pa afè luders nan lip ki te fè kòm yon imilyasyon sou plan entènasyonal la febli pouvwa li sou me jeneral pierre nord alexis pran kontwòl lame yo ak asanble nasyonal la koudeta alexis te dirije prezidan simon sam pou demisyon li simon sam kite prezidans lan aprè yon fiziyad te bay lòd pa twoup yo pierre nord alexis li kite prezidans lan sou me aprè mwa nan opoze lit ant fiminis ak patizan pierre nord alexis li se aklame prezidan pou lavi simon sam sòti nan ayiti li te retounen an ayiti an men li te depòte yon dezyèm fwa soti ayiti sou out sou lanmò prezidan an tancrède auguste li te marye avèk constance salomon epi victoire labelle epi alphaïde metelly tirésias simon sam hérard abraham ki fèt jiyè nan pòtoprens ayiti se yon militè ak politisyen ayisyen li te yon minis zafè diplomatik ayisyen manda li te nan lane hérard abraham marye avèk maryse armand li te chwazi antre nan forces armées d haïti fad h fòs lame dayiti li te monte ran grad militè yo jiska rive lyetnan jeneral epi li vin youn nan manm militè pwòch prezidan jean claude duvalier apati lane li dirije akademi militè a sepandan hérard abraham te anfavè koudeta a ki te dechouke duvalier nan lane li te sèvi tankou sekretè leta enteryè ak defans nasyonal epi tankou minis zafè etranjè pou premyè fwa nan gouvènman jeneral henri namphy a kòmansman jiska aprè jeneral prosper avril te pran pouvwa a nan mwa septanm abraram te vin kòmandan an chèf lame a avèk ran majò jeneral aprè manifestasyon te fòse prezidan prosper avril pou li kite peyi a mas abraham te sèvi kòm prezidan sipleyan repiblik la prezidan konsèy gouvènman aprè twa jou li te transmèt prezidans lan bay ertha pascal trouillot sa ki te fè abraham premye dirijan militè ayisyen nan ventyèm syèk la ki te remète pouvwa san li pa te fòse remète li nan mwa janvye kòm chèf fad h toujou abraham te ede kraze zefò roger lafontant pou li sezi pouvwa nan men prezidan pascal trouillot nan lane abraham te demisyone nan fad h epi pran retrèt li nan lavil miyami nan eta florid etazini touprè yon lòt ansyen politisyen ayisyen gérard latortue ki vin premye minis pita nan mwa fevrye abraham te pale sou retransmisyon radyo ayisyèn sòti florid pou li mande prezidan jean bertrand aristide bay demisyon li aprè aristide te kite ayiti gérard latortue te aksèpte pran pòs premye minis la li fòme yon nouvo gouvènman latortue te mande abraham pou li sèvi kòm minis lenteryè pou dezyèm fwa a abraham okipe fonksyon sa a ant mas ak janvye nèf mwa aprè sa li te chanje tit pou li te kòmanse sèvi kòm minis zafè etranjè jiska jen jou oktòb pandan gwo manifestasyon toupatou nan peyi dayiti pou fòse prezidan jovenel moïse demisyone abraham te ekri epi pibliye yon lèt bay pèp ayisyen an lèt la te ankouraje chèf politik yo pou yo demontre deliberasyon ak pasyans epi rive rezoud kriz la liautaud ethéart ki fèt sou mas epi ki mouri sou novanm se yon ekriven ak politisyen ayisyen li te pibliye dram patriyotik nan woman istorik ak pyès teyat li nan pou premye reprezantasyon la fille de l empereur yon pyès nan twa zak avèk wòl jean jacques dessalines ak pitit fi li célimène minis yo nan anperè ayiti faustin te fè yon koneksyon avèk pitit fi celita soulouque nan anperè faustin soulouque liautaud ethéart pa te pèmèt jwe pyès teyat an li te secretè deta finans komes ak relasyon eksteryè sou prezidans pierre théoma boisrond canal nan gouvènman ayisyen long beach se yon vil nan eta nou yòk new york li nan konte rejyon nassau nan lane li te genyen moun premye moun ki rete long beach a te algonquian ki pale rockaway endyen yo ki moun ki vann zòn nan kolon angle nan pandan ke zile a baryè te itilize pa baymen ak fèmye pou lapèch ak rekòlte zèb sèl pa gen yon sèl te rete la pandan tout ane a pou plis pase de syèk nan kongrè etabli yon estasyon sove lavi yon douzèn ane anvan moun te mouri lè bark meksik la pote imigran ilandè nan new york li kouri sou rivaj nan jou nouvo ane a austin corbin yon mason nan brooklyn te premye moun ki eseye devlope zile a kòm yon resort li te fòme yon patenarya ak long island rail road la lirr a finanse new york la ak long beach railroad co ki mete tras soti nan lynbrook nan long beach nan se menm ane corbin louvri long beach hotel yon ranje nan chale sou yon pye m teren nan plaj ki li te deklare ke kòm pi gwo otèl nan mond lan nan premye sezon li yo ray tren an mennen vizitè yo long island yo bò sous ki vini an tren te mete longè a nan zile a men yo te retire nan apre yo fin repete washouts soti nan tanpèt ivè nan william reynolds yon zan ansyen senatè leta ak byen imobilye pwomotè te antre nan foto a reynolds te deja devlope kat katye brooklyn bedford stuyvesant borough park bensonhurst ak nan sid brownsville osi byen ke dreamland coney island a pi gwo pak amizman nan mond lan reynolds tou posede yon teyat ak pwodui jwe li sanble envèstisè yo ak akeri oceanfront a soti nan mèt kay prive ak rès la nan zile a soti nan vil la nan hempstead nan li te planifye bati yon boardwalk kay ak otèl reynolds te gen yon bann bèt nan elefan mache nan soti nan dreamland ofisyèlman ede bati long beach boardwalk a li te kreye yon cascade piblisite efikas drag kreye yon kanal pye m lajè sou bò nò nan zile a bay aksè pa steamboats gwo ak avyon lanmè transpòte plis vizitè sistèm wout marin la nouvo te rele reynolds channel pou asire ke long beach te viv jiska li voye bòdwo li riviera a nan lès la li te mande chak bilding yo dwe konstwi nan yon eklèktism style mediterane avèk yon miray boudine blan ak wouj ajil twati mozayik li menm rive bati yon teyat rele chato yo toupre lanmè a ak etaj la dans pi gwo nan mond lan pou dansè vernon ak irene castle li limite mèt kay ak lokatè ak blan anglo saxon pwotestan gèp apre sosyete reynolds al depourvu nan restriksyon yo te leve vil la nouvo atire biznisman rich ak animateur nan new york ak hollywood sou jiyè yon dife te pete nan long beach hotel la li boule l nan tè a nan envite yo uit te blese pa sote soti nan fenèt yo ak yon fanm te mouri te dife a te blame sou ki defektye fil elektrik elektrik yo te yon legliz plizyè chale ak pavilion la benyen tou detwi bòks sa ki nan envite yo ki te ranmase kò l sou sab la yo fòme abiye chanm te kwè pa vòlè yon douzèn garons ak lòt moun yo te arete pa polis la ki moun ki refè yon valè de bijou ak lòt pwopriyete yo vòlè li kominote a te vin yon vilaj enkòpore nan ak yon vil nan nan ajan yo entèdiksyon li te ye tou senpleman kòm izzy ak moe tan anvayi tout zòn hotel la nassau ak arete twa mesye pou pirataj an senk ofisye polis long beach te kondane pou yo ofri yon kòronp nan yon ofisye gad kòt etazini yo ki pèmèt likè yo dwe te ateri polis la te gen yon lòt pwoblèm yon ane pita yon mistè ki kaptive nasyon an nan sezon lete an la yon beachcomber jwenn kò a nan yon jèn fanm yo te rele starr faithfull li te kite dèyè yon nòt swisid men lòt moun kwè li te asasinen koripsyon te vin sevi nan long beach pa lè sa a nan beach la lejislati eta yo deziyen long yon vil ak william h reynolds te eli majistra a premye yon ti tan apre reynolds te akize sou chaj yo ki lajan detourneman lè l te jwenn koupab yo te revèy la nan gwo kay won an nan city hall te sispann nan pwotestasyon lè yon jij lage reynolds soti nan prizon pita ane sa a sou apèl prèske popilasyon an tout antye te tounen soti nan voye bonjou pou li e li te revèy la tounen sou nan majistra louis f edwards te manke touye li tire pa yon ofisye lapolis sou etap sa yo devan lakay li ofisye alvin dooley yon manm nan eskwadwon nan motosiklèt lapolis ak pwòp detay sekirite majistra a yo touye majistra a pèdi apre òf li pou pba prezidan nan yon kandida majistra a sipòte jackson boulevard te pita chanje non edwards boulevard nan onè nan majistra a an reta apre touye moun nan moun ki abite nan vil la te pase lejislasyon yo adopte yon sistèm manadjè vil la ki toujou egziste nan jou sa a se manadjè vil la anplwaye pa yo ak rapò bay konsèy vil la nan ane yo jose ferrer zewo mostel mae west ak lòt aktè popilè fèt nan teyat lokal yo jack dempsey cab calloway humphrey bogart lillian roth rudolph valentino florenz ziegfeld jak cagney clara bow ak jan barrymore te rete nan long beach pou dè dekad lòt natif natal gen ladan billy crystal te frè l joel crystal te sèvi kòm prezidan nan long beach city council la joan jett derek jeter john lannan ak long island lolita amy fisher by ane yo ak ane ak avènement a nan vwayaj lè bon mache atire touris kote yo plis byen lwen ak èkondisyone bay konfò pandan tout ane a long beach te vin yon prensipalman chanm kominote pou pasaje nan new york city li toujou kontinye atire anpil vizitè ete nan lane yo otèl yo boardwalk fatige yo te itilize pou lojman tanporè pou moun ki resevwa asistans sosyal ak granmoun aje la jiskaske yon eskandal alantou te mennen nan anpil nan lisans pèdi kay yo nan moman sa a ajans gouvènman yo tou te depo nan otèl sa yo anpil malad lage nan pi gwo lopital mantal yo te sipoze pran swen pou nan ti echèl sant kominotè boardwalk a mil km te gen yon pak amizman ti nan pye a nan edwards boulevard jouk fen ane la nan ane yo an reta boardwalk ak pak amizman zòn nan te yon leman pou jèn yo atravè long island jiskaske yon deblozay lapolis sou trafik dwòg te fini sa pandan ke gen kèk biznis kite sou boardwalk a li atire siklis jodjeur pyeton ak moun vijilan kòmanse nan ane yo ak akselere nan ane yo long beach te kòmanse yon renouvèlman iben ak lojman nouvo nouvo biznis ak lòt amelyorasyon jodi a lavil la se ankò yon kominote chanm popilè pou moun k ap travay nan new york ki vle atmosfè a plaj trankil avèk sezon ete vini jèn lokal yo ak elèv kolèj ak jenn adilt ki lwe bengalo sou fen a west yo souvan kenbe travès yo lokal yo ak klib ansanm west beech street jis dèyè boardwalk a tou pre sant la nan vil la sepandan anpil vid kounye a okipe plizyè blòk ke yon fwa loje otèl bathhouses ak pak la amizman paske tantativ atire devlopman ki gen ladan nan yon sèl fwa kazino atlantic city style nan sa a supèrblok potansyèl pa gen ankò fè fwi anpil yo genyen pi gwo pòsyon nan vil la nan rès peyi a sou oktòb siklòn sandy frape long beach kòm yon rezilta nan inondasyon dè santèn de machin yo te totalize ak kay soufri divès nivo nan domaj pri a yo estime nan tout domaj la te plis pase milyon dola vil la te san pouvwa ak dlo k ap koule pou de semèn apre tanpèt la te boardwalk a tou detwi pandan tanpèt la vil la te kòmanse rebati boardwalk a ak sibvansyon nan men fema ak eta a nan new york premye seksyon nan de blòk nan nouvo boardwalk a long beach reouvri sou li a jiyè ak boardwalk a tout antye louvri sou li a oktòb cienfuegos se yon pwovens nan peyi kiba kapital pwovens sa se cienfuegos nan lane prezidan asanble pwovens sa rele rolando daz gonzlez nan lane popilasyon li te genyen moun popilasyon sa reprezante de tout popilasyon an nan peyi a kiba genyen nan lane moun li okipe yon sifas ki reprezante km ki vle di nan tout sifas peyi a km dansite popilasyon l se moun pa km gade moun sa yo se pèsonalite nan pwovens sa men non yo rele ant kiba e ayiti genyen km lanmè popilasyon ayisyen nan kiba rive moun nan lane kreyòl ayisyen se dezyèm lang ki pale nan kiba lang ayisyen an gen menm yon estasyon radyo pou kò l avan havana se yon pwovens nan peyi kiba kapital pwovens sa se la avàn havana nan lane prezidan asanble pwovens sa rele juan contino asln nan lane popilasyon li te genyen moun popilasyon sa reprezante de tout popilasyon an nan peyi a kiba genyen nan lane moun li okipe yon sifas ki reprezante km ki vle di nan tout sifas peyi a km dansite popilasyon l se moun pa km ant kiba e ayiti genyen km lanmè popilasyon ayisyen nan kiba rive moun nan lane kreyòl ayisyen se dezyèm lang ki pale nan kiba lang ayisyen an gen menm yon estasyon radyo pou kò l granma se yon pwovens nan peyi kiba kapital pwovens sa se bayamo nan lane prezidan asanble pwovens sa rele jess antonio infante lópez nan lane popilasyon li te genyen moun popilasyon sa reprezante de tout popilasyon an nan peyi a kiba genyen nan lane moun li okipe yon sifas ki reprezante km ki vle di nan tout sifas peyi a km dansite popilasyon l se moun pa km ant kiba e ayiti genyen km lanmè popilasyon ayisyen nan kiba rive moun nan lane kreyòl ayisyen se dezyèm lang ki pale nan kiba lang ayisyen an gen menm yon estasyon radyo pou kò l holgun se yon pwovens nan peyi kiba kapital pwovens sa se holgun nan lane prezidan asanble pwovens sa rele alberto olivera fis nan lane popilasyon li te genyen moun popilasyon sa reprezante de tout popilasyon an nan peyi a kiba genyen nan lane moun li okipe yon sifas ki reprezante km ki vle di nan tout sifas peyi a km dansite popilasyon l se moun pa km gade moun sa yo se pèsonalite nan pwovens sa men non yo rele ant kiba e ayiti genyen km lanmè popilasyon ayisyen nan kiba rive moun nan lane kreyòl ayisyen se dezyèm lang ki pale nan kiba lang ayisyen an gen menm yon estasyon radyo pou kò l isla de la juventud se yon pwovens nan peyi kiba kapital pwovens sa se nueva gerona nan lane prezidan asanble pwovens sa rele roberto unger pérez nan lane popilasyon li te genyen moun popilasyon sa reprezante de tout popilasyon an nan peyi a kiba genyen nan lane moun li okipe yon sifas ki reprezante km ki vle di nan tout sifas peyi a km dansite popilasyon l se moun pa km ant kiba e ayiti genyen km lanmè popilasyon ayisyen nan kiba rive moun nan lane kreyòl ayisyen se dezyèm lang ki pale nan kiba lang ayisyen an gen menm yon estasyon radyo pou kò l habana se yon pwovens nan peyi kiba kapital pwovens sa se havana nan lane prezidan asanble pwovens sa rele armando cuellar domnguez nan lane popilasyon li te genyen moun popilasyon sa reprezante de tout popilasyon an nan peyi a kiba genyen nan lane moun li okipe yon sifas ki reprezante km ki vle di nan tout sifas peyi a km dansite popilasyon l se moun pa km ant kiba e ayiti genyen km lanmè popilasyon ayisyen nan kiba rive moun nan lane kreyòl ayisyen se dezyèm lang ki pale nan kiba lang ayisyen an gen menm yon estasyon radyo pou kò l las tunas se yon pwovens nan peyi kiba kapital pwovens sa se victoria de las tunas nan lane prezidan asanble pwovens sa rele vctor luis rodrguez carballosa nan lane popilasyon li te genyen moun popilasyon sa reprezante de tout popilasyon an nan peyi a kiba genyen nan lane moun li okipe yon sifas ki reprezante km ki vle di nan tout sifas peyi a km dansite popilasyon l se moun pa km gade moun sa yo se pèsonalite nan pwovens sa men non yo rele ant kiba e ayiti genyen km lanmè popilasyon ayisyen nan kiba rive moun nan lane kreyòl ayisyen se dezyèm lang ki pale nan kiba lang ayisyen an gen menm yon estasyon radyo pou kò l matanzas se yon pwovens nan peyi kiba kapital pwovens sa se matanzas nan lane prezidan asanble pwovens sa rele nilo toms daz fundora nan lane popilasyon li te genyen moun popilasyon sa reprezante de tout popilasyon an nan peyi a kiba genyen nan lane moun li okipe yon sifas ki reprezante km ki vle di nan tout sifas peyi a km dansite popilasyon l se moun pa km gade moun sa yo se pèsonalite nan pwovens sa men non yo rele ant kiba e ayiti genyen km lanmè popilasyon ayisyen nan kiba rive moun nan lane kreyòl ayisyen se dezyèm lang ki pale nan kiba lang ayisyen an gen menm yon estasyon radyo pou kò l santiago de cuba se yon pwovens nan peyi kiba kapital pwovens sa se santiago de cuba nan lane prezidan asanble pwovens sa rele rolando yero garca nan lane popilasyon li te genyen moun popilasyon sa reprezante de tout popilasyon an nan peyi a kiba genyen nan lane moun li okipe yon sifas ki reprezante km ki vle di nan tout sifas peyi a km dansite popilasyon l se moun pa km gade moun sa yo se pèsonalite nan pwovens sa men non yo rele ant kiba e ayiti genyen km lanmè popilasyon ayisyèn nan kiba rive moun nan lane kreyòl ayisyen se dezyèm lang ki pale nan kiba lang ayisyen an gen menm yon estasyon radyo pou kò li villa clara se yon pwovens nan peyi kiba kapital pwovens sa se santa clara nan lane prezidan asanble pwovens sa rele alexander rodriguez rosada nan lane popilasyon li te genyen moun popilasyon sa reprezante de tout popilasyon an nan peyi a kiba genyen nan lane moun li okipe yon sifas ki reprezante km ki vle di nan tout sifas peyi a km dansite popilasyon l se moun pa km gade moun sa yo se pèsonalite nan pwovens sa men non yo rele ant kiba e ayiti genyen km lanmè popilasyon ayisyen nan kiba rive moun nan lane kreyòl ayisyen se dezyèm lang ki pale nan kiba lang ayisyen an gen menm yon estasyon radyo pou kò l akselerasyon se yon mezi de chanjman vitès akselerasyon nan la vi tou lè jou se presipitasyon yon bagay yon aksyon ekspresyon matematik li se vitès divize pa chanjman tan akselerasyon sè yon vektè li genyen yon grandè e yon direksyon akselerasyon sè to chanjman vitès nou ka trouve akselerasyon avek formul sa a lè n ap konsidere chanjman vitès ka ekri tou menm jan chanjman tan ka ekri akselerasyon genyen unite mezu pa li si w mezure vitès nan mèt pa segond e w mezure tan ak segond akselerasyon ap mezure nan mèt pa segond kare nouy ka genyen akselerasyon ki pozitiv e ki negativ nou rele akselerasyon pozitiv simpleman akselerasyon e nou ka rele akselerasyon negativ deselerasyon atraksyon gravitasyonel latè bay yon akselerasyon ki rele nou utilize inite pou mezire akselerasyon nou ka subi nan yon machin avyon ou fize akseleyasyon gravitasyonel sou latè se yon akselerasyon de li genyen plizyè lwa ki gouvène mouvman isaac newton se yon syantifik ki twouve prensipal lwa mouvman dezyèm lwa newton sou mouvman ap di ke akselerasyon a li dirèkteman konekte sou mas m e sou fos f yon lòt syentis d alembert pwouve kè f ma sa vle di ke si w aplike yon fos sou yon kò kò sa a ap genyen yon akselerasyon deselerasyon akselerasyon sè yon pati fizik nan matematik diferensyel akselerasion sè derive vitès baze sou tan fòs ki bezwen aplike sou yon kò depand direkteman sou mas kò sa a pou kò sa ka genyen yon akselerasyon done plys kò sa a genyen mas kantyte matyè plys fòs ki nesèssè pou akselere li ap gran n distans se yon mwayen pou dekri ak nonm oubyen chif konbyen lwen yon bagay ye de yon lòt bagay se mezi espas ki separe de bagay distans ka dekri yon longè fizik yon peryòd tan oubyen ankò yon estimasyon baze sou lòt kritè distans se yon mezi simetrik distans ant pwen a epi pwen b se egal ak distans ant pwen b epi pwen a deplasman se yon lòt bagay li resanble distans men ki diferan distans se yon mezi skalè li gengen sèlman yon manitid li pa genyen yon direksyon w pa ka jwenn distans negativ deplasman se yon mezi vektoryèl li genyen yon manitid e yon direksyon deplasman se mezi distans fèt ant pwen depa e pwen final sou yon liy dwèt egzanp distans se yon mezi ki pwimodyal nan sistèm enternasyonal inite se mèt se prensipal inite nou itilize pou mezire distans ak deplasman limyè ond epi patikil yo rele foton ap vwayaje ak vitès sa mèt pa segond nan lespas definisyon ofisyèl mèt se distans limyè ap pakouri nan lespas nan segond lòt inite ki trè itilize nan se se nan lavi tou lè jou ou ka ajoute inite sa yo ki pa utilize nan se astwonòm pou evalye distans ant etwal yo itilize inite ane limyè al ki vle di distans la limyè ap pakouri nan yon lane ekivalans mas se yon propryete fondamantal matyè ki manifeste an mèm tan pa inersi kò ke pa atraksyon gravisyonèl kò sa mas se osi yon fòm d enèji nou kap nan premyè kout zye konsidere mas yon kò kon yon mezi kantite matyè kò sa fèt represantasyon entuytv sà ki genyen avantaj fasilite distenksyon ant mas e pya deu nosyon ke nou kon konfondy trè souvan nan lavi kòtidyen korespond selman k aproximativman ak la reyalite paske mas e kantite matyè se deu nosyon fondamantalman difèrant yon de lòt inite entenasyonal mas inite si mas sè kilogram kg lòt inite mas pwa ekivalan nan èksplozif tnt rigourezman mas pa ka meziye kantite matyè sistèm entenasyonal inite bay yon distenksyon ant kantite matyè ki mezire an mòl e mas ki mezire an kilogram pran yon egzanp twa mòl elyòm yo genyen egzakteman menm nonb pwoton neutron e elèktron donk egzakteman mèn m kantite matyè ke yon mòl karbòn swa mòl proton mòl neutron e mòl elèktron or si w mezire mas yon mòl karbòn ou pral mezire egzaktemen gram karbòn sè izotop ki itilize pou defini nonb avogadro pa kont si w mezire mòl elyum w pral genyen x swa gram kantyte egzakteman idantik matyè ka genyen mas diferant nan egzanp sa a diferans mas ka eksplike pa diferans ant eneji lyèzon nykleyè ant atòm elyum e karbòn mas relativis se yon lòt egzanp ki demontre ke mas e kantite matyè se deu bagay diferan fò nou fè atansyon pou pa konfond mas ak pwa pwa se yon fòs ki depan n de efè atraksyon gravitasyonèl su yon kò relasyon ant pwa e mas ka rezime nan yon formul matematik nan kilès nou konsidere nou konsidere ke atraksyon gravitasyonèl li ekivalan a m s donk yon mas de kg peze n nam la vi toulèjou nou di ke yon bagay peze kg si mas yon bagay pa ka reprezente ni kantite matyè pa li ni pwa pa li keske mas exprime egzaktemen pou konnen nou fò konnen ki jan nou fèt pou nou ka mezire mas yon bagay ak mas de yon kilogram etalon de mas si nou gade byen n ap rankontre nosyon mas nan de fenomèn fizik diferan ki ak yon premye kout zye pa gen pyès rapò nou genyen donk deu fason pou nou ka mezire mas nou ka mezire dinamikman deu mas an konparan fos nou bezwen pou nou ka ba yo men m akselerasyon orizontal san okun fwotman nan ka sa a pwiske nou travay ak akselerasyon orizontal gravitasyon pa genyen okun èfè sou mezi sè inèsi sèl ki mezirew ici nou genyen yon mezi mas inèt nou ka tou mezire statikman deu mas an pezan yo sou yon balans nan ka sa a inèsi pa genyen okun èfè sou mezi pwiske kò ki peze li imobil sè gravite ki sèl ki inplike nan mezi mas mas sa a sè mas grav premye konsta nou wè lè nou gaden mas inèt e mas grav sè ke nou genyen deu konsèp konplètman diferan e deu propriete distinkt matyè sepandan tout rezulta èksperimanto nan mezi mas pwouve ke mas grav e inèt yo toujou direktman proporsyonèl any yo mèn m mouvman yon kò ki nan chut lib li obeyi deuzièn m lwa newton sou mouvman ki enplike mas inèt ou f sè rezultant tout fòs ki aplike sou kò e a sè akselerasyon kò sa a or sèl fòs ki emplike nan yon kò an chut lib se pwa li sè fòs atraksyon ègzèse sou k sa a pa planèt latè fòs sa a ki enplike lwa gravitasyon inivèsèl li depan de mas grav de chak kò inplike ou g se yon konstant inivèsèl gravitasyon mas planèt latè e rayon latè kulya nou ka fè yon ekivalans ant deu ekwasyon presedant izolon akselerasyon an supozan ke entansite gravitasyonèl nou jwenn finalman ou sè entansite chan gravitasyonèl nan vwazinaj latè pwiske tout experyans yo demontre ke akselerasyon yon kò ki nan chut lib li toujou idantik rapò li toujou idantik entwisyon ki indike ke ma grav e mas inèt yo reprezante yon sèl propryete matyè sè entwisyon de ekivalans ant mas inèt e mas grav ki fè albert einstein panse ke gravitasyon sè rezulta defòmasyon espas tan e ki te pèmèt einstein fòmule lwa relativite jeneral eksperimantalman ekivalans mi mg li pwouve ak yon presizyon de poutan nouvèl teori ki rele teori kòd sanb indike k ekivalans sa a li pa enfini e ke sou ply òt presizyon ekivalans mas grav e inèt pa ka verifye ankò nou kòn konsidewe mas kon yon fòm enèji apele enèji mas enèji nulkeyè par egzanp me li vini de fuzyon ou de fisyon nukleyè enèji sa a li vini de yon transfomasyon matyè nan enèji ekivalans mas enèji vini de selèb fomul einstein e mc e sè enèji m sè mas e c sè vitès lunyè m s insi si yon nwayo detetyum h e yon nwayo trityum h yo fuzyone ansan m yo fòme yo nwayo heliyum he avek ejeksyon de yon neutron rapid mas final l a ply fèb ke mas mwayo deuteryum e trityum diferans mas là ki rele defo mas la li konverti nan eneji sinetik ki nan neutron ejekte li rive tou ke tout mas ap disparèt konplètman nan konversyon mas na enèji batay vètyè se te denye batay nan revolisyon ayisyen janjak desalin atake te vètyè fò franse a novanm konbate esklav ayisyen kont fòs franse aprè depòtasyon tousen louvèti nan youn nan dirijan toussaint yo janjak desalin te kontinye batay pou libète paske nan pawòl deklarasyon toussaint louverture nan ranvèse m ou te fè pa plis pase koupe kòf nan pye bwa a nan libète nwa nan sen domeng li pral tounen soti nan rasin yo paske yo anpil ak gwo twou san fon nan novanm jean jacques dessalines te bay lòd pou yo pran fò vètyè ki te sou yon ti mòn touprè vil cap franais capois rele capois la mò te komande yon mwatye brigad ki te an pati detwit pa tire kanon nan fò la li te lanse yon nouvo atak men sòlda li yo te toujou touye nan pye ti mòn capois kouri chèch lòt sòlda pou ranfòsman epi pou yon twazyèm fwa li lanse fòs li nan atak sa a fò pou ayen epi kite yon lòt fwa ankò anpil moun mouri pandan katriyèm atak la li te mande solda yo suiv li yo t ap rele byen fò an avan an avan pandan ke li te devan sòlda li yo chwal li te frape pa yon boul kanon li tonbe men capois pran nepe li leve ak li kouri ankò devan sòlda nwa li yo t ap kriye byen fò an avan an avan chapo li avèk plim te pote ale pa yon boul kanon yon mesaje pèsonèl rochambeau monte sou chwal li epi pati jwenn capois la mò avèk yon vwa byen fò li kriye jeneral rochambeau voye konpliman bay jeneral la ki te jis kouvri tèt li ak tout bèl pouvwa tankou sa jeneral desalin te voye rezèv li anba gabart pi piti nan jeneral yo ak jean philippe daut gadam rochambeau nan grenadye ki te fòme pou yon chaj final men gabart capois ak clervaux batay avèk yon mousket franse nan men ak yon sèl epolèt kontrè dezespere kontratak toudenkou yon loraj avèk zèklè tranpe chan batay la anba kouvèti tanpèt la rochambeau te rale tounen soti nan vètyè konnen li te bat e ke sen domeng te pèdi pou lafrans nan denmen maten jeneral rochambeau te voye duveyrier pou negosye avèk dessalines nan fen jounen an yo te etabli kondisyon ki nan rannman franse a rochambeau te resevwa dis jou pou rantre rapèl lame li a epi kite sen domenge vèsyon sa a chaje fay ladan ki kote rochambeau te pase pou l sòti rochambeau pa t ap nan negosye ak rebèl tout sa make foste vèsyon sa a zile a pwoklame endepandan de frans ofisyèlman an janvye pa lwa endepandans nan repiblik ayiti a li pa dessalines nan gonayiv ayiti te vin premye repiblik nwa nan mond lan pandan dezyèm restorasyon wayòm lafrans pa te rekonèt endepandans sa a kont repiblik franse a nan wa charles x reklame nan ayiti yon endamnite nan milyon dola fran lò nan repiblik jèn yo pou ke lafrans ta rekonèt endepandans li kat ane pita charles x te lanse ekspedisyon algiers yo nan anba monachi jiyè a dèt sa a te aliyen pa wa louis philippe nan milyon fran epi yo te peye nan plen lafrans syans imèn ak sosyal fòme yon ansanm disiplin ki anjeneral opoze a syans natirèl ak anviwònman yo ak sa yo rele syans egzak pa sèlman akòz estati espesifik epistemolojik yo difikilte pou defini yon metòd objektif ak syantifik nan domèn sa a men sitou akòz objè etid espesifik yo kilti imèn istwa yo reyalizasyon yo koutim yo reprezantasyon ak konpòtman yo sosyete sou plan endividyèl e sou plan kolektif syans imèn ak sosyal regwoupe anpil anpil disiplin syantifik ki chèche pou eksplike fenomèn yo kote eksplikasyon yo pa relve de byofizik men pito debann enfliyans de fè sosyal pou lòt yo oubyen de anviwonnman an sou aksyon yo konpòtman e atitid imèn domèn de rechèch yo anpil ale de jewografi ak psykoloji sosyal an pasan pa lengwistik demografi istwa antwopoloji oubyen sosyoloji aktyèleman syans imèn nan ak sosyal la ka konvèje plis oubyen mwens avèk lòt domèn ki pou syans yo se ka avèk byoloji a notamman nan domèn pou anviwonnman sèten konvèje egalman bòkot fizik e chimi lòt an divèje fòtman debann chan antye de syans sosyal fè izaj matematik e de fòmalizm  desanm  chak disiplin pou syans imèn ak sosyal la gen pwòp lekòl li pou panse e anpil apwòch metodolojik e teworik pa gen prensip inivèsèl oubyen yon sèl denominasyon chak chan pou rechèch gen patikilarite l yo zonbi se mo ki gen rasin li nan kreyòl ayisyen li ap deziyen moun ki mò epi ki ap aji tankou yon moun vivan mo sa sòti nan relijyon vodou zonbi mo vivan nanm zonbi ekziste depi sou tan premye abitan kite an ayiti aborijèn yo te sevi ak metòd sa a pou yo te echape de move trètman panyòl yo zonbi se yon moun ki te nòmal menm jan ak tout moun ke yo toudi ak yon paket bann prosesis malefik tankou korosol zonbi tèt zo mò krapo koulèv elatriye yo melanje tout ansanm pou yon fè yon poud poud sa a ap sèvi pou yo soufle sou moun pou li tounen zonbi lè yo antere moun sa a ke yo panse mouri bòkò ale leve moun sa a avèk priye malefik jan yo di li nanm moun sa a pral nan yon boutèy pou yo ka vann li ak yon moun ki pral fè li sèvi kom esklav li site solèy se yon komin ki chita kò li nan awondisman pòtoprens la dènye resansman la bay ke gen moun k ap viv ladan li ou jwenn anpil bizniz nan zòn nan li gen de twa lopital ladan li epi li gen yon sèl lise site solèy se anvan tout bagay yon bidonvil se pi gwo bidonvil ou jwenn an ayiti se nan zon ane sou prezidan diktatè franois duvalier ke bidonvil sa a bati dayè se non madan m li simòn li te pote an premye site simòn yo te bati bidonvil la pou pil moun ki te gen pou travay nan pakendistryèl yo ak lòt ki t ap travay nan izin sik hasco jounen jodi a site solèy se youn nan kote ki pi mal ki pi pòv an ayiti se yon kote ki gen anpil malè pandye ladann tou paske plen gangstè k ap viv la pandan de twa lane ki pase yo moun te evite pase ladan li se kounye leta ayisyen gen yon ti kontwòl sou li ankò lè tranbleman tè a janvye li te frape anpil sa ki te mete moun yo nan plis traka toujou yon rezime atik li ekri nan jounal research in african literatures a primer of haitian literature in kreyòl the early history of haitian kreyòl remains subject to intense debate among linguists though there is no doubt it was the principal medium through which slave revolts were organized and the foundations of haitian culture set by the end of the nineteenth century there were already significant literary texts in particular oswald durand s choucoune and georges sylvian s cric crac during the thirties and forties proponents of kreyòl struggled to have it recognized as the national language and standardized this process did not bear fruit until the ipn institut de pédagogie national orthography became official in the eighties beginning in the fifties there had already been a renaissance of poetry in kreyòl the leading figure of which was feliks moriso lewa at least two generations of writers have followed in his footsteps in the person of franketyèn kreyòl has one of the most fascinating contemporary writers in world literature pétion savain se te yon atis ayisyen avoka pwofesè ekriven ak jounalis yo konsidere li kòm youn nan premye pent ayisyen ki te jwenn siksè e ke moun te vin konnen an deyò ayiti li reprezante youn nan pi gwo lidè nan mouvman endijèn ki te kòmanse an ayiti nan lane yo ki te gen kòm objektif pou onore kilti ayisyèn an rasin peyi a ki soti an afrik ak valè peyizan yo konsyans sa te kòmanse fòme nan mitan atis yo sou lokipasyon amerikèn ki te kòmanse an paske yo te soufri anpil nan men blan meriken an ki te trete yo kòm enferyè paske yo te rasis e ki pat bay kilti ayisyen ak sosyete a anpil valè pétion savain te fèt fevriye nan lavil pòtoprens li te fè etid li nan lekòl st louis de gonzague e li te premye aprann pentire nan lekòl vokasyon atis yo rele j b damien misye te kòmanse pentire tablo pou lwazi men se metye avoka li t ap aprann pwofesyonèlman li jwenn diplòm inivèsitè li nan dwa an an te gen yon atis ameriken nwa yo rele william scott ki te ale an ayiti e lè li te rankontre savain an li te ankouraje li pentire sèn de lavi lokal ayiti fòklò e lòt bagay sosyal se nan jan sa nou vin konnen non pétion savain e se estil sa ke plizyè ti atis a travè ayiti toujou ap imite menm william scott sa a te entwodui savain nan salon kote magazin yo te rele revue indigène te konn enprime jacques roumain ki te yon gwo ekriven ayisyen se te youn nan moun ki te fonde revue indigène e magazin sa a te an tèt mouvman endijèn ki te an fonksyonman nan lane ventèn jiskaske an lane senkantèn yo anpil lòt enpòtan ekriven ayisyen tankou jean price mars phillipe thoby marcelin pierre marcelin emile roumer carl brouard te konn ekri ladan li se konsa nou komanse vin rekonèt savain kòm youn nan lidè mouvman endijèn lan ki te pran li pou bi pou li te leve kilti ayisyèn an nan lane yon atis yo rele xavier amiama te kite peyi l nan dominikani pou li etidye nan estidyo savain ansanm yo fè anpil ane ap pentire e aprann nan men lòt nan lane li kite ayiti ale nou yòk pou li ale etidye penti miray avèk jean charlot estil klasik yo rele tempera ou byen tranpe nan ze nan franse détrempe à l uf avèk stephane hisch e teknik grave planch ou byen bwa nan men john taylor arms nan new york art students leage lè li tounen ayiti li pwodui anpil tablo e de a te ekri yon kolòm nan yon jounal dat li mouri an pa vrèman sètan pifò moun kwè se lane li desede men gen sous ki plase li mouri anvan sa nan lane an savain te ekri yon liv yo rele la case de damballah e se lè sa tou li te kòmanse ekspoze anpil tablo li kiba liv sa a pat tradui an anglè men te popilè an ayiti paske li te youn nan premye liv ki te eksplore kilti peyizan an seremoni vodou ak lavi moun nan provens anpil tablo savain san tit men nou rekonèt anpil tèm ki toujou parèt ladan yo se li menm ki te fè tablo machann ou byen sèn nan mache popilè estil sa a vin kopye pa milye atis ayisyen pou jis nan tan kounya li te konn pentire dans afrikèn seremoni vodou e sèn nòmal de lavi nan pòtoprens sijè tablo li yo preske se tout fanm yo ye tablo petion savain vann nan plizyè galri a travè latè ak anpil gwo zanchè enpe tablo li te pentire se yon gwoup mizisyen rapè ayisyen popilè ki rete ayiti gwoup sa sti album e se li ki konnen plis siksè nan rap ayisyen an barikad crew se yon gwoup rap kreyòl ki pran nesans nan bas peu de chose desanm papa li se k tafalk kondagana epi deja voo nan ane yo soti yon premye albòm ki rele goumen pou saw kwè aprè anpil prestatyon ki fè tout ayiti renmen gwoup la rapè nan gwoup la mouri nan yon aksidan machin jen vè zè di maten jou sa a se peyi a ki te frape nan rapè ki te mouri yo nou jenn k tafalk dade ak deja voo nan ane yo soti dezyèm albòm yo ki rele jiskobou rapè ki chante sou albòm sa a aprè lanmò nèg yo se brital fantom bricks izolan young cliff master sun marco epi kondagana featuring last doc filah ki nan majik click ect nathalia bertrand ki te pral maye ak lidè barikad crew papa k tafalk touye tt li yon jou apre li aprann nouvèl lanmò cheri l li te jenn tout nasyon an patisipe nan omaj yo te rann yo yon mesaj chante pa fefe epi lil dade ti frè kenbe frè kenbe frè pa dekouraje frè kenbe frè m mande w granmèt anba zèsèl ou pi fon pou ou kache m e mwen pap nye w se volonte w sou nenpòt sak ta rive m si lavi m ta gen obstak se ou k mete m nan eprèv ou met kwè m pap fè bak li ta mèt menm nan yon rèv m pap opsede de anyen ni m pap sede pou anyen paske depi m te fèt m pat jwenn fanmi m posede anyen menm lè bato m a la derive se pa twal vwal li k pouri tafyatè dòmi nan gildiv kleren pou bouch li santi tchek déjà voo aka famous r a p pou surviv fòk ou fight ak tèt frèt do it right men si lavi ap mal mennen w dignite w kenbe l high konn ran w pou zanmitay ke ou konnen w ou konn li tight k pap etone pou yon pla fritay ambisyon kondisyon pa w solusyon m met rete la byen materyèl pa al nan syèl sou de zepòl ou ret tèt drèt sa se yon fòmil pou viv tèt frèt fier d tre kontante w a sa ou genyen fòk ou konnen pa w pou renmen si la vi a mare ren ou kris te trennen anba jwuif romen pa pè soufri piga w lese ale vi pa w lè sa nan vi pa w nèg pap file w tankou ti kap wap apran viv ak yon ti kras tankou lanmè wap anti kras lign defans ou pap andikap wap sansib pou back ou tankou exzamen back tou tankou w te gen glack tou presye kou barikad crew e lè sa tout sa wap fè nan vi a wap fè l tèt frèt tèt drèt yo ou pap rayi yon moun kap mennen jezi k konnen kè k tafalk koral wi chèf koral wi chèf vinn di m si nou kwè nap viv jan n vle a koral non chèf nou fyè koral wi chèf nou fò koral wi chèf menm lè lavi a ap fout nou frèt koral ret tèt frèt koral wi chèf koral wi chèf vinn di m si nou wè nap viv jan n vle a koral non chèf nou kwè koral wi chèf nou konn koral wi chèf menm lè n ta tonbe atè frèt koral ret tèt frèt gan bòks kap nan de men w pou w ka fight ak lavi a pran fòs panse ak demen w pou w ka tight ak sa ki high koz ou konnen pa gen anyen k fèt fasil g men m lè w pa feel li m kwè l ka vinn pi di ou konnen blood se sak lavi prensip lan pa egri dog de sa kap jwui kenbe tèt ou pandan wap travay pi plis yo ret tèt frèt tou pandan wap bay sa ki jis yo dade r a p ou pa gen sou moun pou konfye lè zak ou pran monte pa pil menm bagay yo byen dè dèyè dò w dò w conda pròp zanmi w pròp fanmi w ata fanm ou dèyè blow blow conda e byen ret tèt frèt tèt drèt granmoun ak sak fèt ayè si m di a pou tout sa yo fè n se sa kap fòse n boure menm lè gou bouch nou amè di sa ou gen pou di a ou ka vire dò w koz lakou ou ka achte l sou wè l vo pri a ou konn pouki nan simityè nou pa wè yo ekri brav se paske moun kap ekril la just pa ekril gay sò w wè barikad crew montre n se pa pou sèl manje l ka debat lang nan bouch ou li dwe bat si se pou defann koz ou ou menm si tou ki se black j banm di w menm lè ou pa rapè refren an deyò a an eseye di l repriz kè k tafalk r a p holla ak tout nèg kap rele aba a tout règ mache tèt bese pou bese tèt moun so malè a ou tou grèg ke bezwen disi ba fi n pa vinn rann avèg w byen gwo w byen gra men poutan nan lespri w ou mèg mèg mèg fantom aprè bondye te ba w lavi m ta renmen w di m ki sa w pat jwenn ke w pat ka fè latè a la dog pou ou tou li se yon règ frè pi plis ou aprann plis wa konprann sèvo a vo sa l rann depi jodi a jamè wa va jire ke jenou w pap pliye menm jan nan kou w yo pap mete okenn chenn menm lè lap briye di w pap bliye kiyès moun ou ye nèg k pap sipliye kap repliye lè l fas o devwa nan nenpòt deal li ye konn sa tan pou black ta viv konsa n ta prefere fè tapajè e menm mouri tou nou ka pa gro gason men nou vanyan tankou kirikou bonzouti se ou sit ayisyen ki nan jakmèl jacmel non saa vini de mo kreyol bon zouti an franse ki siyifi bon outils bon zouti en kreyol vle di ou materyel ki bon ki ka byen travay an kreyol yo ka kalifye nenpòt bagay de bon zouti depi li enteresan sit intenet se ou sit ou group jèn jakmèl jacmel kreye pou yo ka bay infomasyon sou sakap pase nan peyi d ayiti espesyalman nan jakmèl jacmel sou gen infòmasyon tou sou sa kap pase nan dyaspora ayisyen an se an de zanmi goldoni jean ak jules jean karl panse pou yo ta met ou paj sou nèt la pou kanaval jakmèl an pou ka pèmèt moun jakmèl ki nan peyi etranje ka tande kanaval peyi dayiti goldoni ki trouve sa interesan kreye sit sa ki rele mizik en francais musique sa vrèman mache moun telman apresye travay yo goldoni di poukisa yo pa relel bonzouti yo te adopte non sa jiska se yo vinn travay you nouvo site en ki rele mwen grangou pou ou touche m le ou trase dwet ou desann sou bra m nan pla men m mwen femen je m e gronde nan gran satisfaksyon yon kichoy nan fon zantray mwen mwen santi m vanyan e an form e ko m tresayi kom mwen ta renmen eksperyanse ko w anko e anko vwa ou fe m anvi devore w santi bouch ou souplex avek bouch mwen pou ou trase po m tete m ti vant mwen nan mitan janm mwen se yon vorasite anvlimen yon grangou dechenen se kom si ou te kimbe m nan lespas kelke pous lwen telman proch telman proch tonne kraze m le mwen we w ko w ap glise sou pam se bol gres santi ke w pommen sou pwent dwet mwen sou yon rit tanbou guinen mwen anvi eksperyanse anko anko e anko mariam kabir condom aussi rele kapòt se yon aparèy baryè ki gen fòm ki itilize pandan rapò seksyèl pou redwi pwobabilite gwosès la oswa yon enfeksyon seksyèl transmisib mst gen tou de avèk itilizasyon apwopriye epi itilize nan chak zak nan kouche fanm ki gen patnè sèvi ak condom gason male condoms fè eksperyans yon pousantaj gwosès chak ane avèk itilizasyon tipik to a gwosès se chak ane itilizasyon yo anpil diminye risk pou gonore klamidya trikomonyaz epatit b ak vih sida yo menm tou yo nan yon pi piti limit pwoteje kont èpès jenital papillomavirus imen hpv ak sifilis se kapòt gason an woule sou yon penis drese anvan kouche ak travay pa bloke semenn soti nan k ap antre nan kò a nan yon patnè seksyèl kapòt gason yo anjeneral te fè soti nan an latèks ak mwens souvan soti nan an poliyiretàn oswa ti mouton trip kapòt gason gen avantaj ki genyen nan fasilite nan itilize fasil jwenn aksè ak kèk efè segondè nan moun ki gen yon alèji an latèks yo ta dwe itilize yon an poliyiretàn oswa lòt vèsyon sentetik condom fanm yo tipikman te fè soti nan an poliyiretàn epi yo ka itilize plizyè fwa stis yo te itilize depi omwen kapòt rubber vin disponib nan ki te swiv pa kapòt an latèks nan ane yo yo nan lis òganizasyon mondyal lasante medikal medikaman ki pi efikas epi san danje ki nesesè nan yon sistèm sante pri a en nan mond lan devlope se sou a chak nan kapòt etazini yo anjeneral koute mwens pase us globalman mwens pase nan moun ki itilize kontwòl nesans yo ap itilize kapòt la pousantaj nan sèvi ak kapòt yo pi wo nan mond lan devlope nan wayòm ini kapòt la se dezyèm metòd ki pi komen nan kontwòl nesans pandan ke yo nan peyi etazini li se twazyèm lan ki pi komen apeprè sis a nèf milya dola yo vann yon ane condom ka edew evite gwoses tankou nan pi fò fòm nan kontrasepsyon ka evalye de fason pafè itilize oswa pousantaj efikasite metòd sèlman gen ladan moun ki sèvi ak kapòt byen epi chak itilizasyon aktyèl oswa tipik efikasite itilizasyon pousantaj yo nan tout itilizatè kapòt ki gen ladan moun ki sèvi ak kapòt mal oswa ki pa sèvi ak kapòt nan chak zak nan kouche pousantaj yo jeneralman prezante pou premye ane nan sèvi ak yo pifò souvan se index nan pearl itilize kalkile pousantaj efikasite men gen kèk syans sèvi ak tab desizyon itilize tipik gwosès la nan mitan itilizatè kapòt varye depandan sou popilasyon an yo te etidye sòti nan a chak ane pousantaj nan gwosès pafè itilize nan kapòt se chak ane yon kopi jeyan nan yon condom sou obelisk a nan buenos aires ajantin yon pati nan yon kanpay konsyantizasyon pou mondyal sida jou a kapòt yo lajman rekòmande pou prevansyon enfeksyon seksyèl transmisib stis yo te montre yo efikas nan diminye pousantaj enfeksyon nan tou de gason ak fanm pandan ke pa pafè kapòt la se efikas nan diminye transmisyon an nan òganis ki lakòz sida èpès jenital kansè nan matris veri jenital sifilis klamidya gonore ak lòt maladi kapòt yo souvan rekòmande kòm yon adjwen nan metòd kontwòl pi efikas pou nesans tankou iud nan sitiyasyon kote tou vle selon yon rapò nan enstiti nasyonal sante nih itilizasyon ki konsistan nan kapòt an latèks diminye risk pou transmisyon vih sida pa apeprè relatif nan risk lè san pwoteksyon mete pousantaj la serokonversion pousantaj enfeksyon nan pou chak moun ane ak desann soti nan pou chak moun ane analiz pibliye nan nan inivèsite branch texas medikal ak òganizasyon mondyal lasante yo te jwenn rediksyon risk menm jan an nan nih revizyon an konkli ke sèvi ak kapòt siyifikativman diminye risk pou gonore pou gason yon etid fè rapò ke itilizasyon kapòt apwopriye diminye risk transmisyon papillomavirus imen hpv ak fanm apeprè yon lòt etid nan menm ane a yo te jwenn itilize kapòt ki konsistan te efikas nan diminye transmisyon nan viris èpès senp ki rele tou èpès jenital nan tou de gason ak fanm malgre ke yon condom se efikas nan ekspoze limite gen kèk transmisyon maladi ka rive menm avèk yon kapòt zòn enfektye nan pati yo espesyalman lè sentòm yo prezan pa ka kouvri pa yon kapòt ak kòm yon rezilta kèk maladi tankou hpv ak èpès ka transmèt pa kontak dirèk condom kapab itil tou nan tretman chanjman potansyelman prekosyonèl ekspozisyon papillomaviris imen menm nan moun ki deja enfekte ak viris la parèt ogmante risk pou yo chanjman prekanè gen òganizasyon tankou ki bay kapot gratis pou evite enfeksyon seksyèlman transmisib nan yon efo pou konbat sida jean venel casseus ki fèt oktòb se yon jounalis ayisyen manman jean venel casseus se nanotte antoine papa li se vezael casseus li gen de ti frè john herby ak john leighton li marye avèk dapheney cange casseus yo gen twa pitit fi ki rele sarah manoah ak adassah jean venel casseus te fè yon kout pasaj nan lane nan radyo haiti inter avan li te antre nan radyo kiskeya pandan evènman yo li se te yonn nan pi gwo jounalis repote ki te gen nan lari jou ki te desanm a nan fakilte syanzimen patizan pouvwa anplas la te agrese li epi pran tout materyèl travay li pandan peryòd sa jean venel casseus te prezan nan tout manifestasyon tout ti kwen ak rekwen kote ki gen enfòmasyon ki te ka sove lavi omwens yon moun risk sa yo lakoz li malad nan je jodi san di petèt se efe tout gaz lakrimojen li te respire pandan peryòd sa an jiyè jan venel casseus te travese nan radyo caraibes fm radyo ki pi popilè nan kapital la se la tout bon vre gran piblik la ta pral dekouvri polivalans jen gason sa repotaj li yo toujou orijinal sa ki lakoz yo toujou make anpil moun menm jounalis parey li ki trete dosye a tou an oktòb se li ki te reyalize premye gwo repòtaj ki fèt sou zafè operasyon bagdad la lo sa ak jounalis barais jean louis li te monte anwo bele al entevyouve tout chèf de fil mouvman sa ki voye plizyè krityen vivan nan peyi san cho pou li te rive gen akse ak lote operasyon bagdad yo jean venel casseus te oblije fè tèt li pase pou yon jounalis afriken paske nan moman sa mesye operasyon bagdad yo pa te vle tande pale de jounalis radyo caraibes jean venel casseus se tou yon kreyatè yon zanmi lakilti pandan fen ane a li inisye nan radyo karayib yon kronik kiltirèl ki rele caraibes cultirelle kronik sa ki pase chak jou se premye nan sans sa nan radyo an ayiti se te yon defi anpil moun te toujou rete kwe li enposib pou rive kenbe pandan lontan yon kronik kiltirèl chak jou defi jean venel casseus rive leve paske sa fe deja plizyè lane depi kronik lan ap mache se dayè kronik kiltirèl ki pi popilè nan peyi a jean venel casseus se yon jen ki dinamik li ap chèche aprann epi mennen aktivite tout kote an desanm li fòme avèk kèk zanmi gwoup kominikate pou pwomosyon aksyon ak solidarite gwoup compas se yon enstitisyon ki travay nan domèn kominikasyon sosyal ak lwazi li sitou ankadre jèn atis yo epi fè travay ki ale nan san entegrasyon ak patisipasyon tout moun nan sosyete a jean venel casseus toujou renmen di rapo moun ak moun se bagay ki pi enpòtan nan lavi chak fwa moun pataje yon ti moman kozman sa bay lavi plis sans depi li se direktè kominikasyon nan ministè defans dayiti politik ekonomi rive yon moman kote w wè bagay yo ann grandè natu a makwo ann grèk siyi fi gran lè nou tande yon spesyalis ki pou ekonomi an ap pale anpil oswa konnen ke tankou fotograf la oswa reyalizatè a ki pou sinema a li pare l pou l fe yon gwo plan nan analiz ekonomik yon pwof ki kenbe lakrè a ki pou makwo ekonomi atache l nan abode avek etidyan yo fonksyon yo li rele tou agrega yo pwodiksyon an envestisman an epay lan konsomasyon an revni an sotiakbagay yo e antre akbagay yo se yo k prensipal fonksyon yo poukisa n di egalman agrega yo pa janm ou remake ann bann ànons sou ti ekran nan lang anglè a kèk bagay nan fason sa milan ac mancheter united agrega sa siyifi ke nan match ale ann lig lan bann chanpyon yo sko final la se te nyl tankou tankou nan komansman ki pou match retou a milan gentan ouvè sko a reyalizatè a ki pou retransmisyon an roule pa anba ki pou ekran an mansyon an agregat gol sa a yo ajoute l sou dez premye yo menm jan an ann makwo ekonomi kalkil la se menm lan you fonksyon s ajoute y ajoute l ak you lot ekwasyon an appou nan takapab tikras jan w wè l pib revni nasyonal revni an etan ke pwofi yo salè yo e rann nan yo pwofi a se prim ki pou risk ki pou antreprenè a pou anplwaye ekspresyon an ki pou selèb ekonomis otrichyen joseph aloïs schumpeter salè yo se yo k vèse yo nan sa a yo ki ofri yo fos yo a ki pou travay e rann nan sa ka sebagay you plis valè byenkpadeplase oswa pwodui a ki pou you lwaye nan ekonomi chak varyab chak paramèt gentan kontrepati envestisman an se lik alimante pa epay epay se lik piblik la oswa prive piblik lè nan fen an ki pou ekzèsis fiskal la li rete nan trezo a ki pou gendepase yo chajekoulegba yo budjè yo epay lan se lik konstitye pa pati a ki pa konsome ki pou revni pou sa k patikilye yo li se lik al labank pou kredi a akode pa bank yo epay lan ki pou patikilye yo se lik nan dispozisyon an ki pou antrprenè yo rele tou envestisè yo oswa anko kapitalis yo tankou nan makwo ekonomi ekilib la se san sispann rechèche envestisman an se egal a epay lan epitou pwodiksyon an alimante konsomasyon an men peyi a preske pa gen rantre ki pou deviz yo ki pou monnen fort yo si you pati ki pou pwodiksyon an pa t sotiallotdbor twouve ke gen machandiz yo tou ki rantre yo anndan peyi a konsa ke tout sèvis yo se yo k founi vini sot lotdbo égalité ant x soti ak bagay yo e i antre ak bagay yo se you wè ki pou moun lespri li rete pou konsidere transfè yo ki pou moun k alviv lotdbo yo sa vle di voye yo ki pou kitepatri yo ak paran yo ki rete ayiti yon mann konsiderab ki avwazin selon statistik yo ki disponib yo milya ki pou dola yo pou n fini enpo yo e taks oswa taksasyon ann anglè ponksyon fiskal sa se vital pou fè tounen machin gouvenmantal la leta efektye pakèt depans apati de resèt fiskal yo previzyon sa a yo ki pou resèt yo e ki pou depans yo se yo k konsinye nan you dokiman baptize budjè ki se vote chak àne pa chanm yo ideyal la se t ap ekilib budjetè a men nan pratik la leta viv ke nan defisi yo li depanse plis ke li pa kreye mwayen du fu chinwa pinyin d f wades giles tu fu te yon gran powèt chinwa epòk dinasti tang lan ak li bai se souvan ke moun rele l pi gran nan tout powèt chinwa pi gran nan anbisyon l sete pou li sèvi peyi l nan pozisyon yon gran fonksyonè men sitiyasyon fè ke li pat jan m kapab lavi li menm jan ak rès peyi a te ravaje pantan rebelyon an lushan lan nan l ane e denye lane lavi li te pase te preske tout tan nan twoub menm si nan kòmansman pat gen anpil ekriven ki te konnen li zèv li yo te vinn rive gen yon gwo enpak nan literati kiltirèl chinwa ak japonnè sou tout zèv powetik li yo se prèske mil senk san powèm li yo ki sove jis rive jodi a kritik chinwa yo konn rele l powèt listoryen epi powèt eklere variyete zèv li yo fè li te anonse nan kilti lwes la kankou yon vèsyon chinwa de de ekriven kankou virgil horace ovid shakespeare milton burns wordsworth béranger hugo ou byen baudelaire the score se dezyèm albòm rb hip hop pa the fugees pibliye pou tou lemonn entye sou fevriye albòm vini aprè premye albòm ki sòti an ak ki rele blunted on reality albòm nan te dispoze anpil aspè de hip hop altènatif on fòm mizik ki vini pou li domine sèn nan ane yo pami chanson ki nan albòm nan se ragga avèk soul enflyanse pa voka fanm na ki rele lauryn hill ak pawòl consien ki pale de pwoblèm sosyal nou wè chak nan etazini ke te fè de mizik gangsta ki te gwo nan tan sa pwodiksyon te kontole an sitou pa memb fugees yo avèk jerry wonder duplessis ak tradisyonal prodicktsyon de salaam remi john forté shawn king é diamond d anpi te genyen rapè yo envite pou fè kèk trak nan albòm nan yo se outsidaz kèk manm nan rah digga young zee avèk pacewon ansi tou omega john forté ak diamond d nan yo re lage albòm ankò yo re rele li the complete score on kolèksyon de orijinal albòm nan ansanm avèk version bootleg la yon konpilasyon ki sèvi a de bò bò b ak kèk chanson yo pa te mete deyò deja kritik albòm the score la aplodi pou li yon kritik ki rele steve huey ki travay pou allmusic di li balanse entèlijans é aksèsibilite avèk asirans fasil e li nan yon klas pami albòm hip hop sa yo plis rekonèt nan epok sa kritik sa avèk kèk lòt yo kritike li de jan yo elektrifye albòm de jan yo rape ansanm ak bon kimi e konsyans sosyal ke tout moun nan tout ka asosye avèk li nan pami chante yo ki standout nan albòm the score se roberta flack s killing me softly with his song ak bob marley s no woman no cry chanson sa yo te pefòme ak updated liriks pa wyclef jean kom omaj pou haiti l lan zanst nou yo é lòt chante se prèke on solo pèfòmans pa lauryn hill lòt hit singles se ready or not ak fu gee la nan lane yo nonmen albòm nan youn nan plis milye albòm rap yo the source nan yo palnifye albòm lan nan nimewo nan rolling stone lis magazin la the greatest albums of all time albòm te setifye x platinum sou oktòb albòm nan genyen twa bonis trak ajoute sou li de rimix de fu gee la ak mista mista wyclef jean fè on ti trak solo la dan li the score te pwodui pa anpil prodiktè e de chak manm ki na gwoup fugees landiamond d salaam remi ak jerry wonder duplessis paske tout trak yo base an sampled melodi enstrimentasyon live avèk dj enkòpore yo an pakèt trak wyclef jean jwe gita a nan family business an menm tou dj scribble scratches on manifest outro e chanson anfu gee la sly robbie remix li entyèmen enstrimental tou jou chantyon plis domina ak pwodiksyon nan albòm fu gee la gen yon chantyon de pa teena marieooh la la la ready or not egalman kontene yon chantyon ready or not here i come pa the delfonics nan albòm genyen vokal sa a plis nan albòm lan ke lòt manifest outro contains a sample from rock dis funky joint by poor righteous teachers while the title track contains vocal samples from every track on the entire album the wide array of samples and instrumentation on the fugees second album attributes to a diverse set of music the following lists songs and sounds sampled on the score junior mathias se yon jèn predikatè ayisyen ki ranpli ak pwisans bondye nan lavi li kap preche yon levanjil dènye tan ki baze sou wayòm dyab la ki reve nan fen l epi lap fè kretyen yo konnen ke levanjil la pa yon foli ni yon sians men se yon pwisans ke li ye pou moun ki kwè nan jezu kri junior mathias fèt nan pòtoprens nan dat ki te mas li marye non madanm li se marie myrlande r mathias li gen pitit fi premyè a rele veronica mardochée mathias dezyèm nan se anne sara mathias e dènye a ki se néhémie abigalle mathias pa touye se yon kominote kretyenvivan kap viv nan tout kwen sou tè a objektif kominote sa se ou pa dwe touye moun ou pa dwe menase touye moun zam pa fèt pou touye moun epi pa gen okenn lwa pou itilize zam pou touye moun pa gen kontra ki chita ni sou menas ni sou fòs touye moun kòm swadizan di chanjman pa touye moun oswa pa menase touye moun bagay sa ka aplike pou zannimo yo oswa pou lòt kreyati yo kesyon pa touye moun nan pa dwe soti anndan okenn lòt fòm vyolans pa gen zam ki egziste pou touye sèlman nan mize ki chita sou listwa krim moun nou kapab jwenn zam sa yo epi pa gen okenn lwa ki tabli pou wete lavi moun epi si n ta vle konprann zam se pa sèl mwayen pou moun touye moun paske ponyèt nou ak pye nou se kont pou touye men nan kominote sa a pa gen okenn detèminasyon pou itilize zam sa yo ni pou devlope yo pa gen okenn relijyon ki preche nou pou n touye moun pa gen okenn lwa tou ki otorize nou touye moun pa gen gouvènman ki dakò pou yo wete lavi moun pa gen revolisyonè ki bay lòd fè sa pa gen entèlektyèl ki pote eskiz pou sa pa gen atis ki chante pou onore sa menm tradisyon yo pa kenbe l kòm souvni baz sosyete a pa chita sou touye pa okenn rapò sosyal ki mande pou n touye oswa menase touye pou n kenbe l oswa pou n chanje l okenn pouvwa tankou sa ki gen awè ak reskonsablite richès pozisyon moun nan sosyete relasyon moun genyen fòs konesans ak kapasite espesyal yon moun genye relijyon epi kilti pa mande pou n touye pou n jwenn yon sipò oswa pou n ta kore l sa pa di sosyete a pap gen fwontyè pap gen diferans pap gen konfli men baz sosyete a epi fason l ap mache pa pral gen awè ak touye nan pwen chimen ki chita sou lalwa oswa akote lalwa ki bay wout pou touye kidonk lavi nan sosyete moun pa touye moun nan pa gen tras okenn vyolans tankou touye oswa menase touye ni teknologi ki ta gen awè ak kondisyon lanmò oswa mwayen pou jistifye lanmò kebèk se yon pwovens nan peyi kanada pwovens kebèk se pwovens ki pli gwo nan kanada e se dezyèm ki genyen pli moun nan kanada milyon moun aprè ontaryo kebèk se sèl pwovens kanada ki pale franse nan kanada nouvo bronzwik li ofisyèlman bileng franse angle e tout lòt pwovens nan kanada yo pale angle kapital pwovens kebèk se vil kebèk e metwopòl kebèk se vil monreyal lòt vil enpòtant nan kebèk se laval longey twa rivyè cherbrouk sagne e gatino nan tout vil sa a lang prensipal se franse apa alwès monreyal ou lang prensipal se angle nan vil monreyal li genyen yon enpòtant kominote ayisyèn sistèm gouvènmantal nan kebèk li menm ak sistèm nan kanada palman britanik chèf pwovens rele  lyetnan gouvènè  men pòs sa a se yon pòs pwotokolè e lyetnan gouvènè li pa prann oken desizyon politik vrè chèf gouvènman li rele premye minis pou eli premye minis li genyen yon elèksyon nan chak ou ane nan eleksyon sa a popilasyon pa ka vote pou premye minis yo vote pou yon depite nan sirkonskripsyon yo chak kandida pou vini depite li swa endanpandan ou li manm yon pati politik aprè eleksyon nou konte depite ki manm pati politik e chèf pati ki genyen plis depite ki eli li vini premye minis kebèk aprè yon eleksyon si pati gayan li genyen plis que mitan nonm depite li fòme yon gouvènman majoritè si li pa genyen mitan li fòme yon gouvènman minoritè prensipal pati nan listwa kebèk premye minis kebèk rele franois legault se chèf pati coalition avenir québec ki se majoritè fòs ayeryen swis la alman schweizer luftwaffe franse forces aériennes suisses italyen forze aeree svizzere se konpozan lè pou fòs ame swis la se etabli nan jiyè men pat vini sèvis apa pandan lane nan janvye li vini sèvis endepandan apa d lame fòs ayeryen swis la gen uit baz avèk payerne kon plis enpòtan baz la nan swis d lwès lòt baz ankli baz elikòptè nan alpnach yon baz ki pa aktif nan buochs ak baz nan bèn emmen meiringen sion e locarno fòs ayeryen femen baz nan mollis pou janvye e li pral fè pi piti baz nan alpnach a number of air defence systems have been offered by swiss companies and trialled by the swiss air force but in the event not purchased viris se bagay ki kab andomaje oswa touye òganis men viris pa klase nan okenn wayòm anpil byolojis pa konsidere viris tankou èt vivan viris se yon aspè sibstans ereditè ki antoure avèk anwoba yon pwoteyin ki enfekte ak miltipliye nan yon selil ot viris sanble ak parazit yo sèvi selil yo epi yo andomaje yo yo bezwen jwenn rezidans nan yon selil pou yo kab repeple gen plizyè maladi viral ki afekte lavi nou viris yo kab pwopaje divès fason gen nan yo se ensèk ki pwopaje yo gen lt nou jwenn nan manje oswa nan dlo gen anpil viris ki kab pwopaje nan lè a tou gen anpil maladi viral ki kab epaye gras ak vaksen kounye a gen vaksen pou plizyè maladi syantis yo toujou ap travay pou devlope lòt vaksen youn viris se yon kòz sida bakteri se yon òganis yo trè piti bakteri yo a gen ladan li òganis ki pi ansyen nou jwenn toupatou sou tè a bakteri yo gen ladan yo tout fonksyon yon èt vivan kab genyen gen kèk bakteri se pwodiktè yo ye gen lòt se konsomatè yo ye gen lòt menm se dekonpozitè yo ye bakteri dekonpozitè yo pami kèk nan pi bon resiklè pou tè lè yon bèt mouri bakteri dekonpozitè yo depatya kò a an miyèt moso ki itil tankou azòt dyoksid kabòn ak mineral gen anpil bakteri ki itil bakteri yo miltipliye gras ak yon metòd ki rele fisyon binè lè bakteri yo vin pi gwo yo kab repeple ankò anpil manje ki gate se bakteri ki lakòz ou jwenn bakteri tout kote w pase yo gen dwa nan lè a nan dlo oswa nan manje wa p manje bakteri koze anpil maladi yo pwotis se yon kantite varyete òganis pwotis se yon òganis ekaryotik ki gen youn oswa plizyè selil ki ka tankou plant zannimo oswa chanpiyon tout pwotis yo gen nwayo gen kèk pwotis ki genyen yon sèl selil gen lòt ki genyen plizyè selil gen pwotis animal gen lòt ki vejetal wayòm pwotis se wayòm klasifikasyon pou ògànism ki pa kab klase nan lòt wayom detèmine pwotis vejetal yo rele alg pwotis animal yo rele pwotozoè egzanp pwotozoè yo se amebe ak paramesi pifò pwotozoè viv nan dlo yo manje bakteri plankton oswa lòt matyè ògànik antouka gen plizyè maladi ki tonbe sou moun se pwotozoè yo ki lakòz pwotis yo koze anpil maladi yo pid maladi enflamatwa nan matris se yon enfeksyon ke fanm genyen nan vwa jenital ki koze pa bakteri pli komen klamidya trakomatis oswa neiserya gonore ki monte depi kòl matris la oswa vajen pou rantre nan ògann repwodiktiv yo bakteri lòt koze pid bakteri ka vwayaje moute nan ògàn yo repwodiktif ak fon nan kò a pid sentòm nan fanm ale de piti pitit jiska trè sevè ki mete yo lopital siy yo enkli pafwa fi a pa santi yo malad anpil bakteri komen tankou klamidya gonore monte depi kòl matris la oswa vajen pou rantre nan ògann repwodiktiv yo si enfeksyon pid an rete san trete ka lakòz pou si maladi sa a pa trete li ka sispann yon fanm ki soti nan fè pitit li ka touye pitit ki poko fèt epi li ka trè douloure tretman dwe enkli medikaman antibyotik ke yo doktè preskri e ke ou pran konplètman interlingua se yon lang atifisyèl ki use parol ki se twove nan majorite la lang yo ewòp osidental li te vni inventate per iala la yon gwoup moun pi konèt se alexander gode ki te travay super pwojè yo pandan ultwa ann yo te fni epi te publike m disionari la nan interlingua te vni kreye super baz del vokabulari la lang yo sekwent angle franse panyòl pòtigè epi italyen non la lang se componite ex pat inter sinifike ant lingua sinifike lang moun yo ki te fè lang la te eligi non la interlingua pou ke yo te vle ke la lang ta se aplike fasilite kominikasyon la ant moun peyi diferent pou ke interlingua te vni kreye atifisyelman pou se yon lang fasil li se pi fasil fè pale ke lang natirel pli ke moun ka use interlingua epi moun ki pale interlingua afiwme ke million moun comprende lo ka li text epi askote yon moun ki pale nan interlingua san beswan a fè pale li primeman gen lot lang atifisyel nan mond la avek ultwa moun ki pale yo esperanto epi ido yo te vni kreye pre interlingua alicun moun pense ke esperanto epi ido ta se pi fasil a fè pale pou ke lang sa a pa gen exceptiones parol ki infringe regula yo sed lot moun pense ke interlingua ta se pi fasil pou ke moun yo ki te fè lang la te eligi tout parol yo nan modo ke ta se fasil a comprender pou moun ki konnen angle franse panyòl potuge o italian sed gen lang kom oksitan epi romanian tout lang ki vini latin lang la use nan ròm devan lontan epi moun yo ki pale interlingua afiwme ke lang yo represente yon nouvo latin sèlman pi sempl epi modernise lingua natural e musical de parolas international e un grammatica minimal comprensibile facilemente per personas intelligente le medio de communication adequate pro le solution del confusion de babylon nostre patre qui es in le celos que tu nomine sia sanctificate que tu regno veni que tu voluntate sia facite super le terra como etiam in le celo da nos hodie nostre pan quotidian e pardona a nos nostre debitas como nos pardona a nostre debitores e non duce nos in tentation sed libera nos del mal interlingua gen tamben bakteri vajenosis bv se yon enfeksyon vajen ki komen and fanm ki fanm ki na laj ke yo ka fè pitit bv pa yon maladi transmèt seksyèl yo pa kò dekouvri kose bv komplètman men yo konin ke li toujou kòmanse avèk yon bakteri k ap devlope de yon nèmal bakteri ki nan vajen nòmalman vajen geyen bon bakteri e mwens movel bakteri bv ka devlope geyen yon chanjman nan environman vajen a ki ka koze ogmantasyon de move bakteri anpil fanm geyen bv san yo pa wè okin sentòm lòt faktè ki ka ògmante chans pou bv enkli klima cho move sante move ijyèn itilizasyon the yon esterilè iud pou pa fè pitit douch woutinn vajen risk pou bv ògmante avèk diabèt menopòz plizyè sèks patnè oubyen yon sistèm iminè fèb bv kapab ògmante risk pou enfektè avèk vih si ou pran kontak mwatye fanm avèk bv nòmalman pa geyen okinn sentòm anpil fanm geyen yon ekoulam ki gen sant pwason nan boubounn yo ekoulman sa kapab lejè oubyen anpil e koulè li k ap blansh oubyen gris pal e ou kapab remake sant sa apre sèks ou ben avèk règ anpil fanm gen doulè gratèl ti boule anndan bouboun sentòm nan fanm enkli enfeksyon bv transmèt pa sèks vajinal nan dèyè oswa sèks sousad si enfeksyon an rete san trete ka lakòz pou doktè oubyen enfimyè praktisyonè pra l fè yon egzamen fisikal ak egzamen pelvis w pou yo pr al egzamine yon ti echantiyon de ekoulman w anba yon mikwoskòp yo pr al fè yon tès plataz culture test pu yo ka detèmine ke gonore ak klamidya pa kòz ekoulman a antibyotik ke yo itilize pou trète bv se flagyl ke ou pran pa bouch oubyen avèk krèm vajen sepandan ke ke trètman en jeral fèt avek siksè de fanm yo gen sentòm yo ankò nan lespas de yon mwa lè ou geyen sentòm yo anko yon dezyèm kous de antibyotik trètman nesesè geyen lòt okazyon bakteri yo ka antre nan matris oubyen nan tib e ka koze anpil pwoblèm trètman de bakteri vajenosis diminye risk trètman trè enpotan pou fanm ansent paske bv ka lakòz akoushman avan tèm ou byen avòtman envolontè tretman dwe enkli lingua franca se lang la adopte pou yon konesans komin ant gwoup varye acceptasyon la ka fèt pou se a mutue akor o a questyon politik pa egzanp nan ewòp pandan yon pate antikite la se te adopte kòm lingua franca grek la epi latin la jiskaske cete punto tamben alman la pòtigè la hindi la o mandarin la te gen o ankora gen karateristik sa a nan ambiente kiltirèl ekonomik epi teknolojik mond moderne atual la se konsidere que lingua franca la o lang entènasyonal se angle la lingua franca laten lingua franca se te rele originalman lang german la nan alman teutsch pale nan tempore la carol mane depost se te rele assi latin la pandan mwayenaj la lingua franca te se non la yon lang womàn que te se yon idyòm miks laten vilge franse italyen panyòl avèk poko arab la epi tik la gade lingua franca levante la grip pòsin se yon enfeksyon respiratwa ke viris grip la pwovoke epi li pwopaje nan kochon regilyèman yo rapòte nan peyi meksik gen moun ki tonbe malad grav e ki mouri poutèt yo trape grip pòsin nan sepandan ka kikonfime resaman nan peyi etazini se dè ka ki pa twò grav sentòm grip pòsin yo sanble yo manifeste menm jan ak sentòm abityèl moun konn genyen lè yap pran grip e sentòm sa yo se lafyèv tous malgòj kò fè mal letèji moun nan santi kò l kraze ak dòmi nan je l maltèt frison ak fatig gen moun ki fè konnen grip pòsin lan ba yo dyare ak vomisman viris grip pòsin lan kapab transmèt dirèkteman ant kochon ak moun transmisyon de moun a moun posib tou e sanble se sa kap fèt la avèk epidemi sila a li pwopaje sitou lè moun touse epi lè yo etènye moun ka trape enfeksyon an lè yo manyen yon bagay ki gen viris grip la sou li epi apresa yo manyen bouch yo oswa nen yo nenpòt ki moun ki gen kontak ak yon moun ki enfekte gen risk pou l pran grip pòsin li transmèt de yon moun a yon lòt moun menm jan viris grip la konn transmèt nan sezon grip atravè ti patikil toupiti ki pwopaje nan lè nou respire a lè moun ki enfekte a touse oswa lè li etènye men pibon bagay pou fè pou evite pran oswa pwopaje grip pòsin pwodui abaz alkòl ki fèt pou lave men pwodui sa yo efikas tou pwoteksyon sa yo se menm pwoteksyon moun pran lè se sezon grip e lè moun gen plizyè lòt enfeksyon respiratwa men pibon bagay pou fè pou evite pran oswa pwopaje grip pòsin pwodui abaz alkòl ki fèt pou lave men pwodui sa yo efikas tou pwoteksyon sa yo se menm pwoteksyon moun pran lè se sezon grip e lè moun gen plizyè lòt enfeksyon respiratwa nenpòt kimoun ki gen lafyèv kap touse oswa ki gen malgòj fèt pou l rete lakay li san l pa ale travay ni lekòl pandan omwen jou epi l pa dwe tounen travay ni tounen lekòl pazavan youn oswa de jou apre sentòm yo fin ale nèt lave men w regilyèman e kòm toujou kouvri bouch ak nen w lè wap touse oswa lè wap etènye ou pa bezwen ale lopital si maladi a pa pa fò sou ou sepandan nenpòt ki moun ki gen sentòm grav tankou si moun nan difisil pou l respire moun sa a fèt pou l ale pran swen ak tretman medikal touswit menm si w ta konnen ou gen grip pòsin sa pap afekte tretman wap resevwa a sepandan si yo fè tès pou yon seri de moun ki afekte sa kapab pèmèt otorite yo swiv pwopagasyon maladi a pou yo dyagnostike grip pòsin gen de seri tès yo dwe fè nan laboratwa depatman lasante ak ijyèn mantal rekòmande moun fè tès sèlman lè yo resanti sentòm ki grav oswa lè gen yon gwoup moun ki tonbe malad ansanm se sèlman yon prelèvman nazal nan nen yo bezwen pou yo ka fè tès laboratwa a pou lemoman nanpwen vaksen kont grip pòsin vaksen moun pran nan sezon grip la pa pwoteje moun kont grip pòsin se poutèt sa li trè zenpòtan pou moun pran anpil prekosyon tankou kouvri bouch yo lè yap touse ak lave men yo medikaman antiviral tankou tamiflu oseltavimir ak relenza zanamivir ka soulaje sentòm grip pòsin yo e medikaman sa yo patikilyèman enpòtan pou moun ki malad grav yo oswa moun ki gen risk pou yo devlope konplikasyon akòz grip la pami moun ki nòmalman gen plis chans pou yo devlope konplikasyon se timoun piti granmoun aje ak moun ki soufri maladi kwonik pasyan ki gen grip yo e ki fè pati de kategori ki gen risk sa yo fèt pou yo ale pran tretman medikal li bon tou pou moun ki nan menm kay ak mounki gen nan kategori sa yo pou yo ale pran tretman defason pou yo pa kite enfeksyon an antre sou yo byenke ka grip pòsin yo anrejistre jiskaprezan yo pa pi grav moun ki enfekte yo ta dwe okouran de kèlke maladi grav grip pòsin lan ka bay si w ta vin malad epi w santi youn nan siy avètisman sila yo ale pran tretman medikal dijans men kèk siy avètisman timoun prezante ki montre yo bezwen al pran tretman medikal dijans men kèk sentòm granmoun prezante ki montre yo bezwen swen medikal dijans si sentòm yo grav moun nan fèt pou l ale kay doktè si moun ki afekte a te gen kontak ki pre avèk yon moun ke yo panse oswa ke yo konfime ki gen grip pòsin doktè a oswa moun kap ba l swen medikal la ka pwopoze pou moun nan fè tès pou grip pòsin swiv menm prekosyon ou konn swiv pou evite grip moun abitye pran nan sezon grip piga bo l piga itilize menm sèvyèt menm linèt oswa piga itilize menm bwòsadan avèk moun ki malad la kontak sere avèk moun ki malad la achte yo nan nenpòt ki famasi oswa nenpòt ki kenkayri si wap itilize yon mask an twal ke w ka itilize ankò ou fèt pou w lave l ak savon lesiv nòmal epi seche l nan machin ki seche avèk lè cho ak savon ou pa bezwen separe vesèl pasyan ki gen grip la itilize savon pagen nesesite pou w separe lesiv moun ki malad la wi pou w ka anpeche transmisyon maladi a tout sifas ki gen nan kay la tankou manch pòt pòt frijidè telefòn ak sifas ki gen nan twalèt yo fèt pou yo lave avèk savon oswa savon lesiv rense yo ak dlo dezenfekte yo epi rense yo ankò dezenfektan yo se pwodui ki anrejistre antanke dezenfektan sou etikèt la si w pagen dezenfektan fè yon solisyon abaz klowòks annik ajoute tout sifas yo epi apre rense sifas yo ak dlo jete solisyon abaz klowòks ke w itilize a epi fè yon lòt melanj solisyon ak dlo pwòp lè wap rekòmanse ak netwayaj la itilize sèvyèt ki gen solisyon dezenfektan pou w siye aparèy elektwonik ke moun manyen souvan telefòn òdinatè rimot kontwòl vès viris èpès senpleks se yon enfeksyon koze pa tip vès ak tip vès pli komen nan ilsè jenital jeneralman enfeksyon èpès jenital koze pa vès li se yon maladi ki transmèt li pa rapò seksyèl nan enfeksyon primè epi ki retounen tout tan la pli pa de moun asentomatik san sentòm oswa montre siy piti oswa sentòm si ou gen sentòm premye plè yo parèt nan lespas de semèn apre ke viris la te transmèt anfle enfeksyon viris èpès senpleks yo transmèt pa sousad vès y ap akouche pa vajen si enfeksyon hsv an rete san trete ka lakòz pou an vih si enfeksyon vès lan rete san trete pandan gwosèka lakòz pou pa genyen tretman pou èpès men medikaman antiviral fè blesi yo ale pli vit tretman dwe enkli medikaman ke yon doktè preskri souvan yo itilize asiklovir famisiklovir valasiklovir avan epi pu lòt epizòd yo tou pou kòm terapi pou redwi yo sentòm yo rele tranblemanntè oswa goudougoudou oswa seyism yon fenomèn fizik ki rive lè latè pran tranble tranblemanntè se vibrasyon ki pwodui lè wòch yo sou yon fay gen echèl entènasyonal ki ap mezire fòs yon tranblemanntè yonn nan echèl sa yo rele echèl valè mms yon tranblemanntè se yon sekous ki pi oubyen mwens vyolan atè ki ka gen kat orijin nan pratik tranblemanntè yo klase nan kat kategori dapre fenomèn yo ki te pwodui yo seyis tèktonik yo pi frekan ak pi devastatè yon gwo pati nan tranblemanntè tektonik yo fèt nan limit plak yo kote yon glisman rive ant de anviwònman wòch yo yon lòt pati pran plas sou yon plan frajilite ki deja egziste oswa ki fèk fòme glisman sa a ki chita sou youn oswa plis fay se bloke pandan peryòd entè sismik ant seyis nan deplasman sismik de blòk ki te separe pa zòn nan nan kraze potansyèl fay la se alò inaktif ak enèji akimile nan defòmasyon elastik nan wòch enèji sa a ak glisman toudenkou lage pandan tranblemanntè seyis ki gen orijin vòlkanik dekoule akimilasyon magma nan chanm magmatik yon vòlkan sismograf anrejistre alò anpil mikwo seyis tremò akò kraze nan wòch konprime ou nan degazaj magma ogmantasyon gradyèl ipokantre yo lye a monte nan magma a se yon endikasyon ke vòlkan an se nan faz revèy e ke yon eripsyon iminan glasye ak kouvèti glas gen kèk elastisite se yon aikido oryante defans masyal atis yon baz filozofik pwofon antre defansè ki ap dirije mouvman nan ak enèji nan atak la a advèsè li limenm pratike li se pa fi san gason ak depann de yo wotè pwa ak eta e konsidere kòm sèl masyal difisil ki nan pi trainer atistik yo ane pratike nesesè anvan kapab reyèlman defann l paske teknik yo pat reflechi lòt atistik masyal aikido la rejete okenn tradisyonèl jan konpetisyon an afirm fòmasyon pou lespri a kadav lespri fin acheve amoni se konsiste leson an demontre obsève ak teknik goup pwofesè ekzekite yon dwe avèk youn oswa plis manb eseye repete mouvman kidonk amelyor sa teknik ak akonplisman plis konpreyansyon an aikido nan mobilite pozisyon kowòdinasyon ak presizyon yo aplike enpòtan teknik ak elèv aprann pèfòme nan fleksib epi adaptasyon se soti japonè yo rele ai ki do literalman ansanm fòs santye siyifikasyon omnipratisyen yo nan atizay a itilize bezwen fòs kont antagonis lan antagonis menm lekòl se kote yo bay moun edikasyon se yon enstitisyon ki la pou ede pèp gen konesans profite nan lekòl youn oswa plis pwofesè ede elèv aprann yo rele sa aprantisaj jounen jodi pifò peyi egzije ke tout timoun ale lekòl pou kantite ane konsa yo kapab aprann kèk bagay k ap itil yo fanmi yo peyi yo epi aprann sa y ap gen bezwen pita nan lavi tankou lekti ekri epi kèk matematik ak lòt bagay gen moun ki al lekòl e ki aprann plis bagay pase yon lòt e ki aprann plis bagay lontan ke sa travay egzije paske yo fè kèk antrènman anplis premyèman yon pwofesè ka anseye tout matyè men pita pwofesè yo espesyalize yo sèlman pou anseye youn oubyen kèk matyè yon lekòl tou kapab anseye matyè ki menm yo tankou nan a arts ladan l ou ka jwenn mizik teyat ak a moun kap wè elatriye nan lèt ou ka jwenn matyè tankou jewografi ak listwa oswa lang etranje lekòl genyen espesyal tou konsa yon chofè kamyon ki vle jwenn yon pi bon travay pita kapab al nan lekòl pou li espesyalize li gen kèk lekòl ki separe oubyen ki aksepte pran ti gason oubyen ti fi men pa toulède anpil kote nan mond la lekòl ede timoun avèk bagay nan syans pedagoji ak ansèyman timoun gen anpil apwòch ansèyman menm jan kèk lekòl sèvi ak apwòch diferan nan monreyal se yon gwo lekòl jeni kanadyen  li se yon maton nan dòmèn sa li resevwa plis pase yon santèn elèv etranje chak ane jenou se pati nan kò ki nan mitan janm epi ki koube jenou an konekte kuis la ak janm nan e li gen de atikilasyon youn ant femoral la ak tibya a e yon lòt ant femoral e wotil la se jwenti pi gwo nan kò imen an e li vreman konplike jenou an se yon jwenti ki ka pèmèt fleksyon ak ekstansyon e li ka pèmèt yon ti wotasyon nan bò goch la ak bò dwat la piske nan imen yo jenou an sipòte prèske tout pwa kò a li ka devlope anpil pwoblèm akos de yon aksidan grav ou artwoz de zo rastafari se yon mouvman monoteis abrahamic relijye ki leve nan yon kilti kretyen nan jamayik nan lane yo aderan li yo ki adore haile selassie an etyopi ansyen anperè a etyopi ak avan kòm dezyèm peyi yo konnen kòm rastafarians oswa rasta mouvman an ap pale pafwa tankou rastafarianism men sa se konsidere kòm tèm pejoratif ak atak pa gen rasta grip ki te make ak yon teori rastafari òganize se pa yon relijyon se yon ideoloji ak yon mouvman anpil moun di ke se pa yon relijyon a tout moun men yon fason pou la vi pifò rasta pa seksyon reklamasyon oswa nenpòt group epi konsa yonn ankouraje lòt ak konfyans nou jwenn enspirasyon nan tèt yo byenke gen kèk fòtman idantifye ak youn nan otèl la nan rastafari twa pi enpòtan nan sa yo te nyahbinghi an ashanti a bobo ak tribi douz peyi izrayèl la rastafari la pran non yo nan ra tafari regnal tit la anvan mwen nan haile selassie konpoze de amarik ra literalman head yon ekivalan tit etyopyen duke ak pre regnal haile selassie nan non bondye tafari rastafari distenge yo jeneralman pou reklamasyon nan doktrin sa haile selassie mwen ansyen an ak dènye etyopi anperè a se yon lòt kretyen senkan nan bondye a rele jah haile selassie yo wè m oswa kòm jah jah rastafari ki se dezyèm nan jezi kris la ap vini sou tè a la rasta ki di jezikri te nwa ak blan ke sosyete kretyen oswa ale lavil babilòn gen souvan dekri li kòm blan nan lòd pou syèk oprime verite a gen pouvwa ak tout moun sou latè rastafari konprann mouvman an tèm tankou itilize nan espirityèl nan cannabis rejè a ak sosyete a lwès la yo rele lavil babilòn nan referans plis nan lavil babilòn lan metaforik krisyanis pase istorik vil nan eta mezopotamyen li anons afrik tou zion tankou kote li fèt an premye a limanite e divès anbwase sosyal ak politik aspirasyon afrocentric tankou sosyopolitik ki wè ak ansèyman nan journalist jamayiken òganizatè nwa ak nasyonalis marcus garvey tou souvan konsidere kòm yon pwofèt rastafari gen konsyans nan mouvman an jodi a anpil gaye toupatou nan lemonn lajman nan enterè pa pwodui rege mizik ki miyò ki nan chantè jamayiken konpozitè bob marley nan lane te genyen anviwon yon milyon mondyal rastafari fidèl senk sou dis pousan jamaicans idantifye tèt yo kòm rastafari pwovens soria se yon pwovens nan peyi espay sant se nan pati lès kominote otonòm de kastile ak leon lis pwovens la rioja pitit provens ki sitiye nan peyi zaragoza pitit pwovens guadalajara pitit pwovens segovia pitit pwovens burgos li nan zòn se km soria se pa lwen a omwen ranpli ak yon dansite de abitan yo km pwovens youn nan moun fanmi inyon ewopeyen an popilasyon de pwovens lan se abitan yo ki viv nan kapital la pitit soria pwovens lan ki gen plis pase sant de lane ede nan pwovens ki apeprè mwatye se pèp mwens ke abitan yo sèlman trèz gen plis pase abitan yo ak sèlman almazn pitit el burgo de osma ciudad de osma pitit soria kapital depase abitan yo altitid mwayèn mèt a mòn yo se de nò pwovens klima kondisyon lès ak sid genyen rejyon yo se pou yo ebro du gremesi aflyan rivyè jalón pifò nan pwovens la se fotèy duero del cuenca a gen plizyè rejyon latè de greda ak kapital li nan greda lès alantou espay ak présidé pa a moncayo a platon soriana peyi de céréales ak bètrav sik nan valley a duero sou fontyè a ak a provens ki sitye nan peyi burgos piti pinares eta kote yo se natifnatal pics de urbión a la douro ak a mythique black lagin ki te sèvi kòm enspirasyon pou antonio machado pou li powèm teren de alvar gonzalez highland nòdès pòv ak anyan men ak resous siyifikatif icnita sivivan ak comtés de sid soria sereyal ak kantite mouton zòn sa fwontyè pwovens segovia ak guadalajara a te fransè yo s yon lang romans pale nan fwans ki li origine osi byen tankou nan bèljik nan kanada piti luxembourg nan swis ak nan lan lòt peyi yo premyèman on sèl kote afrika li fè pwèske pati a fwansè kolonyal pisan ansyen osi byen ke a demokratik kongo beljik kongo ansyen d evolisyon d a vulgar laten pou a bas latin ak a roman pandan pwemye milenè d epòk kretyen la fwansè a vin legal ak administratif lang ak lòd villers cotterts nan si yon lang long refòm pwomosyone ak akademik pou régulariser te swiv l ak réintroduire laten vocables fwansè klasik fwansè modern vin de de la piti machin nan lang de europe ak a kolonizasyon que fwansè se nan amerik pou a piti afrika nan pou a ki te fè yon lang mond sepandan fwansè a pèdi nan enfliyanse politik pandan la pou avantage li konkiran anglè de fwansè se lang romance dènye a de latin paske plizyè lang nou a pou li fonetik evolisyon nan plas premye a gaulois pale tankou oak kabwèt mouton tòn oubyen krèm glase te gen de survivances dezyèm lan te founi te lang peyi a franks anglè a se lang germanic laj néo latines twò ble grey mawon blond mache ti gason ak fwans yo pati de sa héritage sa gaul ak gallic dériver ni gen interféré ak almay la walh devni etranje gallo romen wahl tankou salha sahla willow osi almay ensuite lang lòt gen a pou li devlòpman lexical italyen anglè olandè arabi pase a italyen ak espanyòl pou plis pati grèk granmoun occitan ets sepandan lang fwansè prete anpil pale se latin ki kontinye ap fè a pi gwo collaborateurs de nouvo pawòl ak tèm anglè a tou kapab orijin laten ou fwansè tèm lang d oïl nan kèk ka ka synonyme ak de franse lang franse a gen mak sa a pou devlopman li t en gwoup sivivan piti intellectuelle travay la tankou a pléiade ou enstitisyon yo tankou a fwansè akademi sa s yon lang sa yo rele académique sepandan utilisation pwoteje dwa li ak anpil malaxèrent sa lang vivan nan pwemye ran a de ki piti molière nou te pale de lang de molière devan pwopagasyon de neologism sivivan enpòte d etranje lang anpil nan yo piti anglè gouvènman fransè a efò pou pran mezi pou pwoteje dijèn de lang yo modifié adopte ansanm a li soti yon dekrè relatives pou enrichissement de fwansè founi pou kreyasyon de terminologie depatmantal commissions pou enrichissement d a vokabilè fwansè nan quebec a biwo québécois de la lang franse ki rèsponsab pou réglementation itilize lan lang franse se protégé pa a bill de quebec biwo a ofwi sou grand dictionnaire terminologique entènèt de nan dwa lwa nan laten lex legis ki vle di lwa se yon règ jiridik yo defini nosyon lwa nan relasyon ak kontra ak trete ki soti nan yon negosyasyon ant egal nan dwa men tou nan relasyon ak nan lòt sous dwa tradisyon koutim jirispridans lwa fondamantal konstitisyon gran chat elt ak règleman ak lòt zak ekri nan pouvwa egzekitif lwa a se travay pouvwa lejislatif souvan yon palman ki reprezante pèp la nan peyi ki te kenbe fòm demokrasi dirèk tout sitwayen yo kapab vote lwa a lalwa nan pi gwo sans li se yon nòm jiridik kèlkeswa nati li sou yon plan jeneral ze se yon pwodui oval yon femèl zwazo oswa reptil ponn se yon mwayen pou yo ka peple repwodui nòmalman yon mal pa oblije kouvri yon femèl zwazo pou li ponn yon femèl zwazo ka toujou ponn san mal men ze sa yon pap janm rive kale pou bay lòt ti zwazo lè sa ze sa se yon selil aployid sa ki vle di ze a pa fegonde nan ka kote yon mal te kouvri femèl zwazo a ze a fegonde lè sa ze a se yon selil diployid li kouvri jeneralman ak yon kokiy ki fòme ak kalkè andan ze a ou jwenn de pati jòn ze a ki rele vitelis epi blan ze a ki rele albimin pa rapò ak ansanm nitriman ki genyen nan ze fè se yon bagay moun renmen manje yo konn manje l pou kont li swa bouyi oswa fri oubyen yon itilize kòm engredyan nan kèk pla ze moun plis rankontre nan kizin se ze zwazo pi espesyalman ze poul ti jan se non yon lwa gason ki konnen itilize kò bòkò pou kominike avèk pitit fèy li yo lwa tijan se yon lwa ginen ras petwo li renmen dife tafya sigarèt ak florida anpil wougan sevi ak li paske li we lwen li se yon gede le l monte yon moun li mande poud nan figi l ak koton nan chak tou nen l li asiste papa ghede nimbo li renmen abiye an nwa yon rad nwa long pou l santi li wa ak yon chapo nwa epi yon mouchwa mov li se yonn nan mari ezili danto yo lot la se simbi makaya jou tijan se lendi mèkredi ak samdi men chante ki chante lè wap rele l aprè la priyè tijan nape oubyen mape rele tijan neg k sekle koupe bale wouze map mande kijan ou ye kouman ou ye la kouman ou ye kijan ou ye lwa mwen kijan ou ye la si yon kou tonbe la pa kite l mache le tijan fin fe yon travay ke l kontan men ki chante li renmen se mwen menm tijan jenjan boliso kape gaye pwa a kon lavalas tonbe adje map vole dife map vole dife bis kon lavalas pase adje map vole dife astwoloji se pa syans vre se soti nan yon tradisyon spirityel ki kwe ke posizyon obje seles yo gen yon efe deteminis ou infliyensyel sou mantalite kapasite karakte ou lavni yon moun sitou dat nesans yon moun gen tandans relye nan etid astwolojik ak konstelasyon le yon moun di ke ou se yon balans ou swa yon kaprikon moun sa ap fe alizyon ak konsep ki devlope nan system astwolojik la kwake astwoloji soti nan yon tradisyon sipestisyez li bay nesans ak syens ke nou rekonet jodi a kom astronomi menm yon nonm tankou ticho braye ak kepler te angaje nan etid astrolojik tankou nonm tankou ticho brahe ki kolekte yon paket data sou pozisyon obje seles yo ke kepler te itilize pou vin ak teori deskriptif obital la te konn bay sevis li nan plizye kou royal eropeyenn nan yon atanta pou prevwa lavni dinastik wa ak renn pronon se yon mo moun itilize pou ranplase non yon moun lè yo ap pale ou byen lè yo ap ekri pou evite repete menm non an plizyè fwa mo moun mete devan lòt mo pou fè konprann ki moun ki ap aji men ki pwonon ki genyen nan lang kreyòl la mwen pou moun ki ap pale a ou pou moun yon moun a pale avèk li e pou plizyè moun lè moun ki ap pale a pa nan gwoup la li pou moun yon moun ap pale de li nou pou plizyè moun lè moun ki ap pale andedan gwoup li ap pale de li a yo pou plizyè moun lè ni moun ki ap pale a ni moun li ap pale avèk li a pa nan gwoup li ap pale de li a istwa mo sa politik se desizyon moun ki gen pouvwa vil la nan men yo anndan sosyete a ki ap egzèse li daprè sa konstitisyon an mande pou moun ki gen tip pouvwa yo eli li oswa nome li lan paske tout pouvwa yo pa gen menm dwa pou sa politik se tout sa moun ki gen pouvwa yo pran kòm desizyon yo se rezolisyon ki ap chache rezoud pwoblèm yon peyi yon site yon òganizasion elt syans politik se etid ki egzamine kijan moun pran pouvwa ak jan yo chwazi pou yo itilize konfyans sitwayen yon peyi mete nan men yo kijan yo aplike pouvwa sa daprè yon konstitisyon tout pèp la dakò politik rekouvri ide pou yo viv ansanm anndan yon sosyete devlope kote sosyolengwistik devlope tou mo politik soti nan lang laten an politicus e tou li soti nan lang grèk la politikos ki gen pou rasin pwononse polis ki vle di site vil nan yon sèl mo se pwojè ki pou rann lavi nan vil la pi fasil e agreyab ki se politik politik se aksyon militan k ap milite pou souvrènte peyi kote l fèt la ki bezwen chanje eskanp figi peyi l fè respekte dwa tout ayisyen kelkeswa kote yo ye nan mondlan pou pèp ayisyen an ak pou tout lòt aktè politik ayisyen yo pou nou ka soti nan kriz jounen jodi a ak bonjan solisyon ki ka dire pou toutan pou leta a ak pou nasyon an è janvye è janvye kèk konsiderasyon ak obsèvasyon patriyotik fondalnatal pou ayisyen nan jenerasyon jounen jodi a quelques considérations et observations patriotiques essentielles jean gérard pierre ak joseph luc rémy joseph luc rémy pou pèp ayisyen an ak pou tout lòt aktè politik ayisyen yo pou nou ka soti nan kriz jounen jodi a ak bonjan solisyon ki ka dire pou toutan pou letaa ak pou nasyon an yon kontribisyon pwofesè jean gérard pierre ak joseph luc rémy nan efò refleksyon pèp nasyonal la ak lòt aktè politik ayisyen ki konsyan ak konsekan yo ki devan sou sèn nan nan pyès dramatik saa kote sa kap jwe laa se avni leta a peyi a patri a tè saa vanyan zansèt nou yo ki rele toussaint dessalines clervaux christophe pétion capois elatrye te mouri kite pou nou tè saa ki pandan dèzane e dèzane te jwenn bonjan defans nan lit entelektyèl diplomatik ekonomik militè e lòt anpil vanyan patriyòt ayisyen ke moun pa janm bliye te mennen pou libète  nou ak pou souverènte nou sa vle di pou nou te sa mèt tèt nou e pou peyi saa te ka rele nou chèmèt chèmètrès nan zafè politik ak nan ekonomi gen ladan yo ki te batay avèk plim nan men yo oswa nan zafè politik ak nan diplomasi tankou thomas madiou b ardouin louis joseph janvier edmond paul anténor firmin jacques nicolas léger hannibal price   emile saint lot jacques stephen alexis jean price mars elatrye gen ladan yo ki te devlope koperasyon ak lòt peyi swa solidarite rejyonal ak entenasyonal tankou dessalines christophe pétion geffrard gen ladan yo ki te fè rezistans militè tankou dessalines christophe pétion soulouque péralte batraville   gen ladan yo se bonjan enfrastrikti yo te tabli dèt nasyonal peyi a yo te peye eskanp figi ekonomi peyi a yo te leve ak efò nasyon an li menm menm tankou   christophe salomon hyppolite théodore estimé tè saa ki tonbe bab pou bab anba twa lokipasyon nan men peyi letranje okipasyon sa a yo bay ototal preske lane sèlman nan ti bout tan twazyèm jenerasyon endepandans la ki soti nan pou rive jodi a nan ane tè saa ke nou menm patryòt jounen jodi a nou gen obligasyon remete kanpe sou pye li e gen de jan pou nou fè sa premyèman se nan retounen nan testaman nan kontra ak nan modèl bèl lide ak bèl aksyon ki te baz lendepandans la  dezyèmman se nan rive antre mas pèp la tout bon vre nan lavi politik ak sosyal peyi a e se nan rive tou fè pèp la benefisye bonjan avantaj nan ekonomi peyi a ki toujou rete anba men yon viek ti ponyen moun ki ap jwi tou avantaj yo pou yo sèl kèk konsiderasyon ak obsèvasyon patriyotik fondalnatal pou ayisyen nan jenerasyon jounen jodi a an nou sipoze chak ayisyen ki te fèt nan peyi saa rive viv pou pi piti senkant  an sa fè kat jenerasyon fanm ak gason ki pase nan peyi pandan dènyè lane saa yo soti depi lendepandans e lè nou ajoute jenerasyon sila yo ki tap premye trase chemen saa ak revolisyonè yo ki kite ayiti ban nou kòm eritaj sa fè senk  jenerasyon e sa voye nou retounen ekzakteman nan moso istwa saa ki tap dewoule lè yo te asasinen franois mackandal lè toussaint louverture te fèt ak lè jean jacques dessalines te fèt si nou pataje lane saa yo dapre gran tandans jan listwa nou devlope li nou ka klase lane sa yo an twa peryòd oswa twa jenerasyon lendepandans jenerasyon la oswa premyè jenerasyon lendepandans  la ki te fòje anpil bèl ak gwo rèv pou peyi a ki te fòje libète ak egalite pou tout moun e ki te fòje tou yon leta souvren sa vle di ki mèt tèt li jenrasyon la oswa dezyèm jenerasyon lendepandans  la ki te pèmèt yon bon gwoup ayisyen jwenn bonjajn ledikasyon ki te kreye richès ak mete enfrastrikti tankou bilding solid pon sitadèl fòtrès mache piblik telefòn bank elatrye sou jenerasyon saa te gen anpil aktivite politik ak anpil bèl batay pou rive sove lendepandans peyi a devan gwo peyi letranje ki pa janm renmen nou e ki toujou vle domine nou lit sa yo dezyèm jenerasyon an tap mennen an te echwe an kote ameriken te rive mete bon jan grif ak dominasyon li sou nou pou an diznevan jenerasyon oswa twazyèm jenerasyon lendepandans la ki se jenerasyon pitit dirèk dirèk lokipasyon klè oswa anba chal peyi etranje sou peyi dayiti e tout lokipasyon sa yo rive fèt paske moun nan jenerasyon saa pat rive e yo pa rive jouk jounen jodia pran men yo pou yo rekonekte yo ak lideyal ki te fè te ka vin yon reyalite  e lideyal sa yo se  libète egalite fratènite linyon fè lafòs obsèvasyon saa ki korèk ki enpòtan e ki soti anba plim pwofesè jean gérard pierre oswa asné merite tout atansyon nou pou plizyè rezon  tou tabò li pèmèt nou remake ke lè nap konsidere bagay yo nan sans listwa nou pa twò lwen nan tan an de zansèt nou yo ki te ban nou peyi a yon sitwayen ayisyen ki gen an santan jodia sa vle di ki te fèt an te ka gen kòm papal yon moun ki te fèt ant e e kòm granpapal yon moun ki te fè sou prezidan boyer ant e anplis de sa klasman ki fèt kote lane a bay twa jenerasyon lendepandans yo mete anba je nou byen klè sa ki te fèt anvan tan pa nou sa paran nou te fè ak sa nou fè nou menm  klasman saa se yon kout klakson tou ki ap avèti nou sou vrè danje kap ronje peyi jodia e ki envite nou fè devwa ak pran reskonsabilite nou premye obligasyon kòm sitwayen ak patriyòt se pou nou kenbe e se pou nou toujou ap nouri nan tèt nou chak e nan tèt nou tout souvni ak lide klè saa ke se yon eritaj sakre li ye pou nou tout eritaj saa zansèt yo met nan men nou pou nou veye a li tou wowòt li tout jèn lè nou byen gade endepandans dayiti se te ayè ansiut byen saa nou rive genyen nan men nou an se rezilta sakrifis generasyon sa yo ki vini youn apre lòt ki rive pase youn bay lòt tankou nan yon kous relè flanbo sa a tou limen e ak tout flanm li nou pa ka pran kouri devan reskonsabilite nou ki mande nou pou nou fè tankou premye zansèt yo e pou nou fè pi byen pase sila nan granparan nou yo ki te echwe yo menm dezyèm obligasyon nou se pou nou aprann tèt nou e se pou nou pa janm bliye ke gran kesyon politik ki konsènen pèp la jesyon eritaj ki pou nou tout la òganizasyon sosyete a oswa leta a nou fèt pou nou poze yo e regle yo san nou pa separe yo nan yon sans ki wè bagay yo nan tan nou ye jodia ak nan tan demen ki byen lwen  sa vle di se pou nou fè sa nan yon lojik ki chèche bay satisfaksyon tou siut a revandikasyon e bezwen nasyon an e ki an mèm tan anvizaje tou konsekans  posib kondiut nou ak desizyon nou ka genyen sou jenerasyon demen yo pafwa yo reflechi sou pwoblèm yo pou yon tan ki plis pase mil lane lè zansèt nou yo te konn ap pale te sajès saa ke nou dwe genyen nan kondiut nou lè nap okipe zafè peyi a yo te konn mande nou poun jere leta a an bon pè de famiy moun ki pa ka poze pwoblèm nasyon an an bon pè de famiy pa dwe pran jesyon nasyon nan men  yo pa gen diyite pou yo fè sa moun sa yo se ireskonsab yo ye se destriktè lèta ak tout nasyon an yo ye li enpòtan pou nou siyalè paekzanp ke grann piusans ewopeyèn yo te mete an sis san zan pou yo ale alawonyay dekouvri fè antre soti nan zòn ki bò kòt kontinan an mete baz militè ak komès nan zòn saa yo kaptire yon bann afriken pou al fè yo fè esklav an ewòp pran anpil richès pou yo pote an ewòp anvan ewopeyen yo te rive kolonize tout kontinan afriken an èm syèk èm syèk fòk nou raple tou ke pòtigè yo ak espanyòl yo te gen bèl avans ki plis pase an santan sou lòt peyi ewopeyen yo nan operasyon kolonize e eksplwate lamerik men reta saa pat anpeche lòt gwo piusans naval yo tankou laoland lafrans ak langletè pou yo lanse yo nan kous la e pou yo te rive bay tèt yo tout gwo avantaj ki te tonbe anba men yo twazyèm obligasyon nou se pou nou chak e se pou nou tout monte lagad pou defans eritaj nasyonal saa leta endepandan ak lib saa nou te resevwa nan men zansèt yo premye janvye e pou nou monte gad saa nan yon jan ki mache e pou nou kenbe libète nou kenbe endepandans nou pou tou tan bay pèp la bonjan pwosperite gen sèt bagay fondalnatal pou nou sonje anvan tout bagay premyè bagay pou nou konnen an gwo eksplwa oswa gran ak bèl aksyon pèp ayisyen te fè nan èm ak èm syèk la kreye nan istwa inivèsèl yon chwichwi chwichwi laèn kote silaa yo ki ta renmen ke se sistèm eksklavajis ak rasis anvan an ki toujou la ap chache toutan pou yo pran revanch yo sou nou sa tèlman nan san chak grenn e nan san yo tout patizan ansyen sistèm lan pafwa yap chache kraze nou san yo pa menm konsyan de sa dezyèm bagay pou nou konnen an le pli souvan danje pou yon peyi soti nan mitan lanmè oswa kay lòt peyi vwazen  e danje sa a yo toujou la e peyi etranje ap toujou tante pou mete la pat sou nou e pou yo kontwole nou akoz bèl ak bon pozisyon kote peyi a plase nan mitan lanmè a ant oseyan atlantik ak oseyan pasifik  akoz paekzanp zòn lanmè nan mòl sen nikola ki se youn nan pi bon zòn sou planèt tè a pou lame pou fòs militè kontwole pou yo sa gen plis chans genyen nenpòt batay kap fèt sou lanmè nan zòn karayib la e ant oseyan atlantik ak oseyan pasifik yap bezwen domine ayiti tou akoz nou gen tout kalite richès akoz ke richès sa yo anpil e akoz ke yo gen anpil valè anpil nan richès sa yo beaubrun ardouin te deja site yo nan liv jewografi li a lò lajan kiuv fè antimwn mab pòfi albat liyit oswa chabon natirèl jasp agat flent grès granit karyè talk oswa silikat mayezyòm ajil fosil kristal iridyòm petwòl rès bato ki anba lanmè ak anpil richès ladan yo boul metal ki anba lanmè a san nou pa bliye ja lajan ak vye rès trezò ke yo te kache anba tè nan peyi a depi nan tan endyan ak nan tan koloni twazyèm bagay pou nou gade byen vivan nan lespri nou ekzistans leta ak tout nasyon ayisyen an menase trè seryezman ane nou genyen yo yo menm sèl pa sifi pou yo garanti endepandans nou kòm pèp lib dayè anpil lòt leta nasyon konn disparèt deja separe rache ti moso pa timoso lè plizyè lòt peyi etranje vwazen oswa ki konn soti byen lwen atake yo envayi yo pran pòz yo vin mete lòd ak lapè pou yo alòske se  pwòp zafè peyi sa yo yap regle malè sa yo konn rive tou pou leta nasyon yo akoz ying hang ak chirepit initil e enpridan ti gwoup adwat ti gwoup agoch akoz enprevwayans ak neglijans dirijan yo e akoz mepri ak mank swen moun nan peyi silaa yo pou eritaj zansèt yo te kite pou yo katryèm bagay fondalnatal pou nou konnen pèp ayisyen an sitou peyiznri an ki se matris li se sèl pèp nan lemonn ki sibi e repouse nan yon tan ki si kout tou anbago tout boykòt tout atak vyolan masif sa yo tout gè mondyal saa yo kote dènyè gwo tribilasyon an se sa pèp saa nan vil yo ak nan kanpay yo sanzabri san fòmasyon nan zafè lekòl san sèvis lekòl san travay san asirans san swen medikal san tè san defans e san anyen pèp saa ap mennen jodia e lap mennen batay saa jodia san yon lidèship nan mitan tout katastwòf sa yo ki soti nan lanati oswa ke lèzòm pwovoke e anba tout kalite eksplwatasyon kont kolera yo pote soti nan peyi etranje kont eleksyon trike kont gouvènman yo te aranje oswa yo pral aranje sou dol e kont pwogram destriksyon anviwonman peyi a sa vle di destriksyon plant tèt bèt ak tout resous min e lòt nou gen nan peyi a senkyèm bagay pou nou konnen mèm avèk tout lò ak tout gwo e gran politisyan ak ekonomis ki gen sou latè kominote entènasyonal la pap ka garanti  libète endepandans ak pwosperite ayiti si pa gen yon lidèship nasyonal ki parèt pou oryente ak dirije tout sa kap fèt nan peyi a oswa pou peyi a sizyèm bagay pou nou konnen nan sityasyon saa kote gen gwo batay anba anba kap fèt ant peyi etranje yo pou yo domine ayiti e kote gen gwo enterè ideyolojik jeyopolitik strajik ak ekonomik kap defann sou teren an lidèship nasyonal la pap ka afime tèt li  li pap ka oryente peyi a pou li vin vrèman granmoun tèt li ni rive fè pwogrè reyèl si li pa solidman konekte nan pawòl e nan aksyon li avèk mas popilè nou yo kap viv nan kanpay oswa nan vil yo setyèm bagay pou nou konnen pou nou ka rive defann tout bon vre libète ak endepandans pèp nasyonal la kote la fè pwogrè nan politik ekonomi ak nan tout sosyete a fòk nou chita pwojè nou yo sou de aks de pilye estratejik fondalnatal saa yo ki soti depi nan nesans nou kòm eta testaman ak kontra endepandans nasyonal la ke nou pa janm dwe dispanse nou de li  testaman saa ak kontra saa se ansanm bèl lide bèl prensip ak bèl aksyon zansèt nou yo ki te fonde peyi a espesyalman toussaint louverture jean jacques dessalines henry christophe ak alexandre pétion kite pou nou kòm yon modèl e kòm yon seri angajman ke nou dwe respekte preske tout konstitisyon peyi a reprann modèl ak angajman saa yo e gen sèt pwen ki konsakre yo nan konstitisyon mas la ke pèp ayisyen an te apwouve  masivman nan referandòm dat saa e se poutèt sa pèp la renmen konstitisyon saa anpil anpil e li toujou kanpe dyanm batay pou li pou li fè dirijan yo respekte li e aplike li espesyalman pou  rezon silaa yo a     pou li menm pèp la ka afime dwa li antan ke pèp souvren sa vle di ki gran moun nan peyil b    pou liberasyon peyi a pa rapò ak sa yo rele  repiblik pòtoprens e pa rapò a dominasyon peyi etranje sou peyi dayiti ideyal jistis sosyal dessalines nan sa vle di entegrasyon tout bon vre e tou siut mas popilè yo pou nou pale klè an nou di mas peyizn yo nan  leta dayiti nan nasyon an nan sosyete a a     kote nap kreye oswa tabli enfrastrikti sèvis lokal ak kolektivite lokal ak teritoryal yo pou yo genyen otonomi administratif ak finansyè yo ki bay tout bon vre sa yo rele dekonsantrasyon peyi a b    kote gwoup sosyal kap domine e dirije yo e ki gen richès yo nan men yo dwe aksepte jwèt demokratik ki fèt avèk desans e ki chache pou entegre tout bon vre mas ayisyèn yo nan lavi politik ekonomik ak sosyal peyi a gwoup sosyal sa yo gen tou pou obligasyon moral e patriyotik pou yo pèmèt jwèt demokratik la jwe san koken san barikad nan aplike tout bon vre konstitisyon la konsa pòt va louvri pou mas pèp la poul patisipe e jwenn bonjan benefis tou nan politik edikasyon sante  e konsa tou li va jwenn sekirite ak diyitel konklisyon nan dezyèm deseni èm syèk la ak tout twazyèm milenè a fòk nou fikse je nou ak tout atansyon nou sou ideyal liy kondiut ak bèl aksyon zansèt nou yo e fòk se yo menm nou pran avèk anpil respè ak kouraj kòm ekzanp ak bousòl nou pou nou defann endepandans nasyon an poteboure nan devlopman sosyal ak ekonomik ki chita sou peyi a e sou enterè pèp nasyonal la e pou nou ka pran vrèman vre reskonsabilite nou antanke eritye e jeran patrimwn nasyonal la pandanke nap veye pou fè aplike ak respekte konstitisyon la ak lwa repiblik la retounen nan modèl zansèt yo se saa ki liy ak direksyon ki dwe dirije tout moun jodia sa vle di  pèp ayisyen an tout aktè politik yo e nou tout ki kwè ankò ke nou se patriyòt nou pa dwe janm ekate nou de liy ak direksyon saa tout moun dwe siuv liy saa direksyon sa a se li menm tout moun tout aktè politik ki devan sèn nan dwe bay priyorite e sa dwe fèt konsa mèm si ta gen nan yo kap fè kèk aranjman pòtoprensantris sa vle di ki wè enterè pòtoprens sèlman kap fèt nan koulis jan sa toujou kont fèt yo e ki pa janm sèvi nasyon an  e sa dwe fèt konsa tou mèm si se yon bonjan revolisyon nan lapè ki fèt revolisyon kote gen yon bonjan lidèship ki patriyòt ki deside ki konpetan ki eklere ki rive pran chè e ki  monte sou sèn politik la pou pèp nasyonal la e avèk pèp nasyonal la kap soufri a pou li mennen dyalog sa a ak aksyon saa yo ke peyi a bezwen anpil la e ki dwe sensè san demagoji chita sou konviksyon ki fè moun kwè nan yo ki dirèk e ki dwe bay bon jan rezilta profesè jean gérard pierre ak joseph luc rémy tan rès la sen moun ki te sakrifye tout lavi yo ap sèvi moun sou tè a e legliz katolik bay yo glwa kèk tan apre lanmò yo yon moun ki pa fè pyès peche yon bagay ki pa gen pyès pati nan kò li ki gate domeng ansyen non tout il kote peyi ayiti avèk dominikani an ye a lè peyi espay te vini pran pati lès il la li te bay pati sa yon non espanyòl santo domingo e ayiti pote yon non fransè paske peyi frans te kontinye kolonize li pou jis rive nan ane yo espri yonn nan twa pati bondye yo sou kote papa a avèk piti yon espri ki monte moun nan kèk legliz e fidèl legliz sa yo kwè se lespri bondye ki monte moun sa yo yon espri ki sen ki soti nan bondye mak yon vil nan depatman latibonit la kote wout nasyonal nimewo en an pase pou ale nan nò peyi ayiti saint marc non yon pwofètè michèl yon vil nan depatman latibonit la ki tou pre gonayiv non yon pwofèt istwa mo sa anatomi se syans pou etidye kò anatomi soti nan latitid anatomi epi li nan gr ki sòti nan koupe atravè vèb la konpoze ana anfòm ak koupe temnein se yon syans ki etid estrikti a nan k ap viv bagay sa yo sa vle di fòm relief kote dispozisyon ak relasyon a chak nan ògàn yo ki konpoze yo tèm nan refere a tou de estrikti a li menm nan òganis vivan jan branch la genyen nan byoloji pou ki etidye estrikti yo ki nan ka a nan anatomi imen vin youn nan apèl yo syans debaz oswa préclinique nan medikaman pandan ke anatomi a baze sitou sou pran egzamen an deskriptif nan òganis vivan konpreyansyon sa a achitekti enplike nan yon sèl kounye a appariement ak fonksyon a se konsa ke li fonn nan okazyon yo fizyoloji nan sa yo rele fonksyonèl anatomi ak se yon pati nan yon gwoup syans debaz ki rele syans kounyè devlopman byoloji istolojik ak antwopoloji ki moun ki ranpli nan zòn yo nan ekspètiz ak yon dinamik e pragmatik se savan an te ki kiltive sa a syans rele anatomist byenke diksyonè a nan akademi an royal nan lang panyòl la tou aksepte tèm nan anatomik istwa mo sa the wii pronounced wi like the pronoun we is a home video game console released by nintendo as a seventh generation console the wii primarily competes with microsoft s xbox and sony s playstation nintendo states that its console targets a broader demographic than that of the two others as of february the wii leads the generation over the playstation and xbox in worldwide sales and in december broke the record for best selling console in a single month in the united states a distinguishing feature of the console is its wireless controller the wii remote which can be used as a handheld pointing device and detects movement in three dimensions another distinctive feature of the console is wiiconnect which enables it to receive messages and updates over the internet while in standby mode nené manfugs te yon mizisyen ayisyen ki se nan fen yèm syèk li kredite ak entwodwi ritm du son a nan seksyon riral a nan vil santiago de kiba yo li te vin popilè kòm youn nan premye entèprèt yo nan tres kiben avantirye ak jan de moun ensousyan manfugs vin popilè nan zòn riral yo lwen baracoa ki lès zile a nan kiba li chante ak sèn yon enstriman rusto twa kord double ak yon bwat rele tres nan kanaval nan santiago de kiba ki jan yo entèprete pou enpresyone moun nan vil la e se yon eleman kle nan difize a jan mizik sa karakterize pa tèlman lwen otaj li nan zòn riral biogaz se yon melanj gaz konbistib ki ka itilize kòm enèji pou bay elektrisite fè manje ak chofe dlo gaz sa a se rezilta fèmantasyon anewobik san oksijèn de éscrement biyologik kouwè poupou animal bèf cheval cochon poupou ak pipi moun rès manjé kouwé po bannan ak po mayi biogaz sé yon mélanj de gaz combustible ki fèt ak metàn ch gaz karbonik vapè dlo idwojèn sulfure hs monoxide de carbone co ak azote n pifò nan gaz sa se methane li genyen enivon ou plis biogaz fèt nan yon bagay ki rele digestè de biogaz yon digestè dé biogaz se yon chamb ou bien on tank enfemé koté matiè fécal ak fàtra ka rété san lair lè éscrement sa yo enfermé emsanm ak dlò nan yon chanm oubyen tank san lair micròbe commensé digéré yo pendan ké lap digéré li bay bagay yon gaz ki rele biogaz labou ansanm ak yon matye likid digestè biogaz la fèt en pati premye pati a rele pip entre a se la yo lage matiè a se la you lage twalèt ak escrement deziem pati a se li ki tank la li amba te matie a ansanm ak dlo alé andedan li pou digere pou environ jou gin yon couveti ak yon pipe anwo li pou kite gaz la soti twazyèm pati a se yon lòt tank pou kolekte labou a lè li fin digeré biogaz sa ka itilize mim jan yo itilize tout lot gaz natirèl alò ké melanges lòt pwodui yo labou a ansam ak liquid la utilzé kòm fètilizan organik pou fè manje ak jaden grandi pifò gran peyi itilize yon fòm de petrol comme enèji pou fe manje couri machine oubyen nempòt sa yo bezwen fè peyi ki pa developè yo itilize bagay kouwè chabon pou fè manje alò ke se gaz la ki mwen chè epi tou ki pi fasil pou fè kounye a yon ban nation kap develope kouwe la chin end avèk peyi nan afrik comence utilize digeste de biogaz pou ede yo nan devlopman peyi yo daprè papye ekolojik chinwa pibliye nan poupou bèt come bèf poul ak lòt escrement biologik fe yon ban fatra min bagay sa yo si yo utilize yo bien yo kabab vini resous presyez pou yon peyi si li byen utilize sinon si yo kite yo ate pou entre nan rivye yo yo vin tounin bagay ki bay maladi se pou sa gouvènman chinwa a we ke digeste biogaz la se bon bagay la chin se yon peyi ki kòmanse itilize biogaz depi tout o debit depi nan la fin du yèm syèk te gintan ginyin digestè de biogaz nan pati sid chine yon mesyè ki rele luo guorui inventé é konstwi yon sistèm de biogaz en li fonde yon sosyete d écléraj biogas pou alé nan provens yo pou fè yo nan lane sosyete l la alé nan yon provens ki rele shanghaï epi yo commence fè yo tout olon rivyè ya et nan sud payi a nan yo pibliye yon livrè sou biogaz tan pou yo pibliye yon trosième en gouvènman chinwa a vin konsidere bogaz comme yon mwayen efikas pou itilize resous natirèl nan provens li yo parce ké biogaz non sèlman bay enèji men tou li bay protection pou l environneman ak li améliorée l hygienn nan péyi a epi li ede modènize agrikilti yo nan lane payi chinwa bay milyon ton de ble te si telman gin manje na payi a li te dificil pou yo te vann tout yon vil ki rele nanyang nan provens henan te bay milyon ha de ble epitou vil la bay milyon tonnes yon lot calite ble te telman gin ble ke yon faktori alkòl komanse prend ble a pou fè alkòl pou machin mache yon lot vil chinwa ki rele meili nan kote shaoxing nan provens zhejiang se yon kote ki gen anpil kochon poul ak kana chak ane te kon gin anpil fatra a cause animal sa yo en yo depense million yuan pou fe digeste pou traite escremen bet yo sa ba yo asse de gaz pou bay kay enèji plis tonnes fèlizasyon pou jaden yo chak ane jesyon pwojè a se yon apwòch ki vize a òganize fen a fen dewoulman la nan yon pwojè ki se sijè a nan yon kontra kontra sa a ka entèn nan konpayi an nan ka a nan yon devlopman lye nan inovasyon oswa komèsyal sou baz espesifikasyon daprè nivo a risk pataje se kontra a komèsyal chwazi ant plizyè kalite ak adapte pa negosyasyon kontraktyèl pou egzanp kontra fòfètè kontra a daprè avansman kontra a ranbousman kou cost reimbursement ki ka gen ladan yon bonis pou penalite yo ak swen overhead li se tout operasyonèl la ak taktik yo ki fè yon pwojè reyisi nan yon triyang ki reprezante ekilib la kalite kou delè jesyon pwojè sipoze pilotaj estratejik la nan pwojè a lè jesyon pwojè enplike nan yon ansanm pwojè ki kontribye nan menm objektif la li refere yo kòm jesyon pwogram pwogram pwojè direksyon pwojè oswa jesyon dosye pwojè selon endistri a ak gwosè nan pwojè a konsène jesyon pwojè a konsiste de jesyon pwojè konsiste de kontrèman ak operasyon ki se pwosesis repetitif pa nati yon pwojè se yo dwe inovatè ak inik nan pratik se pwojè a vize nan direksyon pou objektif la fen li dwe adaptab a chanjman souvan men metrize ak planifye se konsa nenpòt ki chanjman yo dwe rete planifye an patikilye pwojè a dwe rete dinamik ak kontinyèlman balanse kontrent teknik kou ak tan jesyon pwojè a se yon aksyon pou yon ti tan ki gen yon kòmansman ak yon fen ki mobilize resous idantifye moun materyèl ekipman matyè premyè enfòmasyon ak finansye pandan realizasyon li yo ki gen yon kou ak yon bidjè ak yon bilan endepandan de sa yo ki an konpayi an rezilta yo espere nan pwojè a yo rele founiti oswa livrab yon pwojè lè li ase konplèks epi ki gen anje enpòtan konsiste de yon ansanm aksyon ki vize yon rezilta defini ak mezirab pwojè a limite nan tan ak toujou gen ladan yon nosyon nouvote ak chanjman nou ka distenge yon pwojè kapab tou konpoze de yon operasyon konplèks rasyonalizasyon entèn pou egzanp fonksyonman an nan de konpayi aprè fizyon yo oswa menm de eta yo kòm apre reyinifikasyon alman pwojè a se yon objektif ekstraòdinè nan sans literal mo a ki konbine senk aspè oswa smarte espesifik mezirab reyalizab reyalis respè pou resous tanporèl etik anplis de objektif ki endike anwo a pwojè a pral kouvri bezwen tout diferan branch nan yon òganizasyon jiridik maketing enfòmatik teknik fòmasyon pèsonèl òganizasyon lojistik kominikasyon elatriye pwojè a kapab tou yon pati nan yon ansanm pi konplike souvan yo rele yon pwogram yon pwogram se yon regwoupman ki gen rapò ak oswa pwojè ki gen jesyon kowòdone pou jwenn avantaj benefis ak metriz swivi ki pa ta posib trete pwojè endividyèlman jesyon pwogram yo itilize kowòdone anime rekonsilye ak fè swivi pou ke pwojè ki yo gwoupe ansanm ka kenbe kontribisyon estratejik yo gen kèk estanda nan jesyon pwojè egzanp yo gen ladan pmbok kòpis konesans nan jesyon pwojè prince projèk in anviwònman kontwole icb international project management association competence baseline ak estanda entènasyonal la iso dènye etid idantifye p yo ki dekri yo tout kilti ekip pwojè yo yon pwojè dwe yon repons pou satisfè objektif espesifik ak mezirab pou fè sa premye etap la se defini espesifikasyon yo oswa karakeristik teknik ki nesesè pou siksè nan pwojè a yon pwojè dwe yon repons pou satisfè objektif espesifik ak mezirab pou fè sa premye etap la se defini espesifikasyon yo oswa karakeristik teknik ki nesesè pou siksè nan pwojè a nan yon dezyèm etap pwojè sa a ka dekonpoze nan lo oswa nan soupwojè oswa chantye yo nan lòd yo jwenn souzansanm ki gen konpleksite pi metrizab epi ki gen rapò avèk karakteristik sa yo nan pwodui a yo dwe reyalize nan pwojè a dekonpoze yon pwojè nan souzansanm metrizab se esansyèl nan jesyon pwojè a ak bon fen li yo ak siksè dekonpoze yon pwojè a tou fè li pi fasil pou planifye pwojè a anjeneral jere pa yon direktè pwojè oswa koòdonatè pwojè oswa yon chèf pwojè manadjè pwojè sa a rapòte nan yon komite pilotaj konsènan aspè psiko sosyal nan jere yon ekip pwojè maders fè distenksyon senk faz siksesif anplis yon sizyèm faz ki rele yon revizyon aprè pwojè rekòmande tou patikilyèman konsènan pwojè konsepsyon pwodui yo apwòch la pa etap jalon gade jalònman se yon zak nan jesyon ki pèmèt pwojè a yo dwe byen estriktire sou tan ak anpil garanti pou chèf pwojè se pwogrè li yo pi bon kontwole sou yon baz regilyè li se plan revizyon yo ak verifikasyon ki òganize mezi pwogrè a ak bon jan kalite a jalon yo fè li posib pou fè aksyon pwojè a ak komèt pou pwochen faz sèlman si tout bagay mache byen desizyon yo te pran pandan egzamen chanjman faz sa a se eleman ki estab sou ki ka rès la nan pwojè a ap bati jalonman mwens konsène ak kontni an nan chak faz pase ak evalyasyon an nan rezilta li yo kote se kliyan an oswa mèt ouvraj mennen nan deside taih kki fèt me kki naya se yokozuna la e nan espò japonè a nan batay sumo li se jeneralman ki konsidere kòm wrèstle sumo gran peryòd nan pòs la gè epi li mouri janvye li moute yon yokozuna an a laj de an pi jenn an janm nan moman an e li te genyen yon dosye konpetisyon ant ak dominasyon sa li te tankou li te genyen konpetisyon nan sis sou yon liy de okazyon separe li se sèlman nan wrèstle genyen omwen youn nan chanpyona chak ane gwo divizyon nan karyè l e karyè li te genyen nan pi gwo pousantaj de nenpòt wrèstle nan epòk modèn la apre li te pran retrèt li nan tèt antrenè taih estab chiyonofuji mitsugu fèt e jen lè mitsugu akimoto akimoto mitsugu nan hokkaid japon se yon ansyen chanpyon wrèstle sumo ak yokozuna la e de espò an antrenè li se kounye a nan tèt kokonoe estab chiyonofuji te youn nan pi gran yokozuna dènye fwa a genyen chanpyona konpetisyon dezyèm sèlman taih li patikilyèman remakab pou perenite li nan ran tèt sumo a ki te kenbe li pou yon peryòd de dis nan ane rive li genyen plis konpetisyon nan trant li pase nenpòt lòt wrèstle retrete ak trant nan mitan li nan kontra yokozuna pi resan yo ki gen tandans pran retrèt alantou chiyonofuji nòt vanport pwofesyonèl pandan karyè li ki ap toujou la tankou envenku dosye nan gay li nan divizyon an tèt makuuchi te fèt pou sou lane li depase jiska kai an janvye nan espò yon pwa ki se souvan konsidere kòm enpòtan chiyonofuji limyè a te byen anviwon kg li nan konte teknik siperyè ak yon misk defèt advèsè li nan yokozuna leje tochinoumi depi nan ane yo human devlopman endèks hr se yon mezi konparatif konprenan twa dimansyon richès edikasyon ak lavi li se yon fason ofisyèl mezire byennèt nan yon popilasyon nan lane ekonomis amartya sen ak mahbub ul haq te devlope endèks la epi yo te itilize li depi nan pwogram nasyonzini pou devlopman nan rapò anyèl li chak ane nasyonzini klase selon sa yo mezire nan edisyon an nan lane hdi an gen evalye peyi ak enklizyon nan andorra ak liechtenstein pou premye fwa epi retounen nan afganistan ki te kite endèks nan lane nòvèj an toujou rete wo nan lis la akonpaye ak ostrali ak iceland sierra leone afganistan ak nijè yo twa a fèk pase yo epi yo pi mal endis devlopman imen pou kalkile hr nan yon lokalite yo itilize aritmetik depi kolonèl kase class wikitable style text align sant kolonèl fen peyi pi byen plase lis ki anba a montre peyi yo pi byen nan ane ki plase nan chak endèks la kanada a te premye mete uit fwa apre sa nòvèj an ak sèt fwa japon la te klase premye twa fwa ak iceland de fwa chak rapò orijinal ane a lè yo te reprezante rapò a pibliye nan parantèz ane a te endèks la kalkile lolita cuevas mayagez pòtoriko se te yon chantè ak aktris pòto riken li travay kòm yon chanteur ki baze sou yon konpilasyon an chante ki soti nan karayib la ak entèpretasyon yo nan kreyòl ayisyen yo konsidere kòm yon eleman kle nan istoryografi nan mizik ayiti lolita cuevas te fèt nan mayaguez an nan fanmi li te deplase an ayiti kote li te pase anfans li ak adolesans nan li te bay konsè premye li yo kòm yon chantè pwofesyonèl yo nan pòtoprens li fèt prezantasyon sou radyo ak fè yon toune nan karayib la amerik latin ak etazini ekri nan vèsyon franse ak kreol nan en mi viejo san juan nan san juan ansyen mwen yo li te chante nan pari nan ane sa yo ak nan anrejistre ak gitaris ak arrange frantz casseus album haitian folk songs disk sa a gen ladan yon koleksyon istorik nan bèrseuz ak bon mereng a vivan fernando alonso daz ki fèt jiyè se yon panyòl formula youn nan kous ak yon de tan mondyal champion ki aktyèlman kous pou ferrari yo bò kote felipe massa nan septanm li te genyen championship tit formula world chofè an a laj de zan ak jou li separe dosye emerson fittipaldi a ke yo te champion nan pi jèn formula one world chofè se te dosye sa a imedyatman kase pa lewis hamilton apre repwan tit la ane sa a alonso tou te vin pi jenn doub chanpyon la an li te vin tounen dezyèm chofè a f apre yo fin michael schumacher nòt omwen pwen pou twa sezon konsekitif surnommé el nano yon psedonim òdinè pou fernando nan astris kote li te fèt alonso aji kòm yon anbasadè itineran pou unicef e li te youn nan direktè ki nan asosyasyon grand prix chofè yo nan jimmie kenneth johnson fèt septanm surnommé devni selèb pa kanmarad chofè mark martin se yon aksyon raser ameriken machin nan el cajon kalifòni johnson te kòmanse karyè li nan mashkar ak kounye a kondui lowe a an kobalt zouti chevrolet impala ko posede rick hendrick ak koekipye li jeff gordon opere pa hendrick motorized johnson se yon kat tan mashkar sprint cup seri chanpyon e an li te vin tounen chofè a sèlman pou pou genyen kat konsekitif sprint cup seri chanpyona li se atlèt an nan ane a pa press ki asosye mashkar sprint cup seri chofè machin nan ane a tankou yo te konsidere kòm chofè nan dekad la luniversité d état d haïti ueh se yon enstitisyon piblik nan peyi ayiti li sanble yon vingtaine pou facultés ak institute voués pou enseignement ak pou rechèch la contraire pou anpil lòt peyi kote enseignement depase chape anba plizyè centenaires wè plis pase yon millénaire nan repiblik dominikèn pou incarnant egzanp ki pi pre nou avèk inivèsite autonome nan santo domingo baze sou sa yo pou peryòd panyòl an pou inivèsite leta ayiti an se kreye yon kote yo p yo rapòte pou existence yon royal akademik nan peyi wa ki gen henri christophe kreye an li konprann yon lekòl pou doktè nan chirurgie ak famasi pase yon ecole nan arts ak metye epi yon lekòl agrikilti sou jean jean pierre boyer nan tant lan te mete sou plas yon akademik nasyonal an ayiti te yon existence éphémère par la aprè yo anrejistre nan dezyèm mwatye nan xix ème kèk tan tentatives prive tankou such pou ansyen ecole de droit ak lekòl polytechnique an ayiti premye a mete piblik la an enseignement depase se san doute pou ecole de droit par elie inaugurée dubois nan mwa avril nan soti lekòl sa a te nan yon localisée bâtiment pou location pou kounye direksyon jeneral nan impts nan zòn nan palais ki travay ak nan palais national premye pwofesè a pou yo te mete nan fòm juristes france yo anplwaye pou pérenniser kilti franse legal nan peyi a gen kote pou enracinement nan dwa ayisyen yo nan sistèm romano german import pou ewòp sa ecole connut nan fermetures ak ouverture successives pou divès rezon la kreye nan facultés nan syans sa a devan ecole nan syans appliquées mete lòt tou piti chèf nan istwa a enseignement depase ayisyen se facultés ak syans ki wè jou an gen lamenm anba fòm sa a an prive ecole dénommée ecole nan syans appliquées se mete la pou resevwa reconnaissance utilité an piblik an an moun civil la li te pase octroyée sa a ka gen dwa pou subventionné nan leta lekòl la te rattachée nan direksyon jeneral nan travay piblik nan chak contrat apre sa nan depatman edikasyon nasyonal an dapre contrat tou an lekòl ak syans appliquées te affiliée chak down présidentiel nan facultés ak syans pou kreye inivèsite an ayiti an nan menm lanne a pandan gen arpentage ki te annexé pou ecole an se pèdi lekòl arpentage intégrée pou ecole nan syans appliquées an septanm lekòl ak syans appliquées se pèdi ecole polytechnique an ayiti ki te absorbée la facultés ak syans pou pati de bonè nan xx ème depi tout tan apre yo kòmanse pou occupation ameriken nan velléités organize pou enseignement depase an ayiti te parèt ak adopsyon gen yon lwa sou inivèsite an ayiti pran out jouk la université lè sa a te pran nan sans anpil ansyen tèm nan se pou di yo nan fason moun nan laj kote yo joined nivo primaire segondè ak depase yo mete an enseignement depase anba a occupation ameriken tout eta nan koze la yo dwe fè pou occupation ameriken laverite ak nan kreye premye academic mete nan peyi a kòm sou plan òganizasyon sa yo sou moun nan finansman yo pragmatisme yo yo gen anplwaye yo pou mete nan plas facultés pito teknik ki kote distinction sa yo dwe fè ressortir ant jenerasyon yo mete nan sa ki pral université ayisyen se konsa yo distinguera gen yon pati yo mete academic pito pou kalite teknik pou pifò créés anvan ane yo pou exception nan facultés nan lwa epi gen lòt resevwa lòt moun yo ki mete yo wè jou apre lòt moun yo mete an enseignement depase nan inivèsite an ayiti an plis apre inivèsite leta ayiti ap créés ant ane ak ane la pou facultés médecine ak famasi yo natal yo joué central yon wòl nan devlopman pou enseignement nan medsin an ayiti nan effet yo kontribye pou structure sa a ki te jusqu yo nan ane te gen yon amorcée ap jwenn yon enseignement depase yon sèten nivo ak yon acceptation tou pou fè moderne pou inivèsite a ak lalwa nan décret desanm se konsa yon tendance pou alignement sou ak university européenne including franse ak lane kote yon recrutaient ansanm nouvo diplòm la facultés gen agronomie ak médecine vétérinaire gen lamenm an pou ecole centrale agrikilti an pou thora nan vant nan sèvis teknik pou agrikilti ak travay enseignement pèdi nan aprè a pou ministè agrikilti resous ak teknoloji ak devlopman rural sa ecole ki prepare ant lòt nan twa lane ki te chanje nan agronomes dénomination an pou vin nan lekòl la pratique agrikilti an apre ecole nasyonal pou agrikilti ki nan seksyon enseignement rural détachée se nan lekòl sa yo ki p penisilin se yon medikaman ke yo itilize pou geri enfeksyon gen kèk moun ki di yo se reyaksyon alèji nan penisilin sèlman yon ti kantite moun ki gen yon reyaksyon alèji a medikaman sa a pifò kalite nan penisilin ka bay pa bouch penisilin ka itilize nan trete yon enfeksyon anpil ladan yo ki te koze pa sèten bakteri ki gen ladan strèptokok stafilokok clostridium ak monositojen generasyon penisilin a pa ka geri tout enfeksyon gen kèk bakteri pa touye pa medikaman sa yo penisilin se itilize nan trete nemoni enfeksyon gòj sifilis ak gonore penisilin se itilize yo anpeche lafyèv rimatism ak timoun yo ak kouto digo sèlil maladi lòt kalite yo nan kondisyon yo pa ka rive lè moun pran penisilin pifò nan tan an sa yo efè segondè yo alèz epi yo pa grav dyare se komen ansanm ak gratèl yon bouch enfeksyon oswa enfeksyon nan vajen ka rive paske li se ki te koze pa yon chanpiyon penisilin a pa te te jwenn nan lakòz domaj nesans menm si penisilin ka geri anpil enfeksyon epi pafwa bakteri yo ka chanje bakteri yo ka vin rezistan nan penisilin epi yo pa fè yo touye penisilin ka pafwa travay pi bon si yo bay li ak yon lòt medikaman an menm tan medikaman sa a se rele aminoglycosides gen diferan kalite penisilin ak chak yon sèl se itilize pou trete diferan kalite enfeksyon sa yo se genyen plizyè kalite pelisilin e chak yonn ladan ki itilize pou diferan kalite enfeksyon ap trete yon malad se sa yo bèt yo souvan trete yo ak antibyotik pou enfeksyon yo te devlope chat chwal li yo ak chen yo ka trete yo ak penisilin nan kèk ra ka yo bèt yo kapab gen yon move reyaksyon ak medikaman nouvèl frans se yon imans teritwa ki konprann tout poto franse pou amerik dinò nan bouch larivyè saint laurent nan delta larivyè misisipi li pase nan teritwa nan fon ohio nouvèl la frans pou barr expansion ki nan ouest trèz poto angle britanniques ctières sa ki te occasionné yon lagè ant fransè ak britanik nan kote li ilistre a kolonèl britanik george washington nan lame kontinantal ki te dwe la vin aprè premye prezidan repiblik la jenn gason ki nan peyi etazini an amerik pandan premye resansman an fè nan nouvèl frans an yo nan kont kèk moun nan fon nan saint laurent wè kanadyen lè sa a nan peyi frans yon tan pi aprè popilasyon franse s élevait pou moun tout pèp l kolon franse kanada a nan nouvèl frans zafè apati de paris pou lil de france ak pwovens peyi aunis franse nan bretay pou normandie pou picard nan poitou ak saintonge colón yo pèp la pou l te acadie zafè originaires nan pwovens peyi anjou nan maine ak touraine gen plis pitit fi wa a apati de orléanais lè sa a sa rive kèk dinitè yo dirèkteman pou lil de france plaisance oswa colón nan tè neuve te fonde yo bask du sud ouest de la france nan lwizyàn ak nan baie nan nò yo peuplées zafè yo deja mete poto yo nan nouvèl frans kapital la nan nouvèl frans te lavil la nan kebèk giovanni da verrazano se premye emisè franse pou sèvi pou fraz nouvèl frans laten nova francia pou rele yo nan peyi wa frans nan amerik dinò depi lè an li fonde new angoulme nan bè vendme ki te pi plis aprè chak remplacée olandè pou mete nan new amsterdam lè ki sou tè amerendyèn vwayaj pou jacques cartier nan gwo larivyè a nouvèl frans te pwogresivman okipe nan fason pèmanan nan wayòm nan frans pou ansyen rejim nan pou ak pou li rete anba okipasyon militè britanik nan pou nan attendant rezilta yo nan lagè sèt an anpil istoryen konsidè la new frans se née an ak fondasyon nan vil kebèk chak samuel de champlain lè sa a colón sèvi sèlman pou peche yo ak pou trete nan fourrures lè sa a se te yon poto kontwa pòt li role puisqu on p ap te vivan pas an frans nouvèl a epok kreyòl yo pran sa yo ki te bezwen yo ak distribye france ce n est yon ti kras pi plis apre anba gouvènman louis xiv nan sa yo te voye yo ak pitit fi wa qu on entreprit sérieuses enstale gen ladan yon popilasyon ak tretman pou fontainebleau nan lwizyàn occidentale joined teritwa a nan nouvèl spain lè sa a sa ki rete nan new frans te cédé nan wayòm nan grande bretagne nan trete nan pari an a wayòm nan frans p ap konsève lè sa a li bay antiy ak teritwa pou zike saint pierre ak miquelon an a united an espay céda nan lwizyàn nan premye repiblik franse nan trete san ildefonso men premye napoléon bonaparte konsil t ap vann nan lwizyàn ak nan peyi etazini an si xvi tan pou ère ki te premye ekspedisyon ak mete franse éphémères gouvènman an henri iv bay yon enpilsyon enpòtan nan kolonizasyon nan nouvèl frans premye a wa a bourbon s intéressa pèsonèl yo zafè gen outre lanmè nan xviie tout tan richelieu aprè colbert conduisent nan politik kolonyal minis la ak louis xiv vle explwate resous yo nan nouvo mond pou travay yo dépenses la frans mèkantilis a oswa colbert enspire yo pran desizyon pou nouvèl france ki se gouvènman confié bay kay pou komès pou monopole an sepandan konsèy souverain nan nouvèl frans se kreye soti nan domèn wayal ak sa malgre a rejim pou monachi absoli an vigè metwopol an gouvènman royal se yon bagay depi yo lè yo nan peyi sekretè leta nan marin yon manm nan konsèy wa frans jacques viau renaud pòtoprens jiyè sen domeng jen se yon powèt ayisyen se te yon powèt ayisyen ki fèt nan pòtoprens jou ki te jiyè li suiv papa l ak manman l nan vil santo domingo ki te oblije pran egzil pandan lokipasyon lame ameriken yo sou repiblik dominikèn lan nan lane il antre nan fòs rezitans pou konbat blan enperyalis yo li mouri a zan nan batay pou fè yankee yo bay talon yo sou zile a poèt e konbatan maksis jacques viau se senbòl solidarite ant pitit de pèp ayisyen ak dominiken ki pataje zile ayiti kiskeya ou bohio renaud te enterese nan literati li te eksprime lanmou li ak respè li pou de nasyon yo ki fòme zile a nan kiskeya nan peyi sa a li te pwofesè lang franse aktivman li te patisipe nan lavi literè dominikèn nan ane swasant yo li te yon manm nan plizyè gwoup tankou art et liberasyon e li te gen bon lyen ak pent silvano lora malarya se yon enfeksyon nan san ki ban nou lafyèv ak frison se yon kalite marengwen ki mache bay moun parazit malarya a lè li pike yon moun malad li souse parazit malarya ki nan san moun lan apre sa lè ii pike yon lòt moun ii mete parazit yo nan kò moun lan konnen siy ki posib pou yon enfeksyon malarya tankou fyèv frison maltèt kò fè mal fatig noze kè plen ak vomi dyare ak po jòn lè n ap fè kriz malarya nou santi sekous maladi a chak osinon jou kriz la menm ka pran yon bon ti tan men ki jan li devlope malarya konn bay lafyèv chak osinon jou dapre kalite malarya nou genyen an men lè nou fèk pran li li ka ban nou lafyèv chak apremidi sou timoun piti ak sou moun ki fè malarya deja li ka pa parèt jan nou di l la a se poutèt sa nenpòt lè yon moun gen lafyèv li pa konn sak ba li l se pou i fè yon analiz san pou malarya moun ki toutan ap soufri malarya yo vin gen wo larat epi yo soufri anemi san yo dlo malarya se trete ak medikaman medikaman yo itilize yo ka diferan de yon moun nan yon lòt kèk medikaman ka ede geri yon lafyèv si maladi a pa konplèks medikaman an ki itilize yo ka artemisinins malarya se maladi yo jwenn nan anpil peyi kote ki fè cho sou latè a si tout moun kole zepòl ansanm yo ka rive kontwole li tout mwayen kontwòl sa yo se pou nou fè yo tout ansanm anmenmtan gen twa jan yo ka savi ak medikaman ki bon pou malarya ayiti cheri ou haïti chérie nan franse ou ankò souvenir of haiti nan anglè se yon chanson patriotik dayiti kreye pa othello bayard nan lane chante a te ekri sou non souvni dayiti othello bayard konpoze mizik la epi li te ekri mo ki fè sonje tankou yon eko nan kè a ak memwa kolektif pèp ayisyen an li se pa im nasyonal la ayisyen im nasyonal se chanson desalinyèn li rete yon chanson patriyotik popilè ak emosyonèl pou pèp ayisyen an tèks la te ekri nan kreyòl ayisyen chantè ameriken harry belafonte te anrejistre li nan anglè ak chantè franse georges moustaki te anrejistre li nan fransè premye kouplè dezyèm kouplè twazyèm kouplè katryèm kouplè senkyèm kouplè sizyèm kouplè setyèm kouplè enfeksyon se envazyon an nan yon òganis nan kò a tisi pa maladi sa ki lakòz ajan yo yo yo miltiplikasyon ak reyaksyon an nan lame tisi nan òganis sa yo ak toksin yo pwodui ki gen enfeksyon maladi konnen tou kòm transmis maladi oswa maladi atrapan se yon maladi ki kapab lakòz soti nan yon enfeksyon enfeksyon yo ki te koze pa ajan enfektye ki gen ladan viris viroids priyon bakteri nematod tankou parazit roundworms ak pinworms atwopòd tankou tik ti kòb kwiv pis ak vèmin fongis tankou pyas ak lòt macroparasites tankou tapeworms yo ak lòt elements gen tout pouvwa a ka goumen ak enfeksyon nan lè l sèvi avèk yo iminitè sistèm nan mamifè gen tout pouvwa a yo reyaji nan enfeksyon ak yon natirèl repons souvan ki enplike enflamasyon ki te swiv pa yon adaptasyon repons espesifik medikaman yo itilize nan trete enfeksyon ki gen ladan antibyotik medikaman kont viris antifonjik antiprotozoals ak antihelminthics maladi enfeksyon se rezilta nan milyon moun ki mouri nan apeprè nan tout lanmò branch ki nan medikaman ki konsantre sou enfeksyon yo se refere yo kòm maladi enfektye ki sentòm enfeksyon yo se aparan ak nan klinik lè nou konsidere ke yon enfeksyon ki se aktif men se pa pwodui sentòm yo aparan yo ka rele inapparent an silans subclinical oswa yon enfeksyon ki se ki inaktif oswa andòmi se yo rele yon enfeksyon inaktif yon egzanp nan yon inaktif bakteri enfeksyon tibèkiloz inaktif gen kèk enfeksyon viral kapab tou dwe inaktif men kèk egzanp nan inaktif enfeksyon viral yo se nenpòt nan moun sa yo ki soti nan herpesviridae fanmi pawòl bondye a enfeksyon ki ka endike nenpòt prezans nan yon patojèn patikilye nan tout pa gen pwoblèm ki jan ti kras men tou se souvan yo itilize nan yon sans qui yon klinik aparan enfeksyon nan lòt mo yon ka nan maladi enfektye reyalite sa a detanzantan kreye kèk anbigwite oswa envit kèk l diskisyon pou jwenn bò kote l la kontraryete li se komen pou pwofesyonèl sante yo ap pale de kolonizasyon olye ke enfeksyon lè yo di ke kèk nan ajan patojèn yo se prezante men sa yo ki pa gen okenn plan aparan enfeksyon ki pa gen maladi a ki prezan yon kout tèm nan enfeksyon se yon egi enfeksyon yon ki dire lontan nan enfeksyon se yon kwonik enfeksyon enfeksyon ka fè pli lwen klase pa causal ajan bakteri viral chanpiyon parazit ak nan prezans la oswa absans nan sistemik sentòm enfksyon pami varyete anpil nan mikwo òganis relativman kèk lakòz maladi nan otreman sante moun enfektye maladi ki rezilta soti nan entre ant moun sa yo ki kèk ajan patojèn ak defans yo nan gen tout pouvwa a yo enfekte aparans la ak gravite nan maladi ki kapab lakòz soti nan nenpòt pathogens depann sou kapasite a nan ke pathogens nan domaj nan lame a kòm byen ke kapasite nan òganize reziste pathogens la sepandan yon lame nan sistèm iminitè a kapab lakòz tou domaj nan lame a tèt li nan yon tantativ pou kontwole enfeksyon an klinisyen se poutèt sa klasifye enfeksyon mikwo òganis oswa mikwòb yo dapre estati a nan lame defans swa kòm prensipal ajan patojèn oswa kòm opòtinis ajan patojèn youn nan fason yo pwouve ke yon bay maladi a enfeksyon se pou satisfè koch a postila premye ki te pwopoze pa robert koch ki mande ke ajan an ki gen enfeksyon ap idantifye sèlman nan pasyan epi yo pa nan sante kontwole ak ke pasyan ki moun ki kontra ajan an tou yo devlope maladi a sa postila te premye itilize nan dekouvèt la ke mycobacteria espès lakòz maladi tibèkiloz la koch a postila pa ka aplike moralman pou anpil maladi moun yo paske yo mande pou eksperimantal enfeksyon nan yon ki an sante moun ki gen yon patojèn ki te pwodui kòm yon pi bon kalite kilti souvan menm klèman maladi enfeksyon pa satisfè enfeksyon kritè pou egzanp treponema pallidum responsables spirochete nan sifilis pa ka kiltive nan vitro sepandan òganis lan ka kiltive nan lapen tèstikul yo li se pi piti a klè ke yon pi bon kalite kilti a soti nan yon bèt sous ki sèvi kòm lame a pase sa li se lè sòti nan mikwòb ki sòti nan plak kilti epidemyoloji a se yon lòt zouti enpòtan ki te itilize nan etid maladi nan yon popilasyon pou enfeksyon maladi li te ede yo detèmine si yon maladi epidemi se detanzantan okazyonèl ou te rele minustah endemic regilye ka souvan ki fèt nan yon rejyon an epidemi yon nimewo trè wo nan ka a nan yon rejyon an oswa pandemi yon epidemi mondyal maladi enfeksyon se pafwa yo rele maladi kontajye lè yo byen fasil transmèt li pa gen kontak ak yon moun malad oswa yo sekresyon e g grip se konsa yon maladi kontajye se yon sou nan maladi enfektye ki se espesyalman kontajyeu oswa fasil transmèt lòt kalite enfeksyon transmis maladi kontajye ak plis espesyalize wout la nan enfeksyon tankou vecteur transmisyon oswa seksyèl transmisyon maladi a anjeneral pa konsidere kòm atrapan ak souvan pa egzije swen medikal izolasyon pafwa blesi ki rele karantèn nan viktim yo sepandan sa a espesyalize siyifikasyon nan pawòl bondye a kontajye ak maladi kontajye fasil transmissibility se pa toujou respekte nan popilè sèvi ak yo maladi enfeksyon se souvan transmèt de yon moun a moun nan kontak dirèk ki kalite kontak yo nan moun yo moun jwen ak gaye endirèk kontakte tankou airborne transmisyon maladi a ki kontamine objè manje manje ak dlo pou bwè bèt moun yo kontakte a bèt rezèvwa ensèk ak anviwònman rezèvwa yo se yon lòt fason maladi enfeksyon se transmèt enfeksyon kapab klase nan la anatomik kote oswa ògàn nan sistèm nan ki enfekte ki gen ladan anplis de sa kote a nan enflamasyon kote enfeksyon se kòz ki pi komen yo gen ladan nemoni menenjit ak salpenjit sentòm yo nan yon enfeksyon depann sou ki kalite maladi gen kèk siy ki montre yo nan enfeksyon afekte kò a tout antye jeneralman tankou fatig pèdi apeti pèdi pwa lafyèv swe lannwit frison doulè ak doulè lòt moun yo espesifik nan moun pati nan kò a tankou gratèl sou po touse oswa yon nen k ap koule nan sèten ka yo maladi enfeksyon pouvwa dwe senptom pou pi oswa menm tout nan kou yo nan yon yo bay lame yo nan denyé ka sa a maladi a kapab sèlman dwe defini kòm yon maladi ki pa definisyon vle di yon maladi nan gen tout pouvwa a ki moun ki dezyemman vin malad aprè kontak avèk yon senptom konpayi asirans la yon enfeksyon se pa synonyme ak yon maladi enfektye tankou kèk enfeksyon pa lakòz maladi nan yon lame bakteri ak chaj viral enfeksyon ka tou de lakòz menm bagay la tou kalite a nan sentòm yo li kapab difisil yo fè distenksyon ant sa ki se kòz la nan yon espesifik enfeksyon li enpòtan yo fè distenksyon ant paske enfeksyon viral pa ka geri nan antibyotik gen se yon jeneral chèn nan evènman ki aplike pou enfeksyon chèn nan evènman ki enplike nan plizyè etap ki gen ladan ajan an ki gen enfeksyon rezèvwa a k ap antre nan yon sansib lame sòti ak transmisyon nan nouvo gen tout pouvwa a yo chak nan lyen yo dwe prezante nan yon lòd kwonolojik pou yon enfeksyon nan devlope konprann etap sa yo ede travayè swen sante sib enfeksyon an ak anpeche li soti nan rive nan plas an premye yon enfeksyon kòmanse lè yon òganis avèk siksè antre nan kò a grandi ak miltipliye sa a se refere yo kòm kolonizasyon pifò moun yo se pa fasil enfekte moun ki fèb la malad mal nouri ki gen kansè nan oswa ou se dyabetik yo te ogmante emotivite nan maladi kwonik oswa ki pèsistan enfeksyon moun ki gen yon siprime sistèm iminitè a yo patikilyèman sansib a enfeksyon opòtinisyo antre nan lame a nan lame a pathogens koòdone jeneralman rive nan mukoza a nan ouvèti tankou nan kavite a nan bouchyo nen an je yo elaji pati prive yo dèyè oswa mikwòb ka antre nan blesi ki louvri pandan y ap yon kèk òganis ki ka grandi nan premye sit la nan antre a peyi emigre ak lakòz sistemik enfeksyon nan ògàn yo diferan gen kèk ajan patojèn grandi nan lame selil entra lè nou konsidere ke lòt moun grandi lib nan likid kòporèl blesi kolonizasyon refere nonreplicating mikwo òganis ki nan blesi a pandan ke yo nan enfekte lè blesi kreye òganis ki egziste yo ak tisi ki blese tout miltiselilè òganis yo ki te kolonize yo nan kèk degre pa èkstrensèk òganis ak a vas majorite de sa yo ki egziste nan swa yon mutualistic oswa commensal relasyon yo ak lame a yon egzanp a nan ansyen an se bakteri anaerobik espès yo ki colonizes la mamifè kolon ak yon egzanp nan lèt la yo se divès kalite espès nan staphylococcus ki egziste sou po moun ni nan sa yo colonizations yo konsidere kòm enfeksyon diferans ki genyen ant yon enfeksyon ak yon kolonizasyon se souvan sèlman yon kesyon de sikonstans yo ki pa peye òganis patojèn ka vin patojèn bay kondisyon espesifik ak menm pi virulans òganis egzije pou sèten sikonstans lakòz yon konpwomèt enfeksyon gen kèk kolonizasyon bakteri tankou corynebacteria sp ak viridans strèptokok ki anpeche adhesion la ak kolonizasyon yo nan patojèn bakteri e konsa gen yon relasyon senbyotik ak lame a nan anpeche enfeksyon ak vitès geri blese varyab yo patisipe nan rezilta yo nan yon lame vin vaksine nan yon patojèn ak piblisite pou dènye rezilta yo gen ladan kòm yon egzanp plizyè stafilokok espès rete inonsan sou po a men lè prezan nan yon nòmalman esteril espas tankou nan kapsil la nan yon jwenti oswa peritwana anpil anpil pitit san yo pa rezistans ak kòz mal yon reyalite enteresan ki kwomatografi gaz mas spectrometry s ribosomal l analiz omics ak lòt teknoloji avanse te fè plis aparan nan moun nan deseni ki sot pase a se ke microbes kolonizasyon se trè komen menm nan yon anviwonman ki moun yo panse a kòm ke yo te prèske esteril paske li se yon bagay nòmal pou yo gen bakteri kolonizasyon li se difisil yo konnen ki kwonik blesi kapab klase kòm ki enfekte ak ki jan anpil risk nan pwogresyon egziste malgre nimewo a gwo nan blesi wè nan pratik klinik l genyen limite bon jan kalite done pou evalye sentòm ak siy yo yon revizyon nan maladi kwonik blesi nan journal la nan asosyasyon medikal ameriken an rasyonèl nan klinik egzamen seri chiffres enpòtans ki genyen nan ogmante doulè kòm yon endikatè nan enfeksyon revizyon an te montre ke itil nan pi a jwenn a se yon ogmantasyon nan nivo nan doulè chans rapò lr ranje a fè enfeksyon an pi plis chans yo men absans la nan doulè negatif chans rapò ranje a yo pa règ soti nan enfeksyon rezime lr maladi sa yo ka rive si la lame a pwoteksyon iminitè a fòmil yo konpwomèt ak òganis enpoz domaj sou lame an mikwo òganis yo ka lakòz tisi damage pa divilge yon varyete de toksin oswa destriktif anzim pou egzanp clostridium tetani degaje yon toksin ki paralizi nan misk ak staphylococcus degaje toksin ki pwodui chòk ak enfksyon se pa tout ajan enfektye lakòz maladi nan tout ki gen tout pouvwa pou egzanp mwens pase nan moun ki enfekte ak maladi polyo devlope maladi enfeksyon kwonik pa parazit kont pou yon segondè nan morbidite ak mòtalite nan anpil peyi soudevelope pou enfekte òganis yo siviv ak repete enfeksyon an sik nan lòt ki gen tout pouvwa yo oswa desandan yo dwe kite yon rezèvwa yo ki deja egziste ak lakòz enfeksyon yon lòt kote enfeksyon transmisyon maladi a ka pran plas via anpil potansyèl wout relasyon ki genyen ant virulans kont transmissibility se konplèks si yon maladi a se rapidman fatal lame a ka mouri anvan mikwòb ka pase ansanm nan yon lòt lame dyagnostik nan maladi enfektye ki pafwa enplike nan idantifye yon ajan enfektye swa dirèkteman oswa endirèkteman nan pratik ki pi minè maladi enfeksyon tankou veri kutaneo abse sistèm respiratwa ak enfeksyon maladi dyare yo dyagnostike pa yo nan klinik prezantasyon ak trete yo san yo pa konesans nan espesifik a ajan yo responsables konklizyon sou kòz la nan maladi a se ki baze sou pwobabilite ki genyen pou ke yon pasyan ki te vin nan kontak ak yon ajan an patikilye nan prezans nan yon mikròb nan yon kominote ak lòt epidemyoloji konsiderasyon bay ase efò yo tout li te ye ajan enfektye ou ka espesyalman idantifye benefis ki genyen nan idantifikasyon sepandan yo yo souvan anpil vanport pa pri a kòm souvan yo pa gen okenn tretman espesifik koze a se evidan oswa rezilta nan yon enfeksyon se benign dyagnostik nan maladi enfektye ki se prèske toujou inisye pa istwa medikal ak egzamen fizik plis detay idantifikasyon teknik ki gen pou wè kilti a nan ajan enfektye izole ki soti nan yon moun ki malad kilti a pèmèt idantifikasyon nan enfeksyon òganis yo pa ekzamine yo mikwoskopik karakteristik pa detekte prezans nan sibstans ki sou ki te pwodui pa ajan patojèn ak pa dirèkteman idantifye yon òganis pa li genotype yo lòt teknik tankou x reyon chat analiz bèt kay analiz oswa rmn yo te itilize pou pwodui imaj nan entèn anomali ki soti nan kwasans la nan yon ajan ki gen enfeksyon imaj sa yo yo itil yo nan deteksyon nan pou egzanp yon zo abse oswa yon spongiform ansefalit ki te pwodui pa yon prion dyagnostik la se assistée pa prezante sentòm yo nan nenpòt moun ki gen yon maladi kontajye men li toujou bezwen plis dyagnostik teknik nan konfime sispèk la gen kèk siy ki montre yo se espesyalman karakteristik ak indicative de yon maladi ak sa yo rele pathognomonic siy men sa yo se ra anpil se pa tout enfeksyon yo se moutre sentòm lagrip nan timoun yo nan prezans nan syanoz pou l respire rapid pòv periferik irigasyon oswa yon petechial gratèl ogmante risk pou yo yon enfeksyon grav pa pi gran pase pliye lòt endikatè enpòtan yo gen ladan yo paran yo ki konsène yo nan klinik ensten ak tanperati ki pi gran pase mikrobyolojik kilti se yon direktè lekòl zouti yo itilize pou fè dyagnostik maladi enfektye ki nan yon microbes kilti yon kwasans mwayèn yo bay pou yon espesifik ajan yon echantiyon yo te pran nan potansyèlman malad tisi oswa likid se lè sa a yo teste pou prezans nan yon ajan enfektye kapab grandi nan ki medyòm pifò nan bakteri patojèn yo fasil grandi sou eleman nitritif aga yon fòm solid nan mwayen ki materyèl nan idrat kabòn ak pwoteyin ki nesesè pou kwasans lan nan yon bakteri ansanm ak kantite lajan abondance nan dlo yon sèl bakteri a ap grandi nan yon vizib mound sou sifas la nan plak yo rele yon koloni sa ki ka dwe separe soti nan lòt koloni oswa melded yo ansanm nan yon gazon gwosè a koulè po fòm nan ak fòm nan yon koloni se karakteristik nan espès bakteri espesifik li yo makiyaj jenetik la souch ak anviwònman ki sipòte kwasans li lòt engredyan yo yo souvan ajoute nan plak machin lan pou èd nan idantifikasyon plak pouvwa gen sibstans ki sou ki pèmèt kwasans nan kèk bakteri epi yo pa lòt moun oswa ki chanje koulè a nan repons pou sèten bakteri ak pa lòt moun bakteryolojik plak tankou sa yo yo souvan itilize nan klinik idantifikasyon nan enfeksyon bakteri microbes kilti a ka tou gen pou itilize nan idantifikasyon an nan viris medyòm a nan ka sa a selil yo ke yo te grandi nan kilti ke viris la kapab enfekte ak lè sa a chanje oswa touye nan ka a nan viral idantifikasyon yon rejyon nan selil yo mouri rezilta ki soti nan kwasans viral epi li se te rele yon plak ekaryotik parazit yo kapab tou ap grandi nan kilti kòm yon mwayen pou idantifye yon patikilye ajan nan absans apwopriye plak kilti teknik kèk mikwòb mande pou kilti a nan bèt ap viv la bakteri tankou mycobacterium leprae ak treponema pallidum ka grandi nan bèt yo byenke seroloji ak mikwoskopik teknik fè pou sèvi ak bèt yo ap viv nesesè viris yo yo se tou anjeneral idantifye lè l sèvi avèk altènativ yo pou kwasans nan kilti ou oswa nan bèt yo gen kèk viris yo ka grandi nan embryonated ze yon lòt itil idantifikasyon metòd se xenodiagnosis oswa itilize nan yon vektè pou sipòte kwasans lan nan yon ajan enfektye maladi chagas se ki pi enpòtan egzanp paske li se difisil yo dirèkteman demontre prezans a nan ajan an responsables trypanosoma cruzi nan yon pasyan ki se poutèt sa fè li difisil pou définitivement fè yon dyagnostik nan ka sa a xenodiagnosis enplike itilizasyon an nan vektè a nan chagas ajan t cruzi yon non triatomine ensèk ki te pran san yon repa soti nan yon moun ki sispèk nan li te gen te enfekte ensèk la se pita enspekte pou kwasans nan t cruzi nan zantray li yo yon lòt direktè lekòl zouti nan dyagnostik la nan maladi enfektye ki se mikwoskospi pwatikman tout nan kilti teknik diskite pi wo a konte a nan kèk pwen sou mikwoskopik egzamen pou definitif idantifikasyon nan ajan enfektye mikwoskospi pouvwa dwe te pote soti ak senp nan enstriman mizik tankou konpoze limyè mikwoskòp oswa ak enstriman mizik tankou konplèks kòm yon mikwoskòp elèktron echantiyon yo jwenn soti nan pasyan yo ka wè dirèkteman anba limyè mikwoskòp epi yo ka souvan rapidman mennen nan idantifikasyon mikwoskospi a se souvan tou yo itilize nan konjonksyon avèk byochimik tach teknik epi yo ka fè èkstraordinèrman espesifik lè yo itilize nan konbinezon ak antikò ki baze teknik yo pou egzanp pou yo sèvi ak antikò yo atifisyèlman fè fè yo fluorescent fluorescently ki make antikò ka dirije yo mare yo ak idantifye yon espesifik antijèn yo prezan sou yon pathogens yon fluoresans mikwoskòp se lè sa a itilize yo detekte fluorescently ki make antikò nan mare yo enteryorize antigen nan klinik echantiyon oswa kiltive selil yo teknik sa a se espesyalman itil nan dyagnostik la nan maladi viral danjre kote limyè mikwoskòp se anmezi pou yo idantifye yon viris dirèkteman lòt mikwoskopik pwosedi a pouvwa tou èd nan idantifye ajan enfektye prèske tout selil fasilman tach ak yon nimewo nan debaz koloran akòz electrostatic atraksyon ant negatif chaje selilè molekil ak chaj pozitif sou lank wouj la yon selil ki se nòmalman transparan anba yon mikwoskòp ak lè l sèvi avèk yon tach ogmante kontras nan yon selil ki gen background li yo tach yon telefòn ak yon lank tankou giemsa tach oswa vyolèt kristal pèmèt yon microscopist pou dekri gwosè li fòm entèn ak ekstèn eleman yo epi li asosyasyon avèk lòt selil yo repons lan nan bakteri yo nan diferan tach pwosedi ki itilize nan taksonomik klasifikasyon nan mikwòb kòm byen de metòd yo an gram tach ak asid vit tach yo yo se estanda apwòch yo itilize yo pou klasifye bakteri ak pou dyagnostik la nan maladi an gram tach idantifye gwoup bakteri firmicutes ak actinobacteria tou de nan yo ki gen anpil enpòtan patojèn imen asid vit tach pwosedi idantifye actinobacterial generasyon mycobacterium ak nocardia byochimik ki tès yo itilize nan idantifikasyon an nan ajan enfektye gen ladan deteksyon an nan metabolik oswa anzimatik pwodui karakteristik sa yo nan yon patikilye ajan enfektye depi bakteri ideologik piti nan modèl karakteristik yo genus ak espès yo deteksyon an nan fèmantasyon pwodui a se souvan itilize nan bakteri idantifikasyon asid alkol ak gaz yo anjeneral detekte nan tès sa yo lè bakteri yo grandi nan selektif likid oswa solid nan medya yo izolasyon nan anzim yo soti nan tisi ki enfekte a kapab tou bay baz la nan yon byochimik dyagnostik pou yon maladi kontajye pou egzanp moun ka fè ni rna replicases ni ranvèse transcriptase ak prezans nan sa yo anzim yo ki yo se karakteristik nan kalite espesifik nan enfeksyon viral kapasite a nan pwoteyin viral hemagglutinin yo mare wouj selil san yo ansanm nan yon detekte matris pouvwa tou pou yo kab karakterize kòm yon byochimik ki tès pou enfeksyon viral byenke estrikteman pale hemagglutinin se pa yon anzim ak pa gen okenn fonksyon metabolik yo seroloji metòd yo trè sansib espesifik epi byen souvan yo trè rapid tès itilize yo idantifye mikwo òganis tès sa yo yo ki baze sou kapasite a nan yon antikò nan mare espesyalman nan yon antijèn a antijèn anjeneral yon pwoteyin oswa idrat kabòn te fè pa yon ajan enfektye se mare pa antikò yo sa a obligatwa lè sa a kouche sou yon chèn nan evènman ki pa ka dwe vizib evidan nan divès fason depann sou tès la pou egzanp maladi farenjit gòjla se souvan dyagnostike nan minit epi li se ki baze sou aparans nan antigen te fèt pa ajan an responsables s pyogenes ki se retrieved soti nan yon pasyan nan gòj la ak yon prelèvman koton seroloji tès yo si sa disponib se anjeneral pi pito wout yo nan idantifikasyon sepandan egzamen yo se koute chè pou devlope ak réactifs yo te itilize nan tès la souvan mande pou refrijerasyon gen kèk seroloji metòd yo yo ekstrèman koute chè malgre ke lè yo souvan itilize yo tankou ak maladi farenjit tès yo yo ka chè konplèks seroloji teknik te devlope nan sa yo li te ye kòm imunodozaj imunodozaj ka sèvi ak debaz antikò antijèn obligatwa kòm baz yo pwodui yon elektwo mayetik oswa patikil radyasyon siyal sa ki ka dwe detekte pa kèk fòm nan instrumentation siyal nan inkonu ka konpare ak sa yo ki nan estanda ki pèmèt quantitation nan sib la antijèn pou ede nan dyagnostik la nan maladi enfeksyon imunodozaj ka detekte oswa mezi antigen soti nan swa ajan enfektye oswa pwoteyin yo ki te pwodui pa yon ki enfekte òganis nan repons pou yon ajan etranje pou egzanp imunolojik yon ka detekte prezans nan yon sifas ki piti a soti nan yon patikil viris imunolojik b sou lòt men an pouvwa detekte oswa mezi antikò ki te pwodui pa yon òganis nan sistèm iminitè a ki yo te fè nan netralize epi ki pèmèt destriksyon nan viris la instrumentation ka itilize yo li ki piti anpil siyal yo ki te kreye pa segondè reyaksyon lye nan antikò antijèn obligatwa instrumentation ka kontwole echantiyon reaktif sèvi ak tan reyaksyon siyal deteksyon kalkil la nan rezilta yo ak jesyon done pou sede yon pri efikas otomatik ki fonksyone pwosesis pou dyagnostik la nan maladi enfektye ki teknoloji ki baze sou polimerizasyon a reyaksyon chèn pcr metòd yo ap vin prèske omniprésente lò estanda a nan diagnostics nan tou pre a nan lavni pou plizyè rezon premye katalòg la nan ajan enfektye te cultivées nan pwen ke nòmalman tout nan siyifikatif ajan enfektye moun nan popilasyon an imen yo te idantifye dezyèmman yon ajan enfektye dwe grandi nan kò imen an ki lakòz maladi esansyèlman li dwe developed pwòp li yo nikleyik yo nan lòd yo lakòz yon maladi sa a anplifikasyon nikleyik asid nan tisi ki enfekte a ofri yon opòtinite pou detekte ajan enfektye lè l sèvi avèk pcr twazyèm zouti esansyèl pou dirije pcr prime yo sòti nan jnom nan ajan enfektye ak tan sa yo jnom yo pral ye si yo pa yo deja se konsa kapasite teknolojik yo detekte nenpòt ki enfeksyon ajan byen vit ak espesyalman yo kounye a disponib sèlman ki rete blokaj yo sèvi ak nan pcr kòm yon zouti estanda nan dyagnostik yo nan koute li yo ak aplikasyon an ni nan yo ki se enfranchisabl dyagnostik la nan yon kèk maladi pa pral benefisye de devlopman nan pcr metòd tankou kèk nan clostridial maladi tetanòs ak botulism maladi sa yo se fondamantalman byolojik ka anpwazònman pa relativman ti nan nimewo a nan enfeksyon bakteri ki pwodui trè ki pisan nerotoksin yon siyifikatif pwopagasyon nan ajan an ki gen enfeksyon an pa rive sa a limite kapasite nan pcr yo detekte prezans nan nenpòt ki bakteri bay ranje nan lajè nan bakteri viris ak lòt ajan patojèn ki lakòz feblès ak maladi ki menase lavi kapasite nan byen vit idantifye kòz la nan enfeksyon se ki enpòtan ankò souvan difisil pou egzanp plis pase mwatye nan ka yo nan ansefalit yon maladi grav ki afekte sèvo a rete dyagnostike malgre anpil tès lè l sèvi avèk eta of atizay la nan klinik laboratwa metòd metagenomics se kounye a ke yo te rechèch klinik pou sèvi ak epi montre pwomès kòm yon sansib ak rapid fason pou dyagnostik enfeksyon lè l sèvi avèk yon sèl nan tout globally tès tès sa a se menm jan ak aktyèl pcr tès sepandan anplifikasyon nan materyèl jenetik la se san patipri olye ke lè l sèvi avèk prime pou yon espesifik a ajan an ki gen enfeksyon sa a anplifikasyon etap la se ki te swiv pa pwochen jenerasyon sekans ak aliyman konparezon lè l sèvi avèk gwo baz done yo nan dè milye de organismic ak chaj viral jnom metagenomic sekans te ka pwouve ke itil espesyalman pou dyagnostik lè pasyan an se imunodeprime yon tout tan tout tan pi laj baie de ajan enfektye ka lakòz pwoblèm grav nan moun ki gen immunosuppresion se konsa klinik tès depistaj yo dwe souvan dwe pi laj anplis de sa ekspresyon an nan sentòm ki souvan atipik fè dyagnostik klinik ki baze sou prezantasyon plis difisil anfen metòd dyagnostik ki depann sou deteksyon an nan antikò yo se pi plis chans rive nan febli yon gwo sansib tès pou ajan patojèn ki detekte prezans nan enfeksyon materyèl olye ke antikò yo se se poutèt sa trè dezirab gen se anjeneral yon endikasyon pou yon espesifik idantifikasyon nan yon ajan enfektye sèlman lè sa idantifikasyon ka ede nan tretman an oswa prevansyon nan maladi oswa pou yo avanse konesans nan kou a nan yon maladi anvan nan devlopman nan efikas ki ka geri ou oswa mezi prevantif pou egzanp nan ane yo byen bonè anvan yo fè aparans nan azt pou tretman pou maladi sida kou a nan maladi a te byen ki te swiv pa kontwole konpozisyon sa a nan pasyan echantiyon san menm si rezilta a pa ta ka ofri pasyan yo nenpòt ki plis opsyon tretman nan pati sa yo etid sou aparans nan vih nan kominote espesifik pèmèt avansman nan ipotèz kòm pou wout la nan transmisyon nan viris la pa konprann ki jan maladi a te transmèt resous yo ta dwe sible yo pou kominote yo nan pi gwo risk nan kanpay ki vize a diminye kantite enfeksyon nouvo espesifik seroloji dyagnostik idantifikasyon epi pita jenotipik oswa molekilè idantifikasyon vih tou pèmèt devlopman nan ipotèz jan sa a tanporèl ak géographique orijin yo nan viris la osi byen ke yon myriad nan lòt ipotèz yo nan devlopman nan molekilè jagnostik zouti ki te pèmèt doktè yo ak chèchè yo kontwole efikasite nan tretman ak medikaman anti antiretroviral diagnostics molekilè se kounye a souvan itilize yo idantifye vih nan moun ki an sante lontan anvan aparisyon nan maladi a ak yo te itilize pou demontre egzistans lan nan moun ki ap jenetikman rezistan nan enfeksyon vih se konsa pandan y ap gen se toujou pa gen okenn remèd pou geri sida gen anpil ki ka geri ou ak prediksyon benefis yo idantifye viris ak siveyans viris la nan chak nivo san nan moun ki enfekte tou de pou pasyan ak pou kominote a nan gwo teknik tankou lave men mete rob ak mete mask ka ede anpeche enfeksyon soti nan ke yo te pase de yon moun a yon lòt asèpsi teknik te prezante nan medsin ak operasyon nan fen yèm syèk la ak anpil redwi ensidans nan enfeksyon koze pa operasyon an souvan lave men ou rete ki pi enpòtan defans kont pwopagasyon vle òganis pa gen lòt fòm nan prevansyon tankou evite itilize nan dwòg ilegal lè l sèvi avèk yon kapòt epi ki gen yon mòdvi an sante ak yon rejim balanse ak fè egzèsis regilye kwit manje byen epi evite manje ki te rete deyò pou yon bon bout tan se tou enpòtan antibiotics sibstans ki sou yo itilize yo anpeche transmisyon maladi a nan enfeksyon yo gen ladan youn nan fason yo nan anpeche oswa ralanti transmisyon maladi a nan maladi enfeksyon se yo rekonèt karakteristik diferan yo nan divès maladi kèk kritik maladi karakteristik sa yo ke yo ta dwe evalye enkli virulans distans vwayaje nan viktim yo ak nivo nan contagiousness imen an tansyon yo nan ebola viris pou egzanp afeblir viktim yo trè byen vit epi yo touye yo byento apre yo kòm yon rezilta viktim yo nan maladi sa a pa gen opòtinite pou vwayaje trè byen lwen soti nan premye enfeksyon zòn tou viris sa a dwe gaye nan blesi sou po oswa pèmeyab manbràn tankou je la kidonk premye etap yo nan ebola se pa trè kontajye depi li viktim eksperyans sèlman entèn emoraji kòm yon rezilta nan pi wo a karakteristik gaye nan ebola se trè rapid epi anjeneral rete nan yon relativman nan prizon géographique zòn nan nan contrast viris la iminodefisyans imen vih touye viktim li yo trè tou dousman nan pa atake sistèm iminitè yo kòm yon rezilta anpil nan viktim li yo transmèt viris la bay lòt moun anvan menm yo pa reyalize ke yo pote maladi a tou relativman ba virulans pèmèt viktim li yo pou vwayaje long distans tan ogmante pwobabilite ki genyen pou nan yon epidemi yon lòt fason efikas nan diminye pousantaj nan transmisyon maladi enfeksyon se yo rekonèt efè a ti mond rezo nan epidemi gen se souvan anpil entèraksyon nan pol oswa gwoup nan ki enfekte moun ak lòt entèraksyon nan disrè pol yo nan moun ki sansib malgre ki ba entèraksyon ant disrè pol maladi a ka sote yo epi gaye yo nan yon sansib mwaye via yon sèl oswa kèk entèraksyon avèk yon ki enfekte mwaye kidonk pousantaj yo enfeksyon nan ti mond lan rezo yo ka redwi yon ti jan si entèraksyon ki genyen ant moun nan enfekte karfour yo elimine figi sepandan pousantaj yo enfeksyon yo ka redwi ekstrèmeman si konsantre prensipal la se sou prevansyon de transmisyon so ant pol sèvi ak zegwi pwogram echanj nan zòn ki gen yon dansite ki wo nan itilizatè dwòg ak vih se yon egzanp de enplemantasyon a siksè nan sa a metòd tretman yon lòt egzanp se itilize nan bag abattage oswa pran vaksen an nan potansyèlman sansib bèt nan adjasan fèm yo anpeche gaye nan pye ak bouch viris nan lane yon jeneral metòd pou anpeche transmisyon maladi a nan vektè transmèt ajan patojèn se kontwòl kont pès enfeksyon ak pi ajan patojèn pa rezilta nan lanmò nan lame a ak ofiske òganis se finalman otorize apre sentòm yo nan maladi a te dekline pwosesis sa a mande pou fòmil yo iminitè yo touye oswa désactivée la inoculum nan pathogens la espesifik akeri iminite kont enfeksyon maladi pouvwa dwe medyatè pa antikò ak oswa t lenfosityo iminite medyatè pa de faktè sa yo ka manifeste pa sistèm iminitè repons nan yon mikroorganism souvan lakòz sentòm sa yo kòm yon wo lafyèv ak enflamasyon ak gen potansyèl la yo dwe pi plis devaste pase dirèk domaj ki te koze pa yon mikwòb rezistans nan enfeksyon iminite ka akeri apre yon maladi pa senptom cha nan pathogens la pa ebèje yon òganis ki gen yon estrikti ki sanble crossreacting oswa pa pran vaksen yo konesans nan pwoteksyon nan antijèn espesifik ak akeri lame iminitè a faktè se pi plis konplè pou prensipal ajan patojèn pase pou opòtinis ajan patojèn genyen tou se fenomèn nan bann bèt iminite ki ofri yon mezi pwoteksyon pou moun sa yo ki otreman moun ki frajil yo lè yon gwo ase kantite nan popilasyon an te akeri iminite soti nan sèten enfeksyon iminitè a rezistans pou yon ki bay enfeksyon maladi mande pou yon nivo kritik nan swa antijèn antikò espesifik ak oswa selil t lè lame rankont pathogens la gen kèk moun ki devlope natirèl sewòm antikò nan sifas la polisakarid nan kèk ajan malgre ke yo te gen ti kras oswa ki pa gen okenn kontak ak ajan an sa yo natirèl antikò konfere espesifik pwoteksyon pou adilt ak yo passivement transmèt nan tibebe ki fenk fèt òganis la ki se sib la nan yon enfekte aksyon nan yon espesifik a ajan an ki gen enfeksyon ap rele lame a lame a nan pò ak ajan nan yon ki gen matirite oswa seksyèlman aktif sèn nan nan faz yo rele definitif lame entèmedyè lame vini nan kontak pandan lav la etap yo yon lame a ka anyen k ap viv epi yo ka atenn pou repwodiksyon ak repwodiksyon seksyèl clearance an nan ajan patojèn swa tretman pwovoke oswa bagay bwèf li kapab enfliyanse pa jenetik variantes te pote pa moun nan pasyan yo pou egzanp pou genotype epatit c trete yo ak pegylated interferon alpha a oswa pegylated interferon alpha b non mak pegasys oswa pikèt kwòk avè intron konbine avèk ribavirin li te montre ke jenetik polymorphisms tou pre moun ilb jèn kodaj interferon lambda yo asosye avèk siyifikatif diferans ki genyen nan tretman pwovoke clearance nan viris la sa a jwenn orijinèlman rapòte nan lanati te montre ke genotype epatit c pasyan yo pote sèten jenetik variant alleles tou pre ilb jèn yo plis pètèt reyalize soutni virolojik repons apre tretman an pase lòt moun pita rapò ki soti nan nati a demontre ke menm jenetik varyant yo tou ki asosye ak natirèl clearance nan genotype epatit c viris lè enfeksyon atak la nan kò a anti kontajyeu dwòg yo ka anpeche enfeksyon an plizyè kalite gwo nan anti kontajyeu dwòg ki egziste ki depann sou kalite a nan òganis vize yo gen ladan anti bakteri antibyotik ki gen ladan antitubercular antiviral antifonjik ak antiparazitèr ki gen ladan antiprotozoal ak antihelminthic ajan tou depan de gravite a ak kalite a nan enfeksyon antibyotik pouvwa dwe bay pa bouch oswa nan piki a ou ka aplike lokalman grav anpil enfeksyon nan sèvo a yo anjeneral trete yo ak venn antibyotik pafwa plizyè antibyotik yo te itilize nan ka ta gen rezistans nan yon antibyotik antibyotik sèlman travay pou bakteri ak pa afekte viris antibyotik travay pa ralanti desann miltiplikasyon nan bakteri oswa yo pa touye bakteri ki pi komen klas nesesite antibyotik yo te itilize nan medikaman gen ladan penisilin sefalosporin aminoglycosides makrolid quinolones ak tetrasiklin se pa tout enfeksyon mande pou tretman yo ak pou anpil pwòp tèt ou limite enfeksyon tretman kapab lakòz plis efè segondè pase benefis yo antibiotics jerans se konsèp ke founisè swen sante yo ta dwe trete yon enfeksyon ak yon antibiotics espesyalman travay byen pou sib la pathogens pou kantite lajan ki pi kout nan tan ak yo sèlman trete lè gen yon li te ye oswa trè sispèk patojèn ki pral reponn ak medikaman an nan apeprè milyon moun te mouri nan yon maladi kontajye an òganizasyon mondyal lasante kolekte enfòmasyon mondyal sou lanmò yo pa klasifikasyon entènasyonal nan maladi icd kòd kategori tablo ki anba la a bay lis nan tèt la nan maladi enfektye ki pa kantite moun ki mouri nan se done a yo enkli pou konparezon tèt twa sèl ajan maladi asasen yo se vih sida tb ak malaria pandan ke nimewo a nan ka lanmò akòz prèske tout maladi yo te diminye lanmò akòz vih sida yo te ogmante quadruple timoun maladi yo enkli koklich poliomyelitis difteri lawoujòl ak tetanòs la timoun yo menm tou yo fè moute yon pousantaj gwo nan pi ba respiratwa ak dyare lanmò nan apeprè milyon moun te mouri akòz enfeksyon nan aparèy respiratwa a pi ba fè li nimewo a kòz ki mennen nan lanmò nan mond lan yon pandemi oswa mondyal epidemi se yon maladi ki afekte moun ki gen plis pase yon vaste zòn jeyografik nan pifò ka yo mikwo òganis yo ap viv nan amoni ak gen tout pouvwa a yo via mityèl oswa commensal entèraksyon maladi a ka sòti lè yo ki deja egziste parazit vin patojèn oswa lè nouvo patojèn parazit antre nan yon lame nouvo plizyè aktivite imen yo te mennen nan aparisyon nan zoonotic patojèn imen ki gen ladan viris bakteri pwotozoa ak rickettsia ak gaye nan vektè koze maladi wè tou globalizasyon ak maladi ak wildlife maladi lide a nan contagion te vin pi plis popilè nan ewòp pandan renesansla patikilyèman nan ekri nan italyen doktè girolamo fracastoro anton van leeuwenhoek avanse syans la nan mikwoskospi pa ke yo te premye moun pou obsève mikwo òganis sa ki pèmèt pou pi fasil vizyalizasyon nan bakteri yo nan mitan yèm syèk la john nèj ak william budd fè travay enpòtan demontre contagiousness nan tifoyid ak kolera nan dlo ki kontamine tou de se kredite yo ak diminye epidemi kolera nan tout ti bouk yo pa mete ann aplikasyon mezi sa yo anpeche kontaminasyon dlo louis pasteur a te pwouve pi lwen pase dout ke sèten maladi yo ki te koze pa ajan enfektye epi li devlope yon vaksen pou maladi laraj robert koch bay etid la nan maladi enfeksyon ak yon baz syantifik li te ye kòm koch a postila edward jenner jonas salk ak albert sabin devlope efikas vaksen pou varyòl ak polyo ki ta ka rezilta nan eliminasyon epi tou pre eliminasyon nan maladi sa yo respektivman alexander fleming te dekouvri premye nan mond lan antibyotik penisilin ki florey ak chèn lè sa a devlope gerhard domagk devlope sulphonamides premye espèk laj sentetik anti bakteri dwòg an tretman medikal nan maladi enfeksyon tonbe nan jaden medikal nan maladi enfektye epi nan kèk ka etid la nan pwopagasyon konsènen nan jaden an nan epidemyoloji jeneralman enfeksyon se okòmansman dyagnostike pa premye swen doktè oswa medsin entèn espesyalis pou egzanp yon senp nemoni pral jeneralman dwe trete pa entèrnist oswa nan poumon nan poumon doktè travay la nan maladi enfeksyon espesyalis se poutèt sa explik k ap travay ak tou de pasyan yo ak pratik jeneral kòm byen ke syantis laboratwa iminològ bacteriologists ak lòt espesyalis yon maladi kontajye ekip pouvwa dwe okouran lè yon kantite etid yo te rapòte asosyasyon ant pathogens chaj la nan yon zòn ak konpòtman moun pi wo pathogens chaj ki asosye ak diminye gwosè a nan gwoup etnik ak relijye gwoup ki nan yon zòn sa a pouvwa dwe akòz segondè pathogens chaj favorisant evite nan lòt gwoup ki diminye pouvwa transmisyon a pathogens oswa yon wo pathogens chaj anpeche kreyasyon an nan zòn lakòt yo gwo ak tout lame ki aplike nan yon kilti komen pi wo pathogens chaj se tou ki asosye ak plis restriksyon konpòtman seksyèl ki diminye pouvwa transmisyon a pathogens li tou ki asosye ak pi wo preferans pou sante ak plus nan kanmarad pi wo pousantaj fètilite ak pi kout oswa mwens swen paran yo pou chak timoun se yon lòt asosyasyon ki ka yon konpansasyon pou to mòtalite ki pi wo genyen tou se yon asosyasyon ak polygyny ki pouvwa ap pi wo akòz pathogens chaj la fè chwazi gason ak yon segondè rezistans jenetik de pli zan pli enpòtan pi wo pathogens chaj se tou ki asosye ak plis kolèktivism ak mwens endividyalis ki limite pouvwa kontak ak deyò gwoup ak enfeksyon gen altènatif eksplikasyon pou omwen kèk nan asosyasyon malgre ke gen kèk nan eksplikasyon sa yo ka nan vire finalman dwe akòz pathogens chaj se konsa polygny pouvwa tou pou akòz yon pi ba gason fanm rapò nan zòn sa yo men sa pouvwa finalman dwe akòz gason ti bebe ki gen ogmante mòtalite nan maladi enfeksyon yon lòt egzanp se ke pòv faktè sosyoekonomik ka finalman nan yon pati dwe akòz segondè pathogens chaj anpeche devlopman ekonomik prèv ki montre yo nan enfeksyon nan fosil rete yon sijè nan enterè pou paleopathologists syantis yo ki etidye evènman yo nan blesi ak maladi nan disparèt fòm lavi siy ki montre yo nan enfeksyon yo te dekouvri nan zo yo nan kanivò dinozò lè prezan sepandan enfeksyon sa yo sanble yo gen tandans yo dwe nan prizon nan sèlman ti rejyon nan kò an yon zo bwa tèt atribiye a byen bonè kanivò dinozò herrerasaurus ischigualastensis ekspozisyon twou san fon tankou blesi ki te antoure pa anfle ak pore zo yo an teksti dwòl nan zo otou blesi yo sijere yo te aflije pa yon kout te viv ki pa peye letal enfeksyon syantis yo ki etidye zo bwa tèt la espekile ke yo mòde mak te resevwa nan yon batay ak yon lòt herrerasaurus lòt kanivò dinozò ak dokimante prèv ki montre yo nan enfeksyon gen ladan acrocanthosaurus allosaurus tyrannosaurus ak yon tyrannosaur soti nan kirtland nan fòmasyon enfeksyon yo soti nan tou de tyrannosaurs te resevwa pa ke yo te mòde pandan yon batay tankou nan herrerasaurus echantiyon aéroports de montréal oswa adm se otorite ayewopò prensipal pou zòn monreyal kebèk la li responsab pou tou de ayewopò entènasyonal montréal pierre elliott trudeau ak ayewopò entènasyonal montréal mirabel se yon antrepriz prive pa pou fè pwofi ki pa bay aksyon oswa resevwa lajan gouvènman objektif li yo avan lane gouvènman kanadyen te opere kenbe ak devlope tout ayewopò nan kanada ankli tout de ayewopò entènasyonal pierre elliott trudeau ansyen dorval ak ayewopò entènasyonal mirabel nan lane gouvènman federal kanadyen an te devlope politik nasyonal pou bay sektè prive responsabilite pou operasyon devlopman ak antretyen pou tout pi gwo ayewopò ayewopò ta rete pwopriyete gouvènman aéroports de montreal te kreye pou kenbe ak opere tou de ayewopò monreyal dorval ak monreyal mirabel ak te pran responsabilite sa yo nan lane aéroports de montréal te gen anpil defi lè sa a trafik ayeryen pou rejyon monreyal te pataje ant de ayewopò lwen avek trafik entènasyonal nan mirabel ak trafik domestik nan dorval nan lane ayewopò dorval te ayewopò pi okipe nan kanada e gouvènman kanadyen deside pou konstwi yon lot ayewopò nan saintte scholastique mirabel pou akomode plis trafik ki te espere nan lane ayewopò mirabel komanse operasyon ak tout vol entènasyonal te transfè nan mirabel sepandan paske kriz enèji de ak resesyon ki swiv plis trafik pa vin epitou nouvo avyon revolisyon trankil nan kebèk la ak liberalizasyon nan trafik ayeryen fe monreyal pèdi pozisyon li kom wout prensipal nan ewop pou kanada towonto pran posizyon sa paske ayewopò yo se lwen koneksyon de vol entènasyonal a vol domestik se difisil ak sa fe pwoblem pou endistri trafik ayeryen an epitou fasilite nan tout de ayewopò bezwen devlopman ak envestisman nan lane aéroports de montréal komanse modènize ak elaji fasilite nan dorval ak amelyore enfrastrikti nan mirabel nan lane pou ede trafik ayeryen koneksyon yo ak kenbe pozisyon konpetitif pou monreyal aéroports de montréal kite konpani ayeryen chwazi ki ayewopò yo vle itilize depi dorval se pi pre monreyal tout konpani ayeryen te chwazi dorval pou opere vol ki pwograme nan lane aéroports de montréal komanse yon gwo pwogram pou modènize ak elaji dorval ankò aéroports de montréal envesti milyon dola kanadyen pou nouvo fasilite ankli yon nouvo téminal enténasyonal ak nouvo sal pou arive pwoje fini nan lane nan lane aéroports de montréal te transfé tout vol nan dorval ak kite vol machandiz nan mirabel ansanm ak vol prive nan lane gouvènman kanadyen chanje nom ayewopò dorval a ayewopò pierre elliott trudeau pou onè premye minis ansyen an aéroports de montréal gen yon konsèy d administrasyon ki responsab pou jere aéroports de montréal gen direkté avèk ki chwazi pa òganizasyon sa yo katozyèm direktè se prezidan ak premye ofisye egzekitif pou aéroports de montréal ki chwazi pa konséy la yon pwojè pou konekte ayewopò pierre elliott trudeau avèk sant vil monreyal nan tren vit se nan devlopman ak genyen priyorite epitou aéroports de montréal sipo pwogram aerogalerie ki vle bay ayewopò yon sans monreyal ak vle sipò atis lokal drapo kirgistan te adopte nan mas pa konsèy siprèm lan an kirgistan fòm drapo a se yon rektang ki gen rapò nan pati longè a pati lajè li gen ladann yon espas wouj avèk yon solèy jòn nan sant la ki gen reyon mete egalman nan sant la nan solèy la se yon bag wouj travèse pa de ansanm nan twa liy liy sa yo reprezante yon tndk lang kirgiz oswa kouwòn pou yurt tradisyonèl kirgiz yon senbòl repwodwi nan anpil fasèt nan achitekti kirgiz espas wouj la reprezante bravou ak kouraj solèy la reprezante lapè ak richès ak tndk siyifi lakay fanmi oubyen ak siyifikasyon pwolonje li linivè a daprè entèpretasyon popilè reyon sou solèy la reprezante tribi kirgiz yo inifye kont mongol pa manas yon gran ewo labadi labadie an fransè labadee an anglè se youn pò ki sitiye nan kòt nò peyi ayiti li se youn plaj ak otèl prive se konpayi ki rele royal caribbean international ki mèt li depi lane se royal caribbean international ki mennen plis touris nan peyi a li bay moun travay e li pèmet plis pase lòt vann machandiz yo nan lokal la li peye leta ayisyen dola ameriken pou chak touris ki rantre plaj la regle zafè touris sèlman li gen youn konpayi sekirite prive yo bare plaj la nèt e yo pa pèmèt pasaje yo al lòt kote anplis gen mòn ki bare li ak rès peyi a nou ka jwenn mache anbilan plaj espò sou dlo zip line nan lane yon jounalis di yo pa di touris ki rive labadi yo se ayiti yo ye aprè gwo tranblemanntè janvye nan peyi ayiti a royal caribbean deside kontinye tout aktivite de liks yo nan plaj la konpayi a anonse ke l t ap bay youn milyon dola ameriken nan efò pou ede viktim yo non labadie a sòti nan non youn fransè ki te rele marquis de la badie se li ki te premye moun ki te mete pye li nan zòn sila bò lane yo yo chanje l a labadee pou moun ki pale anglè yo te ka pwononse l polis nasyonal ayiti police nationale d haïti an fransè oubyen pnh se fòs sekirite peyi ayiti are is the law enforcement and defense force of haiti li te fòme nan lane nan efò bay sekirite piblik anba kontwol sivil jan konstitisyon peyi mande sa plis pase polisye te resevwa fòmasyon nan domèn konplisman la lwa nan peyi etazini nan men enstrikte peyi kanada brezil ajantin ak la frans yo resevwa nan kontwòl foul operasyon zam ak pwoteksyon gwo palto gras a icitap se youn ekip ki travay nan divisyon kriminel nan depatman defans peyi etazini whose experts have also worked closely with the haitian government in meeting the material needs ekspè sa yo te travay tèt kole ak gouvènman ayisyen an nan bay tout sa polis la t ap bezwen misyon icitap te fini nan lane fòs polis la fè plizyè branch nan lide pou te ka fini ak pwoblèm insekirite peti te konnen nan moman sa anpil nan divisyon polis la espesyalize nan rezoud pwoblèm tankou kidnapping dròg ak gang fòs polis la gen youn depatman ki regle zafè gad kòt ak militè demobilize minustah gen youn seri plan pou ogmante kantite polisye a nan lane polis nsyonal peyi ayiti ak minustah se fòs sila yo ki responsab zafè sekirite piblik polis jidicyè ak fè aplike la lwa sou tout teritwa peyi a pnh la se youn fòs polis sivil ki gen ajan e nasyon zini gen plan pou ogmante l a pou lane sou duvalier polis ayisyèn nan te fè pati fòs lame a li gen manm depi anpil gouvènman t ap eseye feròme l jan konstisyon an di l la polis la se youn fòs ki la pou mete lapè fè akonpli la lwa ak lòd pwoteje tout sitwayen ki sou teritwa nasyonal la e arete moun ki vyole lwa men gen anpil koripsyon nan fòs polis la nan lane ayiti kraze fòs lame a ki te responsab pou kontwole zòn pwovens pòtoprens sou dezyèm manda prezidan aristide anpil pòs kle te pase nan men moun ki pat gen eksperyans nan zafè sekirite aprè aristide kite peyi a prezidan interimè nan efò pou amelyore imaj pnh la te revoke ofisye konronpi depi nan kreyasyon pnh la nou jwenn movèz gesyon koripsyon ak mank finansman minustah fè anil efò nan lide pou ede pnh la vanse pnh la mennen anpil operasyon ak minustah men vyolans ak ensekirite rete youn gwo pwoblèm pou gouvènman ayisyen an polis nasyonal la gen nan tèt li mario andresol li se komisè divizyonè se prezidan an ki eli chèf polis pou ane menm si inite ki bay kò prezidansyèl pa sekirite fè pati de polis nasyonal la li gen pwòp bidjè pa l ak administrasyon l nasyonalman polis la gen direksyon administrasyon santral ak sèvis responsab resous imèn finans ak traspò polis nasyonal la gen ladan l direksyon santral polis adminitratif daprè atik nan lwa a ki gouvène polis nasyonal la se responsab ki pou kreye mezi pou mete lapè trakilidad ak lòd piblik direksyon santral polis jidisyè se pati ki responsab sèvis detektif nan fòs polis la li gen biwo nan seksyon oubyen sèvis e staf nou jwenn li clercine gen youn sikisal nan tèminal guy malary e li nan youn batiman ki mezire mèt kare tout inite dcpj yo rete nan youn sèl batiman depi septanm sèl sant syans polis ak teknoloji ki pa nan batiman an misyon polis satral jidisyè a se pou jwenn moun ki komèt krim is to find the perpetrators of crimes chache prèv epi arete yo pou mennen yo douvan jij natirèlgather evidence and clues in order to bring them in front their natural judge nan tan lwa a mete li plis travay nan chache bandi nan òganizasyon kriminèl li travay tou ak entèpol nan efò pou konbat ki gen karaktè entèsasyonal sou teritwa ayisyen an lis sila se fòs polis pou tout depatman ayiti depatman yo gen biwo awondisman ak biwo kominal polis nasyonal ayiti a gen gat kòt li gen bato vedette ak bato go fast patrol boat objekif pwensipal depatman gad kòt la se fè konpli la lwa ak siveye zòn kòt peyi ayiti an ayiti poutèt nou te tèlman bezwen polisye nou akademi an plis pase ajan la polis nan youn peryòd de mwa nan kad youn pwogram ki te jwenn sipò donatè etranje akademi polis nasyonal jwenn li anba kontwòl polis nasyonal peyi ayiti ki avèk kou siprèm polis nasyonal ayiti eli direktè a misyon nasyon zini pou estabilizasyon an ayiti oubyen minustah se yon misyon pou lapè ke oni voye an ayiti depi nan lane minustah sou zòd lame peyi brezil nan mwa me fòs la te gen yon total de pèsonèl ak inifòm sòlda ak polisye ak volontè oni jan manda konsèy sekirite nasyon zini an minustah dwe itilize resous li yo pou bay sekirite ak pwoteksyon pandan peryòd elektoral la epi ede eta de dwa sekirite piblik ak lòd piblik an ayiti minustah te kreye aprè rezolisyon ke konsèy sekirite nasyon zini te pran nan dat avril paske li te konsidere ke sitiyasyon peyi ayiti nan epòk sa te reprezante yon menas pou lòt peyi nan zòn nan sou desanm kas ble oni an te debake site solèy nan yon efò pou yo te ka pran kontwòl zòn nan epi mete lapè nan lane òganizasyon nan defans dwa moun te akize minustah ak polis nasyonal ayiti nan patisipasyon nan plizyè zak sou sivil aprè oni te fin nye plizyè fwa patisipasyon li nan krim kont sivil yo te anonse sivil yo te ka asasinen men se pa yon bagay ki te fèt avèk entansyon e sa te rive nan efò y ap fò pou fini ak fenomèn gang lan yo te di tou oni ak minustah regrète lanmò sivil sa yo pandan operasyon an nan kòmansman lane lyetnan jeneral augusto heleno ribeiro pereira komandan minustah pandan li te ap patisipe nan yon reyinyon nan kongrè peyi brezil te anonse ke kominote entènasyonal la ap mete presyon sou yo pou yo fè vyolans li te site kanada lafrans ak etazini pita nan menm ane a li te demisyone e nan e septanm yo te nonmen jeneral urano teixeira da matta bacellar nan plas li nan janvye yo te jwenn bacellar mouri nan chanm otèl li te ye a aprè lanmò bacellar yo te nonmen jeneral eduardo aldunate hermann ki sòti nan peyi chili nan dat janvye yo te anonse ke jeneral brezilyen josé elito carvalho de siqueira te a pral ranplase bacellar nan tèt oni an ayiti nan dat fevriye aprè rezolisyon konsèy sekirite nasyon zini te pwolonje manda minustah pou dat out minustha se premyè misyon nan zòn nan ke militè brezilyen dirije ak prèsk tout sòlda yo soti nan amerik latin pami peyi sa yo nou jwenn ajantin chili bolivi ekwatè ak irigwe nan anviwon sòlda depi e septanm tinizyen ki rele hédi annabi pran tèt minustah nan gwo tranblemanntè janvye nan peyi ayiti katye jeneral ministah ki te twouve li nan otèl christopher te efondre e plizyè dizèn nan pèsonèl la te disparèt menm sitiyasyon sa te prezante nan otèl montana tou nan dat fevriye caricom te rele konsèy sekirite nasyon zini pou premye fwa depi ane pou l te ka bay rapò sou poukisa sitiyasyon peyi a vinn pi mal sou janvye konsèy sekirite nasyon zini an de pran youn rezolisyon kote yo aksepte ke prezidan jean bertrand aristide te demisyone e yo te fè boniface alexandre prete sèman kòm nouvo prezidan ayiti daprè sa konstitisyon an mande e tout swit yo te bay lòd pou kreye youn fòs miltinasyonal interimè nan mwa jiyè asanble jeneral la te bay lòd pou finanse misyon an ak milyon dola sa ta pral mennen youn konferans ak donatè yo nan vil washington d c yo te depoze premye rapò sou aktivite minustah a nan mwa out nan mwa septanm prezidan interimè a te pran lapawòl devan asanble jeneral nasyon zini an pou l te ka konfime sipò li ak minustah nan novanm yon dezyèm rapò te kreye ak manda konsèy sekirite minustah konsèy sekirite a te pwolonje manda minustah pou lane menm si minustah rive nan peyi a depi jis nan lane li t ap lite ak gang yo kontwole antre bidonvil site solèy la yo bloke wout la ak gwo machin blennde nan janvye de sòlda jòdanyen te jwenn lanmò yo nan site solèy nan oktòb youn gwoup polisye polisye nasyonal ayiti a ak gwo zam lou te rantre nan site solèy pou premye fwa depi lane e yo te rete pou inèdtan ak twoup minustah pou mennen patwouy nan zòn nan katye sa sèvi kachèt pou bandi yo al sere moun yo kidnape anvan nwèl lan fòs nasyon zini yo te anonse ke yo ta pral pran poszisyon ki pi sevè kont manm gang yo na pòtoprens prezidan rené préval deklare ke si pèp ayisyen an ta mande pou minustah kite peyi a li t ap di wi nan avril ayiti te konnen youn gwo kriz alimentè ak gouvènmantal peyi pat estab paske palman an te echwe nan rektifikasyon youn premye minis te gen anpil anpil dezòb ki te fè sòlda oni yo te tire bal cawotcho chèf minustah a te mande pou youn nouvo gouvènman pi vit ke posib pandan tan sa oni bay èd manje kòmand fòs militè minustah a pèsonèl miltè a gen yon total de fevriye gen sitwayen peyi sa yo ladan li pèsonèl la polis la pèsonèl sivil chif total fevriye gen sitwayen peyi sa yo ladan li gen anpil eskandal ak objektif misyon an fè yo kritike l anpil e mande pou l ale misyon de estabilizasyon nasyon zini an nan peyi ayiti se sèl misyon militè enpòtan nasyon zini ki rive nan yon peyi ki gen konfli entèn san ke pa gen akò la pè ki siyen ant pati politik yo anpil moun panse ke minustah se yon plam etazini kanada ak la frans pou yo te ka mete prezidan popilè ki te eli demokratikman an jean bertrand aristide pou yo ka afebli patizan fanmi lavalas li yo ak pou bay sekirite gouvènman gérard latortue a ke oksidan te mete nan plas li nan lane youn rapò siyen pa harvard law student advocates for human rights montre a klè ke fòs oni a gen pou objektif kouvri zak asasinay kap fèt nan bidonvil ki nan pòtoprens yo kote nou jwenn anpil patizan aristide ak fanmi lavalas nan dat jiyè minustah debake site sòley pòt pawòl minustah a afime que yo te vin dèyè youn gwoup gang ki te gen nan tèt li dread wilmé daprè kèk sous pwòch lavalas ak kèk jounalis tankou kevin pina yo anonse ke minustah te vinn kraze sivil ki t ap sipòte ansyen chèf leta peyi ayiti a jean bertrand aristide anvan eleksyon yo te komanse daprè estimasyon sila yo ki t ap defan kòz ke ta sanble minustah te vinn touye patizan aristide yo avan eleksyon fè da gen a plis que moun ki mouri te gen anpil divèjans sou dekwa ta gen ajan minustah ki ta mouri men tout moun te dakò ke dread wilwé te mouri nan oprasyon an pòt pawòl minustah te rele dread wilmé gangster men lòt ta konside l tankou dirigean ak youn mati fanmi lavalas se pi gwo pati politik ak mouvman popilè an ayiti pandan yo t ap patisipe nan antèman pè gérard jean juste nan dat jen anpil kout zanm te tire pou yo te ka gaye manifestasyon an anpil moun ki la di ke se sòlda brezilyen ki te tire a paske yo te vle arete youn nan manifestan yo oni te voye jete tout akizasyon sa yo e yo di ke moun nan te mouri apre kèk moun nan manifestasyon an ta tire kout wòch youn pwosè ki ta enplike batayon brezilyen an nan fòs minustah ap dewoule nan la kou entèamerikèn dwa moun cidh se avoka mario joseph k ap travay nan biwo avoka entènasyonal bai ak brian concannon k ap travay nan institute for justice and democracy in haiti ijdh y ap defann jimmy charles ki se youn militan ke yo te arete nan lane men kèk jou aprè you te jwenn kadav li nan mòg plen ak tou bal bai te pote plent devan tribinal ayisyen yo men sa pat pote okenn rezilta se sak fè nan kòmansman lane yo te pote ka douvan cidh men cidh aksepte ka leta ayisyen an men li bay pa brezil la do caricom se yon akwonim sig ki ka li tankou yon mo an anglè ki vle di mache komen karayib caribeen community comunidad del caribe nan panyòl ki gen ladan l plizyè peyi ki pale anglè nan zòn karayib la ayiti ki pale kreyòl ayisyen ak fransè ak sirinam ki pale olandè òganizasyon an te kreye nan lane ak peyi ki se lababad giyàn jamayik ak trinidad ak tobago objektif yo se te bay relasyon ant leta karayib yo jarèt ak mete sou pye yon mache inik aktyèlman li gen peyi manm ak senk manm asosye preke tout peyi sa yo jwenn yo nan commonwealth nou jwenn to sèt peyi obsèvatè nan òganizasyon an pwensipal ògan ki pran desizyon nan caricom lan se konferans chèf leta yo ak konsèy minis yo caricom ranplase yon òganizasyon ki te rele carifta bò lane ak carifta te gen pou objektif bay alyans ekonomik peyi ki pale anglè nan karaib la jarèt o lye de west indies federation ki te pran nesans ant janvye ak me kominote a pran nesans sou non kominoye ak mache komen karaib la ak akò charaguaramas la kote premye minis errol w barriw peyi babad l f s burnham peyi giyan michael manley peyi jamatik ak eric williams peyi trinidad ak tobago ta pral siyen nan dat jiyè nan dat jiyè nan èm reyinyon manm yo nan naso baamas chèf leta kominote carayibeyèn nan te pase men nan akò chaguaramas lan kote yo te remete sou pye estati caricom lan e yo te mete sou pye tou mache ak ekonomi inik karayibeyèn csme sig an anglè yon pati nan pase men sa ta pral mennen a kreyasyon lakou jistis karayibeyèn ayiti te nan yon premye fwa te antre nan na caricom tankou yon manm pwoviswa nan dat jiyè kote l ta pral vin manm chèf apre kat lane pita nan mas ayiti te sispann patisipasyon l nan caricom sou lòd premye minis gérard latortue paske ansyen prezidan jean bertrand aristide te fè yon visit nan peyi jamayik caricom ta pral aksepte sòti ayiti a nan dat fevriye paske l pat rekonèt gouvènman interimè a ayiti ta pral retounen nan caricom aprè rené préval te fin eli e te kreye yon lòt gouvènman nan jiyè angiy te retounen nan caricom men fwa sa tankou manm asosye li te nan caricom depi jiska lè sa li te asosye ak set kristòf ak nyevès nan ansyen eta ki te rele saint kitts nevis anguilla nan ane minis zafè etranje peyi repiblik dominikèn te mande pou caricom aksepte peyi l lòt manm yo pa t wèl konsa si n konsidere pwa popilasyon ak ekonomi repiblik dominikèn pa rapò lòt manm yo demanm sa ta pral eksplike paske lòt vwazen sile ispanyla a ayiti se yon manm caricom yo te fè yon pwopozisyon kote relasyon caricom ak repiblik dominikèn ta dwe sou asosyasyon eta karaib yo aec apre gwo pase men ki te fèt nan caricom lan nan lane li fonksyone konsa li gen ladan l nou jwenn ankò yon kabinè pou preske chak chè gouvènman kote li resevwa responsabilite oubyen dosye ki gen rapò ak devlopman ak entegrasyon rejyonal konsèy kominote a gen ladan l minis ki responsab zafè konimontè yo ak lòt minis kote travay yo depann de peyi manm yo branch sa a se yon nan ògan pwensipal kominote a lòt la se konferans chèf gouvènman yo gen kat lòt konsèy ak komite ki asiste branch legislatif la lakou karayibeyèn jistis ccj la se pral yon ògan ki pral regle pwoblèm nan caricom ccj a gen syèj li nan peyi trinidad ak tobago nan vil port of spain nou jwenn sekretarya a nan peyi giyàn nan vil georgetown to mòtalite se yon kantite lanmò ki fèt pou chak mil moun nan yon ane to mòtalite a distenge de to mòbidite a ki se kantite malad anyèl divize pa kantite popilasyon an ak to letalite ki se kantite mò divize pa kantite malad yo nou pale tou sou mòtalite prematire ak mòtalite evitab kòz mòtalite se tout kòz posib ki ka lakòz lanmò yon moun gen anpil posibilite nan nivo endividyèl la done yo kolekte nan nivo popilasyon an ofri regilarite obsèvab tipoloji a nan kòz posib pou mòtalite pwopoze pa oms òganizasyon mondyal sante icd ka senplifye jan sa istwa nan tibet peyi wa ki nan ansyen confins ak cimes enneigées himals nepali an charnière strategy ant latè chinwa ak sou latè pou natif natal se yon istwa mouvementée entrecoupée pou peryòd ou gen lontan isolement istwa nan tibet pase ak kounye a intimement liée pou celle nan vwazinaj li yo chin end mongoli sepandan pou interprétation pou istwa varie radicalement dapre sa yo historiens y a indépendantistes kont diskriminasyon oswa kont diskriminasyon unification cet article prezante pou sa fè anyen pou wè nan gouvènman nan rpc ak moun ki nan gouvènman an tibétain exil anba mao la revolisyon kiltirèl ak politik nan lòt pcc yo konsène nan chin nèt pas sèlman tibet enfin pou occident a tendance pou idéaliser pou ansyen tibet dapre kèk qualifié observateur occidentaux wè tibétains ak nan régime pou chinwa théocratie féodale byen sa a pou tibet as depi nan tan iie géographie de ptolémée anba a pou non transcription grecque pou bod non li indigène tibétain ak sa pou ansyen nan peyi wa ki nan zhang zhung tibet occidental apparaisse lan depi tout tan ier av j c nan shiji anba a pou non shantong peyi a p ap fè réellement li antre nan istwa viie paske depi tout tan ak pou voye an chin yon ambassade nan empereur namri songtsen la préhistoire nan tibet rete nèt pou konnen sa ki mal men moun découverte sporadiques pèmèt pou reflechi sou teritwa sa a te gen anpil nan yo touswit sillonné nomades parvenus ant ak av j c des sit néolithiques yo te découverte depi ane yo pou yunsing hongkung jumu ak gyarama nyingchi bai bung ak marniyong medog qukong nan nò a se ak karub lhassa karo nan qamdo sèl moun yo te fè de mwa pou yon sijè exploration akeyoloji systématique yo artéfacts pou karub chape anba nan pou av j c depi ane yo teritwa ki te zhangzhung revel plis sit pou fer ki nan laj pou exploration progresse lentement yon paran te ofri anctres nan mitan yo ak moun ki tibeten qiang emigrasyon se yon mouvman moun nan yon popilasyon demograf distenge faktè nan orijin lan ki pouse moun soti kont faktè ki atire moun nan destinasyon an motivasyon pou emigre ka swa gen ankourajman pou atire moun ki rele faktè atraksyon oswa sikonstans ki ankouraje yon moun kite kay la kontrèman ak imigrasyon kèk nan dosye yo kenbe nan konsiderasyon moun ki kite yon peyi swa sou yon baz tanporè oswa pèmanan se poutèt sa estimasyon sou emigrasyon yo dwe sòti nan sous segondè tankou dosye imigrasyon nan peyi a k ap resevwa oswa dosye ki soti nan lòt ajans administratif yo pousantaj emigrasyon an kontinye ap grandi rive milyon nan lane entèfaz se yon etap nan sik selilè a kote yon selil ogmante nan gwosè kontinye metabolis li epi double kwomozòm yo anvan divizyon se faz ki pi long nan sik selilè a e se faz ki pi varye li ka dire aviwon kèk èd tan tankou lakay kèk bakteri jiska plizyè ane lakay selil ki pa repwodwi rapid yo tankou selil nèvez yo entèfaz la divize an lòt faz g s g nan faz g an selil la grandi rapidman sentetize anpil pwoteyin e li trè aktiv metabolikman nan faz s la selil la fè replikasyon adn nan épi li sentetize pwoteyin ki nesesè pou divizyon an ka fèt nan faz g a selil la kontinye grandi épi akonpli aktivite metabolik li michael schumacher ki fèt janvye nan hrth north rhine westphalia almay se yon chofè kous machin alman li kondwi pou mercedes gp li se yon set tan mondyal chanpyon e selon ofisyèl formula sit entènèt la youn se estatistik chofè a pi gran gen espò nan janm wè li te kenbe anpil nan dosye chofè fòmil la ki gen ladan pi chanpyona viktwa ras tour pi rapid pozisyon ma pwen bay nòt ak pi ras te genyen nan yon sèl sezon nan lane li te vin tounen chofè machin nan sèlman nan formula istwa fini nan twa tèt la nan tout ras felipe massa ki fèt avril nan so paolo brezil se yon chofè kous fòmul brezilyen masa te reyini ansanm ekip scuderia ferrari masa f premye nan evènman an kòmanse nan gp ostralyen an lè li te rejwenn ekip la sauber petronas pandan ke viktwa nan jenn fi reyalize nan yon gp tik an ak ekip la ferrari masa pi bon rannman dat li te lè li te kourè yo nan anba chofè yo nan mclaren lewis hamilton li te tou te vin premye chofè a brezilyen depi ayrton sena an ki te te genyen ras la nan pwòp kay ou a brezilyen gp an nan mid sezon felipe massa sibi yon aksidan grav ki prèske fini vi li nan ongri masa ferrari lè sa a ranplase ak luca badoer de ras ak giancarlo fisichella senk ras gen rimè sou yo dwe ranplase jiska la fen si kondisyon yo pa bon felipe massa te finalman kapab respire ak soulajman lè ferrari anonse ke yo pwal rete nan masa ferrari koekipye masa aktyèlman se chanpyon nan mond fernando alonso felipe massa pral sètènman rete ak ferrari jis nan fen sezon alom de ebre shalom sa ki vle di nan fwa bonjou ak lapè se yon jounal semèn jwif tiki ki pibliye nan lang tik ak yon paj an judéo panyòl pafwa yo rele yo tou ladino yo depi oktòb ak istanboul li fondatè te jounalis avram leyon ki te travay nan aktivite chak jou cumhuriyet l direktè se ivo molina li rédacteur an chèf se yakup barokas chak semèn se rale pou kopi pou premye mwatye ane epi yo ye jouk mèkredi apre mas yo mare l te yon siplemantè ekri tout an judéo panyòl al almenser solèy hidetoshi nakata an japonè fèt janvye nan kofu japon se yon ansyen jwè football japonè ki te jwe tankou yon milieu ak klib plizyè ewopeyen yo ak bell mare hiratsuka nan peyi l pèfòmans li te touche l yon repitasyon kòm youn nan meyè jwè yo japonè yo atravè tan nakata te an kòm sèl moun nan japonè yo chwazi a fifa a yon nòt nan pi bon foutboleur yo ap viv nan listwa e li te tou nan toude ak te vote player a pou ane a nan azi nakata te genyen seri a a ak kòm roma ak ane a apre itali a kopa ak parm fc toudegad k ap anonse wayom jewova a se yon peryodik relijye ki pibliye nan plis pase lang anmenmtan nan lemonnantye kantite toudegad ki fèt chak mwa se plis pase milyon revi se temwen jewova yo ki pibliye peryodik sa a nan lane toudegad se peryodik yo plis distribiye sou latè se pa mwayen toudegad la temwen jewova fè konnen tout aktivite y ap fè toudegad la se peryodik ofisyèl yo a men objektif toudegad la selon sa editè l yo di tounen yon paradi talè konsa li ankouraje moun pou yo mete lafwa yo nan jezi kris li menm ki te mouri pou nou ka gen lavi etènèl e k ap gouvène kounye a antanke wa nan wayòm bondye a depi temwen jewova ap pibliye toudegad yon peryodik ki pa gen okenn rapò ak politik men ki baze sou bib la toudegad avril jen paj santiago de los caballeros de mérida venezwela se nan kapital la municipalité pou libertador ak nan eta mérida ak tou youn nan prensipal lavil vénézueliennes sitiye bò cordillère nan andes baze an li te fè pati de vis wa nan nouvèl grenad ak pi jisteman nan capitainerie jeneral nan venezwela li te jwe yon wòl aktif pandan lagè endepandans mérida kont plis pase moun ki rete ak posede yon glasi nan vil yo gen apeprè moun mérida se yon lavil ki trè touristik li se tou nonmen non l pou inivèsite nan universidad de los andes epi pou l téléphérique ki pi wo nan lemonn lavil la yo jwenn yon altitude pou approximativement mèt nan horizon yo yo ka apercevoir pi wo sou tèt mòn nan peyi a pic bolvar nan festival feria del sol gen kote pou mérida nan mwa fevriye lavil la nan kont nan anpil kote touristik jaden botanique nan cathédrale pou mérida ak nan plas bolivar la mize pou atis modèn museo pou arte moderno juan astorga anta heladera la coromoto mache prensipal la téléphérique nan plas las heronas lavil la kont twa pak pou lwazi trè janm konnen nan pwofite pou anti los aleros ak montana pou los sueos konsa yon magazen glas heladera de coromoto antre nan guiness ki records favè nan kantite ofri lansan plis nan la feria del sol menm tou yo konnen sou non canaval taurino de america se yon festival kiltirèl pou vokasyon entènasyonal ki te ap woule nan lavil mérida nan venezwela la feria te kote yo pandan mwa fevriye an menm tan ke kanaval pwogram ki prevwa nan kous pou towo bèf yo ekspozisyon kiltirèl komèsyal ak pou bèt yo konsè defile aktivite espò ak eleksyon nan larenn nan foire nan reina del sol mérida se yon lavil ki pi ansyen nan pwofite vil la ak kavalye yo tankou yo rele p ap fete t foire nan diferans ki genyen nan lavil san cristóbal barquisimeto maracaibo oswa triba pou rezon sa yo yon gwoup senpatizan te fin lide pou konstwi yon arens pou merida ka genyen yon kalandriye toren lavil la jwenn plas li konsa nan mitan yo foire yo pi enpòtan nan peyi yo nan premye edisyon te dwe leve kanpe yo ak desanm yo anboche pou yo corridas yo matadòors césar faraco manuel bentez el cordobés paquirri julio aparicio curro girón paco camino ak aiguilloneur mexicain juan caedo sa dènye goumen kèk towo bèf pou felix rodrguez achury viejoak ambaló ki soti tout kolonbi lè nan premye corrida yon gwo averse anpeche inogirasyon de corridas te obligasyon denmen yon maten ak lòt nan aprèmidi se te premye fwa nan pwofite de corridas yo te òganize yo nan yon menm kote ak nan menm jounen an li te premye prevwa ke yo foire te antre kote yo nan premye jou nan mwa desanm pou akonpaye yo selebrasyon nan jou imakile konsèpsyon an yo p ap janm fete t sou foire men yon corrida te òganize a avril jou samdi sen yo towo bèf ak dosgutiérrez yo te combattus a alfredo leal curro girón ak pepe cceres lè sa a an rezon yo lapli li te deside pou yo fete foire jan pou sa yo coïncident ak kanaval anba non feria del sol an yo fete premye foire ak twa corridas towo bèf yo ak fevriye premye a te rele cartel kèk towo bèf ak valparaso pou alfredo leal daniel matatoba santiago de cuba manuel bentez el cordobés ak vénézuélien lucio requena nan premye zòrèy la feria te attribuée pou alfredo leal depi sa a edisyon nan foire vin piti piti yon nan pi enpòtan nan pwofite ak nan lemonn taurin la foire préexistante nan immaculée te toujou fèt nan plizyè okazyon an ak yo men ak yon piblik byen pi piti fiji hindi se yon lang endo aryen ki se lang a manman an moun ki gen orijin endyen yo nan fidji lang sa a trè diferan de estanda hindi yo pale nan lend epi nan relasyon ki genyen ant de lang yo yo sanble ak moun ki ant olandè yo ak afrikaans se lang la ki konpoze de dyalèk yo hindi oryantal bhojpuri ak awadhi avèk anpil mo angle ak fidjyen li se pale ak yon aksan pasifik yo nan tan ki sot pase akòz ajitasyon an politial nan fidji nimewo gwo fidji endyen gen imigre nan ostrali nouvèl zelann etazini ak kanada pran fiji hindi lang lan avèk yo se revòlt la jiska pwal konsidere kòm yon jou nòmal men nan yon fason anjeneral sèlman lè otòn lan bò pòtay soti nan tout pati nan tèt la regilyèman nidite typical gason rive nan apeprè mwatye nan gason yo li se karakterize pa cheve dilye okòmansman an devan tèt la ki rele fwon rekulan yon lòt zòn glas devlope fason nan tèt tèt li nan zòn siperyè kòz sa a ki kalite nidite yo konnen kòm medikaman androjenik alupcia andregonic alopesi se anzim alfa a rdoakteaza molekil anzim dlo pran testostewòn nan òmòn gason ak konvèti li lè diidrotèstosteron dht cheve kwasans depresyon materyèl pafwa nidite ka kòmanse imedyatman apre fòme se aktivite anzim la nan chak moun jenetikman detèmine anjeneral alupcia androjenik responsab pou nan nidite wòl note dht la nan devlopman anbriyon an aparans gason ti bebe nan siy segondè seksyèl la fòme apre sa òmòn la pèdi pifò nan fonksyon li se dht òmòn ki lakòz faz devlòpman cheve anpil kout nimewo nan rasin cheve se ti men se faz nan kwasans nan cheve pi kout pou pi plis aparan kwasans cheve yon nidite tipik se fi ra li se pwobableman lakòz akòz diminisyon nan konsantrasyon òmòn estwojèn fenmèl nan san sou wout la tout ak sispansyon an ijyenik gen lòt faktè nidite kèk kwafur tankou cheve twò etann pou yon tan long ka ankouraje nidite fizik chòk tankou chimyoterapi akouchman anorèksi chòk emosyonèl oswa operasyon ak kèk enfeksyon ki koze pa chemen an anjeneral nan fongis pouvwa lakòz tou rapid pèt cheve lòt kòz posib yo se mank selenyòm fè ak zenk mank vitamin a b k ak h anplis vitamin c a ak b ak maladi nan glann tiwoyid la ak fwa te bay medikaman yo anpil non ki kalite divès kalite halupcia alupcia frmtora oswa alupcia senplèks nudité kòmanse apre ane yo jèn alupcia simptomattika oswa alupcia parbymcolta alopesi apre enfeksyon oswa enflamasyon alupcia acteinika alopesi sa yo ekspoze radyasyon alupcia mete yo nidite mekanik presyon sou cheve a tankou kou fò souvan kwafur ak cheve detire oswa pote chay lou sou tèt yo alupcia asborika alopesi akonpaye pa sebore pelikul grav alupcia ssanilias advanced laj nòmal nudité alupcia espesifik oubyen alupcia sipilittika nudité kòm yon rezilta an maladi sifilis sifilis alupcia akonganita konjenital mank cheve kò yon sèten kalite nidite alupcia gujarat alopesi areata anjeneral karakterize pa alopesi lokal nidite toudenkou ki kòmanse soti nan pwen a nidite piti epi k ap grandi pi gwo alupcia gujarat se yon maladi oto yon maladi kote sistèm iminitè kò a atak tisi kò akòz kòrèk tisi nan peyi etranje ziahwein sa a se maladi pwobableman eritye byenke sijè sa a pat ankò fè klè ase li te ye ka nan timoun ki te soufri malupcia gujarat patri se maladi a te ajoute nan yon pawòl ki dekri sijè ki abòde lan maladi a alupcia gujarat monolocolaris dekri nidite nan yon sèl plas yo nan kò a alupcia gujarat multilocolaris nimewo nidite nan pwen alupcia gujarat bereviah se sèlman pèt fin vye granmoun alupcia gujarat toto tout pèt cheve po tèt alupcia gujarat aonibrsls tout pèt cheve kò denye maladi tonbe nan sousi nenpòt cheve coursil esèl ak lenn yon kalite espesyal pou maladi a alupcia gujarat atropyakanc fèt nan fanm yo ki gen laj a nan tan pase nan asire ke abalupcia gujarat byopsi te dwe fè pran yon po ti kras nan po tèt la ak laboratwa tès oswa trikogerama pran apeprè pwal revize laboratwa a men koulye a konnen sa byen klè atirans nan cheve a toujou vivan epi yo pa gen okenn bezwen reyèl pou byopsi menm jan tou ka wè anba yon vè agrandisman ki gen trè bèl cheve nan sa yo nan zòn nudité unknown kantite ka yo nan ki chen ak chat gen maladi a epi pèdi pifò nan cheve nan kò yo sebastian vettel rele baby schumi ki fèt jiyè nan heppenheim almay se yon chofè kous alman kounye a se li ki kondwi pou ekip scuderia ferrari ranplase fernando alonso ak yon ko ekipye charles leclerc li te premye tonbe nan evènman ofisyèl kous sou f tik grand prix lè li vin yon chofè tès vandredi pou ekip bmw sauber a laj de an ak jou la vettel tinon pwòp kounye a se baby schumi akòz estil an kous ki menm ak legend la fwa chanpyon f lemonn michael schumacher vettel dezyèm chofè f te vin sizyèm a ki tonbe nan tèren an grand prix li te vin pi piti chofè a f moun ki te genyen ameriken grand prix pwen yo an sou septanm nan fuji li te vin pi piti chofè a f ki te ap dirije ras la pita nan italyen gp la li te fè nòt yon lòt istwa lè li vin pi piti f chofè a genyen poto pozisyon ak nòt yon viktwa la nan demen vettel tou te vin chofè a pi piti genyen viktwa pou de ekip nan de ane konsekitif sou novanm finalman parèt tankou pi piti chanpyon lemonn sebastian vettel f a nan istwa apre genyen yon ras nan abu dhabi li te vin chanpyon mond a laj de an ak jou yo kraze dosye a anvan ki te anrejistre lewis hamilton nan sezon la a laj de zan ak jou selena quintanilla pérez rele selena ki fèt avril nan lake jackson epi ki mouri mas nan corpus christi etazini se te yon chantèz konpozitris modèl aktris ak yon designer mòd amerikèn orijin meksikèn li te rele larenn peyi ki nan tejano mizik li lage albòm premye li lè li nan lane te katòz mis primeras grabaciones li te siyèn avèk emi latin nan lane selena frape premier li yin nimewo yo te buenos amigos ak alvaro torres nan ak como la flor nan nan lane li te genyen yon koup pou albòm li selena live albòm li amor prohibido te vin pi byen ki vann albòm latin nan an te albòm kwazman li lage plizyè mwa aprè li te tiye an li te asasine pa zanmi li yolanda saldivar sou li a mas dreaming of you se dezième albòm rb tejano pop pa selena publie à tout lemonn entie an jiyè prodiksyon te kontole an sitou pa memb emi latin yo avèk keith thomas trey lorenz mark goldenberg kit hain guy roche donna delorey diane warren rhett lawrence david byrne frane golde tom snow full force brian red moore a b quintanilla iii barrio boyzz k c porter felipe bernmejo jose hernandez é felipe valdes leal album lan vann plis pase kopi premye jou a yon dosye pou yon chantè pòp fi li te vin dezyèm plas pou premye ki pi wo a se sèlman dèyè michael jackson history ayewopò long thành sân bay quc t long thành se yon ayewopò ki sitiye nan ho chi minh city vyetnam ayewopò se long thành yon ayewopò te planifye nan vyetnam nan distri a nan long thanh pwovens yo nan dong nai km nan nòdès hochiminh lavil la genyen yon plan an mèt te apwouve konstriksyon yon faz nan premye yo ap kòmanse nan aprè yo te fin nan faz nan premye pri estime a se milya dola usd de pis aterisaj mx m yon tèminal ayewopò a pral kapab sèvi milyon pasaje annum pral faz dezyèm ap bati de ak yon pis twazyèm ak yon tèminal nouvo kapasite yo ap ogmante a milyon dola pasaje annum soti nan yo pral faz nan twazyèm ap bati ayewopò a ap gen pis aterisaj tèminal li pral kapab sèvi milyon pasaje annum li pral youn nan pi gwo èpòt yo nan pwovens lazi ayewopò tan son nhat pral sèvi pasaje domestik sòti nan jòj wachintonn ki fèt fevriye nan vil pope s creek koloni vijini epi ki mouri desanm nan mount vernon nan eta vijini li se yon pèsonalite politik peyi etazini ki te chèf eta majò lame kontinantal la pandan lagè endepandans lan sòti rive epitou li se premye prezidan etazini pandan peryòd la wachintonn se youn nan plantè ki te pi rich nan rejyon mount vernon an akòz gwo domèn li gras ak patisipasyon li nan gè sètan an ki te fèt nan peryòd li vin selèb alafwa nan kontinan amerik ak ewòp epi li te enterese anpil ak zafè politik angajman li nan revolisyon ameriken an ak popilarite li fè li vin kòmandan twoup amerikèn yo konsa yo te genyen viktwa final la sou metwopòl britanik la avèk sipò fransè yo aprè batay la li patisipe nan redaksyon konstitisyon ameriken an epi li te ranpòte premye eleksyon prezidansyèl la san okenn pwoblèm pandan de manda li yo jòj wachintonn montre ke li se yon bon administratè malgre difikilte ki te genyen andan peyi a ak gè ki te genyen nan kontinan ewòp la li kite anprent li sou tout enstitisyon peyi a ak sou istwa amerikèn an depi fen yèm syèk la yo bay li anpil omaj se konsa yo te bay kapital la pòte non li menm jan ak anpil sit ak moniman istorik depi lane se pòtre li ki sou pyès cents quarter lan ak sou biyè yon dola a jòj wachintonn te fèt fevriye li te kòmandan prensipal la dezetazini lè peyi sa a te etabli pandan lagè revolisyonè ant angletè ak etazini a li te jeneral pi wo a dezetazini pita li te chèf lekriti konstitisyon dezetazini a apre sa li te eli kom prezidan dezetazini souvan sitwayen dezetazini yo rele l papa dezetazini pandan diktati a nan duvalier yo pwodiksyon an nan imaj filme li te trè pòv andedan peyi a avek kontrent teknolojik ak finansye nan pwodiksyon fim nan yon peyi kote tout endis sosyo ekonomik yo move li pa etonan ke sineyas ak eksepsyon ki ra yo te kapab fè fim pandan ane diktati duvalier yo se sèlman twa fim yon mwayen metraj map pale nèt ki te reyalize nan pa raphael stines vèsyon kreyòl yon pyès jean cocteau le indifférent olivia fim reyalize nan pa bob lemoine li eseye fè yon lòt fim an rassoul labuchin fè anita fim avèk siksè gras a difizyon siné klib point de vue olivia te toune an mm ak de lòt yo an mm se nan dyaspora a ke yon sinema nan denonsyasyon ak lit kont diktati a parèt ak vigè premye ak fim dokimantè arnold antonin a sitou les duvalier sur le banc des accusés mm nwa ak blan ak haïti le chemin de la liberté mm nwa ak blan fim sa a patwone pa cahiers du cinéma magazin lanse sinema ayisyen entènasyonalman epi li toujou prezante jodi a kòm yon fim kilt li se konsa prezante nan festival la film ayisyen nan pari nan lane arnold antonin pral pwodui fim lòt tankou epitou remakab se dokimantè ki gen tit canne amère fim reyalize pa paul arcelin nan lane ak sòti an mm koulè fim sa yo genyen anpil pri e yo montre nan anpil festival entènasyonal aprè lanmò divalye yo ke yon nouvo sinema militan te parèt yon sèl sa a pa fèt sèlman dokimantè men tou nan fim fiksyon tankou sa yo ki nan raoul peck ki reyalize ak dènyèman fim nan semi biyografik lumumba reyalize pa raoul peck ki se anpil siksè nan afrik ak etazini lòt fim tou merite mansyone yon sineyas ayisyen roland paret ki abite lè sa a nan kanada te reyalize tou anpil kout fim anlè divès sijè nou dwe mansyone michèle lemoine ak elsie hass nan pari tou pifò nan fim yo te fèt pa otè de orijin ayisyen oswa nasyonalite men yo souvan tire ak ekip etranje ak finansman kreyasyon an ak pwodiksyon imaj nan kondisyon sosyal ak ekonomik ayiti yo sanble yo kapab jwenn yon fason soti nan medya yo limyè ak espesyalman nan videyo vreman vre anpil pwodiktè endepandan ansanm ak televizyon ki kontinye pwodui anpil ti fè tal filme videyo fiksyon oswa dokimantè nan yon nimewo ki byen klè depase pwodiksyon fim nan tèt li arnold antonin li menm depi retou li an nan yon peryòd premye te fè sèlman videyo enstitisyonèl oswa edikasyon eksepte pou yon fim kout sou pòtoprens la troisième guerre mondiale a déjà eu lieu soti nan li te kòmanse ak ekip la nan sant lan pétion bolivar ki gen ladan oldy auguste kamera ak koreksyon ak mathieu painvier pwodiksyon asistan nan pwodiksyon yon seri de dokimantè pòtrè fanm travayè nan kouch popilè nan peyi a ak ti mize pèsonèl nan figi anblèm nan atizay ayisyen kòm jean claude garoute tiga dieudonné cédor albert mangonès andré pierre patrick vilaire marithou ki baze sou yon tèks pa gary victor li adapte piwouli a satirik ak zenglendo a nan fim nan lane anpil videyograf travay swa tankou pwodiktè swa tankou kameramann oswa tankou montè kèk nan yo travay tou kòm reyalizatè yo non tankou mario delatour jean fabius richard j arens claude mancuso jean pierre grasset richard senecal rachel magloire patrick barthélémy karl lafontant laurence magloire jean claude bourjolly kharmeliaud moise pami fim videyo sa yo reyalize pa raynald delerme fim reyalize pa jean gardy bien aimé fim reyalize pa frédéric surpris se mizik a lanmou li ap chante lanmou nan kè mereng se mizik lokal repiblik dominikèn peyi panyòl se mizik lokal ayiti se mizik lanmou tou nou danse li kole anpil moun renmen tande li paskè se bon bagay se mizik a tèks pou danse bouje avèk anpil anpil moun hip hop se yon mouvman kilti ki te develope nan nouyòk nan ane yo premyèman omilye moun nwa ameriken epi pòtoriken hip hop gen kat pyès oubyen eleman deje oubyen moun k ap fè mizik nan fèt oubyen moun ki rap desine grafiti epi danse brize hip hop te kòmanse nan bronx nouyòk men kilti li ap gaye nan toutotou lemon bonè hip hop gen kredi pou rete klik deblozay nan nouyòk paske li ranplase deblozay ak konpetisyon nan da danse oubyen rap nan fason lib hip hop gen gwo relasyon avèk kilti karayibeyèn jamayiken deje kool herc gen kredi pou orijine mizik hip hop aprè derape nouyòk dj kool herc te kreye plan pou mizik epi kilti hip hop a batiman tradisyon jamayiken tankou vante powetik an mizik jamayiken ki li ap gade lè li te yon timoun nan jamayik dj kool herc itilize de plak ak de vire tab epi li chanje kijan mizik te jwe li itilize yon zòn patikilye plak la zòn ak doum sèl nan angle the break epi li te kreye yon rit ak rit li moun ki rap li kapab rap moun ki danse li kapab danse ide la se fondasyon pou mizik epi kilti hip hop pou moun ayisyen hip hop gen yon gwo etwal atis hip hop nan wyclef jean wyclef jean ak gwoup li the fugees oubyen figye la se anpil popilè nan etazini nan bonè ane yo the fugees gen de manm ayisyen wyclef jean epi pras michel epi yon manm nwa ameriken lauryn hill yo enskri de albòm blunted on reality epi the score kilti ayisyen an se kilti tout moun ki fèt nan yon zile ki nan oseyan atlantik la yo rele ayiti kilti pèp sa a sòti nan kilti tout pèp ki te kolonize peyi ayiti a li gen la dan li kilti ewopeyen afriken endyen amerik panyòl polonè arab men de peyi ki gen jwe pi gwo wòl nan kilti ayisyen an se peyi lafrans ak kontinan afriken an literati ayisyen an ekri an sitou an franse men depi kèk tan sitou aprè tranblemanntè janvye nan peyi ayiti a genyen plis ekriven ki ekri an kreyòl anpil liv literati lòt lang ap tradwi an kreyòl gras a dyaspora ayisyen an gen anpil ekriven ayisyen ki ekri an anglè kòm edwidge danticat ak an panyòl kòm micheline dusseck kont pran yon gwo plas nan literati ayisyen an bouki ak malis se youn nan pi gwo pèsonaj nan patrimwàn kiltirèl peyi ayiti men yon lis kèk nan ekriven ayisyen ki pi popilè nan lemond ludmilla radchenko an ris fèt novanm nan omsk nan siberi risi se yon manken yon aktris ak atis ris li selèb nan itali ak nan peyi anglo sakson li diplome nan konsèpsyon mòd nan omsk an ludmilla radchenko te chwazi miss cham nan konkou nasyonal miss larisi nan lane li kòmanse travay nan televizyon nan moskou ak saint pétersbourg aprè li rive nan itali li kòmanse karyè li avèk yon emisyon pou tele acha nan televizyon italyèn paperissima pita an li patisipe tankou dansèz nan la sa il ultimaak ane sa a nan emisyon passaparola yon kwiz dirije pa gerry scotti letterina an li parèt nan spicy tg sou antenna nan menm tan li kontinye defile tankou manken ak an li poze pou kalandriye nan magazin fox an li patisipe nan reality show la talpa kote li elimine lè mwatye nan final la nan lane li se youn nan pwotagonis on the road nan miyami yon pwogram italia chak lane li anime tuning and fanatics yon emisyon pou diva s production sou sky li patisipe nan reality show reality game sou sky vivo li chwazi fapim yon biznis konstriksyon pou kalandriye li poze pou fotograf luca cattoretti ak ki poko anyen pou yo anvi bay pi popilè poses érotiques nan istwa sinema li travay tou sou all music pou pwogram mòd modeland anime pa jonatan kashanian aprè li patisipe nan reality show la talpa li jwenn yon enterè pou penti yon pasyon pou jenn li te dekouvri nan frekantè kèk lekòl atizay li kòmanse penti ak lakòz nan diferan galri nan milan tankou aktris li jwe nan fim televizyon il viaggio ak patisipe nan de epizòd nan seri televizyon ris crime imparfait li entèprete ti wòl nan diferan pwodiksyon italyèn an li jwe nan fim te dirije limyè of pasyon pou ulderico acerbi aprè eksperyans li nan televizyon an li tounen li vrè pasyon penti premye ekspozisyon pèsonèl deside li vire do aktivite li yo nan je yo pou yo mete yo apa pou atizay aprè yon lon rete nan nouyòk mete apa pou etid li rive yon seri tablo li lakòz nan diferan galri pou atizay an li rive yon bèf géante pou cow parade yon ekspozisyon konsèpsyon epi li patisipe nan yon enstalasyon atistik nan triennale pou milan li lakòz tou nan mize art kontanporen pou lucques kèk mwa aprè li ekspoze nan teyat teatro al scala li chwazi pou konkou entènasyonal penti gemlucart mwens li kòmanse travay nan onz galri menm non ki nan tout mond lan an desanm edisyon skira feltrinelli piblye premye monografi atis power pop nan mwa fevriye nan pwovens milan soutni yon ekspozisyon ludmilla prezante nan pari nan kay la kilti nan lemonn nan mwa me nan galri crown fine atizay nouyòk prezante travay ludmilla nan festival la eating atizay nan soho fè lwanj li katye nouyòkè li se fiyanse avèk matteo viviani le centre pédagogique des frères unis c p f u établissement d enseignement secondaire et supérieur privé est situé le long de fortune au de la rue joule ce collège est la meilleure école sur la route de delmas les élèves du collège centre pédagogique des frères unis sont souvent appelés des elevilot et l établissement est couramment désigné sous le sigle cpfu fortune cherfrere à l âge de ans a ressenti le besoin de bâtir une école privée avec son petit frère marcel eugene et ilocene augustin ils voulaient appeler cette école centre pédagogique des frères unis en ils ont bâti ce collège maintenant qui s appelle centre pedagogique des frere unis cette école était construite avant à delmas maintenant ce collège est à delmas cette école a deux campus campus delmas haiticentral et gros mornehaiti les élèves appellent cette école en effet par une originalité surprenante à l époque le nouveau collège a décidé de donner à ses externes un enseignement gratuit le résultat est immédiat le college pedagogique des freres unis compte une quinzaine de classes chaque classe secondaire a élèves ou plus en primaire chaque classe a élèves ou plus en seconde on dénombre sept classes de mme niveau proposant des enseignements d exploration tels que en première et en terminale il y a chaque fois huit classes scientifiques dont une à profil sciences de l ingénieur si et une classe littéraire à ces deux niveaux on peut noter des distinctions entre les classes la s est traditionnellement considérée comme une classe d élite notamment en mathématiques o les élèves suivent un programme particulièrement poussé la s qui va de la seconde à la terminale est une section européenne h d anglais en plus par semaine enfin la s est destinée aux élèves ayant eu des difficultés en seconde elle leur permet grâce à des heures de soutien supplémentaires et une équipe pédagogique particulièrement choisie de pouvoir se redresser et d acquérir un niveau similaire aux autres classes pour la rentrée le collège fait partie avec trois autres établissements michel joseph martelly rele tou sweet micky micky le doux nan franse oubyen tèt kale crâne rasé nan kreyòl ayisyen ki fèt fevriye nan pòtoprens ayiti se yon mizisyen konpozitè ak militan sosyo politik ayisyen li te prezidan repiblik ayiti ant me ak fevriye li se pitit gason gérard martelly ak madeleine pradines a pitit gason ki nan klas mwayèn pou yon chèf pou izin petwòl martelly li menm te aprann jwe pyano nan zòrèy yo apre li te fin diplome nan lekòl segondè ak yon tantativ echwe pou etid medsin michel martelly pat janm te admèt nan lekòl medikal ann ayiti moun ki gen koneksyon yo souvan parèt nan inivèsite leta ayiti martelly te admèt nan fakilte syans ki te echwe pou li kou ak sou bò gòch lekòl martelly te antre nan akademi militè ayisyen an anvan yo kite dèyè imprégnation pitit fi yon jeneral li te retounen ak ti zanmi li sophia saint rémy martelly ki gen fanmi li ki soti gonayiv yo te marye miyami nan florid epi yo te vin gen premye pitit yo olivier koup la gen nan total twa ti gason ak yon fi martelly te kontinye pou travay sou yon kote ki gen konstriksyon pandan yon ane anvan yo al viv an ayiti an pou yo tounen an ayiti martelly te kòmanse jwe nan klavye tankou yon pitit fi in mizisyen nan sal lokal nan petyonvil ak kenskòf savann pou bèt yo se nan pòtoprens li se tou angajman pou de moun ki pi fò fanmi yo an ayiti li etidye nan kolèj roger anglade nan saint louis de gonzague ak nan sant pou etid segondè li fè bakaloreya li pou etid siperyè li te emigre ozetazini ak yon fanm amerikèn kote li enskri pou red rocks kolèj kominotè pou lakewood kolorado e li te travay nan yon episri an apre yon semès li te divòse epi retounen ann ayiti nan mwa jiyè li te anonse kandidati li pou prezidan ayiti li te sipòte pa wyclef jean pandan kanpay eleksyon an martelly deja pran an chaj lame ayisyèn fad h yo ak patizan kout eta pou tankou tris selèb escadron mouri nan fraph nonmen oktòb yon nouvo gouvènman anba otorite premye minis garry conille yon doktè ak ofisyèl nan nasyonzini ki gen lane sou jiyè li te sijè nan yon tantativ asasina li jwe mizik kreyòl ak konpa li fè mizik militan sosyo politik martelly fè pitit avèk menaj enfans li sophia saint rémy martelly ki se madanm marye li timoun yo rele michel olivier michel alexandre michel yani malaika michel laviktwa se yon ti komin byen lwen nan depatman nò nan peyi ayiti ki bay fas sou bò plato santral ak depatman nòdès komin orijin te batize sou non david troy ki te chita nan men an li pran bon non an kòm komin laviktwa se yon ti vil nan peyi ayiti ki gen yon kapasite km li parèt aklè ak yon popilasyon moun an ak yon dansite pou moun pa km li konsidere kòm yon zòn neglije an ayiti sitou pou pozisyon jewografik li li sitiye bò nò ak sèka kavajal sidès nan piyon pou lwès rankit ak l ès ench sou plan administratif ak politik li depann d okap kòm kapital politik ak administratif kòm chèf lye depatman nò a laviktwa gen sèlman yon sèl seksyon kominal se seksyon laviktwa moun ki rete lavil la pote non viktoryen èn pandan li karakterize ak plizyè abitasyon nou ka site bawonsi gaspa i ak ii dèfon mayaya lospinik difosak vyelaviktwa anwo gwap granman ak bwadom laviktwa domine nan yon plenn mòn epi li genyen yon klima nòmal pou anndan komin laviktwa depi ministè edikasyon nasyonal ak fomasyon profesyonèl menfp reprezante ak yon biwo enspeksyon lekòl apeprè lekòl primè piblik prive ak yon kongréganis pou sa ki konsène segondè gen kolèj ak yon lise laviktwa pa gen sant profesyonèl pa gen inivèsite ak lekòl siperyè pou relijyon li te apeprè tanp diferan pratik oswa kwayans nan laviktwa katolik batis lapannkòt advantis leglis kris la epi ou jwenn lòt kote kèk peristil vodou laviktwa pa reprezante pa depatman sante piblik ak popilasyon pou koulye a li gen yon sant sante ki reyini kèk kondisyon ak pafwa oswa doktè ayisyen oswa kiben yon enfimyè ak apeprè oksilyè ki travay nan sèvis popilasyon an anplis gen lòt sant sante anko ki an konstriksyon nan lakou presbitè legliz katolik la laviktwa jouk jounen jodi a toujou pa elektrifye men se rèv tout moun kap viv anndanl pou koulye a li gen estasyon radyo yo radyo kazimi ak radyo viktori pa gen jounal ni estasyon televizyon sèlman moun yo itilize mwayen konpayi telefòn selilè yo laviktwa gen de rivyè yo ak kat sous ponp ak majorite tiyo nan prèske tout kay men manke dlo pou bwè laviktwa sèlman gen plizyè òganizasyon popilè ak plizyè gwoupman peyizan pou anndan komin laviktwa li gen yon tribinal lapè yon komisarya yo ak yon prizon laviktwa depi kreyasyon fòs lapolis an ayiti an pa janm konnen egzistans polisye jouk nan moman sa yo jwenn yon sant agrikòl yon restoran pa gen pansyon yon otèl pa gen bank komèsyal li gen sèlman yon kès popilè laviktwa prèske manke tout bagay okenn sal teyat okenn mize gen yon sal sinema pa gen bibliyotèk gen yon pak espòtif an move eta ak sis gagè pa gen moniman laviktwa depi lontan pa gen fèt popilè li gen patwon sent sesil ki fete chak ane novanm barranquilla dezyèm pi gwo eta a endistriyèl lavil nan karayib kòt la nan kolonbi li manti sou delta a nan gwo larivyè lefrat la magdalena rivyè la puerta de oro city kòm kolonbi le kolonbi golden gate bilinmektedir ehirde dekouvri sepandan istwa a ofisyèl nan vil la avril gen yon gwo byen koni pò ak vil nan dezyèm gè mondyal la te gen yon anpil nan yon refij pou refijye anpil gen ayewopò a pi ansyen amerik disid ayewopò entènasyonal ernesto cortissoz bati an vil sa a se yon bagay ki cho ak imid klima tanperati a nan mwa desanm se sou c gen yon van ki cho lannwit plis agreyab yon modèn vil endistriyèl yo lakay yo nan yon popilasyon de milyon yapmaktadr eski inivèsite fonde jou jen nan iniversite del atlantico ak filozòf julio enrique blanc vil li gen pwòp li ekri yo pral rekonèt kanaval de barranquilla se li te ye kòm youn nan karnaval yo pi gwo sa a jou ash mèkredi ash mèkredi lè sa a rive yon lavil sè lavil sa a tampa ak florid ehrazat kemali sylemezolu yo rele ehro ki fèt septanm nan ankara se yon mizisyen atis pwodiktè rapè tik men li te bwote bewout lè li te gen nèvan se te la ke li te komanse aprann jwe enstriman epi mizik djaz premye plak li te rele sevemedim karagzlm ep li te yon sikse komèsyal aprè sa dezyèm plak sevdim bir gen adam lp sa vle di mwen tonbe nan renmen avèk yon jèn gason te yon sikse imans epi yo te vann plis pase kopi plak sa nan tout mond la sou cd sa li te chante sis chanson nan tiki yo sevdim gen bir adam kendim ettim kendim buldum yannda ak bir kumarsa kulaklarn nlasn lay la lay la epi tout mond la te vin entwodui a mizik tik an radio studio network se yon prive estasyon radyo italyen ki baze nan locri emisyon studionetwork sou fm yo difize nan pwovens nèf ak senk rejyon yo nan sid itali messina reggio calabria vibo valentia catanzaro crotone lecce potenza salerno se pwogram la karakterize pa transmisyon a nan reyalizasyon gwo mizik ak enfòmasyon an tan reyèl ak d dènye nouvèl sou chak jou studionetwork te fèt jen sou inisyativ sa a nan pietro parretta francesco massara ak enzo gatto pietro musmeci memmo minniti daprè non an radio dj club studio tankou prèske tout radyo italyèn li fèt pou chak jwèt yo anvan yo pran nan yo yon desizif plis pwofesyonèl ak lwa mamm pou òganizasyon an nan radyo ak televizyon italyen an li te vin tounen yon konpayi nan lane li te vin calabria nan radyo premyè ak nan mitan premye a nan peyi itali nan emisyon radio data sistem an gaye a se enfòmatize e sou tan epi fè yon bon jan kalite transmisyon ireyalizab ak ekipman analòg sòti nan a jwenn aktivite nan calabrese lòt transmetè li lage limit yo istorik nan reggine a kòt ionian ogmante kapasite calabria ak lè sa a nan rejyon vwazèn nan lane li te nan mitan premye a fè eksperyans radyo a italyen difizyon webcast a atravè teknoloji realaudio nan lane li adopte studionetwork a kòm non nan lane yo fin fè premye mobil estidyo stargat a make kòmansman an nan yon politik editoryal nouvo radyo a ki emisyon nan lari a nan mitan pèp la memmo minniti tommaso massara clementina parretta enzo gatto francesca ritorto pino martelli espedita rechichi sergio minniti gianluca laganà rossana pedullà ugo la macchia paolo guerrieri antonio lombardo rosy carelli giuseppe galluzzo peppe lentini paolo guerrieri chiara mearelli luca filippone enrico ventrice valentina ammirato massimo apa emily e debora logiacco barbara costa pasquale fragomeni roberta rupo veronica de biase valentina geracitano francesco cunsolo francesco parasporo antonella romeo eleonora femia rosana e regina garofalo debora sainato ugo lully tommaselli pino trecozzi luigi grandinetti eddy ed ottavia lombardo antony greco sandro pascuzzo giuseppe evalto stefania morabito ki fèt an se yon teyat yon jou konplè nan mizik jwèt amizman kado ak supriz ak andedan yon nayklib retransmèt sou radyo ant avèk envite gadjèt ak supriz nan tout piblik la ti fi yo se angels studionetwork anvan ak orijinal yo te itilize sipòte tout aktivite deyò rezo a ak studio ki soti nan yo te transfòme nan yon ekip pou animasyon an nan nenpòt evennman menm si pa se pwodui pa studionetwork nan tankou sa yo jwenn ak inite mobil yo tankou djip oswa machin dekapotab nan kote li ka rive jwenn evènman yo li nan kè egzibisyon la ak retransmèt anime nan mobil studionetwork konpayi a ke menm si jis nan yon estidyo mobil radyo ak televizyon se ekipe tankou yon klasik li konprann twa inite apa a kreye yon konsole odyo ak videyo ak de inite apa pou pwodiksyon pwodiksyon post ak difizyon odyo videyo enfòmatik la ki sòti nan mo alman informatik se yon disiplin ki okipe li sou etid metòd prosesis teknik devlopman ak itilizasyon li nan yon òdinatè nan ide pou li anrejistre trete ak transmèt enfòmasyon ak done yo nan fòma dijital li fè referans ak tretman otomatik enfòmasyon gras ak dispozitif elektwonik ak sistèm nimerik yo tankou paskalin machin analitik babbage la òdinatè ak plizyè lòt tèm informatik lan sòti nan de mo information ak automatik enfòmasyon otomatik se syantifik alman yo rele karl steinbuch lan ki envante li nan lane sistèm enfòmatik yo dwe gen kapasite pou fè twa devwa bazik ansanm twa devwa sa yo rele algorit motrhead se yon gwoup hard rock britanik fonde pa basist ak chantè ian fraser lemmy kilmister nan ane gwoup la fè pati new wave of british heavy metal nouvo vag heavy metal britanik ki te bay nouvo soufle nan sèn heavy metal nan wayòm ini a nan fen lane yo ant e gwoup la te gen peryòd siksè li albòm yo nan peryòd sa a kòm overkill bomber ace of spades ak no sleep til hammersmith konsidere kòm pyonye nan mizik metal epi kòm yon klasik nan genre la mizik la de motrhead konbine eleman nan mizik punk hard rock rock n roll e blues rock tèks yo trete sijè yo tankou lagè byen kont sa ki mal abi pouvwa sèks itilizasyon dwòg e lavi sou wout la motrhead te fonn nan apre lanmò lemmy kilmister nan ane karyè gwoup la te sòti albòm estidyo anrejistreman live albòm konpilasyon e senk ep yo e te vann plis pase milyon albòm yo atravè lemond zile yo roques se yon depandans federal nan venezyela ki gen ladan sou zile cays oswa ilo se achipèl an ki sitiye kilomèt km dirèkteman nan nò pò a nan la guaira epi ki se yon vòl minit gen yon zòn total de kilomèt kare lè ou prèske reef yon intact koray li atire anpil wo fen vizitè yo espesyalman nan ewòp kèk nan yo te vini nan yachts pwòp yo epi jete lank nan enteryè dlo a pwoteje fon sepandan yo devlopman ak touris kontwole  paske nan varyete nan lajè nan wazo ak moun rich lavi akwatik montaj gouvènman venezyelyen an te deklare los nan baleares roques yon pak nasyonal nan lane masak lekòl sandy hook la se yon zak kriminèl ke adam lanza te realize desanm nan vil newtown nan leta connecticut usa adam lanza yon jenn gason lane ki sanble te soufri pwoblèm mantal te itilize zam manman l yo pou l te pèpetre krim la aprè li te fin touye manman li nancy lanza adam al nan sandy hook elementary school ak twa zam jilè pabal sou li aprè l te antre pa fòs anndan lekòl li vide bal sou moun li jwenn li te rive touye timoun ak granmoun avan li touye tèt li lapolis pa t gentan tire okenn bal avan misye te mete fen ak vi l nan yon mesaj chaje ak emosyon prezidan barack obama te di pandan l li t ap siye dlo nan je l kè nou brize anpil deba fèt sou koze kontwòl zam nan peyi a yon dosye ki trè sansib pwiske dezyèm amandman konstitisyon plase ke dwa yon moun pou li posede zam kriz kadyak enfat myokad la se yon aksidan sikilasyon san ki nouri kè a ki rive li yon zòn nan kè an pa resevwa sifizaman san donk mwens oksijèn sa ki lakòz lanmò selil nan pati sa a le pi souvan kòz yon kriz kadyak se destriksyon yon plak atewosklewoyik ki fòme a pati de kolestewòl ak lòt sibstans ki te chita nan arebò nan atè akòz iskemi diminisyon sikilasyon san ki vin pwodui a si pwoblèm sa a rete san trètman gwo domaj k a rive kèk nan tisi yo ka mouri sentòm prensipal yon kriz kadyak enkopore doulè nan pwotrin toudenkou tipikman li kouri nan bra gòch oubyen kou gòch souf kout noze vomisman palpitasyon swe anksyete gen yon kantite ki pa neglijab de kriz kadyak ki rive san doulè oswa lòt sentòm yo rele yo enfat kriz kadyak silansye pami tès pou egzamine kè a genyen elektwokadyogram ekg ekokadyografi rezonans mayetik kadyak ak anpil tès san sa ki plis itilize nan makè sangen yo se nivo ck mb kreyatin kinaz fraksyon mb ak twoponin trètman dwe inisye nan imedya ak aspirin nitwogliserin oksijèn pi fò ka enfat myokad ak elevasyon segman st trete ak twomboliz oubyen ak anjyoplasti kowonè li pa gen elevasyon segman st nan ekg a medsen yo ka jere ka a ak medikaman kwake anpil ka bezwen anjioplasti malerezman poko gen yon lopital ki ofri sèvis angiografi kadyak an ayiti moun ki gen anpil obstriksyon nan atè yo sitou sila yo ki gen diabèt yo kapab benefisye de yon operasyon bypass baypass aprè epizòd enfat la pase epi pasyan an stab maladi kadyak iskemik se premye kòz lanmò nan lemonn antye risk ki asosye ak li se prezans yon pwoblèm kadyovaskilè granmoun sèks maskilen fimen tabak tansyon ipètansyon pwoblèm kolestewòl dyabèt mank ekzèsis obezite maladi nan ren konsomasyon alkòl eksesif itilizasyon on seri de dwòg tankou kokayin epi estrès chittagong chittagonian bengali chogram se pò maritim prensipal la ak dezyèm pi gwo vil nan bangladèch li sitiye sou bank yo nan larivyè lefrat la karnaphuli yon post komès depi syèk la yèm ane chittagong gen yon eritaj miltikiltirel ki nan islamik endou ak boudis tradisyon lavil la modèn devlope pandan rèy britanik kòm yon mwaye komèsyal tren lwil oliv ak te vil la tou te vin tounen yon pwen fokal pou aktivite revolisyonè kont britanik eke soulèvman an nan ame ki te dirije pa surya sen an li te tou yon enpòtan baz militè yo ak pwen rezèv pou fòs alye yo pandan kanpay la burma nan dezyèm gè mondyal la apre patisyon an nan peyi zend nan chittagong te vin fè pati east pakistan nan kòm east pakistanis revòlte kont otorite refi west pakistan a aksepte rezilta yo nan eleksyon demokratik yo te deklarasyon endepandans lan bangladèch a te anonse nan chittagong lavil la te ale sou atwosite temwen krim lagè ak blokaj naval pandan lagè a liberasyon ki swiv jodi a chittagong se yonn nan plus lavil yo ki te ap grandi nan mond lan yon sant gwo komèsyal ak endistriyèl yo lavil la tou te gen yon zòn konpetitif globalman espesyal ekonomik avèk pwojè yo enfrastrikti gwo ganny antreprann pou lavil la ki gen ladan yon pò lanmè fon vwazen rejyonal nan bangladèch ki gen ladan peyi zend ak lachin yo gen je chittagong kòm yon mwaye lavni transpò piblik rejyonal se vil la pò wè sa tankou enpòtan nan devlopman ekonomik la nan peyi lazi yo anklave sid ki gen ladan nòdès peyi zend boutan nepal ak kèk pati nan sid eta lachin emina jahovi sandal yo rele emina sandal se yonn nan mizisyen atis pwodiktè pòp sèb ki pli konnen nan lemonn li te fèt novi paza janvye se te la ke li te komanse aprann jwe enstriman epi mizik popilè premye album li te rele taka sa vle di atik li yon sikse komèsyal apre sa dezyèm album radije nadije te yon sikse imans epi yo te vann plis pase kopi plak sa nan tout mond la sou cd sa li te chante trèz chanson nan sèbi yo radije ranije dal ona zna crno i bjelo tvoja greka iveo pola otrog noa skini ruke s mog vrata molim te ona nije ja bez problema molim te remix voljela te il ne voljela uzalud se budim epi tout mond la te vin entwodwi a mizik sèb an sendwom brugada se yon maladi jenetik ki ra ki karakterize pa anomali nan elektwokadyogram epi risk pou mouri sibitman akòz de arè kadyak tou sa nan yon moun ki pa gen okenn pwoblèm estriktirèl nan kè li maladi a transmèt pa vwa otozòm dominan epi penetrasyon an varye sous pwoblèm lan se ke gen kèk mitasyon jenetik ki koz kèk anomali nan kanal yonik yo laj moyèn pou premye epizòd klinik lan se tan maladi a afekte gason pi plis nan peyi azyatik yo prevalans lan se ki pwobableman pi fèb lòt kote pwonostik la grav pou pasyan ki gen sentòm yo ka preveni mò sibit la si yo mete yon defibrilatè otomatik sou moun lan sendwom sa te dekri pou la premyè fwa an pa frè panyòl bèlj ki rele pedro brugada e josep brugada sendwom brugada a se yon kanalopati yon maladi nan kanal yonik yo youn nan koz yo se yon mitasyon nan jèn scna en ki sitiye sou kwomozòm yo gentan idantifye prè de mitasyon sou jèn sa a men mitasyon sa yo sèlman prezan nan nan tout ka brugada yo mitasyon sou jèn anzim gliserol fosfat dezydrojenaz like gpd l pwovoke yon maladi menm jan an maladi sa a transmèt pa vwa otozòm dominan avèk yon penetrasyon fèb sa vle di anpil moun pote maladi men se yon ti gwoup sèlman ki gen manifestasyon yo mitasyon jèn scna a pa sèl koz brugada paske on moun kapab pòtè sendwom brugada ak sentom ou pa san li pa janm gen mitasyon nan jèn scna li posib pou demontre yon mitasyon sou jèn scna nan sèlman pasyan ki genyen sendwom brugada pou lòt pasyan yo ki pa genyen mitasyon an maladi a la byen men se lòt mitasyon ki poko idantifye ki kòz maladi a gen de rechèch ki aktyèlman an kou sou sa frekans maladi a se sou kay moun azyatik yo kote sendwom mò sibit pandan somèy frekan anpil se zyèm koz mò sibit kay jenn gason an azi aprè aksidan machin laj moyèn ke yon fè dyagnostik la oubyen mò sibit la se an avèk de ekstrèm ki varye ant zan a zan maladi a afekte gason plis pase fanm fwa plis dyagnostik sendwom brugada repoze sou asosyasyon anomali nan ekg ak evènman tankou senkop pèdi konesans e tonbe atè ouswa mò sibit brugada se yon kondisyon ki koz yon entèripsyon nan ritm nòmal kè a spesifikman dezòd sa a can pwovoke aktivite elektrik san kòdinasyon nan vantrikil yo yon anomali ki rele aritmi vantrikilè san tretman batman kè sa yo ka fè moun lan tonbe atè e pèdi konesans senkop konvilsyon tankou malkadi souf kout oubyen mò sibit konplikasyon sa yo an jeneral rive lè moun lan an repo ouswa nan somèy kritè pou dyagnostike brugada se koz lanmò nan sendwom brugada se fibrilasyon vantrikilè epizòd senkop ak mò sibit avòte ou pa yo devlope pa takikadi polimòfik rapid aritmi sa yo vini san avètisman menm lè pa gen okenn tretman ekzat pou preveni efikasman e totalman fibrilasyon vantrikilè nan moun ki soufri ak brugada tretman an se kanpe aritmi fatal sa a avan li touye moun lan sa rive fèt le yo plase yon defibrilatè kadyak otomatik sou pasyan an ki va monitorize revize ritm kadyak la konstaman epi defibile bay yon chòk lè li note yon fibrilasyon vantrikilè tou resaman kèk etid evalye wòl kinidin nan diminisyon epizòd fibrilasyon vantrikilè nan sendwom sa a yo dekouvri ke kinidin diminwe kantite epizòd fibrilasyon vantrikilè yo epi korije chanjman ekg spontane yo yon sèl koup nonm premye separe de si pa konsidere tankou yon nonm premye koup sa se e li ase fasil pou montre ke pa gen lòt koup nonm premye ki gen pou diferans rezon an byen senp nan de antye konsekitif gen youn kan mèm ki kongri a zewo modulo ou ankò ki divisib pa ou ki pè ki donk se yon nonm konpoze si se pa li menm kesyon sa nou ka poze pou pou pou elatrye ebyen tout koup nonm premye ki separe de rele nonm premye jimo yo kwè ke pou chak koup nonm premye jimo gen lòt koup nonm premye jimo ki pi gwo pase yo se sa yo rele konjekti nonm premye jimo e se youn nan pwoblèm landau yo e kòm youn nan pwoblèm hilbè yo konjekti sa rantre nan tram pi jeneral konjekti polignak yo nonm premye ezau tout nonm premye p kote p se yon nonm premye tou nonm premye jakòb tout nonm premye p kote p se yon nonm premye tou nonm premye izaak tout nonm premye ki se omwen nonm premye jakòb ou nonm premye ezau nonm premye jakòb ezau anvan men ekspresyon fonksyon karakteristik non premye ezau avèk n kòm referansyèl atik sa ekri an franse ayisyen e an kreyòl ayisyen un nombre premier p est dit de jacob selon l appellation du mathématicien haïtien lainé jean lhermite junior si et seulement si p est aussi un nombre premier la conjecture des nombres premiers jumeaux postule qu il existe une infinité de nombres premiers jumeaux donc une infinité de nombres premiers de jacob le nombre premier p est alors appelé nombre premier d ésa un nombre premier d isaac est un nombre premier d ésa ou de jacob yon nonm premye p konsidere tankou yon nonm premye jakòb a yon kondisyon e a yon kondisyon selman se lè p premye tou e lè sa nonm premye p pòte non nonm premye eza nonm premye izaak se tout nonm premye ki nonm premye jakòb ou nonm premye eza lainé jean lhermite junior nan lang kreyòl ayisyen lene ki fèt out ayiti se yon matematisyen ayisyen patou sou latè se te yon nosyon ki bay anpil tèt chaje e se depi lontan gwo save tankou eklid e latriye reflechi sou li tankou eklid li demontre depi nan lantikite ke pa gen yon nomm premye ki pi gwo pase tout lòt yo se youn nan pi gwo resilta enpòtan jan eklid rive demontre sa an jiyè lane gen yon ayisyen ki tonbe travay sou nom premye li rele jean lhermite lainé junior e an li te presante yon pati nan travay sa li te benefisye anpil oryantasyon ak sikgesyon gran frè li lainé jean josmith nan falkite syans inivèsite leta a li te diskite de sa avèk roody vévé ki te pataje chan rechèch pa li avè li nan lane ak e li te fè li anpil sikgesyon tou an gwoup entèval te envite presante travay rechèch yo nan fakilte syans la joseph pierre ak janus se de premye moun ki te teste travay sa sou òdinatè gen lòt detay ka bay aprè lene di nou ke yon moun dwe byen met nan tèt li ke nonm premye pou matematik ta kapab sanble tankou de gout dlo ak benzèn pou chimi sakoydosis sak vyann oyd tankou osis maladi oubyen kondisyon ki pa nòmal oubyen maladi besnier boeck oswa maladi besnier boeck schauman bbs se yon maladi enflamatwa sistemik ke moun pa konn kòz li ki afekte poumon yo prensipalman men ki ka afekte nenpòt lòt ogan jeneralman se yon maladi ki pa grav sof nan ka yo ki ka gen konplikasyon respiratwa ki jistifye yon diagnostik prekòs ak yon swivi regilye jous jodi a pa gen yon tretman spesifik kwake endikasyon pou komanse yon tretman pou moun ki fè sakoyd kòmansman maladi a gradyèl trè souvan sakoydosis amelyore oubyen efase natirèlman plis pase nan moun ki gen sakoydosis nan poumon pa gen sentom ankò apre lane ak maladi a literati ayisyen se ekri nan lang kreyòl ayisyen franse panyòl ak angle literati sa te toujou pwòch avèk lavi politik ayiti entelektyèl ayisyen yo te egzanmine tradisyon literè sòti peyi lafrans etazini angletè ak peyi afrik yo epi istwa ayiti tankou istwa revolisyon ayiti te toujou yon enspirasyon pou literati sòti ayiti ak anpil lòt peyi tou nan xviiie syèk kolon yo te pibliye zèv literè deskriptif oubyen politik nan frans moreau de saint méry se vrèman endepandans ki fèt literati ayisyèn an fligneau fè jwe pyès teyat li l haïtien expatrié men klas yo dominan ak elit entelektyèl nan eta ayisyen an sòti rete trè enpreye ak kilti franse a fondamantalman literati a devlope yon venn patriyotik ki retrase evènman enpòtan yo nan aksesyon endepandans sou fòm li marye sou diznevyèm syèk la kouran yo literè siksesif ki soti nan lafrans klasisis womantis parnas senbolis jouk sireyalis syèk ki swiv ekriven yo enpòtan nan peryòd sa a se antoine dupré juste chanlatte franois romain lhérisson ak jules solime milscent ki an te fonde magazin l abeille haïtienne nan peryòd sa a nan efèvesans literè entans jounal tankou le républicain pita l union louvri paj yo nan premye womantik yo l observateur ki te kreye an pibliye pwezi galan li se vre pwezi a ki pral bay lèt nòb li yo nan literati ayisyen pandan diznevyèm syèk la soti nan te gwoup la nan cenacle a ki te fòme avèk powèt yowomantik ignace nau coriolan ardouin pita oswald durand massillon coicou ap reklame mouvman sa a pwodiksyon teyat tou rich ak enpòtan paralèl ak epidemi melodram an frans tout estil yo reprezante dram nan pwoz trajedi komedi ak travay yo reflete aktyalite ak evolisyon nan manyè diznevyèm syèk la fini avèk yon literati anprent ak prestij la nan lang franse ak prèske sèlman vire nan direksyon pou pari li afekte sèlman minorite frankofòn alfabetize yo li inyore sosyal chak jou a malgre yon dimansyon patriyotik trè fò nan pétion gérome kreye revi la ronde referans lan rete lafrans pou powèt lekòl entimis ak delika sa a etzer vilaire georges sylvain yon venn ki pral kontinye pandan premye pati nan ventyèm syèk la avèk powèt tankou dantès bellegarde oswa ida faubert gen kèk otè resan nan ayiti frankétienne lyonel trouillot gary victor jean claude fignolé yanick lahens nan etazini ou nan kanada anthony phelps maximilien laroche émile ollivier dany laferrière marie célie agnant rodney saint éloi stanley péan edwidge danticat guy régis jr jean robert léonidas fred edson lafortune thélyson orélien nan frans rené depestre jean métellus jean claude charles louis philippe dalembert napoléon bonaparte anperè napoleyon premye dat li se yon militè franse li te anperè frans peryod epitou pandan jou li te fèt sou out nan ajaccio kors louis napoleon bonaparte se dezyèm pitit gason carlo maria buonoparte ak letizia ramolino papa l avoka nan gran konsèy la nan kors rekonèt l nòb nan evalyatè nan jiridiksyon wa a nan pwovens yo ak lavil la nan ajaccio li te tou eli depite nan noblès la nan corsica tou pre wa a nan li te goumen pou endepandans la nan kors napoleyon te leve soti vivan nan resantiman nan direksyon pou lafrans sou ye janvye napoleon ak frè jozèf te antre nan kolèj nan autun sou me napoleon te admèt li nan kolèj militè nan brienne li pral kite nan pou lekòl royal militè nan pari nan lè li te sèlman sèz ane fin vye granmoun li te vin lyetnan dezyèm nan atiri a epi yo te asiyen nan ganizon nan valencia men papa l te mouri menm ane a ak li te fòse yo sipòte enterè fanmi ak pran swen pou frè l yo ak sè jou lannwit lan sou out abolisyon sou privilèj ouvè tout pòt yo nan yon karyè gwo militè napoleon men tankou papa l li angaje nan lit politik yo nan zile a men li se retabli nan lame wa a ak nonmen kòmandan an pandan y ap opoze kòm lyetnan kolonèl nan gad nasyonal la nan ajaccio paoliste yo ki chache etabli endepandans la nan zile a ak sipò nan lang angle nan mwa jen nan moman deklarasyon endepandans la nan kors li ralye finalman lafrans thélyson orélien ki fèt nan gonayiv an ayiti se yon powèt ak ekriven ayisyen k ap viv nan kanada li te fèt me nan gonayiv thélyson orélien etidye lalwa nan state university nan ayiti ak li yo te kòmanse etid ekonomi ak politik nan university of montreal nan kanada sik blogger kroniker ak powèt thélyson orélien te travay nan plizyè magazin ak jounal isit la ak nan lòt peyi li te grandi nan yon fanmi kretyen solid ki ofri l yon favè nan anviwònman devlopman entelektyèl ak sosyal l yo li ap grandi li rené char rené philoctetes ak rené depestre ansanm ak hemingway klasik ak homer etidye nan lekòl la li te kòmanse ekri pwezi ak patisipe nan konpetisyon entènasyonal ki mennen premye nan swis nan kote li te resevwa yon prim entènasyonal pou otè jèn yo koulè peyi mwen an an li te finalis nan arthur rimbaud house of pwezi nan pari pou kolekte lonbraj ki kole sou pa m enkli nan yon antoloji anvan ou kite al viv nan kebèk li satisfè charles ak fabian dovilas anderson ekriven jèn ak atis elèv yo tankou l ki moun ki pa vle jwenn pèdi nan ekzil yo yo te chwazi yo yo fonn nan pawòl archipelago yon magazin sou entènèt kouri ant kanada lafrans etazini ak ayiti enspire pa pwezi a nan rené char nan reveye nan kreyòl ak tout mond defann pa edouard glissant pale achipèl te vin tounen yon magazin literè li sou tout kontinan ak kontribisyon akeyi soti nan yon nouvo jenerasyon epi pafwa lite nan dezyèm vèsyon li yo magazin nan ogmante nan evènman politik ak kiltirèl nan deba lide ak manda a bay enfòmasyon endepandan atravè nòt pou laprès diversifiée nan platfòm sa a modèn thélyson orélien pibliye kwonik pwòp tèt li refleksyon sou sosyete a ak moun neo amoure panse kreyatif ki te ap sikile nan lòt jounal beyoncé giselle knowles carter rele beyoncé ki fèt septanm se yon chantèz amerikèn rb konpozitris ak aktris li vann plis pase milyon dosye kòm yon atis solo epi milyon dosye avèk gwoup li destiny s child beyoncé ki te fèt nan houston nan teksas se pitit fi a nan matthew knowles yon pwodiktè nan mizik pwofesyonèl afriken ameriken ak tina knowles yon estilis kouti ak kwafè afriken ameriken kreyòl ameriken endyen natif natal ak franse pa manman li beyoncé se yon pitit nan lidè akadyen joseph broussard beyoncé te rele nan onè manman li ki gen non nesans beyincé li gen yon pi gran sè solange knowles beyoncé gen yon vwa ki kouvri oktav ak te toujou yo te idantifye kòm poto mitan pou destiny s child klas magazin cove beyoncé setyèm lan sou lis li yo nan mizisyen pòp pi bon ba li nan pwen posib ki baze sou plizyè kritè sòti nan kapasite vokal li nan amoni se beyoncé mizik jeneralman dekri tankou r n b resan yo men tou genyen ladan l lòt jan tankou pòp funk hip hop ak mizik nanm nan lane li te pibliye premye albòm li dangerously in love tit yo pi popilè yo se crazy in love baby boy epi nauhty girl li se yon siksè entènasyonal yo ak te genyen grammy awards li te vann milyon kopi atravè lemond epi milyon nan etazini yo an gwoup la fann leve beyoncé lage dezyèm albòm b day albòm lan gen chante déjà vu irreplaceable epi beautiful liar li vann milyon atravè lemond albòm li twazyèm i am sasha fierce yo te lage nan yo vann milyon kopi atravè lemond e li gen ladan nan single ladies put a ring on it album lan ak selibatè li yo touche grammy awards kraze dosye a pou pi fò grammy awards te genyen pa yon atis fi nan yon seremoni sèl nan parèt albòm katriyèm li yo albòm lan vann milyon kopi atravè lemond albòm lan gen chante run the world girls best thing i never had countdown love on top an li te retounen ak senkyèm albòm sipriz li beyoncé li te vann milyon kopi atravè lemond nan yon semenn sou itunes yo platfòm telechajman epi milyon kopi atravè lemond nan mwa novanm li gen tit drunk in love xo pretty hurts epi partition beyoncé chante janvye nan nasyonal lan nan inogirasyon an dezyèm nan prezidan ameriken barack obama sou fevriye li t ap chante nan dezyèm mitan an nan super bowl xlvii li te vin nan moman an dezyèm pi a pou dezyèm mitan ak milyon espektatè i depi beyoncé viv avèk rapè jay z ak li te travay plizyè fwa avèk li nan dat avril beyoncé ak jay z te marye nan nouyòk sou janvye beyoncé te fèt premye pitit li yon ti fi ki rele blue ivy maladi viris ebola mve ou fyèv emoraji ebola fee se yon maladi moun pran ak viris ebola a jeneralman sentòm yo kòmanse de jou a twa semèn aprè moun nan pran viris la ak yon lafyèv gòj fè mal doulè miskilè ak tèt fè mal jeneralman noze vomisman ak dyare vini aprè epi fonksyònman fwa ak ren yo vin ap dejenere nan pwen sa a kèk moun kòmanse apsenyenanpil moun ka pran viris sa a lè yo touche san oswa dlo ki soti nan kò yon bèt ki enfekte sitou makak oswa chòvsourit poko gen ka yo twouve li simaye nan lè anviwònman natirèl la nou kwè chòvsouri yo pote ak simaye viris la san yo menm yo pa enfekte kou yon moun pran enfeksyon an yo ka bay lòt moun maladi a tou gason ki pran maladi a epi yo vin refè ka bay maladi a atravè espèm yo prèske de mwa aprè pou detekte si yon moun gen maladi a premyèman yo fè tès pou elimine maladi ki gen menm kalite sentòm yo tankou malarya kolera ak lòt fyèv emoraji viral avan pou konfime yon moun gen maladi a yo teste echantiyon san li pou antikò viral arn viral oswa maladi a li menm prevansyon gen ladan bese kantite fwa makak ak kochon ki enfekte simaye maladi a bay moun pou fè sa yo kapab teste bèt sa yo pou enfeksyon an epi tiye ak tere yo yon fason ki apwopriye si yo dekouvri maladi a li kapab ede tou lè nou kwit vyann byen oswa mete rad ki pwoteje nou lè nou manyen vyann menm jan li bon pou nou mete rad ki pwoteje nou ak lave men nou lè nou kote moun ki gen maladi a moun k ap trete echantiyon ki gen likid ak chè moun ki gen maladi a dwe pran anpil prekosyon pa gen okenn tretman an patikilye pou maladi a efò pou ede moun ki gen enfeksyon an gen ladan swa bay moun nan terapi oral reyidrasyon dlo ki yon ti jan dous ak sale li bwè oswa sewòm to mòtalite maladi a wo anpil souvan li tiye ant a moun ki enfekte ak viris la premye fwa yo te idantifye mve sete soudan ak repiblik demokratik kongo jeneralman maladi a deklannche nan lafrik sib saryèn depi lè yo te idantifye li pou premyè fwa jiska pi piti pase moun te konn enfekte pa ane jiska jounen jodiya a pi gwo deklanchman ki janm genyen se deklanchman ebola nan afrik de lwès ki kontinye ap touye moun nan moman sa a epi li afekte gine syera leyonn liberya epi pwobableman nijerya depi out te gen plis pase ka yo idantifye y ap fè anpil efò pou devlope yon vaksen men poko gen youn ki egziste malavoi se yon gwoup franse mizik kreyòl matinik ki te kreye nan malavoi te orijinè matinik espesyalman fòd fwans ki mete ajou avèk siksè biguine mazurka kadriy elatriye avek kontribisyon yo nan salsa djaz latin ak mizik kiben tout moun a ke yo te dekore avèk yon seksyon enstriman akòd ki fè tout idantite gwoup la li fèt nan violonis mano césaire jean paul soïme ak christian de negri yon drummer denis dantin ak yon basist marcel rémion malavoi te yon varyete de kann ak tou non an nan yon lari yo sou zile goree nan kòt la nan senegal kote esklav yo kite pou amerik yo depi ane yo fòma a gwoup konsiste de twa oswa kat vyolon yon vyolonsèl yon chantè ak de korist ak yon seksyon ritm klavye bas tanbou pèkisyon sepandan malavoi se tou li te ye pou kolaborasyon li yo ak lòt gwo mizik karayib la tankou dédé saint prix kali tanya saint val edith lefel beethova obas alan cave ak jounalis marie josé alie nan mitan lòt moun mizisyen yo pi byen li te ye nan gwoup sa a yo se ralph thamar paulo rosine ak pipo gertrude malavoi se avèk kassav gwoup la pi gwo nan zile matinik ak gwadloup ane sa yo gwoup la jeneralman fè chaje nan peyi byen lwen kòm japon nou ta dwe tou mansyone mizik fim ri ka nwar rue case nègres pa euzhan palcy ki baze sou woman an eponim pa joseph zobel dani rodrik ki fèt out nan istanboul se yon pwofesè tik nan entènasyonal ekonomi politik nan john f kennedy lekòl la nan gouvènman nan inivèsite harvard li se rekonèt nan ekriven ekonomi entènasyonal osi byen ke devlopman ekonomi ekonomi rechèch li focuses sou pwoblèm ki gen nan kwasans patikilyèman poukisa kèk kalite gouvènman yo ak règ politik gouvènman an yo gen plis siksè pase lòt moun sa a se youn nan opozan yo prensipal nan tèz akademik ki fè komès lib faktè a obligatwa ak esansyèl pou devlopman ka pozisyon li sou limit yo nan règ la nan komès lib nan wachintòn konsansis nan dwe rezime pa deklarasyon an ke si komès lib se solisyon a pi bon nan mond lan ideal nan teyori estanda ekonomik mond reyèl la se lwen soti nan ki idealman ak sa a vle di ke règleman altènatif kapab gen plis efikas pase pi bon kalite komès la gratis rodrik se afilye ak biwo nasyonal la nan rechèch ekonomik sant pou rechèch politik ekonomik londr sant pou devlopman global enstiti a pou ekonomi entènasyonal ak konsèy sou relasyon etranje cfr li se yon pati nan gran konsèy la syantifik nan lavil la nan pari nan ekonomi li se coeditor la revizyon la nan ekonomi ak estatistik pami prim l yo li te resevwa pri la pou avansman limit léontieff nan te panse ekonomik nan julius caesar bc bc te yon sitwayen otè jeneral ak remakab nan pwoz latin nan nan bc seza crassus ak pompey ki te fòme yon alyans politik ki te domine politik women pou plizyè ane tantativ yo nan ramase pouvwa a taktik popilè yo te opoze pa klas dominan yo konsèvatif ki nan sena a women nan mitan yo cato ki pi jèn nan ak sipò nan souvan nan cicero viktwa seza nan lagè yo fraïsse konplete pa bc pwolonje teritwa lavil wòm nan chèn angle a ak rhine lan seza tande kòz te vin premye jeneral women an sou yon kwa tou de lè li te bati yon pon atravè rhine lan ak fèt envazyon an premye nan grann bretay leonardo da vinci se yon enpòtan atis italyen ki te travay nan peryòd larenesans li te divèsman rele papa a palèontoloji iknoloji ak achitekti e se lajman konsidere kòm youn nan pi gwo pentr yo nan tout tan pafwa kredite ak envansyon yo nan parachit la elikoptè ak tank li epitomize ideyal la renesans imanitè anpil istoryen ak savan konsiderasyon leonardo kòm premye egzanp nan jeni inivèsèl la epi li se lajman konsidere kòm youn nan moun ki pi divèsifye talan janm viv dapre atis istoryen helen gardner sijè ki abòde lan ak pwofondè nan enterè l yo te san yo pa presedan nan istwa anrejistre ak lespri li ak pèsonalite sanble nou superhuman pandan y ap nonm sa a tèt li misterye ak aleka marco rosci note ke pandan ke gen anpil espekilasyon konsènan lavi l ak pèsonalite wè l nan mond lan te lojik olye ke misterye e ke metòd yo anpirik li te travay yo te ti kras òtodòks pou tan li leonardo te e se ki renome sitou kòm yon pent pami travay li yo mona lisa a se pi popilè a ak dènye soupe a ki pi repwodwi penti relijye a tout tan tout tan desen leonardo a nan nomn de vitruve vitruvian la tou konsidere kòm yon icon kiltirèl ke yo te repwodwi sou atik tankou varye kòm pyès monnen an euro ak liv li te yon pent skiltè architèk ekriven powèt mizisyen ak syantifik neil armstrong ki fèt out nan wapakoneta ohio epi ki mouri out nan cincinnati ohio se yon astwonot ameriken li se premye moun ki mache sou lalin nan lane pandan misyon espasyal apollo xi neil alden armstrong out nan wapakoneta nan ohio nan yon zòn riral nan middle west li se pitit gason stephen koenig armstrong ki te fèt nan peyi etazini an e li te mouri an ak viola louise engel ki fèt nan iland nan e li te mouri an fanmi li gen yon orijin ekòsè pa papa li clan armstrong nan langholm li te mete yon moso tartan tradisyonèl pandan misyon an apollo ilannè ak alman granparan matènèl soti nan ladbergen pa manman li papa li se yon oditè pou leta ohio ak manman li se san pwofesyon fanmi an te deplase souvan pou yo swiv devwa divès stephen armstrong nan zòn nan pandan kenz premye ane li yo neil ap viv nan ven diferan lokalite li se pi gran an nan twa frè ak sè ki gen ladan sè li june ak frè li dean fanmi an deplase yon dènye fwa nan nan wapakoneta kote li rete finalman wod jeine chanmbe intèrnasyónal la jeine chanmbe intèrnasyónale ahyti jci ahyti feid pârtia khi pou yeou vaste mouveinman intèrnasyònal khi preind pârt pou preincipe khe jeine io say yeo khi vecteir io khi pou changjeinman pozitif pou développeinman n an socyétéa preizan n an plys khi pou payï èh konmpteid su kh èkh meinmbe io n an travèry mounde lan jci vizeid n an développeu qalité io khi pou leader ha khi pou responsabilité socyale la khi pou eintreiprénariat ha èh khi pou solidaritéa pou fary avancei socyétéa jci ahyti seid preizeintei su touth tèrritoyra nasyónal la èh konmpteid prèskhe khi pou meinmbe io pou équipe touth postiulan io khi pou jci ahyti ha yeo jweinnay debanne fòrmasyon io su mouveinman jci procédiure io pârleinmeintaire io èh meithé n an traèvail khi pou pwojèt nous avons la démocratie au cur les principes démocratiques sont au cur de cette organisation de jeunes dont les valeurs humaines sont inspirées du credo jci les rencontres réunions et assembles générales de la jeune chambre internationale sont organisées grâce à un procédé et techniques démocratiques la procédure parlementaire une technique permettant la prise de parole équilibrée et la mise en valeur des opinions individuellement et sans discrimination aucune la jeune chambre internationale se veut tre le modèle d organisation basé sur les principes de la démocratie dans une société divisée sur tous les points et dans laquelle le consensus de déblocage pour le bien tre reste difficile le jeune chambre veut véhiculer ce message dans ses actions nous devons oser nous communiquer bien que nous soyons d origines sociales différentes nous devons jeter entre nous les ponts du dialogue constructif et libérateur nous sommes une organisation de jeunes citoyens engagés a la jeune chambre nous avons fait le constat que ce pays représente une mine de richesse il est en effet riche en talents en jeunes entrepreneurs actifs encore épris par le civisme et le bien collectif pour ne citer que ceux là les témoignages sur l engagement bénévole des jeunes haïtiens pour le bien commun sont forts et tout cela donne espoir qu haïti va changer car le dynamisme de la jeunesse est la garantie d un futur meilleur les membres de la jeune chambre sont de ceux qui croient que l engagement social et bénévole est une arme redoutable de développement a travers l engagement bénévole ils acquièrent les compétences qu ils peuvent mettre à profit dans leur vie de tous les jours de leur parcours professionnel et social de à les structures de base du mouvement sont implantées en haïti le mouvement s impose entant que force de proposition et d alternative à la population jeune du pays la jeune chambre internationale haïti est cette association des opportunités elle veut contribuer à la promotion de la citoyenneté active qui fait de l individu l objet et la fin de toutes les décisions au sein de la société liste des presidents de la jci haiti michel anne frederic degraff rele michel degraff se yon lengwis ayisyen li se yon kreyolis ayisyen ki fè pati konsèy administrasyon journal of haitian studies li se yon pwofesè nan massachussets institute of technology yon gwo inivèsite amerikèn nan domèn teknoloji branch ekspètiz li se lengwistik lang kreyòl yo li se yon moun ki batay anpil pou rekonesans kreyòl ayisyen tankou yon lang total kapital an li resevwa yon finansman milyon nan men national science foundation yon fondasyon syantifik amerikèn pou entwodui materyèl an kreyòl sou entenèt nan edikasyon syans ak matematik ann ayiti degraff te diplome nan university of pennsylvania ozetazini kote li resevwa yon doktora nan syans enfòmatik anvan sa li te etidye syans enfòmatik nan city college of new york nan nouyòk li rive nan city college soti ayiti an li vin enterese etidye lengwistik nan yon estaj nan bell labs nan new jersey yon eta ozetazini nan lane degraff se yon manm akademi kreyòl ayisyen alice garoute non nesans alice thézan ki mouri oktòb sete yon sufrajis ayisyèn ak yon konbatan dwa fanm annayiti anvan li rann dènye souf li an li te mande pou yo met flè sou tonb li jou fanm ayisyen resi rive gen dwa vote pandan fanm ann ayiti tap goumen kont lokipasyon blan meriken la li te yonn nan fondatè ligue féminine d action sociale lig fanm pou aksyon sosyal nan lane ak prezidan lig sa a kòmanse an li te plede anpil ak fè diskou pou dwa fanm nan asanble nasyonal la kote li te raple lejislatè yo ke ayiti te siyen plizyè konvansyon sou zafè dwa fanm féquière lucien ki fèt desanm nan pòtoprens ayiti se yon mizisyen ak chantè ki aktyèlman nan gwoup volo volo de boston féquière lucien pran nesans desanm nan pòtoprens paran li ayisyen philistin lucien ak elizabeth bellevue li fè etid li nan ak grégoire eugène anvan li pati pou etazini nan laj zan féquière te trè enterese nan aprann jwe gita ak chante lè li te gen zan ak nan klas yèm paran li te deside pou li ale fini etid li aletranje féquière pase mwa nouyòk anvan li te vin ateri nan vil boston kote ki gen meyè lekòl ak lòt opòtinite nan lane gwoup volo volo te chèche yon lòt chantè pou ranplase ti manno yon zanmi te rekomande féquière kòm yon jèn atis ki tap evolye nan kominote a gwoup la te mande pou féquière vin fè odisyon gwoup la ofri li pozisyon chantè pou gwoup entènasyonal sa a depi lè sa a li te gen zan féquière lucien chante plizyè albòm avèk volo volo de boston ak lòt gwoup kòm envite li chante sou plizyè mizik popilè li chante sou albòm la nature nou nan route karat gold ak yèm anivèsè mizik popilè yo se do it fè kow sekwé ayanman nou nan route mélodie minouche party time gason pale haïti yon sèl volo lòt gwoup li chante kòm envite racines koneksyon atis la toujou nan gwoup la kòm chantè konpozite ak chèf egzekitif le w pa gen manman w tete grann minis lan ki pou ekonomi e ki pou tout finans yo gentan estime ke defi a pou ayiti se jere grandisman wonivo sandwèlong byen repati e patikilyèman rich nan anplwa k ap dire e nan resp mère dwa moun byen peye pou satisfè bezwen yo ki pou popilasyon an alawonnbadè e ki pou jenès patikilyèman kote grandisman sa ye ki gen de chif yo ke nou rele ak tout ve nou yo e ki sèl appou li menm ki pou soti n nan sitiyasyon anwo pa monte anba pa desann peyi a twouve l plonje depi si lontan yo ke l te mande li menm tout pandan l fè konnen ke chantye a rete tennfas m laleau montre ke objektif la ki pou asiz ki fèt nan montana tout e mars se pou antre nan refleksyon sa a ki nan kad trè presi pou yon preparasyon ki pou bidjè malèpandye l gentan siyale li minis wilson laleau se pou reflechi ansanm e pou fè tout sòt pwopozisyon yo pou refonde modèl ekonomi nou an nan sa n gen nan dyakout nou fè sa n ka fè selon nou menm ak pwop ide nou e fason n ka antre yo nan fason n ap prezante rannman tèm grandisman an objektif lan pou kontinye l ap di se pou egalman yo kapab detèmine aksyon yo e refòm yo ki priyoritè ke l kapab nan domèn yo ki transvèsal ouswa ke l ta kapab plis retchita anndan sektè yo ki se yo ki pral akselere e anplifye rezilta yo nou eskonte a gentan ajoute minis lan ki pou finans yo li pa t ale bèkèkè san l pa t adrese l ak yon konfrè l ki gentan fè l konnen se ogmante taks ki lakoz bidjè la pa t adopte a gwo ajantye a ki pou repiblik la gentan notaman souliye ke adopsyon an ki pou you politik tarifè apopriye se yon kondisyon esansyèl pou atire toutbann envestisman yo ki pou kalite e kreye pakèt anplwa yo lè chat pa la rat pran kay anbasad ameriken an anonse ke apati de lendi fevriye la to pou chanje lajan an pou frè yo k ap pèmèt yo trete dosye yo ap pase nan montan rive nan goud yo pou dola ameriken anbasad la pwosede ak yon evalyasyon peryodik ki pou to yo ki pou chanj lan lete fikse e li menm li efektye yon bann ajisteman yo lè sa se nesesè alatreka pou lave kay tè aktout sa sot fèk varye yo pou to yo ki pou chanj lan frè yo ki pou trètman an dosye pou viza yo ki pou touris la ki pou afè yo sa a yo ki pou manm yo ki pou ekipaj viza yo ki pou etidyan yo viza yo ki pou tranzit e menm ke viza yo delivre pou echaj kiltirèl yo yo ap pase nan pri goud yo frè yo ki pou trètman dosye pou viza yo ki pou sejou tanporè apwouve pa imigrasyon ameriken an ap pou goud yo frè yo ki pou trètman dosye ki pou viza yo pou fyanse yo ap pou goud yo ekstrè sa a ki pou not anbasad ameriken an gentan leve plim sou do près ayisyen an lemoine bonneau nan editoryal li a ki pou fevriye nan nouvelliste deplore lese ale san fren ke anbasad la gentan pran pou l fikse pwop to l yo pou chanj lan sou tè ayisyen an dwa a ki pou fikse tout frè yo pou trètman dosye yo ki pou postilan yo dezire yo gen nan men yo yon viza s ak nou konnen nan tout misyon diplomatik yo ki prezan yo sou teritwa a men nan ka sa inisyativ ki pran pa anbsad sa a pou l anonse yon to ki pou chanj lan nan medya yo montre franchman lafimen vin met mèt kay deyò paske to pou chanje pa l la pi wo pase to ki pou referans bank santral la sa ta ka kreye panik nan nivo ki pou mache ki pou chaje lajan an atravè tout peyi a te regrete li ekonomi enstab goud la vin san valè prewokipasyon yo ki pou m bonneau se yo k pi parèt jis lè w ap gade si sou plan politik e ouswa diplomatik desizyon anbasad la ka poze youbann pwoblèm yo sou plan ekonomik li koresponn nan yon senp pyekoutprandevan atansyon pa kapon pou to yo ki pou chanj lan k ap vini ki jan sa pral ye yon senp previzyon ka bay rezon an li tradui konpòtman ki pou majorite latriyo ajan ekonomik yo menaj antrepriz ouswa òganizasyon non gouvènmantal e menm gouvènman yo nan sitiyasyon ke yo pa konnen anyen sou evolisyon ki pou you varyasyon k ap bay goud la enpòtans ajan sa a yo eseye jan yo kapab pou pwoteje tèt yo kont boukannen glas yo ki pou to yo nan zafè chanje lajan an si yon moun vle konprann rezon an lè pyekoutprandevan sa afiche yon tandans men wotè sa fè n al gad pou kisa lè n gentan obsève nan dènye àne sa a yo peyi a se an dola l ye jis goud la se makiyaj de tanzantan w ap gen bezwen makiye plis ekonomi ayisyen an se bwat makiyaj la mennaj yo vle gade epay yo a ann dola yo pou evite ke yo viktim pandan goud la ap san valè a pou w konprann byen fonde ki pou demach yo a li bon pou gade tanzantan evolisyon an ki pou to yo ki pou chanj lan nan you ale pou trant dènye àne yo bout jis nan septanm anvan kou eta a pran ak militè yo yon moun t ap bezwen nan mwayèn sèlman goud yo pou you dola ameriken dizan pi bonè yon moun t ap bezwen inikman goud yo sa vle di ke si nan lè m te fèt papa m ta ouvè yon konpt nan non m ann dola ameriken yo avek yon montan goud yo sa t ap fè dola ameriken yo jou l fè depo a avek you to yo ki pou enterè ànyèl chak àne sou depo a àne pita m tap gen nan men m you sold ki pou dola ameriken yo sou konpt mwen an si se ta kounya depo a gentan te fèt ann goud yo avek to yo ki pou kounya goud yo pou you dola to yo afiche pa bank komèsyal yo vandredi ki te mars menm avek you to ki pou enterè pa àne sou konpt ki pou epay mwen an ann goud yo m t ap gen nan men m ke dola ameriken yo montan sa t ap reprezante sòm lan ki kapitalize sou àne yo ki pou goud yo nan you to yo ki pou taka goud yo divize pa diferans lan se gwozafè pèt la t ap pran atò you ouvèkò sepatapzafèpiti si papa m te gen opòtinite a ki pou depoze youbann milyon yo ki pou goud yo sou konpt lan pou bagay la pa vin deraye twòp mwen neglije efè a ki pou lavichè mal sele k ap foule konsa pou pwoteje tèt yo yo menm kont lajan pèdi sa a ki pa ti zafè mennaj yo tounen yo pi plis bokot depo yo ki ann dola ameriken yo dènye bagay sa a yo rapote joseph harold pierre nan site ki pou estatistik yo ki pou bank entè ameriken pou devlopman bid se yo k pase milyon yo nan milya dola yo depi rive korespondan ak e ki pou total ki pou depo yo pou de àne sa a yo lè aktout antrepriz yo ouswa òganizm yo tankou anbasad ameriken an olye pou l kenbe epay li a ann dola yo yo eseye fè pyekoutprandevan pou tout wose ki pou to yo ki pou canje kòb la pou evite pèt yo resèt yo ke sa ka okazyone li tande atò pou l devanse mache a e otorite yo ki pou monnen an yo lè l itilize pwop to yo ki pou chanje lajan an toujou lajman pi wo ke to yo ki pou mache a komèsan yo avanse trè souvan kom rezon ouswa prtèks lefètke si yo pa mete to pa yo a pi wo ki pou chanj lan yo pap ka anmezi pou renouvle anplen estòk yo a sizanka kote to yo ki pou chanj lan sou mache a efektivman ta ogmante amaro rodrguez felipe y tejera machado rele amaro pargo ki fèt me nan san cristóbal de la laguna zile canary epi ki mouri oktòb san cristóbal de la laguna te yon kòsè panyòl ki te popilè anpil li te fèt nan vil san cristóbal de la laguna nan tenerife peyi espay lè li te jèn li te dedye li a komès esklav afriken ke li te konn vann nan karayib pou travay sou plantasyon sik tout aktivite amaro pargo li te fèt sou lotorite wa peyi espay pou rezon sa a lè li te pran bato lènmi trezò li yo te voye nan peyi espay amaro pargo te gen yon gwo amitye ak relijye nan sè mari nan jezi sor mara de jess ke li te kòmanse pwodui travay nan charite amaro pargo te deklare hidalgo nòb nan madrid ak te mouri nan pwovens li kote li sou oktòb li te antere li nan abèy a nan santo domingo nan vil la menm paske batay la kont angletè ak peyiba yo amaro pargo te konsidere kòm yon ewo nasyonal la pou exteinsyon an n reilei too graenmaire yeou mànyèl aussoy einseinmbe doqiunman io khi décriak touth règue io khi graenmaticaly io kounjugaezon veirby aguen ak veirby tiu artik deifyni placeid aprei adjectif lan taank koo papa ha mari ha mein kougn existé kh èkh pwoblènme plys khe lan seid artik pou nom masculein souvan son créole la ak leingue ahytian ha pâ meinme seid pâ forcenman s ow hou ou teindéa seid exactenman zha pou w hou ou écrira taank koo madanme l ah son an seid madanm lan mein artik lan seid pou nom masculein la ah pou fénminein kounmparativynman ak francéa lan seid le ah seid la fr le père ht papa ha fr la mère ht manman an ht ha seid fr le ahytian graenmaire leingue mwein d ahatti ahytian ha seid einseinmbe graenmaire gjeineiraly graenmaire gjeineiraly la seid nom ha khi ancien khi pou leinguistik gjeineiraly khi étiudyed loy io khi p gjeineiraly io khi pou leinguagjy la éclairé pâr loy io khi pou fhyzik la khi pou fhyziologjiah khi pou psycologjiah khi pou sociologjiah etiude la khi pou fhilologjiah antreid n an differeinty fòrme io khi pou graenmairy io n écrit ll l han l aira èh dépassay yeo n an étiude la khi p largje khi pou rapport io khi pou leingue lan n an inteligjeincy hunmain ha syntaxy graenmaire fòrmèly graenmaire univèrsèly graenmaire khi pâ n an kountèxy la leinguistik èh n an infòrmatik princypaly graenmaire pâr leingue graenmaire khi pou almandy graenmaire khi pou bulgariah graenmaire khi pou esperanto ah graenmaire khi pou ahytianna ah rectifycasyon io pou òrtografhik io deiclynaizon khi pou grèk ancien graenmaire italyenna pwonom io khi pou pèrsonnèly io pou japon ha deiclynaizon io khi pou latiny io kounjugaezon latiny io suffixy ei veirby io khi p popiulaira jean jacques dessaline pâ gaan histohà kh p bèl pâsei histohà kh pou hayti ha raizon seid preinmyei fohà n an histohà zha faith esclave strategjikhman porte la viktohà su crinme kountry hunmanitéa èh s d khe juistyce pâ douei faith graenmaire ahytianna ah seid einseinmbe règue io pou n suivy n an pârlei ak écrit zha èkh ahytian graenmaire ahytianna graenmaire ah seid étiude systènmatik khi pou eileinman khe n nomei too leingue yeon leingue seid yeon systènme khi pou signy leinguistik io wod instriunman vocaly io écritiure grafhik io aussoy leingue khi pou signy io gjstiuèly io khi pèrmèt konmunicasyon hante indyvidiu io graenmaire preiscryptivy nòrmativy graenmaire preiscryptivy la étiudyé règue io khi réhissay yeon leingue bail èh pèrmètay yeo kounstruiry banne zha mound apy diry yeo khe reconnun pou kòrrèct io pâr locuteir natify io khi pou leingue zha a ad leingue lan gaan pluzyeir discypliny io khi étiudyay yeo son io èh pwononciasyon fhònétik fhònologjie ortofhònie mot io mòrfhòlogjie leinguistik ortoépie ortografhie fhrazy io èh pwopozisyon io graenmaire syntaxy lan graenmaire fòrmèly leinguistik lan èh infòrmatik la yeo utilyzay nosyon an khi pou graenmaire fòrmèly khi précizeid règue io khi pou syntaxy la khi pou yeon leingue graenmaire histoherik graenmaire histoherik la deicrit èh kounmpareid état io khi pou yeon meinme leingue n an épòk khi pou differeinciay yeo ly étiudyed yeon leingue n an deivloppynman ll l lan marké pâr yeon suite khi pou changjenman an io èh transfòrmasyon leinguistik io graenmaire kounmparativy la graenmaire kounmparativy la étiudyed èh kounmparé differeinty leingue io khi dérivay yeo de yeon lotd leingue origjynaly touth mound kounnein leingue arawak io renmountay yeo n an bouth karayibe la leingue fongbé éwé io anmerindyen io sanz bliyé latein grèk èh ak sancrit ha graenmaire gjeineiraly graenmaire gjeineiraly la seid nom ha khi ancien khi pou leinguistik gjeineiraly khi étiudyed loy io khi p gjeineiraly io khi pou leinguagjy la éclairé pâr loy io khi pou fhyzik la khi pou fhyziologjiah khi pou psycologjiah khi pou sociologjiah etiude la khi pou fhilologjiah antreid n an differeinty fòrme io khi pou graenmairy io n écrit ll l han l aira èh dépassay yeo n an étiude la khi p largje khi pou rappòrt io khi pou leingue lan n an inteligjeincy hunmain ha wod too artik kounnèxy syntaxy graenmaire fòrmèly graenmaire univèrsèly graenmaire khi pâ n an kountèxy la leinguistik èh n an infòrmatik graenmaire io khi pou leingue io princypaly graenmaire pâr leingue pwopozisyon graenmaire pwopozisyon io subòrdonnein relativy rectifycasyon io pou òrtografhik io pwonom io khi pou pèrsonnèly io pou japon ha kounjugaezon latiny io suffixy ei veirby io khi p popiulaira graenmaira d ahatti ahytian graenmaire ahytianna ah seid einseinmbe règue io pou n suive n an pârlei ak écri zha khi ahytian alfhabet ahytianna ah gaan leittre io a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z leittre zha a io servi pou rthografh leingue écrite la mein alfhabet leingue pârléa aussoy créole ahytian gaan leittre a à â an b ch d e é è en f g h i ï in k l m n o on or ou oun p r s t v w y z pwónom deifiny io mw mwein hou l i pwonom indeifiny io yeo say n hou io io io n taank koo mw new york mwein mianmi hou boston ahyti l i indeipeindan yeou pwonom deifiny aussoy indeifiny placei douevan yeou nom mw ahytian mwein n an payi m pay anm pwónom pèrsonnèl io yeo say mu m ou li noun nwouh yeo pwónom pèrsonnèl relativy io yeo say mwein èkh mweink ou èkh ouk li èkh lik nou èkh nouk nwou èkh nwouk yeo èkh yeok pwónom absolu khe artik deifiny io yeo say an ah ha la lan masculein pluryèl io pwónom relatif khi khi èh s d khi khi film ou apgardé laad khi zha y l vleid kougnéa zha ow hou ou vlé khi èh s d mound khi frappé porte la fort kounzha khi èh s d khi dépozé sac liah su banc an zha khi guenllein n an boite la apprehend ni nunc utilyzasyon adjèkhtif ak pwónom intèrwogativy io pou pozei qestion adjèkhtif intèrwogativy io toujouh douevan nom io détèrminay yeo khi khi èh s d khi l èh s d pwónom intèrwogativy io kaepaebe douevan seid yeou vèrby yeou pwónom pèrsonnèl aussoy douevan pwónom relatif khi pwonom intèrwogativy io yeo say khi èh s d zha khi zha khi l èh s d taank koo khi l èh s d khi laad n an leingue ahytian ha gaan driez auxilyaire aguen pouttre tiu aguen mod indycatif teinmp preizan pouttre mod indycatif teinmp preizan taank koo yeou fhraze seid yeou gwoupe mot khi douei fary sens l i doued toujouh kounmancei ak yeou leittre majiscule l i doued finy ak yeou point guenllein zha a io reilé fhraze vèrbal khi vleid di fhraze khi gaan yeou vèrby aussoy pluzyère vèrby khi konjugué guenllein too fhraze nonminal zha vlei di fhraze khi pâ gaan vèrby laddan ll l noun utilyzai yeou fhraze nonminal pou noun écri yeou titre yeou slogan yeou fhraze exclanmativy yeou fhraze intèrwogative n an leiceon driez ha n apjweinne rèste règhue io leid l i mountreid zha mound n an beitte la aussoy baegail la yheid yeo reilay y l preidyca khi pâ mountrei activytéa leigb vèrby la mountreid yeou aktion aussoy yeou activyté yeo reilay vèrby zha vèrby aktion aussoy preidyca khi mountrei activyté taank koo seid joued rwle preidyca ha l i bail plys preicyzion su mot zha a io advèrby io kaepaeby indyqué adjèkhtif intèrwogativy io douevan ta ka yeou vèrby yeou pwónom pèrsonnèl aussoy douevan pwónom relativy khi pwónom intèrwogativy io yeo say khi l èh s d khi èh s d zha khi zha adjèkhtif quardinaly io toujouh douevan nom io détèrminéa l i indyqued too nunmérwo ha taank koo li reiteid n an nunmérwo quatre veingt douzy lan adjèkhtif nunméral ordinal bail n an khi l ordry yeo ranjay mound beitte aussoy baegail yeo kaha soit pou kounmpt io taank koo li ceinquyenme n an classe la aussoy douevan yeou nm taank koo li abiteid n an driezyenme kayi khi su main dreoite la deirryère yeou voyèl zaffayre y l pwónom deinmonstrativy io yeo say zha zha ha zha ah zha a io pwónom possessivy khi formé ak part plys pwónom pèrsonnèl io epi pârfoy noun kaha meité artik deifiny la lan ha ah an io deirryère pwónom pèrsonnèl lan part mwein io part ow hou io part l i io part n hou io part n w hou io part io part m io pou pluryèl gaan yeou seil pwónom relatif khi ak yeou seily pwónom absolu khe khi servi pou meithé an relasyon driez nom yeou nom ak yeon adjèkhtif yeou preipozisyon seid yeon mot aussoy yeou gwoupe mot khi nécéssayre anmpl l y maryed yeou gwoupe mot ak gwoupe kounmpleinman ll l an mein kh èkh preipozisyon ak anddan anvan peindan avèk su eintry anmba déhory aprei pârmi buord sanz douevan su koété depi selon pou pouttre zha n an deirryère n an mi teinmp tooprei arreibuod loin yeou konjonxyon pou koordinasyon seid mot khi maryé driez mot meinme natuire meinme espèce aussoy encore driez gwoupe mot khi guenllein meinme wle n an yeou fhraze mein kh èkh konjonction pou koordinasyon ak epitoo epi mein too èhapourtan kounzha mein ni aussi non aussoy oubyen cepeindan hou avèk yeou konjonxyon pou cibuordinasyon seid mot noun jwainne pi souveint n an kounmanceinman yeou fhraze khi gaan driez pârti yeou virguyl séparé mein kh èkh konjonxyon pou cibuordinasyon appèrne far èkh anvan depi gjeinre koo leigb meinme si si peindan pou pârs d khe puiskhe khi l heir pou duré hr khi l ère pou duré ceint an io khi leigb pou monman an leigb w hou ou pozé qessyon kounman khi gjeinre douevan gwoupe sujet ha ak vèrby la gwoupe mot khi bail reponse lan seid yeou kounmpleinman circonstanciel khi indyqué khi gjeinre ou jweinne discour direct la surtoo n an dialogue l i rapporteid pârwole mound n an sanz yeo pâ chanjay enrien laddan pou zha ou servi ak sign ponctuasyon driez point ak guinmet io leigb seid pluzyère mound kh apy pârlé ou meité yeou tiret chaàk foy douevan chaàk pârti dialogue la mound io yeo di n an discour indyrect la seid auteira khi rapportei ak mot part ll l pârwole mound n an teid di ha leigb zha auteira pâ utilyzei ankheinne sign ponctuasyon an pârticulyei k pâ doued douievan ankheine kounsonny ni douievan e i salman douievan kewozeiny kilonmeitry khi khe khrist creiten creytiny koholei cwoulei kouri kahalei creytiny nan creiten ha touth nom khi pâ respectei règue zha doued hante parantheizy a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z leitry zha a io apy reity n an rwle io taank koo c pwónoncé taank koo s douevan e i y taank koo k douevan a o u exzanmpy vaccabon accèy mòndlan ton ha gravi laad mountrei mound zha ad l apy pârlei pi larje ankheine voyèl pâ doued douevan m si l i faibe fore y l kounmbineid ak n ni n pâ doued douievan b p exzanmpy inmbein anmericain anmericàny anmè l anmè lanmera âmérik latine yeon kounsonny l i faibe leigb ll l deirryère yeou voyèl faibe taank koo koutp kòup kòupé koutp point accein io accein force accein faibe accein hounsi force an en on voyèl force ankheine luotd voyèl faibe pâ doued deirryère io taank koo annéy annéa benneydicsyon yeo pwonom personnèl io pwonom senmatik baegail la singulyé aegayi io pluryèl affara deinteirminan affary io pluryèl mot khi kounmanseid ak af of doublei io f la affahafy affré affrajélé woté afrik afwo afrikein afrikàny mot khi kounmanseid ak anmp doublei io p ha woté anmpouly vocabulaira fanmi matrinmònyal papa manman ak ti mound io fanmi pareintal lépèra granne tantine tonton kouzein kouzine graenmaire ahytianna ah seid étiude la khi pou règue io khi fòrmei leingue zha a ad fore èkh gaan disteingusyon hante graenmaire deiscryptive èh graenmaire nòrmativy la dihi too preiscryptive preinmyéah bail teith ly pou objeicktif pou y l décriry èh khi pou nalyzei structiury io èh particularité io khi pou leingue ahytian ha de yeon point khi pou wod ak leinguistik graenmaire deiscryptive la khi pou ahytianna ah gaan t ow n an joud zha a io pwofiteid touthbon khi pou deivloppynman khi pou leinguistik la khi pou mound meinme épòk la qitt zha y l ta yheid ha khi n an donmaine khi pou graenmaira èkh pou text la èkh pou pragmatik aussoy èkh pou senmantik rénouvléak èh affinéak kounzha too kounmpréhensyon ha pou baanne mécnizmy io khi pou ahytian ha graenmaire nòrmativy la gaan t ow n an zha pou n wod pou objet règue io khi pou parlei kòrrèk la seid s ak fary n wod inmportancy lan n an jaé anmpl mound pou byen kounnein règue io khi pou graenmaira khi gouvèrnay changjynman zha a io pou exprinmé y l kòrrèctenman pdaplong oralenman khe n an écrit graenmaire zha a ad pâ gaan preind s ak pou fein scyentifyqen lan mein gaan t ow seilynman pou but pou y l dihi kounman pou n exprinmei n byen khe graenmaire deiscryptive la sorti n an leinguistik fore n distinguei y l n an leinguistik gjénérale la khi gaan t ow pou objet fhénonmèny leinguistik io khi preizan na n différeinty leingue io athors khe graenmaira khi pou ahytianna ah sortihi n an leinguistik applikéah s ak vle dihi pou étiude la khi pou yeon leingue pârticulyé ortografhy la khi pou nom ha varye n an gjeinre èh n an nounmbe aussoy verby la n an founxyon khi pou sujet liah kh èkh règue io khi pou kouncèrnan partie jo khi pouu discoury io n teindei einseinmbe khi pou banne classe io khi pou mot io khi kounmpozay yeon leingue driez mot io khi apparténnay yeo àk meinme classe lan leigb khe yeo kaepaeby anqielqiessòrty reinmplacé io yeoune lan pâr luotd lan n an yeou fhraze sanz khe fhraze la pâ syspanne l y seid baegail kòrrèkt graenmaire khi pou ahytianna distingueid onzy classe io khi pou mot io nom io pwonom io adjectify io artik io èh verby io èh six invaryaby io reitwospectivy io veirby pont io adverby io prépozisyon io kounjonxyon io khi pou koordinasyon èh khi pou subordinasyon èh interjexyon io kaepaeby anqielqiessòrty étiudyay anmba aspect ha khi pou mòrfhologjie ah variasyon ioah aussoy flexyon io khi pou syntaxe la èh khi pou sénmantik ioah yon absè se yon enfeksyon li fòme yon kavite ki plen ak pij yon absè se wouj douloure cho anfle ou ka wè soti anndan l yon likid lè ou peze sou li espas ki la alantou abcess la wouj epi li se anfle yon pyè emowòyid se yon absè ki fòme nan po la pafwa abse la gen yon cheve yon absè se yon enfeksyon bakteri anpil bakteri ka lakòz enfeksyon an yon enfekson ka gen landan l plizyè bakteri diferan staphylococcus areus se bakteri yo ki pral lakòz yon abse pi komen pafwa yon parazit ka lakòz yon abse yon absè ka fon anndan kò a ou ka jwenn li ak ultrason ak yon eskanè cat si ou gen yon zo do pwoblèm ou gen yon pi gwo chans pou gen yon zo do ni dèyè absè sa te kapab fè koze pa itilize steroyid pou geri a tonbe yon absè geri lè li ouvè ak lè pij sa a vide antibyotik tretman nan bouch pa sanble pot yon gwo solisyon blesi a pral geri pi vit si li fèmen apre yo te fin vide koupe ak kannal ki gwo bouton an se estanda tretman si bouton an gen yon bagay sipèfli ladan l li dwe ranvèse twal sa se cho ak mouye yo souvan soti sou gwo bouton an aprè li jete antibyotik gen tretman ki pa komen yon nonm ka bezwen tretman antibyotik si li genyen anpil absè si li pa gen lòt maladi grav twal nan koupe apwè tretman lakòz doulè e pat kanpe yon nouvo enfeksyon absè nan po a se pi komen kounye a si ou itilize dwòg ak zegwi gen plis risk pou yo absè enfeksyon sa a trè komen nan mond lan nan nan etazini milyon moun te ale nan depatman an ijans pou yon absè nan ostrali moun nan zòn yo te kouri pou lopital la pou yon absè yon absè ka fòme nan nenpòt kote nan kò sa a pi souvan li fòme nan po la absè ka grandi andedan poumon nan sèvo dan ren ak nan gòj absè gwo ka ale nan tout kò a epi yo ka lakòz lanmò absè difisil pou jwenn kadav la anndan absè an ka gen doulè lafyèv ak santi m malad oubyen a byen ansante absè anndan kò a pa geri yon travayè medikal bezwen pou trete absè ki se anndan kò sa a absè ka touye men sa a vyann kri si enfeksyon an antre nan san an li rele nfeksyon nan san si l andousi pati enpòtan kò tankou ti gòjèt a pou pran souf pwal difisil absè nan bouch va sispann manje gwo bouton sou po a ka fè te santi kouri dlo a ap rete nan nan absè la e li kapab santi absè ka nan dèyè a yon moun ak maladi sik dyabèt plis chans pou yo gen yon absè nan dèyè a pafwa gwo bouton pral kòmanse anndan ak koze pa yon watè doulè di ni sa k ap nan dèyè a absè dèyè sa a fè yon gwo moso dèyè a toupre  gro moso sa a ap grandi fè doulè  dèyè abcess dwe trete pa yon travayè medikal travayè medikal pifò nan lè a pral koupe louvri absè la pou l ide fè l fè sèvis yon moun ka gen yon absè aprè operasyon moun ki travay medikal yo dwe pran soti enfeksyon an ak yon zegwi si sa rive lòt maladi kapab tankou absè cellulitis yon boul sebase ak necrotising fasciitis yo gen siy tankou gwo bouton te bay yon rekonpans segondè obe nan pou travay li kont fi jenital mutilasyon nan grann bretay fi jenital mutilasyon se retire elèv la nan kèk oswa tout jenital yo fi sa a se fè pa yon moun anjeneral yon lòt fanm ki moun ki retire yon pati oswa pi fò nan jenital yo ak yon razwa oswa lam sa a se fè avèk oswa san anestezi fi jential mutilasyon ap pase nan anpil kote yemèn irak kurd ven sèt peyi afriken azi mwayen oryan sa rive lè moun k ap pratike sa a deplase nan diferan pati nan mond lan yo pran sa a pratik ak yo gen laj la nan ki li se fèt varye de jou apre nesans rive nan fòme nan mwatye peyi yo pou ki figi nasyonal yo disponib ki pi ti fi yo koupe anvan yo gen senk pwosedi yo diferan selon gwoup la etnik yo yo genyen ladan yo retire nan clitoral kapo a ak glan clitoral pati nan vizib nan clitoris la yo retire yon elèv lèvr anndan epi nan fòm ki pi grav li te ye tankou tip iii infibulation yo retire yon ti fi anndan an ak lèvr deyò ak fèmti nan vulv nan sa a pwosedi dènye a se yon ti twou kite pou pasaj la nan pipi ak likid règ ak vajen se louvri nan pou kouche epi li louvri plis pou akouchman efè sante depann sou pwosedi a men yo ka gen ladan yo enfeksyon frekan doulè kwonik spor yon enkapasite yo jwenn ansent konplikasyon pandan akouchman ak fatal senyen pratik la se paske nan inegalite sèks epi li fè tantativ nan kontwole wòl yon fanm nan ak kouche seksyèl pratik sa a se sou lide nan pite modesti ak estetik li se anjeneral inisye ak te pote soti pa fanm ki moun ki wè li kòm yon sous nan onè ak ki moun ki gen krentif pou ke li pap resevwa yo gen pitit fi yo ak pitit pitit fi koupe pral ekspoze ti fi yo esklizyon sosyal plis pase milyon dola fanm ak tifi te fè eksperyans feminin nan peyi yo nan ki li gen yon occurence segondè nasyonzini fon an popilasyon estime ke te pousan nan fanm ki afekte te infibulated yon pratik jwenn lajman nan nòdès lafrik di patikilyèman djibouti eritrea somali ak nò soudan feminin te òlalwa oswa restren nan pi fò nan peyi yo nan ki li rive men lwa yo yo mal fè respekte restriksyon te gen efò entènasyonal depi ane yo yo sispann sa a pratik ak konvenk moun yo abandone li nan united asanble jeneral la nasyon rekonèt feminin kòm yon vyolasyon moun dwa te vote unaniment entansifye efò sa yo opozisyon an se pa san kritik li yo patikilyèman nan mitan anthropologie eric silverman ekri ke feminin te vin youn nan sijè santral antwopoloji a moral ogmante kesyon difisil sou rlativist kiltirèl tolerans ak inivèsalite a nan dwa moun nan mwa avril ki moun ki nasyonzini pou timoun yo fon an unicef ak nasyonzini fon popilasyon unfpa bay yon deklarasyon komen defini sa a pratik kòm fanm jenital mutilasyon lòt tèm gen ladan fi koupe jenital èksizyon ak fi jenital mutilasyon koupe pi pito pa moun ki travay avèk pratik lafyèv jòn li te ye kòm istorikman jack jòn move maladi jòn oswa an kwiv jan se yon maladi viral egi nan pifò ka sentòm yo enkli lafyèv frison pèdi apeti noze doulè nan misk patikilyèman nan do a ak tèt fè mal sentòm tipikman amelyore nan senk jou nan kèk moun ki nan yon jou pou amelyore lafyèv la vini tounen doulè nan vant rive ak domaj nan fwa kòmanse sa ki lakòz po jòn si sa rive se risk pou yo senyen ak ren pwoblèm yo te ogmante tou depi yèm syèk la plizyè gwo nan maladi a te fèt nan amerik afrik ak ewòp la depi yèm syèk la lòt maladi pi gwo ki te fèt nan amerik afrik ak ewòp se maladi a ki te koze pa viris la lafyèv jòn epi li se gaye nan mòde an nan fi moustik la li enfekte sèlman moun lòt primates a ak espès plizyè nan moustik nan vil yo li se gaye sitou pa moustik nan aedes egipti espès yo viris la se yon viris nan genus a flavivirus maladi a ka difisil di apa de lòt maladi espesyalman nan premye etap yo konfime yon ka sispèk tès echantiyon san ak reyaksyon chèn polimerizasyon ki nesesè maladi a ka difisil di apa de lòt maladi espesyalman nan premye etap yo byen bonè yon echantiyon san nesesè fè dyagnostik yon ka sispèk se echantiyon an analize pa yon laboratwa medikal katreven pousan nan ka yo nan lafyèv jòn yo nan lafrik di prèske yon milya dola moun yo ap viv nan yon zòn nan mond lan kote maladi a se komen li se komen nan zòn twopikal yo nan amerik di sid ak lafrik di men se pa nan pwovens lazi depi ane yo ki kantite ka nan lafyèv jòn ki te ogmante sa a se paske kèk moun ki iminitè a plis moun ap viv nan vil yo ak moun ki deplase souvan maladi sa a te soti nan lafrik di li lè sa a gaye nan amerik di sid nan ane yo lafyèv jòn kòmanse apre yon peryòd enkubasyon nan twa a sis jou pifò ka sèlman lakòz yon ti enfeksyon ak lafyèv maltèt frison doulè nan do fatig pèdi apeti doulè nan misk kè plen ak vomisman nan ka sa yo enfeksyon an dire sèlman twa a kat jou nan pousan nan ka sepandan gen kèk moun ki antre nan yon dezyèm faz toksik nan maladi a ak renouvlab lafyèv tan sa a te akonpaye pa lajònis akòz domaj nan fwa osi byen ke doulè nan vant senyen nan bouch la je yo ak aparèy la gastwoentestinal pral lakòz vomi ki gen san kon sa non an panyòl pou lafyèv jòn vomito nwa vomi nwa pwoblenmatik leingue lan n an exzèrcicy khi pou dreoyt ha ann ahyti èh reigard crityk khi pou systènme dreoyt ahytian ha leingue lan antan kh éleinman khi pou kiultiura seid yeou zoutil khi pou konmunicasyon hautenman inmpòrtan n an évolusyon an khi pou socyété io zh seid yeon facteir khi pou ralyenman èh khi pou rasseinmbleinman touth gwoupy ethnik io aguen han kounmein baànd attribut kiultiurèl io pou gardy n an poynt socyoleinguistyk zh seid s ak di n an rappòrt io ak réyalité io k socyaly io leingue lan reinmplid driez founxyon io k socyaly io foundanmeintaly io kounmunicasyon èh ideintifycasyon an pou preinmyéa leingue lan seid yeou zoutil s avèk ll l acteir io k socyaly io twoqay yeo èh methay yeo ann kounmein touth idé ioah peinsé ioah seintinman ioah elt n an yeou ti bath jaé leingue lan pèrmèt plis pou ow hou ta wod yeou seole greinne mound olyé yeou gwoupy mound einseinmbe pou reiconneintry karacteirystik io èh soyette socyaly io èh kiultiurèl io khi pou yeon indyvidu aussoy khi pou yeou kounmunauté leigb teid guen esclaevagjy koelònyalisty io tay guenllein kounmpreiheinsyon su vérité zha ad khe pou meith lordry èh pwotégjei systènme esclaevagjiste la yeo tay doué pwoceidei n an reipartisyon tribal khi pou esclaevy io han founxyon gjeinre yeo parlay ah khi pou chark gwoupy n an feid kounzha esclaevy io yeo say pwoduivyni gjeineiralenman khi pou tribu diffeireinty io àk chaàk laaddan yeo guenllein dyalèct part io khi diffeiran yeou n luotd zha t einmpchay yeo kounzha yeo pâ tay ka òrganizei pou fary déchouqcail wi déchouqei statu khi seid crinme kountry hunmanitéa ilustrasyon zha ad seid suffiry pou expliqei rwle foundanmeintal khi pou leingue lan inmpòrteincy l iha n an vie ah khi pou yeou kounmunauté èh kountribusyon l iah aktouth mouvenman déchouqcaillyniste khi pou leiveicanmpei khi pou yeou socyété socyété zha ad p apy ka kounnein ankheinne pwogrè io ankheinne eilan khi pou deivyloppynman si s ak pou valeir ll l io politiky khi pou ètat ll l io say pâ yeo èkh han harmonia avèk leingue lan n an partagjy kh apy kounstitiuei d ailleiry criteiry khi pou ideintitei kiultiurèl aktouth meinmbry io ahyti taank koo touth socyété teid kounnein expeiryeince lan khi pou kolònyzasyon han mein n an diffeireincy l i pâ kounservei ankheinne relan io khi pou kiultiure euwopeyenna notanman khi pou la france ancyen meitwopole l iah lyei n an s ak pratik l ha khi pou explohatasyon esclaevagjy lan leingue ahytian ha noun douai y l preincipalynman ak cibòney tayino arawak afriken s ak fary n pâ parlei francéa fore n notei n an atteinsyon n w hou khe preinmyère gjeineirasyon kolon io n an sen donmeingue pâ t parlé zha n apy teindé journein juodi ah khi rheilé francéa mein s ak pou koïnèa seid l i yeo tay parlé fore n noté khe n an socyété sen donmeingoha ah teid gaan laaddan yeou sorte poycrazé n an bouyon kiultiurèl suite ak reincountry khi pou pluzyère gwoupy socyaly io leingue ahytian ha eivolyé ak pluzyère varyété leinguistiky io breton normand picard francilyen bask elt eh afriken io khi parlay pluzyère dyalèct io n an monman zha ad l i too pwodui pwocessus lan khi pou leingue ahytian ha khi qitté stade pidgjin aussoy créole la l i meinme zha ad gaan t ow pèrmeith aktouth diffeireinty gwoupy pou twouvé yeou terrain n an kounmunicasyon entre ioah reyalité zha ad seid baegail natiurèl pou touth socyété koété y l gaan t ow twouvé diversité khi pou kiultiura koïnè leingue khi teid servi n an redaksyon han pou acte lan khi pou indeipeindancy lan mein han pou kounsolidei yeou polytik khi pou exclu mound n an socyoeikononmik lan khi gaan t ow gaan la viy due n an socyété ahytianna delpy indeipeindancy lan pou just journein juodi ah yeo apy forcé n apprenne parlé leingue meitwopole la khe écri leingue part n hou ha dr pradel pompilus n an excellan ouvragjy liah pwoblènme leinguistik ahytian ha eid fardin gaan t ow tradui sitiuasyon khi pou leingue francé ha taank koo gjeinry zha ad yheid francéa seid baegail khi granmessi èlcole n hou io koété say yeo èkh kounmptei n an kadry la khi pou pwofesseiry io khi toujoud say einseignan io khi parlé francé preinmyé directeir khi pou preinmyé lycée n hou an khi fondé han gaan t ow s été yeon francéan m balette preinmyère directrix khi pou preinmyère èlcole normale n hou an khi pou iinstitiutrix l ah foundé han l an gaan t ow s été yeou francéa mly marodon apré kouncordat signé han entre gouvernynman khi pou fabre nicolas geffrard èh saint siège la koungregasyon einseignan francéa say yeo èkh s été pâr banned èh pâr pârqette khi viind installei èh n an tantei baha noun leingue francéa touth ahytian libry pou y l parlé leingue etrangjei khe y l vleid mein yeo pâ douay forcé y l taank koo yeo apy forcé y l parlé francéa èh meinme inmpozé y l pou li kounme leingue officsyèl pourtan ànalfhabétizme lan gaan t ow toujoud s été laaddan èkh kachei s ak pou recounneinsance khi pou llanmasse lagjeineiralenman regwoupei n an back payi ha èh pâ kougn luotd leingue khe leingue ahytian ha yeo utilyzay leingue francéa pou divyzai noun s ak fary n ka di zha seid pars dkhe adepte io khi pou striuctiurasyon an èkh pou francéa n an moeirs citadine n hou io teguenllein t ow yeo natiurèlynman meith han place yeon systènme khi pou instriuxyon pou chark reigjyon èlcole han milyei urbain èh èlcole agricole han milyei rural n an ka zha s ak fary zha gaan t ow bail naissance ak driez gwoupy khi pou citoyen aktouth moeirs èh kiultiure diffeiran guenllein pou yeo chark n an partagjei driez leingue io khi diffeiran io francéa n an milyei io khi n an kapital la leingue ahytian ha parlé bourré ak tètchargjé yeo larguay pou granmasse la deifavorizéa parlé gérard barthèlemy n an payi ha han dehory fary renmarkhe khe sosyété ahytianna gaan t ow doué fary face n an apré khi pou ak yeou reyalité khi pou kounfli toutautour qestion eikononmik èh kounmercyale èh khi t alhé inévitablenman meithé han founxyon driez gwoupy socyaly io n an tanmain origjiny sosyaly io èh kiultiurèly io khi diffeiran io wod y l oppozé gwoupy créole io mound khi faite n an koloni an pou anmpl laaddan io say sang merlé khi fay pou anmpil laddan io yeo say ancyen mound khi t apy bénéfisyei de systèmy khi pou explohatasyon an koété yeo hérityay n an main blanc io plantasyon io leingue ioha leingue francéa kiultiure ioah réligjyon ioah katholicisme notanman èh organizasyon étatik l iha èh gwoupy bossaly io khi pi plus l ha ancyen explohaté io èh khi pâ guenllein anyen n an main io yeo meinme n an khi pâ wod luotd moyen khe preind morny io poux yeo espacy preskhé abandonné par ancyen pytite garceon khi pou kolon io èh n an milyei zha ad yeo guenllein t ow formé yeou kounmunauté payzanneriy an guenllein karaktéristik zha ad io yeou réligjyon vodou yeon leingue ahytian yeou striuctiure fanmilyaly lakou ha èh placeagjy zha ad vleid di delpy foundasyon ll l an sosyété ahytianna ah seid minein par yeou kounfli ancestral khi pâ ka ba y l permissyon pou y l formiulei yeou plan khi pou sauvytagjy nasyonal pou touth mound kaha pwofité piuskhe leigb ow byen gardei ideintyté kiultiurèl n hou an seid morlaulore par touth yeon einseinmbe preijiugjéy io lyei ak pratik la khi pou francéa èh ahytian ha leigb ow gardy byen n an ka zha ad n dwe notei taank koo guen t ow feid renmarkhe dr pompilus sitiuasyon khi pou payi bileingue ahyti ah pou vin yeou qessyon partiqiulyèrenman kounmplexy èh disqiutabe ala foy fore èkh t aguen anvan khe francéa ta ka officyalizé leingue nasyonal par kounstitiusyon lan pou n teinne an pi tard khe leingue ahytian ha ta ka reicounnaitre gjeinre y l yheid ha bord koété francéa par kounstitiusyon khi pou mars anmandé âpre aguen èkh té accepté linmitativenman èh parsyèlman par kounstitiusyon io khi pou art èh art baegail zha ad tradui yeou reyalité khi pou chantoutou ak seintanizy khi meithé han évideince pozisyon an khi pou rang infeiryeira khi pou ahytian ha pâr rapport ak francéa koété matrizy la seid leingue zha ad khi gaan mark distynctif zha ad khi feid seid l i yeo fay kounfyancy lan pou ow civylizé aussoy kiultivé d ailleiry anmpl récherchy io su sosyoleinguistyk io admettay khe driez leingue officyèl io khi pou ahyti say yeo èkh su terrytoha y l ha pâr driez kounmunauté leinguistik distyncte io yeon gw morceo kounmunauté ahytiànofhòny défavorizé repreizanteid pâ moins khi pou khi pou popiulasyon an èh yeou ti kounmunauté zuite bileingue privylégjyé dihi y l francofhòny repreizanteid classy la kh apy donminéa zh seid justenman n an kountexte leinguistik diffycily khe apy évoliué dreoyt ahytian ha zha ad su l i dethan pilyé su l i khe justicy la appiuyed ll l pâ kappabei seid n an yeon leingue etrangjei seilenman pou y l eilaborei loy nasyonaly io teixte officyèl io èh meinme dernyé versyon khi pou anmandénman an khi pou kounstitiusyon an khi pou mars lan say yeo èkh gjeineiralenman reidygjé han francéa einmpytoo dreoyt ha antan khe scyeincy socyal la fheinonmèny socyeital zha n ta di pâkhaseiparéa khi pou socyeitéa khi vivy l iah doued preind naissancy deutouth fait io khi socyaly io èh kiutiurèly io khi pou kounmunauté ha touth n an s ak kouncernein io pou accepteid èh too kounmpreinne par citoyen io yeo meinme p plys toujoud antan khe reigiulateir khi pou rapport io èkh n an sosyeitéa dreoyt ha pâ ka seidbaegail khi pou eitrangjei ak karacteirystik io èkh sosyaly eiknonmik einmpy kiultiurèl io khi pou socyeitéa khi preind béton an pou y l maàndei pou normalizei baegaye io de yeou mannyere gjeineiral dreoyt ha foundé su yeou parqetty valeiry io khi kollectif io khi partagjei entry jiusticiabe io pâ ka athore exprinmei l i meinme n an yeon leingue khi pâ parlei n an nom touth mound taank koo noun guenllein t ow noté anvan zha leingue francéa einmpy leingue ahytian ha pâ meinme noun pâ ka fary yeon ni servi pou luotd reigjinme politik io khi pou meithei peipe la n an farynohà ha favorizé yeon teindancy n an meithei peipe la yeou ni face luotd toutotan seid zha vouth la khi exzisté entry mound la villy èh mound n an morne aussoy n honme n an bibonvilly preigjiugjé io khi guenllein n an kiultiure khi pou leingue io han ahyti influeinsay su exzèrcicy la khi pou dreoyt ha khi fary wod khe dreoyt ha pâ servi touth mound kounme touth mound pâ guenllein possiblité pou kounmpreinne dreoyt ha seid pâ pars d khe y l scientyfik mein pou s ak réalité leinguystik l iha dreoyt gagjy khi pou exzèrcicy khi pou yeou sosyété zha pâ garanti malheireizynman han ahyti eiqylibe lan n an sosyété ah leigb yeo adoptay yeon systènme khi pou dreoyt cloutoupcloutoupe eitrangjei n an touth réalité kiultiurèl io èh luotd io socyété ahytianna ah s ak ll l fary ah seid n èkh khe inaugurei yeon systènme khi pou justicy charlbarré bourreid ak preigjiugjé io einmpy s ak p raide la lasini pleinne èh dreoyte lounguy achytei y l l argjein kountan n an situasyon zha ad creyei yeon climat blanchi dossyé mound pâ ka kounmpreinne anyen pâ ka justifyei n an s ak pou wod aj justicy la touth mound wod ll l taank koo yeon pouvoyr kouperdeporche yeou reyalité kounzha pâ ka pwodui luotd baegaye io khe frustrasyon io èh reijet khi pou systènme n an mein touth zha khi kauzy pwoblènme pâ gaan justicy khi pou systènme judicyaire ahytian ha rattaché ak fanmi reonmano gjermanik dreoyt ha ahytian ha seid pâ yeon dreoyt indeipeindan malheireizynman l i pâ deinmarqé s ak pou tradisyònalisme kolònyal khi teid kougn fary t d n an gjessyon khi pou intért io n an sen donmeingue pou meinme âpre la france teid toujoud n an pratik adminysratif n hou io ètat ahytian ha n an gjeinry y l adopté dreoyt ha zha pâ exzisté ankheine koété payïa ah pâ apy ca toujoud su jouk loy kolònyal io èh khi pou kode khi pou napoléon khi teid too kode noyr ha pou korrigjei situasyon ha boyer guen t ow teid preind inysyatvy lan pou ouvrir chinmein an n an créasyon khi pou dreoyt ahytian ha n an instytué han yeou kounmusyon khi pou leigjyslasyon chargjé khi pou kopyei èh reivyzei kode napoléon ha ha n an final zha bail pluzyeiry instrunman io khi jurydik io gjeinry w hou kougn kode civyl khi pou ahyti ah deinmpy kode khi pou pwoceidury civyle deinmpy réfonne ni han kode khi pou kounmercy deinmpy réfonne ni han kode khi pou instruxyon crinmynèl kode pénal kode rural khi pou han réyalité rézultat ha seid pâ t d luòtd khe yeou fac sinmylé khi pou leigjyslasyon franceazy là kounscienty pou pwoblènme n an kounmusyon an gaan t ow réwod travail l i io pou y l pâ adopté khe kode khi pou napoléon mein aveik kh èkh leigjèry modifycasyon io lyei ak kiultiura èh aktouth moeirs nasyònal io qanta pou kode rural khi pou boyer ha zha seid n èkh synmpleinman yeou ranmassagjy khi pou règlenman khi pou policy rural khi tay appliqé anmba pouvoyr polvérel sonthonax èh too anmba pouvoyr toussaint louverture èh dessalines khi io meinme teid n an servi pou southni kaporalizme agraire esclaevagjy post kountry payïazan io malgré touth ànonmaliy zha ad io khe kounstaté io n an niveo khi pou diffeireinty kode io khi pou loy voté p haut io n souligné io boyer n an touth duréa khi pou gouvernancy l iha khi pou ziléa su touth le la loy zha ad io teid appliqé zha ad io ka expliqé lefèkh t d khe too driez koété io khi pou le la tay guen t ow kounnein kolònyzasyon mound euwope io èh khe y l pâ t d diffycily pou adopté règuelenman io khi tay pwopozé yeo n an einseinmbe lan instrunman zha ad io khi jiurydik io yeo tay gjeineiralynman reidygjei io ann francéa èh yeo pâ t n an feid yeou appreind pou réyalité kiultiurèl la eiknonmik èh politik khi pou france lan gw peiply ahytiànofhòny lan reifoulei n an mòrne io pou anmpl n an io seid pâ t d enrien khe banned bewotyen io n an rapport ak kod io khi pou loy khi t apy traitay yeo selon statu y l l ah patrimony l i io vinny y l lan èh aveni an n an modèly khi pou systènme kolònyal erwopeyen io zha pâ ranne engjnynman ha meinme yeon grained dreoyt ha pozytif ahytian ha pâ wodeikor y l n an kh èkh excepsyon io khi tooprei ak règuelenman tradisyónèl io khi pou régjinme esclaevagjyste instityué io pâr kolònyaliste io n an antiye io n an terme clair n an yeou ànalizy appwofondiy n ka tantei pou n dihi khe dreoyt ha pozytif ahytian ha pâ exzistei n adoptei ici baànd kode io khi say yeo èkh pâ luotd khe yeon pastiche khi pou règuelenman i kolònyal i anmeilyoré io peindan touth teinmp io mein khi riivé ak dleo n an jaé n an forcé pou adoptei y l ak réyalité n hou an khi seid peiply konjonxyon khi pou pluzyère kiultiury euwope io afrikàny anmericàny anméreindyàny pwoche oryentaly leingue ahytianna seid einseinmbe règue io pou n suivy n an pârlé ak écri s ak ahytian créole seid son leingue ahytian pwodui ah ak kounsonny io too konme francéa anglaia wod pwónoncé wè seid wod ow hou ha wod mwein meinme gjeinry ak yeou melodiy harmonyei yeon leingue seid kounzha seid touth instrynman io khi fary yeou seily taank koo n an mot wod leigb ow hou ou appwónoncé y l ou pâ ranne ou kounmpt de qantité kounsonny ak voyel khi kounmpozé mot zha ad ou seinmpenman kountanté ow hou de son an wè leingue ahytian ha seid leingue khi soudei touth ahytian ak ahytian vocabulaira seid l èra d antan nb touth teinmp placei anvan veirby lan mwein èkh praâle guen guinein n an fourme pwónonmnal accein piqé noun serviai avèk l i n an kounmbineizon khi seinmblé ak senmi voyèl io taank koo an en on nasyónal koundnmné epatit a ansyen konnen kòm epatit enfektye se yon maladi egi enfektye sou fwa a ki te koze pa viris epatit a a hav anpil ka gen kèk oswa ki pa gen sentòm espesyalman nan jèn yo tan ki genyen ant enfeksyon ak sentòm nan moun ki devlope yo se ant de ak sis semèn lè sentòm yo fè fèt yo tipikman pase a uit semenn epi yo ka gen ladan yo noze vomisman dyare lajònis lafyèv ak doulè nan vant anviwon nan moun fè eksperyans yon repetition nan sentòm pandan sis mwa ki apre enfeksyon inisyal la egi defayans fwa ka raman rive avèk sa a yo te pi komen nan granmoun aje la selulitik se yon bakteri enfeksyon ki enplike po li espesyalman afekte dèrm yo ak lar grès siy ak sentòm ki gen ladan yon zòn nan wouj ki ogmante nan gwosè sou yon koup la jou fwontyè ki separe peyi zòn nan nan wouj yo jeneralman pa byen file epi yo ka po a dwe anfle menm lè enfeksyon an sanble wouj li souvan vire blan lè bourade ak yon dwèt men sa a se pa toujou ka an zòn nan nan enfeksyon se nòmalman fè mal lenfatik veso ka detanzantan dwe patisipe ak moun nan ka gen yon lafyèv ak santi ou fatige pye yo ak nan figi li se pi komen sit la patisipe si selulitik ka rive sou nenpòt pati nan kò a se janm an tipikman afekte apre yon ti repo nan po a faktè lòt risk gen ladan obezite janm anfle ak laj fin vye granmoun pou figi enfeksyon yon ti repo nan po a davans se pa anjeneral ka a bakteri yo pi souvan enplike yo strèptokok ak staphylococcus aureus nan contrast nan selulitik erezipèl se yon enfeksyon bakteri ki enplike kouch yo pi plis supèrfisyèl nan po a kado ak yon zòn nan wouj ak byen defini bor ak pi souvan ki asosye avèk lafyèv enfeksyon ki pi grav tankou yon enfeksyon nan zo kache oswa nekwozan fasiit ta dwe envestige a ahytian graenmaire leingagjy mwein d ahatti ahytian ha seid einseinmby reiguy io pou n suive pou n parlei eh eicri korrectenman leingue ahytian ha reiguy k pâ doued duiovan ankheiny kounsonny ni duiovan e i selman duiovan kewozeiny kilomeitry khi khe khrist creiten creytiny kolei cwoulei kouri kahalei creytiny n an creiten ha reiguy geineiraly touth nun khi pah respectei reiguy zha doued antry parantheizy creyole mot khi vleid di peipyniery luotd leinguy vrainman leinguy ahytian ha gaan anmppily mot èkh pou origjyni luotd leinguy io pou n citei arawak ciboney tayino karayibe ak eipocky kolonizasyon an n an kada citoyen creyole vleid di pytity kolon khi nei n an yeou koloni hong kong chinwa ofisyèlman li te ye tankou hong kong rejyon espesyal la administratif nan repiblik pèp la nan peyi lachin li se yon vil sou kòt sid eta nan lachin nan anbouchi a rivyè pearl ak nan sid lachin sea hong kong an ki byen li te ye pou skyline awogan li yo gwo twou san fon pò natirèl ak dansite popilasyon ekstrèm sèt milyon sou tout peyi an mas nan km sq mi popilasyon ki la kounye a nan hong kong konprann nan chinwa yo etnik yo yon gwo pati nan majorite cantonese ki pale hong kong nan soti nan vwazen pwovens canton kounye a guangdong ki soti nan ki anplwaye a kalifye kouri met deyò apre gouvènman kominis la te pran plis pase an lachin epi pita netwaye popilasyon an nan aprè defèt la nan lachin nan lagè opyòm la premye anpi britanik lan hong kong te vin tounen yon koloni britanik ak separasyon nan tout tan tout tan nan hong kong island ki te swiv pa kowloon peninsula nan ak kontra lwaye a ane nan new teritwa yo nan apre li te okipe pa japon pandan dezyèm gè mondyal la britanik la rekòmanse kontwòl jouk jen kòm yon rezilta nan negosyasyon yo ant lachin ak wayòm ini hong kong epi ki te pran nan repiblik pèp la nan lachin anba plan kad nasyonzini deklarasyon sino britanik yo vil la te vin premye rejyon administratif espesyal lachin nan sou jiyè anba prensip la nan yon sèl peyi de sistèm nan direksyon pou fen a an hong kong te vin etabli kòm yon gwo antrepo ant mond lan ak lachin gen nan lavil la devlope nan yon gwo mwaye komès mondyal ak sant finansye te konsidere kòm yon vil nan mond lan ak youn nan alpha uit vil yo li klase senkyèm nan global vil index aprè nouyòk new york city lonn london tokyo ak pari vil la youn nan pi wo per capita revni a nan mond lan ak inegalite revni grav nan mitan ekonomi yo avanse li te gen yon devlopman imen segondè index epi yo mete yo nan konpetisyon an global hong kong se twazyèm sant ki pi enpòtan pou ekonomi an sèvis new york ak london the ki se karakterize pa pi ba taks ak komès lib te gen kòm mike mabuyakhulu fè politik ekonomik ak lajan an hong kong dola se an ki pi fè kòmès lajan nan mond lan peyi limited plat kreye bezwen an pou enfrastrikti se epè ak vil la te vin tounen yon sant nan achitekti modèn touche hong kong tèm nan lavil vètikal hong kong devlope rezo transpò piblik nan mond lan ak pousan pousantaj moun ki pi wo a nan mond lan depann sou transpò piblik la mas pa wout oswa rail air polisyon rete yon grav emisyon pwoblèm loose estanda mennen nan yon wo nivo nan konstriksyon molekilè akademi kreyòl ayisyen se enstans nan peyi ayiti ki la pou regile lang kreyòl la konstitisyon nan atik rekonèt egzistans akademi an li konpoze de jiska savan anba lidèchip jean pauris jean baptiste lang kreyòl ayisyen an pa gen okenn règleman jiskaske ane yo lè ansyen prezidan ayisyen élie lescot te fè tantativ nan estandadize lang lan li te gen yon otograf ofisyèl pa fen ane yo ak li te elve pou yo te lang ofisyèl la nan konstitisyon an ayiti lang la toujou te manke yon akademi regle evolisyon li jiskaske apeprè ane pita komite seleksyon akademisyen te konpoze de sou oktòb komite seleksyon pibliye lis la nan premye akademisyen chwazi sou baz kritè devlope pa komite a se yon gwoup pwofesyonèl sitou nan edikasyon literè ak relijye ki itilize kreyòl youn nan de lang ofisyèl nan peyi a kòm yon pati nan aktivite yo nan desanm prezidan ayisyen an ak lejislasyon apwouve nan etablisman akademi kreyòl ayisyen an aka la dènyèman pibliye yon alfabè ak nouvo seri règ yo savan te reyini ansanm ak fonde òganizasyon akademi kreyòl ayisyen an sou fevriye gen enstalasyon manm konsèy konsiltatif pandan twa jou ak desanm la pandan èm asanble jeneral òdinè manm yo aka chwazi yon konsèy administrasyon pou dirije akademi an soti desanm pou rive desanm men lis akademisyen ki nan nouvo konsèy la manm akademi kreyòl ayisyen aka te fondatè aka pèmèt pou nenpòt kote soti nan a akademisyen oubyen manm sou fevriye li gen ladan manm yo andy hilaire personna ki fèt jen se yon ekriven ayisyen andy hilaire personna te fèt jen nan lazil nan depatman nip dizyèm depatman peyi ayiti li leve avèk grann li polène laurore epi li fè etid klasik li nan vil kote li fèt la aprè klas filo li te oblije al viv nan kapital yon kote li pat janm swete rete lèl te piti rive nan yon lòt sosyete kote bonjou ak bonswa pa gen menm kwonotasyon andy ekri yon tèks ki gen pou tit bonjou bonswa yon rekèy powè m kote li dekri sajès ti nèg ki leve nan vil pwovens yo li etidye diplomasi ak relasyon entènasyonal nan yon inivèsite pòtoprens move sekous lavi fèl kite ayiti pou imigre nan repiblik dominikèn kote li pral fè plizyè etid teknik kòm enfòmatik migrasyon intènasyonal ak anpil lòt etid ankò lè li te ayiti li te travay kòm pwofesè literati ayisyèn ak istwa dayiti li rive nan repiblik dominikèn nan lane istwa aterisaj jenn entèlekyèl ayisyen sa a nan tè panyòl se yon istwa ki gen anpil brèch li dekril nan yon nan liv li yo ki rele pati lwen lakay yon liv ke ekriven an prezante nan de volim yon rekèy powèm pou dekri dousè ak tristès lèw se imigran sitou nan tè dominikèn ak yon woman kote li esplike ki kote li soti poul rive kote li ye a gen yon fraz powèt la toujou di toupandan media ayisyen yo pa chanje sistèm kritik yo a an edikasyon pou ti mas pèp la ayiti ap toujou pèdi anpil kad nan sosyete a nan repiblik dominikèn li gen yon estabilite paske li fòme yon fanmi li ap travay li kreye yon ti antrepriz epi li gen yon ti kwen pou li fè lèkti ak ekri sak vin nan lidel li santil izole de zantray li men li reziyenl jis poul ka planifye an silans rèv li pou sosyete natal li li poze anpil aksyon pozitiv nan repiblik dominikèn li fonde plizyè asosiyasyon imigran li travay nan anpil antrepriz enpòtan nan repiblik vwazin nan li se kofondatè plizyè tou operatè li travay kòm gid touristik responsab piblisite travayè sosyal fasilitatè pwomotè teknik nan plizyè antrepriz se yon poliglòt li domine kat lang byen kreyòl anglè fransè ak espanyòl li bay touch li nan lang italyen ris ak tyèk rèv li se wè ayiti sou ray devlopman epi kapab pataje sal viv yo avèk chak grenn ayisyen dlo pou bwè pwòp se ki kalite dlo pwòp ase pou yo bwè ak pou kwit manje nan pi fò moun nan mond lan alantou pousan te gen aksè a sa a kalite dlo most people have dlo pou bwè pwòp through plumbing gen lòt ki jwenn bon epi san danje dlo soti nan dlo byen oswa sous piblik almost two billion people in the world use unsafe drinking water dlo malsen sa a ka gade pwòp men yo toujou gen poupou nan li dlo ki gen poupou vini soti nan moun ki malad ka lakòz dyare kolera ak tifoyid ak anpil lòt pwoblèm sante menm lanmò gen lwa ewopeyen ki mande pou fè dlo pou bwè pwòp gen lwa etazini ki mande pou fè dlo pou bwè pwòp lwa pou dlo pwòp ak dlo pou bwè pwòp yo réglementées pa environmental protection agency epa ajans sa fè règ pou bon dlo pou bwè sous dlo lak ak lanmè a antonio chéramy rele don kato te fèt nan site lesko okap nan novanm se yon aktè chantè ak politisyen ayisyen papa li antoine cheramy te mouri lè li te gen an li pase anfans li ak manman li simone jean ki te gen anpil rèv pou pi gran pitit li li te vle pou antonio chantè men misye te gen lòt anbisyon misye te vle jwe foutbòl nan fika youn nan pi gran klèb nan vil la pou fè manmanl plezi li te rann li omaj nan chante li manman simòn nan albòm li revolisyon rrr li abandone pasyon li pou foutbòl pou vin chantè pito tou piti antonio te kòmanse chante nan legliz katolik jean xxiii ak nan legliz sacré coeur nan kap ayisyen lèl rive pòtoprens nan lèzane li kòmanse karyè li ak on gwoup konpa ki rele soukous anvan li kreye pwòp gwoup li brothers posse ak zanmi li sou katyel premye gran siksè li te an ak tit li anne ak nouvo vèsyon li te fè pou chante bob marley turn your lights down low qui lui ont valu une grande audience dans toute la region caraibéenne sa collaboration avec haiti troubadour en témoigne aujourd hui antonio chéramy dit don k to est une figure majeure du reggae en haïti et ses chansons sont connus du milieu tant par la qualité de sa voix son style mais surtout pour ses textes engagés à travers lesquels il lance des messages d unité d amour et de paix son engagement ne s arrte pas à ses chansons souvent il part vers les gens vivant dans les millieux difficiles en vue de les sensibiliser sur l importance de l environnement en accord avec le ministère de l environnement il participe à des campagnes de sensibilisation pour lutter contre l analphabétisme il a été recompensé pour son travail par les nations unies oea qui lui ont remis une plaque d honneur pour sa participation à la campagne lancée par cette dite organisation en pour ramener la paix dans les ghettos avec son groupe brothers posse antonio chéramy a participé activement à la campagne de désarmement visant à rétablir un climat de confiance et de dialogue en haïti d ailleurs antonio cheramy alias don kato le leader du posse est également à l origine du mouvement des artistes pour la paix qui organise des concerts à vocation pacificatrice dans les quartiers depuis l artiste travaille sans relâche pour une haïti prospère nouvelle une haïti de droit et maintenant il veut continuer à servir son pays à un plus haut niveau au sénat de la république aujourd hui antonio veut s engager davantage il se porte candidat au sénat pour le département de l ouest son objectif c est de veiller à la bonne marche des institutions du pays de proposer des lois pouvant changer les conditions de vie de la population haitienne plus particulièrement celle vivant dans les zones defavorisées et enfin d accompagner les plus vulnérables charles x passeid yeou deicret pou y l reiconnaitry délibérasyon ahytian ha pou p pyti fore yeo bayay yeou indeinmnité khi pou milyon franc io èh fore èkh zha ta payei n an ceinq an io boyer kountraryeid ak touth s ak n an deicret charles x land délibération ahytian ha reiconnaitry pâr la france anvan délibérasyon an teid exzisteacute n an sen donmeingue diffeireinty classy socyal io byen séparé selon gwoupe io laddan ioah mein zha pâ t d vleid di s uon vrai socyété touth bon chaàk gwoupe té guen beizwein io objeicktif io èh pwoblènme io khi diffeirein io èh chaàk laddan io té utilyzeid moyen io khi diffeirein io pou rézoudry io révoliusyon an khi vn pyed pou pyed ha seid pâ t d yeou soulèvynman unànimy mein byen yeou leiveicanmpei han escalyéa aussoy chaàk gwoupe té developeid pwòpe strategjy part ll l pou meinnein pou pwòpe kounmpt liha pwòpe révoliusyon ll l lan kolon io khi blank io tay reveindiqé pacyfikman liberté matéryèl ioah affranchi io tay reiclanmé liberté eiknonmik ioha socyal èh politiky esclvy io fatiguay pâr donmesticasyon ioha bouquei souffrihi ak gjeinmihi exzigjay liberté totally poux yeo taank koo inmpact dètty la khi pou délibérasyon an merité yeou restitiusyon èh reparasyon yeou koété planteir blank io yeo tay n an negociasyon ak metwopòl la pou reveindiqé autónonmiy locally èh libry konmèrcy èh yeo prayn zarmy yeoune kountry luotd io n an kanmp io khi doz ak doz io nan sujèa khi pou moyen politiky io y einmployay pou river n an bouth ioah n an yeou luotd koété affranchi io bord part io guenllein objeicktif io èh idéologjiy io sé tay koupei fachei ak blank io pou yeo jweinnay yeou égalité civil légjitimy avèk io par zh seid khe yeo say meinme sang ak blank io yeo tay preind z arma too pou deifeinne tèïèth io eh yeo tay ahlyei io èh yeo tay koyntry reivolisyonnairy rahayalist io mein s ak pa t d fiiny kordiunm seid kougn kounman masse khi pou esclaèvy io ak chèf ioha aprivay kougn ha n an yeou poyn pou pa gaan back khi fary t d pou al tracei pwopry rwouth ioah changjei ahkyance ak interè io oppozei pou jweinne lubbèté ioah n an kounjonctiury zha ad khi reinnpli ak incertitiude io eh evènman io khe wodtouthyeoucoup ah difficily joudiah eincory touth chèrcheir io khi intéréssei io n an zaffayre kolónizasyon esclaèvagjy n an plantasyon khi pou mounde tooneif lan oubyen rézistance lan khi pou esclaèvy ann gjénéral pointay khi pou dwoygt su révoliusyon ahytianna ah taank koo yeou point khi pou répéré koété chaàk branchu meinme khe seid pâ ahyti seid n an luotd fwontyèry majorité ca reiconneitry ak seidvérité khe révoliusyon an gaan t ow té yeou tournein difficily n an atlantik lan eh hénmisfhèry ouest la èh leigb khe n référé n ak datta khi pou daouth n associé y l ak révoliusyon ahytianna ah to kounme s ak pou juiyè lan seid associé ak leigb yeo tay preind bastille lan diuran révoliusyon mound france io n an to driez caha io évènman an teid marqé yeou chirépith ak vyoleincy kountry l òrdry ancien èh teid annoncé dérwoulynman an khi pou révoliusyon an mein byen gardei n an to driez caha io n pâ ca einvizagjé s ak praàl gaan âpre révoliusyon zha ad n an ca part ahyti ah précizénman révoliusyon an annonceid n an baildeintdi khi pou daouth pou riivei n an janvyé joud khi pou libbèrté ahytianna ah loungue cheinmein zha ad khe n kourihi ah poco bouth d aprèh déclarasyon pou n toujoud deifeinne libbèrté n n an pou n marqei libbérasyon n n an seid pou n gaan peo yeon blank pou parchénmein crâne tèèth li pou écritoah sang ll l pou leincry èh yeou bayonnèth pou plunmy boywond tonnerre secrétaira khi pou dessalines kounmba nouân pâ gaan fein pou n teid kaba esclaèvagjy zha fary an io khi pou liutt io sanz preind souffly khi pou kounmba io koété sang koulei pnik total io khi pou souffrancy io khi diu anmpl èh khi pou ajiusteinman stratégjik io pou rivei n an victoha final la leigb pou n fary act la khi marqé libbérasyon n n an boywond tonnerre secrétaira khi pou dessalines teid dihi pou dressei act la khi pou libbérasyon n n an fore n gaan yeou peo blank pou parcheinmein crâne tèïèth li pou écritoah sang ll l pou leincry èh yeou bayonnèth pou plunmy âpre redacsyon khi pou act libbérasyon an dessalines n èkh pwoclanmé su place zh arma io place d armes khi pou gonayibo gonaïves act khi pou libbérasyon an massacry io yeo say té jaé pâ t d ca gardei èh anmpl sang tay koulei peindan joud io pâ t d guenllen pou qittei vivan meinme yeon blank n an touth zh iley ha khi pou ahyti kounman feid viinihi gaan you luotd répiublik su zh iley ah libbérasyon ahytian ha octobry dessalines seid mound khi kouwonné rwaha n an kap ahytian titry liha pou hou touthdreoyt jacques preinmyei enmpereir christophe vinny rwaha henry riivé han ahyti preinmyei diplonmath anmericàn voyé benjamin f whidden boukan inceindyei palais nasyonal bwouleid rapyetèh villy èkh kaye io bwoulay rapyetèh ak boukan an inaugurasyon khi pou màrché han fer ha gjeineiral tiresias augustin simon sam li élu preizydan khi pou ahyti pâr asseinmblé kounstituantland ss new york land seid té preinmyei bateo croyziery khi té fary escale han ahyti gouvernynman anmerican declareid la loy martial han ahyti clotiury touth jeu io khi pou olynmpik anmsterdanm io sylvio cator guengnein meidail argjein an n an saut han luongueiry duvalier pwoclanmei tte li preizydan pou la vie leopoldo eduardo lópez mendoza rele leopoldo lópez ki fèt avril nan karakas venezwela se yon politisyen ekonomis ak yon dirijan advèsè a nan la gouvènman nan venezwela li te majistra nan chacao soti nan ane ak gen yo te eli nan biwo pou de peryòd youn aprè lòt pandan ane li nan biwo majistra a resevwa plizyè rekonesans akòz l administrasyon an dapre jounal la correo del l lopez a te disbarred pa biwo nan comptroller nan peryòd sa a pa koripsyon los angeles times te rapòte ke lopez atire atansyon a nan lè sa a prezidan hugo chavez nan ane a ak pandan evènman yo ki gen rapò ak eseye fè koudeta a nan venezyela nan lane ki endike ke worcester piblik manifestasyon kont chavez yo ak li te jwe yon wòl santral nan arestasyon an ilegal nan sitwayen an minis pou enteryè a nan chavez ramon rodrguez chacn nan lopez a te lidè nan opozisyon an pou chavez ak te travay kòm yon aktivis sosyal pou refòm nan sistèm lajistis la nan te planifye pou kouri pou majistra nan karakas men akòz plent sou swadizan iregilarite yo te jwenn nan jesyon li yo biwo a nan kontwolè jeneral nan repiblik la bay yon mezi sanksyon kont enfimite li patisipe an nan nenpòt ki biwo piblik yo jiskaske ka l pou diskalifikasyon yo te revize pa entè ameriken an tribinal of human rights ki bay yon desizyon yo unaniment an favè yo sepandan venezyelyen gouvènman an klarifye ke li pa ka respekte desizyon an nan tribinal la paske dapre yo yo te plen nan kontradiksyon yo epi yo san fondman enfòmasyon yo aspè yo ki te ratifye an konstitisyonèl chanm nan tribinal siprèm jistis la ki te deklare kapab egzekite jijman an ak konfime diskalifikasyon nan biwo a nan kontwolè jeneral una manifestación liderada por lópez no fue autorizada por el municipio libertador de caracas una parte de las manifestaciones de febrero de en caracas fue fuertemente reprimida por la guardia nacional bolivariana ocasionando muertes entre ellos oficialistas y opositores la fiscala general de la repblica de venezuela emitió una orden de arresto en su contra acusndolo de instigación pblica daos a la propiedad en grado de determinador incendio en grado de determinador y asociación para delinquir el tribunal supremo venezolano dijo que era necesario solicitar permiso a la autoridad municipal para realizar manifestaciones pblicas sobre la base de lo establecido en el artculo de la constitución sobre requisitos que establezca la ley a pesar de que la constitución venezolana reconoce el derecho de protesta posteriormente después de dirigirse a una multitud de sus seguidores el de febrero lópez se entregó a la guardia nacional bolivariana an septanm jistis la nan venezyela deklare li koupab nan piblik pwovokasyon vyolans sou sipoze mesaj subliminal ak kondane a ane mwa jou ak èdtan nan prizon l nan prizon te sijè a nan konfli a ak nan mwa oktòb nasyonzini wo komisyonè pou dwa moun yo rele pou yo lage moun yo te arete an koneksyon avèk manifestasyon yo la òganizasyon nan nasyonzinian inyon ewopeyen an amnisti entènasyonal human rights watch ak plizyè òganizasyon entènasyonal dwa moun yo te kondane arestasyon sa a yo te politikman motive lópez fèt nan karakas an avril menm jan dezyèm lan nan twa pitit gason ansanm ak l de sè m yo diana ak adriana lópez lopez se yon politisyen nan youn nan ki pi pwisan fanmi yo nan venezyela manman an nan lopez antonieta mendoza se te pitit fi eduardo mendoza goiticoa ki moun ki te sekretè a nan agrikilti nan gouvènman an nan rómulo betancourt nan ane epi gwo l tonton rafael ernesto lópez ortega te minis edikasyon an pandan prezidans la nan lópez contreras granpapa l leopoldo lópez ortega ak gwo tonton rafael ernesto lópez ortega yo te tou de doktè fondatè yo nan sant la doktè san bernardino karakas pita li te gradye nan kenyon kolèj nan gambier ohio nan ane kote li resevwa yon diplòm bakaloreya nan sosyoloji ak ekonomi pita li te ale nan lekòl nan gouvènman an john f kennedy ki fè pati inivèsite harvard kote li te touche degre yon mèt an nan politik piblik nan ane nan li te resevwa yon doktora onorè nan lwa soti kenyon imedyatman okipe pozisyon an nan analis yo asistan chèf ekonomis ak konseye ekonomik nan kowòdinasyon nan planifikasyon nan petróleos de venezyela pdvsa ant ane ak li te tou te sèvi kòm yon konferans nan andrés bello katolik university an me li te marye lilian tintori ak ki moun li te gen yon pitit fi nan ak lè sa a yon pitit gason nan manuela ak leopoldo respektivman lame a nan hln susan hendricks yon zanmi m pandan lekòl segondè ki dekri l tankou li yon nonm avèk yon genyen pèsonalite nan elèv yo ane sa yo li te yon siksè ak medam yo men li pa menm konnen li te di li te trè modès li kòmanse nan aktivite politik yo kouri kòm yon kandida pou prezidan nan kò elèv nan lekòl la hun nan princeton new jersey malgre li te gen te rive nan karakas yon kèk mwa byen bonè li te kapab mennen ak genyen ke eleksyon an yon elèv parèy dekri li kòm trè bon nan ap resevwa moun psyched nan ekip yo de naje ak ekipaj e li te ajoute mwen menm asire w ke sa yo kalite ap ede ou pou pote nan venezyela a nan mond twazyèm kèk jou atik la te note ke lopez apre li te diplome ki soti nan kenyon espwa a pou yo ale nan kolèj ak lè sa a ale tounen nan peyi ou mwen atann mwen pou yo ale nan politik ak amelyore venezyela imedyatman li joined kenyon kolèj nan gambier ohio lopez pwen soti ke pandan tan sa a li te fòme enterè li nan jistis sosyal ak dwa yo nan moun nan ki mennen l nan kwè nan pouvwa a nan pwotestasyon an kòm yon mekanis pou reklame respè nan nan direksyon menm bagay la tou nan enstitisyon sa a se te youn nan fondatè yo nan aktivis elèv yo ede latè a pou siviv sann dife pou akwonim li yo nan lang angle apre w fin ranpli yon mèt nan degre nan inivèsite harvard li tounen nan venezyela kote li te joined nan sivil asosyasyon primero justicia ki pita te vin pati politik omonim kòm yon kandida nan pati sa a konkou yo nan eleksyon pou majistra a nan chacao nan ane sa ki lakòz eli ak nan vòt yo li te fondatè a nan premye jistis ak yon manm nan komisyon konsèy li yo nan direktè nan desanm lopez ansanm ak lòt lidè nan primero justicia gwoupe anba non an nan premye popilè jistis ki eksprime dezakò yo ak wout la nan ki yo fèt an entèn yo eleksyon yo nan pati a sa a te gwoup separe ki sòti nan pati a nan kòmansman an nan mwa fevriye nan mwa sa a li vin tounen yon pati nan pati a yon nouvo tan ent kòm vis prezidan yo nan patisipasyon sitwayen yo ak popilè rezo nan mwa septanm li te fè li fòse sòti nan pati a ki lopez dekri kòm yon ekspilsyon paske pati yo tradisyonèl pa pèmèt aparisyon nan nouvo lidè yo sou lòt la men ent te di ke lopez nan pa gen tan li te mete li deyò men a ke li te abandone l chaj yo ki te ranplase an desanm nan fowòm nan valencia nan eta a nan carabobo lópez prezante mouvman an voluntad popilè ak plizyè lidè nasyonal lopez deklare ke pwogram nan yo te devlope rezo a pou espò e ke li te fèt ak yon kondanasyon ke tout venezuelans yo egal nan lwa a ki ki se pa koulè a ki deside ki moun ki gen aksè a yon sèvis piblik sante edikasyon près ki asosye te rele lópez nonm lan ki moun ki se difisil a kontwole yo nan pouvwa a nan prezidan hugo chavez leopoldo lopez te majistra nan minisipalite a nan chacao nan karakas ki soti nan ane ak gen yo te eli nan biwo pou de peryòd youn apre lòt ak nan vòt yo ak ak louvri transchacao yon entèn sistèm nan transpò a nan vil pou moun ki rete nan chacao ak otobis yo dapre estatistik yo ki depi nou aplike sistèm sa a te mobilize nan transpò piblik plis pase sis milyon dola itilizatè nan twa ane sa yo yo jere yo reòganize ak inifye transpò piblik nan minisipalite a nan tankou yon sistèm anplis de sa li te inisye konstriksyon an nan yon oditoryòm ak kapasite pou moun nan lekòl minisipal la juan de dios guanche ki louvri an septanm e ke dapre jounal el inivèsèl se konsidere kòm pi modèn nan lekòl piblik ki te bati nan peyi a pandan dènye ane yo kòm majistra a li te inogire centro cultura eugenio mendoza ak enstalasyon yo pou pratik yo nan espò divès kalite nan jesyon li yo inisye travay tankou plaza de los palos grandes twotwa yo nan avnu francisco de miranda yon gym ak yon vètikal benefis yo pi plis pase moun nouvo katye jeneral nan la mache lib chacao ak pye kare nan bilding ki te ranpli pandan administrasyon an nan emilio gratern li te tou inisye pwojè yo nan civic center a nan chacao travay sa a se faz an dezyèm nan mache a nan chacao epi yo anvizaje la bati moute nan kay la nan kilti a kondisyon fizik la vètikal nan nouvo katye jeneral yo nan la unidad educativa andrés bello pou plis pase de mil senk san timoun yo pakin depa anba tè yo ak piblik la kare kare san jose de chacao nan mèt kare sa a pwojè ki te apwouve pandan la administrasyon nan emilio gratern pa vote nan sitwayen yo nan chacao vote an favè kont ak valab vote popilè sa a te pran desizyon ki te rejte pa william torrez reprezantan nan etazini pati sosyalis nan venezuela nan chacao paske nan opinyon li pa yo dwe ankadre pa la asanble nan vwazen nan lalwa moyiz la nan asanble kominal desizyon an te ilegal e enkonstitisyonèl pwojè a te bloke pa gouvènman santral la nan demann lan nan piblik ministè a ak sipòte pa ministè travay piblik mouvman an nan mache a tou ki lakòz konfli ki genyen ant machann yo nan menm bagay la tou kèk nan yo ki tou te deklare ke yon nouvo katye jeneral yo ta va redwi yo vann an detay espas pandan ke lòt moun yo te satisfè ak kondisyon sa yo nan bilding nouvo a depatman deta a nan peyi etazini mansyone aksyon pran kont lópez pa venezyelyen gouvènman an nan rapò li yo nan peyi a moun yo dwa nan pratik nan mwa novanm lópez te sispann nan nenpòt ki aktivite sa yo politik yo nan lavni an apre manda li kòm majistra a nan akòz akizasyon pou divèrtisman de fon dapre depatman deta a nan usa a akizasyon yo yo te yon pati nan yon estrateji pa chavez gouvènman elimine opozisyon politik la lopez a te di ke reyèl l te krim ke li reprezante yon menas nan eleksyon yo sou anti ameriken an revolisyon bolivaryen dapre los angeles times kritik nan chavez di ke tout disidan politik yo ke yo te pèsekite m men lopez sanble yo dwe objè a nan yon kanpay totalman entans l matant a te tou yon viktim nan vyolans nan venezyela tire pandan yon demonstrasyon lapè kòm lidè nan opozisyon an lopez a te di li te gen eksperyans plizyè atak vyolan los angeles times la te ekri ke li te te tire epi yo te pran an otaj nan mwa fevriye nan inivèsite a nan carabobo pa gason ak zam long nan konba evènman an te konfime pa rector la nan inivèsite a maria luisa maldonado nan tan sa a nan menm okazyon an l gad kò a te mouri ak los angeles times la te ajoute ke masak la nan gad kò li te vle di yo voye yon mesaj dapre kroniker jackson diehl ekri pou la washington post nan mwa jen apre yo fin lópez tounen soti nan yon vizit nan washington d c te jwenn arèstasyon ak atake pa entèlijans sèvis nan eta a lopez reklamasyon ke li te atake ankò pa entèlijans sèvis nan eta a malgre ke gouvènman an tankou nan venezyela a se opoze a pou kont sa a ki endike ke yon manm nan gad nasyonal nan venezyela rapòte lópez kòm responsab pou agresyon ak prezante yon videyo kòm prèv leopoldo lopez te patisipe nan mobilizasyon ki nan lari yo nan opozisyon venezyelyen ki te bay monte nan ki vin apre koudeta nan mwa avril ak te patisipe kòm yon otorite nan arestasyon an nan minis la nan enteryè a ak jistis ramon rodrguez chacn kòz la ki te toujou sou lopez pou dènye sa a te reyalite yo ranvwaye desanm akòz jeneral amnisti akòde nan prezidan hugo chavez dapre jeneral comptroller nan la repiblik lè lopez te sèvi kòm yon analis nan anviwònman nasyonal nan biwo a nan chèf ekonomis nan petróleos de venezyela ong premye jistis la jwenn yon sibvansyon nan manman l antonieta mendoza de lópez ki moun ki lè sa a ki te fèt pozisyon nan zafè piblik manadjè a nan sèvis divizyon nan pdvsa lwil oliv ak gaz sa randevou la a entè ameriken komisyon sou dwa moun prezante yon plent anvan entè ameriken tribinal la diskite ke venezyela vyole dwa yo nan lópez yo di ke pa gen yonn nan moun sa yo pini mèt la te chaje pouswiv yo epi yo jwenn koupab paske nan akòz pwosesis la nan lalwa moyiz la ak enfim li pou administratif rezon lè li te prezante kòm yon kandida pou majistra nan karakas site mank de garanti ak pwoteksyon nan tribinal la nan mwa jiyè komisyon an te dakò pou tande ka l yo ak te note ke nan de ane ki te pase depi lópez te depoze yon mosyon pou mande tribinal la anile entèdiksyon an konstitiye yon soufwans reta an konstitisyonèl chanm nan kou siprèm nan tribinal jistis la nan venezyela deside ke disqualifications yo te konstitisyonèl la desizyon sa a konte ak vòt la nan kat jij yo nan tribinal la ak sove a pa vote nan yon sèl tribinal la te konfime desizyon li yo ak te deklare ke restriksyon yo te legal yo enteresan sa a echèk anpeche lopez nan kouri kont chavez yo pou eleksyon kap vini an lè biwo vòt yo montre lopez ta genyen lopez diskite ke sa yo penalite yo ki konstitisyonèl nan yon entèvyou rapòte pa globovision te di ke si gen krim pouswit jidisyè a ta dwe gen ankèt sou epi yo pase li nan yon tribinal bay yon jijman si pa gen okenn kondanasyon pa gen okenn diskalifikasyon ak nan ke nou te te trè klè pou lopez don an nan pdvsa nan yon pwogram edikasyon patwone pa premye jistis pou pi pòv timoun yo nan bò solèy leve a nan peyi a te yon don ki te apwouve pa komisyon konsèy la of directors nan eta konpayi lwil oliv ak pa mond bank yo epi nan plis de sa pwojè a te devlope ak yo ki kontrole pa la kontwolè epi yo te re louvri pou fason etranj sou krim la nan divèrtisman nan fon yo lopez a deklare ke gen pa gen okenn krim pa gen okenn domaj sou pwopriyete e ke sa a sa li di jouk nan rapò a nan kontwolè nan mwa avril lopez a te anonse kandidati li pou meri a nan karakas nan yon eleksyon ki ta dwe te pote soti nan mwa novanm te konsidere kòm pi renmen an pou pou genyen eleksyon an men nan yon desizyon te anonse pa kontwolè jeneral la nan nasyon an ak lè sa a ratifye yon desizyon yon tribinal lópez ak plizyè santèn lòt venezuelans te entèdi soti nan kouri nan eleksyon yo sipozeman pou koripsyon a eleksyon yo nan novanm te enpòtan pou gouvènman chavez apre defèt nan chavez nan ti bwat la bilten vòt la nan ane lopez a te di gouvènman an diskalifye kandida a nan opozisyon an ki moun ki te konnen yo ta ka genyen kòm politisyen an byen li te ye lópez goumen kont penalite a diskite ke dwa pou yo dwe eli nan yon biwo piblik yo te kapab sèlman ap sispann nan ka a nan yon jijman sivil oswa kriminèl nan mwa jen lópez te pran ka l anvan entè ameriken pou dwa zimen iachr nan washington d c epi rankontre avèk lè sa a kandida prezidan barack obama nou yo te rankontre li te di nan washington paske nou pa ka genyen nou gen vòt yo ak gouvènman an a konnen sa si ou pèmèt nou pou yo patisipe nan konkou a mit la ke chavez se sèl reprezantan ki nan pòv yo mas yo nan venezyela pral detwi sa se poukisa yo ap ap eseye jwenn m nan fòs nan mwa jiyè komisyon an te dakò pou tande l te ka a epi li te di ke de ane ki te pase depi lópez te antre nan yon mouvman yo mande tribinal la pou mete sou kote diskalifikasyon konstitye yon twòp reta yon sondaj ki fèt nan mwa avril yo te jwenn ke nan adilt nan venezyela te opoze diskalifikasyon ak kwè ke li te gen motivasyon politik depatman deta etazini nan yo te di ke yo pèmèt a zak se te inkyétant chavez reponn ki di ke enkyetid sa yo yo te ekzajere kòm politisyen an ki pi byen li te ye a entèdi lópez konteste sanksyon an diskite ke dwa yo kenbe pozisyon yo nan popilè eleksyon ka sèlman dwe revoke apre yon jijman sivil oswa kriminèl li te deklare ke gouvènman an te entèdi opozisyon kandida anvan eleksyon yo rejyonal la nan mwa novanm yo paske yo te konnen ke yo te kapab genyen malgre ke lópez ak lòt opozan ki moun ki te akize de koripsyon te janm te eseye oswa kondane nan chanm lan nan konstitisyonèl tribinal siprèm lan domine pa jij te nonmen pa chavez yo te detèmine nan mwa out ki sanksyon kont lópez ak lòt moun yo te konstitisyonèl la dapre wall street journal la sis nan sèt jij yo nan tribinal siprèm lan senpatize ak prezidan an nan bbc news refere li a lis la nan moun ki diskalifye pou eleksyon yo kòm yon lis nwa a ki endike ke gen se kounye a trè ti kras ke mr lópez ak lòt moun ka fè pou pèmèt yo patisipe nan eleksyon yo novanm ekonomis la obsève ke lópez se aparamman objektif prensipal nan pran desizyon nan verifikatè jeneral yo diskalifye dè santèn de kandida yo pou eta a ak minisipal eleksyon pou swadizan koripsyon akizasyon yo malgre lefèt ke okenn nan yo te kondane pa tribinal yo wall street journal la te note ke entèdiksyon an te konpare ak aksyon sa yo nan gouvènman an nan iran ki te pran yo anpeche politik la nan opozisyon an yo patisipe nan eleksyon yo nan peyi sa a epi yo espesyalman refere yo bay lopez kòm yon popilè politik biwo vòt yo fè montre ke li te gen yon bon chans pou yo vin majistra a nan karakas youn nan ki pi enpòtan pozisyon nan peyi a jou kap vini an lópez ak lòt moun yo te pwoteste desizyon an ak yon mas jiskaske yo te bloke nan devan nan yon bilding gouvènman an lópez mennen manifestan yo nan yon mas pa otorize nan karakas la polis anti revòlt lans gaz nan yon gwoup nan sou manifestan yo lópez depoze yon plent nan komisyon dwa moun nan entènasyonal palman an nan mercosur nan ki fè yo reprezante ajantin brezil paragwe ak irigwe ak sou ki venezyela ki gen estati obsèvatè de manm nan komisyon an te vwayaje nan karakas pou mennen ankèt sou men pa t kapab vini nan nenpòt ki konklizyon paske venezyelyen ofisyèl yo te refize rankontre ak yo josé miguel vivanco nan human rights watch ki dekri politik diskriminasyon kòm yon karakteristik gwo nan prezidans la nan mesye chavez ak referans espesifik nan lópez ak mezi ki diskalifye kandida yo soti nan kouri a pou biwo piblik yo paske nan ka legal kont yo a la press ki asosye rapòte ke itilize nan sa yo akizasyon yo diskalifye lópez se yon taktik kap kritikè yo di chavez sèvi yo kenbe nan rezèv endefiniman an anbisyon politik yo nan opozan yo òganizasyon an nan eta ameriken yo te site nan ka a kont lópez kòm youn nan la faktè a ki pou kontribiye pou kapab afebli nan règ la nan lalwa ak demokrasi nan venezyela lópez defye sa yo akizasyon ki di ke pa youn nan moun ki te pini mèt la te chaje ak trete fòmèlman nan yon pwosè kòmsadwa nan lwa yon bagay ki se nan vyolasyon dirèk nan trete a te siyen ak ratifye venezyelyen gouvènman ak venezyelyen konstitisyon an venezyelyen gouvènman an ap kontinye diskite ke sanksyon yo te legal yo nan ka lópez mendoza v venezyela ki gen rapò ak pou diskalifikasyon politik ki te sijè a nan venezyela entè ameriken an tribinal of human rights iachr di mwa septanm nan favè leopoldo lópez ki deklare yo yo unaniment sa yo ki an venezyelyen eta a se ki responsab pou vyolasyon an nan dwa pou yo dwe eli ki deklare ke kò yo nan konpetan ak nan patikilye a national konsèy elektoral yo ta dwe asire ke sanksyon nan diskalifikasyon yo pa konstitye yon antrav pou aplikasyon an pou biwo piblik pou soumèt leopoldo lópez an venezyelyen gouvènman an nan nicolas maduro te di ke li pral pwononse sou fraz la apre yo fin etidye kontni ou tribinal siprèm jistis la nan venezyela tsj te deklare yon desizyon nan tribinal la entè ameriken sou dwa moun kòm ka ranfòse desizyon an nan tribinal siprèm lan te pwodui yon deklarasyon ki sòti nan sant carter a ki deklare ke nan emisfè a se sèlman tribinal militè yo ki te nan alberto fujimori gen bafouer desizyon ki pran nan tribinal la entè ameriken pou dwa moun te deja nan mwa fevriye magazin an economist a te note ke pandan y ap henrique capriles te mennen modere zèl nan la demokratik inite labou alyans la nan pati opozisyon yo nan venezuela lópez te zèl an plis mennen kont malgre ke tou de gwoup yo ki baze sou aktivite yo sou ki pa peye vyolans lópez kontrèman ak capriles kwè ke manifestasyon yo ka pwodui yon chanjman nan gouvènman an gadyen legal la ekri ke menm mwa ki lópez ak capriles te gen yon fin vye granmoun rivalite renmen ke amitye men ki lopez te deja pwouve yo dwe ki pi dynamique duo lè sa a ki capriles souke men nan matirite apre yo fin pèdi eleksyon yo nan desanm nan menm tan an ke lopez te kòmanse pwodiksyon yon mouvman ki chache ranvèse gouvènman prezidan an nan manifestasyon yo nan yon transmisyon sou nwit la la nan mwa fevriye dapre jounal reuters maduro te di lopez ke delivre san yo pa fè spectacles ak te di ke li te gen rejte presyon soti nan washington pou leve chaj yo ki kont ou mi te di ke li te bay lòd twa ofisye konsila nan etazini yo kite peyi a pou konspire kont gouvènman li an epi ki te deklare venezyela pa resevwa lòd nan men nenpòt moun an fevriye lópez remèt tèt li nan la gad nasyonal nan prezans nan dè milye de disip li yo ki moun ki tankou l te mete blan kòm yon senbòl nan ki pa peye vyolans li te bay yon diskou kout nan ki li te di ke li te espere arestasyon l ta ka ede nan reveye nan venezyelyen moun kont koripsyon ak ekonomik dezas ki te koze pa sosyalis gouvènman an altènatif la sèlman pou aksepte arestasyon lopez a te di anba estati a nan jose marti se te kite peyi a men mwen pa janm ale pou yo ale nan venezyela èdtan apre arestasyon an maduro adrese yon gwo foul moun nan sipòtè yo nan wouj ki di ke li pa pwal tolere lagè sikolojik nan opozan l yo ak ki lópez yo dwe fèt responsab pou zak yo nan trayizon madanm nan lopez te di cnn ke lannwit ki lopez te nan yon atitid bon yo nan prizon an e li te ajoute ke lo sot pase yo ou te gen te di pa te bliye poukisa mwen te ale sou sa ki te ale sou epi pa bliye poukisa li te nan prizon rele pou liberasyon an nan prizonye politik yo ak elèv yo ak yon fen nan represyon ak vyolans sou fevriye a jij la ralenis tovar guillén te bay yon lòd pou nan detansyon prevantif kont lópez an repons a akizasyon fòmèl kont li nan mete dife nan yon bilding piblik domaj sou pwopriyete piblik kriminèl solisitasyon ak asosyasyon kriminèl pou krim òganize te fè pa franklin nieves jijman an odyans nan ki lópez te chaje fòmèlman ak deside kenbe l nan prizon pandan y ap tann jijman l te pran plas nan yon otobis militè ki estasyone deyò prizon an yon pwosesis ki dekri nan gutierrez kòm trè otodòks cnn rapòte ke si lopez a te jwenn li koupab te kapab fè fas a ane nan prizon lopez te entèrne nan prizon nan ramo verdea yon militè detansyon sant nan katye yo nan karakas yon chwa ki te lajman kritike pandan yon vizit pa madanm li lópez te ba l yon nòt ekri alamen ki byen vit te vin viral sou rezo sosyal yo mwen amann yo li te ekri nan disip li yo moun li te mande pa bay moute epi rete fèm kont vyolans epi yo rete ki te òganize e disipline ki endike ke sa a batay se tout gadyen legal la te di ke sa a mesaj yo te pwobableman bay un nan yon mouvman ki dekri pa gouvènman an kòm yon tantativ koudeta pa yon pati nan etazini yo yo vin pouvwa a nan moun rich lwil oliv peyi a e ke li ta tou ogmante lidèchip kalifikasyon yo nan yon politisyen ki moun ki jiskaske yon semèn de sa te ti kras li te ye nan rès la nan mond lan fanmi l te vizite nan prizon chak semèn men se sèlman pèmèt yo wè lopez pou yon koup nan èdtan epi kite ou manje midi lópez yon devwe katolik te entèdi pou yo ale nan legliz oswa resevwa vizit la nan yon prèt yo byenke li te pèmèt yo ale soti nan jwenn kèk lè fre ak fè egzèsis pou yon èdtan la dwa moun fondasyon nan new york te deklare lópez yon prizonye nan konsyans sou fevriye ansanm ak plizyè lòt òganizasyon entènasyonal yo ke yo rele pou yo lage imedya ak prizon nan lópez ak brital represyon nan polis la fòs ame yo ak paramilitè gwoup yo soumèt disip yo eta a venezyelyen te pèdi nenpòt ki fasad nan demokrasi te di prezidan an nan konsèy entènasyonal la nan hrf garry kasparov nan yon lage laprès maduro dwe konprann ke ou pa kapab tou senpleman efase tout nan opozisyon an nan palman an nan yon konjesyon serebral pèmèt lwa a ak espere pèsonn pa pote plent yo e lè yo pote plent ou ka jis rele yo fachist ak caerles piki oswa maduro degaje lópez ak apèl nan yon dyalòg onèt ak tout opozisyon an oswa ou gen yo kite pou dedomajman pou la nan tout venezuelans moun sa yo ki sipòte chavez ak moun ki pa fè sa venezyela pa bezwen yon bouro pare yo touye mwatye nan peyi a yon prezidan bezwen apre arestasyon an nan lopez dianne sommers direktè a nan entènasyonal elèv nan pwogram nan hun lekòl la di anpil nan nou pale sou sa nou vle yo fè lè nou yo se gwo li rive vre rèv li mwen sonje ti gason an bòn chans jounal la nan hun lekòl wrote ki nan sipò nan elèv yo venezuelans ak ansyen elèv yo ak kominote a nan hun lekòl abiye an blan sou sa yo madi pwosè a kont lopez te rekòmanse sou st a nan mwa jen an ak prezans nan oksilyè paramedikal yo nan sal tribinal la akòz grèv grangou nan akize a te fè sou demann yo mete dat la pou eleksyon lejislatif ak entènasyonal obsèvasyon epi yo sispann sansi sou pati nan gouvènman an nan prezidan nicolas maduro lòd yo nan lópez te sipòte pa yon gwoup de ex prezidan yo nan peyi espay ak nan amerik latin yo ki te gaye nan karakas deklarasyon nan kote yo deklare enkyetid yo sou sitiyasyon an nan venezyela ak mande gouvènman an nan maduro yo kreye yon klima a nan dyalòg ak nan respè nan fondamantal libète yo ak dwa finalman lopez a te kondane pou ane mwa jou ak èdtan nan prizon pou krim yo ki mansyone pi wo yo kondisyon sa yo nan jijman ak kondanasyon final yo yo te fòtman criticised pa plizyè gouvènman yo ak òganizasyon entènasyonal dwa moun atravè mond lan an oktòb franklin nieves yon pwosekitè a nan tribinal nan pwosè a nan lopez ki moun ki kouri al kache nan peyi etazini deklare ke pwosè a se te yon mascarade a e ke li te fe pression sou tèt pa ofisyèl nan gouvènman venezyelyen sou yèm la nan mwa janvye lilian tintori pibliye nan rezo sosyal epi pita atravè chanèl televizyon ntn nan ki li te ansanm ak manman an nan prizon antonieta mendoza yo te viktim nan nan tretman degrade sou yon vizit nan mari l dapre tintori ak lopez gad yo nan prizon an nan ramo verde fòse tou de fanm dezabiye nan chanm separe nan ka a nan ms mendoza nan devan nan pitit pitit yo epi yo yo se viktim abi vèbalman malgre ke gouvènman venezyelyen rejte akizasyon yo nan tintori ak mendoza kòm yon montre planifye swadizan abi yo te kondane fòtman pa òganizasyon entènasyonal ak gwoup dwa moun tankou amnisti entènasyonal dwa moun fondasyon an ak oea fichye frentes parlamentares reunies de bancadas jpg thumb komisyon senatè brezilyen ki moun ki te eseye pou yo ale nan leopoldo lopez gwoup dwa moun konsidere lopez kòm ki pi enpòtan prizonye politik nan amerik latin nan plizyè òganizasyon denonse arestasyon an nan lopez e te fè deklarasyon piblik pou yo fè eko sou arestasyon l yo chaj yo ki te depoze kont lidè opozisyon an venezyelyen leopoldo lopez te rapòte nan yon lage laprès sou fevriye amnisti entènasyonal kòm yon kalòt nan fè fas ak yon tantativ nan politik vanjans silans opinyon opoze nan peyi a guadalupe marengo direktè a nan pwogram nan amnisti entènasyonal pou amerik yo yo mande otorite venezyelyen yo soumèt nenpòt prèv solid pwouve akizasyon yo pote kont lópez oswa lage l imedyatman epi san yo pa kondisyon yo sepandan amnisti entènasyonal pa wè pwouve solid prèv ki montre sa yo akizasyon yo pa gouvènman an sa a se yon afron jistis ak yon asanble gratis human rights watch te di an venezyelyen gouvènman an ouvètman te anbrase taktik klasik nan yon rejim otoritè jailing opozan li yo muzzling medya yo ak entimide sosyete sivil la hrw akize gouvènman an nan maduro blame nan ensidan vyolan pandan manifestasyon yo nan opozisyon lidè yo ki gen ladan lópez an human rights foundation te fonde ak dirije pa kouzen frè lopez thor halvorssen mendoza deklare ke lopez te yon prizonye nan konsyans ak ansanm ak lòt òganizasyon entènasyonal yo demand imedya l lage ak prizon nan lópez ak taktik yo nan brital represyon ke lapolis la fòs ame ak paramilitè gwoup yo lè l sèvi avèk kont sipòtè li yo eta a venezyelyen te pèdi nenpòt ki demokratik fasad li te ka jwenn te di prezidan an nan hrf s garry kasparov tradisyonèl yo nan kamarad klas yo soti nan kenyon kolèj te fè yon efò pou sipòte lópez depi li te arete epi li te ede nan kreyasyon an nan freeleopoldo com editoryal kolòn pibliye nan new york times la ak washington post te tou yo rele pou yo lage l yo nan kongrè a nan global inisyativ clinton an septanm prezidan barack obama rele pou yo lage nan lopez di nou se nan solidarite ak moun ki te arete nan moman sa a anpil an oktòb yon gwoup k ap travay nan nasyon zini te deside ke lópez te arete abitrèman yo ak sa yo ki an venezyelyen gouvènman an vyole plizyè nan yo sivil politik ak konstitisyonèl nan moman an ki mande imedya l lage nasyonzini wo komisyonè pou dwa moun zeid ra ad al hussein yo rele pou yo lage nan imedya de lópez ak tout venezuelans te arete pandan manifestasyon nan nan mwa novanm sosyalis entènasyonal la te nan akò avèk desizyon an nan nasyonzini an pou enfòme yo ke detansyon nan lopez te abitrè an desanm tèt la nan diplomasi nan inyon ewopeyen an federica mogherini te di ke li te seryezman konsène pa arestasyon ak detansyon abitrè kontinye nan venezyela nan rezolisyon an nan inyon ewopeyen an ak fè remake ke leopoldo lopez soufri fizik ak sikolojik tòti denonse tou sitiyasyon an nan majistra yo nan opozisyon an daniel ceballos ak vicencio scarano an venezyelyen gouvènman an kondannen deklarasyon sa yo nan etazini ak nasyon zini pou mande pou yo pa entèfere nan zafè yo nan venezyela a venezyelyen gouvènman reponn nasyonzini wo komisyonè pou dwa moun ak yon lèt bay l ki di ke li te san sans pou mande pou liberasyon an nan lópez ak te di ke deklarasyon sa yo nan prince zeid ra ad bin yo te san yon dout yon pati nan manipilasyon nan medya yo entènasyonal ki ki te denonse pa tèt lidèchip nan gouvènman bolivaryen pale sou l nan prizon lópez rakonte ke fevriye li te gen venezuelans te mande pou fè egzèsis ak yo dwa legal yo te pwotèste kont yo epi ak libète nan ekspresyon men yo fè sa nan yon fason lapè ak san yo pa vyolans twa moun yo te nan blesi bal e li te mouri jou sa a yon analiz de videyo pa gwoup la ki dènye nouvèl prezidan an nicols maduro te bay lòd pèsonèlman mwen arete sou chaj yo touye moun mete dife nan bilding piblik yo ak teworis jouk jou a nan jounen jodi a pa te prezante nenpòt kalite prèv la lopez eksplike ke li pa te yon sèl la sèlman ki moun ki te nan prizon pou rezon politik semèn davan an gouvènman an te arete majistra yo nan san cristobal ak san diego pandan ke gen kèk obsèvatè kwè ke règ sèlman antagonizes pati a desizyon envite mesye maduro yo aji pi vit pou retire dwa e li bay yon pratik distraksyon soti nan ekonomik la wine ak sosyal k ap pase ouche lópez te diskite ke sa a se chemen ki sanble ak sa yo ki viktim yon abi ki moun ki kenbe trankil pou yo te pè nan envite plis pinisyon anplis de sa dè milyon de venezuelans pa gen liksye a nan jwe la long jwèt nan ap tann pou chanjman ki pa janm rive sa a se poukisa li enpòtan yo yo pale aji ak pwotestasyon l yo epi yo pa entorpecerse pa kontinyèl abi nan dwa yo nan sitwayen k ap pase lopez rele pou jistis pou viktim yo nan maduro dezameman nan paramilitè gwoup yon envestigasyon nan fwod pran angajman nan komisyon nou yo pou echanj lajan ak yon reyèl patisipasyon yo nan kominote entènasyonal la an patikilye nan amerik latin nan li te ajoute ke malgre ke entènasyonal òganizasyon dwa moun yo te kondane ouvètman e byen klè yo ki gen matirite anpil nan vwazen yo nan venezyela te reponn a aksyon yo avèk yon wont silans kòm byen ke òganizasyon an nan eta ameriken yo ki reprezante nasyon nan emisfè oksidantal la nan edisyon sa a an septanm jounal la pibliye yon editoryal sou rejè a nan kondanasyon a kont lidè opozisyon an gen dwa a gratis venezyela a leopoldo lópez nan malgre nan disip li yo kwè ke yo se konsa yo rele constants yo se lapè pwotestasyon sitasyon ki imedyatman korije erè a pa fè kòmantè yo nan tout deklarasyon sa yo mwen pa gen bay mwen toujou rele pou pwoteste se pa lapè komèt ankò menm erè yo nan yon atik nan jounal la ki rele mank nan etik ak yon deformation nan verite a pa beatriz vasquez se ekspoze kòm kèk erè sa yo nan lopez pandan diskou yo te itilize pou distribye istwar kouvwi verite espesyalis nan lengwistik rosa amelia asuaje ki gen analiz de diskou nan lópez yo te itilize kòm direktè lekòl prèv sou pati nan fscala kont lopez rekonèt ke lidè a te mande demonstrasyon lapè ak ki nan limit ki nan konstitisyon an an me leta televizyon venezolana de televizyon vtv te pibliye yon kou odyo ant leopoldo lopez ak daniel ceballos nan yon swadizan konvèsasyon ki ta gen te pote soti nan prizon an nan ramo verde ak yon dire a nan minit segonn pandan anrejistreman ou tande fraz tankou verite a se ke mwen te fè fas dwòg nan nivo entènasyonal la ekspè an sitasyon ki nan mwa me lopez ak lilian tintori ou te marye de la te gen yon pitit fi manuela rafaela nan ak yon pitit gason leopoldo santiago nan tintori yon chanpyon kite navigasyon ak ansyen prezantatè nan yon pwogram televizyon sou espò ekstrèm se yon figi popilè nan televizyon ki moun ki te travay aktivman pou lakòz tankou dwa moun sèvis pou moun ki soud ak avèg yo kont vyolans domestik ak diminye ensidans la nan kondwi ki anba enfliyans a alkòl pafwa yo rele plezantan pou koup la barbi ak ken akòz l bon nèt aparans fizik rapòte moun ki responsab la nan men emosyonèl l mwen kite nou ak dlo nan je anvan lopez sesyon gad nasyonal nan mwa fevriye nan ane sa a te tounen soti nan gen yon imaj pwisan sou rezo sosyal foto a dapre npr simante plas li kòm figi a nan opozisyon a gouvènman an nan nicols maduro ki endike ke lópez te pran plas la nan capriles kòm senbolik lidè nan opozisyon an 
