aleksandr onofrey gagauz bilim adamı êkonomika bilgilerindä doktor y êkonomika bilgilerindä doktor habilitat y diplomalı doţent y profesor y halklararası türk akademiyasının akademii y aleksandr zaharoviç onofrey duudu ci yılın sentäbri ayın dä gagauziyanın valkaneş kasabasında büünkü gündä canabisi moldovada demografiyada kadra hazırlamakta işin normalanmasında hem ödemesindä iş resurslarında hem iş pazarı uurunda tanınmış bir speţialist sayılêr çok yıllar bu uurda çalıştı oldu moldova iş hem soţial soruşlarında devlet komitetın bölüm başkanı ci yıldan insan arasında hem moldova kvalifikaţiya üüseltmäk institutunda lektorluk işinä başladı ci yıldan beeri komrat devlet universitetindä kdu ilktän êkonomika fakultetin dekanı olarak sora da cı yıldan beeri üürenmäk uurunda prorektor olarak çalışardı ellidän zeedä bilim hem bilim metodika çalışmaların avtoru onnarın arasında moldova ssr ın çiftçiliindä iş resursların kurulması hem kullanılması kişinöv y küülü insannarın problemalarını çözmektä hem salangaç migraţiyanın aazaltmasında beceriklik bilgisi kişinêu y kendi zanaatının uurunda çeşitli lekţiya hem yardımcı kiyatların avtoru canabisinin en son çalışmaları moldova iş pazarının evropa birliinä integraţiyada önceliklär monografiya komrat y üüsek üürenmektä bütün evropalı birliin kurulması kiyat komrat y büünkü gündä onofrey aleksandr zaharoviç kduda administrativ işindän kaare êkonomika kafedranın profesoru olarak işin normalanması hem ödemä temelleri kursunu okuyêr canabisi moldova respublikasının çalışabilän insannarın işlemesi için kanonun avtoru aleksandr radulov rus sportsmeni ama gagauz kökü da var hokkeyist rusiyanın milli hem olimpiada hokkey komandasının oyuncusu aleksandr radulov taa küçülüündän hokkey oynamaa başladı yaşından beeri iki yıl rusiyanın superligasında oynadı sora cü yılda kanadanın kvebek pemparts komandasına geçti da birkaç sezon sıravardı nhlın en islää oyuncusu oldu ama sonunda vakıtsız brakıp kanadayı geeri döndü şindi salavat yulaev komandasında oynêêr aleksandr radulov iki kerä dünnä çempionu dünnä çempionatın bronza prizöru gençlär çempionatında gümüş prizöru üniorlar arsında dünnä çempionu memorial kuboonun saabisi oldu bu sportsmen anılmış oldu bütün dünneyä kendi harakterınnan bir şüpesiz var nicä yazmaa kendi gagauz harakterınnan bunu aleksandr kendisi da açıkladı bir intervyuda prosport agenstvosuna bän duudum nijniy tagilda bobamnan anam rus bän bobamın tarafından malimä benzeerim yazık bän onu hiç bir kerä görmedim o ci yılda geçindi bän sa da duudum ama patretlerdän görerim tıpkı oyum saçlarım da pek esmer bobam annattı ani var bölä naţiya gagauzlar bu üzerä dä benim damarlarımda gagauz kanı akêr birinci sayısı çıktı ci yılın harman ay avgust un dä ofiţial gazetasının eki olarak açan moskva gazetanın çıkması için izin verdiydi orada yazılıydı ani açmaa sovetskaya moldaviya gazetanına ek olan gagauz dilindä gazeta adı gagauz sözü olsun ama intelligenţiya annaşamadı nicä yazmaa gagauz mu osa gagouz mu onuştan gazeta kabletti şindiki adını ilk adımnarından başlayıp büünkü gündä ana sözu gazetamız bir uzun hem zor yol geçti ci yıllar içindä gazetanın sayısı çıktı büün ana sözü proektının ilerlenmesindä yardımnar eder türkiye işbirlii kalkınma idaresi tika redaktoru gagauz yazıcı çevirici publiţist todur zanet moldovanın jbm jurnalizma baamsıs merkezi izininä görä imas inc aaraştırma kuruluşu gagauziyada presa auditoriyasının arasında yılın ceviz ayı sentäbri canavar ayı oktäbri aylarında bir araştırma yaptı araştırmalar radio hem televideniye kanalların hem günnük aftalık hem da aylık izdaniyaların tanınmasınna ilgiliydi araştırmaya görä aylık gazetaların arasında gagauzça tek olan ana sözü gazetası ikinci erdä bulunêr respondentların ana sözü gazetayı bilerlär hem okuyêrlar gagauziya eki gagauz yeri respublika moldovanın üülen günbatısında bulunan avtonom bölge nerde yaşêêr gagauz halkı kırım ayı cı yılda gagauz halkı akıntısı yarattı dolaylarda komrat dolayı çadır dolayı hem valkaneş dolayı ssr moldaviyanın baımsız gagauz respublikası üçbuçuk yıldan sora cü yıl dekabri ayında moldova agrar partiyası kontrolu altındaki kişinöv parlamenti tanıdı gagauzların territorial avtonomiyasını cü yılın kırım ayın dä moldova parlamenti kabletti gagauziya gagauz eri özel hak statusu için kanonu xiii bu kanona görä kuruldu gagauziya hem tanındı gagauzların avtonomiya hakları iyni avtonom regionun sınırlarını belirlemää deyni yılında oldu bir referendum büün gagauz avtonomiyanın teritoriyal avtonomiya kuruluşu gagauziya gagauz eri zakonca hem organizaţiya düzeni tamannanmadı moldova respublikasının parlamenti hem hükümeti aarêêrlar gagauz avtonomiyasının kurulmasınnan baalı uygun problema çözülmesini mr konstituţiyasında diişilmeklär hem doldurmaklar özellik soruşların çözülmesi h b avtonom bölümlüün topraa km dir region bölüner administrativ dolaya komrat dolayı çadır dolayı hem valkaneş dolayı gagauziya ekonomikasın temelindä durêr çiftçilik agrikultura şarapçılık hem hayvancılık halk topluşu avtonom territorial oluşu gagauz yerin kanonverici legislativ organı halk topluşuna girer deputat angıları seçiler yıl için avtonom territorial bölümlüü gagauz yerin ürütmäk organı bakannık komiteti rusça adı ispolkom gagauziyada bulunêr erleşmäk eri munițipiu komrat kasaba çadır hem valkaneş hem küü angısından küü bulunêr komratın yurisdikţiyası altında baalantılı sözün tipleri hem stilleri söz teoriyası aklınıza getirin ani yazılı baalantılı sözä tekst deniier siz artık bilersiniz ani kuruluşuna görä sözün var üç tipi onnar kullanılerlar ayırı ayırı ama kimi tekstlerdä var nicä olsun hem annatma hem yazdırma hem fikirlemä elementleri ozaman bu tiplerin birisi baş aler kalan tipleri yardımcı aşaadaki tekstlerdä onnara analiz yapacenız tekrar yapınız ani sözün tekstlerin var te bu stilleri lafetmäk artistik bilim hem publițistik gagauz dilinin lafetmäk hem artistik stilleri üüsek uurda bulunurlar ama bilim hem publițistik stilleri taa yufka neçinki onnarda etişmeer lääzımnı terminnär hem başka uygun laflar aşaadaki verilän tekstlerä analiz yapıp onnarın temalarını öz fikirini tiplerini hem stillerini açıklayın bucak açlaa yıllar kışı sovet soţialist respublikaları birlii sovet sistemasının tarafından gagauzlara karşı yapılan zorlan aaçlık bununnan gagauzların soykırımı genoţidi başladı aaçlıın ardına lagerlär sibirä kaldırılmak erindä kurşuna urmak geldi bütün bu hayarsızlıklar gagauzların zorlan mezarlara soktu ukraynada bulunan sa bolboka kotlovina küüyünün insannarını sade aaçlık biçiti düşünün kendiniz bu küüdä candan aaçlıktan ölmüş zerä olmaydı ci yılların aaçlıı olmaydı cu yılın gagauzların sibirä kaldırılması büün bizim sayımız artık bir milionu geçeceydi esaba alarak onu ani cı yılın devlet planını bin ton ekin moldova tamannayamayacek ssrb nın sovet soţialist respublikaları birlii ministerlik soveti hem vkp b merkez komiteti cı yılın kirez iyün ayın da kabletti karar moldova planını bin tona kadar indirmää ama bu da yannıştı harman ayın avgust da kablediler eni karar moldova bin ton ekin hazırlasın kuvetä izmet edän palilär evdän evä gezip başladılar süpürmää hepsini ne vardı aktarardılar samannıkları kara sıır hem hayvan aullarını tavannarı hem maazaları delim deşik edärdilär duvarları patları erleri hepsini neyi bulardılar süpürürdülär bunun sonucu oldu o ani ceviz ayın sentäbri çeketmesindä başladı aaçlık aaçlık getirdi distrofiyayı moldovada kuvettä bulunannar hem erindeki çorbacılar moskvanın önündä kendilerini ii taraftan göstermää deyni cı yılın canavar ayında oktäbri yapılan komunist partiyasının plenumunda baarardılar hem eri koparardılar ani respublikada planın salt tamannandı prokurorlara daavacılara hem milişiyaya verildi izin nezdatçiki i sabotajniki lerä karşı en sert kuvetlän davranmaa bu davranmanın sonu ofițial dokumentlerä görä bütün moldovada aaçlıktan en aazdan bin kişinin ölmesi gösterildi bu sayıya lääzım eklemää o insannarı ani aaçlıktan öldülär gagauz küülerindä zerä bu küülerdä toplu mezarlarda gömülän ölülerin sayısı ofişial dokumentlerdä esaba alınmadı bu kara sayıya lääzım eklemää o insannarı da ani gidärdilär ukraiynaya bir trofa ekmek aaramaa deyni çoyu onnarın öldülär ukraynanın livovskaya stanislavskaya çernoviţkaya bölgelerindä kaul uezdın saalık bölümün başkan yardımcısı zaliznik ci yılın yanvar ayın dä belgidä ani yollandı kişinöva bunnarı unutmamaa deyni çadır kasabasının merkezindä küçük bir nışan taşı koyuldu bütün ukraina gagauzların birlii ukrainadaki hepsi gagauzların organizațiyası ukrainadaki hepsi gagauz dernekläri kendi suyu içindä kaynardılar nesa yapardılar ama yaptıkları için başka gagauzlar kimär kere hiç işitmärdilär hem yapılan işlär bir iki günnük işlärdi şindi artık bu durum diişilecek zerä ukrainanın çoyu bölgelerindä bulunan derneklär birleşmeyä karar verdilär hep o günü kievda taa iki büük meropriyatie oldu etnokultura festivali ukraina çiçekleri topluluu hem taras şevçenko adına devlet universitetindä ukrainada gagauz kulturasının korumasınnan hem ilerlemesinnän ilgili problemalar simpoziumu simpoziumda üz kişidän zeedä insan pay aldı departamentlerdän hem bakannıklardan musaafirlär bütün ukraina gagauzların birlii kurulma kongresinin delegatları studentlar vardılar burada ukrainanın okullarından gagauz dili üüredicileri dä söz gelişi universitettä bu üüredicilärä deyni gagauz dilinnän ilgili iki aftalık kurslar yapıldı kursları nicä da simpoziumu bilim doktoru tudora arnaut götürdü etnokultura festivalindä ukrainanın kotlovina balboka küüyündä ansambli sevda gülü pay aldı bu festivalin çerçevesindä ukrainanın mini miss gözellik yarışı oldu yarışta ukraynada yaşayan sayıdan aaz milletlerin azerbaycan krım tatarları kazan tatarları gagauzlar bulgarlar nemţelär poläklar moldovannar rumınnar ruslar temsilcileri pay aldılar gagauzların temsilcisi altı yaşındakı karina kelioglo yarışın miss siiredicilär simpatiyası oldu dedal hem ikar evelki urum mifi evelki grețiyanın anılmış resimcisi dedal çok yıl yaşamış bir krit adasında angısı bulunurmuş yırak onun vatanından yabancı bir padişah minos bu adanın saabisiymiş dedal yaparmış mermer taşından allahın hem insannarın figuralarını o figuraları ölä gözäl yaparmış ani onnar benzäärmiş diri cannı olannara onuştan dedal anılmış nasıl bir käämil hem şannı resimci dedalın canı sıkılırmış o özläärmiş kendi vatanını da pek istäärmiş dönmää geeri gitmää kendi ana kasabasına afinaya ama padişah minos kolvermääzmiş bu lääzımnı ustayı o istäärmiş ki dedal işlesin sade onun yanında hem sade ona yapsın bu çok ii monumentleri padişah koymuş bekçi angılarına sımarlamış gözletsinnär dedal kaçmasın deyni bunu denediynän dedal kararlamış saklı kaçmaa vatanına krit adasından o çok düşünmüş nasıl kaçmaa bu minos padişahından yolca başlayalım kaçmaa bekleycilär etişip tutarlar düşünärmiş dedal denizcä yollanıp gitmää padişahın gemileri ardımızdan etişip tutabilecek bakmış dedal göktä uçan kuşlara da annamış gök var nicä bizi kurtarsın da o başlamış kendi oolunnan ikarlan barabar kuş tüülerini toplamaa tezda onnar pek çok tüü toplamışlar dedal erleştirmiş tüüleri te nicä ilkin biri birinä yannaşık koymuş küçük tüüleri sora büüceklerini taa sora en büüklerini bu tüüleri o sıkı baalamış kalın ipliklärlän sora onnarı yapıştırmış bal mumunnan dedallan yannaşık işlaarmiş onun oolu ikar da dedal işini başarmış o yapmış ikişär känät kendisinä hem ooluna baalamış kanatları omuzlarına çeketmiş hızlı sallamaa onnarı kalkınmış yukarı da başlamış uçmaa dimitri karaçoban dmitriy kara çoban anılmış gagauz etnograf yazıcı hem bilim adamı dimitri karaçoban duudu cü yılda hederlez ayın dä komrat dolayının beşalma küündä gagauz kultura muzeyini bir küü muzeyi olarak kurdu yılında ama şindi beşalma muzeyi gagauziyanın anılmış hem moldovanın tanınmış muzeylerdän birisi oldu dimitri karaçoban literaturada işleer şindân kerâ irmi beş yıl o tiparladı dört stih sbornii hem da iki proza kiyadı d karaçobamn yaratması çekeder büümââ halk poeziyasının topraandan folklorun en diri janraların biri liriko yumoristli maanilâr getirerlâr poeti ilk dört sıralıklara ama o genişleder bu eski janranın tematika diapazonunu iliklaa hem nazhlaa ban maydım hererda da yanık gibi aareerım ayozlu insan erde persengelâr bölâ duuerlar onun persengeleri sora peydalanerlar halkın geçirmeleri için stihlar bessarabiya otuzuncu yıllar topraksız çiftçilâr her ilkyaz giderlâr dobrucaya kazanmaa bir kaç gümüş ki beslemââ aylelerini nesoy göstermââ bu situatiyayı literaturada deklarativlıksız diil saade adlayarak işlerin olduunu poet yazer stihı sallangaç türküsü yalnız kalmış çıraan karısı evdâ sallayrak uşaanı çaler ona türkü angısı biter laflarlan ama ne o geçlener yaamur yaayer arasız üraam nesa of duyer gelecektir parasız persengelâr uşak belli ki annameer bu lafları ana sa çaler esapalmayarak bunu bölâ göstermektâ zeet öter haliz inannı hem dürtekli yollanarak folklor temalarından poetın açıler kendi şıralı nicâ lirikalı poeziyası hep yaterım uyanenm ba erda ba yukarda bayilerini bayılenm ban türlü duymaklardan bayılmak ustalık büümesinin yolu dolaşık hem baalı çok yıllı aaramaklarlan yazıcı kıyak aareer eni gösteriş kolaylıklarını eni formaları genişleer onun yaratmak problematikası resimciyi ayırer çalışmak durgutmaa okuyucunun bakışını o tekrarsız momenttâ adamın ecelindâ angısı belinskiyin laflarına görâ saklı kâr kendindân adamdan çok yazılarda poât saade gösterer situatiyayı açer soruşu da braker okuyucuya kendi bulsun ona cuvap biz kalerız geroylan yalnız resimci sa gitti bu karışmamak avtorun original ideya tamannaması panayırdan evâ dönmek neylân paklayarsın deerlâr varmış bin kolaylık açmaa dooruluu hem örtmââ onu literaturada çok var nicâ bulmaa fotografiya örnekleri çok stih tomnan var poeziyasız yazının artistlik hem problema fıkaaralıın yok nicâ örtmââ okuyucudan dimitri karaçobana yok nicâ demââ stih zanaatçısı o ayırdı açıcı yolunu o kaldı innanı kendi printibına diil çok ama belli ah toprak muzey bir er yıl yıldan o düzüler taa kırık taa var buruk ta var neyâ bakmaa durup ta persengelâr poetin çok stihında belli gagauz günü bucak kırların peyzajı şafklı gözlü küüylü esmer kız gagauz dilinin melodiyası çok stihların motivlan sa tanıner cümlâ toprakların insannarın literaturanın internatiyonallıı nedâ o gamledin tragik istoriyasını yazdılar daniyada piesayı koydular angliyada da kaybettiler saade şekspirın gigant poeziyası baaşladı daniyadakı printin tragediyasını hepsi zamannara hepsi halklara geçecek vakıtlar gelân insannar soracaklar da şekspir angliyalı mı dimitri karaçoban deneer yapmaa filosoflu birleştirmeklâr baktım şennik aracundan bütün dünnaa alacadan gözlerima yaşlar doldu kim nereda kim ne oldu persengelâr haliz poeta vatandaşa dünneyin bütünnâ tamanruksızlıı onun cuvaplıında vas fedorov buna dalgalı cuvap etti bucaktan avtor da dünnaa dinmâz hep çaarer çaarer gelin gelin beni düzün zeremin ban sizim yanıklık karaçobanın bitki şuhlarında gözellik hem iilik kategoriyaları elegiya tonnarında gösterilerlâr bitkisizlik görümündâ aktent onnarda yapıler gorizont ardına üzâr tamannık idealına eni stihlarda hep taa belli oler tendentiya şeyin bellisiz diil açık yaygın göstermesindâ ban girerim tütünnü bellisizlaa da gezerim duygularlan basılı hep taman nesa isteerim sölemaa da demak hep kaplayameer ashln stihlar bizim omurumuzda örnek açan laflar tamanneer muzıka rolunu da ama stihın melodiyası kazanıler diil saade laf ötmesinnân lafların ayın erleşmesinnân ama düşünkülerini seçimniinnân hem ansızlıınnan da sekiz sıralı stih aprilin taazeliini göstermektân sora havanın usulluunu çadırın panayırcına uydurmaktan sora giderlâr sıralar başçalar kokerlar zambaa güüsünda da erimak ama brak ona uzanma kimda yok titiremak stihlar tamannaa çıkmak geçer büük hem aar izmet içindân yollasın koson taze et salt etmaa etiştirsam taa kurulmadık üç peet kandırdı baygın sesa stihlar yada hep şüpa taa sık kapleer uymak büker üreemi hep taa pek kiyatta laflar gömer biri birini stihlar dimitri karaçobanın prozasında gösterili tabeetlik hem estetika soruşları büünkü gagauz küüyün yaşamasının örneklerindâ onda belli görüner halk annatmalann formasının hem rus klassik şkolasının sinkretizması adamın tabeet hallarının tamannii karaçobana görâ en üüsek şükürlük literaturaya onun izmeti için dünnää gagauzların i ci kongresi geçti cı yılın iyül ayın günneri arası gagauziyanın baş kasabasında komrat ta bu kongres olsun deyni gagauziya öndercilerinin kararına hem teklifinä görä moldova pravitelstvosu kendi kararını aldı bunun için moldova pravitelstvosu no kararını imzaladı kongresı geçirmäk için komisiya kuruldu kongresä moldovada yaşayan gagauzları saymadaan devlettän delegaşiyalar katıldılar avstraliya amerika birleşik devletläri abd azerbaycan belarus bulgariya daniya germaniya grețiya kanada ispaniya romıniya rusiya türkiyä ukraina bundan kaarä kongresä moldovada bulunan diplomatlar da katıldılar delegatların sayısı kişidän zeedäydi kongresin çalışmasında moldova prezidenti vladimir voronin pay aldı kongres için komratı tertipledilär eni gelini gibi donakladılar herersi pırılpırıl yalabardı kongres günündä komrat musaafirleri kabletmää hazırdı kongres komrat klisesindä olan liturgiyaylan başladı liturgiyeyı moldova mitropolitı vladimir götürdü ona yardımcı oldular gagauziyadan hem bulgariyadan popazlar liturgiyanın çeketmesindän taa sonuna kadar klisedä moldova prezidenti vladimir voronin hem gagauziya başkanı georgiy tabunşçik ght başı stepan esir moldova parlamentinin deputatları delegaşiya azaları başka musaafirlär bulundular liturgiya bittiktän sora mitropolit vladimir ii sözlän danıştı klisedä bulunannara hem kongresin çalışmaları faydalı olsun deyni duva etti moldova prezidenti vladimir voronin şükür etti mitropolitä hem başka popazlara bu gözäl liturgiya için hem kısa bir nasaatlan klisedä bulunanara danıştı klisedän sora hepsi insannar gagauziyanın şan aleyası nın açılışında pay aldılar moldova mitropoliti vladimir kısa bir duvaylan şan aleyası nı ayozladı sora da gagauziya başkanı georgiy tabunşçik hem moldova prezidenti vladimir voronin açılış şiridini kestilär bundan sora musaafirlär şan aleyası nda bulunan başta aydınnadıcımız mihail çakir olarak gagauz bilim adamnarın yazıcının soţialist çalışmasında geroyların sovetlär birlii geroyunun askerlerin çekistlerin revolüţionerlerin hem komrat kalkıntı öndercilerinin nışan taşlarınan tanıştılar bu önemli işlerdän sora da komrat kultura evinin salonunda kongres başladı salonda başka devletlerdän delegatlardan kaarä gagauziya küülerindän insannar ght deputatları moldovada bulunan diplomatlar vardılar ilkin moldovanın hem gagauziyanın gimnaları çalındı sora kutlamak sözünnän salonda bulunannara gagauziya başkanı georgiy tabunşçik danıştı saygılı moldovanın prezidenti kongresin çok hatırlı pay alannarı saygılı dostlar bütün gagauz halkın yaşamasında haklı var nicä demää bu bir büük olay seftä istoriyada devlettän gagauzlar toplandılar kongresinä işbirlii problemneri ruh hem kultura birleşmesi için bizim halkımızın ilerlemäk kuruluşlarını meydana çıkarmaa önemliydir ani kongres gagauziyada geçer bizim halkımızın istoriyasında ilk sıra ilk sefer haliz moldovada millet avtonomiyası esabında devletliini kurdular da kendibaşına ileri dooru geniş hakları kabul ettilär kongrestä bir zebillik soruş bakılacek bän mutlak bilerim ani hepsi problemaları interesä görä açıklacez eni taazä çözmelär bulunacek herkezinizi kongresin çeketmesinnän kutlêêrım isteerim onun geçmesi bereketli olsun sizin da burada bizim topraamızda bulunmanız ii olsun saa olun bundan sora kutlamak için söz moldova prezidenti vladimir voroninä verildi canabisi danıştı kongrestä pay alannara en sıcak bir sözlän o sözün başlıı moldovanın haşlak ürää sayfalarımız dar olduu için bütünnä bu sözü tiparlamaa kolayımız yok ama bir kaç parçacık o sözdän vereriz bän bütün dünnää gagauzlarını moldova da selemleerim bän selemleerim bütün dünnää gagauzlarını bizim topraamızda ani sizin sözünüzü pay almanızı sizin sevginizi bekleer herliim istäärseniz gagauziya büün halizdän moldovanın haşlak ürää bu ürään düülmesinä görä herkerä var nicä karar almaa onun için nicä giderlär işlär bizim memleketimizdä bän inanêrım ani biz hepsimiz barabar görecez gagauz halkının onun dilinin onun kulturasının hem incäzanaatının renesansını kendi sözünü moldova prezidenti vladimir voronin gagauzça başardı gagauzlara uzun ömür saalık hem annaşmak olsun kutlama sözlerdän sora kongres adına gelän telegramalar okundu o telegramaların arasında türkiyä nin cu prezidentindän süleyman demireldän hem türksoy başkanı azerbaycanın rusiyada büükelçisi polad bülbülogludan telegramalar vardı bundan sora kongresin dünnää kartasında gagauzlar oluşmak hem birleşmäk problemaları adlı birinci çalışma oturuşu başladı burada beş doklad beşi da rus dilindä okundu ilk dokladı respublika moldovada gagauzların avtonomyası hem devletlerdä toplu yaşayan gagauzlar işbirliin perspektivaları gagauziya başkanı georgiy tabunşçik okudu taa ötää şu dokladlar okundu etnika arası ilişkileri çerçevesindä moldova respublikasının devlet politikası o gonçarova respublika moldovanın azınnıklar departamentın direktoru gagauz halkın kulturası istoriya büünkü günü perspektivalar s bulgar büünkü durumda insannarın kişiliinin kurulmasında bilimin hem üürediciliin eri m kara komrat develet universitetin rektoru etnika arası ilşkilerindä ortak birleşmeklär için m guboglo moskva moldova bilim akademiyasının şannı akademii üüledän sora kongresä katılannar gagauziya resim galereyasının açılışında pay aldılar hem komrat muzeyini gezdilär gagauziya resim galereyası için söz çoktan gidärdi ama yıllar boyunca bu işi kimsey başa çıkaramazdı da te şindi dünnää gagauzların i ci kongresi günnerindä bu iş aslıya çıktı galereyanın açılış şiridini gagauziya başkanı georgiy tabunşçik hem ght başı stepan esir kestilär bundan sora musaafürlär burada serilän gagauziyanın hem dünnää resimcilerinin yaratmalarınnan tanıştılar hep bu gün galereyanın fondu taa bir resimä zenginnendi o resimi türksoy başkan yardımcısı mustafa balçik galereyaya baaşladı çok meraklı gezilär komratın muzeyindä oldular çünkü muzey zaametçileri maasuz kongres için sergileri eniletmiştilär avşam üstü da komrat kultura evindä kongresä katılannara deyni büük bir konţert verildi konţerti kişinêu organ zalının simfonika orkestrası açtı orkestraylan bilä gagauz operacıları stepan kurudimov hem marina radiş ariyaları çaldılar gagauz ansamblileri düz ava hem kadınca greşiyadan hem bulgariyadan gagauzlar kendi türkülerini avalarını hem oyunnarını gösterdilär gagauz türkücüleri mariya kısa hem nikolay palik türkü çaldılar konţertin sonunda açan konşertä katılannar hepsi çıkıp sţenaya başladılar çalmaa türküyü yaşa halkım laflar todur zanet in muzıka ilya filevin bütün zal ayaa kaltı var nicä demää ani bu türküylän dünnää gagauzları halizdän birleştilär avşam üstü gagauziya başkanı georgiy tabunşçik hepsi musaafirlerä deyni kendi adından imäk verdi kongresin ikinci günün ilk payı iyül ayın dä komrat devlet universitetindä geçti konu birdi sınır aşırı gagauzların cümne etnokultura birlikleri aslılıkları hem problemaları çalışmalar bölümnerdä oldu birinci bölümdä işbirlii hem biznes soruşları incelendi bölümü gagauziya başkanı georgiy tabunşçik götürdü burada söz alan gagauziyanın iş adamnarı annattılar o mallar için ani gagauziyada yapılêr paylaştılar o fikirlärlän angı uurda kongresä katılan başka devletlerdän iş adamnarınnan ortak çalışmalar olabilir başka tekliflerdä bulundular musaafirlär da kendi işleri için annattılar sonunda bulgariyadakı varna kasabasından musaafir ivan dobrev oradakı gagauzların yaşaması için annattı söz gelişi ivan dobrev eskidän admiraldı hem bulgariya korunmak bakanın yardımcısıydı ikinci bölüm bilim hem üüredicilik soruşlarını inceledi burada en büük soruştu nelär lääzım yapmaa da korumaa ana dilimizi üçüncü bölümdä kultura hem incäzanaat konuları incelendi burada en önemli konular açıklandı gagauzların ruhu ana dili adetleri folkloru literaturası hem başka kendi çalışmasında son noktayı koyarak kongres kendi rezolüţiyasını kabletti rezolüţiya kabledildiktän sora tribunaya biri biri ardı delgaţiyalar azaları çıkmaa başladılar onnar delegaţiyalar adından hepsi gagauzça şükür ettilär kongresi hazırlayan insannara onun için ani pek islää hazırladılar kongresi hem büük saygıylan hem sevgiylän karşladılar musaafirleri peydalandı umut ani gagauzların birinci bütündünnä kongresindä koyulan temeldä gagauzların kaavi bir evi kurulacek hem ani burada ekilän gagauzluk tenelerindän çok faydalı filizlär peydalanacek kongrestän sora musaafirlerä deyni çadırdakı at prolin beygir fermasına bir gezi yapıldı fermanın direktoru konstantin keleş musaafirleri fermanın çalışmasınnan burada bulunan beygirlärlän tanıştırdı sora da musaafirlerä at yarışları gösterisi yapıldı ama ilktän o yarışları siiretmää gidärkän musaafirlerin çoyu ipodromda bulunan üz yıllık bir punarın dolay yanını sarıp serin tatlı suylan kendi susuzluunu geçirdilär at yarışları bittiktän sora hepsi musaafirlär beşalmanın d kara çoban adına istoriya hem etnografiya muzeyinä gezi yaptılar fillär verilän teksti fillär okuyun okuduktan sora sıradan birär takrir yazın söläyin olur mu ona demää ani o tekst yazdırma hem publițistik stillindä neçin inandırın fil dünnenin en büük hayvanıydır fillär yaşeerlar afrikanın hem aziyanın eşil tropik daalarında fillerin güüdeleri bacakları pek büüktür hem kaaviydir onuştan onnar kolay aralerlar daalarda pek sık büüyän kalın aaçları onnarın dallarını bölä fillär bu yolsuz daalarda gezinerlär fillerin kalın derisi koruyer onnarı kuru dalların hem çalıların batmasından ama büük iiri sineklär kör sineklär arılar sakırgalar uçup konerler fillerin deri buruşuklarına da fena dalerlar onnarın sırtlarını onnarın dalamasından kurtulmaa deyni fil büük havezlän yıkaner yuvarlaner batak içindä döker su kendi üstünä uzun kalaannan filin ensesi pek kısa bu üzerä imäk kendinä erdän hem üüsek aaçlardan o aler pek uzun kalaannan su içer fil genä uzun kalaan yardımnan angısına o bir kerattä çeker on litra su da çeker o suyu kendi aazına finlandiya fin dili suomi veți dili finland evropada bir devlet territoriyasının büüklüünä görä dünnädä cü erde durêr var norvegiya rusiya vețiya ile kara sınırları finlandiyada yaşêêr kişi onnan i kasabalarda baş kasaba helsinki kişidir baş kasabada toplandı padişaalıın insannarı finlandiyada nüfusun çoğunluğu ve devlet dili fin dili ve veți dili dir finlandiyada nüfusun çoğunluğu finler ve vețtir nüfus içindeki azınlıklar genellikle tatarlar ruslar ve samilerdir en büyük ikinci millet vețdir devlet dili fin dili ve veți dili dir finlandiyada nüfusun çoğunluğu finler ve vețtir nüfus içindeki azınlıklar genellikle tatarlar ruslar ve samilerdir en büyük ikinci millet vețdir idari bölümler bölüm gagauz dilinin sintaksisi dil teoriyası sintaksis deniler gramatikanın o bülümünä angısında üürenier gagauz dilinin sintaksisi nicä dä bütünnä gramatikası ayırıler başka türk dillerindän neçinki gagauz dili diildir türk dillerin bir dialekti ama o kendibaşına bir dildir angısının var kendi gramatika özellikleri hem kanunnarı gagauz dilinin cümlelerindä söz dizimi diildir ölä çetin nicä başka türk dillerindä gagauzların dilindä söz dizimi taa bol taa serbest gagauz dilindä predikat var nicä bulunsun cümlenin bitkisindä orta erindä yada başlantısında gagauzların literatura dilindä var nicä görüp okumaa uzun sadä cümleleri türlü katlı dallı hem dalsız cümleleri cümleleri doorudan sözlän hem türlü laf çevirtmelerinnän bu gösterer ani gagauz dilinin gramatika kanunları uygun ani o var nicä ilerlensin da hertaraftan zengin olsun gagauzların bilinir aydınnadıcısı m çakir viața basarabiyei dergisindä üncü yılda inci nomerindä açıkleer ani gagauz dili yakın türk dilinä bir taraftan öbür taraftan o ayırıler türkiyanın türkçesindän o yazer gagauzların lafetmäk dili türk diliydir benzeer osmannı türk dilinä ama gagauzlar bilmeerlär osmannı türklerin literaturasını hem yazılarını zerä osmannılar çok laf çok söz almışlar farsilerdän hem arablardan onuştan sintaksisi üürenärkän lääzım denemää seçmää gagauz cümlelerin farklıını i i babaloglu n i babaoglu k k vasiloglu gagauz dili hem literatura klas s mihail çakir adına gagauz milli teatrusu gagauz yerindä teatru büün moldovada var üç milli teatru kişinöv mihay eminesku milli teatrusu bêlţi vasile aleksandri milli teatrusu hem çadırda mihail çakir gagauz milli teatrusu gagauz teatrusunu açma ideyası ilk kere yazıcı dionis tanasogludan xx üzyılın cı yıllarında milli akıntı devrindä geldi d tanasoglu moldova kultura hem din bakannıına teklif etti yaratmaa gagauzça milli teatru da gagauzlar arasında artsın ana dili kullanması adetlärä ilgi eni yaratmak kuvetnärinä impuls verilsin gagauz teatru dili peydalansın kultura adamnarı hem yazıcılar pyesalar yazsın bu ideya pek yayıldı da cü yılda birinci promoția aktyorları kişinöv incäzanaat institutunda promoția aktyor fakultetini kurs öndercisi valeriu mogutenko başardılar üürenmäk yıllarında milli televiziyada bucaktan seslär programması çerçeväsindä düzüldü hem oynandı jan rasinin bayazid pyesası gagauz dilinä çevirdi todur zanet düzmäk işini yaptı pyotr barakçı anılmış aktyor uzun yıllar genç talantlar için energiyasını arcamış üüredici ilk promoţiyadan sora yılında ikincisi da başardı angısına pötr barakçı öndercilik yaptı kultura adamnarı islää bilerlär diploma spektakollarını maasus pescruş a p çehovun ani petru baracci şi vitalie ţapeş düzmäsindä kişinövdä oynandı kritik oleg garusov yazdı pyesa düzüldü sansın bir tekst angısının yardımılan modern teatral artistin bakmaa görünür bizim zamanın nışannarınnan dolu bir sțena modeli yaratıldı lanterna magic nr gagauz teatrusu o devirdä açılmadı onuştan her iki promoţiya aktyorlar moldova teatruları içindä kaybolmak problemasınnan karşı karşıya kaldılar onnardan bir takımı komrata geldilär ama yardım bulamadılar da teatru işini braktılar bu filialın işi pek kısa oldu komrat diildi hazır açmaa gagauzça ilk profesionist teatrusunu kişinöv hem maasus kultura bakanlıı yapmadı hiç bir iş ani komratta teatru tradiţiyası yaratılsın hem meraklanmadı ne olacêk baş kasabada üürenmiş aktyorların kısmeti uzun beklemäklärdän hem diskussiyalardan sora gagauziya bakannık komiteti çiçek ayı ci yılda çadır kasabasında mihail çakir milli teatrusunu açmaa deyni karar aldı teatrunun artistik direktoru erini aldı valentina uzun aktrisa incäzanaat institutun eski üürencisi ci yılda teatrunun artistik direktoru seçildi ilya haci hep o institutun eski üürencisi bu zamannar komrat devlet universiteti çeketti hazırlamaa milli kultura fakulteti çerçeväsindä aktyor kadruları eni teatrunun truppasına girdiler farklı okul hem kuruluş aktyorları kişinöv komrat tiraspol gagauz teatrusun çadır kasabasında erleşmäsinä sebep oldu dolay administraţiyasın teatru için kultura evini teklif etmesi hem gagauz aydınnadıcı mihail çakirin bu kasabada duuması ilk spektakl oldu dionisiy tanasoglunun yazdıı oglan hem länka rejissor valeriy mogutenko taa sora oynandı übür spektaklilär gagauz romın hem dünnää dramaturgiyasından v aleksandrinin taş ev rejissor i haci a burakın kaynak rejissor v mogutenko t zanetin aaçlık kurbannarı rejissor m konstantinov m varfolomeevin koma rejissor i haci molyerin jorj dandin rejissor i haci h b besbelli hiç unutulmadı uşaklar da angıları için düzüldü spektaklilär pierronun çizmäli kedi rejissor i haci vinni puh hem kafadarları angısında kullanıldı teatru işin eni denämäk papuşalar rejissor t makovenko s bulgarın padişaa oolu rejissor i haci taa sora sțenaya koyuldu iki domuzcuk angısı adaptat olundu üç domuzcuk masalınnan rejissor ion popesku kişinövdän dil yakınnıı kolaylık verdi gagauz milli teatrusuna pay almaa türk dilli padişaalıklardaki teatru festivallerindä cu yılda denizli kasabasında türkiye oglan hem länka d tanasoglu ci yılda ufa kasabasında başkortostan kaynak a burak h b gagauz milli teatrusu unitem premiyaları çerçeväsindäki yarışmaklara sistematik katıldı bakmadan ona ani teatrunun statusu milli teatru moldova kultura bakanlıı kriteriyalarına görä gagauz milli teatrusu girmeer übür milli teatrular için kabledilmiş standartlar içinä da ondan sayılêr muniţipial teatru kategoriyasında onuştan büünä kadar gagauz milli teatru respublika bucetinnän para yardımı almadı gagauz milli teatrunun tehnika tarafı pek problemalı ta bitki zamannara kadar burada yoktu en êlementar şeylär kompüter telefon faks e mail yada her angı bir transport gagauz teatrusu bir evropa teatrusu olarak kişinöv hem bêlţı rejissorlarınnan işleer hem bu arada savaşêr kendi erini bulmaa hem gagauz kimliini korumaa gagauz respublikası liderleri birlii avtonom territorial bölümlüü gagauziyada bir organizațiya birlik kurulduktan sora gagauz respublikası liderleri syezdı hazırlanacek neredä birlik tarafından arka olan ght deputatlıına kandidatların laabları açıklanacek paalı seçicilär canbinizlerä danışêrlar kendibaşına kurulan gagauz respublikasının gr eski liderleri hem onnar kim ato gagauziya gagauz yeri kurulmasında aktiv pay aldılar bizi raada brakmêêr o iş ani moldova parlamentının tarafından avtonomiyamızı kablettiktän sora yıldanın içindä gagauziyada onun kuvet organnarında milletimizin ekonomika hem kultura dirilmesi için iç raatlıı taa kurulmadı kuvettä bulunannar herkerä kendilerini bölä bölärdilär komunistlar hem antikomunistlar çadırlılar komratlılar hem valkaneşlilär akıllılar hem ahmaklar h t b açan cı yılın kırım ayında dekabri gagauziya başkanı seçimneri oldu kandidatların biri biri üstünä atan batak hem negativ akıldan dışarı çıkardı başkan seçimnerindä sayısız harcanan paralar peydalandırdı soruşu kandidatlar başkan olduynan bu sponsor paralarını nereden çevireceklär cuvap belli ya kendi cöplerindän çok şaşılacek bir iş yada kuvedä yakınnaştırılacek başka sponsorlardan kim tutêr aklılarında cı yılları bilerlär ani biz gagauz respublşkasının eski liderleri o revolüţiyayı kendi çöbümüzdän yaptık büünkü gagauziyanın harţaklı genç politikacıları ani yıl geeri politika masasının altında yayan gezärdilär hem gagauziya hem başkan lafların maanasın bilmärdilär çoktan bizi gagauz respublikasının liderlerini keskin politika ömüründän ansızdan ölmüşleri gibi sildilär deyip onnarın politika işlerinä karışmamaa hem kuvetä uzanmamaa ama onnar alatladılar biz karar aldık ya kendimiz kuvedä uzanacez yada bizim türlü düşünennerä ci yılın baba marta mart ayında gagauziya halk topluşu deputatları seçilmää deyni yardımcı olmaa ki onnar insannarı devlet çinovniklerin başıbozukluundan korusunnar birdän hem daymalara yok etmää o kemirmeyi ani başkanın hem baş kasabanın primarı arsında zakonnarı kabledennerin hem zakonnarı ömürä geçirennerin arasında poziţiya hem opoziţiya arasında var kişinêudakı prorumın çinovniklerin başıbozukluundan avtonomiyayı korusunnar ato gagauziya gagauz yeri statusunu üüseltsinnär hem gelecektä onu moldova konfederaţiyasının bütün kuvetli payı yapsınnar gagauz insannarınnan kazanılan paraları gagauziyaya braksınnar paralar moldovanın delik çuvalına gitmesinnär bu paralara gagauziya milleti yolları yapsın küülerini hem kasabalarını düzsün uşaklarını üüretsin gagauz yeri veya avtonom territorial bölümlüü gagauziya gagauzların sık kompakt formada yaşadıkları geografik bölge üülen bessarabiyada yerleşer hem bucak topraan büük bir kısmını içersinä alêr xviii xix asirlerda gagauz halkının büük payı toplu olarak balkannardan geläräk rusiya imperiyasının osmannı imperiyasınnan kazandıı bucak topraana saabilendi hem bölä peydalandı gagauz yeri gagauz yerinin eski insannarı übür türk halkı nogaylar zamanında göçtülär dobruca hem başka regionnara ci yılda gagauz yeri bütün bucak hem bessarabiyalan birleştirildi büük romıniya padişaalıına ama yılında romıniya enidän armatasını gönderdi bessarabiyaya hem bucaa cü yılda romıniya kaybettiynän cengi germaniya blokunnan barabar gagauz yeri hem bütün bessarabiya girdi sovet soțialist respublikaları birlii kuvetinä ikinci dünnä cengindän sora sovet soțialist respublikları birliin moldaviya ssr büün büük payı avtonom territorial bölümlüü gagauz yeri hem ukraina sovet soțialist respublikları birliinin odessa bölgesinin arasında paylaşıldı bolgrad reni h b dolaylar gagauziya yada gagauz yeri respublika moldovanın üülen günbatısında avtonom bölge angısında yaşêêr türk halkları ndan gagauz halkı dekabrin cı yilinda gagauz halkı ahıntısini yarattı rayonnarda mallar ucun ahor komrat dolayı çadır dolayı hem valkaneş dolayı ssr moldaviyanın gendibaşına gagauz respublikası üçbuçuk yıldan sora cü yıl dekabri ayında moldova agrar partiyası kontrolu altındakı kişinöv parlamenti tanıdı gagauzların territorial avtonomiyasını cü yılın dekabri ayın dä moldova parlamenti kabletti gagauziya gagauz eri özel hak statusu için kanonu bu kanona görä kuruldu gagauziya hem tanındı gagauzların avtonomiya hakları yılında oldu bir referendum eni avtonom regionun sınırların bellietmää deyni avtonom bölümlüün topraa km dir region bölüner administrativ dolaya komrat dolayı çadır dolayı hem valkaneş dolayı gagauziya ekonomikasın temelindä durêr çiftçilik agrikultura şarapçılık hem hayvancılık halk topluşu avtonom territorial bölümü gagauz yerin kanonverici legislativ organı halk topluşuna girer deputat angıları seçiler yıl için avtonom territorial bölümlüü gagauz yerin ürütmäk organı bakannık komiteti rusça übür adılan ispolkom gagauziyada bulunêr erleşmäk eri munițipiu komrat kasaba çadır hem valkaneş hem küü angısından küü bulunêr komratın yurisdikţiyası altında xx asırın evellärindän ileri gagauz dili diildi bir yazılı dil aazdan tekstleri en çok din için yazmaa kullanılêrdi urum grek alfaviti xix asrın bitkiylerindä aaraştırmacı v a moşkov tiparladı gagauzça tekstler toplusun bilimner akademiyasın türkologiya alfavitindä bu alfavitin temelindä durêrdi kirillița hem orada bulunêrdi bukvalar bölä gagauz alfaviti kabletti aşaadaki formanı bu alfavittä şkollarda üüredildi bilimner tiparlandı çok sayıda üüredicilik hem artistik literatura ilktän gagauziya ispolkomu uurunda birär tanıtım oyunu gösterip festivalä katılan ansamblilär komratın lenin sokaandan paradlan geçtilär sorada komradın kultura binasının önündä bir büük horu yaptılar festivalin açılışında gagauziya başkanı mihail formuzal hem moldovadan türkiyädän belarusdan musaafirlär festivalä katılannara kutlama sözlerinnän danıştılar sora da konţert başladı gagauziya radio televideniyası konţert cannı efirdä verdi gagauz dili gagauz türkçäsi türk dilleri gruppasına giren dil angisindä gagauzlar laf ederlär hem gagauz yerin respublika moldova ofiţial dili bu dilde laf eder e yakın insan türkiye türkleri hem çoyu gagauz türkleri gagauz dilini türkiye türkçäsinin bir lehçesi gibi görer seftä gagauz dili için urum alfaviti kullanıyerlardı yılınan beeri kiril alfaviti kullanmaa başladı şindiki gagauz yazısın temelindä latin alfabeti durêr moldovada gagauz dilinä bakan dört kuruluş vardı moldova üüredicilik bakannıında gagauz dilinnän ilgili bölümü kapadılar moldova bilim akademiyasının gagauzologiya bölümünü sade bir doktor hazırladı gagauz filologiya kafedrası sade üüredicilik proţesına bakêr hiç bir bilim doktoru taa hazırlamadı gagauzların büük göçü gagauz halkın istoriyalık ana vatanı olan dobruca bölgesinnän üülen besarabiyaya bucak topraklarına toplu göçü gagauz halkın büük göçü er aldı yılları arasında o zamannarda ve yılları arasında oldu üç ayırı osmanlı rus cenki angıları kolayını verdi çok büük insan hareketleri çeketmää hem cenk hayarsızların balkan pravoslav milletlärin saabi olmakla üünen rusiya imperiyası topraklarına hem osmannılardan kazanılan bölgelerä erleşmäsini dokumentlerä görä o zamanda seftä bucaka erleşti a yakın gagauz aylesi mihail çakır yazêr ani bucaka erleşän ayle sayısı vardı hem bütün sayısı hem cu asırlarda gagauzlar bulgar hem moldovannarla barabar paylaştılar küüdä ama ofițial dokumentlerdä adları geçti barabar yaşadıkları milletin adına görä bulgar moldovan serb hem urum olarak bir takım ekonomik hem soțial sebeplerdän gagauzların erleştikläri zona küçüldu gideräk gagauzlar ilktän kurdular besarabiyada yılında çadır hem orak küülerini yılında yapılan bükreş annaşmasınnan geeri bir daanıklık yaşandı ama bu annaşmanın arkasınnan bölge girdi rusiya saabilii altına rusların göçän insannara toprak daatması hem havezländirmäsi kaavileştirdi göç akıntılarını gagauzlar kurdular yılında dizgincä kazayak baurçu tatar kıpçak valkaneş yılında beşalma bolboka taşpınar yılında çadır kiriyet yeniküü yılında avdarma coltay tomay haydar yılında satılık hacı dimitrovka yılında başküü hem bolgarlika küülerini germaniya nemtä dili deutschland evropada devlet territoriyasının büüklüünä görä dünnädä cü erde durêr var daniya polşa çehiya avstriya franțiya lüksemburg belgiya niderlandlan sınırları germaniyada yaşêêr kişi onnan i kasabalarda baş kasaba berlin kişi baş kasabada toplandı padişaalıın insannarı german çok var insannar içindeki başka halklar türklär serblär horvatlar greekler vardır en büük ikinci halk türklär devlet dili nemtä dilidır halk konuşur nemtä dilini sora türk dili serb dili itaiyan dili poläk dili hem horvat dili gelir germaniya her biri alt bölgelere ayrılmış hepsi rayon bundesländer ve serbest kasaba içerir hepsi insannarın i angıları hristian dine yinanerlär din olarak germaniyada türk yaşêêr en çok berlinde türk var grețiya gagauzları gagauzların dünnädäki en büük topluluklarınnan biri grețiya gagauzları bölüner iki paya her iki pay gagauzların bir ortak işi var ani onnarın hepsi çekiler urum pravoslav klisäsinnän diil bulgar klisäsi grețiyanın eski gagauzları veria saloniki hem seres prefekturaların gagauzları xx üzyılın başlarında sadä sär serres bölgesindä yaşêêrdı gagauz onnardan rosilevo hem nuska aşaaki oturêrdilar bulgarlarlan zihni porna hem tolos küülerindä türklerlän bir erdä eni zihni zilä yaki zilyahovo eski sär orehovo rahovo hem nuska yukarki küülerindä gagauzlar sadä kendileri yaşêêrdılar gagauz küüleri uzanêr prin bayırlarınnan üülen yönden aton bayırı monastrları yakınnarına kadar serres hem kavala arasında urum türk cenkinnän sora iki padişaalık arasında insan diiştirmäsi zamanı türkiyädän gelän gagauzlar evros hem rodopi prefekturaları cenkin bitti türklerin enseyişinnan dä türk armatası çıkardı urumnarı anatoliyadan cü yılda iki devlet imzaladı bir annaşma angısına görä afina hem ankara üzerlerinä aldılar cuvapçılık topraklarındaki hristian hem musulman insannarı diiştirmää deyni o sırada million hristian hem urum türkiyädän erleşti grek topraklarına ne zaman musulman hem türkler braktı grețiya içinde kalan territoriyaları türkiyä için ama en büük problema yarandı bu zaman neçin ki annaşma tarafları esapa almadılar ki grețiyada var çok sayıda musulman dinindäni urumnar vlahlar bulgarlar hem türkiyädä yaşêêr hristian dinindän olan topluluklar angısı diil grek gagauzlar karamannılar v b onuştan hafza babaeski gagauzları zornu kaldırıldılar eski topraklarınnan hem erleştiler marița türkçä meriç yaki urumca evros deresin übür tarafına eni grețiyaya evros dolayı nom küüleri rodopi dolayı küüleri seres dolayı türkiyädän gelän gagauzlar taa çok erleştiler kumçiftlii orestiada hem çiftekale didymoteicho kasabaları hem bölge küülerinä şindiki evros dolayın poyraz payı serres dolayı hrisohorafa küü gagauzları geldi kara halil küüyündän hem orestiada bölgesi evros dolayı inoi küüyü gagauzları şaraplar küüyündän hederlez gagauz milli yortusu gagauz halk kalendarı iki perioda ayırılêr yaz hem kış yaz başlamasının halk yortusu hederlez may ayın na geler ay georgiy günündän başlêêr kış sa kasım yortusunnan kutlanêr kasım ay dmitriy gününnän başlêêr bu iki yortu da moldova tarafından dekabri cü yılda verilän gagauziyanın özel statusu kanonunda ofiţial yortular olarak kabledildi milli yortu hederlez ay georgiy yılın en önemli yortularından sayılêr hem üç gün sürer bu yortuylan bilä hayvancılıın otların eşermesi hem sürülerin meralara götürülmesi işlärlän yaz da başlamış olêr bu gündä küülerdä çobannarlan para hem başka annaşmaları yapılêr yortunun önemli işlerindän biri dä bir kuzunun kurban edileräk bulgurlan yada pirinçlän doldurulaması hem fırında pişirilmesi kurban da hederlezdä georgiy adına bir aylenin kişisinä duuma günündä saalık için askerdän dönmesini dileräk ya da gözäl bir düün yapması için kesiler hederlez yortusu herbir gagauz aylesindä evdä yada aul içindä bir masa donatılmasınnan kutlanılêr hazırlanan bu sofraya komşuları senseleleri küülüleri musaafirleri teklif ederlär onnara adetä görä şarap ikram edip gözäl adet olarak sayılêr arnaut gagauz hem bulgarların yaşadıkları karakurt küüyündä ukraynanın odesa bölgesinin bolgrad rayonu yortuyu bütün sokakça bakêrlar sokakta uzun masa koyulêr herkezi kurban kuzunun etindän hazırlanan kurban ıını şarabını hem evdä hazırlanan iyecekleri getirer bu adet büünkü zamannaradan korundu ay georgiy adını taşıyan kliselerin bulunduu küülerdä klisenin başçasında bütün küüyün katıldıı kurban yortusu yapılêr en çok hayvan bu türlü yortularda kurban ediler gagauzların allahlık denilän kurbannık tosun bir yıl öncedän hazırlanêr bir yıl boyunca bu ayozlu tosuna hererdä merada sürü ya tek başına çayırlarda otlasın deyni bolluk veriler herliim allahlık birisinin başçasına girärsä onu kuumak ayıptır kurbannıın ayozluuna bukadar çok saygı gösteriler bu gündä bütün küü katıldıı at yarışları sport oyunnarı güreşlär yapılêr eskidän milli sport güreş yapılırdı klarnet kemençä yada gayda havaları ötmesi altında komşu küülerdän gelän güreşçilär serbest güreş yapardılar kazanannara paalı baaşış verilärdi en paalı baaşış boyunda kırmızı şirit baalı olan koyundu çempion pelivan koyunu omuzlarına alıp güreş erini üç kerä dolaşardı pelivan olan kişiyä bir yılın içindä diil salt kendi küüyündä ama başka küülerdä dä saygı gösterilärdi laf hederlez geler gagauzlara arabların dilindän onun maanası yazın ilk günü hederlez gagauzların ilkyaz yortusu bu yortuya gagauzça taa deerlär ay görgi yortusu sveti görgi yortusu ay görgi iri hem ufak buynuzlu hayvannarın koruycusu ayoz büükzetşekän georgi duudu küçük aziyanın bir dolayında kapadokiyada bilinmiş saygılı hem zengin hristian anadan bobadan o vakıtlarda padişahlık edärdi imperator dioklitian angısı en titsi koolardı hristiannarı düşer hederlez her yıl mayın altısında bu yortuya göra gagauzlar koydular ayın da adını hederlez ayı paalılıı bu yortunun diil kalmêr ta aşaa hristozun dirilmää günündän paskelledän bu gündan sora cıvırligalar da güneşin üüsekliindä artık şen avalar kıvradêrlar ilkyaz başlêêr yaza geçmää da geeri dönmesi olmaz sıcaklık kaplêêr herersini insannar küüdä var nicä hepsi işleri korkusuz yapsınnar çamur karsınnar suvasınnar başlasınnar evin temelini atmaa evel gagauz küülerindä yapılar evlär ışlenirdilär çamurdan ilkyazın hem güzün onnarın duvarlarını suvardılar sarı çamurlan başka türlü onnar oyulup yıkılırdılar bu yortunun en önemli parçaları adetlär angıları baalı hayvancılıklan suylan ot dünnäsınnan bunnar tabiatın yarılamz elementları nicä yazêêr e n kvilinkova hederlezä karşı karılar toplardılar türlü ilaççılık otları da kaynadardılar onnarı sabaalän erken hederlez günü yıkanırdılar o suda taa gün duumadan çiilän ikardılar ellerini ayklarını gözlerini deyin saa hem kaavi olsunnar küüda kazakliya moldova genç kızlar gidärdilär pınara almaa görgi suyndan bu adetlär yapılırdılar neçin ani saylardı hederlezä karşı tabiat kableder büülü kuvet gagauzlar çok asirlär kullanêrlar hayvancılıı koyunculuu onun için bizim halkın adetlerindä hem sıralarında etli imeklär üsek urda sayılırdılar bu günda gagauzlarda var adet kurban kesmää kurban kesiler başka büük yortularda da ama en büük kurban yortusu gaguzlarda sayılêr hederlez ay görgi bu adetin funkțıyası dooruler hayvannarı korumaa hem eniliklerin saymasını büültmää s a tokarevın araştırmasına görä ay gürgi yortusunda en önemli o ani ay görgi sayılêr çobannarın koruycusu bu gösterer yortunun arhaik çoban kulturasının baalantısını bu kulturanın da ayırılmaz parçası kurbannık kuzunun kesilmesi gagauzların etnik spițifikası görüner kurbannık imeklerin ritual hazırlanmasında kurban icin taa vakıdından ayırılırdı bir kuzu en iilerindän taa ii kuzu olsundu erkek ilkin kurbannık kuzunun buynuzuna yapıştırêrlar bir mum tutuşturêrlar onu angısının yanına bir şiritlän baalêrlar bir parça ekmek hem tuz angılarını ayozlêêrlar klisedä onu keseceykän adam düşer yapsın stavrozunu da desin hadi alla kabletsin açan kesiler kurbannık hayvanı tokatlarda kapu larda hem uşakların annılarında yanaklarında çenelerindä kannan resim ediler stavrozlar bu işlär olêrlar o sebeplän ani korumaa insannarı hem hayvannarı hastalıklardan kalan kanı dökärmişlär o erä neredä insannar gezmeer v a moşkov yazêr ani kurbannık hayvanın aşıklarınnan urdurarmışlar gelinnän güvei kutlayrak hem baaşlayrak onnara çok uşakları olsun derisi veriler popaza nicä bir ödek kesilmiş kurbanı olmaz parcalama parça parçaya nicä annadêr respondet kurçu küündän odesa bölgesindän ukrayna adam anna dmitrevna yıl duuması bütün kuzunun içini paklayıp bulgurlan kırdırılmış boodaay doldurup atêrlar fırına bütün ona deyni vardı maasuz kap kurban sinisi fırına ataceyekan kurbanın üstünü örtelär bir kepektän yuuzulu pazıylan günnükleerlär firinda piştiktän sora çikarıp götürerlär popazda okuma okunmuş kurbandan biräzini ileştirerlär komuşulara bulgurun üstünä koyerlar bir da parça ekmek maasuz pişirilmiş bu gün için kurban ekmää angısının üstündä varmış stavro hem üzüm kalanı kurbanı bütün aylä yakın komuşular ya hısımnar oturup iyerlär şarap içerlär duva ederlär o günü lääzım hepsi kurban insin ertesi gününä vardı nicä kalsın sade o kurban ne komuşular ileştirdilär kemiklerini düşmeer sıbıtmaa köpeklerä onnarı lääzım toplamaa da evin temelinä gömmää kafasını ayırtmêêrlar güüdedän barsakları da paklayıp ikayıp genä koyerlar kurbanın bulgurun içinä ama başka küüdä kıpçakta moldova kafayı hem kimi barsaklarını yıkadıktan sora kaynadıp yapêrlar bir çorba ama o günü imerlär kuzu çorbası iniler ertesi günü bu gösterer gagauzların tabetini düşünmää herbir gün için etnografiya araştırmalarına görä belli eder ani gagauzlar kurbannık hayvanın bütün etini iyerlär ama diil ererdä deyecez avdarma küündä gagauz eri moldo va kuzuyu kesärmişlär üc dört parçaya da kaynadarmışlar büük çüvennerdä sora da pişirärmişlär fırında bölä yapardılar ondan ani hepsinin yoktu kolaylıı pişirsin bütün kuzuyu nicä yazêêr n baboglu kendi kiyadında publițistika yazıla rından ama angı aylä yoksuzluk çekärdi onnar kesmäzdilär kurban bu da büük günah sayılmazdı yoksuzluk diildi kabat hederlezdä herbir aylä düşer kurban kessin ama var evlär kimin ev kurbannarı düşer hederlez gününä onnar mutlaka bu günü kurbansız olmaz geçirsinnär burada isterim açıklamaa ne o ev kurbanı açan genç aylä steonoz olêr klisedä onnar ayırêrlar kendi evinä aylesinä bir ayoz angısı koruyer zor vakıtlarda yardımcı olêr bu evä ayleya uşaklara ev sabisinä kimin ev steonoz kurbanı düşärdi hederlezä o bir kuzuylan yapardı hederlezi hem evin kurbanını ama kimin kurbanı düşardi başka günä deyecez panayıyaya onnar kesärdilär kurban hem hederlezdä hem kendi kurban günündä kimisi kesmäzdilär kurbanı hederlezdä ama brakardılar onu kendi kurban gününä bu sayılmazdı günää er klisä kurbanı razgelärseydi çarşamba yada cuma gününä ozaman olardı balık kurbanı kuzudan kurban yapılmardı hepsi imeklär olardılar balıktan balık çorbası kaurulmuş balık tuzlu balık balık doldurulu bulgurlan h b imelikär düzgüncä küündä hederlez günü var bir gözäl adet baalı ekmeklän bu günü pişiriler bir çörek pita angısının içinä koyulêr para demir para kopeyka bu pitaylan çıkêrlar kıra konêrlar tarlanın başına da dıgırlêêrlar pitayı aşa dooru nekadar taa çok er gidecek pita okadar taa zengin ta islää olacek bu yıl bereket lär bu küüda ta bir adet var hederlez günü gezerlär kırlarda da bakêrlar er kıştan ekilmää ekinnär büüdüseydilär okadar ani onnnarın içinda var nicä saklansın tavşam ozaman bu ekinnärdan toplanêcêk gözäl zengin bereket gideräk kirdan onnar koparadılar bir iki püskä eni büümnerdän evä gelip verirdilär onnarı ev kuşlarına deyin taa ii yımırtlasınnar gagauz jurnalistka olga kulaksız yazêr ani pek sevindirer ani şindiki zamanda da bu gözäl yortu kaybelmedi ama benim bakışıma görä oldu taa meraklı taa geniş kurçu küünda ukrayna hederlez yortusu oldu bütün küün yortusu küün hramı bizim küüda düzüldü hem insannarı karşılêr ay görgi adında klisä onuştan hederlez kurçuda o önemli bir yortu bu günü biz karşılêrız musafirleri bu günda küüya geler te o insannar da angıları duudu kurçuda ama çalışêrlar uzakta başka erlerdä onaar taa da pek sevinerlär ani bu günda var kolaylık buluşmaa kendi dostlarınnan beki yardımcı da olmaa kendi küün insannarına onuştan alındı karar hederlez gününü sayma küün duuma günü yilda kurçu küü doldurêr taman ikiüz yıl kurçulular göstererlär ne kazandılar onnar bu yıl şkolada uşak başçesindä kultur evinda büük hazırlanmaklar olêrlar hepsicii isterlär göstermää kendi işini en ii taraftan şkolada üürenicilär annadêrlar hem gösterelär neyi onnar üürendilär gözäl sesli türkülär kıvrak oyunnar sevindirerlär musaafirlerin cannarını uyandırêrlar yalpak duygularını uşaklar annadêrlar şkolanın tarihini üüredicilerin becermeklerini hem kendilerin dä etişmeklerini bilgi urunda klisedä bu gün çekeder yortu liturgiysinnnan şlujbadan sora klisenin aulunda kurulêr gözäl bir sofra sofraya deyni imekleri yapêrlar insannar sofraya deyn getirerlär nicä deerlär kimin ne üürä kolverer kimi tauk kimi kuzu kimi suvan hem pirinç yada bulgur ama en büük yardım geler te o adamdan kimin adı görgi kurçuda toprak pay oldu iki paya öndercilerin ikisinin dä adları görgi onnar sayerlar büük bir namuz deyn pay almaa katılmaa bu yortuya kurban koyma kendi saalıkları için kendi aylesinnerin koruycusu için ilkin sorfraya buyur ediler musaafirlär musaafirlää gelerlär diil sade cümnä insannarı ama popazlar başka kliselerdän angıları yardım ederlär götürmää yortu liturgiyasını buda bir adet bulgurdan kaare sofraya koyulêr başka imeklär da onnarı hepsini azırlêêrlar karılar kultur evindä bugün düzüler käämil sergilär orada var nicä siiretmää renkli türlü motivda kilimnär angılarını dokudular becerikli gagauzkalar bundan kaarä sergidä var çok işlär angıları yapıldı şindiki zamanda ne büüttülär insannar kırda uşakların kukêlan yada şişlän örüyän masa üzlerı peşkirleri masayı donadan tedarıkları siiretmektän sora hepsi buyur ediler zal içinä yortu konțerdına hederlez günü evel gagauz küülerindä olurdu horu horu daaldıktan sora olurdu güreş güreştä kim ensäärdi ona pelivan denilirdi onu muzikaylan küü içindä güzdirirdilär hem pelivana baaşlardılar bir koç taa sora hep hederlez günündä hepsi insannar kantarda çekilärdilär herkezi istärdi bilsin nakadar aarlıı bu yıl hem nekadar zeedelenecek gelän hederlezädan yaşında gençlär sa ölçärdilär boylarını da ölçüyü ikonalıkta bir köşecää saklaardılar kurçuda da hederlez günü olêrlar yarışmaklar güreş enseyän adetä görä kableder koçu da yapêr bir çevrä koç omuzla rında stadionda neredä geçti güreş footbal angısına buuyur ediler komandalar dolay küülerdän enseyanarı kablederlär baaşış para yada birkaç top footbal oynamak için basketbol kızlar ayrı çocuklar ayırı enseyannar genä kablederlär baaşış şaşki şahmat en önemli ani bu yaraşmakta pay alêrlar büük adamnarda kızlar çöcüklar bobalarıda enseyannar da kablederlär baaşış şindiki vakıtta gagauziyda hederlez tanındı devlet uurunda da gagauziynın halk topluşun kararına görä hederlez başka büük yortularlan barabar oldu bölgenin bir ofițial yortusu komratta hederlez şindi taa geniş nışannanêr eski adetlerä eklendi bir da eni estrada türkü hem oyun festivalı bu türlü festivallär olardılar cı yıllarda sora bir parça vakıt kaybeldiydilär ama ci yıldan beeri onnar genä dirildilär eni kuvetlän bu takım festıvallärda pay alêrlar gagauzlar diil sade gagauz eri ndän ama dolay devletlerdän da ukraynadan biyaz rusiyadan rusiyadan da bu takım festivallär genä hederlezdä geçerlär bolboka küündä ukrayna hem valkaneştä da gagauz eri moldova bu festivalin neeti üzä çıkarmaa eni talantlı türkücüleri oyncuları çalgıcıları angıları bizdä var zeedesinnän ama kalêrlar bilinmedik açıklanmadık taa bir anılmış adet var hederlezdä bu günü keçilär koyunnar büük hayvannar artık küüdän kıra eşil ota çıkêrlar kasımda da kış aazında genä sıırlık aullarına kapanêrlar bu gün anaşmak olêr çobannarlan kim nekadar paa koyecek koyun gütmekçin hederlez çok käämil gözäl bir yortu bunu bizä gösterer legenda da hederlez legendası varmış bir genç gözäl çocuk o pek arifmiş hem işçiymiş o güdärmiş insan narın koynnarını malları o pek sevärmiş koruyarmış herbir hayvanı suratça tanıyarmış insannar kendi hayvannarını ona bütün ürektän verärmişlär neçinki o onnarı nicä kendi uşaklarını bakarmış ama te bir gün büük bela gelmiş çobanın başına çeketmiş yaamaa büük yaa mur genç olan geçirärkän bir kuzuyu derä aşırı kaçırmış onu su içinä hava çirkinmiş sünmüş yıldızlar da göktä çok düünmüş çocuk aramış o kuzuyu sabaadan ama onun düünmesi boşunaymış sade su karşı koyarmış çobanada hem o kuzuya da sabaalän açan gelmiş çobannar bu iş onnarı pek gücendirmiş çorbacı angı sının malı kaybelmişti cezalamış olanı o düümüş onu okadar pek ani çocuk ne otura bilirmiş ne da kalka bilirmiş o nekadar ani ölmemiş ama kurtarmış genç çobanı ölümdän bir genç kıvrak boylu yıldız gözlü kız o her gecä gelärmiş çocaa da yalarmış onun yaralarını ama sabadan o genä gidärmiş brayıp olanı yalnız açan çocuk doorulmuş onun ürendä bir büük sevda duygusu büümüş o istemiş evlenmää kendi sevgili kurtarıcısına ama kız yalvarmış o biraz dayansın çocuk gençmiş dayanamamış bir gecä o kezlemiş da yolannmış kızın aardına da görmüş ani o gider dereya da kär o erdä neredä çocuk kaybettiydi kuzuyu girer su içinä da gömüler su altına ertesi gecä işlär hep ölä olêr üçüncü gecä taman o vakıt açan kız suya girmää isteer çocuk tutêr kızın kolundan da kolvermeer kız çok düüner yalvarêr ama çocuk onu işitmeer kız söledi çobana ani o bozdu onnarın ecelini neçinki kaldıydı sade taa bir güncaaz da derenin büüsü biteceydi o kolvermedi onu ama şindi derä kin çika rêcek açan göktä ilk yıldız peydalandı kız oldu bir kuzu da derä içindä kaybeldi bu iş oldu kasım ayın nä karşı sabaalän çoban daattı koyunnarı çorbacılarına kendisi dä gidip atıldı dereya bu işlerdän sora insannar sölärdilär anu hederlezdän kasımadan her gecä çoban hem onun yoldaşı gelarmişlär çobannara da yardım edärmişlär onnara koruyar mışlar hayvannarı adetä görä hederlez günü gençlär izin alarmışlar evlenmää ecellerini düzmää hederlez yortunun en paalı temeli korumaa tabiatı suyu hayvannarı pek önemli ani bu günä kadar gagauzların evlad boyları korumuşlar yortunun adetlerini sıralıını gözellini da diil sade korudular ama terbiettilär sevgi hem istemek bu yortuyu götürmää illeri doru yaşamakta büünkü günnerdä sä valeybol futbol atletizm ya da başka yarışmaklar mutlaka düzünnener kutlamaklar stadionnarda olêr güreşlär çeşitli kategoriyalarda yapılêr bu yarışlar ölä populär oldular ani bölgenin anılmış güreşçilerindän kaarä dünnä evropa eski ssrb respublikaları moldova hem komşu ukrayna güreş çempionnanarı onnara katılêrlar hocalı genoțidi azerbaycan halkının xx üzyılda baş başa karşılaşan en büük tragediyalardan birisi hocalı tragediyası titsi hem kannı bir olay ani insan istoriyasına hatıny lidiş oradur genoşidlarınnan yan yana girdi bir gecenin içindä hocalıda insan öldürüldü kişi kurşunnardan sakt kaldı ölülerin arasında uşak karı ihtär o gecä kişi esir kaldı büünkü günädän onnarın si için bişey işidilmeer bu titsi hayarsızlık yapıldı salt o üzerä ani bu insannar azerbaycandılar onnarı hepsini cellatçasına öldürüldülär onnarın kellelerini kesmiştilär gözlerini çıkarmıştılar uşak bekleyän karıların şkembelerini süngüylän yarmıştılar kasabalıların bir payı ani savaştılar bu kara beladan kaçıp kurtulmaa bir maasuz yapılan zasadaya düştülär da öldürüldülär rusiya nın dooruluu korumak memorial merkezi urguladı ani dört günün içindä agdam kasabasına hocalıda öldürülän azerbaycannıların ölüsü getirildi öldüktän sora onnarın çoyunun ölülerindä oynamışlar agdamda ölüyä adam hem karı onnarın arsında uşak ölüsü sudebno medişin ekspertizası yapıldı ekspertiza gösterdi ani kişi kurşundan ölmüş si demir patlamasının parçalarından kişi sa aar tertiplän urmaktan ölmüş dooruluu korumak merkezi belli etti ani kimi insannardan taa diriykän skalpı çıkarılmış başından saçları deriylän bilä soymuşlar hocalı kasabasına ataka yaparkana orasını basarkan armännar zakondan dışarı olan kalibralı kurşunnar hem himiya silähı kullanmış bu gösterer ani armeniya insannaa karşı genoşid yaparkana jeneva konvenţiyasının protokollarını çiinedi hocalı kasabası eveldän büünkü günädän insanın istoriya hem kultura adetlerini koruyan hem açıklayan dünnä tarafından tanınmış kasaba bu kultura istoriyada hocalı gedabek kulturası olarak tanınêr kromlehlar dolmennar tepägözlär kurgannar hem başka anıtlar insan oolunun ilerlemesinin dinamikasını gösterärdilär armännarın okupaşiyasından sora onnarın hepsinin yok edilmesi hocalı mezarlıının dünnedä en eski mezarlıklardan birisinin türlü tehnikaylan yok edilmesi bu dünnä kulturasına karşı yapılan bir armän vandallıı hem barbarlıı bölä faşistlär da yapmamış komrat gagauz yerin baş kasabası muniţipiu erleşer yalpug deresi kıyısında komrat dolayın merkezi komratta gagauziyanın önetmäk organnarı bakannık komiteti hem halk topluşu bulunêrlar komrat adı için var çeşitli versiyalar hem teoriyalar angılarında halk etimologiyası söler ani burada yapılêrdi beygir yarışları skaçkalar onuştan kömür at kara beygir aadını verdiydi komrat kasabasına ama bilim gösterer ani konrat aadı maasus nogay halkın soylarınnan birinä angılari gagauzlardan ileri yaşarlardı bucak steplerindä kasabanın merkezindä parkta bir anmak taşı koyulu neredä komradın kurulmak datası yazılı cu yıl ama var ölä dokumentlär angılarında başka data verili onnarda komrat cü yılda anılêr komrat yaşamak yeri olarak bilinêr cu yıldan ama kasaba adın kazandı yılında o vakit ani pay alêrdi moldaviya ssr dä komrat industriyası ilerlädi yaa şarap hem tradiţional motivli tekstil uurunda xx asrın cı yıllarında burada açıldı hem komrat devlet universiteti ci yıl avgust ayın dä gagauziyanın baş kasabası komrat kendi ci yıldönümünü kutladı primariya tarafından başta komrat primarı nikolay dudoglo hazırlanan yortu pek gözäl geçti xvi xviii inci asirlerdä bu topraklarda bucak tatarları erleşmiştilär nicä komrat toponimi peydalandı onun için var bir kaç versiyalar n belbenkonun bender uezdın komrat kasabası kiyadında yazılı yaşamak erinin saabisi burada komrat kurulşuş tatarmış orumbet oglu adıymış onun bir beygiri komur at varmış at yarışmakların çoyunda o ensärmiş bu beygirin adını tatar küüyünä koymuşlar a i eremiya i v dron hem s s kuroglo sayêrlar ki komrat kongrat nogay senselesi adından gelmiş şindiyä kadar çok istoriya dokumenti korundu onnar komradın dän zeedä yıldakı besarabiyanın üülenki tarafından bulunan politika ekonomika hem kultura merkezinin biografiyasını açıklêêrlar rus etnografı v a moşkov cü yılda yazmış hepsi gagauz koloniyaların merkezi lääzım komradı saymaa nışannadı o bu bir büük alış veriş küüyü neredä bin insan yasêêr angısına buradakı ruslar şakayca gagauziyanın başkasabası deerlär hep ölä nicä dä bulgar koloniyaların merkezi bolgrad kasabası sayılêr burada da çok insan yasêêr hep alış verişlän zanaatlanêr hem onnar da varlıklı insannar v a moşkovun yazılarına görä komrat makarki demir yolunun bir tarafında bulunardı hep tä varlı bir erdi küüdä bir büük katedral vardı mezarlık klisesi real hem birkaç küü uçilişçesi bulunardı zemstvo başının kamerası notariusun ofisi poliţiya komisarının kvartirası hem bir zebillik tükän gagauz zengenneri taa çok toprak saabileri hem alış verişçilär yaşardılar birkatlı taştan yapılı evlerdä poloniya gazetalarında o vakıtlarda sıkça tiparlanardılar bildirimnär angıları haberlärdilär komrat real uçilişçesinä üürenicilerin kabletmesi için kasabaların çoyu varşavada vakansiya bulmadıı zaman kendi uşaklarını komratta üürenmää yollardılar komradın ilk dolay başkanıydı konstantin koyçu starostaydı macar rusi v v pokşişevskiy komrada inci yılda yazın geldi o geografiya ekspediţiyasının başıydı yazdı gagauzların tarafında kiyadını bu kiyadı ncı yılda vokrug sveta dergisindä tiparladı te netürlü o komradı gördü biz komrada düştük gagauz küülerinin en büük küüyü binä yakın insan gagauziyanın başkasabası komrat karşıladı bizi şamatalı panayır gününnän büük meydanda eski soborun yanında angısını yaptılar ilk gagauz göçücüleri durardılar taligalar dolu hepsinnän neylän moldovanın güneşli üülen tarafı zengindi büük vatan cengin frontlarında kaybeldilär komratlılar n i karaya vatan cengi ordeni hem girginnik için medalisi verildi t i spatarenko ii uurlu vatan cengi ordenini kabuletti i d gerasimova iii uurlu şannı ordeni verildi p p peev girginnik için medalisini kabletti afganistanda cü yılda komratlı d a mavrodi düştü ona öldüktän sora kırmızı yıldız ordeni verildi cenktän sora komratta çeketti industriyanın türlü türlü dalları ilerlemää demir beton zavodu ekmek kombinatı dolayarası baza saa yaayı peynir zavodu balık çorbacılıı yujnıye elektriçeskiye seti işletmesi çalışardı kilim fabrikası industriya kombinatı ekskavator düzän maasuz işletmä şarap zavodu hem birkaç düzüntülük organizaţiyası sovet zamannarında kasaba respublikaya verdi kultura hem bilim tarafından anılmış adamnarı v mednik arhitektoru boris tukan filolog bilgicisi nikolay kılçık simfoniya orkestrasının dirijoru mihail kolsa kompozitoru dmitriy gagauz kompozitoru elena kolţa filolog bilgicisi mariya maruneviç istoriyacı pötr moyse şairi kasabanın istoriyasında bir maasuz sayfa var cü yıllar cu yılda mayın irmi birindä gagauz halkı akıntısının ilk kurultayı geçti cü yılda gagauziyanın gagauz yeri maasuz hak statusu için kanunu kabul edildi komrat gagauz avtonomiyasının başkasabası oldu çekettilär türlü türlü firmalar açılmaa alış veriş sferası otelcilik hem restoran biznesi düzüntülük ilerlemää başladılar son yıllarda komrat soţial ekonomikayca aktiv ilerleer en büük işletmelär vererlär hem satêrlar çiftçilik produkţiyasını komratta registraţiyaya girdi çiftçi çorbacılıı angıları yılda primarıyanın bücetini bin ley zeedeledilär individual işletmesi onnar yılda primariyanın bücetinä bin ley verdilär komradın teritoriyasında iki panayır işleer birisi gagauz koopa baalı ikincisi ooo nezeranta başı p p vlah vergi inspekţiyasının informaţiyasına görä komratta ekonomika agenti var onnardan komradın primariya balansında kurum var onnarın arasında uşak başçası uşak şkola hem liţey hepsi üürenicilerin sayısı biblioteka bir teatr bir gazeta bir reabilitaţiya merkezi fidancık uşaklarına deyni bir ihtiar evi komratta bulunêrlar gavriil gaydarcının adına dolay teoretik liţeyi dimitri kara çobanın adına kasaba liţeyi nikolay tretyakovun adına kasaba liţeyi mihail emineskunun adına moldovan liţeyi komrattakı ikinci orta okulu komrattakı altıncı orta okulu komrattakı edinci orta okulu komrattakı sport liţeyi ci yılda açıldı uşak sport şkolası cı yılda komrattakı aar atletika sport şkolası ci yılda mariya zlatovanın adına komrattakı muzıka şkolası cı yılda komrattakı uşaklara deyni incäzanaat şkolası cü yılda açıldılar gagauz avtonomiya bölgesinin resim galereyası komratta cı yıldan beeri çalısêr komrat devlet universiteti avtonom territorial bölümlüü gagauziyada universitet gagauz dilindä üüretim veren tek üüsek üüretim kuruluşu komrat devlet universiteti açıldı yılında fevral ayın dä gagauziyanın baş kasabası komrat kasabasında gagauz universiteti adılan moldova universiteti altı aydan sora avgust ayın dä tanıdı ilktän rektor oldu dionis tanasoglu seftä üüretimä girdi disțiplina gagauz dili bulgar dili başka moldavan dili hem rus dili predmetlär burada dört fakultet var universitettä kafedra çalışêr komrat devlet universiteti taa bir bina olacek kdu kendisi için eni bir bina düzmää başladı bu iş için lääzım olan para yaklaşık milion ley moldova bücetindän verilecek beş katlı bina kdu nun çok problemalarını çözecek auditoriyalar kantina biblioteka komrat respublikası devlet angisi yarandı gagauz çiftçilärinin ţar kuvedinä karşı kalkıntısında gagauzların devletlik için savaşmalarında komrat çiftçilär kalkıntısının büük istorik maanası var yanvar ayın da eniycä da komratta ţar kuvedinä karşı çiftçilerin kalkıntısı başlamış kalkıntıcılar kuvedi kendi ellerinä almışlar bu iş için çiftçilär komitetı kurulmuş çiftçilär komitetı büük ayın da komrat bölgesinin respublika olması için karar kabletmişlär borçluk kiyatlarını yakmışlar vergileri yoketmişlär boyarlardan toprakların almasını hem çiftçilär arasında dooru payedilmesi için karar almışlar bundan kaare komrat bölgesindän zapaslarda bulunnarın askerä mobilizaţiyasını durgutmuşlar askeri yollaması için basarabiya gubernatorun içileri bakanına telegraf belgesindän bessarabskaya jizny gazetası komrat çiftçilär kalkıntısı için basarabiya jandarma upravleniyasının başkan yardımcısının telegraf belgesindän basarabiya guberniyasının jandarma upravleniyasının başkanı adına s peterburgtan gelän saklı telegramadan yanvarın da viţe gubernator küü topluşunu topladı orada açıkladı ani yanvarın da küülülerin yaptıkları cezalı iştir hem teklif etti onnar öndercileri hem silähları versinnär hem da yazı yazsınnar ani onnar kendi küülülerin yaptıkları için pişman olêrlar topluş saygı göstereräk viţe gubernatorun istediklerinä susmaklan cuvap etti yanvarın dä kişi erindeki başkannaa çaarıldı onnarın zi arest altına alındı sora ilktän bender sora da kişinêu kapanına yollanıldı hep o günü çin sabaalendän dragunnarın yardımınnan küü evlerindä yoklama yapıldı hem tüfek hem revolver alındı yanvarın dä viţe gubernator kirsovo küüyünä gitti orada erindeki agitatoru şuriki arest altına aldı yanvarın dä da dizgincä küüyündä agitatorları sirbuyu hem genişi arest altına aldı gubernator işlerinä geçici bakan haruzin gubernator işlerinä geçici bakan haruzinın içişleri bakanına raporttan konyarlar gagauz halkın bir gruppası xiii üzyılın bitkisindä gagauzlarlan barabar drama sär serres demirhisar şindi sidirokastron serres dolayı kavala hem übür egey denizi dolaylarında gümürcinä komotini vodina edessa karacaova sarışabanda büün hrisupoli kavala dolayı erleştiler gagauzça laf edän musulman bir etnik gruppa konyarlar konyarlar girerlär göç yaşaması yaşayan başka türk musulman soy birleşmesinä yürüklerä urum dilinddäki konyaros lafına görä var bir ipoteza ani konyarlar geldiler türkiyänin konya kasabası bölgesinnän ama bitki yıllarda ispatlandı bir takım etnografik bilgilerä görä ani konyarlar diil yürüklerin asıl payı angıları anatoliyaya hem balkannara orta aziyadan geldiler dä konyarlar indiler şindiki makedoniya topraklarına kara denizin poyraz taraflarınnan lübov stepanovna çimpoeş gagauz bilim insanı peetçi duudu ci yılın avgust ayın dä avtonom territorial bölümlüü gagauziyanın çadır rayonun tomay küündä ci yılda ana küündä orta okulu başarıp üürendi kişinöv devlet universitetindä biblioteka bibliografiya fakultetindä başardı moskvadakı m lomonosov adına devlet universitetindä aspiranturayı korudu ci yılda gagauzların dastan êposu konusunda bilim tezasını artık yirmi dört yıl moldova bilim akademiyasının gagauzologiya bölümündä çalışêr bitki oniki yıl bölümün başkanı olarak gagauz dastannarını aaraştırêr folklorcu literaturacı türkolog dünneyin çok devletlerindä canabisinin bilim aaraştırmaları tanınmış hem saygıda bulunêrlar gagauz dilindä peet yazêr iki peet kiyadın avtoru güz yolları ateş yanıyor hem duygu başçesi türk kulturasına büük izmetlerini tanıyarak kendisinä cü yılda türk dünnesinin yıl folklorcusu ödülü verildi gagauz dilin hem kulturasının uurunda çalışmaları için ci yılda gagauziya başkanı hem halk topluşun metin diplomasını kabletti gagaguz kültür sanat dergisi yıl sayı aralık ocak sahibi ve yazı işleri müdürü lüba tanasoğlu kişinev moldova lüdvig van bethoven vena kasabasında yaşayan insannar ii bilärdilär bu yaşlı hem geniş arkalı adamı angısının annısı da geniş üzü lüzgerli hem saçları dolaşık hergün nicä da hava olsa o içerdän çıkardı onu çekärdi görmää kasabanın geniş sokaklarını gökün üzünü hep ölä nicä çekärdi muzika yazmaa hızlı adımnaardı o geçerkän bir kalenin yanından bakardı bulutlara angıları pek aşaa inmiştilär hem çabuk kayardılar göktä oyanı buyanı görärdi niçä bükülerlär lüzgerdän aaçlar nicä raatsızlıktan kuşçaazlar uçuşerlar ama kuşların baarışmasını lüzgerin uuldamasını o işitmääzdi bethoven saardı bu hastalık onda çekettiydi taman ozaman açan o olduydu bilinir şannı muzikant hem kompozitor onun muzikasını hepsi sevärdi onun gözäl ötär müzikasında vardı derin duygular ii istemeklär insannar arasında olsun serbestlik birlik hem kardaşlık muzikasınnan o sevindirärdi insanı onda taman vardı çok türlü neetlär yazmaa üüsek uurda muzika bu taraftan göstermää kendi kuvedini da taman ozaman onun başına geldi bu büük bela başladı işitmemää işitmemezlik hepsinä deyni pek büük kahır ama kompozitora taa büük kahır olmuş o savaşarmış kısmetini kaybetmemää çeketmiş taa sıkı muzika yazmaa bölä o savaşarmış hastalıı üstelemää saar kompozitor hastalıına bakmayarak yazdı bir pek käämil muzika girginnik simfoniyası ama o yıl dübüdüz saar olmuş bethoven insannarlan hiç lafedämääzmiş sade tabiatlan sözleşmäk ona verirmiş raatlık hem kısmet bundan sora muzika sesleri sade onun içindä büüyärmiş da o yazdı eni bir simfoniya klisä simfoniyası angısı sansın kanat verer insannara uçsunnar naturanın gözäl erlärinä o erlerä neredä işidiler derelerin su şıpırdaması kuşçaazların cıvıldaması yaamur suların şamatası çobancıın çırtma çalması geçti yıllar ama bethovenin kulaklarına ömür dünnedän hiç bir dä sesçääz etişmedi bu hastalık bethoveni kırmadı onun çetin harakteri bozulmadı açan o karşı gelärmiş sokaklarda avstriyanın padisahkasınnan yada başka büük zabitlärlän onnar onun önünü geçmääzmişlär ilkin yol ona verärmişlär kabararmış mı o yok o diilmiş dik diilmiş hodul adam kim halizdän sever muzikayı o yok nicä olsun hodul insan yazarmış o kim görer ani incäzanaatın yok sınırı o duyer nasıl yırak o kendi neetindän bethoven incäzaanat için bütün yaşamasını verdi açan o başlaardı muzika yazmaa unudardı uyku için saymaazdı zaametini korumaazdı saalını çok kerä hastalanardı yaşardı fukaara onu bıktırardı yalnızlılık ama pek çok sevärdi başka insannarı pek inanardi ani iilik yapmaa herbir insanın canı çeker bu inanmaklar görüner onun bitki onuncu simfoniyasında bu simfoniya biter bir gimnnän sevinin geniş hem aydınnık melodiyalar öter milionnan insannar kucaklaşın teklif eder simfoniyadakı türkü çalan hor bethovenin muzikasındakı ömürü bitmeyecek neçinki o hepsinä insannara pek paaliydır bu muzıkaya bethoven koydu kendi sevgilerini hem inanmasını serbestlik hem kısmetlilik için i babaloglu n i babaoglu k k vasiloglu gagauz dili hem literatura klas s marina radiş gagauz opera türkücüsü zanaatçı sora da artık beşinci klastaydı açan kazayak küüyün kultura evindä olan bir estrada konkursuna ansızdan katıldı söz gelişi o konkursta gagauz halk türküsünü hay kızım kızım estrada havasına görä çalıp birinci oldu onu halk ansamblisinä solistka aldılar ansambliylän bilä başladı rayonda hem gagauziyada olan çeşitli konkurslara katılmaa taa sık en üüsek erleri kaplamaa bölä onun artistka yolu başladı açan şkoladan sora cu yılda sıra geldi bir zanaat ayırmaa marina artık kendisini üzdä üz kardiolog doktoru görärdi ama marina anasını bobasını sayan bir kız olarak onnarın sözünü sesledi da kişinöva gelip dokumentleri estrada bölümünä vermää istedi estrada bölümündä er artık yoktu burada ona iki iş teklif ettilär herliim üürenmää istärsä vakıdında muzıka okulunda üürenmemiş deyni iki yıl podgotovitelnıy kurslara gidecek hem da ya halk yaratması ya da opera fakultetini ayırsın halk yaratması moldovan halk yaratmalarınnan ilgiliydi bu zanaat onun canında er bulmadı düşündü opera zanaatına girip bir yıldan sora genä estradaya dönmää iki yılın erinä bir yıl podgotovitelnıyda üürenip marina duydu ani estradaya dönüş yok artık pedagoglar bir yıldan sora kendisini opera klasika vokal fakultetinä birinci kursa aldılar onun sesi liriko dramatik sopranosu marina finala çıkıp konkursun laureatı oldu cü yılda biyaz rusiyada opera konkursuna katıldı cı yılda moskvadakı obrazşov adına konkursta pay aldı hepsi konkurslara harçlar anasının bobasının kesesindän ödendi ci yıldan beeri marina moldova opera hem balet teatrusunda solistka olarak çalışêr çeşitli operalarda pay alêr örnek traviata operasında violeta baş rolünu oynadı mariya ivanovna dimoglu gagauz resimcisi tomay küüyündä duudu kişinöv i repin adına resimcilik okulunu başardı çok yıllar kongaz küüyündä resimcilii üüretti sora komrat resimci okulunda işledmää başladı respublikan hem halklararası resim sergilerindä pay aldı büünkü gündä serbest resimci kendi resimnerindä gagauzluu gagauz ruhunu harakterını adetini sıralarını gösterer onuştan o resimnerä diil saatlarlan ama günnärlän doyamêêrsın bakmaa bunun sebepi da şu o resimnerdän gagauzluk ruhu eseer büünkü gagauz resimcilerin arasında bölä yaratan başka bir insan yok gagauz yerinda anılmış resimci çok var onnarın kimilerini halk anılmış yaptı kimilerini yaratmaları kimileri da kendi kendisini metedip anılmış oldular o hiç birinä açıklanmayıp şindi birerdä görünmeyip yavaşıcık resimnerini yaradêr sergilerä katılmêêr mariya ivanovna dimoglu para için yaratmêêr o kendi canı için yaradêr para o başka yollarlan aalemin evlerinä remont yapıp türkiyedä evlerdä izmet edip komrat paneerında bişeylär satıp kazanêr ama genä da onun resimnerini bulup onnarı muzeylär özel kişilär satın alêrlar mihail daradur komrat devlet universitetin kdu rektoru mihail ivanoviç daradur duudu cı yılda fevral ayın da gagauziyanın valkaneş rayonun çöşmäküüyündä ci yılda orta şkolayı başarıp tiraspol pedagogika institutuna geografiya hem biologiya zanaatını üürenmä deyni girdi pedagogika institutunu başarıp kendi askerliini yapıp cü yıldan beeri moldova bilim akademiyasının geografiya institutunda işledi injenerdan başlayıp y y ilktän alt bilim zaametçisi y y sora bilim zaametçisi y y sora da meteorologiya hem klimatologiya prepodavateli oldu hep burada ci yıllarda üst bilim zaametçisi yıllarında da baş bilim zaametçisi olarak çalıştı geografiya agrometeorologiya klimat diişikliklerindä dän zeedä bilim çalışmaları var bunnarın içindä monografiya üüredicilik hem geografiya atlasları hem kartaları meteorologiya hem klimat uurunda tanınmış bilim adamı olarak dünneydä olan halklararası kuruluşların sessiyalara simpoziumnara hem konferenţiyalara katıldı kendi çalışmaları için ci yılda evropanın en eski universitetlerindän birisi olarak iyangelon universiteti polşa krakov tarafından özel premiya hem grant kabletti mihail formuzal gagauz politiki avtonom territorial bölümlüü gagauziyanın üçüncü başkanı duudu noyabri cu yılda çadır dolayın beşgöz küüyündä çok uşaklı küülü aylesindä üürendi yıllarında beşgöz küüyü orta şkolasında ci yılda çaarıldı voenni deniz flotuna slujba için başardı odesa üüsek voenni komanda topçuluk uçilişçesini adına ukrayna yıllarında cü yıla kadar slujba etti türlü komanda işlerindä komandanlık etti gvardiya topçuluk divizionuna hem noyabri cü yılda esapa alarak slujba yılların gönderildi zapasa büük ayın yanvari dä gagauziya apeläţiya sudu kararladı gagauziya başkanı seçimnerin nci turunu legitimlı hem kanona görä tamannanmış saymaa dekabrinin nda başanlık için güreştilär komradın primarı nikolay dudoglo hem şindiki başkan mihail formuzal seçimnerdän sora dudoglonun komandası saymadı seçimneri tamannanmış çünkü onnarın bakışuna görä formuzalın tarafından seçim kmpaniyasında hem seçim günündä çok türlü kanonu aykırlamak yannışlık hem aldatmak vardı bu işin ucunu komradın apeläţiya sudu dudoglonun istemesinä göra buldu sudun kararına görä büünkü gündän mihail formuzal gagauz erin başkanı sayılêr mihail formuzal evlidir hem üç uşaa var mihail çakir anılmış gagauz aydınnadıcısı protoierey duudu ci yılın çiçek ayın dä eski stilä görä hederlez ayın da yeni stilä görä çadırda gagauziyada çekiler bir eski gagauz senselesindän onun dedeleri cı yılda gelmişlär basarabiyaya ilktän oturmuşlar prut boyuna yakın sora geçmişlär şindiki çadır lunga kasabanın yerinä tamannandıynan yaşları çocuu vermişlär kişnova popaz üürenmää ilkin o başarr gimnaziyeyi sora dä seminariyayı üürenärmiş o pek islää onuştan brakmışlar onu işlemää popaz hem üüredici kişnovda ozamandan beeri çekeder onun uzun hem bereketli çalışması üüredicilik işindän kaarä o çevirmiş molduvancaya hem gagauzçaya çok klisä kiyadı toplamış laflık h b ci yılda tipardan çıkmış onun rusça molduvanca laflıı o laflık en doluymuş en isläämiş kendi vakıdında ona girmiş yakın bin laf onda var bir eklenti türlü rusça molduvanca lafetmeklär çok savaştı m çakir aydınnatmaa kendi gagauz halkını o ilk çeketti yazmaa ana dilindä çıkardı üzä bir alay kiyat ci yılda o başlr seftä tiparlamaa gagauzça bir gazeta o gazeta için var yazılı ani o çıkarmış ama bibliotekalarda bulunmr baari bir nomer m çakir çalıştı aaraştırmaa gagauzların istoriyasını otuzuncu yıllarda jurnalda viaţa basarabiei o tiparladı romınca birkaç statya gagauzların evelki yaşaması için cü yılda çıktı ayırı onun broşürası basarabiyalâ gagauzlarân istoriyasâ bu kiyat kaplr gagauz literaturasında bir nışannı yer o ilk yaprak haliz dilimizdä beki bilgilik tarafından o biraz eskidi ama hep okadar pek meraklı iştir büünkü okuyculara m m çakir geçindi ci yılda sentäbrinin dä gömülü o kişnovda merkez mezarlıında neredä ci yılda dekabrinin dä onun büstu koyuldu bütün yaşamasında o klisedän kaarä gagauzlaa izmet etti hem çok çalıştı gagauzların kulturasına istoriyasına hem biliminä nikolay baboglu anılmış hem saygılı gagauz yazıcısı duudu ci yılın hederlez may ayın dä bir çiftçi aylesindä taraklı rayonun tatar kıpçak küüyündä büünkü gündä kıpçak gagauziyanın çadır rayonunda bulunêr bobası ignat panteleeviç sokakça rusinin mitinin miyalın panaüdun nati anası fedora nikolaevna da çeker bir eski kıpçaklı familiyasından kazancılardan ama sokakça ona deyärmişlär tudora bulü bu bir pek akıllı karıymış hiç şkolaya gitmedään üürenmiş ötää beeri yazmaa okumaa laf ustasıymış bilirmiş çok eski gagauz türkülerini çok maani masal nikolay baboglunun bobası da gagauzçadan başka lafedirmiş bulgarca romınca rusça ama yazmaa okumaa bilirmiş az sade kendinä kadar uşaklarını sa beşini da iki kız üç da ool çalışmış versin üürenmää üüsek şkolalara nikolay içerdä en büüyüymüş onun küçüklüündä taa saamış boba tarafından marinka malisi o da bir kıpçaklı anılmış soylarındanmış songrollardan malisi nikolayı büütmüş kendi dilindä eski gagauz sallangaç türkülerinnän hem maanilerinnän onnar hem dedelerindän kalma adetlär brakmışlar gelän gagauz yazıcının canında derin izlär nikolay baboglu yılda başarêr kıpçakta başlankı şkolasını da ertesi yılın güzün onu vererlär ileri dooru üürenmää ismayıl kasabasında bir klise şkolasına burada sekiz klas başardıktan sora nikolay olaceydı klise izmetçisi ama o vakıtlarda gidärmiş ruslan nemşe arasında o büük cenk onun yalını yılda döner bizim basarabiya topraklarına ismayılda şkola daalêêr nikolayın da üürenmesi cü klasta kalêêr yarım o geler ismayıldan evä kıpçaa sovet küvetleri isteerlär diriltmää şkolaları da bu üzerä çaarêrlar üüredicilää herbirini kim kiyat biler kim kayıl olêr üüredici işlemää onnarı almêêrlar askerä cengä nikolay baboglu da tä açan taa yokmuş bütün yaşında olêr kıpçakta üüredici ci klasıta pek derin silinmäz bir iz brakêêr n baboglunun üreendä yıllar aaçlık vakıdı açan o kendi birinci klasına yıl başında yazêr uşak da üürenmäk yılın sonunda dä mayda kalêr sade uşak öbürleri küçüklär o kışın ölerlär üüredicinin gözü önündä baara baara aaçlıktan bu tragediyayı yazıcı büük acıylan kendi kiyadında bir öykümüz var n baboglu olêr diil sade bir käämil üüredici etişer kıpçakta şkolada zavuç sora da direktor işleer kıpçakta hem kongazda taa sora etişer bütün moldova respublikanın şkolalar üstünä ministr yardımcısı üürediciliklän barabar çok çalışkan n baboglu hiç bir da gün brakılmêêr yazıcılıktan o yazêr ana dilindä gagauzça peet poema annatmalar pyesa üüretmäk işleri için yılda nikolay babogluya devlet verer medali za trudovuyu doblesty taa sora yılda yazıcılık işleri için moldova devletindän kableder medali pentru meritul çivik büün n baboglu taşıyêêr gagauziyanın saygılı vatantaşı adını n baboglu dener kendisini dramaturgiyada da onun biricik pyesası mumnar saalık için kaldırêr ölä büük problemalar ani çıkêrlar dar gagauz halkın yaşamasından o problemalar zeetläärdilär bütünnä sovetlär birliini hem dünnääyı dä n baboglu için laf olmaz bütün eer anmasak onun publiţistika janralarını da bu janrada da o gösterdi kendisini nicä bir büük usta kak kiyadında ani çıktı cu yılda peydalandı n baboglunun bir yazısı bir halkın tragediyası neredä çok becerikli hem derin bilmäklän gösterili gagauz halkın uzun çalılı yolu büünkü günnerä onun pek zoor savaşı kendi insannıını tutmak için onun durmamayca uzanması aydınnaa kulturaya hep yukarda anılmış temalara yazıları peydalandılar ana sözü gazetasında gagauz eri gagauz dilsiz latin grafikasına yolumuz yazımız üzümüz sora genä afgan cenginä karşı ayırı bir kiyatçıkta çıkêêr yazıcının yazısı kardaşlanmışlar n baboglunun publiţistika yazıları statyaları nasaatları neredä o açıklêêr istoriya literatura folklor etnografiya üüredicilik temalarını toplu publiţistika yazılarından kiyatta çıktı yılda şindi tiparda hazır onun eni kiyadı uzak yollarım seçmä yaratmalar bu kiyatta basılacek peetlär poemlar pyesa hem annatmalar oguz dilleri türk dillerinin büük kolu angısında laf edär milliondan çok insan balkannardan ta kitaya kadar oguz dilleri saklêêr bir takım genel özellikler ani lingvistler onnarın temelindä klassifikațiya yapêrlar bir kaç özellik maasus sade oguz gruppası için ama başka özellikler var hem übür türk dillerindä oguz dilleri bölüner bir kaç baş gruppaya geografiya hem özelliklerinä görä kitayda ayırıca dil olan salarcada laf edär insan krım tatar dili hem urum dili istoriyadan biliner kıpçak dilleri gibi ama onnar pek kaavi etkilerdiler oguz dillerindän onuştan pek zor bitki klassifikațiya yapmaa onnarı oguz yada kıpçak gruppası olarak ölü peçenek dili sayılêr oguz dili ama pek bulunmêêr bu dil için material hem dokumentler semön pometko maêstro gagauz folklor izmetçisi kultura adamı s pometko duudu komrat kasabasında ci yılın fevral ayın dä çiftçi aylesindä ci yıllarda komrat ci şkolasında üürendi hep o yıllarda taa belli oldu ani semön vasilyeviç muzıkayı hem folkloru beener şkolada olan herbir konşertlerä o katılardı açan oldu yaşında ona baaşladılar ilk muzıka tertipini garmoniyi ozamandan beeri o muzıkaylan halizdän badaştı bu üzerä dä ci yılda o kişinêuda muzıka okuluna kontrabasta üürenmää girdi bu okulda üürenärkän ci yılda germaniyada olan gençlerin hem studentların festivalinä katılêr hep o yıllar kişinövdakı veselie ansamblisindä çalêr dä muzıka okulunu bitirip semön pometko komratta kultura evindä bulunan oyun hem türkü ansamblisindä artistik öndercisi olêr hem bütün kuvedini koyêr ona ki bu ansambliyi moldovada tanısınnar ansamblinin adı yok ama onu hererdä tanımaa başlêêrlar ci yılın ilkyaz aylarında ansambliya veriler halk ansamblisi statusu hep o zaman da kolektivin kararına görä ansambliya düz ava adı veriler dä güzün semön pometkoyu askerä alêrlar semön pometko moldovanın anılmış artisti ad taşıyardı hem şindi ona verildi ad maêstro ın arta bütün yaşaması semön vasilyeviç pometko izmet etti muzıkaya folklora gagauz halkına bu izmetä bütün kuvedini verip o tez yanıp ci yılın dekabri ayında bizdän ayırıldı stepan kurudimov gagauz opera türkücüsü gagauziyanın anılmış kultura işçisi s kurudimov duudu ci yılda gagauz yerindä çadır kasabasında üürendi rimskiy korsokovun adına konservatoriyada leningrattakı muzıka uçilişçesindä bitirdi kişinevdakı konservatoriyanın vokal bölümünü tä s kurudimov imzalêêr kontrakt ankara devlet opera teatrusunnan çok yıllık paalı işi muzıka albomun hazırlanması sular akar yazêr çok kompozitorluk işlerini çalêr ariyaları anılmış operalardan çiktı ilk estrada türküsü rus dilindä lübovi i jizni taa bir eni türkü rojdestvo hristovo türkülerin çoyunu s kurudimova yazêr gagauz kompozitoru mihail kolsa cü yılda geçti spektaklinin küü yaşaması premyerası neredä s kurudimov baş rolü oynadı operada evgeniy onegin kurudimov lenskiyin ariyasını becerekli çaldı tä hazırlanêr spektakli yoksa zanaat mı bırda s kurudimova verildi yabanci rolü angısı çok yakıştı ona s kurudimov biliner nice tuluzada franțiyada halklar arası vokalistlerin laureatı kazandı adı en ii tenor sesi şindi ankara operasında işleer todur marinoglu gagauz poeti hem üüredicisi todur marinoglu duudu fevralın ndä yılda avdarma küüyündä basarabka rayonunda kişinövdakı universitedin jurnalistika fakultedini v i leninın adına bitirdi cü yılda avdarma orta şkolasında işlemää başlêêr toplumnarı ürek dalgası ilkyaz girdi aramıza açik güllär dış okumakları tipardan çiktılar barabar i bankovaylan hazırladılar diktant toplumunu avdarma büün komrada baalı çeker bir çiftçi aylesindän küçüktän kaler anasız bobasız başlankı şkolasını başarıp avdarmada sora o aler studentlik yollarını geler kişinöva verer universitetä girmäk ekzamennerini da kabul ediler jurnalistika fakultetinä taa başlankı kurslardan başleer meraklanmaa ana dilinnän dayma sorer kendi profesorlarına çünkü bucak tarafından studentlär hazırlanerlar gagauzlar arasında işlemää neçin onnara universitettä gagauz dili okunmeer neçin gagauzların yok ana dilindä şkolaları bu soruşlarınnan todur çeker kendi üstünä kuvetlerin gözünü onu alerlar gözä saklıdan başleerlar izlemää devlet universitetini bitirdiktän sora todur marinoglu kabul eder jurnalist zanaatçısı adını da yollaner işä komrat gazetasına neredä ayda bir kerä çıkardı bir sayfaçık gagauz dilindä bucak dan erleri burada eni işçi koyer problemayı rayon başlarına hem redikțiya öndercilerinä ki bir sayfa ayda gagauz dilindä binnik gagauz halkına pek az o isteer gagauzların olsun kendi ayırı gazetası da çıksın aftalık ya hergün butakım soruşlar için redakțiyada satıcılar başleerlar bu eni işçiyä duşmannık göstermää başladılar onu çaarıp çaarıp kabaatlı bulmaa son sonunda marinoglu kaler işsiz redakțiyadan onu gagauzluun duşmannarı urattılar da şindi açan gagauziya artık kendi başına avtonomiya oldu marinoglunun duşmannarı hep taa redakțiyalarda gagauziyada rus dilindä gazetaları kolvererlär ama todur marinoglu üüredicilik eder kendi küüyündä avdarmada hem yazer şiir proza o ayırıldı moldova parlamantinä deputat şiirleri çıktılar ilkyaz türküsü kiyadında ana sözü halk birlii gazetalarında başka jurnallarda todurun temaları çekilerlär ömürün güneşli hem bulutlu havalarından kendisinin can erindän şairin peetleri açerlar bizä dünneyin ansız görüntülerini acılarını siirek gülümsemelerini türlü boyalarını çok meraklı avtorun analar için sözleri te nasıl düşüner marinoglu analar için gezin görün istäärseniz bütün dünneyi kalmasın hiç bir köşesi dä giinin ölä gözäl nesoy taa hiç kimsey yoktur giindi dadın en tatlı imeklerdän ama mamunun laflarından taa gözäl taa tatlı ta mehlenni bişey yok bu dünnedä onun kraalı saçlarında derin buruşuklarında ürek sancılarında bizim en paalı zamanımız küçüklüümüzkaldı yoktur can doysun erdä yaşamaya yoktur insan doysun demää mamu ikinçi en beenilmiş todurun teması sevda marinoglunun sevda için hem sevdalı şiirleri büünä kadar kalerlar gagauz lirikasında en üüsek uurda şiirlär sanerız ki bu avtor taa dübüdüz literaturada açılmadı todur marinoglu çok genç o sevindirecek bizim halkımızı taa çok üüsek uurda şiirlärlän eni kiyatlarlan todur marinoglunun literatura sayfasını acerız onun ana için şiirlerinnän okuyucular olur versinnär onnarın haliz paasını todur zanet gagauz poet yazıcı dramaturg aaraştırmacı folklorcu publiţist çevirici gagauz milli gimnasının avtoru kongazın ci şkolasında kişinöv politehnik institutunda moldovanın kp mk yanında olan marksizma leninizma universitetında slesar santehnik dvornik institutta üürenärkana master komsomol komitetın sekretari prorab bucaan dalgasında tele hem radio kolverimnerin redaktoru kişinev incäzanaat institutun pedagogu çevirdi gagauz dilinä m eminesku g vieru i druţa g georgiţa a ahmatova lev tolstoy a puşkin m lermontov badjiev hem başka yazıcıların yaratmalarını peetlän yazılı pyesayı bayazid avtor jan rassin çevirildi gagauz dilinä yazıldı molova tvsında da girdi moldova devletin televideniyasının altın fonduna bilim kiyatlarında ona yakın bilim yazıları tiparlandı kdu diplomcuların diplom işlerinä öndercilik yaptı gagauzluk kultura ruh adetlär gagauz folklor tekstlarının temelindä bilim kiyadı kiyadı hazırladı bu kiyat moldova bilimnär aakdemiyasının filologiya institutun hem azerbaycan milli bilimnär aakdemiyasının folklor institutun taraflarından bilim kiyadı olarak tanındı gagauzluk kultura ruh adetlär moldovanın cu yılının en islää enţiklopediya kiyadı olarak tanındı sovetlär birliinin hem moldova jurnalistlär birliklerin azası sovetlär birliinin hem moldova yazarlar birliklerin azası türk dünnesi yazarlar birliin azası amerika birleşik devletlerin kentucky devletinin louisville baş kasabasının şannı vatandaşı gagauzluk gagauz devletin kurulması çalışmaları için moldova ordenı gloria muncii literaturanın ilerletmesi miilli ruh zenginniklerin kökleştirilmesi zaametleri hem verimni publiţistika çalışmaları için türk dilleri günduusu evropadan sibir hem kitayın günbatısına kadar uzanan bir territoriyada laf edilän diller bu dillerdä million insan ana dili olarak taa million insan ikinci dil olarak laf ederlär birbirlerilän çok yakın hısım sayılan hem farklı yazı dilinä bölünen bir dil gruppası türk dilleri altay dilleri aylesinä girer türk halkları konuşur en çok konuşulan türk dili türkiye türkçäsi türk dillerini übür dil aylelerinän farklı yapêr o maasusluk ani laf edennär uzun zaman yaşamaları devam etti göçebe olarak dä bu üzden bu diller hep birbirlerinnän etkilendi türk dillerinin çok sayıda aynı maanada kullanılan ortak lafları bulunêr hem cümle strukturaları da hep benzeer onuştan var bir başka versiya maasus türkiyädä angısı savunêr ani türk dilleri diil bir dil aylesi dä tek bir dilin dialektleri bu görüş pek beenilmeer übür türk dili laf edän padişaalıklar içindä türk dialektleri şindiki türk yazı dilleri yaki türk dilin kolları olarak adlar peydalanêr hep o sebeptän bu tablițada veriler bir örnek angısı gösterer türk dillerinde cümle strukturası hep aynı kaldı türk dilleri aylesinä girer farklı dil hem bu dillerdä laf eder million insan ana dili olarak türk dilleri altay dilleri aylesina en büük dil gruppası dünnädäki bütün dil ayleleri arasında edinci büük dil gruppası hem ilerdäki on yıllar içindä var nicä taa da büüsün oguz uygur kıpçak sibir ogur ve argu grublarına ayrılır ukraina gimnası shche ne vmerla ukraina ukraince yaki gagauzça taa ölmedi ukraina kabledildi muzıkası yanvar ci yılda ikinci kerä istoriyada ukraina milli gimnasının muzıkasını cü yılda mıhailo verbıtski laflarını ci yılda da pavlo chubınski yazdılar gimnanın lafları kabledildi mart cü yılda gimnanın birinci cümnäsinin lafları farklıy originaldan angısını yazdı cı yılda ukrainanın baş kasabası kievdä oturan anılmış etnografist pavlo chubınski öbür yılda günbatısı ukrainadan urum katolik kompozitor mıhailo verbıtski düzdü muzıka o laflar için seftä gimna seslendi cü yılda lvov ukraina teatrusu horu tarafından ukraina gimnasını çevirdi gagauz diline kiev devlet universiteti üüredicisi ukraina gagauz birlii başı poetessa tudora arnaut taa ölmedi ukrainada şan hem serbestlik taa bizä kardaşlarım gülecek kısmet yok olcek duşmannarımız nasın çii güneştä biz da saabi olacez bizim memlekettä canımızı hem güüdemizi serbestlää verecez hem kozak soyundan geldiimizi gösterecez çeçeniya çeçen rus hem evropada hem de aziya rusiyaya baalı avtonom respublika territoriyasının büüklüünä görä dünnädä cü erde durêr var gruziya inguşiya üülen osetiya alaniya dagestan stavropol krai ile kara sınırları çeçeniyada yaşêêr kişi onnan i kasabalarda baş kasaba grozny kişidir baş kasabada toplandı padişaalıın insannarı devlet dili çeçen dili ve rus dili dir halk konuşur çeçen dilini sora rus dili inguş dili kumuk dili oset dili avar dili azeri dili grezi dili gelir insannarın çoyu çeçen rus hem inguşlar milli azınlıklardan bulunêrlar avarlar kumuklar nogaylar hem azerbaycannılar en büük ikinci millet ruslardır ivan burgucu gagauz patriotu politika adamı hak koruyucusu gagauz milli akıntısın liderlerindän sayılan ivan burgucu moldova kuvetinä karşı pek sert pozițiyasılan biliner bir period gagauziyanın pridnestrovyedä temsilcisi olarak işledi sora tiraspolda yaşadı tuttuktan sora ivan burgucuyu çadır kasabasının poliţiya komisariatına getirdilär oradan da kişinöv kasabasına o gecä da onu komrat kasabasının poliţiya komisariatına getirdilär da ztiya zamannı tutmak izolätoru koydular onu tutarkana poliţiya zaametçileri bir kabaatsız ona urmaa başladılar bu iştän onun kafası sersem oldu nedän sora ona heptän prost oldu ama bakmadaan ona ani kendisi da hem senseleleri da kvalifikaţiyalı mediţina yardımı için yalvardılar ona vraçları yaklaştırmadılar dooruluu koruyan organnarın tarafından gumanizmaya hem insanaa ters gidän yapılan adımnara karşı protest ederäk ivan burgucu dekabri ayın dä aaçlık tutmasını açıkladı edinaya gagauziya birleşik gagauziya cümnä kuruluşun ispolkomu sayêr ani anılmış gagauz politiin hem dooruluun koruycusunun ivan burgucunun seçim yapılan günündä tutuklanması bu regionda keskin durumu yaratmak için bir provokaşiya ivan burgucuya karşı temelsiz kabaatlar çıkararak dooruluu koruyan organnar kendi yaptıklarına prestupniklärlän düüşmäk görüntüsü vermää savaşêrlar ama halizdän onnar kendi politika oponentlarınnan esapları kapêêrlar bölecä merkez kuvetleri baskı yapêrlar milli azınnıkların o insannarına kim kendi kanonnu dooruluklarını hem intereslerini korumaa savaşêr hem da biz danışêrız obse misiyasına moldovada akreditaşiyalı diplomatik temsilcilerinä i burgucunun haklarını hem serbestliini korumakta yardımcı olsunnar sora moldova sudu onu yıla kapadı kabaatlı bulup onda ani o devletin parasından yaklaşık bin ley çalmış şindi diiştirip kabaatı sud ivan burgucuya amnistiya verdi ci yıl yanvar ayın dä anılmış gagauz kahramanını ivan burgucuyu kapandan serbest braktılar moldova respublikasının dilleri o diller angılarında lafederlär moldova vatandaşları moldova respublikasının ofiţial dili romın dili ama pek yayılmış respublikada rus dili ukrain dili gagauz dili hem bulgar dili dil kullanımın nizamını belli edän moldova zakonnarı büük uurda göstererlär respublikadakı lingvistika situaţiyasını rus dilini ana dili sayêr diil sade millet bakımından rus ama kişi başka milletlerdän onnarın sayısında ukrain moldovan çıfıt bulgar gagauz belorus ta moldova vatandaşı için onnarın sayısında moldovan rus dili ikinci angısını onnar serbest kullanêrlar moldovan dili bölä sade milli azınnıklardan kişiyä miletlärarası ilişkilerdä obyektiv lääzımnık olarak başka dillerin kullanmasına zarar etmeer milli azınnıkları dillerinä destek verer devlet dillär işlemesi için zakon st verer kolaylık kurmaa moldovada şart gerçekleştirmää vatandaşların haklarını terbiye hem üüretim yapmaa gagauz ukrain bulgar ivrit idiş hem başka dillerdä respublikada işleerlär şkolalar klaslar pazar şkolaları ukrain gagauz bulgar poläk nemţä ermeni grek azerbaycan litov dillerindä basılêrlar gazetalar hem jurnallar gagauz ukrain bulgar poläk dillerindä naţional televiziyası hem radiosu yapêr yayın ukrain bulgar gagauz çingenä dillerindä ukrain bulgar gagauz dilleri kullanılêrlar elektron byo bu milli azınnıkların toplu yaşadıı erindä dillerin kullanmasını regulat edän zakonnarın gelişmesi moldova respublikası konstituţiyasına st st hem dä evropa soveti çerçevä konvenţiyasına azınnıklar dilleri eki regional dilleri evropa hartiyasına başka moldova birleştii azınnıkları aktlarına uygun verecek kolaylık taa doludan kanaatlamaa hepsi milli azınnıklar kişilerin naţional kultura isteyişlerini organnarınnan lgl kullanılablrlär erlerdä neredä halkın çoyu mll azınnıklarıdır zakona görä flan erdä yaşayan ayırı br mll azınnık halkın tän zeedes lääzım olsun bu karşı gitmeer mll azınnıkları korumak uurunda çerçevä konvenţyasının cu statyasına halk kuvetlern organnarında mll azınnıkları dllernin rus dlndän kaarä kullanması çn üüsekçä olan sınırın kabledlmes büünkü gündä moldova respublkasında optmal hem gerçeklenäblrdir danışma komtetn teklf ndrmää bu gösterilän sınırı uygun çözüm bulmak içn steer en aaraştırmaklar moldovanın dller kullanmak çn zakonnarı bütündän göstererlär lngvstka stuaţyasını respublkada rus dl dl sade millet bakımından ruslar için ana dl sayılêr ama çıfıt bulgar gagauz belorus taa moldova vatandaşı onnardan moldovan rus dln knc dl gb kullanêrlar moldovan dl butakım sayılêr mll azınnıklar arasında sade kişiyä deyni mlletlärarası annaşmaklarda rus dlnn kullanması lääzımdır hem zarar yapmêêr başka dllern kullanmasına mll azınnıkların dllernä devlet yardımcı olêr moldova respublkası topraklarında dllär şlemes zakonuna görä moldovada vatandaşların hakını üürenmää gagauz ukran bulgar vrt dş h b dllerdä gerçeklendrmäk kolaylıkları kurulablr moldovada çalışêr ukran gagauz bulgar poläk nemţä ermeni grek azerbaycan ltov dllerndä şkolalar klaslar pazar şkolaları gagauz ukran bulgar poläk dllerndä tparlanêr gazetalar hem jurnallar naţional televziyası hem radosu hazırlêêr ukran bulgar gagauz çngenä dllerndä kolvermnär elektron byo kullanêrlar gagauz hem bulgar dllern erlerdä neredä toplu yaşêêr bu mll azınnıkları azınnıkların storya dl hem kultura uurunda blm aaraştırmaları storya hem kultura anmak taşlarının devlet uurunda korunması mll azınnıkların hakı her uurda üürenmäk özel kurumnarını açmaa ana dln aazdan da yazılı şekildä da kullanmaa bu dldä nformaţya dşimi yapmaa moldovada çingenäler moldova respublikasında çingenäler yaşêêrlar siirek formada respublikanın çeşitli rayonnarında hem kasabalarında ayırı esap veriler çingenä toplum organizaţiyaların iniţiativasına büün moldovada var çingeneleri toplayan respublika organizaţiyası romii moldovei soţial kultura toplumu iuvlia romani çingenä karıların toplum organizaţiyası bahtalo rom milli soţial kultura üüretim organizaţiyası terminatango rroma gençlik organizaţiyası elita romani bilim kultura organizaţiyası hem dä ci yılda kurulan moldova respublikası çingenelerin soţial akıntısı hem tr rom genç çingenelerin birlii moldovanın regionnarında çalışêr erli toplum çingenä organizaţiyaları soroka uezdında belţ uezdında kişinövda komratta çadırda evropa soveti danışma komiteti nışannadı ani var progres o problemaların çözülmesindä angıları baalı çingenä halkının moldova topluluu strukturasına integraţiyasına ama yok nasıl bütünnä kayıl olmaa ani hükümetin kararı moldova respublikası çingenelerini desteklemäk için kimi çalışmalar y getirmedilär duyulan rezultat bu karar oldu çingenelerä devlet yardımı vermäk sistemasının ilk etapı hem merkezdä hem erlerdä stimulat etti publik önderlemäk organnarı tarafından önem o soţial ekonimika zorluklarına angılarınnan karşılaşêrlar çingenelär onnara doorulu diskiriminaţiya yapmak problemasına çözmää soruları aniki iileştirmää onnarın yaşamak şartlarını mediţina servisini h b bunnar ayırıntılı gösterili moldova respublikasının devlet raportunda may y üüseldi çingenelerin aktivlii kendi topluluk organizaţiyalarını kurmak hakı sferasında yanvarın ä y duruma görä milletlärarası ilişkileri departamentindä registrat edili çingenelerin etnokultura organizaţiyası angıların var respublika uurunda statusu hem angıları girerlär etnokultura organizaţiyaların koordinaţiya sovetinä hükümetin finans yardımınnan gerçekleştiriler çingenelerin toplu yaşadıı küülerdä yolları donatmak gazifikaţiyalamak hem elektrika geçirmäk için bir sıra proekt hazırlandı moldova respublikası çingenelerini romnarını yy desteklemäk için programanın proektı o geliştirer çalışan dokumenti angısı yakın zamanda uygunnanacek merkez hem erli topluluk organnarınnan hem dä romnarın etnokultura organizaţiyalarınnan moldovanın merkez hem erli devlet organnarı hazır ilerlemää iş birliini evropa sovetinnän aniki gerçekleştirmää dk rekomendaţiyalarını ilişik çingenä halkının problemalarına respublikanın zakonnarına görä var sorumnuluk diskriminaţiya yapılması için bu sayıda poliţiya tarafından vatandaşlara dooru bakmayarak onnarın etnik ilişikliinä ama dk nışannêêr duşmannık hem diskriminaţiya yapımnarını türlü etnik grupalarına doorulu ayırıca çingenä milletindän kişilerä angıları için informaţiya kabledildi hükümetä baalı olmayan kaynaklardan hesaba alarak dk konstataţiyalarını hem rekomendaţiyalarını moldova respublikası iç işleri ministerlii bildirer ani iç işleri organnarı çalışmalarının bir uuru insan haklarını korumak hem zakonun önündä hepsinin eşit olması prinţipi bakmayarak milletlik ilişikliinä ispan dili ispan dili espaol italik diller grupasına giren dil angisindä laf eder ispan dili andorra argentina aruba avstraliya avstriya beliz boliviya bonaire braziliya kanada çili kitay halk respublikası kolumbiya kosta rika kuba curaçao dominikan respublikası ekvador el salvador ekvatorial gvineya finlandiya franțiya franțuz gayanası germaniya gvatemala gayana üülen koreya haiti honduras izrail italiya yaponiya kuveyt livan meksika marokko niderland eni zelandiya nigeriya panama paragvay peru filippinner portugaliya puerto riko romıniya rusiya ispaniya şvețiya şveyțariya trinidad hem tobago türkiye amerika birleşik devletläri büük britaniya urugvay amerika birleşik devletläri virgin adaları venesuela günbatısı sahara da laf eder bu dilde laf eder million e yakın insan gagauzlar gagauz türkläri moldova respublikasının üülen tarafında bulunan bucak denilän topraklarda yaşayan hristian ortodoks olan gagauz dilindä lafedän sayıdan aaz bir millettir sayıya görä gagauzlar moldovanın yakın var hem dördüncü sırada bulunêrlar bundan kare moldovaylan komşu edän odesa bölgesinin küülerindä dä yaşêêrlar yıllarında olan krım cengindän sora gagauzların kimileri ukraynanın zaporojye hem krım bölgelerindä erleşerlär kimileri da rusiyanın kabardino balkariya respublikasının prohladnenskiy rayonunda hem inguşetiyanın molgobekskiy rayonunda erleşerlär xx ci üzyılın başında stolıpinskiy reformalardan sora gagauzların birazı kazahstanın hem özbekistanın kimi rayonarına yaşamaa geçerlär evropanın da üülen doou tarafında gagauzlar var bulgariyanın poyraz doou tarafında grețiyanın trakiya bölgesindä makedoniyanın hem romıniyanın üülen doou taraflarında da küüleri var gagauz etnik adı gagauz dili dil bilimindä türk dili aylesinin oguz üülen batı yada batı hun koluna baalı gagauz dili içinä erken türk dili bulgarca hem kıpçak dilindän kimi özellikleri alêr üzyıllar boyunca devam edän karşılıklı etnik hem kultura kaynaşmakları sebepinnän gagauzçada arabça persça rusça romınca bulgarca hem başka dillerdän çok alıntı yapılmış gagauzlar üülen basarabiya yada bucak topraklarına üzyıllar boyunca bulgariyanın poyraz doou taraflarından hem da trakiyanın hem makedoniyanın grekça lafedän bölgelerindän göç edip erleştilär bu göç etmenin en büük parçası xviii ci üzyılın ikinci payında hem xix cu üzyılın ilk payında oldu onnarın yaşadıkları bölgedä rus türk cenginin keskin olduu etnik din hem başka baskılar sebepinnän düzensizlik hem aaçlık onnarı öz vatannarını brakıp gitmää zorladı göç edennär üülen basarabiyanın steplerini edendilär orada küülär kurup erleştilär toprakları ekilir durumuna getirdilär metropoliyaları olmayan gagauzlar için bucak vatan oldu bundan sora dirilmä ömürünü bucaa baaladılar gagauzların büünkü kulturası komşu milletlerin kulturasınnan sıkı ilişkilär kurup zenginneşeräk hem kendinä uygun özelliklär kavrayıp genişlendi bununnan barabar gagauzlar kendi kulturalarını milletin varlıını dilin zenginniini halk kalendarını milli etiketini ömür adımnarını korudu halk kalendarı iki perioda ayırılêr yaz hem kış yaz başlamasının halk yortusu hederlez may ayın na geler ay georgiy günündän başlêêr kış sa kasım yortusunnan kutlanêr kasım ay dmitriy gününnän başlêêr bu iki yortu da moldova respublikası tarafından dekabri cü yılda verilän gagauz yerinin özel statusu kanonunda ofiţial yortular olarak kabledildi milli yortu hederlez ay georgiy yılın en önemli yortularından sayılêr hem üç gün sürer bu yortuylan bilä hayvancılıın otların eşermesi hem sürülerin meralara götürülmesi işlärlän yaz da başlamış olêr bu gündä küülerdä çobannarlan para hem başka annaşmaları yapılêr yortunun önemli işlerindän biri dä bir kuzunun kurban edileräk bulgurlan yada pirinçlän doldurulaması hem fırında pişirilmesi kurban da hederlezdä georgiy adına bir aylenin kişisinä duuma günündä saalık için askerdän dönmesini dileräk ya da gözäl bir düün yapması için kesiler hederlez yortusu herbir gagauz aylesindä evdä yada aul içindä bir masa donatılmasınnan kutlanılêr hazırlanan bu sofraya komşuları senseleleri küülüleri musaafirleri teklif ederlär onnara adetä görä şarap ikram edip gözäl adet olarak sayılêr arnaut gagauz hem bulgarların yaşadıkları karakurt küüyündä ukraynanın odesa bölgesinin bolgrad rayonu yortuyu bütün sokakça bakêrlar sokakta uzun masa koyulêr herkezi kurban kuzunun etindän hazırlanan kurban ıını şarabını hem evdä hazırlanan iyecekleri getirer bu adet büünkü zamannaradan korundu ay georgiy adını taşıyan kliselerin bulunduu küülerdä klisenin başçasında bütün küüyün katıldıı kurban yortusu yapılêr en çok hayvan bu türlü yortularda kurban ediler gagauzların allahlık denilän kurbannık tosun bir yıl öncedän hazırlanêr bir yıl boyunca bu ayozlu tosuna hererdä merada sürü ya tek başına çayırlarda otlasın deyni bolluk veriler herliim allahlık birisinin başçasına girärsä onu kuumak ayıptır kurbannıın ayozluuna bukadar çok saygı gösteriler bu gündä bütün küü katıldıı at yarışları sport oyunnarı güreşlär yapılêr eskidän milli sport güreş yapılırdı klarnet kemençä yada gayda havaları ötmesi altında komşu küülerdän gelän güreşçilär serbest güreş yapardılar kazanannara paalı baaşış verilärdi en paalı baaşış boyunda kırmızı şirit baalı olan koyundu çempion pelivan koyunu omuzlarına alıp güreş erini üç kerä dolaşardı pelivan olan kişiyä bir yılın içindä diil salt kendi küüyündä ama başka küülerdä dä saygı gösterilärdi büünkü günnerdä sä valeybol futbol atletizm ya da başka yarışmaklar mutlaka düzünnener kutlamaklar stadionnarda olêr güreşlär çeşitli kategoriyalarda yapılêr bu yarışlar ölä populär oldular ani bölgenin anılmış güreşçilerindän kaarä dünnä evropa eski ssrb respublikaları moldova hem komşu ukrayna güreş çempionnanarı onnara katılêrlar kasım ay dmitriy yortuzu hederlez gibi önemli sayılêr bu gündä küülülerin çobannarlan esaplaşmaları yapılêr sürülär saabilerinä veriler hem ay dmitriy gününä kurban kesiler moldova respublikası parlamentı tarafından dekabri cü yılında gagauziya gagauz yeri özel statusu n verilmesi gagauz halkının milli kulturasının dilinin adetlerinin enidän dirilmesi için hem ilerlemesi için taa büük kolaylıklar verdi avtonomiya topraklarında her yılın düzünnenän halklararası folklor festivalleri gagauz sesi at yarışları altın at şakalar panayırı şennik panayırı komrat kasabasında hederlez günü yapılan halk türküsü günneri çadır kasabasında yapılan gagauz türküsü hem başka meropriyatiyalar milletin etnik kulturasına adetlerinä geleceenä baalı bilim konferenţiyaları bu milletin üzyıllar boyunca yaşayacayına umut verer gagauz büülü masalları halkın dedelerdän kalan zenginniidir burada biz göreriz korunmuş şindiyä kadar halkın ilk adımnarını cümnä yaşamakta onun duygu dünnääsını hem düşünmeklerini istoriya geçmiş zamannarda masallarında çok element taa matriarhat hem patriarhat epohalarından kalmış deyelim zoor sımarlamak motivi baalı matriarhat adetlerinä patriarhat zamannarından kalmış karıyı evdän koolamak motivi aarif ihtär däduların süretleri büülü masalı en evelki masal çeşitlerdän birisidir angısında fantastik bir dünnää var neredä real personajlarnan barabar pay alêrlar türlü düşünülmüş geroyları da en ilk kişi kim topladı hem tiparladı besarabiya gagauzların büülü masallarını xix cu asirin sonunda xx ci asirin çeketmesindä rus bilim adamı etnografı hem folklorcu valentin moşkvdu ondan başka gagauz büülü masallarını bulunêr folklor tekstlerin toplu kiyatlarında angıları tiparlandı xx ci asirin ikinci payında hem moldovada hem başka devletlerdä büünä kadar gider yeni bulunan masalların aaraştırması çok meraklı bizä geler te o masallar angıların içindä mifologiya teması var neçinki onnar yardım eder bizä taa ii annayalım evelki insannarın bakışlarını naturaya insan dünnääsına hem cümnä yaşamaaya süjet tarafından moldova gagauzların büülü masalları çeşitli bir taraftan çekilerlär türk soy köklerinä öbür razgeler çok süjet angıları uyerlar komşu halkların masallarınnan bu nışannêêr ani gagauz masallarda var çok halklararası süjet sade uydurulmuş kendi adetlerinä dünnää görüşünä hem psihologiyasına ölä deyelim süjet zengin marku için dünnää folklorunda çok geniş yaygın gagauzlarda da o var masalın fantaziyası örüler adetçesinä belli bir temel üstündä angısı baalı gerçekliinnän herbir masal nekadar fantastikalı o olmasın hem büülü personajlar için annatmasın resimneer insanın iş hem yaşayış oluşlarını gösterer insannarın arasında olan annaşmayı hem halkın dünnääyä bakışını masalların süjetlerin ilerlemesi çok temalarlan ilgili yabancı yerlerä gitmää kendindän taa kaavi hem girgin insannarı bulmaa kendi kuvedini denemää ana bobaya ilaç bulmaa bobanın padişaanın sevgilinin en zoor istemeklerini yerinä getirmää masallarda belli olêr ne o gözellik hem çirkinnik insan üüseklii hem aşaalıı iilik hem kötülük masalların merkezindä bulunêrlar pozitiv baş personajları pelivan angısı üsteleer naturanın fena güçlerini küçük kardaş soy hem aylä adetlerinin koruycusu hem ilerledicisi vançu çorlan ayı kulaklı çocuk h b kabaatsız koolanan insannar aaretlik kızı küllü pepeleşku üüsüz uşak h b dayma masallarda baş personajı fukaarä hem yufka göreriz onu her yerdän koolêêrlar ama bitki bitkiyä geler ölä bir vakıt nezaman o en zoor soruşları çözer da hepsini şaş beş brakêr yenseer duşmannarın çoyunu yapêr herbir sımarlayan işi da sonunda büük zenginnik kazanêr hem padişaanın kızını gelin alêr çok kerä baş personajı iner yer altında bulunan padişaalaa da kolverer oradan üç kızkardaşı burada bezbelli nışannanêr evelki insannarın düşünmekleri dünnää kurulması için sıkça gidärkän aaramaa gelinini masalın baş personajı buluşêr başka pelivannarnan taş falayan çatı kıvradan aaç kıran h b angıları kayıl olêrlar ona yolda kardaş olmaa hem zoorlukta biri birinä yardımcı olmaa kardaşlık motivi çok halkların eposlarında bir büük yer tutêr onu göreriz rus eposunda neredä ilya muromeţ hem dobrınä nikitiç kardaş olêrlar franţuz eposunda roland hem olivye kırgız manas hem alambet h b pozitiv baş geroyun var taa da yardımcıları yabanı kartal beygir köpek öküz allaa arhangil mihail hem arhangil gavriil harap çarşamba babusu yada cumaa babusu hem başka çirkinnik için halkın görünüşü belli olêr negativ personajlarından çok görän kızkardaşlar hem kardaşlar sıkı padişaa cadı babusu dev ajder rusali şeytan h b masalların baş fikiri iiliin yardımınnan fenalıın yenseemesi bu temel bizä açıklêêr masalın süjet örülmesini hem türlü poetika kolaylıkların kompoziţiya giperbola litota epitet tekrarlamak hem başka kullanılması angısı resimneer pozitiv personajların ürek çetinniini kısmet için düüş gidän zoorluunu bütünnüktä gagauz büülü masalların kompoziţiyası birtakım ön giriş epika bölümü nereyä girerlär düümük kul minaţiya hem çözülmek hem taa da sonu ama esaba alêrız ani adetçä masallar söz açımdan başlêêr angısının neeti büülü dünnääsına geçirmää zaman zamandaykana başak samandaykana tınaz kalburdaykana bän sallangaçtaykana bobam da dünneedä taa yokkana hep bunun için kullanılêr ön girişi bir vakıt varmış bir vakıt yokmuş kim inanmêêr seslämesin masalcıyı gözlämesin eki estek pestek eşää bir köstek kim sesliyer beni bana aga kim seslämiyer annısına damga sora çekeder baş payı masalın epika bölümü baş personajı gider evdän kısmet aaramaa onun yolu uzun kimi kerä lääzım olêr yer altına da inmää su altınkı padişaalaa üüsek bayırlardan ötää gitmää uz gitmişlär düz gitmişlär altı ay bir güz gitmişlär kafä tütün içeräk laalä zümbül biçeräk te taa bir yaygın büülü masalın epika bölümünün formulası aaz mı vakıt geçmiş çok mu sonular moldova gagauzların büülü masallar için tipikalı makar ki onnar hepsi bir türlü diil kimi kerä onnarı masalın fabulasınnan diil baalı ama nereyi dä ecel atmasın baş personajı ne dä onun başına gelmesin o her zaman döner evä evlener da düün yapêr almış padişaayın kızını da kendi padişaalıına getirmiş ihtiyär padişaa bir gözäl düün onnara yapmış bizi dä düünä buyur etmiş biz dä orada idik içtik evä aaç geldik eki bän da düündä bulundum rakı şarap içtim bıyıklarımdan aktı ama aazıma düşmedi burada da masalın bitkisi böleliklän gagauz büülü masalın annatmak forması var angısı diişilmeer burada sade lääzım esaba alalım ani herbir masalcı savaşêr yerli yaşayışın özelliklerini meydana çıkarmaa butakım aaraştırma yaptıımızdan sora var nicä nışannamaa en önemli gagauz büülü masalların özelliklerini angıları göstererlär halkın estetika dünnää annamasını a kontrastlı belli olan din religiya motivleri b patriarhat hem matriarhat halkının gösterilmesi c kompoziţiya bakımından prolog hem epilog kullanılması d tekstlerin lingvistika elementleri kişi hem hayvan adları toponimnär metaforalar epitetlär benzetmelär arhaizmalar hem başka e süjetlerin gezmäk koşulları halk göçmennik geçtikleri yaşantı realiyalar hem başka gagauz radiosu gagauziya radiosu dünneedä seftä hem yalnız gagauz dilindä radio gagauz radiosu yılda baba marta mart ayinda kuruldu bu zamannar gagauz respublikası bildirildi halka haberläri etiştirmek için avtonomiyanın merkezindä radio kurmak için initiator olarak çiktılar gagauzların liderleri m maruneviç dionis tanasoglu haliz onnar ikisi ilk programları gagauz dilindä seslendirdilär böläydi ilk adımnar yapılan gagauz radionun gelişmesi için yaşayannar sevinmeliklen karşıladılar bu enilii ama yılda finans yoksuzluun beterinä gagauz radiosu kapandı nedän sora moldova devletin rayon radio kategoriyasına geçirildi radio işçileri hazırlayarak üüsek kaliteli programaları aktual konularda cannı yayınnarı seslettireräk gözäl halk estrada havaları çektirdilär insanı büün radio sesleycilär raat kolay lafederlar ana dilindä istediklerini sölerlar baalanıp cannı yayın programnarına bölä bir duruma etişmişkän radio personalin dooru faydalı işi belliediler hem önemli nietlerin birisi tamannanmış olêr radiocular bu hala etişmşkan durgunmêrlar eni programnarı hazırlêrlar yılın harman ayindan pazarlar günnerindä başladı yayına çikmaa cannı iki saatlık hadi bakalım programı avtor programlarından kaarä kalanı hepsi cannı olarak çıkêrlar kosova evropa kontinentında evropada en eni yarı tanınmış bir devlet priştina baş kasaba komşuları serbiya poyraz makedoniya çernogoriya albaniya insannar hepsi en büük kasaba priştina ofiţial diller alban dili serb dili başka diller türk dili romın dili boşnak dili dinnner hristian islam başka dinner kosova ci yıl fevral ayın dä yaklaşık iki milion insana saabi olan kosova devleti serbiyadan kendi baamsızlıını dünneyä bildirdi ilk günnerdä onu devlet tanıdı amerika birleşik devletläri türkiye germaniya h b moldova açıkladı ani kosovanın baamsızlıını hiç bir zaman tanımayacêk kosova kasaba yakova prizren ferizovik gilan priştina mitroviça hem ipek ofiţial sıra kasabalar alban hem serb dillerindä dionis tanasoglu y y duudu kiriet lunga küüyündä çadır dolayında başlankı şkolasını yaptı erindä kiriyattä aylesi anası bir eski kirietli gagauz çiftçilerindän ama bobası nikolay tanasoglu etişmişti küüdä üüredici bakmaadan ani o da çekilärdi kirietli az topraklı fukaara çiftçilerdän o küçüktän çekmiş kiyatçılaa da bütün soyların yardımınnan üürenmiş komrat real uçilişçesindä olmuş üüredici oolunu dionisi da vermiş akerman üüredicilik şkolasına üürenmää ki o da etişsin üüredici dionis taa küçüklüktän göstermiş çekilmesini incä zanaatlara literaturaya resimä muzikaya akermanda üüredicilik şkolasında çıkarmış türlü el yazılı jurnallar angılarında peydalaner gelän büük hem ilk gagauz yazıcısının şiirleri kısa annatmaları gagauz folklorundan fıkraları akermandan üüredicilik şkolası geçer rumaniyaya dionis da sonunku şkola yılını orada yaper da kabuleder üüredicilik diplomunu taa sora sovetlär vakıdında bitirer dışardan kişineuda pedagoji institutunu istoriya hem dil fakultetini işler üüredici ama üürediciliktän başka onun bir eli literaturada aaraştırer gagauz folklorunu yazer şiir publițistika nci yılda geçer moldova respublikanın yazıcıların ikinci kongresi bu vakıtta dionis tanasoglu artık anılmış gagauz yazıcısı ilk gagauz yazıcılar birliin azası hem ikinci moldova yazıcıların birliin kongresin delegatı bu kongrestä dionis tanasoglu yaper bir kısa nasaat da haberleer ömür dünneyä kı başleer enidän dirilmää eski çoktan unudulmuş gagauz halkın yazılı literaturası bu bir istoriyalı nasaattı neçin ki bu kongrestän sora peydalaner bir iki evlat boyu gagauz yazıcıları da irminci asirin sonunku yılında tipara basıler üzün üstünä gagauz dilindä literatura bilim hem üürenmäk kıyatları kongresin ardına peydalaner ilk folklor hem şiir kiyadı gagauz dilindä bucaktan seslär angısını hazırleer hem baser genä kendisi dionis tanasoglu taman bu vakıtta da dünneyä ilk seftä işittirildi dimitri karaçobanın nikolay baboglunun hem başka gagauz yazıcıların adları angıları dionis tanasogluylan barabar mutlu ettilär halkımızı çok güzäl üüsek kaliteli literatura yazılarınnan bildiimiz gibi literatura olmaz olsun hem ilerlesin olmayınca halkın kendi alfabeti kendi dilindä şkolaları bu üzerä dionis tanasoglu çok kuvet koyer ki düzülsün gagauz dilin kendi alfabeti kendisi da düzer onun proektini kiril grafikasının temelinä angısını ncı yılda moldova respublikanın üüsek soveti kaavileder bu zakondan sora açıler gagauz şkolaları ana dilindä gagauz halkın duşmannarı stalinci naționalistlär üç yıldan sora kapayıp çevirerlär enidän rusçaya tanasoglunun gözäl hem başarılı gagauz şkolaların işlerini duşmannar üst oler onnardan baş köstekçilär oldular rus raykom sekretarları angıların üüredici karıları korkardılar işsiz kalmasınnar burada çok büük duşmannık etti bugünkü deputatların arasında bulunan kimi partiya funkționerleri onnar zorlan koydular kimi gagauz uşakların analarını bobalarını yazsınnar gagauz şkolalarına karşı kiyat ozamankı kuvetlerä ozamankı şkola ministerliindä marionetlär kapadılar bizim gagauz şkolalarımızı butakım gagauzların kulturası kaldı rusifikațiya altında taa elli yıla ama dionis tanasoglu işindän brakılmadı geçti elli kara yıl da perestroyka işlär diişildi ana dilimizin ilerlemesinä birar yol açıldı dionis tanasoglu çok vakıt işledi moldovanın incäzanaat institutunda hep bu arada o başardı leningradta rejisörlük fakultetini yazdı dramaturgiya yaratmalarını onun basılı kiyatları peydalandılar biri biri ardına çal türküm şiirlär adamın işleri şiirlär hoşluk şiirlär gençlik türküleri şiirlär şair d tanasoglu stil teoriyasında çok becerikli kişi o gösterdi henez başlayan genç gagauz yazıcılarına eski oguzluk rubayat varıantlarını gagauz şiir klasikasını hem verdi örneklär nasıl lääzım ilerlesin gagauzların gelän poeziya teoriyası dionis tanasoglu denedi kendini roman da yazmaa bu ilk roman stilindä yazı biraz çok dolaşıklı okumaa onu zor neçinki yazılı türlü eski adlarlan teksttä yazıcı kullanmış eski terminneri çok cümlä çevirtmeleri koymuş personajların sözlerinä ki butakım dillän da göstersin bizä o eski zamannarı istoriyayı son zamannarda d tanasoglu artık şiir yazmaktan vazgeçti yazıcımız pedagogumuz muzikacımız bilimci adamımız d tanasoglu kendi dolaşıklı zor yaşamasında geçirdi türlü zamannar sevinmekli da aar kahırlı da taa yaşında yoktu o etiştirdi pay alsın en kannı en cellat ikinci dünnä cengindä bu üzerä var medalileri ama onun en önemli ödülleri nagradaları gagauz halkına izmeti için verildilär incäzanatta literaturada yaratmakları için moldova devleti verdi tanasogluya şanlı incäzanaatçı adını hem üüsek devlet medalisini ordinul republiçii gagauziya avtonom bölgemizin da hükümeti nışannadı çalışkan çok etiştirän yazıcıyı bilimciyi dr profesor tanasogluyu gagauziyanın saygılı vatandaş adında ödüllän veysel arsenev gagauz halkın kıymetli oolu türkçä adı veysel arseven ama gagauzça vasili öküzcü duuması uncu yılda senteabrinin da gagauziyada baurçu küüyünda o gitmiş türkiyeye üncü yılda altmış yılın içindä nekadar yaşamış sınır aşırı onu sovetlär birlii hiç bir kerä da kolvermemiş kendi tarafına evinä küüyünä soydaşlarınnan görüşmää ama şindi açan vakıtlar diişildi demir perdä kalktı gagauz halkın şanlı oolu ölümündän sora geldi evä baurçuya da oldu artık ömürünä bizim gagauzların çok hatırlı çok saygılı kultura klasikası soracenız nasıl ölä ölümündän sora aşaadakı annatmada bu soruşa vererez cuvap o zamannar inci yıllarda bizim ülkemiz basarabiya geçärmiş bir çok kıtlık hem yokluk vakıtlardan bulunurmuş romanıya krallıı altında sotial durumu öläymiş ki zenginnär zor bereketsizlii yokluu pek az duyarmışlar neçin ki onnarın ambarlarında herzaman bulunurmuş rezerva imelik ama fukaaralar topraksızlar kalırmışlar aaç susuz çıplak yollarda yabancılıkta gezmektä bir parça ekmek ardına hiç bir umutsuz gelän günnerä taman butürlü vakıtlara gelmiş vasilinin da küçüklüü aylesi yoksulmuş ama bu genç gagauz uşakta duumasından peydalanmış bir havez üürenmää kiyatçılaa demäk anasından kabuletmiş gagauz çalışkanlıını bakmädaan ani bobasının varmış sade bir deseatina topraa hem aylesindä da can iki büük hem da küçük uşak bakmadaan yoklaa çıplaklaa vasili bu aylenin ortancı oolu baurçuda başlankı şkolasını hiç brakmamış nasıl çoyu başkaları brakıp gidärmişlär çıraklaa ya dilenmää o ötää beri küüyündä üürendiktän sora takıler bobasına versin onu taa yukarı kasabaya üürenmää da bir zanaat kazanmaa boba söleer ki içerdä imelik yok ki uşakların sırtlarında ruba yok te kendisinin da ayaklarında sade yırtık çarıklar ama vasili neetindän atılmazmış da bulunmuş ozaman çocuun kısmetinä bir allah büük adam da vermiş bobasına yardım ley bu paraylan vasiliyi yolleerlar kişinöv dolayında vasiendeki tehnik şkolasına bobası da aler dobruca yolunu çırakçılaa zerä baurçuda iş çiftçilerä yokmuş hem kendi gospodarlıından da bakınmaa hiç yokmuş kolay nasıl da söledik o vakıtlarda gurbetlik yolunu alırmış çoyu basarabiyalı insannar neçin ki onnar ya hiç topraksızmışlar ya çok az toprak saabisiymişlär vasili olur deyelim yalınayak yırtık pırtık partal giimni başleer vasiendä üürenmää ama onun can istedii diilmiş ne aaç ustalıı ne da demircilik onu küçüktän çekärmiş muzikaya o kendisi taa on onbir yaşındaykan tanışmış bir çalgıcı komşusunnan da ondan yavaş yavaş üürenmiş kemençä çalmaa pek çok sevmiş kemençeyi da nasıl söleer büünkü saa kızkardaşı fedora günün boyuna saklanıp bir sapa erä ya pinip tavana çalarmış kemençä etiştii gibi tehnik şkolasına o sanmış ki orada çalgıcılıı da ilerledecek ama bu şkolanın uuru heptän başkaymış te neçin genç vasili çalışırmış üürensin ustalıkları ama muzika da aklından çıkmazmış ci yılda vasili buluşmuş iki baurçulu akran dostlarınnan senka terziylen hem koli kalpakçıylan da onnarlan barabar gitmiş sınır aşırı türkiyeye umutlan ki orada olacek kolay üürensin da olsun muzikacı yanılmamış vasili taman bu gagauzlara akraba memleket türkiye açmış ona büük muzikacılaa geniş yolları hem da ona yardım etmiş kendi çetin neeti saburlu çalışması hem allahtan vergisi orada da diilmiş pek kolay bu yol yıllar boyu ilk baştan aler kolayını notaların üürenmesini geçer üüsek muzika okullarını istanbulda etişer konservatoriyalara bir çala üürenmesindä oler bir aralık neçin ki türk vatandaşlıını alıp lääzım oler türkiyede askerlii yapsın bu devlet borcunu da yaptıktan sora vasili taa uzader kendi muzikacılık yolunu o etişer muzika profesoru da artık üüreder başkalarını lițeylardä muzika okullarında konservatoriyalarda universitetlerdä oler kompozitor yazer çok eserlär muzika teoriyasında aaraştırer türk milletlerin folklarunu kendisi gagauz olarak tanıyarak kara deniz kıyılarından melodiyaları yazer gagauz muzikanın da çeşitlerini araştırarak dobruca türklerin hem anadolu türklerin hem gagauzların melosunu o buler onnarın arasında benzemekleri hem ayırılıkları büünkü gündä türkiye muzikacıların arasında var çok vasilinin üüreniçileri bundan başka vasili besteleyici kompozitor gibi etişer çok üüsek uura büünkü türkiyenin büük konțert salonnarinda teatrolarda çalıner veysel arsevenin aranjirovkaları hem orijinal muzika eserleri gagauz küüyündän bir fukaara ayledän çocuk etişer en üüsek muzikacılık olimp bayırına kendi çetin gagauz harakterinnen çok çalışkanlıınnan muzikaya sevgisinnen hem bunu da olmaz unutmaa türkiyede dostların yardımınnan ne kadar orada yaşamış üürenmiş çalışmış vasili hiç bir da zaman unutmazmış ki o gagauz çok canı sıkılırmış duuma küüyü için ama sovetlär birliin zamanında demir perdä kapamış ona evä dooru yolunu altmışın üstünä yıllar uzunnuunda o hiç evinä görüşmää gelämemiş sadece bir kerä saklıdan bobasını çaarmış romanıyada konstanța kasabasına da orada duuma tarafından uzakta buluşmuşlar da genä ayırılmışlar bu son görüşmäk sansın allahtan olmuş ondan sora bobası nikolay geçinmiş taa sora da raametli olmuş kendisi vasili da ana tarafından sevgili gagauziyasından çok uzakta biz gagauziyada bilmäzdik bişey vasili için ama kısmetimizä bizim sabaa yıldızı jurnalın baş redactoru stepan bulgar dayma türkiyede olarak tanışer veysel arsevenin dostlarınnan hem üürenicilerinnen sesler onun muzika yaratmalarını ani büün da hep taa yaşeerlar türkiyenin sahnelerinde da butakım onu bilän türkiye büük muzikacılarından işider ki arseven basarabiyalı gagauzlardanmış baurçu küüyündänmış ama basarabiyada birkaç baurçu var angısından gagauziyada yazıcılar birlii düzüldüktän sora şair andrey koçancı kendisi baurçulu buluşer stepan bulgarlan da gelip kendi küüyünä aaraştırerlar bu işleri tezdä belli oler ki veysel arseven var haliz komrat bölgesindän baurçulu nikolay öküzcünün oolu ama veysel arseven var onun takma adı angısınnan yaşamış türkiyede buluner baurçuda onun öz kızkardaşı büün saa fedora nikolaevna kürkçü raametli bobasının kardaşları onnarın uşakları hepsi bu işlär açıklandıktan sora gagauziaya yazıcılar birlii kendi kararına görä iyiil ayın de yaper baurçuda primariyada bir geniş toplantı vasil öküzçünün veysel arsevenin anılmasına geler küüylülär muzikacının soyları gençlär gagauz yazıcıları redaktor stepan bulgar şair andrey koçancı kendi baurçulu yazıcı nikolay baboglu gagauz sesi gazetanın redaktoru yazıcı petri yalıncı gagauziya kultura departamentin başkanı kompozitor dimitri gagauz baurçulu küüy başları hem şkoladan üüredicilär karşı duvarda sțenada vasilinin büük patredi kızkardaşı çok meraklan anneder kendi batüsu için söler nasıl o bir çok çalışkan hem kiyatçılıı sevici kişiymiş sora stepan bulgar da sözündä annader nasıl aaramış vasili nikolaeviçin kimniini söleer ki o çoktan işitmiş bu bizim halkımızın kıymetli oolun adını ama belli diilmiş angı baurçu haliz onun duuma eri şindi hepsi belli oler da te altmış yıldan sora saalında vasili evinä küüyüna gelämediysä ölümündän sora o artık büün evdä gagauziyada baurçuda katılı halkına soylarına kimi o büük zeametinnän kaldırdı başka büük kulturalı milletlerin uuruna ama bizä büünkü kultura izmetçilerinä yazıcılara jurnalcılara var taa ileri dooru çok iş aaramaa bulmaa da basmaa vasilinin eserlerini onun muzikasını koyma bizim gagauziyanın sahnelerine getirmää gençlerä muzikayı sevicilerä taa lääzım bulmaa türkiyede onun mezarını da koymaa gagauzlardan ona bir anmak taşı yazıcı nikolay baboglu da kendi sözündä söledi ki vasili öküzçü veysel arseven bizim çalışmalarımızlan ölümündän sora evä etişti neçin ki o bizim elbetki bu şanlı gagauz türkiyede da lääzım olsun zaametleri orasının da prestijini kaldırmış ama bizdä evindä o taa çok lääzım gagauzluun sonsuzluu için neçin ki o ilkin bizim muzikacı klasiimiz bizdä başka muzikacı klasik yok ondan gider bizim muzika kulturamızın kökleri söledi düşündüklerini şair petri yalıncı da o dedi ki şindän sora gagauz sesi gazetası geniştän tiparlayacek bizim baş muzikacı vatandaşımızın eserlerini hem onun için meterialları nelär ileri dooru üzä çıkacek kompozitor dimitri gagauzda söledi ani veysel arsevenin muzika eserleri türkiyede çok bilinir hem evropada da onun adı belli bu toplantıda gagauziya yazıcılar birliin teklifindän alındı karar ki baurçuda her yılın senteabrinin da vasilinin duuma günündä yapılsın onun anmak günneri bundan başka baurçunun bir sokaan adı olsun veysel arsevenin adına onun evindä neredä duumuş küçüüklüünü geçirmiş duvarına koyulsun anmak baraliefi küüyün şkolasında neredä üürenmiş seçilsin bir er skemnä angısında otursun şkolanın klasın en ii üürenicisi vasili öküzcü veysel arseven gagauz halkın şanlı oolu muzikacı klasii ömürünä yaşasın aklımızda hojma olsun bizä yol gösterici kulturamızı kaldırmaa hem olsun örnek hepsimizä nasıl incä zanaata izmet etmää bu büük kayıp gagauz kulturasında sancımız sonsuz kahırdayız topracıın ilin olsun veysel allaa seni saa yanına kabletsin petri yalıncı duudu cü yılda gagauziyanın çadır dolayında kıpçak küüyündä onun bobası hem anası dädusu sevärdilär hristiannıı yaşamalarında hepsi klise izmetçileriydilär petri kendi şkola üürenmesini onuncu klasadan erindä kıpçakta yaptı orta şkolayı başardıktan sora nci yılda o oldu student rostov kasabanın universitetindä gazetacılık fakultetindä da kolay başardı bu büük kultura universitetini petri bir çok çalışkan hem enilii sevän adam o kolay tanıyer yaşamayı da ilerleer orada neredä diil pek kolay ama çok lääzımnı o çıkardı ncü yılda ilk gagauz dilindä gazetayı buydu heptän bir eni baskı taa henez çekedän latin grafikasında sora hiperion baskı evindä çıktı onun şiir kiyadı süünmäz yıldızlar nci yılda kazahstanın turkestan kasabasında nci türk dünnääsının gençlik kurultayında petri seçildi kurultayın başkan yardımcısı sora ncu yılda gagauz yazarlar birliini kurmakta pay aldı ertesi yılın da kendisinin inițiativasından çadır kasabasında kuruldu gagauz jurnalistlär birlii petrinin çok yazıları basıldılar moldovada gagauziyada türkiyedä ama onun kimi işleri kaldılar yarım neçin ki petri ansızdan canavar ay oktabri dä yılda geçindi başardıkça kultprosvet uçilişçsesini ilk yazıları tipar oler rayon gazetalarında gagauz hem rus dillerindä sora petri yollaner rostov kasabasına neredä üürener jurnalist profesiyasına tezdä petri oler ilk gagauz profesional jurnalistlerindän birisi petri yalıncı pek tez oler bilimni bütün moldovada yazıcı hem şair onun yazıları şıralı o geldi kendi taaza meraklı şiirlerinnän gagauz halkın kulturasına üçüncü evlat boylarınnan barabar nci yılda peti süünmäz yildizlar kendibaşına kıtabınnan debüt yaptı bu eni kitabında toplanan şiirlerini artık duruk esaplı çok derin duygulardan sızer avtor işider türlü seslär duyer sabaayın gelip geçmesini güneşin dalgalı sallanmasını sevdanın içyankı büülerini petri yalıncı büük bir patriottu ncü yıldan o zorlan başladı çıkarmaa gagauz dilinda gazetayı gagauz sesi gagauz regional gazetasını tiparlayarak petri ilk gagauzların arasından bilindi türlü türk kardaşlık organizatiyalarında çok dostu vardı türkiyedan hem bütün türk dünyasından çok pozitivlı adamdı o sevaardi yaşamayı ama yaşamak çevirti onu osoy ani da biz petiyi kaybettik oli radova karanastas duuması olganın nci yılda moldovada komrat rayonun kongaz küüyündä kişinövda devlet universitetin ekonomika fakultetini başardı ilktän çalıştı alış verişçilik işlerindä sora duydu ani onu çeker ana dilindä yazmaa hem yaratma kendi yazıcılık zanaatlarına ona yardım etti olganın ilk çaışmak eri ana sözü gazetada bu şair bir dooru hem printipial insan onu bu üzerä sevmedi ana sözündä kimi kıskançlar ani dayma yol yaperlar bütün dünnädä yukarı çıkmaa da onnar fırladerlar haliz işçileri bir tarafa bu türlü olgayı da uurattılar gazetadan hiç bir kabaatsız ama şair kaybetmedi kendini hepsinin inadına o yazer şiir hem annatmalar büün o moldova bilimnär akademiyasının bölümünde çalışer bu uurda çıkardı bir bilim kiyadı gagauzlar rus dilindä büün radova pay aler gagauz yazıcılarınnan barabar bizim literaturayı kaldırmaa eni üüsek erlerä pay aldı ilk gagauziyanın yazarlar birliinin kurulmasında oli radova inci yılda moskvada kabuletti istoriya bilimnerinä doktor adını şair radova ilk yazılarını ana sözü gazetada bastı sora onun yaratmaları çıktılar ilk yaz türküsü kiyadında eni şiirleri hem düz yazıları hazırlanerlar eni basımnara yunus emre bir çok saygılı hem hatırlı şair sade türkiyedä ama bütün türk dünnäsındä dä son vakıtlarda biliner ki yunus parsuk derenin sakariya suyuna döküldüü erdä bulunan sarıküüdä duumuş küçüklüündä mektebe verilmiş üürenmää ama tez o mekteptän çıkmış neçin ki o zamannarda büük kıtlıklar olmuş büük imeelik zorları çekilirmiş sölener ki genç yunus gitmiş bir büük zenginä angısı verirmiş yoksullara booday yunus da gider o adama da isteer ondan versin booday ama öncedän düşünmüş ki var eski söleyiş boş gidän boş gelirmiş bu üzerä toplamış sepedinä biraz yaban meyvasıalıç da vermiş o zengin adama angısının adıymış hacı bektaş bütün yaşamasında yunus peet yazmış hem dünneyı gezmiş bütün türkiyeyi dä hem çok başka türk memleketlerindä var erlär neredä sölener çünkü yunus emre gezmiş onun yazıları hepsi şiir hem onnarın ayırı adlaı yok angı şiiri da okusak stili hem çok meraklı sözü söleer ki bu yazı yunus emrenindir nikolay tanasoglu ilk gagauz yazıcıların arasında buluner nikolay tanasoglu da anılmış şairin profesorun bilimcinin dionis tanasoglunun bobası onun duuması kiriyet küüyündä çadır lunga dolayında nikolay tanasoglu bir çiftçi ooluymuş küçüktän bobasınnan işleer kırda güder koyun üürener ilkin kiriyettä küüyün şkolasında sora iki yıl çadırda uçilişçedä taa sonunda da komrat real uçilişçesindä bitirer onu taman revoluțiyanın yılında cidä nci yıldan ncı ya kadar bizim basarabiya rumın krallıı altında bulunurken nikolay tanasoglu işleer üüredici ama o basarabiyalı deyni ona herkerä verirmişlär salt yarım ödekli üüredici işini çok kerä da işsiz brakarmışlar hep candarların gözü altında tutarmışlar nci yılda sovetlär vakıdında nikolay tanasoglu koyuldu direktor şkolaya ayırıldı küüdä deputat o topladı hepsini uşakları şkolaya da üüretti onnarı cenk vakıdında n tanasoglunun almışlar dooruluklarını ki onu bir da işä kabuletmesinnär açan ncü yılda moldova kurtarıldı faşistlerdän nikolay tanasoglu genä şkolaya direktor koyuldu deputat ayırıldı hem da respublikanın üüredicilerin birinci kongresinä rayondan delegat yollandı bu zamanda çoyunu küülü büük insannarı da yazmaa okuma üüretti ellinci yıllarda o da pay aldı gagauzlara yazı hem orfografiya düzmektä ignat babogluylan barabar hazırladılar hem tiparladılar ilk gagauz dilindä gazetayı buydu bir küçük eklenti moldova soçialista gazetasına literatura yaratmalarını o başladı ncı yılda ellinci etmişinci yıllarda çıker onun stihleri baladaları hayduk ivan poeması anılmış çadır legendası andrey stihli masalı kuşlar bey seçerlär hem başka bizim ilk folklor hem literatura kiyadında bucaktan seslär gazeta yapraklarında üürenmäk kıyatlarında tiparlandı n tanasoglunun çevirmeleri rus dilindän a puşkindän m lermontovdan nikolay tanasoglunun stihleri duygulu originallı süretli açan nci yılda çıktı nikolay tanasoglunun proza kiyadı bucak bucak yazıcı şansora geçindiydi biz taa bir kerä gördük ani bu adam haliz bir büük yazıcı bu kiyatta annatmaların arasında var bir käämil öykü sofi adında teması küüdä kolektivizațiyası için insanın ozamanki kaynaşması zorları için oyuncu şen sofi ilk gagauz kızı kolhoza girän genç kadın traktoru kullanmaa üürenän sora zvenocu başı kiyatçılaa pek çekän ama hepsinä bunnara karşı gider sofinin kendi bobası komuşuları hem kimi komuşu kıskanç çocuklar buna bakmadaan sofi götürer kendini çetin inanıklı bu kızın harakteri bütünnü parlak o girgin çalışkan cana yakın hem doorulukçu taa aşaada üüreneceniz bu annatmadan parçaları esap alın nasıl gözäl kullaner gagauz dilini annatmasında bizim paalı ilercimiz nikolay tanasoglu nikolay arabacı o bir talantlı adamdı duudu kiriyet küüyündä çadır dolayında yılda geçindi ıncı yılın başlantısında moskovada yazıcı poet bilgiç hem pedagog arabacı nikolay ilk gagauz yazıcılarından biriydir duudu hem büüdü bir pek fukaara kiriyetli çiftçi aylesindä küçüktän bildi zor yaşamayı aaçlı çıplaklıı ama küçüktän pek havezi vardı çok iş üürenmää küüdeki birklaslı iki yıllık şkolayı bitirmiş onun bobası kiyat bilmääzmiş ama fikirli arif hem şen bir adammış hiç fukaralaa bakmadann verer koli oolunu komrat real uçilişçesinä üürensin kendi kazançınnan edi yıl pek islää üürenip cı yılda o girer harkov universitetınä fizmat fakultetinä sora üürener moskvada günduudu dillerin institutunda pay aler grajdan cengindä otuzuncu yıllarda işleer türkiyedä istanbulda bulunan sovetlerin torgpredstvosunda alış veriş temsilciliindä sora yaşamasının bitkisinädän o çalıştı moskvada üüsek şkolalarda nikolay arabacı pek sevärdi ana dilimizi folkloru adetleri pek istäärdi gagauzların da yazısı olsun açan dä sovetlerin bilim akademiyasında düzüldü bir gagauzovedenie komisiyası arabacı bu komisiyanın sekretarıydı da çalıştı orada başkalarınnan barabar gagauz alfabetin proektini hazırlamakta ama bu iş moskvada başa çıkmadı da gagauz dilin alfabeti düzüldü hem kabuledildi burada erindä moldovada arabacı literatura zaametini poeziya proza hem başka başladı taa otuzuncu yıllarda kimi stihlarını bastı krım tatar gazetasında bu çalışkan bilimci adam bütün ömürünü yaşadı moskovada açan nci yılda moldova hükümeti gagauz dilin alfabetini kabul etti hem şkolalarda ana dilindä üürenmeyi karar verdi nikolay arabacı büük havezlän çalıştı başka bilim izmetçilerinän barabar ilk şkolalar için gramatika kiyadını hazırlamaa hep ozamannar yazdı poemasını drumi hem stihlarını angıları şkola kiyatlarında hem folklor toplumunda bucaktan seslerdä tiparlandılar drumi poemasında avtor gösterer basarabiyalı insannarın zor çekmeklerini rumın boyarların okupațiya vakıdında onnarın düüşünü zeettän kurtulmak için baş geroyu insannarı candarlara karşı kaldırer bu poemayı o başlamıştı yazmaa ıncı yıldan taa ileri çok yazıları kaldı bitirilmedik tiparlanmadık arabacı pek istäärdi ilerlesin literaturamız muzikamız düzülsün gagauz teatromuz hazırladı d tanasoglu stepan kuroglu şiir yazmaa başladı ncı yıllarda da o vakıtlardan bu avtorun tipardan çıktı iki kiyadı şiirlär bir kucak güneş öbürü annatma toplumu yollar sanerız ki avtor kuroglu bir talantlı poet bezbelli onuştan da taa çok şiir yazer çıktı bir küçük proza kiyadı yollar ani az okuyuculara etişti sanardık eni annatmalarlan peydalanacek taa bir proza kiyadı ama nci yıllarda dünnä üzünä genä peydalandı sıraylan eni şiir kıyatları kızgın çilär kauş avaları üüsek kuşlar çık çık güneş stepan kuroglunun şiirleri yazılı derin duygularlan o bir uygun laf ustası şiir yazmakta taa sık karşılaner temalar ana tarafın gözellii gagauz halkın eceli cengä karşı koymak dostluk hem sevda insannarın arasında bunnardan başka çok lafeder stepan şairin yaratma yolu için onun neeti hem vergisi için şiirlerindä dokuz laapsız menevşä uyuyer soldat mezar başında sus aalama hem başkalarında kuroglu göstermiş ozamankı büük vatan cengin olaylarından işleri bu şiirlerdä o acıylan hem beki kimi gururluklan aner o vakıtların kaybelmişlerini teklif eder onnarı unutmamaa baş iiltmää hem diz çokmää onnarın mezarında necin ki onnar girginnik gösterdilär bütün dünä için dooruluk için ayırı lääzım söleyelim koruyun güneşi adında şiiri için angısında o çaarer hepsini korumaa dünnedä usluluu baarışlıı stepan kuroglunun şiir kiyatlarında var türlü büük süretlär insannık için insannarın eceli için onuştan onun şiirlerin adı te bölä akıllı dünneyä gürlämä gök danı etişmää h b şair çok düşüner derindän sayıkleer halkın eceli için insannarın yaşaması için şairin daavaları hem faydası için bölä şiirlerä olur demää ki onnar filosofiya lirikasına yakın olerlar taa bir şiirindä ani adı poet yolu kuroglu şairi uydurer kuannan poet nicä kuan ucer çiçektän çiçää nektar aarer sora taa annader ani bu uçmakta eer bulmasa da nektar genä uçacek hep o yoldan gidecek neçinki ölä poetin dä eceli şiirdä isteyiş personaj bakıp gökä deneer ani göktä uçan braker ardında bir bim biaz yolcaaz gibi çizgi sora o yaraştırer bu çizgiyi kendi poet izlerinnän o isteer ki onun şiirleri yaratmaları braksınnar dünnedä yaşamakta izlerini çizgiyi kullanılsınnar hem unudulmasınnar büük er kapleer avtorun şiirlerin arasında ana tarafı için lirikası avtor gösterer ani buçak gözäl herbir zamanda ilkyazın yazın kışın te ne gözäl gösterili şiirlerdä kızgın çiilär kiyadında kış için kendi küçük vatanının sevmesini stepan kuroğlu gösterer herbir şiir kiyadında bucak lafa o dayma ekleer epiteti pelinni bunu o yaper diil onuştan ki bucak tarafında var çok pelin ama onuştan ki bu sıcak tarafta kimär kurak yıllarda yaşamanın dadı oler acı nicä pelin stepan kuroglunun şiir kökleri kuvet alerlar gagauz halkının yazısız yaratmalarından folklordan şiir yaldızlar yazılı gagauz halkının inanmasına görä gagauzlar yınanerlar ki herbir insanın var göktä kendi yıldızı açan birkimsey duuer yada öler göktä peydalaner yada düşer birär yıldız bu şiirdä da kär ölä yazılı şiir kiyadında çık çık güneş var şiir türkü masal hem bilmeycä küçük uşaklara deyini angılarını şkolalarda taa üürenmeerlär bu kiyada avtor becermäklän ayırmış da geçirmiş gagauz yazıcılarından en uygun yaratmaları küçüklär için annatma zor yollar tiparlandı nci yılda toplumda yollar bu annatmadan çekeder yazıcının kiyadı annatmada sölener o işlär için angıları olmuşlar gagauzların yaşamasında nci asirin nçi ncu yıllarında annatmanın teması fukaaraların zor yaşaması zor para kazanması onnarın zor yolları parayı evä getirmää deyini bu annatmada personaj bir küçük çirak çiftci o başka kendisi gibilärlän barabar evä geler dobruca taraflarından nereyi onnar gitmiştilär para kazanmaa annatma bir taraftan da benzeer legendaya bezbelli annatmanın temeli oldu o legendanın birisi angıları o vakıtlar pek gezekmiş gagauzların aazlarında da te baş personaj çiftçi pidoş kendi küülü kafadarlarınnan buluner yolda dobrucadan buacak kırına savaşer etişmää çıraklar dinikmişlär neçinki boyar kırlarında en zor işleri yapmışlar zeetlenmişlär onnar alatlararmışlar kendi evlerinä etişmää da paraylan sevindirmää karılarını hem uşaklarını yol geçärmiş badabak daayın içindän bu daayın karannık erindän geçärkän çiftçilerin önnerindä peydalanmış bir bölük hırsız tüfeklärlän hem onnarın bilinir öndercisinnän bandit kostaki negruylan yolcular hiç annamamışlar nasıl onnar parasız kalmışlar hırsızlar almışlar hepsini çiftçilär başleerlar kin çıkarmaa yazıcı çirakların tarafını tuter belli oler ani o kosti negruya hepsinä hırsızlara maana buler ama öbür taraftan o maana bulmeer çıraklara angıları kendileri hırsız olerlar insan öldürerlär annatma belli eder gagauz çiftçilerin ozamankı soțial politika durumunu onnarın gücenik yaşamasını konstantin vasilioglu gagauz şairi k k vasilioglu duumuş ukrainada odesa bölgesindä bolgrad rayonunda aleksandrovka satılık hacı küüyündä mamusu mariya konstantinovna anılmış terziyka dikärdi çiftçi rubası da intelegent rubası da dikärdi büüklerä da küçüklerä da kalmaazdılar bir tarafta onun fasonnu rubalarından ne adamnar ne de karılar çocucaan mamusu pek çok halk türküsü bilärdi gözäl çalardı hem käämil okuyardı puşkinin lermontovun şiirlerini uygun hem duygulu okuyardı krılovun masallarını uşak oturup patın kenarında saatlarlan sesläärdi mamusunu uzun kış gecelerindä açan yorulardı iştän da yapadı kendinä deyni aralık kostiicin bobası da konstantin vasilyeviç anılmış başçıvancı agalarınnan görgiylän hem antonnan hem dä kardaşınnan todiylän herkerä oradaydılar neredä insan şennik gülüş onnar lafetmääzdilär sade susmasınnar deyni ama lafçıların arasında bulardılar kendi keskin fıkraların erini onnardan nicä nastradindän zormuş kurtulmaa kardaşlar brakmaazmışlar raata keskin dillerinnän ne tamahları ne haseetleri ne hırsızları onnar gülmeyä alarmışlar herbirini kim dooru yaşameer kim yaşamak yolun bir tarafında buluner tä o türkülerin şiirlerin laf ustacıların arasında büümüş hem sevmiş literaturayı k vasilioglu üürenerdi çocucak pek ilin hepsini predmetleri ama hepsindän taa sevgiliydi ona deyni rus dili hem literatura literatura uroklarında pek sevärdi ezber okumaa puşkinin lermontovun mayakovskiyin yaratmalarını hem okuyardı duygulu demekli uşaklıında taa ecel onu buluşturmuştu küüdeki bolnițanın baş doktorun çocucaannan angısınnan o yaşaardı nicä kardaş onnarın aylesi peterburgtan gelmesiydi rus dilini rus masallarını rus türkülerini kosticik üürendiydi işittiydi alösanın aylesindä rus kulturasınnan rus imeklerinnän rus adetlerinnän çocucak tanıştıydı dostunun evindä açan ta şkolaya gitmääzdi ncı yılda kosticik hem alöşa nica iki kardaş gittilär birinci klasa onnarı oturttular ilk bankaya çünkü boydan küçüktülär küüda çocucak bitirdi nci klası da şkolayı ilerletmää deyni gitti çiişi ogorodnoe küüyün orta şkolasına aşırı şkolacılar orada konakta yaşayardılar sade pazarlarda evä gidärdilär torbalarlan ekmek hem suan kartofi bir aftaya almaa onu da taşıyardılar sırtında çünkü maşinalar o vakıtlarda pek siirek gezärdilär onuncu klasın atestatında sade birkaç dört vardı kalanı beşti k vasilioglu şkolada pek sevärdi rus dilinnän literaturayı hem da matematikayı onun tefterleri bu predmetlerdä dayma alınardılar rayona hem odesa bölgesinä sergilerä neredän taa çok kerä geeri dönmääzdilär bütün klastan ekzamen yaratmasını sade o yazdıydı beşa çünkü içindelii de käämildi dili da şıralıydı hem uygundu mayın çeketmesindä inci yılda geler aleksandrovkaya çadır lunga rono başı kiseev stepan nikolaeviç da kostiyi hem taa birkaç kafadarını angıları bitirdiydi orta şkolayı islää notalarlan yolladı kişinöva aylık kurslara orada taa çoyu seftä buluştuydular d n tanasogluylan onun bobasınnan nikolay georgieviçlän konstantin krețuylan angıları seftä gençlerin yaşamasında lafedärdilär hem lekțiyaları götürärdilär gagauzça seftä işittiydilär gagauz yazıcıları hem literaturası için türlü gipotezalar gagauzların istoriası için geçti iki ay da kosti vasilioglu beşgöz şkolasında başladı küçük klaslarda üüredici işlemää bundan kaarä k vasilioglu taa ilk günnerdän başladı rayon gazetasına moldova soçialiste gazetalarına şiir hem başka materiallar yollamaa çevirmää rus dilindän gagauzçaya türlü yaratmalar da yollamaa onnarı kişinöva basım evinä bunu büük umutlan kabletti dionis nikolaeviç tanasoglu angısı hertarafça yardımnaardı bu iştä ncu yılda tiraspol t g şevçenkonun adını taşıyan pedogogika institutu açtı kendi kapularını gagauz hem bulgar gençlerinä zaoçno orayı havezlän gitti k vasiliogluda angısını başardı nci yılda bu vakıt gagauz dili artık üürenilmääzdi da o geçti üüretmää sade rus dilini ncu yıldan beeri k vasilioglu çalışer baş bilim zaametçisi pedagogika hem psihologiya bilimi aaraştıran institutunda k vasilioglu eni taazä kuvetlän genä tutundu yaratmaa gagauz dilindä bir yıldan sora açan artık genä başladılar şkolalarda üürenmää kendi ana dilini avtor geniştän hem derindän gösterid kendi becerikliini şiirlerdä annatmalarda masallarda avtorlu masal gagauz literaturasına deyni bu eni janra eni yol angısı taa işlenilmedik gagauz yazıcıları var nicä demää bu yolun çeketmesindä bulunerlar k vasilioglu ikinci dalgaylan literaturaya girdiktän sora doksanıncı yıllardan büünkü günädän çok şkola kiyadı hazırladı türlü programalar kurikulumnar sözlüklär testlär hem salverdi üç kiyat kendi yaratmalarınnan sevgilim şiir toplumu vatanım bucak şiir toplumu hem masallar uygun sözlär bilmeyecelär şindi artık yaşlı avtor k vasiloglu çalışer kendi yaratmalarında şannamaa vatanını hem gagauzları bildirmää onnarı dünneyä çalışer bu zor dolaşık vakıtlarda doldurmaa insanın üreklerini sevdaylan üüsek duygularlan ki adam herkerä adam kalsın insannıını kaybetmesin petri çebatar duudu bu meraklı adam nci yılda aydar küüyündä çadır rayonunda baştan üürendi kendi duuma küüyündä nicä da onun başka kafadarları başlankı klasları bitirincä sora başardı orta okulu da ilerletti üürenmesini kişinövdakı devlet universitesindä filologiya fakultetindä şiirlerini yazmaa başladı askerlik zamanında açan insan buluner duuma erlerindän uzakta ozaman insan taa çok duygulu oler ilkinki şiirleri basıldılar gazetalarda ana sözü gazetasında basıldı onun bir kısa şiir toplumu beklä beni cümeertesi burada onun şiirleri artık derin duygulu temaları seçili akıllı ama onun yazıları çok yumora çekerlär o çok meraklı gülmää aler boş hodulluu esapsız diklii zeedä içkicilii şiirlär arka nedän var onun bir sevgili personajı bizim gagauz folklorundan nastradin onun için hem onunnan baalı avtorun çok şiirleri petri azetmeer ani bizim kimi artık belli yazıcılar da yazerlar kötü sıralar o derin tanıyer yabancı dillerin literatularını çevirdi gagauz dilinä rus hem moldovan dillerindän petrinin şiirleri çok original hem meraklı onnar kısa ama derin fikirli te birkaç sıra petri çebotar taa onbeş yıl geeri lääzımdı olsun yazarlar birliin azası ama o hiç alatlamadı birkliksiz da o üüsek uurda yazıcı kaldı diil nasıl kimisi boşuna şair kendini sayarak yaşerlar yazarlar birliinä sokularak literaturadan çok yırak kaldılar sanerız ki petri bizim okuyucuları sevindirecek çok taa da gözäl eni yaratmaklarlan petri çebotar hepsi okuyucuların sevgili sayirı natalya urum natalya urum genç gagauzların aktivistlerindän birisi doorudan sölediynän aktivistka patriotka hem çok pozitivlı insan ukrayna gagauzların birliin azası nata yaşında duudu gagauziyanın çeşmä küüyündä yaşındaykan aylesi geçer yaşamaa reni kasabasına nata dilinä hem kulturasına büük pragmatizmaylan bakeer aktiv oler türlü toplantılarda kongreslerdä onun bakışları açık hem mutlu bu yıl nata başarer jurnalistika fakultetini kiev milli universitetindä natanın neeti gagauz sesi bütün dünneyä yayınsın yaşamasında sade bir devizi hem ideologiyası var yaşayalım hem yaşadalım gagauzluumuzu laazım bildirmee ani bu devizin yaradıcısı ukraina gagauzlarin birliin başkanı tudora arnaut nataşa politikanın dışansında o taa çok sayıkleer insannık temaları için nataşanın bakışana görä moldovanın hem ukraynanın arasında yok sınır çünkü bu devletleri birleştirer haşlak kannı bir halk gagauzlar nata urum minutsuz jurnalist adayalım ona kısmet sabur hem dayanmak ii uurlar sana dostum georgiy yalancı evgeniy kuyucuklu evgeniy kuyucuklunun duuması gagauziyada nci yılda tomayda tomay orta şkolasını başardıktan sora yollanêr üürenmää moskvaya çalışêr videomontaj işindä yaşêêr rusiyanın sent peterburg kasabasında jenä gibi patriot lääzım aaramaa taa aararsaydın da bulmayacan evgeniyä deyni türk dünnesindä hem gagauz olduumuzda yok bişey saklı hem tanınmadık onun annaması var herbir iştä literaturada da kultura da folklorda da evgeniy toplêêr gagauz halk türkülerini eski imperiya hem sovet birliin vakıtlarından fotoları bu iştä o elbetki profesional evgeniy aktiv o tutêr internettä sayfaları hem toplantıları angıları açılı maasus gagauzlar için tanıştırêr hepsi gagauzları neredä da biz olmasak haberlarlän hem eniliklarlän gagauziyada olan kuyucuklu yaşêêr bir duruk hem esaplı devizlän angısını söledi dimitri karaçoban rus dilindä georgiy yalancı konstantin krețu duuması valkaneş küüyündä kahul rayonunda bir çiftçi aylesindä üürenmesini başleer duuma küüyündä başlankı şkoladan sora girer pedagoji kurslarına aleksandrovka küüyündä neredä gösterer bir üüsek üüredicilik talentini buradan onu yolleerlar vinnița kasabasından pedagoji seminarına angısını başarer ncü yılda kazanıp üüredici adını nci yıllarda üürener kamenkada çiftçilik şkolasında ani hazırlarmış müdür çiftçilik üüsüzlär evlerinä ncü yıldan beeri işleer başlankı şkolada üüredici sora nci yılda başleer çalışmaa gavanosa taraflarında vladimireşti küüyündä şkolada direktor ncu yılda geçiriler kişinöv kasabasına taa küçük uşaklıından tanırmış gagauz dilinin çok meraklıını hem käämil gagauz folklorunu angılarını hiç unutmeer gezdii erlerdä ama hep taa aaraştırer hem derin üürener yıllarca da oler bir derin tanıyıcı gagauzlukta onu tanıyerlar hem hatırlerlar bucak tarafın çiftçileri da çok sıra ayırerlar deputat hem senator kahul taraflarından ncı yılda o çalışer müder yardımcısı kişinöv kasabanın bilim sekțiyasında ama ncidän sora oler moldova bilim ministerliin inspekturu bu ministerliktä çalışarkan o yaper moldav şkolalarına programa hem çok üürenmäk kiyatları şkolalar için düzer o yazer çok statialar hem kimi kiyatları gagauz folkloru için hem gagauzlar için yazıcılık işlerindä anıler onun çevirmeleri gagauz dilinä rus hem moldovan dillerindän ion kreangadan biyaz arap bir sıra seçmelär ion kreangadan onnar peydalandı literatura artistika gazetasında ama sora ayırı basıldılar nci yılda bundan başka rus dilindän i a krılovun masallarından kimisini çok becerikli gagauz dilinä çevirdi o durmamayca gagauz folklorunu aaraştırmaa hem üzä çıkarmaa deyni yardım etti konstantin krețu bir talantlı üürediciydi o kendisi moldovan damarından ama gagauz dilini bilärdi bizim kimi gagauzlardan çok taa islää kendi yaşamasında çalıstı gagauzların arasında çok meraklandı bizim gagauz folklorunnan angısı ozaman hem büün da taa diil islää aaraştırılmış konstantin krețu makarki o diildi gagauz ama derindän annayardı gagauzların yaşamasını gagauzların problemalarını da çalışardı herbir iştä gagauzlara yardımcı olmaa pek çok hem büük yardım o yaptı gagauzların folklorunu toplamakta masal türkü ama yazık ani onnarın çoyu kaldı basılmadık konstantin krețu pek istäärdi ki halklar komşular yaşasınnar dostlukta biri birlerini hatırlayarak bunu yapmaa deyni lääzımdı onnarı birtürlü yaklaştırmaa o pek gözäl çevirdi ion kreanganın masallarını kär tiparladı bir masal toplumu angısının adı biyaz arap neredä pek açık hem parlak gösterdi moldovan personajların süretlerini harakterlerini onnarın kulturasını hem mintalitetini yaşamasında o pek sevärdi i krilovun masallarını angılarından taa çoyunnan gagauzlar çoktan tanıştılar hem bütün üreklän sevdilär şükür ederäk konstantin krețuya onun çalışmaları için bu talantlı adamı gagauzların taa çoyu büün da sayerlar gagauz mina kösä mina kösä gagauz şairlerindän ilk pleyadasından biridir duuması yılda avgust ayın dä beşalma küüyündä komrat dolayında onun ana boba evi bir eski çiftçi aylesiydi gagauz şairin uşaklıı geçer bu çok zaametçi insannarın arasında kendisi taa eşil küçüklüündän hep işä koşulmuştu bezbelli bu üzerä onun en büük sevdası da bütün ömüründä baalıydı zaametä kırlarımıza çiftçilerä ana tarafımıza elbetki onun şiirleri da bu sevdadan sızerlar onnar pak hem duruk nicä bir temiz kaynarcadan onun şkolada üürenmesi da geçti o dolaşık zamannarda açan tarafımız yılların içindä geçti ellerdän ellerä uşaklarımızı da üüredirdilär çok türlü dillerä sadä diil ana dilimizä nci yıllarda büük açlıın ardına mina kösä kendi küçüklük kafadarınnan dimitri karaçobannan barabar gider da yakın komşu kongaz küüyündä klas başarer bak ozamannar kongaz rayon merkeziydi ama kendi küüylerindä beşalmada orta şkola taa yoktu kolhozlar çeketmesindä m kösä bir parça vakıt işleer kolhozda kendi küüyündä sıradan işçi sora genä kara çobannan ikisi giderlar gençlik romantikalarını aarayarak harkov kasabasına da yannaşerlar düzüntücülük işlerinä ama burada onnar çok duruklameerlar yıllarda mina çekiler asker zaametinä da oradan boşandıktan sora artık yaşamayı taa derindän tanıdıynan etişer kahul kasabasında pedagogika şkolasında üürenmää da taman burada ilkin başleer açılmaa onun şairlik duyguları oler şkolanın duvar gazetasına redaktor yazer ilk acamı şiirlerini bu şkoladan sora kösä girer kişinövda devlet universitatinä da kabuleder üüredici adını orta şkolalar için türkülär maanilär masallar legendalar fıkralar dastannar söleyişlär deyimnär bilmeycelär hem taa birkaç başka janralar hepsi folklor yaratmalarıydır taa derin eski zamannardan halk arasında becerikli talantlı insannar yaratmışlar gözäl türküleri masalları söleyişleri arif porezenneri ama o yaratmaları kimsey yazmamış gelmişlär eveldän bu günnerä aazdan aaza bir insandan öbürünä evlad boylarından evlad boylarına ama o yaratıcı kişilerin adları unudulmuşlar beş altı üz yıl geeri kimi milletlerin folklor yaratmaları başlamışlar kiyatlara da geçmää ama bizim gagauz halkımızın folkloru başleer yazıya geçmää çok taa sora neçin ki gagauzça ofițial yazımız nci yıla kadar yokmuş buna bakmadaan geçmiş asirin başlantısındä beki biraz taa ileri gagauz folklorunu da başlamışlar aaraştırmaa ne yazık ki diil kendileri gagauzlar ama yabancı milletlerin bilimcileri neçin ki sölediimiz gibi yazımız yokkan bilimcimiz da yokmuş bu aaraştırmalar göstermişlär ki gagauzların folkloru hiç diil taa aşaa başka eski kulturalı milletlerin foklorundan en ilkin derindän izlemiş gagauz folklorunu büük rus etnografı v moşkov gezmiş bizim basarabiyalı gagauz küülerimizdä da ihtiarlar yazmış çok masallar türkülär bilmeycelär da tiparlamış onnarı irminci asirin başlantısında kiril bukvalarınnan hep o zamannarda başka yabancı milletlerin da bilimcileri poloniyalı zainçikovski bulgaristandan a manov göz atmışlar gagauz folkloruna bu örneklär büün da göstererlär nekadar derin fikirlär ariflik sızıntıları saklı bizim halk yaratmalarında ama nci yılda gagauz halkın yazısız zamanı biter iyül ayın da kabul ediler gagauz dilin alfabeti kendi blimcimizin dr profesor d tanasoglunun proektinä görä yazı kabuledilmesinnän folklor işleri da kazaner kolaylık ilerlemää ncu yılda kişinövda basım evindä peydalaner bir kiyat gagauz folkloru adında bu ilk ayırı kiyat folklor eserlerinnän kendimizin gagauzların arasından n baboglunun yazısıydır büün n baboglu gagauziyanın avtonom bölgesinin saygılı vatandaşıydır çok zaamet koydu hem koyer gagauz folklorunu aaraştırmakta hem propaganda etmektä poet yazıcı d tanasoglu ilk folklor örneklerini o verdi yazı peydalanmasınnan barabar basılan bucaktan seslär adında almanahta gagauz folklorunu halktan toplayıp bilim metodlarınnan uygun aaraştırerlar doktor şair tudorka arnaut doctor liuba çimpoeş yazıcılar stepan bulgar todur marinoglu maria kuyumcu p yalıncı ideya öz fikir bu te o fikirlär angılarına yaratmayı okuyarak biz etişeriz ideya yaratmanın baş fikiri yazıcı çok kerä çekeder yazmaa bir iş için ama o kendisi da annamadaan yaratmasında çıker heptän başka işlär personaj geroy kahraman yaratmanın bir kişisi adam karı uşak beki bir mal beygir köpek h b kahramannar yaratmada herzaman olur iki türlü iilikçilär doorulukçular hem onnarın duşmannarı fenalar aldadıcılar öldürücülär onnarın arasında gider hojma dartışmaklar te yazıcı n tanasoglunun annatmasında kız sofi baş kahraman n baboglunun poemasında oglanın legendası kahramannar oglan hem lanka fikirlemä söz bir kimseyin bakışını inandırmak bir oluş için ya da işlem için yazılı fikirlemä sözä fikirlemä yaratma yada tekst deniler fikirlemä sözün var te bu payları tezis bir fikirin kısadan sölenmesi angısını lääzım inandırmaa taa sık öz fikır realizma bu literaturanın hem incäzanaatın metodu ona görä literatura yaratmaları düşer göstersin annatsın resimnesin yaşamayı ölä nicä o var halizdän ya ölä nicä var nasıl olsun diil çoktan kuvet başları politikacılar bu metodun yardımınnan çalıştılar karışıp incäzanaat işlerinä doorutmaa onnarı kendi politika intereslerinä görä ama butürlü onnar literaturayı incäzaanatları şaşırttılar kendi uurundan yaratmaların ilerlemesi düştü aşaa onnar annayamazdılar ya istemäzdilär annamaa ki haliz olayları var nasıl annatmaa aylanıp ta süretli hem istemäzdilär tanımaa ki incäzanaatlar ilerlesin deyni onnara olmaz karışsın kimsey ne politikacılar ne padişahlar sade kesin serbest literatura incäzanaat var nasıl çiçeklensin açılsın bütündän bizim gagauz literaturamızda halizlik realizma metodunu kullanmış poet stepan kuroglu harmanda annatmasında nikolay baboglu kısa annatmasında kulilär peyzaj o bir erin resimi naturanın bir köşesi ya küüyün kasabanın bir kenarı ani literatura yaratmanın içindeliinnän personajlarınnan baalı peyzajlan yazıcı olur taa derindän göstersin durumun kötü ya çok ii olduunu personajların da sevinmeliindä peyzaj natura olur gösterilsin açık güneşli lüzgersiz otlar eşil kuşlar çalerlar hem başka ama personaj kahırdaysa yakınsa cellat düüş ya ölüm ozaman peyzaj da olur karahalda hava lüzgerli yaamurlu çimçirikli gök gürlemeleri otlar senik kışın olur borannar fırtınalar hem başka örnek yazıcı dionis tanasoglu uzun kervan romanında tudorki hem gandi için annadırkan yazdırer ulu daayın peyzajını daa sık aaçlar içi karannık güneşsiz lüzgerli dolay uultulu bununnan gösterili zamanın durumu cenk gider kan döküler gandi hem tudorki katılı pek korkunç olaylarda peyzaj da yansıter taman bu durumu literatura termini balada geler italian dilindän balare oyun oynamaa evel eski zamannarda bu bir şiirmiş angısında varmış süjet demäk belliymiş kahraman personajlar yaratmanın varmış başlantısı ilerlemesi kulminațiyası hem çözüntüsü baladalar dayma gösterirmişlär bir ya birkaç ayırı oluş razgeliş çoyu baladaların çeketmesi olur başlasıınar istoriyalı haliz geçmiş işlerdän deyelim rusta pesni o veşçem olege ingilizlerdä robin gud moldovannarda halk yaratması miorița baladalarda var türlü fantastikalı annatmalar gagauz literaturasında ayırı baladalar yazılmadı ama balada elementleri var kimi gagauz yazılarında da deyelim mina kösädä kimi şiirlerindä nikolay baboglunun yazısında oglanın legendası adında olur demää oglanın baladası neçin ki taman bu yaratmada var hepsi balada elementleri ilkin tema baalı tarihli olaylarlan üzdä fantaziyalı kahramannık olayları halkın eski yaşamasından oglanın legendası yaratmasından bizim üüredicimiz aşaadaki annatma teksti bizim üüredicimiz okuyun onun yazdırma elementlerini hem dialogunu bulup annadın nasıl onnar yardım eder taa derindän açıklamaa tekstin öz fikirini inandırın ani tekst artistik stillindä yazılı bir kerä biz üüredicimizlän gittiydik küüyün bir tarafında bulunan üüsek bayırına istediydik çiçek toplamaa hem fidan getirmää şkolanın auluna deyni zar zor etiştik bayırın orta erinä da oturduk taşlar üstünä dinnenmää ansızdan çocukların biri korkunç seslän baardı hepsi baktı taşlık arasındaki otlar içinä orada gördülär bir uzun yılan angısı kolaç gibi olmuştu birkaç çiçeklerin kökündä o kafasını kaldırmıştı yukarı aazı onun açıktı dişleri hem dili görünärdi yılan fena şişirärdi kendisini hazırlanardi bizä dooru atmaa kendisini biz taa etiştirämedik bişey düşünmää ansızdan şaş beş olduk bilmääzdik ne yapmaa üüredicimiz sä hızlı kalktı erindän itirdi bizi bir tarafa kendisi dä çabuk buluverdi bir uzun sopa hazırlandı onunnan korunmaa urmaa yılana eer yaklaşarsa ama yılan bezbelli korktu ansızdan kaybeldi otlar içindä biz başladık kaçmaa aşaa dooru üüredicimiz dä sopaylan gelirdi ardımızdan hem hazırdı bizi genä korumaa sora üüredicimiz sordu biz durgunduk da açık aazlan başladık seslemää te gördünüz mü ne yaptık biz biz lääzımmış üüredicimizi koruyalım diil o bizi bizim sa korkudan bu iş hiç aklımıza da gelmedi geçecek çok yıllar ama unutmayacez bu üüredicimizi angısı gülümseyeräk sansın kabaatlı gibi hazırdı hızlanmaa sopaylan ileri kurtarmaa kendi üürenicilerini beladan o verdi bizä bir ii örnek bizim dä harakterimiz ölä lääzım olsun gagauz şairlerin yaratmalarında vatana sevgi gagauz yazıcıların çoyu başleerlar yazdırmaa kendi duuma erihi ana tarafını bucaa annadıp dünneyä ilk öz duygularını bir dä yazıcı bir dä peetçi bu uurda kalmeer bir tarafta herbir yaratma herbir şiir yazılmış otakım ain yazıcılar bulerlar büük mayıllık kendi yurtluuna halkına dilinä vatana sevgi okadar büük bir konu ki yazıcının bütün yaratmalarını kapleer bir duygusal kuşak gibi bu tema peetçilermizin tarafından açıklaner birkaç yandan bir taraftan onnar kendilerini gösteren bir büük memleket oolu gibi vatana sevgi gönül genişlii gibi kapleer dübüdüz kosmosu dünneyi balkannarı eski sovet birliini moldovayı bucaa hem dünnenin en gözäl erlerini peetçilerin ana küülerini d tanasoglunun ilk kiyadında çal türküm bir takım sırada açıklaner büük hem küçük vatan konusu gagauz halk şiir kanunnarını aktiv kullanıp maani şekilindä yazer bir şiir kosmos benim sokaam hoşluk kiyadında ilk sayfalarda bilsin dünnää şiirindä peetçi büük vatanına sevgili bir ad koyer sovetistan kendi ana topraana dionis tanasoglu yaratmalarında verer başka bir ad gagauzistan bu laflardan belli ani gagauzistan bucakta ozamannar taa kurulmadık bir devlet angısında yaşeer gagauzlar refren gibi tekrarlanerlar üç kerä dört sıralık moldova memleketin gözelliini gösterer şannı dimitri karaçobanın ilk yaratmalarında nistru nistru neredä mayıl nütru derenin gözelliini autor benzeder bir takım boncaa moldovanın boynusunda bucak küüylerindä bir şair duuduysadı o küü hepsindän metinni oler onun için en gözäl türkülär sölener vatana sevgilik detalli hem geniş maanasında en çok duygulandirer peetçileri angıları yaşeer kendi topraanda onun sıcaklıından bereketliindän sevgisindän kalbini kaavileştirerlär mina kösä vasi filioglu todur marinoglu andrey koçancı ikinci taraftan gagauz şairlerin yaratmalarında metin vatan sevgisindä gösteriler yurtluuna izmet borç duygusu nikolay baboglu en gözäl bir şiirindä bucak sän ecelim yaraştırer bucaa bir başçaylan kendini dä bir filizçiklän bir yapracıklan bu başçada ister taa olmaa onun sofrasında bir mumcaaz şafk etmää ona da varım dünnedä demää avtorun büük sevgili açıklaner ilk sıradan taa neredä o soler darsık canım sevda dolu ana eri halk peetçisinä verer ilinnik kuvet şiirlerindän göreriz ne türlü onun duygulu sevgisi o baş urer topraan önündä yaşamakta bütün sevgisini gösterecek ömürün sonunda borcunu ödeyip topraana kurban olacek kendi topraana yurtluuna faydalı olmak için çok peetlär yaradıldı o duygular bändä içimdän geçirip kendim yazdırdım bu sıraları çok iiliklär faydalı çalışmalar kendindän sora braktı gavril gaydarcı on en uygun en sıcak kıyadı peet toplumu ana tarafım laf ustası talantlı yazmak tabeetinä görä uygun laflarlan yazdırdı bucaan naturasını natura olayları sansın dirilerlär avtorun sıralarında ay bucaam bucaam şiirindä avtor gösterer ilkin ne zorluklar geçirmiş bu toprak gözäl başçaya dönüncä herbir avrotun yaratmalarında var gururluk hem patriotluk şiiri neredä avtor kendi vatanını halkını dilini türklüünü gagauzluunu güüdä dolusu duygularlan annader küçüü büüyü bu konuylan başleer yazmaa bununnan da onun yaratmaları yaşeer nikolay baboglu şiirindä gagauziya gagauzluk çetinniklän hem güvenniklän yazmış bu sıraları avtor çareer kendi halkını korkmamaa saymaa kendilerini unutmamaa ani biz vardık zamandan büük inannan laflarda nikolay baboglu yazer ani bizi allah brakmaz zerä bizdä var inan hem korunmuş inan angısı sıkı baalı bizim adetlarimizlän ana bucaklan şiirin herbir sırasında avtor hazır inandırsın bizi hem şen laflan getirsin bizä haber ani biz dä saygılı olduk ani biz varız dillän ruhlan cannan bu fikiri var nicä saymää avtorun baş ideyası biz varız vardık zamandan sildisälär dä sayıdan biz varız dillän duhlan cannan neçin ki varız allahtan gagauzlar kaybetme dilär kendi dedelerindän verilmiş temelini kendi ruhunu hem allahtan gelmä adetleri halkımız korudu asirdän asira yıldan yıla kendi özünü yolu tuttu uz sölener dionis tanasoglunun şiirindä üçüncü taraftan geniş açıklaner şairlerin yaratmalarında vatan sevgisindä kalp acısı halkın topraan yaşanmış hem şindiki zorlukları bu fikiri uygun açıkladı bütün yaratmasında todur zanet todur sair olarak ilk şiirlerindän sevdirdi kendini gagauz okuycularına neçinki herbir sırasında pak gagauz harakteri pak gagauz düülmesi ana sözü s çok geçirdi zamannarda bizim bu memleket erlaşmäk düzünmäk enginnik hem kıtlık aaçlık kalkınmak savaşlar umut hepsi bunnar aaz mı çok mu gösteriler bizim şairlerin yaratmalarında zavallı toprak aar soruşlar bucaan sancıları gibi şiirlär açıklaner todur zanetin akar yıldız kiyadında kendi memleketindän uzakta bulunan şairlerin yaratmalarında var büük bir darsımak duygusu kendi evi kendi duuma topraa için bu konu herbir yazıcıda buluner kim ana boba evindän bir zamana ayırıldı vatana sevgi gagauz yazıcıların yaratmalarında çok geniş bir konu ii bir kiyat ta yazılsa onun derinniini hem özelliini zor olacek açıklamaa bütün yayınlanan şiir kiyatlarında yarısından zeedisi şiirlerin yazılı ana toprak için ana dili için ana için dünnenin en gözäl lafları en derin duyguları bunun uuruna koyulmuş bir iş raatleer üreemizi gururumuza hoş geler ani ilk boy şairlerdän beeri dördüncü boy gençlerä kadar angıların peetleri başladı yayınlanmaa yada altıncı boy küçüklerimiz angıları bu gün kapleerlar gazeta sayfalarını ana tarafına sevgi duygularını kaybetmemişlär dünnä diişiler bu konu diişilmäz aramızda peetçi ilk üç şiirini yazdıysaydı onnarda ara ana vatan için gagauzların başlantısı aslı kökü sensela soyu nicâ besarabiyada nicâ da dobrucada var çok küü erleşmâyi neredâ yaşeerlar sade gagauzlar gagauzlar hererdâ tutıerlar hristian dinini zerâ onnar ortodox hristian olup eyi dinni religiyacı deyanetli insannardır gagauzlar lafederlâr pak türkçâ ölâ nicâ lafedârmiş eski zamannarda cümlâ insannar hangıları çekilmiş türk halkından türk soyundan gagauzların dili lafı taa aslı türkçâdir taa paktır osmanlı türklerin dilindân zerâ osmanlılar çok laf çok söz almışlar farsizlerdân hem arablardan şindiyadak dünnâ istoriyası göstermeer ne türlü insannardır gagauzlar nesoy senselâdir kimdir gagauzların senselâ başı ataları neredân onnar gelmişlâr besarabiyaya hem dobrucaya neredâ yaşamışlar baştan başa gagauzlarda yok ne literatura ne yazı ne yazılı kiyatlar şindiyadan gagauzlar yazmamışlar gagauzlann istoriyasını bu sebepten ki açalım deyi hem bulalım deyi gagauzlarin istoriyasını lââzım bakalım ne söleer gagauzlar için gagauzların sözüeti hem da başka halkların sözüetleri hem da onnarı kullanıp yazalım gagauzlann istoriyasını ilkin bakalım ne deerlâr ne yazıerlar gagauzlar için başka halkların ürenmiş yazıcıları evelki zamandan şindiyadak doktor irecek konstantin yosifin oolu üniversitet profosoru olup pragada çehiya memleketindâ ilin yazdı bulgarların istoriyasını neredâ yazıer gagauzlar için da iştâ ne irecek yazier hammer isterik söleer ki urumlar greklâr ilinda baaşlamişlar dobrucada izedinâ selçuklarin sultanini toprak hem ki ozaman göçülük yapmişlar geçmişlâr küçük asyadan anadoludan dobrucaya türk familyasi arabalannan selçuklar türk selçuklar taşirmişlar at selçuklara araplar hem da osmanli türklâr onlarin beyi paşasiyimiş salitukdede salitukdedin olur görmâa babadagda sindi da irecek yazier ki olamaz ki gagauzlar çiksinnar bu selçuklarin arasindan zerâ onlar pek tez pek kisa vakittan sora selçuklar dobrucadan geçmişlâr yurtlanmişlar kirimâ krima hem da kipçak kirlarina bunun için başka kitaplarda yazilmier hiç bişey hamer der gold horde pest bulgarlarin istoriyasinda irecek yazier kumanlar için ki onlar ensemişlâr peçenegleri hem da daatmişlar onlari kumanlarin kimisi taşirmişlar at uzlar oguzlar ruslar kumanlara derlarmiş polovotsi irecek kumanlar için yazier çok hem gösterier onnarin yaşamasini zanaatlarini adetlerini kumanlarin dili için irecek yazier ki ilda altmiş bin kuman uz oguz geçmişlâr tunai tuna deresinin suyunu hem da daalmişlar bulgariya içindâ etişip elladayadak kumanlarin ço kayibolmuş cenk edip bulgarlarlan hem peçeneklerlân hem ço ölüm bulmuşlar bulaşik sal gin hastaliklardan kumanlarin uzlarin kalani erleşmişlâr makedoniyada yapr i nistor cernoutsi universitetin şanli profesoru hani romin akademiyasinin azasidir kendi kitabinda basarabiyanin istoriyasinda cernâuti gagauzlar için yazier gagauzlar yaşarlarmiş dobrucada etişik varnayadak oradan onlar kalkinmişlar geçmişlâr tunai hem da erleşmişlâr bu cankta basarabiyada neredâ düzmüşlâr küülerini yanlaşik bulgarlarlan rus zaabitleri vermişlâr onlara çok toprak hani kalmiş boş tatarlarin çikmasindan sora gagauzlar peçeneg kuman türk soyundandir onlar kabuletmişlâr hristian religiasmi dinini ama korumuşlar tutmuşlar türk dilini millet dilini taa pak osmanli türklerin dilindân yapr d grigoroviç professor odesa universitetindân yazdi ilda gazetada novorosiski telegraf no hem ki gagauzlar kumanlarin polovotsilann evlatlari hani erleşmişlâr bulgariyada xi xii ebedtâ hem orada kabuletmişlâr hristianlik ioan ştefanov ivanov kitabinda bulgarlar rusiyadan hem bulgarlar bulgariya memleketindan ilda yazier gagauzlar pak bulgardir hangilari kayibetmişlâr bulgar millet dilini hem geçmişlâr türk dilinâ brokhauz hem efron ensiklopedikli söz kitabinda yazierlar ki gagauz türklenmiş bulgarmiş bulgar yazicisi iov titorov kitabinda bulgarlar basarabiyada hani tiparlanmiş sofiya kasabada yazier ki gagauzlar bulgarmiş bulgar senselesindân hepsindân taa çok bilmek verier gagauzlar için rus yazicisi etnogrof v a moşkov hani halis beyan etti ürendi gagauzlarin istoriyasini hem yaşamasini dolaşti denedi gördü gagauz kimlerini basarabiyada dobrucada bulgariyada hem başka erlerdâ topladi gagauzlarin çalgilarni masallarin adetlerini hem her türlü işlerini hem yazdi halis monografia hem da çok yazi gagauzlar için bakalim ne yazier gagauzlar için rus yazicisi moşkov kitabinda gagauzlar bender sancakindan moskova o yazier storia buluer gagauzlan kara denizin gün batisinin kenarinda hem taa ülen tarafinda bulunuer bir büük gagauz küü hani denileer akdere kap emon amma akderedâ yaşayan gagauzlar gösterierlar kendilerini ki onlar türklenmiş urumlardir viliat neredâ yaşierlar saadâ urumlanmiş gagauzlar tutuer varna kasabasinin podişterini balçik kasabasini hem da kap kaliakra semtini sancak amma bulgarlanmiş gagauzlar yaşierlar providisa sancakinda burada genç gagauzlar heptân bulgarlanmiş bulgar olmuşlar lafedeerlâr bulgarca ama ihtiar gagauzlar lafedeerlâr bulgarca katişik türk laflarmlan günduusu tarafinda olan küüdâ hani denileer voyvodaköy gagauzlar lafedeerlâr pak türkçâ hem da tuterlar hristian dinini islââ gagauzlar yaşierler silistriyada hem da silistriyanin dolayinda gagauzlar yaşierlar dobrucada hem basarabiyada pek zor anlamaa buralarda gagauzlarin sayisini hem açik göstermââ ne kadar gagauz yaşier bu erlerdâ zerâ gagauzlarin kimisi gösterierlar kendilerim ki onlar deyil gagauz ama türklenmiş bulgardir başkalari sa gösterierlar kendilerni ki onlar türklenmiş urumdur gagauzlar bu erlerdâ zanaatlanirlar hayvanliktan çiftçiliklân baa dikmeklân baçâvancihklan balikçiliklan hem başka türlü zanaatlan hepsi gagauzlar hakikat ei hristiandir gagauzlarin lafetmâk dili türk dilidir benzeer osmanli türklerin dilinâ amma gagauzlar bilmeer osmanli türklerin literaturasin hem da onlarin yazilarini gagauzlarin kliselerindâ slujbalar yapilmaerlar gagauzça ama urumca yakida slavanca gagauzların şkolalarında uşaklar ürenierlar bulgarca provadia hem silistranın sancaklarında amma varna hem balçık sancaklarında ürenierlar urumca bulgarların hem urumların arasında oluer çok düşmanlık gagauzlar için zerâ bulgarlar savaşıerlar gagauzlan kendisinâ çekmââ hem da onları bulgarlamaa ama urumlar da çalışıerlar gagauzlan kendi tarafına çekmââ hem da onları urumlamaa onuştan gagauzların kimisi bulgarofil bulgarlann hatırını bakıerlar başkaları sa grekofil bakıerlar urumların hatirinı gagauzlar geçmişlâr tunai tuna suyunu hem gelmişlâr baserabiyaya bulgarlardan illeri hem göstermişlâr kendilerni ki onlar türklenmiş bulgardır makarki iraktan ey görüneer hem gösterilier hangi adam gagauzdur amma ofisial gagauzlar yazıya girdilâr ki onlar bulgardır hani lafedeerlâr türkçâ şindiyadak basarabiyada gagauzlar yazılıdır bulgar sayısında ki onlar türklenmiş bulgardır sindi romıniyanın zaabitleri isteerlâr açıka koymaa halis kimdir gagauzlar hem ne kadardır halis gagauz bulunuer romeniyada onuştan tez bilenecek ne kadar gagauz var etnograf moskof gösterier ki gagauzlar yerleşmişlâr basarabiyada bucakta hem da düzmüşlâr büük koloniya küü bender sancakında ismail hem kahul sancakında koloniya küü akkerman sancakında gagauzlar düzmüşlâr büük koloniya küü basarabiyalı gagauzların baş koloniyasıdır hen şanlı küüdür komrat o bir kasabadır neredâ yapılıer çok komertia alış veriş insan komratta taa gezilmiş taa tivilizat komratta bulunuer ildan gimnaziya çocuklar için hem gimnaziya kızlar için çok şkolalar uşaklar için spital doktorlar posta telegraf daavakesicisi daavadivanı notariat bank hem başka faydalı işlâr moşkov bulur ki basarabiyada bulunuer halis gagauz moşkov yazıer ki gagauzlar religialık inanlı diyanetli insandır çalışkan çevik yarar dooruluklu uzlu uzlaşıklı ikramlı hem musafirci insandır gagauzlar cümlâ koloniyalarında küülerdâ düzmüşlâr yapmışlar taştan gözâl klisâ komratta yapmışlar iki büük klisâ etnograf moşkov yazıer gösterdiktân sora ne erlerdâ yaşıerlar gagauzlar sindi lâzım geçelim onların baş senselesinâ hem da gösterelim kimdir gagauzlar ne soy halk gagauzların baş senselesi için onların soyu için biz bileeris gipoteza iki sanmak şindiki vakit bulunuer temelli saadâ bir gipoteza bir sanmak ki gagauzlar çekileerlar kumanlardan polovitilardan hangılarna derlârmiş uzii oguzii uzlar oğuzlar bu gipotezayı ki gagauzlar çekileerlar kumanlardan uzlardan oğuzlardan onların ev latları gibi temelleştireer hen ilkin bulgar yazıcısı ministr slaveikov ondan sora çeh yazıcısı k irecek irecek bu sebeptân getireer gösterier çok aslılık çok istoriya nişanı geografiya nişanı dil nişanlarını ki temelletsin gipotezayı ki gagauzlar kumanların uzların oğuzların evlatlarıdır zerâ onlardan onların soyundan çekileerlar irecek eski bulgariyanın istoriyasmın nişanlarınlan gösterier ki türk halkları türk senseleleri hem kuman senseleleri çok işlemişlâr bulgariya memleketindâ çok illeri osmanlı türklerdân türk halkları tutmuşlar almışlar ölâ büük pay bulgarların istoriyasında bulgarların memleketindâ ki bulgar padişahlıında bir bütün padişah dinastiyası türk türkoman soyundanmış irecek bulıer bulgariyada çok insan atlarını çok laap hani çekileerlar kumanlardan uzlardan oğuzlardan irecek karşılaştırıer gagauz dilini kuman dilinlân hem da gagauz laflarını sözlerini kumanların laflarınlan sözlerinlân hem buluer çok benzeyiş ki onlar bir soydandır bir köktândir gagauzolog moşkov kail oluer ireçekin gipoteziyasınlan ki gagauzlar çekileerlar türk soyundan türk senselesindân uzlardan yakida oğuzlardan ama deyil kumanlardan moşkov gösterier çok istoriya nişanı geografiya nişanı hem dil nişanlarını hangılarından açık görüneer ki kumanlar tatar senselesindân çekileerlar ama uzlar oğuzlar türk senselesindân çekileerlar moşkov açık gösterier ki uzlar oğuzlar halis türk halkıdır onlar yaşarmışlar eski rusiyada hem ruslar onlara dârmişlâr torki turki oguzi hem da kara kalpaki etnolog moşkov gösterier ki türklâr oğuzlar uzlar gelmişlâr rusiya kırlarına aziyanın ortasından orhan taraflarından neredâimiş cümlâ türklerin douma yeri başsenseleleri orientalist professor golubovski gösterier nicâ yaşarmışlar uzlar oğuzlar aziyada nicâ geçmişlâr ural sularını hem yerleşmişlâr volga hem don suların derelerin arasında neredâ yaşarmışlar uslu ruslar başlamış uzları oğuzları tanımaa ildan açan onlar ruslarlan yapmışlar ikinci baalantı hem uzlaşmak hem uzlar torklar yardım vermişlâr ay vladimirâ kiyevin beyinâ knyazınâ onun uruşlannda cenklerindâ bulgarlarlan hani yaşarlarmış volgada şanlı profesör golubovski yazıer ki uzlar oğuzlar uzluklu uslu barışmaklı halkmış yapmazmışlar zorbalık haydutluk haramlık soymak neleri yaparlarmış yabanı insanlar peçeneklâr hem tatarlar uzlar oğuzlar zanaatlanarmış çifçiliklân koyunluklan hem hergeleliklân hem çok dostluk hem alış veriş yaparmışlar ruslarlan onlar türk soyu olup hiç benzemâzmişlâr peçeneglerâ kumanlara polovitilera hem tatarları hangıları tatar soyundanmış açan aziyadan gelmişlâr kumanlar polovitilâr hem da urmuşlar uzların oğuzların üstünâ onlar çekilmişlâr turla hem tuna semtlerinâ hem da ilda geçmişlâr tuna sularını hem yerleşmişlâr bulgariyada hem da vizentiyada uzların oğuzların kimisi kalmış rusiyada neredâ kabul etmişlâr hristianlık onların episkopu varmış oğuzlara ruslar dârmiş torki uzi kara kalpaki çornıye kolpaki çünkü taşırmışlar kara kalpak ama açan uzların oğuzların torkların üstünâ urmuşlar tatarlar o zaman onlar da geçmişlâr tunayı hem da yerleşmişlâr dobrucada ştâ ne söleer eski istoriya gagauzlar için hem da o halklar için hangılarından çekileerlar gagauzlar onlar için yazıer eski yazıcı da nestor letopiset onun illık yazılarında son vakıtlarda ne kadar rusiyada o kadar da romıniyada hem yapıldı ürenmiş anketalar hem da yazılar görgülâr gagauzlar için onların soyu için h b hem ştâ gazeta yazıcisı g lungulesku gazetada universul nr aprilianın il hem nr aprilin il pek paalı hem da pek faydalı bilmeklik verdi gagauzlar için yazdıkta hani denileer gagauzların padişahlu bu yazılık temellerini o almış bulgar profesörün afanasiy manoffun yazılı bilişindân bu çok okumuş bilgili hem şanlı profesör afanasiy manoff pek kâmil bulmuş açmış ne senseledân çekilâr emir bey dobrotiç hani beylik padişahlık etmiş küçük skifiyanm semtlerindâ uların arasında hem da ondan provintia viliat dobrucâ dobrocâ kabul etmiş at dobruca bu profesörün bilişini tiparlamış gazeta messager d athenas nr fevralin il hem da tiparlanmış atenanın vizantiyalı bilgiçli meydan yazılarında hani denileer epitiris bak yedinci kitap bulgar profesörü manoff yazısında kimdir gagauzlar yazıer kara denizin gün batısının ke narlarında balkan bayırlarından taa tunaran aazlarına dak varnada balçıkta kavarnada hem basarabiyada hem bulgariyanın veliatlarmda tunanm uzunluunda hem da adrianopolun dolayında yaşıerlar gagauzlar hangıları bir vakit bir büük halkmış onların halis ana dili türk dilidir gagauzlar tutuerlar hristiyanlı ortodoks dini hem da bulunuerlar greko ortodoks klisesinda makarki greklâr urumlar bulgarlar hem ruslar çok çalıştılar hem savaştılar onları urumlamaa bul garlamaa hem ruslamaa kendilernâ benzetmââ döndürmââ ama gagauzlar kalmışlar gagauz hem korumuşlar şindiya dak kendi senselesini kendi dilini kendi hadetlerini hem tabletlerini hangılarını kabul etmişlâr atalarından senselâ başlarından istoria açık bilmeer o halkı o insanı hani balkanlarda taşier at gagauz hem da onlar için yazmıer ama açan bilişâ getirilmişlâr gagauzların sözlerini hadetlerini tabietlerini dilini çalgılarını zanaatlarını hem da bulunmuşlar onların yazıları orhon deresinin kenar taşlarında hangılarını bulmuş hem da okumaklıını açmış türkolog vilhelm thomson o zaman açılmış ki varmış bir maasus halk maasus senselâ hangisinin adıymış türk oguz türk uz bu halktan türk oguzdan çekileerlar gagauzlar profesör d manoff yazıer bu türk halkın istoriyasını hem da gösterier ki türk oğuz halkın senselâ başıymış hem da dinastia ba şıymış temeli oğuz han oğuz hanın olumundan soora kalmış evlat hangıları bey olup hem pay edip bubasınm padişahlıını bölmüşlâr türk oğuz halkını bölmeyâ grupaya bu türk böl melerindân git gidâ doumuş çıkmış başka bölmelâr grupalar hep türk senselesindân hem daalmışlarher tarafa bu bölmelerin arasından çıkmışlar peçeneglâr uzlar oğuzlar kumanlar hem da başka atlan senseler hangıları laf edârmiş hep türkçâ hep bir dillân türkolog rus yazıcısı radlov istoriyasında yazıer gösterier ki bu türk senselelerin ço braamışlar hina türkestanını hem da daalmışlar dökülmüşlâr ortakı aziyanın içinda persiya içinda averian içinda hem da küçük aziyanın içinda türk uzlar oğuzlar uzii guzii hani araviyi hem palestinayı araplardan kabul etmişlar at laap selçuk türkü türk selçuklardan sora gelmiş küçük aziyaya anadola araviyeya palestinaya bir eni bölmâ türk hep o senseledân hangisi kabul etmiş at laap onların dinastia başından osman padişahtan osman sultandan osmanlı türklar osmanlı türklar geçip küçük aziyadan evropaya zaptettilâr cümlâ balkan padişahlıklarını balkan veliatlarını başka türk senseleri hani taşırmışlar at peçenegi uzi uzotorki oguzi kumani polovtsi girmişlâr ortakı aziyadan evropaya başka taraftan geçip ural kayk sularını kapmışlar zaptetmişlâr rusiyanın kırlarını açan ilda tatarlar mongollar urmuşlar kumanların hem rusların üstüna hem da en semişlâr onları o zaman türk uzlar gagauzlar kumanlarlan barabar kaçmışlar rusiya tarafından hem da geçmişlâr tunayı hem etişmişlâr trakyaya hem makedoniya semtlerinâ neredâ düzmüşlâr konak hem onların kimlerinâ urumlar dârmiş ku manita kumanovan koman kumanistron türk uzların gagauzların bir kaç bölmesi erleşmiş kara deniz hem tunanın semtlerindâ silistra mangaliya kavarna balçık varna viliatlarında neredâ onları derlârmiş türk uzlar oguzlar gagauz ga gauzlar burada türk senselesi düzmüş bir padişahlık vizentiya urum padişahları türk uzları gagauzları ani hristianmış kabul edârmiş asker asker içinâ hem askerlerinâ gibi verimiş uzları gagauzlan hristiyanlara gibi ey hak büüklük hem beylik padişah mihail viii paleolog ki birleştirsin deyi hem kaaviletsin deyi hristian olan türk sen selerni tuna boyunda kailolmuş ilda yapılsın orada gagauz padişahla hem ki varna veliatına gelsin kaykauz zedin anatoliyanın sultanı hangisini mongollar trondan düşürmüşlâr hem zorluklara koymuşlar mihail padişahın kaillunı kabul edip izedin kaykauz sultan kendi adamlarınlan hem ana sırdan hani hristiankaymış vizentiyaya geçmiş gelmiş varnaya bir farsis yazıcı manuskript uguzname ebedtân hani bulunmuş viyena bibliotekasında gösterier ki izedin bey saklı brakmış anatoliyi hem da flotasilan gemilerinlân geçmiş gelmiş varnaya yazıcı grigoraş yazıer ki izedin varnadan teklif etmiş padişahı mihail ki kabul etsin onu bir yardımcı gibi ki o yardım versin ona karşı skiflerâ hem da kabul etsin toprak viliat erleşmek için açan izedin adamlarınlan selçuklarınlan erleşmiş balçıkta karbunaş viliatında o zaman düzmüş orada bir beylik padişahlık eni padişahlık gagauz padişahlu sultan izedin gagauz padişahlıını düzdüktân sora ilda geçmiş kostantinopolâ mihail padişahın yanına hem kendi erinâ brakmış paşa vali gubernator buba kardaşinı sarı saltuku gagauzların padişahlu vizantiya padişahın mihail paliologun istediinâ görâ hem kaillıına görâ izeddin kaykavuz sultan anadol sultanlıını braip geçmiş kavarna balçık karbunaş viliatına hem da orada yaşayan türk senselerindân düzmüş bir eni padişahlık hangisi kabul etmiş at karbunaş padişahla kavarna padişahla burada o zaman yaşarmış çok gagauz türk senselesindân hem da gagauzlar hristianmış tutar larmış ortodoks religiyi konstantinopolda olan vizentiye patriarhı ki kaldırsın deyi gagauzlarm eni padişahlıın sanını hem saygısını vermiş yollamış gagauzları arhiepiskop ani olsun exarh mitropolit eni padişahlıkta hem da yaşasın eni padişahlıın baş kasabasında kavarnada bu eni gagauz padişahlıı tez vakit erda da suda da denizdâ kabul etmiş ölâ küvet ki kavarna padişahlıı çok fayda hem yadım yapmış vizentiya padişahına açan gagauzlarm beyleriymiş balık bey hem da dobrotiç padişah dobrotiç bey gagauzlarin padişahı ölâ şanlıymış hem kâmilmiş her bir işinlân ki onun padişahlıına onun adına vermişlâr at dobrotcâ dobruca eski at erinâ karbunlu viliat bulgarlar sölierlar hem yazıerlar ki dobrotiç bulgarmış bulgar senselesindân ama profesör manoff dokumentlerdân buldu ki dobrotiç padişah türk soyundan çekileer ki o türk senselesindândir manoff yazıer açan sarı saltuk ölmüş onun erinâ karbunların padişahlıında bey olmuş baş olmuş balık bey hani türk senselesindânmiş istorik kantakuzen istoriyasında sölier ne türlü baalantı hem uzlaşmak balık bey yapmış mihail paleolog padişahın haliflerinlân manoff yazıer padişahça ana görmüş ki onun kuvedi altinda kalıer saadâ kostantinopol kasabası zerâ hepisi kalan kasabalar geçmişlâr kantakuzenin tarafına o zaman yollamış bir misiya bir elçilik balıka hani karbunikanın kavarnanın beyimiş hem da balıkı teklif etmiş versin padişahkaya yardım balçık ey kabul etmiş padişahçanın adamlarını hem da yollamış ona yardım için kendi kardaşlarını teodoru hem dobrotiçi hem bin ayırma soldat onlar ensemişlâr cümlâ kaleleri hem kasabaları kara denizin boyunda hem zorlamışlar onları atılsınlar kantakuzendân hem da çekinsinlâr padişahçanın tarafına onun eli altına padişahça ana çok ikramlan hem çok şanlan kabul etmiş dobrotiçi evlendirmiş onu apokofkosun kızilan hem da koymuş yapmış dobrotiçi generalisim urumların üstünâ manoff yazıer açan balık bey öldü onun yerina gagauz padişahlıın tronunu kabul etti dobrotiç hem çünkü onun varmış baalantısı hem hısımlıı vizentiya grek padişahlımlan kabul etmiş monarh titlasını padişah kuvedini olmuş gagauzlarm padişahı kavarna viliatmda kavarna padişahlıında dobrotiçin padişahlıında gagauzlarin padişahlıı olmuş kuvetli dobrotiç padişah hani kabul etmiş selçukların flotasına gemilerni bültmüş hem da kaaviletmiş flotayı hem da küvetlerini pek ey dobrotiçin padişahlıında karbunaşlıların padişahla eski küçük skifiya kabul etti at dobrotça dobruca padişah dobrotiçin adına görâ dobrotiç öldüünân onun erinâ padişah oldu onun oolu ivangos yakida ivanatos ama ivangos olmuş gagauzlann oğuzların bitki sonku padişahı zerâ aziyadan geldi bayazid i osmanlı türklerin sultanı hani gagauzlarm padişahını yensedi hem da onu vasal yaptı hem da onun padişahhmı elinâ aldı ölâki gagauzlann padişahlıı hani kurulmuş mihail viii paleolog padişahtan bozulmuş heptân bayazid sultandan yaşayıp saadâ ila yakın a manoff profesörün istoriyalı yazılarından çıkarlar aşaadakı kararlar harakter terbietmää aklına getir kaç kerä sän vardır kararladın yaarınki vakıttan eni yaşamayı çekettirmää ama geçer bir iki gün da bişeycik diişilmeer san kimär kerä utanersın bu kararlardan bu emin etmeklerdän da büük kahırlan düşünersin yok bendä çetin harakter sana nasaat te buydur gününü başka türlü diiştirmää deyni ilkin üüren onu al saatlarını elinä da yalnızça belli et neyä sän vakıdını harceersın bu aylaklık için serbest vakıdını da kullan onu ama yapma türlü zor plannar angılarını yok nicä tamannamaa ii harakter edinmää deyni lääzım ii düşünmää çok sayıklamaa ne zorluklar olur bulunsun ileri dooru önündä da nicä olur onnarın altından üstünä çıkmaa köroglu türk oguz dastanı çoktan pek çoktan olmuş bir işlär evelki zamannarda kasabaların birindä yaşarmış bir adam hasan bey çok cömertmiş kapusu herkezinä açık bir adammış beygir seviciylanıp pek gözäl avalar türkülär çalarmışlar sölarmişlär sevdi beygirlerini hasan bey bakıcılara brakmazmış kendi bakarmış tımarlamış onun varmış bir delikannı çocuu ruşen ali bir dä gözäl kızı fatma bu uşaklarını o üretmiş okumaa yazmaa hem kauşta çalmaa bir iki yıl kurak olmuş da insan aç kalmış hasan bey dä elleri belindä kalmış bu zorlukta o satmış beygirlerini hepsini hem dä kalan neyini kendisinä brakmış sade bir soydan tay dört yıllık biraz para brakıp eşinä karısına kendisi gitmiş kurbetlää kazanmaa da yanaşer çırak bir fena beyä beygir bakmaa bir kerä bey demiş ona getirsin en iy beygirlerindän birisini hasan bey deneer en iy beygirleri hergeledän bir çirkin pınarı geçsinnär ama biri dä geçämemiş hepsi geri urmuşlar sade bir zabun beygir gelip gelip hep geçärmiş korkusuz o pınarı ozaman hasan bey aler da getirer onu çorbacısına çorbacı sanıp ani çırak onu gülmää aler izin verer çıkarsınnar hasanın gözlerini pindirsinnär bu zabun beygirä da uratsınnar kasabadan dışarı bu beygir getirmiş onu doru evinä kahır ama hasan demiş ooluna aliyä tutsun karannıkta bu beygiri hem beslesin onu sade arpaylan da büüdüynän biraz taa yollansın zenginnerä karşı düşmää beygir oler gözäl kıvrak hem girgin bir mal adını koymuş kır at da tä yollaner ali dünneyä fukareleri duşmannarına karşı düüşä insan ona demiş köroglu kör hasanın oolu neredän dä geçärmiş ali hepsinä annadarmış bobasının çektiklerini hem dä kendi niedini bildirärmiş da çoyu toplanarmış onun ardına olup ona asker insan arasında şansora bilinirmiş köroglu askerinnän en ilkin o bulmuş da cezalamış babasının zietçisini bolu beyi sora da erdän erä kalä düzüp insanın duşmannarının başlarına ansızdan düşärmiş da oler köroglu beylerin hannarın hem beklerin en korkulu duşmanı köroglunun adamnarının içindä varmış çok girgin kavi hem inan dostları nicä ayvaz demiroglu kenan çok türlü savaşarmış hannar beylär tutmaa da yoketmääkörogluyu okadar ki onu yokmuş nasıl tutmaa ensemää onun tarafını tutarmış bütün insan insan vermiş ona en gözäl kızı da gelin köroglu çok düüşlär geçirmiş duşmannara karşı insannara yardım için bunun için dä o kaldı ömürünä türk oguz halkların aklısında girdi adı onnarın folkloruna onnarın geroyluk eposuna bu dastan düzülü türk oguz halkların arasında şiirdän düzülü türkü çalıner kauş saz sesinnän barabar onu çaler aşuglar akınnar kauşçular pietçilär insanın arasında büün dä koroğlu xalımızın igidliyi mübarizliyi simvoluna çevrilib d n tanasoglu köroglu türk oguz dastanı ana dili grammatika hem literatura okumakları ci klasa için kişinev s şindi kimin için annadalım bir kerä köroglu o kırk girginnän avlanmaa gitmiş avlanmak yufka olmuş da evä dönärmiş yorgunnuktan köroglu yatmış dinnenmää ama yatmamış neredäymiş hepsi zerä şüpeliymiş kösä cigitin yaptıklarına gecä o bir düş görmüş sansın bir ihtiar onun önünä getirmiş bir pek gözäl periyi kolundan vermiş kızı onun kucaana da demiş üzülmä oolum tä sana eş bu padişahın kızıdır adı peri cana yunus demiş dägitmiş tä körogluya gelmiş ani sansın kucaanda onun göktän ayın bir parçası da istemiş öpsün onu ama öpärmiş yastıını ozaman o uyanmış da çeketmiş kızı aaramaa dolayında ama bulmamış da gelip askercilerinä annatmış düşünü türküylän zerä o pek gözäl türkü dä çalmaa becerärmiş peetini bitirdiynän kösä ona demiş beygirini kır atı getirdi getirdi da yerledi onu nicä düşär atlı pindi kamçıladı onu da yollandı şindi ne annadalım kır at ölä eşkinni gidär ani köpük onun sırtından her tarafa uçardı açan da köpüklär bitmişti duruk ter peedalandı kır at ok yaydan gibi uçer o geniş kurak meydannarda nicä var bir laf delermişin akılı yokmuş giderlär nekadar giderlär suları imeeleri biter zor hala düşerlär kır at açık aazlan dili sarker gücülä adımneer köroglunun buvazı kurudu kanı kara oldu o üüseklerdä saabi ko o dädu sarı halatları hem çalmaylan taa bir kerä görünsün bana da bän onun kanını içeyim sora sän canımı geeri alasın kayılım bän birdä ilerdä bir yamaç göründü üstündä dä o dädu köroglu alatladı ona yaklaşmaa sora da çay içtilär çaydan köroglunun kuvetleri erinä geldilär bakışı da aydınnandı bakınıp dozdolay o gördü ani ilerdäbir kalä görüner orayadan türlü zor erlär geçärsän dä üç aylık yol var sän acıma ne kendini ne beygirini orada o peri yaşeer onu ama bir drakon koruyer da kimseyi ona kolvermeer o kız sa seni bekleer zerä sän dä onun düşünä geldin da o da seni bän ölä yaptım olsun hem düşüner o kız ani o çocuk drakonu enseyecektir ama ensemärsä ozaman çıkacek ani o diil o çocuk dädu iilip erä aldı bir avuç toprak da verdi körogluya alıp kauşunu köroglu üfkeylän bir türküsünü ona çaldı drakon ama karşı loyer köroglunun beygri ama korkusuz yaklaşer ona drakon gittikçä taa büük aazını açer kırmızı ateşli dilinnän görüp ani drakon tezdä var nicä yutsun onu beygirinnän neylän aler da atıverer drakonun aazına o topraa drakonun çatırdayarak daadı da bir kuru aaç oldu köroglu haydadı beygirini kalä içinä ama sokaklarda evlerdä kimsey yok gider taa ileri da görer bir käämil saray rubinnärlän türlü paalı taşlarlan donaklı gün gibi şıleer yaklaşer bir pençereyä özengelär üstündä kaldırer kendisini da içindä görer bunca peri ortada da peri cana yunus o kaledä yaşarmış peri cana yunus aalaşer ani bir ay kırk ta gün o darsımış düşündä gördüü çocuu bekleyeräk ne uyku tuter ne imää çeker ne içmää şindi ne yapsın köroglu haber etsin ama korkutmasın da onnarı da çeketti yavaş ama gözäl pek çalmää cana yunus perilerä nenä çıkıp görmüş gözäl üzlü maavi gözlü kara saçlı bıyıklar kıvrık arkalı kudretli bir batır dudakları sevda saçerlar dönüp demiş sän periysin o sa insan soyundan onu mu düşündä görmüşün onu paalı nenäm sän ona evlänämäzsin o topraktan yapılı sän ateştän yapılıysın yok paalı nenäm o topraktan da olsa benim bakışıma o ateştän dä taa haşlak deerlär ama ani onnar işä koyarmışlar gelinnerini kazmaa biçmää ekmek pişirmää fırında tezek ta toplamaa nenä ayolum ecelimi kısmetimi görürüm ihtiar nenä başka da işlärlän savaşmış korkutmaa cana yunusu ama korkudamamış da peri onu yollamış evä gitsin perileri dä hepsini kolvermiş bunnardan sora cana yunus körogluya bir nışan yapmış girsin ikisi yalnız lafa durmuşlar beenip biribirini sora annaşmışlar ani köroglu beygirinnän denneneceklär bir parça vakıt köroglu sa başlamış darsımaa yurtluuna da demiş ani vakıt gitmää onun yurtluuna güvä gelin çünkü beenerlär biribirini kız kayıl olmuş ama demiş düünü yapmayınca biz birerdä yaşamaycez sän benim güüdemä diimeyecän kızın da varmış kendi beygiri almacıklı bir sabaa pinip beygirlerä yollanerler köroglunun yurtluuna yolda ama kız başlamış düşünmää näänı o gider kiminnän ii adam mı kötü mü zenginnii var mı yok mu köroglu annamış kızın zoruna da demiş ey cana yunus sän bana bölä fikirlär taşıma bölä onnar beygirleri haydeerlär köroglunun yurtluuna etişerlär ii sözlän ii duygularlan şindi ne için annadalım köroglu için hem peri için annadalım körogluyu periylän onun askercisi gözäl karşı ederlär bütün düünü kösä erleştirdi düün on gün tuttu vardı hepsi ne lääzım müzikalar çaldılar düüncülär zengin sofralardan adılar köroglu türkülerini çaldı kavuşunnan hepsi pek şen oldu bu takım girgin köroglu periya evlenmişti köroglunun masalı meraklı gercik bir annatmaktı evel açan analarmız bobalarmız gençti uzun onu annadardılar bey peetleri gözäl çalınırdı olsa e tutalım onnarı aklımızda vakıt saurer aklımızdan çok işlär neçin köroglu demişlär ona onu padişaa açan kör etmiş bakarmış onun hergelesini o adam varmış o adamın bir oolu da dee o adam ooluna bak te o hergelä gelecek suya hepsi beegirlä içee su nereyi akee akıntıya dooru içerlä bak angısı suya karşı içee te o ürük olecek alee çocuk da tutee o beegiri genç bir beegir angısı suya karşı içee getire onu evä padişaa da dee sän görmemişin ürük beegir görmäysin da karar veree çıkarsınna adamın gözlerini o çocuun bobasının gözlerini çıkarerlar sora bubası dee kaz bir maaza islää koy o beegiri maaza içinä ama bak bir erdän gün urmasın çocuk doyure beslee beegiri maaza içindä bobası dee hadi gidelim bakalım bobası göörmer çıkarmışlar onun gözlerini yoklee beegirin sırtını dee te burdan neredän sa gün uree sırtına bak dee tıka orasını taa nekadar sa vakıt çocuk beslee beegiri açan gelee vakıt bobası dee ani çocuum gidelim bakalım gene bakela te şindi islää dee olee koşmaa yarışmaa şindi çocuk padişaya dee hadi şindi yarışiciz senin ürüklerini çıkar çakederlär yarışmaa çocuun beegiri geçer onun ürüklerini istee padişaa çocuu öldürmää neçin ani geçti onun ürüklerini deeni e e ey alee çocuk bobasını beegirä da kaçela nereyi gözü görecek padişaa yollandıre ürüklerini etişsinnär onnarı bake çocuk geeri gele birisi dee yakın korkma dee bobası nası tüüdän te bu soy tüüdä kula tüüdä kula tüüdä o emin beegir dee bırazçık duruklan o durdaan sora kopuşamee birtaani ayakları tutulee çocuk birazçik duruklanee öbürü taman etişee onu duruklane çocuklan laf etmää çocuk gene pinee beegirä gide a o beegirin ayaklaa tutule etişämee birtaani onu birazdana bake gene çocuk geri gele başka geerdän dee sore bobası nası beegir nası tüüdä dooru beegir dee tauşamnı o dee tauşamnı o çok sürtmeycek o da etişmeycek beegir harıycek etişmeycek gene bizi gene duruklane biraz da gide ileri üçüncü beegir gele beegir gele dee çakal beegir etişeycek korkma dee bu o soy beegir ani birazçik duruklandıynan alamee birtaani kopuşamee birazçik duruklane laf etmää pinee gene beegirinä kaçee öbür beegir gene etişmee onu da te ölä çocuk bobasını alee beegirä kaçela etişäme padişaanın beegirleri eyvaz dostu onun var var işittim ama tutmem aklımda çoktan pek eski zamannarda bir kalä yurtlukta yaşarmış bir anılmış hergelä çorbacısı adı bozbey onun varmış üç oolu en büüyü gencim ortancısı momin en küçüüyü adı bek bir dä kızı gül en büüyü zenginmiş ama sıkıymış ortancısı ahmakmış en küüçüyü ürekli korkusuz bir girginmiş adı beki insan sevärmiş da ayırmışlar onu kalä yurtluuna baş onun ama karısı aar güüdeli kalmış da tezdä ölmüş mezar içindä onun duumuş bir çocuu angısını çobannar bulerlar mezarın üstündä da alıp getirerlär bobasına bu çocuu bakmaa aler adı bekin kızkardaşı gül tezdä adı bek öler da onun büük kardaşı tamah gencim zorlan istemiş evlensin kızkardaşına gül ama aler uşaa da kaçıp saklaner bir bayırın içinä karı tezdä ölmüş da çocucak yalnız kalmış ona başlamış gelmää bir keçi da südünnän doyurmaa onu çocucak büüyärmiş pek gür bir çorbacının çobannarından birisi tä ne annadarmış var sürüdä bir saamal keçi en ii keçi südü onun en çok en tatlı da ama o üç kerä gündä hep bir vakıtta başladı gitmää näänısa da dönmää sütsüz bir kerä dedim ya gözledeyim bän näänı o gider hem ne yaper da gördüm ölä ani hemen akılım alınaceydi korkudan etişti keçi bir büük bayıra bayır deliindän dä kaçarak çıktı bir küçük tülü bilmeerim nicä dä demää ona o takım hayvan yoktur gördüüm insan da ölä hiç ta güüdesi bütününä tülü saçlı iki ayaklı ama keçi verdi ona emsin südünü da gitti geeri o uşak ta kaçtı da genä bayırın içinä girdi bunnarı sesleyip çobanın çorbacısı kendisi gitmiş görsün dönüp oradan çorbacı demiş ani o tülü yavru bir çocucaa benzärmiş şindi almış o taa insan hısımnarını da genä o bayıra gitmişlär etişip koyerlar o bayır deliinin önünä bir avuç koyun aşıı hem bir dä atlılık yeri bir tarafa ki tutmaa bu çocucaa zerä o pek tez kaçıp saklanarmış bayır içinä o yeri yaalamışlar kaavi tutkallan kendileri dä saklanmışlar tülü çıkmış bayır içindän bakınmış görmüş aşıkları da birdän sevinmiş kaçarak ta gitmiş onnara almış hepisini avuçlarına da yaklaşıp yerä atlı pinmiş ona oynamış ne kadar oynamış ama açan kalkmaa istemiş kalkameer yapışmıştı ozaman tuterlar onu da evä getirerlär annayıp ani o diil hayvan ama çocucak çorbacı yıkatmış uşaa giidirmiş da oolu gibi bakmaa onu başlamış çok sevineräk adını aydın koymuşlar çünkü o karannık bayır içindän aydınnaa çıkmış deyni çocuk büüyärmiş pek gür diil yıllarlan ama günnärlan bobası atlı gezmää güreşmää türkü çalmaa üüretmiş kiyat üürenmää dä vermiş onu okumaa yazmaa korkusuz olmaa dayanıklı olmaa hem ana yurdunu insanı sevmää üüretmiş ama olmuş kurak yılları da aydının bobası artık pek fukaralanmış da çırak yanaşmış bir hayın çorbacıya bolu beyä hergelä gütmää bir kerä bolu beyä bir hısımı geler ibrahim bek bolu bey izin verer aydının bobasına çıraana ayırsın onun hergelesindän en ii beygiri baaşış bu paalı musaafirä çırak deneer en ii beygirleri ki bir çirkin pınarı geçsinnär ama biri dä geçämemiş hepsi geeri urmuşlar bir genç zabun beygir sä gelip gelip hep geçärmiş korkusuz o pınarı ozaman çırak aler da getirer onu bolu beyä bu sanıp ani çırak onu gülmää yapmaa isteer izin verer cellata köretesin çıraa ergin kurşun döksün ikisinä dä gözlerinä sora pindirsinnär onu zabun beygirä da uratsınnar kaledän dışarı beygir getirmiş onu dooru ilerki evinä büük kahır ama kör demiş çocuuna aydına ki baksın da tımarlasın bu beygiri hem tutsun onu sade karannıkta beslesin onu sade arpaynan da büüyüdüynän biraz taa yollansın kin çıkarmaa o hayın bolu beydän hem onun gibi tamahlardan ani insanı zeetlerlär da tä aydın çekeder hazırlanmaa kin çıkarsın insanın duşmannardan o büüder o beygiri angısı oler kanatlı hem büülü bir batır beygir adını koyer kır at erleşer bayırlar arasında bir kaledä onun tä var käämil beygiri käämil kılıcı batır yayı oklarlan hem dä kırk girgin askercileri bölä o hazır oler da yollaner kin çıkarmaa insan onu umutlan karşı eder hem adını koyer köroglu çoyu ona askerci yannaşırmış bir kaavi asker düzüp en ilkin o cezalamış hayın bolu beyi aşaadakı cümleleri yazın bellilikçi lafbirleşmeleri tamannıklı lafbirleşmeleri hem hallıklı lafbirleşmelerini bulup onnarın altlarını çizin onnarın bölümneri için annadın mali kara çemberini dartıp şokaa çıktı sokakta çok vakıt başka karılar artık oturardılar karılar lafedärdilär buyılkı bereket için ilkyazın sade bir yaamur yaadı aaçlarda allelle meyva olacek ama karıkları lääzım sık sık sulamaa da olsun biber patlacan insana lääzım çemrek işlemää gecä gündüz çalışmaa da kurtarmaa bereketi bizim tarlaları derin sürerlär ama açan yaamurlar yaameer bereket azarak oler acaba nezaman gelecek ölä vakıt açan bizim tarafta da insannar başlayaceklar tarlalarını göldän sulamaa şindi hepsi tersinä oler insan çok işleer kaçarak gezer ama raatlık bulameer yaamurlar hep yaameer kızmıysın gelinmiysin soraim sana mari menevşa kızsıydın giin allarına gelinsiydin giin karalarna bölä sormuş kıza onun yari yavklusu saler ki deneer onu kız mı osa gelin mi saler ki evli mi osaydi kızlar evlendiylän giyärmişlär nışan rubası kara ruba kızsaydi giärmişlär kırmızı al ruba kızlar taşırmışlar duvak da evel vakıtta kızlar gezärmişlär üzlerindä duvak ama kim kız sayler ama kim evli kocada onnar açarmış duvaa üzündän böleymiş türklerdä todur geler kıza osa ak asan ne kadar istemiş onu diil belli ama çocuun mamusu beenmemiş kızı demiş ani gelin çok bet saler ki diil güzäl çocuk istämesin onu deyni çocuk aler başını da gider deer anesinä bän giderim enteya ii gider e enteya neresısıydı o enti olmalı pek uzak yabancı erlär menevşada düzen dokuyarmış o düzenci insanmış hep doker hep doker dokuz yıl dokumuş da dokuz yıl çocuk gelmemiş ne da kiat yazmış da bunnar bilmeer ani bu saa dokuzuncu yılda bu geler dooru bu yavklusuna da ister annamaa evli mi o osa kız mı da verer ona seläm bir vakıt üç adam neetleneerlar gitmää hacılaa toplanayorlar insan geçirmää onnarı konuşayorlar beegirlerni da çekedeerlar gitmää çokmu gitmişlär az mı gitmişlär yetişmişlär bir kasabaya şindi o kasabada satayorlar beegirlerni da çekedeerlär yayan gitmää gidärkan onnar yayan yetişeerlär bir daa içinä gün da yakınmış kauşmaa o hacılaa gidän adamnar göreerlär bir tepägöz o tepägöz haydarmış bir sürü koyun hem varmış sırtında biraz darmatura da o tepägöz çıırayor o adamnarı ani hacılaa gidermişlär o adamnar da gideerlär tepägözün yanına o tepägöz götürer o adamnarı bir laama şindi o tepägöz kapayor koyunnarı o laam içinä oadamnar da o laam içinä şindi o tepägöz laamın kapusuna koyeer bir büük taş da yakayor bir büük ateş şindi o tepägöz alayor o adamnarın birini da soyundurayor çıplak da koyer diri şişä o adamı da çekedeer çevirmää o adam baara baara pişmiş şimdi adam piştiynän tepägöz iyeer o adamı da yatayor uyumaa açan tepägöz uyeer yöbür adamnar yok näpsın alayorlar bir şiş da kızdırayorlar ateştä biri da alayor elinä bir şiş da tepägözün gözünä uydurayorlar o şişi biri da urayor o şişä taşlan da çıkarayorlar tepägözün gözünü tepägöz acıdan baarmış da hızlı kalkmış da çeketmiş aaramaa o adamnarı oadamnar sa alayorlar sırtlarına birär koyun derisi da karışayorlar koyunnar içinä şindi tepägöz laamın kapusundan alayor o taşı da çekedeyor geçirmää koyunnarı o kapudan hem geçirirmiş hem ararmış o adamnarın sırtında varmış koyun derisi da tepägöz annayamamış o derilerdän adamnarı da o sanmış koyun da adamnar yöleliklän kurtulmuşlar tepägözdan onnar için laf yok onnar için laf yok dedi karı da başladı teklif etmää ötesini üürenmedään hadi buyurun aula te buracıkta hayatta serin laflaşınız adam yakındır gelmää o gitti ustaya baksın düzdü mü fıçılarımızı gelän aftaya başlayacez baaları bozmaa çok beklämedilär ev saabisi geldi o ilktän açan gördü netürlü adamnar ona uuramışlar üfkelendi neçinki kendi küülerini kirilin sandisinin tanasını hem andonun örgisini baş muhçuları sündükleri çok islää bilirdi aklı kesti ani bu bekrilär getirmää gelmemiştirlär isteyecektirlär ya şarap içip tä ödememää ya kim bilsin ne başka aldatmaklarlan gezerlär yazıcı n baboglu dünürcülük annatmasından bu sayfadakı annatma parçalarından çıkarın lafbirleşmelerini da tefterlerinizä yazıp annadın köroglunun yaşamasında hepsi isläädi sansın hepsi etişärdi o da haylaklanardı evindä birgün ama onun evinä geler bir artık biyaz sakallı ihtiar durer üç gün durer dört gün gitmer pindi beygirinä köroglu da yollandı aaramaa bir çocucak oolluk näända da görer toplu insan yaklaşer da sorer kimi dä ama ona göstermeerlär o beenmeer da ileri gider bir pek zengin adamın ama onikinci karısı duudurmuş bir artık gözäl çocucak adını zaari koymuşlar ama yaşında olduynan da dışarıda oynarkan zaariyi padişaa görmüş avlanmaktan gelärkän pek beenmiş çocucuu da istemiş onu bobasından anasından da almış kendisinä bu padişayın viziri kin tutarmış padışaasına da demiş ona bir kerä sevinmektän köroglu türküsünü dä çaldı hazırladı beygirini pindi da yollandı zaariyi aaramaa üç ay oldu gider yolda türlü insan karşı eder türlü işlär oler ta uuradı köroglu bir genç padişaa hanumun topraana bu padişaa hanum evleneceymiş sade te ona angısı onun kalesinin üstündän atlı uçaceymış onun taa da üüsek serayının üstündän bayraa oklan düşüreceymiş hem angısı onun etmiş bin kuvetlisini enseceymiş girip o kasaba içinä köroglu sıktı beygirini bir kamçı urdu da beygir uçtu yukarı göklerä da tä köroglu o kalenin içindä yaklaştı o seraya orada sa pençeredän baker padişaa hanum köroglu durguner kızın uurunda koyer yayına bir ok da kolverer ok düşürdü o bayraa şindi kaldıydı o etmiş bir kuvetliyi ensesin köroglu bunnarı brak bän enseyeyim bän bu kıza evlenmää isteerim danışmış bi batal näändansa peedalanmış bu batal o etmiş bir kuvetliyi enseer da köroglu verer onu o kızlan on gün on da gecä düün tutmuş köroglu gider ileri zaariyi aaramaa geçirer nelär geçirer taa da etişer başka bir padişaayın yurtluuna ozamannar padişaalıklar küçükmüşlär hem çokmuşlar orada ölä avşam üstü uurer bir toprak kufnecää orada bir fukaraa ihtiar çoban yaşarmış köroglu verer ona biraz gümüş para da dädu yardım eder ona giimini diiştirsin eski yırtıklı olsun gider adım adım köroglu batal batır kuvetli gözlär kartal bakışı uz ileri bakerlar yolda bir kara süüt bulup yaper kendisinä bir çoban sopası da ölä bir çoban gibi ileri gider baksın bir kaleyä etişer orada tamam panair günüymüş soruşturer da buler o hanın serayını hem onun yanında zaariyi hanın önündä o göstermeer kendisini ani o köroglu ama bir çoban lafeder ama hannan üüsek laflar han azetmeer koyer düüsünnär onu o dayaner da çekeder köroglu türlü işlär annatmaa zaari pek beener onu seslemää han çıkıp gider izmetçilär kalerlar savaşerlar körogluyu koolamaa köroglu ama bıktı dayanmaa da gösterer kuvedini hepsini erlerä serer aler zaariyi kolundan çıkarer onu kaledän dışarı da yollaner onunnan o ihitarin kufnesinä beygirini giimnerini hem kılıçlarını almaa pindirer zaariyi dä beygirä ardına da evä yollaner zaari duyer ani bu beygir diil nicä başka beygirlär örümeer nicä başka beygirlär da düşüner vardır işittiim köroglu için hem ani onda varmış bir beygir baaşlanmış göklerdän bu olmalı o beygir gittilär onnar aylarlan türlü engeller geçtilär zaarinin hanı etiştirdi onnarı da aldı geeri zaariyi sora köroglu etiştirip o hanı genä aldı zaariyi geeri da genä giderlär köroglunun yurtluuna dooru ama bir kalenin sultanı aldadıp körogluyu içki ikram etmiş uyku suyunnan da bunnar ölü gibi uyuyarkan kavrer zaariyi da bayırlar içinä sakleer yollaner köroglu zaariyi genä aaramaa izlär bayırlara götürärmişlär etişip o kaleyä köroglu kurtardı zaariyi dä genä evä dooru yollandılar yolda onnara yanaşarmış türlü insannar angıları bilärdilär ani köroglu dooruluk için savaşer hem hayınnık için kin çıkarer evä etişerlär çokluk hepsi seviner ani köroglu zaariyi getirdi köroglu buluştu karısınnan cana yunuslan sevindilär türkü çaldılar ama tä bir sultan işitmiş ani köroglu tutarmış yanında bir pek gözäl çocuu zaariyi da kıskanıp needinä koymuş kapsın zaariyi körogludan haber eder kendi kalesindä ani kim getireceymiş ona zaariyi ona vereceymiş kızını gelin bir asker başı mustapa alıner bunu tamamnamaa topleer büük asker çok top tüfek arkan h b da yoolaner köroglunun yurtluuna düüş pek çirkin oler duşman arkannan kavrayıp kaper zaariyi da gider köroglu kırk batır askerinnän ardlarına gider çok engellär geçti onnar çok ta becermeklär kullandılar haliz açan etişip o sultanın kalesinä anneerlar ani zaari istemämiş izmet etsin sultana da sultan onu asmaa izin vermiş büük becermäklän artık şansora daraacın altından kaptılar da evä genä getirdilär zaari genä izmet eder çorbacısına körogluya çay verer boza tütün geçmeer çok vakıt köroglu everer zaariyi bunun için o şiretliklän kaper bir sultanın gözäl kızını gülaydınayı da evlendirer zaariyä güvää gözäl gelin gözäl taa ne lääzım yaşerlar kucak kucaa can cana köroglu da kendi peri gelininnän cana yunuslan yaşeer ey ama köroglunun duşmannan beylär beklär hanlar sultnlar vizirler rahat yaşayameerlär bilärkän ani köroglu diri onu lääzım yoketmää başka taraftan da köroglu taa çıkarmadı kin insanın hepsindän duşmannarından kavraşmaklar koyuleşerlar şindi hepsini ev işlerini brakıp köroglu yollaner dünneyä kin çıkarmaa neredän da geçärmiş hepsinä annadarmış bobasının çektiklerini hem dä kendi needini dooruluk için da çoyu toplaşarmış onun ardına olup asker kırk girgin batırlan barabar erdän erä gezip duşmannarın başlarına arsızdan düşärmiş da oler köroglu tamah beylerin beklerin sultannarın en korkulu duşmanı çok insan o kurtarmış onnarın hain elindän onun adamnarının arasında varmış onun en yakın da inan dostları nicä kösä zaari ayvaz demiroolu kenan çok türlü savaşermış hannar sultannar tutmaa da yoketmää körogluyu okadar ki onu yokmuş nicä tutmää ensemää onunda beygirinin dä büülü kuvetleri varmış hem ona yardım edermiş allaa aslanı onun kurtarıcısı hem onun tarafını turamış bütün insan bütün anadoluda hem balkanda bir düüştä köroglu girgin düüşeräk kırk bir yara kableder da başleer beygirindän erä düşmää kır at ama akıllı beygir istämer braksın çorbacısını erdä da näänı anneer yaralı o da oyanı aaneer da brakmeer düşsün da ölä da çıkarer onu düüş kırından da evä getirer köroglu şansora heptän ölärdi cana yunus aalamaabaşladı batırlar da bilmäzmişlär nicä körogluylan bu iş olmuş cana yunus koydu köroglunun başını kendi dizlerinä gözdän geçirip batırları birisindä dä bir dä sıyrık bare yok da aaladı karı taa da pek hem yaşlar gözlerindä türküsünü çaldı bu laflardan sora batırlar kaldırdılar körogluyu ellär üstündä dä geçirdilär cana yunusun içerinä orada köroglu kendisinä gelip çaardı batırlarını da dedi onnara hepsi toplanıp bir konuş şennik yaptılar dooruldu köroglu yaralarından da nicä ilerdän genä çeketti insan duşmannarına karşı düüşmää bütün bir yıl o düüştü balı bek padişaasına karşı zoru görüp balı bek topleer vizirini hem başka da fikircileri sölesinnär nicä kurtulmaa körogludan geldilär fikirä ani aldatmaklan sade kapsınnar onun beygirini kır atı onsuz köroglu kuvetsizmiş çünkü bir dadulan bir babu üzetmişär yaşında annaşerlar evdä gider babu padişaaya padişaa kayıl oler babu piner atlı bir eşää da yollaner şiretliklän girer köroglunun evinä cana yunus görüp bu hırçın babuyu birdän dedi ani o aman getirecek ani onu lääzım fıydırmää nekadar taa uzak köroglu ama seslämedi da braktı babuyu evindä canı acıyarmış ona zavalıya babu ama köroglu avlanmaktaykan hep alıştırarmış kır atı kendisinä vakıt geldiynän babu okudup büüleer körogluyu hem onun batırlarını da onnan başaarısı tuter ilaç erinä verer onnara hepsinäuyku ilacı hepsi derin uykuya dalerlar babu ama girer cana yunusun içerinä şindi hepsi uyuyer babu yalnız var nicä yapsın ne isteer braker eşää yırtık partallarını aler ne isteer paalı işlerdän giimnerdän altın terbelärlän yerlän donader kır atı piner da izi dä kuruyer bu erlerdä etişer balı bek padişaayın kalesinä işi yapmışınnan üç gündän sora bunnar uyanerlar kır at yok başka da çok işlär yok babu da yok var eşek hem babunun yırtıkları gider gider yol gittikçä taa zor oler o yufkalaner aaç susuz yorgun çok gezdi örüdü köroglu çok engellär genä geçti ama etişti o padişaayın kalesinä tä gider o bir pek dar sokacıktan karşı geler üç eriflän da çekeder onnara danışmaa pek seslän kişilär gittilär yoluna gün şansora kauştuydu beygir arıları yokolduydular yaklaştı köroglu portalara itirdi kitliydilär içyandan geçti öbür tarafına da orada bir aralıcak gördü näändan mayızları atarmışlar soktu elini sıydı kendisi dä zorca ama sıydırdı kendisini dä girdi o dam içinä näända kapalıydı kır at köroglu hızlandı ona öper suvazleer kafasını annısını görüp ani bekçilär beygirdän korkarak içindä yok baktı kapudan da gördü onnarı dışarda koyun yaanısı kaynaderlar lafa durerlar sora yaanıları çaundan çıkardılar peşkirlär üstünä koydular suusunnar kendileri dä yattılar uyumaa hem birdän dä uyukladılar masus evceezdä ozaman köroglu girdi aldı ne lääzım yola deyni da çıkıp kitledi kapuları dışandan sora gitti o babunun serayına öldürdü onu çekti ateşlik içinä yansın ki annamasın kimsey ani onu öldürmüşlär ama o kendisi sarfoş olup ateşlik içinä düşmüş dä yanmış da çıkıp gitmiş padişaa bunu annayıp haber etmiş ani kim yaklaşabilecek kır ata da bakacek onu babunun erinä o onun kadar kazanacek köroglu diişik giimnerlän hem üzümnän geler padişaya da deer ani o var nicä yapsın bu işi da köroglu çekeder kır atı bakmaa besleer suleer pakleer beygir toyannaner kendisinä geler padişaa pek istermiş görsün nicä kır at yorter oyneer da toplamış bir siir köroglu gösterer kır atın becermeklerini hepsi mayıl bitki gösteridä ama köroglu sıker beygiri uçerlar kalä duvarların üstlerindän dä yolu alerlar evä dooru padişaa yolladı köroglunun ardına asker ama korkktular tutunmaa düüşä körogluynan ozaman padişaa kendisi asker başında yollaner etiştirmää körogluyu oler düüş ama köroglu becermeklän hem çalımnarınnan yalnız ensedi o askeri padişaa gücülä kurtuler kaçıpta köroglu kır atınnan yolu ileri aldılar genä aftalarlan yolda derelerin üstündän uçmaa taa evä etişincä ona karşı çıktılar gözäl karşı ettilär saygılı üürenicilär siz açtınız bir eni üürenmäk kiyadını kiyadın adı gagauz dili hem literatura viii nci klaslar için bu kiyadın i inci bölümü gagauz dili viii inci klaslarda şkolacılar başleerlar üürenmää gagauz dilinin sintaksisini sintaksis üürenilecek nasıl bir sistem kursu kiyat kurulu kurikuluma görä onuştan bu klaslarda da şkolacıların söz ilerlemesi üüretmenin baş neetiydir bu üzerä kiyat çekeder söz teoriyasından kiyatta açıklaner türlü tekstlerin yardımınnan te bu söz temaları üürenmää kendin terbietmää adam işinnän şannı oler çalışkannık musaafirlik adam hem vatan adam hem literatura dostluk hem başka bu söz temalarını taa doludan açıklamaa deyni var nicä kendiniz da başka tekst yazasınız kiyadın tekstleri vererlär sizä bilgi bununnan bilä üürederlar sizi olasınız cana yakın yapasınız iilik seväsiniz işi ana tarafını vatanınızı dostluu serbestlii gerçeklii genä bu tekstlerdä siz bulaceniz söz teoriyasının te bu kuralların baalantılı sözün tiplerini annatma yazdırma fikirlemä onnarın temalarını öz fikirini strukturasını stillerini pek ii olur kendibaşınıza annadasınız tekstlerin içindeliini kantara koyasınız personajların yaptıklarını söläyasiniz onnar için kendi bakışlarınızı ozaman sizin sözünüz taa üüksek uura kalkacek kiyadın dil teoriyasında dil üürenmesindä en paalı net tanımaa hem bulma lafbirleşmelerin sadä cümlelerin bölümlerini grupalarını bilmää izafetlerin başka lafbirleşmelerin ozalliini yapma sadä cümlelerä analız onnarın sölemäk neetinä hem onnarın intonațiyasına görä kiyadın ii nci payı literatura çekeder gagauz halk folklorundan bundan başka kiyatta erleştirili gagauz yazıcıların n arabacının n tanasoglunun d tanasoglunun n baboglunun g gaydarcının s kuroglunun t zanetin hem başkaların biografiyaları onnarın en meraklı en lääzımnı annatmaları şiirleri bu yaratmalar için var türlü soruşlar analiz yazıları angıları yardım vereceklär sizä annayasınız anatmaların temalarını öz fikirini veräsiniz harakteristika personajlara belli edäsiniz yaratmanın kompozițiyasını yapasınız analiz onun artistik dilinä kiyadın bitkisinä koyuldu çevirilmä yaratmalar moldovan hem rus dillerindän sayerız ani pek lääzımnı işlerin arasında buluner te bu verilmiş işlär dä çekettirilmiş teksti kısadan başarasınız kendiniz kurasınız tekst yazasınız takrir hem yaratma bir resimä bakarak ya bir oluş için ya literatura temalarına görä ii saatlan kiyadı hazırlayannar tepegözlä kızçaaz hem çocucak bir vakıt varmış bir vakıt yokmuş varmış bir kızçaazlan çocucak gitmişlär onnar daaya toplamaa çilek toplamışlar toplamışlar da gitmişlär irak daadan onna ayırılmışla gidela çıkerla iyennerä onnar nası biz saadä gözleri tepesindä tepägöz almışlar onnar uşakları götürerlär evä çocucaa kolverarlä kuyuya kızçaaz kale babuylan yardım edee ama çocucaa hep doyurela tuyannasın tä onnarın paskellesi tepägözlär giderlä kliseyä a babuylan kızçaaz kaleyla babu yake fırını kırmızı olmuş babu getire tölä bir demir taçka da dee kızçaaz dee gösteree ona nası yatmaa kız dee tepägözlär klisedän gelerlär açan gelerlär bilerlär ani mamusu kızı orıy sakladı ani pişsin yok mamusu bir erdä koyerla masaya babuyu imää açan çevirerla yotänna geerdä göz ye ey onnar birdän şindi pineyla beygirlerä da etişmää bunnarı taman da kaar yaayer da onnar hayde geeri tepegözlär için annatmalar hem koorardılar bizi hem annadırdılar bizä gidärdik kaçarak çevirärdik onnarın mallarını gündüz dä gidirdik gecä da gidirdik oturup ateşin yanında gülärdilär bakardilar birbirinä da deerdilär bizä küçüklerä ne bakersın nicä tepägöz ya git ta çevir te o malları gidärdik çevirärdik çekedirdilär sölemää varmış ileri tepägöz onnara bu işleri annatmış dädular dädulara da onnarın dadulärı nändan çekiler tepegözlär kimsey bilmeer te ozamanda benim aklımda kaldı tepegözlär yaşarmışlar onnar bayırlarda kanarıklarda tülüymüşlär suya yakın yaşarmışlar hem bayır hem da su yarlarda neredä ani otlatmak erlär iymiş hem yakınmış iyermişlär onnar sadem yahını çürüdüpdä kaparmışlar onnarı yarıklara taşı açıp koyarmışlar orıy onnarın nicä kladovkası orda yakın yarıkta yaşer ordan sora iyärmışlär biraz geçtiynän topler orıy götürer orıy sora ordan iyer balık kuşlar başka işlär ani adam isin bän onu işitmedim yaşarmışlar aylelerinän aralık aralık nicä insan varmış yalnız da yaşayan habanarmış hepsinä mallara te sora çeketmişlär kaybelmää onnar geçä geçä vakıtlar onnar kaybelmiş da kalmış insan bu insan insannan ilişkileri yokmuş insan onnara habanmarmış onnar da siirektä sadecem habanırmış onnara onnarın malları büük bu mallardan ani biz kullanerız deyelim manda öküz sıır hayvanı onnardan büük te nicä o büük kemiklär anı bulerlär deniz boylarında te ölä mallar olmalı mamont gibi mallar balıkları da onnarın olmalı büüktü tepegözdä sadem bir göz önündä tepesindä ama duyarmış her taraftan hem dä görärmiş islää onun için bizä däärdilär te bunnar insan bizdän sora kalcek te bu kara erdä demää hepsinä onnar olceklar çorbacı götür geeri işini yapsınnar onnar tepägözlär insandan ileri yaşamışlar tepägöz bir vakıtta varmış bir vakıtta yokmuş varmış bir adamın üç oolu bubası büük adam nekadar yaşamış hep çobanmış diy çocuklarına bubası öliy kalıy çocuklar yapıylar bubasını kırkını yılını aldılar koyunnarı da çıktılar kıra geldilär o daanın boyuna çiziyä koyunnar geçiy ötäänna büük agası diy küçük kardaşları diy da koyunnar otlıylar vakıt çok oldu koyunnarı toplıylar yatacaklar bu daa içindä agası diy kesiylär bir koyun yapıylar bir kavurma karannık oldu geliy daadan bir ses baarıy agası diy bunnar biraz korkıy ama baarıylar gele gele geliy büük balaban bir adam tepägöz bu yatıy uyumaa sarıy koyunnarı yatıy uyumaa kalıy koyunnar orta yerinde diy tepägöz etişiy onnarı gene da çeviriy geri daa içinä diy ozaman sabaa olıy diy büük agaları gidiy onnan ekmek için geliylar açan orayı büük bir dolayında koyunnar otlıy ama çoban görünmiy açıy kapuyu giriylär içeri çocaa diy tepegöz diy götüriy çocuu soyundurıy da yiy en küçük kardaşları aydıy koyunnarı orayı nereyi onnar gittiler aydıy em aalıy kara topal koyun kalıy koyunnarın em aardına gircen açan içeri diycek kaynat te bu çüvende suyu yalını tavana urıncak ama sen kaynat bir çölmek kalıncak açan tepägöz yatacak uyumaa uyurkana dök bu çölmek suyu tepägözün gözüne ozaman o görmiycek çıkacan ordan te bu anatarlan kapuyu aç da sıbıt yere gir koyunnar içine kes bir koyun da çullan o deriylen tepägöz kapuda duracak da ayaklarının arasından çıkacak birer birer koyunnarı da yoklacak yapaaları geldi çocuk diy çocuk anatarları toplıy ep gidiylär odanın içine kaynadıy bu suyu bir çölmek kalıncak dökiy tepägözün gözüne çocuk çıkıy koyunnar içinä kesiy bir koyunda çullanıy deriylen koyunnar içine çıkıy tepegöz diy başlıy ayaklarının arasından kolvermää koyunnarı kapudan iki koyun çıkıy üçüncü çocuk çıkıy açan bitiriy koyunnarı ayaklarının arasından çıkarmaa diy çocaa a çocuk diy ona şindi tepegöz diy çocaa çocuk diy çocuk başlıy kaçmaa kaça kaça geliy bir pınara tepägöz ep kuvalıy tutmaa çocuk kesiy üzünnen parmaanı sıbıdıy pınara çocuk çekıliy pınardan bir tarafa üzük pınar içindä baarıy tepägöz düşiy pınar içinä çocuk ozaman öldüriy onu taşlan pınar içindä çocuk toplıy kendi koyunnarını nekadar tepägözün koyunnarı onnarı da alıy çıkıy daadan geliy eve çocuk koyunnarınnan evleniy yapıy bi düün da büün de yaşıy tepägöz adamı bir adamın varmış üç oolu çobanmışlar varmış onun sürüleri angılarını çocuklar otladırmış dädu hep sölärmiş oollarına bir kerä adamın büük oolu kaçırmış orıy koyunnarı toplarkana sürüyü rasler dev adamına geler bir adam tepesindä gözü ölä olmuş çocuk girmiş tepägözün topraana evä geeri çocuk dönmemiş geçeer vakıt ikincisi oralarda koyun otlader o da unutmuş neyä bobası takaza etmiş girmiş neredä insan gezmeer tepägözün merasına tepägöz onu da kapeer laama koyunnarınnan bilä küçük kardaş beklee nekadar beklee da gidee dooru tepägözün evinä tepägöz aleer çocuu içänna da deer sürüdän bir koyun deer çocuk yaker büük bir ateş yaker ne yaner kaynader bir çüven su kaynadınan su devirer onu tepägözün gözünä tepägöz baararak fırler da başleer aaramaa çocuu içerdä çocuk sa şiretleer çeker toklunun derisini üstünä da karışer koyunnarın içinä sabaa oldu tepägöz koyunnarı yoklayıp birär birär ayakların arasından kolverer dışarı çocuk deri sırtında tanımeer onu çıkıp baarer tepägözä takışmasın bu onun aardına verer çocaa bıçaanı ama çocuk kayıl olmeer verer üzüünü bu koyer parmaana başleer üzük çaarmaa çorbacısını canını kurtarmaa deyni çocuk keser parmaanı da sıbıdeer pınara ölä da kurtuler tepägöz hem iki kardaş varmış iki kardaş da varmış koyunnarı da gitmişlär kıra tepägöz görmüş da çobannar braamışlar koyunnarı da kaçarmışlar da birini tepägöz tutmuş da yutmuş çocüü biri da kaçmış koyunnar nca üzük baarmaya başlamış yeşektä varmış bir deri da almış o deriyi giimiş sırtına o iş gecäymiş çocükta geçmiş koyunnarın arasından da tepägöz tanımamış çocuu demiş pişir bana ceer çocuk almış tuz da atmış onun gözünä da çıkmış gözü tepägöz demiş sora çocää na benim üzüümü o almış da o üzük başlamış baarmaa gel buyanı çocuk kaçarmış tepägöz aardına çocuk savaşırmış çıkarmaa üzüüyü çıkaramazmış da kesmiş parmaanı da atmış punara da tepägöz atlamış punar içinä çoban kurtulmuş tepägözdän tepägözlar bir vakıt varmış bir vakıt yokmuş varmış üç kafadar şindi gidiylä iş için gidiylä iş aaramaa kendileerinä geziy bunnar nekadar geziylä bakela bir mera orda varmış orda da yaşaarmış bir tepägöz varmış saadä bir gözü bunnar dee bunnar taa aykırmadaan o aykırmış onnara açan bunnar deerlär bölä o iki adımda olee yannarında olduynan yannarında sorıy genä aleer onnarı bu şindi dee braker onda açan bitee imelikleri gidee büüyü bu çıker karşı ona aler bunu içänna gösterer neresi naşi bu burada maaza da burada da götürer onu bir erä kaper kapuları orda da varmış bir çaun da dee ona açan kaynee o su çocuk bişey bilmee aykıree ona açan da aykıree bu kalkee tutee çocuu sokup çıkarer o kaynaktan da yer onu braker kemiklerini da şindi ikincisini açan o gelee ona imek için alee ardına da dee açan su kaynee bu aykıree ona bu tepägöz çocuu aykırı tutup sokee kaynak içinä çıkarer da iyer şindi küçüü beklee bunnarı ama onnar hep yok şindi gidee bu da varmış bir da kuzucuk onnarın şugusu dee o kuzu çocaa bu çocuk gelee çıkee karşı tepägöz açan kaynee su bu çocuk aley da devirer bu suyu onun üstünä onun o bie gözü da fırleer da baarer yoklee bu koyunnarı bastırer çocuk çıkıy açan bu göree ani yok aaraner ne yapsın dee çocaa çocak ölä da yapıy ozaman tepägöz dee kuzu dee açan aley o altın üzüü da koyee parmaana o altın üzük girişer lafetmää çocuk oyanna çocuk bıyanna oyannı buyannı yok etişerlär kör pınara çıkaree çocuk bıçaanı da sıbıdee üzüü pınara parmaannan bilä buda dooru pınara düşer tepägöz pınar içindä bu çocuk da girişer sıbıtmaa taş orayı taş taş üstünä pınara da öldürer bu tepägözü alee koyunnarı da gelee su boyuna çocuk aykırler o suyu gider evine üç kardaş hem tepägöz üç kardaş küçük acılıktan dönermişler karşıdan balkannardan inmişler düzlüklere tepeleri dönmüş yolu şaşırmışlar işlenmiş yol bitmiş geeri çatırık yola dönmüşler çatırıktan başka yolu kapmışlar vakıt ta avşam üstüymüş gün yakınmış kauşmaa gide gide uzakta görmüşler bir sürü koyun çoban da dev boylu bir adam büük bir çalı çırpı demedi sırtında koyunnarı aydarmış yaklaşmışlar çobana yolu tuna aazına dooru sormuşlar kardaşların küçüü almış üzüü giidirmiş parmaana çıkıp sürünün önüne yola acele etmişler gide gide koyunnarın önünde bir laamın aazına getirmiş kardaşları laamın önünde durgunmuşlar şaşa şaşa bakınmışlar bu laam sivri tepe bayırın eteendeymiş bu vakıt koyunnar da tepägöz da peşteraya girmişler tepägöz peşteranın aazını bir büük taşlan kanaraylan kapamış susarak ateşlee gelip odun atmış büük bir ulülünga tutuşmuş kavrayıp yapaalarından bir azman şişä diri giidirmiş derisini üzmedeen ateşe pişirmää koymuş o koç baara baara pişmiş tepegöz çevire çevire şişi ötäändan beräändan kopara kopara azmanı çıtır çıtır imiş bitirmiş üstüne de bir tulum su içmiş kardaşlar kıpıtmışlar nasıl acaba kurtulsunnar bu hoburdan tepegöz uyuduynan denemişler girişten taşı aktarsınnar ama erinden de onu kıpırdadamamışlar ne yapsınnar kazıkta birkaç deri asılı varmış alıp o derileri biri birinin sırtlarına erleştirip baalamışlar küçüü demiş bu vakıt kardaşların küçüü ünden bir uzun ip kıvratmış da kesiy üzüklü parmaanı o ipin ucuna baalamış ipin übür ucunu da laamın aazından dışarı sıbıtmış sabaa karşı tepägözün en tatlı uykusu zamanı küçüü agalarını üüretmiş ne yapsınnar da uydurup kızgın şişi devin gözü uuruna kardaşları bir aar taşlan şişe urmuşlar tepägöz yataandan okadar keskin baarmış ki laamın duvarları sarsmış koyunnar ürkmüşler laamın aazında güme toplanmışlar kardaşlar sevinerek sarmaşmışlar biri birine kardaşlar dinnenmişler kesip bir azman çevirme imişler da toplayıp sürüyü sivri tepe bayırını aşmışlar karaş kasabasını dolaylayıp büük yol boyunca koyunnarı güderek uz veliyatını aykırılamışlar tuna aazından bucak kıyısına geçmişler büük bir zenginnik edinip şindi da bizim bucak kırlarında ii tamazlıktan iiri iiri koyunnu kanaraları görebilirsiniz önsöz gagauz halk türküleri ayırı kiyat olarak notalarlan birliktä şındiyä kadar yoktur basıldı bu bakımdan elinizdeki kitap eni bir iştir burda toplu türkü angılarını yıllarda magnitofona yazdı folklorcu mariya durbaylo türkülär verili bilim printiplerinä uygun sayıler havalar hem peetlär nicä insanın aazından çıktıysa ölä da brakılı ne aranjirovka ne literatura dilinä uydurmak bişey yapılmadı kimi türkülerin ikişär üçär variantları var kimi türkülär diil bütün onnara da maasuz dokunulmadı janra tarafından baktıynan burda var hem balada hem üüsüz türküleri hem sevda için hem halkın geçirdi için hem da allaa için türkülär peetlerdän belli ani türkülerin arasında var eni da ama var evelki da kimi kerä razgeler ölä eski laflar angıların maanaları bilä unudulmuş araştırmacılara var iş lazım açıklama herbir karannık eri çünkü halkın yaratması onun isoriyasını gösterän bir aynadır manevşayı koydum topraa açan ak asan giceymiş evdän haşler maazaya bir çiçek da koyer onun adını menevşa bu bir çiçek da sımarleer anesinä mamu bän bu manevşayı koydum topraa o büüyecek er gün ama sän onu sulaycan da o olucek bir büük aaç açan nu menevşa kuraycek bil ani bän ölecäm ii anası sesleyor çocuunu suleer o otçaazı da bu oler büük bir aaç maazada hem çiçek açer bu hem büüyer çocuk evdän dokuz yıl gelmeer evä ne da kiat yazer o bilmeer menevşa kız bekleer mi onu osa beklämer mi da bu yavklusu hep onun aklında onu beenmiş sever onu pek ister onu çocuun sevdasınnan menevşa çiçek oler bir büük aaç kız mı o aaç mı o kimsey bilmeer oler bir dincä çiçek onnar ileri içerdä da vardı bu çocuk sa bu dokuz yılın içindä dokuz kemer altın kazaner dokuz da sürü koyun dokuz üz da çoban edener geler menevşaya evä girmeer mamusuna da verer ona seläm insan gelin dooru sölemiş da o hem doker düzendä hem aaler todurçu ak asan da demiş can acımasınnan gagauzlarin başlantisi asli kökü senselâ soyu nicâ besarabiyada nicâ da dobrucada var çok küü erleşmâyi neredâ yaşeerlar sade gagauzlar gagauzlar hererdâ tutıerlar hristian dinini zerâ onnar ortodox hristian olup eyi dinni religiyacı deyanetli insannardır gagauzlar lafederlâr pak türkçâ ölâ nicâ lafedârmiş eski zamannarda cümlâ insannar hangıları çekilmiş türk halkından türk soyundan gagauzların dili lafı taa aslı türkçâdir taa paktır osmanlı türklerin dilindân zerâ osmanlılar çok laf çok söz almışlar farsizlerdân hem arablardan şindiyadak dünnâ istoriyası göstermeer ne türlü insannardır gagauzlar nesoy senselâdir kimdir gagauzların senselâ başı ataları neredân onnar gelmişlâr besarabiyaya hem dobrucaya neredâ yaşamışlar baştan başa gagauzlarda yok ne literatura ne yazı ne yazılı kiyatlar şindiyadan gagauzlar yazmamışlar gagauzlann istoriyasını bu sebepten ki açalım deyi hem bulalım deyi gagauzlarin istoriyasını lââzım bakalım ne söleer gagauzlar için gagauzların sözüeti hem da başka halkların sözüetleri hem da onnarı kullanıp yazalım gagauzlann istoriyasını ilkin bakalım ne deerlâr ne yazıerlar gagauzlar için başka halkların ürenmiş yazıcıları evelki zamandan şindiyadak doktor irecek konstantin yosifin oolu üniversitet profosoru olup pragada çekiya memleketindâ ilin yazdı bulgarların istoriyasını neredâ yazıer gagauzlar için da iştâ ne irecek yazier hammer isterik söleer ki urumlar greklâr ilinda baaşlamişlar dobrucada izedinâ selçuklarin sultanini toprak hem ki ozaman göçülük yapmişlar geçmişlâr küçük asyadan anadoludan dobrucaya türk familyasi arabalannan selçuklar türk selçuklar taşirmişlar at selçuklara araplar hem da osmanli türklâr onlarin beyi paşasiyimiş salitukdede salitukdedin olur görmâa babadagda sindi da irecek yazier ki olamaz ki gagauzlar çiksinnar bu selçuklarin arasindan zerâ onlar pek tez pek kisa vakittan sora selçuklar dobrucadan geçmişlâr yurtlanmişlar kirimâ krima hem da kipçak kirlarina bunun için başka kitaplarda yazilmier hiç bişey hamer der gold horde pest bulgarlarin istoriyasinda irecek yazier kumanlar için ki onlar ensemişlâr peçenegleri hem da daatmişlar onlari kumanlarin kimisi taşirmişlar at uzlar oguzlar ruslar kumanlara derlarmiş polovotsi irecek kumanlar için yazier çok hem gösterier onnarin yaşamasini zanaatlarini adetlerini kumanlarin dili için irecek yazier ki ilda altmiş bin kuman uz oguz geçmişlâr tunai tuna deresinin suyunu hem da daalmişlar bulgariya içindâ etişip elladayadak kumanlarin ço kayibolmuş cenk edip bulgarlarlan hem peçeneklerlân hem ço ölüm bulmuşlar bulaşik sal gin hastaliklardan kumanlarin uzlarin kalani erleşmişlâr makedoniyada yapr i nistor cernoutsi universitetin şanli profesoru hani romin akademiyasinin azasidir kendi kitabinda basarabiyanin istoriyasinda cernâuti gagauzlar için yazier gagauzlar yaşarlarmiş dobrucada etişik varnayadak oradan onlar kalkinmişlar geçmişlâr tunai hem da erleşmişlâr bu cankta basarabiyada neredâ düzmüşlâr küülerini yanlaşik bulgarlarlan rus zaabitleri vermişlâr onlara çok toprak hani kalmiş boş tatarlarin çikmasindan sora gagauzlar peçeneg kuman türk soyundandir onlar kabuletmişlâr hristian religiasmi dinini ama korumuşlar tutmuşlar türk dilini millet dilini taa pak osmanli türklerin dilindân yapr d grigoroviç professor odesa universitetindân yazdi ilda gazetada novorosiski telegraf no hem ki gagauzlar kumanlarin polovotsilann evlatlari hani erleşmişlâr bulgariyada xi xii ebedtâ hem orada kabuletmişlâr hristianlik ioan ştefanov ivanov kitabinda bulgarlar rusiyadan hem bulgarlar bulgariya memleketindan ilda yazier gagauzlar pak bulgardir hangilari kayibetmişlâr bulgar millet dilini hem geçmişlâr türk dilinâ brokhauz hem efron ensiklopedikli söz kitabinda yazierlar ki gagauz türklenmiş bulgarmiş bulgar yazicisi iov titorov kitabinda bulgarlar basarabiyada hani tiparlanmiş sofiya kasabada yazier ki gagauzlar bulgarmiş bulgar senselesindân hepsindân taa çok bilmek verier gagauzlar için rus yazicisi etnogrof v a moşkov hani halis beyan etti ürendi gagauzlarin istoriyasini hem yaşamasini dolaşti denedi gördü gagauz kimlerini basarabiyada dobrucada bulgariyada hem başka erlerdâ topladi gagauzlarin çalgilarni masallarin adetlerini hem her türlü işlerini hem yazdi halis monografia hem da çok yazi gagauzlar için bakalim ne yazier gagauzlar için rus yazicisi moşkov kitabinda gagauzlar bender sancakindan moskova o yazier storia buluer gagauzlan kara denizin gün batisinin kenarinda hem taa ülen tarafinda bulunuer bir büük gagauz küü hani denileer akdere kap emon amma akderedâ yaşayan gagauzlar gösterierlar kendilerini ki onlar türklenmiş urumlardir viliat neredâ yaşierlar saadâ urumlanmiş gagauzlar tutuer varna kasabasinin podişterini balçik kasabasini hem da kap kaliakra semtini sancak amma bulgarlanmiş gagauzlar yaşierlar providisa sancakinda burada genç gagauzlar heptân bulgarlanmiş bulgar olmuşlar lafedeerlâr bulgarca ama ihtiar gagauzlar lafedeerlâr bulgarca katişik türk laflarmlan günduusu tarafinda olan küüdâ hani denileer voyvodaköy gagauzlar lafedeerlâr pak türkçâ hem da tuterlar hristian dinini islââ gagauzlar yaşierler silistriyada hem da silistriyanin dolayinda gagauzlar yaşierlar dobrucada hem basarabiyada pek zor anlamaa buralarda gagauzlarin sayisini hem açik göstermââ ne kadar gagauz yaşier bu erlerdâ zerâ gagauzlarin kimisi gösterierlar kendilerim ki onlar deyil gagauz ama türklenmiş bulgardir başkalari sa gösterierlar kendilerni ki onlar türklenmiş urumdur gagauzlar bu erlerdâ zanaatlanirlar hayvanliktan çiftçiliklân baa dikmeklân baçâvancihklan balikçiliklan hem başka türlü zanaatlan hepsi gagauzlar hakikat ei hristiandir gagauzlarin lafetmâk dili türk dilidir benzeer osmanli türklerin dilinâ amma gagauzlar bilmeer osmanli türklerin literaturasin hem da onlarin yazilarini gagauzlarin kliselerindâ slujbalar yapilmaerlar gagauzça ama urumca yakida slavanca gagauzların şkolalarında uşaklar ürenierlar bulgarca provadia hem silistranın sancaklarında amma varna hem balçık sancaklarında ürenierlar urumca bulgarların hem urumların arasında oluer çok düşmanlık gagauzlar için zerâ bulgarlar savaşıerlar gagauzlan kendisinâ çekmââ hem da onları bulgarlamaa ama urumlar da çalışıerlar gagauzlan kendi tarafına çekmââ hem da onları urumlamaa onuştan gagauzların kimisi bulgarofil bulgarlann hatırını bakıerlar başkaları sa grekofil bakıerlar urumların hatirinı gagauzlar geçmişlâr tunai tuna suyunu hem gelmişlâr baserabiyaya bulgarlardan illeri hem göstermişlâr kendilerni ki onlar türklenmiş bulgardır makarki iraktan ey görüneer hem gösterilier hangi adam gagauzdur amma ofisial gagauzlar yazıya girdilâr ki onlar bulgardır hani lafedeerlâr türkçâ şindiyadak basarabiyada gagauzlar yazılıdır bulgar sayısında ki onlar türklenmiş bulgardır sindi romıniyanın zaabitleri isteerlâr açıka koymaa halis kimdir gagauzlar hem ne kadardır halis gagauz bulunuer romeniyada onuştan tez bilenecek ne kadar gagauz var etnograf moskof gösterier ki gagauzlar yerleşmişlâr basarabiyada bucakta hem da düzmüşlâr büük koloniya küü bender sancakında ismail hem kahul sancakında koloniya küü akkerman sancakında gagauzlar düzmüşlâr büük koloniya küü basarabiyalı gagauzların baş koloniyasıdır hen şanlı küüdür komrat o bir kasabadır neredâ yapılıer çok komertia alış veriş insan komratta taa gezilmiş taa tivilizat komratta bulunuer ildan gimnaziya çocuklar için hem gimnaziya kızlar için çok şkolalar uşaklar için spital doktorlar posta telegraf daavakesicisi daavadivanı notariat bank hem başka faydalı işlâr moşkov bulur ki basarabiyada bulunuer halis gagauz moşkov yazıer ki gagauzlar religialık inanlı diyanetli insandır çalışkan çevik yarar dooruluklu uzlu uzlaşıklı ikramlı hem musafirci insandır gagauzlar cümlâ koloniyalarında küülerdâ düzmüşlâr yapmışlar taştan gözâl klisâ komratta yapmışlar iki büük klisâ etnograf moşkov yazıer gösterdiktân sora ne erlerdâ yaşıerlar gagauzlar sindi lâzım geçelim onların baş senselesinâ hem da gösterelim kimdir gagauzlar ne soy halk gagauzların baş senselesi için onların soyu için biz bileeris gipoteza iki sanmak şindiki vakit bulunuer temelli saadâ bir gipoteza bir sanmak ki gagauzlar çekileerlar kumanlardan polovitilardan hangılarna derlârmiş uzii oguzii uzlar oğuzlar bu gipotezayı ki gagauzlar çekileerlar kumanlardan uzlardan oğuzlardan onların ev latları gibi temelleştireer hen ilkin bulgar yazıcısı ministr slaveikov ondan sora çeh yazıcısı k irecek irecek bu sebeptân getireer gösterier çok aslılık çok istoriya nişanı geografiya nişanı dil nişanlarını ki temelletsin gipotezayı ki gagauzlar kumanların uzların oğuzların evlatlarıdır zerâ onlardan onların soyundan çekileerlar irecek eski bulgariyanın istoriyasmın nişanlarınlan gösterier ki türk halkları türk senseleleri hem kuman senseleleri çok işlemişlâr bulgariya memleketindâ çok illeri osmanlı türklerdân türk halkları tutmuşlar almışlar ölâ büük pay bulgarların istoriyasında bulgarların memleketindâ ki bulgar padişahlıında bir bütün padişah dinastiyası türk türkoman soyundanmış irecek bulıer bulgariyada çok insan atlarını çok laap hani çekileerlar kumanlardan uzlardan oğuzlardan irecek karşılaştırıer gagauz dilini kuman dilinlân hem da gagauz laflarını sözlerini kumanların laflarınlan sözlerinlân hem buluer çok benzeyiş ki onlar bir soydandır bir köktândir gagauzolog moşkov kail oluer ireçekin gipoteziyasınlan ki gagauzlar çekileerlar türk soyundan türk senselesindân uzlardan yakida oğuzlardan ama deyil kumanlardan moşkov gösterier çok istoriya nişanı geografiya nişanı hem dil nişanlarını hangılarından açık görüneer ki kumanlar tatar senselesindân çekileerlar ama uzlar oğuzlar türk senselesindân çekileerlar moşkov açık gösterier ki uzlar oğuzlar halis türk halkıdır onlar yaşarmışlar eski rusiyada hem ruslar onlara dârmişlâr torki turki oguzi hem da kara kalpaki etnolog moşkov gösterier ki türklâr oğuzlar uzlar gelmişlâr rusiya kırlarına aziyanın ortasından orhan taraflarından neredâimiş cümlâ türklerin douma yeri başsenseleleri orientalist professor golubovski gösterier nicâ yaşarmışlar uzlar oğuzlar aziyada nicâ geçmişlâr ural sularını hem yerleşmişlâr volga hem don suların derelerin arasında neredâ yaşarmışlar uslu ruslar başlamış uzları oğuzları tanımaa ildan açan onlar ruslarlan yapmışlar ikinci baalantı hem uzlaşmak hem uzlar torklar yardım vermişlâr ay vladimirâ kiyevin beyinâ knyazınâ onun uruşlannda cenklerindâ bulgarlarlan hani yaşarlarmış volgada şanlı profesör golubovski yazıer ki uzlar oğuzlar uzluklu uslu barışmaklı halkmış yapmazmışlar zorbalık haydutluk haramlık soymak neleri yaparlarmış yabanı insanlar peçeneklâr hem tatarlar uzlar oğuzlar zanaatlanarmış çifçiliklân koyunluklan hem hergeleliklân hem çok dostluk hem alış veriş yaparmışlar ruslarlan onlar türk soyu olup hiç benzemâzmişlâr peçeneglerâ kumanlara polovitilera hem tatarları hangıları tatar soyundanmış açan aziyadan gelmişlâr kumanlar polovitilâr hem da urmuşlar uzların oğuzların üstünâ onlar çekilmişlâr turla hem tuna semtlerinâ hem da ilda geçmişlâr tuna sularını hem yerleşmişlâr bulgariyada hem da vizentiyada uzların oğuzların kimisi kalmış rusiyada neredâ kabul etmişlâr hristianlık onların episkopu varmış oğuzlara ruslar dârmiş torki uzi kara kalpaki çornıye kolpaki çünkü taşırmışlar kara kalpak ama açan uzların oğuzların torkların üstünâ urmuşlar tatarlar o zaman onlar da geçmişlâr tunayı hem da yerleşmişlâr dobrucada ştâ ne söleer eski istoriya gagauzlar için hem da o halklar için hangılarından çekileerlar gagauzlar onlar için yazıer eski yazıcı da nestor letopiset onun illık yazılarında irecek taa yazıer hem söleer gagauzlar için onları neleri söleer slaveikov ki gagauzlar kumanların evlatları soyu hem da hiç kabul etmeer gipotezayı ki gagauzlar çıkmışlar doumuşlar bulgarlardan greklerdân yakida romınlardan bunları söleyip georgesku taa yazıer ki gagauzlar eyi hristiandır hristian fanatik hani hristianlık dini için hazır versinlâr ömürünü gagauzlar çok leventlik çok pelevanlık gös termişlâr cenktâ ilında hem da çok buuşmuşlar çerkezlerlân hem başibozuklarlan son vakıtlarda ne kadar rusiyada o kadar da romıniyada hem yapıldı ürenmiş anketalar hem da yazılar görgülâr gagauzlar için onların soyu için h b hem ştâ gazeta yazıcisı g lungulesku gazetada universul nr aprilianın il hem nr aprilin il pek paalı hem da pek faydalı bilmeklik verdi gagauzlar için yazdıkta hani denileer gagauzların padişahlu bu yazılık temellerini o almış bulgar profesörün afanasiy manoffun yazılı bilişindân bu çok okumuş bilgili hem şanlı profesör afanasiy manoff pek kâmil bulmuş açmış ne senseledân çekilâr emir bey dobrotiç hani beylik padişahlık etmiş küçük skifiyanm semtlerindâ uların arasında hem da ondan provintia viliat dobrucâ dobrocâ kabul etmiş at dobruca bu profesörün bilişini tiparlamış gazeta messager d athenas nr fevralin il hem da tiparlanmış atenanın vizantiyalı bilgiçli meydan yazılarında hani denileer epitiris bak yedinci kitap bulgar profesörü manoff yazısında kimdir gagauzlar yazıer kara denizin gün batısının ke narlarında balkan bayırlarından taa tunaran aazlarına dak varnada balçıkta kavarnada hem basarabiyada hem bulgariyanın veliatlarmda tunanm uzunluunda hem da adrianopolun dolayında yaşıerlar gagauzlar hangıları bir vakit bir büük halkmış onların halis ana dili türk dilidir gagauzlar tutuerlar hristiyanlı ortodoks dini hem da bulunuerlar greko ortodoks klisesinda makarki greklâr urumlar bulgarlar hem ruslar çok çalıştılar hem savaştılar onları urumlamaa bul garlamaa hem ruslamaa kendilernâ benzetmââ döndürmââ ama gagauzlar kalmışlar gagauz hem korumuşlar şindiya dak kendi senselesini kendi dilini kendi hadetlerini hem tabletlerini hangılarını kabul etmişlâr atalarından senselâ başlarından istoria açık bilmeer o halkı o insanı hani balkanlarda taşier at gagauz hem da onlar için yazmıer ama açan bilişâ getirilmişlâr gagauzların sözlerini hadetlerini tabietlerini dilini çalgılarını zanaatlarını hem da bulunmuşlar onların yazıları orhon deresinin kenar taşlarında hangılarını bulmuş hem da okumaklıını açmış türkolog vilhelm thomson o zaman açılmış ki varmış bir maasus halk maasus senselâ hangisinin adıymış türk oguz türk uz bu halktan türk oguzdan çekileerlar gagauzlar profesör d manoff yazıer bu türk halkın istoriyasını hem da gösterier ki türk oğuz halkın senselâ başıymış hem da dinastia ba şıymış temeli oğuz han oğuz hanın olumundan soora kalmış evlat hangıları bey olup hem pay edip bubasınm padişahlıını bölmüşlâr türk oğuz halkını bölmeyâ grupaya bu türk böl melerindân git gidâ doumuş çıkmış başka bölmelâr grupalar hep türk senselesindân hem daalmışlarher tarafa bu bölmelerin arasından çıkmışlar peçeneglâr uzlar oğuzlar kumanlar hem da başka atlan senseler hangıları laf edârmiş hep türkçâ hep bir dillân türkolog rus yazıcısı radlov istoriyasında yazıer gösterier ki bu türk senselelerin ço braamışlar hina türkestanını hem da daalmışlar dökülmüşlâr ortakı aziyanın içinda persiya içinda averian içinda hem da küçük aziyanın içinda türk uzlar oğuzlar uzii guzii hani araviyi hem palestinayı araplardan kabul etmişlar at laap selçuk türkü türk selçuklardan sora gelmiş küçük aziyaya anadola araviyeya palestinaya bir eni bölmâ türk hep o senseledân hangisi kabul etmiş at laap onların dinastia başından osman padişahtan osman sultandan osmanlı türklar osmanlı türklar geçip küçük aziyadan evropaya zaptettilâr cümlâ balkan padişahlıklarını balkan veliatlarını başka türk senseleri hani taşırmışlar at peçenegi uzi uzotorki oguzi kumani polovtsi girmişlâr ortakı aziyadan evropaya başka taraftan geçip ural kayk sularını kapmışlar zaptetmişlâr rusiyanın kırlarını açan ilda tatarlar mongollar urmuşlar kumanların hem rusların üstüna hem da en semişlâr onları o zaman türk uzlar gagauzlar kumanlarlan barabar kaçmışlar rusiya tarafından hem da geçmişlâr tunayı hem etişmişlâr trakyaya hem makedoniya semtlerinâ neredâ düzmüşlâr konak hem onların kimlerinâ urumlar dârmiş ku manita kumanovan koman kumanistron türk uzların gagauzların bir kaç bölmesi erleşmiş kara deniz hem tunanın semtlerindâ silistra mangaliya kavarna balçık varna viliatlarında neredâ onları derlârmiş türk uzlar oguzlar gagauz ga gauzlar burada türk senselesi düzmüş bir padişahlık vizentiya urum padişahları türk uzları gagauzları ani hristianmış kabul edârmiş asker asker içinâ hem askerlerinâ gibi verimiş uzları gagauzlan hristiyanlara gibi ey hak büüklük hem beylik padişah mihail viii paleolog ki birleştirsin deyi hem kaaviletsin deyi hristian olan türk sen selerni tuna boyunda kailolmuş ilda yapılsın orada gagauz padişahla hem ki varna veliatına gelsin kaykauz zedin anatoliyanın sultanı hangisini mongollar trondan düşürmüşlâr hem zorluklara koymuşlar mihail padişahın kaillunı kabul edip izedin kaykauz sultan kendi adamlarınlan hem ana sırdan hani hristiankaymış vizentiyaya geçmiş gelmiş varnaya bir farsis yazıcı manuskript uguzname ebedtân hani bulunmuş viyena bibliotekasında gösterier ki izedin bey saklı brakmış anatoliyi hem da flotasilan gemilerinlân geçmiş gelmiş varnaya yazıcı grigoraş yazıer ki izedin varnadan teklif etmiş padişahı mihail ki kabul etsin onu bir yardımcı gibi ki o yardım versin ona karşı skiflerâ hem da kabul etsin toprak viliat erleşmek için açan izedin adamlarınlan selçuklarınlan erleşmiş balçıkta karbunaş viliatında o zaman düzmüş orada bir beylik padişahlık eni padişahlık gagauz padişahlu sultan izedin gagauz padişahlıını düzdüktân sora ilda geçmiş kostantinopolâ mihail padişahın yanına hem kendi erinâ brakmış paşa vali gubernator buba kardaşinı sarı saltuku gagauzların padişahlu vizantiya padişahın mihail paliologun istediinâ görâ hem kaillıına görâ izeddin kaykavuz sultan anadol sultanlıını braip geçmiş kavarna balçık karbunaş viliatına hem da orada yaşayan türk senselerindân düzmüş bir eni padişahlık hangisi kabul etmiş at karbunaş padişahla kavarna padişahla burada o zaman yaşarmış çok gagauz türk senselesindân hem da gagauzlar hristianmış tutar larmış ortodoks religiyi konstantinopolda olan vizentiye patriarhı ki kaldırsın deyi gagauzlarm eni padişahlıın sanını hem saygısını vermiş yollamış gagauzları arhiepiskop ani olsun exarh mitropolit eni padişahlıkta hem da yaşasın eni padişahlıın baş kasabasında kavarnada bu eni gagauz padişahlıı tez vakit erda da suda da denizdâ kabul etmiş ölâ küvet ki kavarna padişahlıı çok fayda hem yadım yapmış vizentiya padişahına açan gagauzlarm beyleriymiş balık bey hem da dobrotiç padişah dobrotiç bey gagauzlarin padişahı ölâ şanlıymış hem kâmilmiş her bir işinlân ki onun padişahlıına onun adına vermişlâr at dobrotcâ dobruca eski at erinâ karbunlu viliat bulgarlar sölierlar hem yazıerlar ki dobrotiç bulgarmış bulgar senselesindân ama profesör manoff dokumentlerdân buldu ki dobrotiç padişah türk soyundan çekileer ki o türk senselesindândir manoff yazıer açan sarı saltuk ölmüş onun erinâ karbunların padişahlıında bey olmuş baş olmuş balık bey hani türk senselesindânmiş istorik kantakuzen istoriyasında sölier ne türlü baalantı hem uzlaşmak balık bey yapmış mihail paleolog padişahın haliflerinlân manoff yazıer padişahça ana görmüş ki onun kuvedi altinda kalıer saadâ kostantinopol kasabası zerâ hepisi kalan kasabalar geçmişlâr kantakuzenin tarafına o zaman yollamış bir misiya bir elçilik balıka hani karbunikanın kavarnanın beyimiş hem da balıkı teklif etmiş versin padişahkaya yardım balçık ey kabul etmiş padişahçanın adamlarını hem da yollamış ona yardım için kendi kardaşlarını teodoru hem dobrotiçi hem bin ayırma soldat onlar ensemişlâr cümlâ kaleleri hem kasabaları kara denizin boyunda hem zorlamışlar onları atılsınlar kantakuzendân hem da çekinsinlâr padişahçanın tarafına onun eli altına padişahça ana çok ikramlan hem çok şanlan kabul etmiş dobrotiçi evlendirmiş onu apokofkosun kızilan hem da koymuş yapmış dobrotiçi generalisim urumların üstünâ manoff yazıer açan balık bey öldü onun yerina gagauz padişahlıın tronunu kabul etti dobrotiç hem çünkü onun varmış baalantısı hem hısımlıı vizentiya grek padişahlımlan kabul etmiş monarh titlasını padişah kuvedini olmuş gagauzlarm padişahı kavarna viliatmda kavarna padişahlıında dobrotiçin padişahlıında gagauzlarin padişahlıı olmuş kuvetli dobrotiç padişah hani kabul etmiş selçukların flotasına gemilerni bültmüş hem da kaaviletmiş flotayı hem da küvetlerini pek ey dobrotiçin padişahlıında karbunaşlıların padişahla eski küçük skifiya kabul etti at dobrotça dobruca padişah dobrotiçin adına görâ dobrotiç öldüünân onun erinâ padişah oldu onun oolu ivangos yakida ivanatos ama ivangos olmuş gagauzlann oğuzların bitki sonku padişahı zerâ aziyadan geldi bayazid i osmanlı türklerin sultanı hani gagauzlarm padişahını yensedi hem da onu vasal yaptı hem da onun padişahhmı elinâ aldı ölâki gagauzlann padişahlıı hani kurulmuş mihail viii paleolog padişahtan bozulmuş heptân bayazid sultandan yaşayıp saadâ ila yakın a manoff profesörün istoriyalı yazılarından çıkarlar aşaadakı kararlar zaporojye nin eski adı sarıkamış tır burası rusların eline geçtikten sonra sarıkamış adı zaporojye olarak değiştirilmiştir sarıkamış adı güney rus çöllerinin eski sakinleri olan türklerden yadigârdır evliya çelebi seyahatnamesinde kazaklar günümüzde zaporojye olarak bilinen bölgeyi sarıkamış olarak adlandırıyordu sarıkamış özü nehri boylarında çok tehlikeli ve kamışlık bir yerdir heyhat çölü ile kıpçak çölü kırım ağzındaki ur kalesini gözümüzde canlandıralım bu çöllerin hiçbir özelliği yoktur güneş çölde doğar çölde batar bu yerleşim biriminin adı yıllarına kadar sarıkamış idi türk rus savaşında rusların eline geçti ii yekaterina zamanında devletin yeni güney sınırını korumak amacıyla sarıkamış ta bir kale yaptırılarak yılında şehrin sarıkamış olan türkçe adını aleksandrovski i ordu başkumandanı feldmaraşal alexander olitsi nin şerefine olarak değiştirildi sovyet yönetimi yılında şehrin adını bir çar generalinin adını taşıdığı gerekçesiyle pek çok geçit ve coğraf konumunu da göz önünde bulundurarak astana yani eşik anlamında zaporojye olarak değiştirdi zaporojye nin eski sarıkamış ın türk ismi taşıyan birimleri bayda adası şimdiki adı xortitsa şeher kenarı sakaydak çölü şeher dahili baburki kiskas dır atmanay begim çokrak berda utluk karatış kızılyar süt nehri taşanak çıngul çukrak kayın kulak yançura sisi kulak yuşanlı gibi çay ve nehirler türkçe adlarını koruyabilmişlerdir zaman içinde sarıkamış kazakları ifadesi de zaporojye kazakları olarak değiştirilmiştir sarıkamış adına türk coğrafyasının her bölgesinde rastlamak mümkündür volga itil boyunda çuvaşistan da yerleşim bölgesi kazakistan da kasaba güney azerbaycan da köy adları türkiye nin doğusunda büyük yerleşim bölgesi tacikistan da sarıkamış çölü türkmenistan da turan düzlüğünde kara kum çölü yakınlarında büyük sarıkamış çukuru ve özbekistan sınırında sarıkamış gölü azerbaycan da sarıkamış köyü salyan zerdab ve samuh bölgelerinde hazar denizi nde sarıkamış burnu neftçala bölgesi topraklarında gibi prof dr minehanım tekleli sarıkamış aleksandrovski zaporojye adlı yazı türk dünyası tarih kültür dergisi sayı nisan istanbul ekleyen yavuz gürler zaporojye evropada ukrayna kasabası fas berberice murakuc telaffuz murakuş tanrı nın arazi arapça el mağrib resm olarak fas krallığı berberice tageldit n murakuc arapça kuzey afrika da yaklaşık olarak milyon nüfusa ve km yüzölçümüne sahip bir ülkedir başkenti rabat ve en büyük şehri de kazablanka dır fas ın atlantik okyanusu dan cebelitarık boğazını çevreleyip akdeniz de son bulan uzun bir sahil şeridi vardır doğudan cezayir kuzeyden ispanya boğaz boyunca bir denizden bir sınır ve ceuta ile melilla adlarında iki küçük özerk şehir güneyden de mavritaniya ve batı sahra ile komşudur fas afrika birliği nin arap ligi nin büyük mağrip birliği nin frankofoni nin islam konferansı örgütü nün akdeniz diyaloğu grubunun ve g nin üyesidir olfgang amadeus mozart vena kasabasında yaşayan insannar ii bilärdilär bu yaşlı hem geniş arkalı adamı angısının annısı da geniş üzü lüzgerli hem saçları dolaşık hergün nicä da hava olsa o içerdän çıkardı onu çekärdi görmää kasabanın geniş sokaklarını gökün üzünü hep ölä nicä çekärdi muzika yazmaa hızlı adımnaardı o geçerkän bir kalenin yanından bakardı bulutlara angıları pek aşaa inmiştilär hem çabuk kayardılar göktä oyanı buyanı görärdi niçä bükülerlär lüzgerdän aaçlar nicä raatsızlıktan kuşçaazlar uçuşerlar ama kuşların baarışmasını lüzgerin uuldamasını o işitmääzdi mozart saardı bu hastalık onda çekettiydi taman ozaman açan o olduydu bilinir şannı muzikant hem kompozitor onun muzikasını hepsi sevärdi onun gözäl ötär müzikasında vardı derin duygular ii istemeklär insannar arasında olsun serbestlik birlik hem kardaşlık muzikasınnan o sevindirärdi insanı onda taman vardı çok türlü neetlär yazmaa üüsek uurda muzika bu taraftan göstermää kendi kuvedini da taman ozaman onun başına geldi bu büük bela başladı işitmemää işitmemezlik hepsinä deyni pek büük kahır ama kompozitora taa büük kahır olmuş o savaşarmış kısmetini kaybetmemää çeketmiş taa sıkı muzika yazmaa bölä o savaşarmış hastalıı üstelemää saar kompozitor hastalıına bakmayarak yazdı bir pek käämil muzika girginnik simfoniyası ama o yıl dübüdüz saar olmuş mozart insannarlan hiç lafedämääzmiş sade tabiatlan sözleşmäk ona verirmiş raatlık hem kısmet bundan sora muzika sesleri sade onun içindä büüyärmiş da o yazdı eni bir simfoniya klisä simfoniyası angısı sansın kanat verer insannara uçsunnar naturanın gözäl erlärinä o erlerä neredä işidiler derelerin su şıpırdaması kuşçaazların cıvıldaması yaamur suların şamatası çobancıın çırtma çalması geçti yıllar ama mozartin kulaklarına ömür dünnedän hiç bir dä sesçääz etişmedi bu hastalık mozarti kırmadı onun çetin harakteri bozulmadı açan o karşı gelärmiş sokaklarda avstriyanın padisahkasınnan yada başka büük zabitlärlän onnar onun önünü geçmääzmişlär ilkin yol ona verärmişlär kabararmış mı o yok o diilmiş dik diilmiş hodul adam kim halizdän sever muzikayı o yok nicä olsun hodul insan yazarmış o kim görer ani incäzanaatın yok sınırı o duyer nasıl yırak o kendi neetindän mozart incäzaanat için bütün yaşamasını verdi açan o başlaardı muzika yazmaa unudardı uyku için saymaazdı zaametini korumaazdı saalını çok kerä hastalanardı yaşardı fukaara onu bıktırardı yalnızlılık ama pek çok sevärdi başka insannarı pek inanardi ani iilik yapmaa herbir insanın canı çeker bu inanmaklar görüner onun bitki onuncu simfoniyasında bu simfoniya biter bir gimnnän sevinin geniş hem aydınnık melodiyalar öter milionnan insannar kucaklaşın teklif eder simfoniyadakı türkü çalan hor mozartin muzikasındakı ömürü bitmeyecek neçinki o hepsinä insannara pek paaliydır bu muzıkaya mozarti koydu kendi sevgilerini hem inanmasını serbestlik hem kısmetlilik için maden ocağının koruyucu ruhu şahta çahta iyesi veya urkay urhay iyesi olarak da bilinir her maden ocağı için farklı bir iye vardır bu iye insan gözüne gözükmez fakat ıslık çalar kedi gibi miyavlaması ve bebek ağlaması köpek uluması gibi sesler çıkarır çalışan işçilere yardım eder mesela maden ocağı çökeceği zaman işçilere gidin diye seslenerek onları kazadan korur türk işçilerin ukrayna rusya gibi ülkelerdemaden işçiliğine gittiklerinde dahi buralarda bu iyeye dua ederek yardım diledikleri anlatılır er erk erh kökünden türemiştir güçlük zorluk anlamlarını barındırır maden ocağı demektir türklerde gizemli yerlerdendir erge sözcüğü türkçenin bazı lehçelerinde kapı eşik veya basamak demektir korumak anlamını da taşır moğolcanın değişik lehçelerindeki ergenek erginek hergeneh ergeneg sözcükleri de bir şeyi korumaya yarayan dolap veya sandık demektir eston köklü anılmış aktyör hem aktrisalar listasi ahto haabjärv jaan haabjärv alar haak maarja haamer aino haav maire haava verner hagus uko halla priit hallap arvi hallik alide johanna halliste mati hammer rene hammer enn hango ravo hannura teet hanschmidt benno hansen kristjan hansen leopold hansen mall hansen johan hansing meelis hansing ilhelmine hansing anatoli hanson liivika hanstin heikki haravee alvi hargel jaan hargel lembit härm martin härm tiit härm viiu härm edkar härmson dmitri hartenko terje heido jaak hein valentina hein viive hein uno heinapuu kersti heinloo norbert heinloo anu heinsalu helle reet helenurm tiit helimets mare hellam hilda hellas ludmilla hellat lemba julius helsblum neeme henk ago herkül imbi herm evald hermaküla endla hermann agate hiielo siina hiievälja elfriede hilden valdur himbek mercedes hink aavo hinno aado hõimre lea holst emmy holz agnes holt vladislav horuenko ludmilla hussar merle jääger marta jaago tiina jaaksoo anna jaamets henn jaaniste margus jaanovits erich jaansoo allan jaas endel jägala peeter jakobi maarja jakobson viktor jakovlev peeter jalakas valter janno vello janson eduard järs julius järve malle järve andres järvela leontine järvepera arne järvesaar jüri järvet lemme järvi tatjana järvi ene järvis ninel järvson eike joasoo lii jõe jaak jõekallas mare jõgeva ants jõgi arli jõgi elsa jõgi julie jõgi ida johannes kalju johannson aire johanson gustav johanson jaak johanson jaan johanson rudolf jõks uku joller toomas jõõger tanel joonas ado joonas leida marie joonson janek joost triin jugapuu leida jürgens peeter jürgens milvi jürgenson juhan jürgo meta jürgo felix juhandi aleksander juhani laine juhansoo amanda juhkamson aljo juhkum aili jürissaar ain jürisson veiko jürisson elmar jürmann vello jürna aadu laabus tanel lään ants laande amanda lääne august lääne piret laanelepp aare laanemets paul laanemets ave laanoja aleksander laar ly laar adolf laas helle laas paul laasik voldemar laason lia laats väino laes lembit lahe anna laht arvo laid milvi laid tatjana laid silvia laidla ants lainevool leida laius anu lamp elsa lamp johannes lampson alma landberg lilli laoniidu alfred laos arne laos rein laos vladimir laptev tont laretei aleksander larin ly lasner jüri lass juri latko karin lätsim vaike lätt elmar lätti alice lattik amandus lattik katariina lauk erki laur hugo laur mart laur miroslav laur piret laurimaa arno lauring ants lauter jaan leemets asta lees kristel leesmend mare leet kai leete voldemar leetjärv liia leetmaa rete leetna aili leetva veera leever juta lehiste leonid lehtla magda lehtla uno leies siiri leinatamm aime leis aadu leissar johanna marie leissar mall leissar reet leissar herta lember vaadu lember eduard lemmiste urmas lennuk astrid lepa ester lepa margus lepa andres lepik iivi lepik leida lepik kadri lepp nieves lepp tõnis lepp agnes lepp kaasik leida levald tiiu levald pirjo levandi martin libene lydia liblikmann ülle lichtfeldt katre unt lidmets karl liigand oskar liigand arnold liiger eduard liiger ellen liiger albert liik edmund liim juha liira hilja liiv salme liiv senta liiv ants liivak lembit liivamägi aleksander lilbok artur lill ella lill mari lill mari liis lill pille lill aino lilla helga lilleorg tiit lilleorg valentin lind kaja lindal lisl lindau mart lindebaum artur linnamägi tõnno linnas eva linnumägi osvald lipp sergius lipp teodor lipp hella lippasaar susy lipp jakobson ly lippur ülo lodeson epp lohk toomas lõhmuste valdeko loigu uno loit anu lomp august lomp lydia loo raine loo verner loo virve loodsalu niini loona maire loorents lilian looring marje loorits ida loo talvari asta lott salme lott mae luha elmar luhats kata riina luide juhan luik milvi luik sulev luik vilma luik natalia lukaevit pille lukin ella lukk kudu johannes lükki bernhard lülle jüri lumiste olga lund lydia lust meta luts tiit luts valter luts ain lutsepp lilli lutter ago lüüdik väino luup veera luur martin maagen erika määrits anne maasik elsa maasik maie maasik õie maasik linda madis mart madiste ain mäeots paul mäeots lembit mägedi aarne mägi aleksander mägi alice mägi arvi mägi laine mägi lembo mägi maigret mägi marin mägi mikk mägi paul mägi tõnis mägi viktor mägi andres mähar kleer maibaum kaido maidla riina maidre raimu maiksar teo maiste paul maivel lembit majas vello makke tiina mälberg maarika mälksoo eva malleus hilda malling franz malmsten hugo malmsten mait malmsten rein malmsten aleksander mälton priit manavald reet mändmets heino mandri tarmo männard mai männiko maimu mardi eve maremäe anne margiste elmar maripuu enna maripuu nikolai feodor maripuu theo maripuu lehte mark ilmar märks anna markus jüri markus leo martin mare martin valli martin elmar martinson maire martinson therese masing ella masing grünberg marko matvere virve meerits aleksander meermann eva meil ellu meister aarne melts helene meltsas ludvig menning märt meos vello merimaa alfred mering mai mering triinu meriste agne merit karl merits lydia merits sepa helena merzin leonhard merzin laine mesikäpp raivo mets harald metsis kadi metsla marje metsur kaie mihkelson hans miilberg carmen mikiver mikk mikiver tõnu mikiver mart mikk tõnu mikk enno mikkelsaar olga mikk krull marina mikk murakin ilmar mikkor margus mikomägi sirje minhof peeter mirski bruno mitt helene mitt manivalde mitt oskar mitt ida möller tüür ellen mölder milvi mölder pauline mölder mari möldre hilda möldroo felix moor leida mõttus polli mõtus terese mugasto truuta muld mai murdmaa hilje murel jaan muri jaan mürk thomas mürk maret mursa raido murss anu murss põldar mati murumaa taavet mutsu armilde müür ernst eduard naaris helju nael elvi nander kaili närep heinrich nau lauri nebel eve neem kersti neem eero neemre gerd neggo veera nelus marek nepomnjati helmi nerep ilmar nerep katrin nielsen hans nieländer ellen niglas eduard niilus jüri niin aleksander niine arno niitof laura nõlvak endel nõmberg artur nõmmik enn nõmmik renee nõmmik sulev nõmmik ella nõmtak milli nõmtak rufina noor taisto noor allan noormets andres noormets eva novek elmo nüganen egon nuter rudolf nuude marta ohaka karl õigus peeter oja rein oja tõnu oja helga ojalo madis ojamaa eduard ojamets indrek ojari tiit ojasoo age oks andres oks liina olmaru rein olmaru asta olo mihkel õnnis katrin oolo margus oopkaup helmi marie oot raivo opsola ain orav aksel orav illart orav jaanus orgulas maimu orgussaar juri orlov liina orlova kalju orro ülle orusalu andres ots artur ots asta ots georg ots jori ots karl ots senta ots toomas ots kuno otsus velda otsus benita otti heino otto inge õunapuu lembit õunroos piret päär alide päärson heljo paas joonas paas reet paavel voldemar paavel linda paberit endel padrik paula padrik olaf paesüld voldemar pahkla ants pahla irina pähn maria paimre leontine päiv marie päiv ella pajo louise elisabeth pajo maimu pajusaar ester pajusoo meelis pakri herman palang voldemar paldre aivo paljasmaa arkadi pallo erna pallo mari palm bernhard palmberg merle palmiste ksenia palmre tiit palu anne paluver evelin pang maret pank voldemar panso alma papp ülo papp koidula pappel eha pärg eero pärgmäe marje parikas viktor päri harri paris dagmar parmas kai parmas aaro pärn andres pärn endel pärn katrin pärn malle pärn marie parrik leida parrol irina pärtel elmerice parts johanna maria parv enn parve raimo pass eduard pea lauri pedaja priit pedajas taavi pedriks malle peedo leida peekmann boris peensaar ao peep helend peep maret peep emma peeri marju peerna karin peetri valdo peetri salme peetson terje pennie richard peramets lembit peterson maria peterson ferdinand pettai kaljo pettai härm pihl helle pihlak ella piho ene piir olga piiroja hilda piir rosenthal athalie pilden ants piller netty pinna paul pinna signe pinna joseph pirchan astrid pirn rudolf plakk sergei podekrat inge põder julius põder lembit põder elli põder roht mirtel pohla üllar põld karl robert põlde alari põldoja olev põldoja aleksandra põldots dan põldroos priit põldroos oskar põlla nikolai põlluaas eduard põltsamaa priit põltsamaa marika poobus madli poola endel poom paul poom salme poopuu elanda porrmann tiia porss taavet poska vilma poska elena poznjak kõlar voldemar praakel margus prangel tarmo prangel aleksandra pranno anu presjärv linnar priimägi eneken priks priit prillup jaak prints august promen ain prosa valter prügi arnold pruuli hillar puhm mihkel puhm peep puis eduard pukk theodor puks hans pulst kristi pumbo mia pumbo august puna hedi pundonen jenny pungar helga purre lulo purre alice puss stamm eva püssa valdek pütsep aleksander püvi ahti puudersell ellu puudist helmi puur sirje puura väino puura uno puusaag jaan puusepp mare puusepp sergi puusepp andres puustusmaa indrek taalmaa veikko täär inna taarna nadeda taarna garmen tabor margus tabor andres tabun kai tabun marvi taggo siiri tähe rein taidla toomas taimla viktor taimre agu tali alli tali leo talimaa lydia tall asta talpsepp jullo talpsepp valentina taluma aino talvi aarne talvik leelo talvik merle talvik kadri tamberg jaak tamleht aino tamm aleksander tamm anna tamm elisabet tamm herbert tamm julius tamm kiiri tamm raivo e tamm salme tamm signe tamm tõnu tamm meeta tammaikarin tammaru peeter tammearu leili tammel alli tammemets paul tammeveski kalev tammin august tammisaar diana tammisto meeli tammu aasa tammur ilmar tammur indrek tamre elo tamul kadi taniloo linda tanni jaan tappel martin taras eero tari villu tari ludmilla tarm lia tarmo ruut tarmo maria tarre marta tarto harry tarvo merike tatsi jaan tätte ellen tauden tiina tauraite urve tauts anna techner hugo techner aleksander teder hella teder ross teder lii tedre peeter tedre eido tee kalju tee kristi teemusk külli teetamm aleksander teetsov olly teetsov harry teffel liina tennosaar triin tenso tõnu tepandi taavi teplenkov virve tepp sulev teppart alfred teras erika tetzky ida thomson aino tigane eva tihane klaudia tiidus elsa tiitsman piia tiitus juta tikandt tiina tikk friedrich tilk silvia tilk ella timmer eduard tinn olev tinn ülle tinn juta tints oleg titov asta tofer valdur tohera ants toiger aare toikka anni toi puskar eduard toman felix tomberg kärt tomingas aivar tommingas mare tommingas harald tomson jaan tomson toomas tondu tiina tõnis taavi tõnisson epp tõniste juhan tõnopa annika tõnuri ann ester toom helgi toom kaarel toom taimo toomast magda toome mart toome jaan tooming ilmar toomla sirje toomla harriet toompere hendrik toompere hendrik toompere juunior maie toompere ülle toompuu linda toomsalu enn toona liki toona reeda toots evald tordik heino torga erika torger august torim olga torokoff tiideberg august torop regina tõko tiit tralla raivo trass jüri trei lee trei malle treial agnes treier karl triipus aleksander harald trilljärv elmar trink mait trink aida truu hilda truu mai truupõld valdo truve linda tubin kadri tudre lo tui tambet tuisk voldemar tuisk andres tukk ülle tundla eduard turban fausti turban anna turp eduard türk maria türk anne türnpu triin tüvi ruuben tuudur vello tuulik anne tuuling margus tuuling guido tuvi altay dilleri türk dilleri mongol dilleri tungus dilleri yapon dilleri koreya dilleri aynu dilini içinä alan bir dil aylesidir ancak koreya dilleri yapon dilleri hem aynu dili kesin diildir bazı dil bilgiçläri bu dil aylesinin geçerliliini kabul etmêr ancak son eklärin olması cümnedäki sıralama hem dillerin dilbilişsäl olarak cinstä ayrılmaa olmaması gibi noktalar bu dil aylesini desteklêr altay dilleri adını mongoliya daki altay daalarından almıştır çünkü bu dillerin ilk olarak mongoliya daki altay daalarından ortaya çıktıı hem ilk olarak altay daalarının poyrazında olan sibir bölgesindä ya da sibir bölgesinin daha poyrazında laf edildii düşünülêêr altay dilleri ural dilleri ile çok yakın akrabadır bundan dolayı bu iki dil aylesi ural altay dil aylesi adında birläştirilmiştir türk dilleri mongol dilleri hem tungus dillerinin kesin olarak hısım olduu hem aynı dil aylesindän olduu biliner ancak yapon dilleri koreya dilleri hem aynu dilinin altay dillerine ait olduu kesin diildir hotcat vikipedi sayfalarına kolaylıkla kategori eklemesi bu kategorileri değiştirmesi ve çıkarmasına yardımcı olan bir javascript betiğidir otomatik tamamlama kolaylığıyla mevcut kategorileri öneren liste özelliğine de sahiptir tr ikipedia da kullanılan sürüm üzerinde bulunan hotcat betiğinin değiştirilmiş sürümüdür kurulumu türlü yapabilirsiniz hotcat importscript kullanıcı e thp hotcat js normalde hotcat değişikliğinizi otomatik olarak kaydetmektedir ancak bazen doğrulama amacıyla değişiklik kutusunu kontrol etmek ve sayfayı kendiniz kaydetmek isteyebilirsiniz sadece tamam düğmesine basmak yerine değiştirici tuşa basarken tamama basın değiştirici tuş indos bilgisayarlarında ctrl apple bilgisayarlarda ise alt tuşudur ayrıca ve modern görünüm ile de birlikte test edilmiş ve sorunsuz çalıştığı doğrulanmıştır betiği kullanıyorsanız isterseniz kullanıcı sayfanıza şablonunu yerleştirebilir veya şablonu da kullanabilirsiniz bu kod sayfanızda aşağıdaki şekilde görünecektir babil şablonları vikipedi kullanıcılarının konuşabildiği dilleri yaş burç zevkler ideolojiler gibi şahsi bilgilerini belirtmek için oluşturulmuş şablonlardır başlangıçta sadece kullanıcıların dillerini kapsayan şablonların kullanım alanı zamanla genişlemiş sigara kullanımından müzik tercihlerine kadar birçok konuyu kapsayan yüzlerce değişik şablon oluşturulmuştur bu şablonlar kullanıcıların birbirlerini daha iyi tanımasına ve esprili şablonlarla günün stresini atmalarına yardımcı olur babil şablonlarının kullanımı tamamen tercihe bağlıdır ilk olarak ve için hazırlanmış diğer ikilerde de işe yarayacağı anlaşılmış ve aynı sistem oluşturulmuştur babil kulesi ibranice migdal bavel tevrat ta kur an da ve dünyanın birçok bölgesinde yerel efsanelerde bahsi geçen tanrıya ulaşmak için inşa edildiğine inanılan bir kuledir tanah ve eski ahit hemen hemen aynı olduğu için yahudilik te ve hristiyanlık ta babil bahsi aynıdır babil kulesinden tevrat ın yaratılış tekvin kısmında bahsedilir efsaneye göre tanrı kendisine ulaşmaya çalışan insanların kendini beğenmişliğine kızar ve o zamana kadar aynı dili konuşmakta olan insanların dillerini karıştırarak birbirlerini anlamalarını engeller babil kulesi nin yıkılışı tevrat ta anlatılmaz ancak jubilees veya leptogenesis olarak bilinen yahudi belgelerinde anlatılır ismi verilmemekle beraber kur an da babil kulesi ne benzer bir kuleden bahsedilir hikaye tevrat taki ile benzer olmasına rağmen babil de değil musa nın yaşadığı dönemde mısır da geçer firavun haman a kendisine kilden bir kule inşa etmesini çıkıp musa nın tanrısına bakacağını söyler babilden yakut el hamavi nin yazmalarında ve lisan el arab da bahsedilir öyküye göre tüm insanlar rüzgarın önüne katılarak bir yerde toplanırlar buraya sonradan babil denir babil de insanlara allah tarafından değişik lisanlar tahsis edilir ve yeniden rüzgarla geldikleri yerlere dağıtılırlar dini bir bakış açısıyla bu öyküler insanın kusurluluğunu tanrının kusursuzluğu ile kıyaslamak ve dünyadaki yüzlerce dilin kökenini açıklamak amacıyla kullanılmaktadır yanyana yüzlerce şablon eklenebilir bunun sonucunda kullanıcının babil kulesi de metrelerce yükseklikte olacaktır anadili türkçe tr olan ve orta seviyede ingilizce en bilen bir kullanıcı kullanıcı sayfasında şu şablonu kullanabilir yukarıdaki şablonun kullanımı sonucu ortaya sağdaki tablo çıkar eğer kullanıcı ingilizce yi akıcı konuşabilseydi şeklinde bir şablonu kullanması gerekirdi eğer kullanıcı ingilizce yi anadili olan türkçe ye yakın bir seviyede kullanabilseydi şeklinde bir şablonu kullanması gerekirdi ankara da yaşayan evli ve ikizler burcu olan bir kullanıcı şöyle bir şablon kullanabilir yukarıdaki şablonun kullanımı sonucu ortaya sağdaki tablo çıkar aşağıda vikipedi de kullanılan dil şablonlarının alfabetik bir listesini bulabilirsiniz vikipedi de henüz bulunmayan dil şablonları diğer vikipedilerden kopyalanabilir babil kulesi ibranice migdal bavel tevrat ta kur an da ve dünyanın birçok bölgesinde yerel efsanelerde bahsi geçen tanrı ya ulaşmak için inşa edilen kule akadca bb il sözcüğü tanrı nın kapısı demektir sümercede aynı anlama gelen sözcük kadingirradır eski ahit te babil sözcüğü babel şeklindedir bu kelime ibranice bavel kelimesinden gelir ve eski ahit te kargaşa karışıklık şeklinde açıklanır dünyanın yedi harikasından biri sayılan ve babil in asma bahçeleri içinde bulunan babil kulesi tanrı marduk adına yapılmıştır sümerliler yükseklere taparlar ve yer ile göğü bağlayan kutsal bir ağacın varlığına da inanırlardı sümerliler yeri göğe bağlayan bu ağacı temsil eden ve tanrıdağı dedikleri kuleyi zamanımızdan yıl kadar önce yapmışlardır kule temelde metre genişlikte ve metre yüksekliğe sahip katlı bir bina idi kulenin çevresinde rahip sarayları ambarlar konuk odaları tanrı marduk adına yapılmış bir diğer tapınak olan esagila ya giden aslanlı geçit ve dini tören yolu vardı babil i işgal eden tikulti ninurta sargon sanherip ve asurbanipal kuleyi yıkmışlardı babil kralları nabopollasor ve nabukadnasor ise yeniden yaptılar ancak m ö da babil i fetheden pers kralı xerkes kuleyi yıktıktan sonra tekrar onaran olmadı yalnız büyük iskender babil e geldiğinde harap haldeki kuleye hayran kalmış ve onu eski haline getirmeye karar vermişti bu sebeple kişiyi iki ay boyunca çalıştırarak molozları temizletti fakat büyük iskender ölünce kulenin onarımından vazgeçildi kur an da babil şehrinden bakara suresi ayette bahsedilir harut ve marut isimli iki melek insanları sihirle imtihan etmek için allah tarafından babil e gönderilirler süleyman ın hükümranlığı hakkında onlar şeytanların uydurup söylediklerine tâbi oldular halbuki süleyman büyü yapıp kâfir olmadı lâkin şeytanlar kâfir oldular çünkü insanlara sihri ve babil de hârut ile mârut isimli iki meleğe indirileni öğretiyorlardı halbuki o iki melek herkese biz ancak imtihan için gönderildik sakın yanlış inanıp da kâfir olmayasınız demeden hiç kimseye sihir ilmini öğretmezlerdi onlar o iki melekten karı ile koca arasını açacak şeyleri öğreniyorlardı oysa büyücüler allah ın izni olmadan hiç kimseye zarar veremezler onlar kendilerine fayda vereni değil de zarar vereni öğrenirler tanah ve eski ahit hemen hemen aynı olduğu için her iki dinde babil bahsi aynıdır babil kulesinden tevrat ın yaratılış tekvin kısmında bahsedilir nuh un oğulları büyük tufan dan sonra sinar sümer da yerleşmiş burada bir şehir ve göklere yükselen bir kule yapmak istemişlerdir efsaneye göre tanrı kendisine ulaşmaya çalışan insanların kendini beğenmişliğine kızar ve o zamana kadar aynı dili konuşmakta olan insanların dillerini karıştırarak birbirlerini anlamalarını engeller kulenin yıkılışı tevrat ta anlatılmaz ancak jubilees veya leptogenesis olarak bilinen yahudi belgelerinde anlatılır dini bir bakış açısıyla bu öykü sıklıkla insanın kusurluluğunu tanrının kusursuzluğu ile kıyaslamak ve dünyadaki yüzlerce dilin kökenini açıklamak amacıyla kullanılır kuran anlatımında musa firavun karun haman ve kerpiçten yapılan bir kule aynı hikâyenin içinde buluşturmaktadır farklı coğrafya ve tarihsel dilimlere ait bu unsurların uyumunu sağlamak amacıyla bazı yorumcular bahsedilen yapının piramit olabileceğini söyleseler de mısır piramitlerinin ne mimarisi kuleye benzer ne de inşaat malzemesi kur anda bahsedildiği gibi kilden değildir hikâye tevrat taki ile benzer olmasına rağmen babil de değil musa nın yaşadığı dönemde mısır da geçer firavun haman a kendisine kilden bir kule inşa etmesini çıkıp musa nın tanrısına bakacağını söyler babilden yakut el hamavi nin yazmalarında ve lisan el arab da bahsedilir öyküye göre tüm insanlar rüzgârın önüne katılarak bir yerde toplanırlar buraya sonradan babil denir babil de insanlara allah tarafından değişik lisanlar tahsis edilir ve yeniden rüzgârla geldikleri yerlere dağıtılırlar büük ayın dä saat raametli oldu anılmış gagauz resimcisi pötr nikolaeviç vlah pötr nikolaeviç vlah aramızdan gittti yavaşıcık birisinnän çekişmeyip birisini gücendirmeyip birisinä kötü laf sölämeyip birisini azarlamayıp fıkaarlık içindä ama hodulluklan gitti son yıllarıda o yaşadı sadä o pensiyacaa ani çalışmasınnan kazandı kvartiracıı yıldan zeedä yısıdılmazdı ona ekmää dä para etişmärdi sadä var nicä şaşmaa ona nicä saburlan o dayanardı bu yoksullaa yaratmaları için kiyadını çıkarmaa deyni o sattı kendi yaratmak masterskayasını pötr nikolaeviç vlah ci yıldan beeri gagauz devletliin temelindä durardı herzaman büük politika aktivlii gösterärdi gagauz halkın herbir syezdında pay aldı o ilk gagauz bayraanın canavar kafalı horozçuklan donaklı bayrak avtorlarından birisi o bayraa gagauzlar seftä kaldırdılar komratta sankţiyasız mitingta cu yılın canavar ayın da pötr nikolaeviç vlah duudu komratta ci yılda başardı ci komrat şkolasını da bitirdi repin adına kişinev resimcilik uçilişçasını cı yıldan beeri çeşitli erli hem halklararası sergilerdä pay aldı andrey yuvarlak duudu cü yılda komrat kasabasında cü yılda başarda kişinövdakı i repin adına resimcilik uçilişçesini gagauziya resimcilerin milli birliin azası kırım ayın da komrat atatürk bibliotekasında olan toplantıda kutladılar anılmış gagauz resimcisini andrey yuvarlakı kutlamaa vardı neylän bibliotekada canabisinin resim sergisi açılardı hem taman bu günnerdä onun resimcilik uurunda yaratmak çalışmaların cı yıldönümü tamamnanêr bibliotekanın sergi salonu insandan taşardı toplantıyı komrat atatürk bibliotekasın direktoru vasilisa tanasoglu açtı sora biri biri ardı söz alıp yubilärı kutladılar kişinöv tika ofisin koordinatoru atilla cem karamollaoğlu gagauziya resimcilerin milli birliin azaları gagauziya kultura upravleniyasını zaametçileri poet hem ana sözü gazetanın redaktoru todur zanet yubilärın dostları yakınnarı hem senselesi komrat primariyasının sovetnii ivan trinka baaldı andrey yuvarlaka şiridi angısında yazılıydı taa sora açan kutlama konuşmaları sonuna varmaa yakındılar toplantıya geldilär büük musaafirlär moldovada türkiye büükelçisi ahmet ferit ülker eşinnän hem gagauziyanın öndercileri onnar da kutladılar yubilärı hem gagauziyanın başkanı mihail formuzal okudu kendi emirini angısına görä andrey yuvarlaka adı verildi bütün bu kutlamalardan hem konuşmalardan sora bibliotekaya gelennerin kolaylıı oldu tanışsınnan resimcinin sergisinän dä sergidä hepsi janralar angılarında yaradêr andrey yuvarlak vardılar kilimcilik grafika yaalı boya hem akvarel insanın saalıı için aşaadaki teksti insanın saalı için okuyun onun içindeliini sıradan annadın söläyin neyä üüreder sizi bu tekst onun teması öz fikiri hem stili angısıydır bu tekstin soruş duygulu hem şaşma cümlelerini bulup ayırı okuyun yannışlık peydalanmaa odesa kasabasında var institut insanın gözlerini ilaçlamaa deyni instituta koyulmuş akademik vladimir petroviç filavotun adı adamın başına büük bela geldi onun gözün ortasında bir tombarlak biyazçık peydalandı o biyaz lekecik başladı taa büük olmaa sora göz akına etişti adam kör oldu çok yıllar çok insannar zeet çekärdilär bu hastalıktan kör kalıp ilaç bulamaazdılar kendinä bütün yaşamasında kör gezärdilär hastalık sayılardı ilaçlanmaz ona ilaç yoktu ama neçin sorardı student medik v filatov neçin yok nicä insan gözünnän görsün açan onun bütünnä göz aparatı saa kaler sade gözün önünkü kojacıına biyazçık düşer bu problemayı aaraştırıp çözmää savaşarkan vladimir petroviç filatov yaptı çıkış ani bölä hastalara lääzım yapmaa operațiya ilktän görüner ani bu iş pek kolaydır kesip çıkarmaa biyazçıı onun erinä koymaa bir kıymıcak incä dericik saa gözlerdän da hasta genä çekedecek görmää ama lääzım oldu çok türlü çalışmaa hem zor işlemää çok türlü eksperiment yapmaa da eniycesinä çok insan alıştırmaa sade ozaman onu başladılar inanmaa sade ozaman onu çekettilär metetmää olurdu yannışlıklar da ama o gösterirdi kendi çetin harakterini kendi neetindän atılmazdı büük sevinmeliklär kaplaardı onun üreeni açan operațiyadan sora hasta genä başlaardı görmää açan yapılmış operațiyadan sora çok vakıda kör kalan insan genä başleer görmää bu aydınnık dünneyi doktora bundan taa büük sevinmelik yoktur adam karannıktan çıksın da genä insannarı yaşamayı görsün siiretsin bu verer büük hoşluk raatlık doktora göz alıştırıcısına yazardı v p filatov sora çok yıllar sıravardı v p filatov çok türlü göz operațiyalarını yaptı hastaların çoyuna o dünnä görmesini baaşladı onda ilaçlanmaa deyni odesaya başladılar gelmää hastalar moldovadan ukraynadan rusiyadan hem başka memleketlerdän bütün dünnä v p filatovun şannı işlerini üürendi v p filatov üzlärlän başka spețialist hazırladı göz hastalıklarını alıştırmaa deyni başka kasabalardan odesaya gelärdilär doktorlar bilim izmetçileri filatovlan barabar işlemää deyni filatovun operațiyaları yardım ettilär binnärlän insannara karannıktan çıkmaa genä günün şafklarını görmää zebra afrika da yaban beygiriydir afrikanın uçsuz kenarsız kırlarında kaç kaçınerlar zebraların büük sürüleri zebra ev beygirlerinä benzeyän bir hayvandır ama onun derisini birkimsey sansın maasuz boyamış kara hem açık biyaz boyalarlan angıları kayış gibi sarerlar onun herersini sırtını şkembesini ensesini bacaklarını kafasını kuyruunu bölä gözäl kayışçıklar başka hayvannarda yok hiç birisindädä zebra bir gözäl kaavi hem kırnak hayvandır o kirli hiç gezmeer çok kerä var nicä görmää ne türlü zebralar biri birini pakleerlar uunara karkalarınnan omuzlarınnan elelerinnän böläydir onnarın yıkanması bu türlü yıkanmak taa sık oler zebraların aylesindä yıkanmak yardım eder zebraların aylesini bireri toplamaa ayledä dostçasına yaşamaa eerayledä yoksa kim paklasın tozları yada çetkalasın onnarı ozaman zebra yuvarlaner toz içindä sora uunup bir aacın kökünä silkiner paklaner zebranın var gür sık büüyän eleleri zebraların sürüsü pek çoktur kimi sürülerdä olur olsun beş üzdän zeedä hayvan kırlarda onnarın kaçınmasından kırmızı toz pek yukarı gökä dooru kalker da bu ufak tozçaazlar pek yıraktan görüner zebraların hızlı kaçınmasından ölä büük gürültü işidiler sansın gök gürüldeer açan sa zebraların sürüsü razgeler bir otlu erä onnarın kaçması yavaşıyer sora da durguner iiri hem kaavidişlerlän zebralar kuru otları erdän çekip yavaşıyer sora da durguner iiri hem kaavidişlerlän zebralar kuru otları erdän çekip çıkarıp iyerlär zebralar pek kuşku otleerlar otlayarak seslenerlär soluu lüzgerikokerkar kimärkerä ansızdan onnarın kulaklarına lüzgärgetirerneredänsä aslanın ulumasını bu ulumayı zebralar pek ii bilerlär tanıyerlar osaat otlar aazlarındaonnardikerlär kulaklarını biraz seslenip dooruderlar kafalarını o tarafa neredän bu duşmanınulumaşıişidiler annayıp ani bu sefer aslan pek yıraktabuluner zebralar genäraat raat çekederlär otlamaa açanüülenä dooru sıcaan kızgınnıı kalker zebraların sürüsü genä yolları aler bu sefer sürü başleeraaramaa geniş dereyi angısının suyu serinnikverer bulup dereyi onnar duruklanerlär suyun kenarında birdän girmeerlär su içmää korkeerlar su içindä olmasın krokodil ama susuzluk üsteleer korkuyu ilkin girerlär suya en korkmazlar sora onnarın ardına hızlaner suya sürünün kalan hayvannarı da içip doyunca suuk su sürü genä döner kır uvasına zebraların yaşaması dolu korkuylan aslannar kaplannar kuduz köpeklärheredaonnarı kolleerlar tutmaa kimärkerä bu duşmannarsürüdän geerikalannarıtuterlar onnarı yıkıp paraleerlar yaanısınıiyerlär bir zebrada var nicä olsun kilayaanı zebra pek hızlı kaçer onun kaçmak hızlılıı kilometra bir saatta ama kimärkerä bu hızlı kaçmakta onnara yardım etmeer zebraların duşmannarısaklanerlargümeläriçindä da ansızdan tutabilerlär bu hayvannarın birisini yada birkaçını krokodillärdä saklanıp derelerin bataklı sularında bekleerlär zebraları gelsinnär su içmää da ozamantuterlaronnarın kimisini gecä zebralar uyuyerlar ama onnarın var kendi bekçileri angılarıuyumeerlar seslenerlärherbir fışırtıya açan bekçilärduyerlar ani duşmanın biri onnarayaklaşer onnaruyandırerlar sürüyü da sürü bu erdänbaşleerkaçmaa çok keräolerölä ki ihtiar yada hasta zebralar hızlı kaçameerlar da geeri kalerlar ozaman sürü duruklaner biraz da bekleer geerikalannarı etişsinnär deyni zebralar pek koruyerlaraylelerini açan leopardlar yada aslannar sürüdän ayırderlar bir zebra aylesi aylenin başı bir erkek zebra yalnız çıker duşmannara karşı onnarıdurgutmaasavaşer yatıp duşmanı tuter sora dalayıp eräurer buumaaaçalışeraylesiyıraa kaçsın deyni açansa dişi zebrada kuliduuer o birkaç gün başka zebraları kendi yanına hiç sokultmeer küçük kulicik sade onun memelerinä südünä hem sesinä alışsın deyni küçük kulicik böläüürener tanımaa da kalaba sürüdä tez buler kendi anasını şaşırmeerbaşkasınnan pek meraklıydır ani zebraların kulileri duuerlar kırmızı hem biyaz boyada kırmızı boyada geniş çizgilärsarerlarkuliyi doz dolay sora büüdüynän bu kırmızılar kara olerlar çok kerä büük sürülerdäher birayledänkulilär bireri toplanıp barabar kaçınerlar yarışerlar biri birinnan onnar kimärkerä oyneerlar avcı oyunnarını kooleerlar yabancı kuşlarını kelemä sıçannarını kulilerin büük kara gözçeezleri kırmızı yalabık arkacıkları pek gözäl görünerlär te onnara kim geler zebraların sürülerini siiretmää bugünkü günnerdä nicädäevel afrikanın kırlarında oyanı buyanı kaçınerlar serbestlii sevän hem pek gözäl zebra hayvannarı gördüünänonnarı yok nicäsevinmeyäsin yada şaşmayasın çingenäyka o yılın olduydu bir erken yaz havalar dururdu serin ama olurdu sıcak günnär da açan yakışırdı gezmää yalnaak aylak insannar çıkırdılar küüdän da sevinirdilär güneşli havalara hem eni çaarılmadık kalabalaa ani gelmişti bizim küüyümüzä bän seftä gördüüdüm bölä çingenä kalabalıı da başka uşaklarlan bilä yaklaşıp by fasıl insannara saatlarlan bakardım onnara erleşmişti onnar ayrıca bizim küülü insannardan kolvermiştilär bir beygirli iki beygerli taligaları da sade beygirleri kenara otlasınnar şatranın taligasında vardı onnarın tertipleri çekiçlär örslär kerpidennär körüklär läzım olduynan çilingirlik yapmaa üflärdilär körükleri cangırdadardılar çekiçlerini bizä da küülü uşaklara pek meraklıyadı ne yapêr onnar ama tezdä biz bıkardık da sauşurduk evlerimizä kalardı çingenä uşakları sıcaklarda yarı giimni onnar çıkardılar kenara kaçınırdılar düüşürdülär üülendän sora kenarda kalırdı sade uşaklar kendi oyunnarınnan dartışmalarınnan çingenäycä baarışmalarınnan çingenäykalar karılar yamalı rubalarlan ellerindä türlü sülüklärlän gidärdilär küü içindä da orada fal atıp insanara onnarın geleceyini sölärdilär en meraklıydı sıcak günnerdä çingenäykalar dilenciykalar hem falcıykalar ortalıkta kalırdı bir ihtär babu ani otururdu geni çit eteklän sarılı beldän babu gecesi da gündüzü da pek pek kalkmazdı erindän etekleri altından oyanda buyanda şılardı babunun kesilmedik kirli tırnakları boyu babunun pek belli diyldi tuyannıktan bütün oturuşu benzärdi bir daanık eski samannaa suratı çingenäykanın buruşuktu benizi tütündän hem yaşlardan soluktu ama belliydi evelki gençlik yakışıklıı saçları bozdu kıvrıcık hem sıktılar püsküllü çember başında diildi baalı ama atılıydı tepesinä ötää beeri sansın onu lüzgär başından alaceydı çemberin altından şılayıp görünürdü kulaklarında iki büük alkalar altın küpeleri esmer enseleri görünürdü ani terlemiti sanki kim ne türlü ilerdä çalışmıştır birkaç dizi boncuk asılıydı boynusunda onnar babunun gözelliini tamamnardılar aazında da hiç sünmäzdi lülesi onu diitirärdi dudaktan dudaa dilinnän ellersiz atardı bu aurdundan öbürünä tütünü üfleyeräk nicä bacalıktan ihtär çingenäyka otururdu atelik ucunda nicä bir bekçi elindä vardı bir uzun sopa lülesini koyup bir tarafa sopaylan deärdi ateşi kızıştırıp yalınını babu oynardı iilenirdi ateşlän onun iilenmesinä pek meraklıydı çingenä uşakları ani yakında oynardılar babuya da yalnızlıktan uslu durulmazdı o bakardı uşakları üflärdi lülesini karıştırırdı ateşini açan ateş yavaşırdı uşaklar da sarardılar babuyu er taraftan savaşırdılar itirmää biri birini oynardılar gülärdilär ama babu yapardı kendini ani hiç duymêêr bunnarı taa sonunda sansın uyuklardı gözlerini kapayıp kafasını iildip kaldırırdı maana horuldardı çünkü uyêêr halizdän sa o hiç uyumazdı göz boyacılık için babu ikidä birdä aldatmaa dolayında publikayı deyni sopaylan dürtärdi ateşi sansınar ki o uyumêêr şalver babu savaşırdı aldatsın uşakları ölä ani birisinä kaptırsın kızgın sopaylan da olsun gülmää bu türlü o birkaç kerä hızlandı yakmaa oyuncuları sopasınnan ama onnar kaçardılar nicä yanık bir tarafa babuya yakın kalardılar en küçüklär en ahmaklar babu birini yakamazdı ölä nicä o istärdi uaklar gülärdilär ani babu etimeer onnarı kaçınırdılar onun dolayında bölä çingenelik barışmasınan babu artık bıkardı da yapardı kendini ani hiç onnara bakmêêr düşünürdü nası taa aldadıp oynasın taa bu şımarıklarlan bulup bir ufak topaç atardı onnarın tarafına küçük çingeneciklär gidärdilär iraa babudan şatralarına kendi palatkalarına ihtär babu kalırdı biraz taa raat ama irakta büük şatracıların işlerindä iidilirdi çekiç nacak körük örs sesleri avşam üstü toplanırdı küüdän şatralarına falcıykalar dilencilär biri birinä annadırdılar kimi aldattılar kimdän hırpaladılar şatralarda geç vakıdadan işidilirdi seslär sanırdık ani bu çingenelär çok vakıt yaşayaceklar bizim küüyün kenarında ama işlemiş onnarın gezici tabeetleri bir sabaa hiç kimsey duymadı nasıl toplanmış gezeklär ükletmilär neyi var kendi taligalarına da çiyşi yolundan gitmişlär belli diyl angı taraflara bizim insannar gagauzlar çiftçilär büük kafadarlık hem alış verişlik yapmadılar çingenelärlän onnarın arasında kavga düüş ta olmadı hepsi lafedärdilär küü içindä ani bu huluz gezek millet karışmadı küülülärlän hırsızlık yapmadı hem başka zararlık onnarın yaşaması bulut gibi geldi yabancılıktan gösterdi kendi yaşamasını nicä var da taa tez çıktı küülülerin aklından sade kimi erdä taa büün da kaldı ayın laflar kirliysin çingenä gibi alversin çingenä gibi kalın üzlüysün çingenä gibi olmayın çingenä gibi kalanı hepsi gidärdi kendiycä nikolay baboglu çoçuk hem kaplan bu iş indiyada oldu bir çocuk çobandı da gittiydi djungli daayına inekleri otlatmaa çobancık brakıp inek sürüsünü bir dereciin boyunda otlasın kendisi bütün gün dereciktä balık tuttu avşamnän çocuk başladı toplamaa inekleri bir inek yoktu çocuk aaradı bu inää birkaç saat ama bulamadı da pek korktu ama taa aaramaa onu yoktu nicä başladıcaan aaramaa kayıp inää kalan ineklär taa o moment daalışardılar çocuk kararladı götürsün sürüyü küüyä orada o haydadı inekleri insannarın aullarına kimseyä sölämeyip kayıp inek için tezicik döndü djungli daayına aaramaa kaybelmiş inää başladı karannık olmaa daayın içindä taa da görünmääzdi ama çocuk hep aarardı hep gidärdi ba oyanı ba buyanı bölä aarayarak o kendi da annayamadı nasıl etişti daayın bir orta erinä neredä vardı bir küçük meydancık olduydu dübüdüz karannık neredänsä başladı işidilmää canavar uluması çobancık taa da korktu çok düşündü ne yapsın da aklı verdi pinsin bir balaban aaca da orada gecelesin ölä dä yaptı pinip aacın tepesinä yorgun çocuk osaat uyudu gecenin bir vakıdında aaç ansızdan başladı sallanmaa çocuk uyandı o baktı aşaa da onun karardı gözleri korkudan aaçın altında dururdu bir büük kaplan angısı şafklı gözlerinnän bakardı uz ona dooru geçti birkaç saat ama kaplan gitmääzdi o bezbelli istemääzdi kurbanını kaybetmää kaplan ulumaa başladı yukarı atlamaa çekettiydi savaşardı tutunmaa çocucaan ayaklarından çobancık aalaardı baarınardı o görärdi ani kaplan tezdä atlayıp var nicä tutunsun ondan da çeksin onu aşaa aydınandı çocuk sandı ani kaplan gidecek ama kaplan bütün gün yattı aacın altında çocuk zeetlenırdi aacın üstündä pek acıkmıştı ama korkudan onun aaçlı hem susuzluu geçärdi kaplan sa bakardı derecää dooru çoçuk kararladı inip aaçtan kaçmaa açan kaplan su içmää gidecek ama o etiştirämedi çabuk su içip kaplan geeri döndü sora ölä üüsek seslän anırdı ölä yukarı atladı ani çocuk artık dübüdüz benizini kaybetti titiremää başladı geçti bölä bu gün geçti taa bir gecä geldi ikinci gün aaçlıktan susuzluktan çocuun kafası dönmää başladı ansızdan kısmetinä bezbelli çocuun aklısına geldi bölä bir fikir angısı onu kurtardı o tırmandı aaçın taa tepesinä çıkardı gölmeeni da başladı saurtmaa onun kafasının üstündä o istäärdi ki birkisey görsün onu bu aaçın tepesindä da ölä kurtulsun bakına bakına çoçuk ansızdan büük sevinmeliklän baarmaa başladı birdän birä onun aaçlıı hem susuzluu geçti o gördü ani dereciin boyunda durardılar insannar da bakardılar onun saurulan gölmeenä onnar düşünärdilär ne aarer bu çocuk aacın tepesindä çocuk kararladı insannara haber vermää ani aacın altında büük bela var o baardı korunun aacın altıda kaplan durer insannar işittilär onu onnarın birkaçı aldılar tüfeklerini yavaşıcık yaklaştılar bu aacın altına kaplan sade yukaru bakardı yaklaşan insannarı göräbilämedi avcının birisi keezleyip tüfää patlattı kaplan erä yıkıldı çobancık kurtuldu o sevineräk aaçtan indi insannarın arasında o gördü kaybedilmiş inään saabisini çocuk aalamaa başladı da annattı hepsini ne oldu onunnan brä ahmaksın dedi avcıların birisi bu inek taa avşam kendisi evä geldi aşık veysel aşık veysel anmasına ozannar buluşması kirez ayın iyün günnerindä türkiyenin hacıbektaş kasabasının hacı bektaş veli kultura dernää tarafından hazırlanılan aşık veysel anısına halklararası halk ozannarı hacıbektaş buluşması oldu okuycularımıza aşıklama aşık ozan saz musıka tertibindä çalan hem türkü söleyän halk poetı buluşmanın birinci günündä musaafirleri tanıştırdılar hacıbektaş kasabasının kultura hem istoriylı erlerinnän onnarın arasında hacı bektaşın hem istoriyada başka anılmış bektaşlıların mezarlarında saygıylan durmak hem dualar yapıldı sora hacıbektaşı hem hacıbektaşlıları annadan muzey gezildi lääzım urgulamaa ani bu erlär unesco tarafından dünnää varlıı olarak tanınêr hem korunêr bu tanışmaklardan sora buluşmanın ofiţial açılışı oldu türkiye respublikasının gimnasından sora açılış sözünü yaptı hacı bektaş veli kultura dernää başkanı nafiz ünlüyurt sora protokol konuşmalarını yaptılar tika başkanı serdar çam prof dr hayrettin ivgin hacıbektaş kasabanın primarı musaafirlär maasuz bu yortu için aşık veysel anmasına şiir konkursu yapılmış açılış programasında konkursta enseyennerä ödül verildi bundan sora da salonda bulunannarı aşırıdan gelän musaafirlärlän tanıştırdılar açılışın sonunda aşık veysel için bir dokumental film gösterildi avşam üstü büük programa başladı da taa gecä yarısınadan sürttü programaya görä aşıklarlan bilä hor da türküleri çaldı sora ozannarın solaları başladı hem aşırıdan gelän poetlar gülaye şinixli hem könül maarif ızı bayramova azerbaycan sazda çaldı nevid musmir irak zeynel beksaç kosova dr ismet zaatov hem resul khalilov krım ukrayna todur zanet gagauziya moldova respublikası hem rustamjon jabbarov özbekistan kendi peetlerini okudular ertesi günü ozannarın arasında yarışma oldu buluşmanın kultura programasına görä aşırıdan musaafirlerä deyni kapadokiya mara içindä kliselerinä hem beşiktaşta çilehane mezar hem aşıklara anmak taşları kompleksına gezi yapıldı ion borisoviç bass büük artist raametli oldu ion bass baba marta ayın dä moldovanın halk artisti büük hem anılmış türkücüsü ion borisoviç bass raametli oldu estrada artisti olarak başlayıp o büük hem anılmış halk türkücüsü oldu ion bass moldovayı devlettä gösterdi onu repertuarında moldovan gagauz bulgar türk azerbaycan grek alban h b dillerdä türkülär vardı bu üzerä da hepsi halklar sayardılar onu kendilerinin gagauzlar gagauzların bulgarlar bulgarların moldovannar moldovannarın herbir halk onun için kendi sözünü söleyecek biz sa var nicä hem lääzım söleyelim onu ani ion bass gagauz türkülerini dünneyä tanıdan ilk artisttir o bulup çıkarardı insan arasına gagauz halk türkülerini o bulup melodiyaları yazdırardı gagauz poetlarına o melodiyalara türkü o brakıp kişinövda işini geldi düz ava ansablisinä onu kaaviletmää deyni o zaametini saymadaan üüredärdi genç artistleri türkü çalmaa ion bass gibi talantlı bir türkücü tarafımızda taa yoktur o bir türküyü çalarkana cancaazının bir parçasını koyardı orayı o üzerä dä o türkülär daymalarda aramızda kaldılar o türküleri herbir küüdä çalêrlar bitki vakıtlar o zoor yaşardı hastaydı eni sistemaya uyamadı ondan da bişey beklemäzdi sistemanın kendi işleri vardı o üzerä dä son borcunu sistema büük artistä vermedi son yoluna geçirmää dä gelmedilär bitki yola canabisini senselesi en yakınnarı hem küülüleri geçirdilär ion bassın ölüsündä sade elli kişi vardı ion bassı onun ana küüyündä kirsovoda başküüyü topraa verdilär ion bassın bu dünneydän ayırılmasınnan gagauz bulgar hem moldovan halk türkücülüündä büük hem zengin bir epoha bitti topracıın ilin olsun ion borisoviç allaa seni yanına kabletsin kendi kızını öldürän babu v moşkovun yıl kiyadından varmış bir däduylan bir babu ama onnarın ikinciliktäymiş işleri babunun varmış bir kızı dädunun da varmış bir kızı şindi babu çok görümüş dädunun kızını da hep därmiş däduya kaybet bu kızı ama dädunun kızı işleyänmiş ama babunun kızı hayırsızın birisiymiş şindi dädu yok näpsın alayor kızı da götürer daa içinä da brayor orada da geler yevä kızsaydı daa içindä bulayor bir bordey yakayor ateşi kız yapayor kendinä imää bir da sıçan çıkayor duvardan da deerkıza doyur beni mari kaku günün biri lääzım olurum doyurayor kız sıçanı sıçan gidip varayor kız iyer yekmek da yatayor uyumaa gecenin bir vakıdı geler ayı da deer kıza mari kız oynaylım körçepiş na sana bu çanı sän kaç bän da araycam seni ayı baalayor gözlerni kız da alayor çanı o sıçan da geler kıza da deer ver bana çanı da sän git ta otur soba üstündä bän ayılan oynacäm körçepiş kız oturayor sobaya ayı da därmiş kıza hadi başla çanı çekmää sıçan başlayor kaçmaa kualayor kualayor bir türlü tutamayor ayı da yorulmuş da demiş kıza isläh körçepiş oynayorsın ayı sabaası gideyor da kıza getirer bir sürü hergelä hem bir sandık ruba şindi babu da deer däduya git kızının kemiklerni getir yevä da gömelim dädu koşayor taligayı da gider açan yetişer daa içinä baksa bir sürü hergelä var hergeleci deer däduya bey dädu bän seni düündän beri bekleerim dädu alayor kızını hergeleciyi da haydayorlar hergeleyi yetişeyorlar yevä şindi babu däduya raat vermeyor götür benim kızımı da benim kızım da kazansın dädu götürer babunun kızını da brayor daa içindä kız gider bordeya geler ayı da deer kıza hadi oynaylım körçepiş kız deer bän bilmeerim oynamaa o da deer bän seni yüredirim verer kıza çanı kız başlayor çannan kaçmaa ayı da başlayor kızı yöldürmää sevinmeliktän tuttu deyi kızı açan bakayor kıza kız yölü ayı gider daa içinä şindi babu yüfkesindän kendini paralayor ondan sora dädu yeverer kızını yapayor bir büük düün da beni da çırayor ama benim vakıdım yoktu düünä gitmää dädu küstüydü bana gitmedim düünä deyi milannan miliş v moşkovun yıl kiyadından bir vakıt vardı iki gemici birinin varmış iki gemisi birinin bir gemisi o iki gemili olanın karısı pek gözälmiş iki gemici olanın adı milan o bir gemici olan miliş bir gün onnar ikisi lafa oturdular da o lafedirkan milan üünmüş ani karısı gözälmiş hem akıllıymış miliş demiş bän senin karını aldadırım milan demiş her sän benim karımı aldadırsan bän sana verim bu iki gemiyi miliş ta demiş bän her aldadamasam verim sana bu gemiyi gitmiş miliş kasabaya bulmuş bir babu da demiş verim sana üz altın git milanın karısına da sölä buluşayım bän onunnan gitmiş babu sölemiş karıya karı hiç yaklaştırmamış kuumuş babuyu gelmiş babu da demiş yok nicäl gidäsin yaklaştırmayor yok nicäl üzünü bilä göräsin da demiş babu alayım onu da gideyim hamama da orda göreyim neredä nışanı var gitmiş babu almış karıyı gitmişlär hamama görmüş nışannarnı güüsündä varmış bir çatal başak götündä da bir kireç gibi ayaanda da kara nışan o sormuş babuya nerdän sän üürendin sölemiş babu miliş almış yazıya da gitmiş gemilerä göstermiş kihadı sölemiş aazdan da milan teslim etmiş milişä gemileri da gitmiş evä kahırlı gezärmiş karı demiş ne kahırlanayorsın o da demiş kihat kabullettim anam ölmüş bobam da pek zayıfmış koymuş neetinä karıyı kessin yolda koşmuş taligayı gitmiş gidärkan düşünmüş ani kesmeycäm brakarım daa içindä etişmişlär daaya kolvermiş taligayı yatmışlar bir fidan altında karı uyumuş adam koşmuş taligayı brakmış karıyı uyurkan karı açan kalkmış kocası yok çeketmiş gitmää bulmuş bir yayan yolu gitmiş o yolca gidä gidä yetişmiş bir çöşmeyä orda da varmış bir fidan karannık olduyan pinmiş fidan üstünä gecenin bir vakıdı toplaşêr o fidanın dolayanna şeytannar büükleri sorarmış angısı ne iitlik yaptı birisi da demiş bän bir erdä baalattım oniki kişi bir köprü yapsınnar baalandılar kırk günädän yapaceklar da kaldı üç günneri onnar işleer bän gecä yıkayorum üç gündän sora asaceklar onnarı büükleri demiş çalış çin kabul edecän biri da demiş bän da girerim padişahın kızının içinä da şişirerim onu biri da demiş bän da girdim iki gemicinin içinä da birisinin karısı gözäldi da gitti biri da yalancılıklan nışannarı üürendi da getirdi kardaşlıına da gösterdi nışannarnı da braadı gemileri ona da gitti karısını daa içindä braadı o şeytan kabuletmiş çin karı da işitmiş nicäl iş olmuş inmiş fidandan ama şeytanın biri dediydi bilselär da alsalar bu çöşmedän su bu fidanın da yapraklarından da koysunnar o köprünün altına o köprü birtaa yıkılmaycek biri da demiş alsalar bu aacın kökündän da kaynatsınnar da yıkasınnar padişahın kızını alışacek o saat aldı karı o fidanın yapraklarından biraz da su hem bir iki parça kök da gitti nerdä yapardılar o köprüyü adamlar işlärmişlär hem aalarmışlar o demiş aalamayın bän onu yılaçlayım birta yıkılmaycek yılaçlamış köprü başa çıkmış demişlär ne istärsin bizdän baaşış karı demiş bişey istämeerim sizdän salt götürün beni padişaa almışlar karıyı götürmüşlär padişaa padişahka da her gün dohtorlar biri çıkardı biri giridi karı girdiynän demiş bän yılaçlayacam senin kızını padişaa kayıl etmiş kaynatmış karı kökleri yıkamış kızı kız o saat alışmış padişaa demiş ne isteycän bendän karı da demiş ver benim olsun karaş kasabası o kasaba da karının oturduu kasabaymış vermiş padişaa bir polk asker da gitmiş karı giinmiş padişaa rubasına da gitmiş evinä da kocasınnan tanışmış da giinmiş adam da bööndä padişahlık eder ölü yapılan hem hırsızlar v moşkovun yıl kiyadından bir vakıt varmış iki kardaş küçük olan borçluymuş agasına bir para her gün istärmiş o parasını bir gün genä gelmiş o para için karısı görmüş pençeredän gelirkän da demiş kocasına agan geler genä o para için o da ölü etmiş kendini girmiş içeri agası baksa o yatayor karı demiş o öldü agası demiş ver bir bal mumu verer karı bir bal mumu alayor da yapıştırayor burnuna da durmuş taa mum bitincä başlamış mum yakmaa burnunu kardaşı açmış gözlerni agası demiş parayı o da demiş aman pazarı ödeycäm agası gitmiş evinä pazar geldiynän genä gitmiş para için genä görmüşlär pençeredän gelirkan kardaşı da çaarmış komuşularnı da yaptırmış kendinä tabut kendi da genä ölü etmiş kendini gelmiş agası baksa ölmüş safidän koymuşlar tabut içinä da götürmüşlär kliseyä agası demiş popaza brakın bu gecä dursun burda da bän biraz aalayım onu popaz braa mış kitlemişlär kapuları onnar ikisi kalmış klisä içindä gecenin bir vakıdında gelmiş hırsızlar da delmişlär kliseyi girmişlär içinä başlamışlar soymaa gezmää gezärkan kösteklenmiş biri tabuda baksalar bir ölü hırsızın biri demiş bey yoktur kestiim ölü da kesmeli bu ölüyü agası başlamış baarmaa örüün ölülär hırsızlar korkmuşlar da kaçmışlar da bramışlar bir torba altın kalkmış kardaşı da hızlanmış aartlarna da durumuş kapuda hırsızlar durmuşlar da demişlär ha gidelim da bakalım nesoy ölü var burda sokmuş biri kafasını o ölü olan kavramış kalpaanı hırsızın da demiş agasına na sana da bu kalpaa da o parayı istämä bendän bir ta hırsızlar da demiş brä gidä onnar çokluk o bizim paraları pay laşmışlar da birinä bir para etişmemiş da kalpaa verdilär ona kaçın kaçalım da gitmişlär da altınnar onnara kalmışlar yılan olan kişi v moşkovun yıl kiyadından bir vakıt varmış bir padişaa da o padişaa soymuş bir kehlä derisi da çaarmış insannarı kim tanırsa bu deriyi ona verecäm kızımı da o insannar biri da tanıyamamışlar ne derisi o da varmış bir külcü da çaarmış padişah o külcüyü da sormuş ne derisidir bu o da bakmış da demiş kocä bir kehlä derisi da vermiş ona kızını o sa gündüz insanmış gecä sa olurmuş yılan almış kızı da götürmüş bir delää o gecä sarılmış o kıza baştan ayaadan da nasıl yapsın o kız da kurtulsun o külcüdän da varmış deliktä bir guguş da alayor padişahın kızı bir parça kihat yazêr da baalayor guguşun kanadı altına da o guguş uçêr gider padişaha girmiş içeri uçarak açan tuter padişah o guguşu okuyêr o kihadı yazarmış o kihatta nicäl yapsın bubam da kurtarsın beni bu yılandan da padişah çıırayor insannarı da sorêr angınız biler inään karnından buzayı çıkarmaa da inek hiç duymasın angınız bir yumuruk yapacek da tuçtan kalä yapacek angınız edi arşın taşı atacek da yılan duymaycek angınız filcan dolu atacek da dolu tutacek biri demiş bänim açan gitmiş o adam almış o taşı da atmış sora bir girmiş delik içinä da sökmüş yılanı kızdan yılan duymamış almış padişah kızı da çeketmiş evä gitmää gidärkan evä baksa aardına yılan geler sıklık çalarak biri urmuş bir yumruk yapmış tuçtan kalä almış padişah kızını geeri islää karı zengindän taa islää v moşkovun yıl kiyadından varmış bir çocuk kısmetsiz yannaşmış bir adama çırak bir taşa o başa çıkarınca çıraklıı o taş erimiş ordan gider padişaha sorsun neiçin yok onun kismeti padişaa demiş ona bän bilmeerim o da çıkmış çıkarkan kızı demiş ona ne geldin o da demiş geldim sorayım neçin yok benim kısmetim kız da demiş senin kısmetin açan evlenirsin da iki kısmet bireri gelir ozamna görecän kısmetini padişaa o saat demiş ne sän bendän akıllıymısın tutmuş kızın kolundan da uurat mış çocuun aardına da demiş git sän da onunnan bilä çıkmışlar çocuknan kız gitmişlär yapmış çocuk bir bordey kırın birindä da yaşamışlar bir gün vermiş kız kocasına bir fistan gitsin da satsın da parasınnan alsın bir çift öküz almış çocuk fistanı gitmiş panayıra gelmiş bir boyar sormuş ne paası bu fistanın o da demiş bir çift öküz almış boyar ona bir çift öküz da bakmış näpacek o öküzlärnän almış öküzleri çeketmiş boyar da yıraktan yıraa ardına bakarmış karşılaşmış arabacıylan ara ba götürümüş panayıra demiş diiş mämisin bu arabayı öküznän arabacı demiş diişirim almış arabayı gitmiş ileri karşılamış bir adam keçiynän da demiş diişmämisin o keçiyi arabaynan diişmiş onunnan da almış keçiyi gider ileri karşılaşmış bir çingenäylän bir keser elindä gidärmiş demiş diişmämisin o keseri keçiynän diişmiş almış keseri gidärmiş görmüş bir sürü ördek uçarmış su üstündä salmış birinä kesernän urmaa düşmüş keser su içinä çıkmış boyar önünä da demiş näptın sän o da demiş neiçin boyar demiş öküzleri verdin bir arabaya arabayı verdin bir keçiya keçiyi verdin bir keserä keseri da attın su içinä o karı ne deyecek sana o da demiş her karı däärsa bana bişey bän sana esir olurum karıynan diveç boyar da demiş her o sana bişey demäsa bän sana vereyim varlıımı dübüdüz gitmiş boyar ileri saklanmış da baksın çekişecek mi gelmiş çocuk evä karı sormuş nası sattın mı fistanı o da demiş sattım da aldım bir çift öküz karı demiş ii oldu da aldın öküz o genä demiş öküzleri verdim aldım bir araba karı demiş bari bir arabamız var adam demiş arabayı verdim da aldım bir keçi keçiyi verdim da aldım bir keser keseri da attım su içinä karı demiş sän saa ol genä kazanırsın boyar hep seslemiş sora çaarmış çocuu da vermiş varlıını da çocuk zenginnemiş üç kızkardaş hem padişahın oolu v moşkovun yıl kiyadından bir vakıt varmış üç kızkardaş gider o kızlar bir çöşmeyä bez çırpmaa da şindi padişahın oolu geçärmiş o kızların yanından hem büük kız demiş kızkardaşlarna alsa beni bu padişahın oolu bän kaparım askerini bir ceviz kapçıına padişahın oolu işider o lafları gülüp ta geçer bir saattan sora genä geçer padişahın oolu ortanca kız deer beni alsa padişahın oolu bän sararım askerini bir iplää padişahın oolu genä gülmüş ta geçmiş bir nedän sora genä geçärmiş padişahın oolu oradan nerdä kızlar bez çarparmış hem küçük kız deer her beni alsa padişahın oolu yaparım ona iki uşak biri kız biri da çocuk çocuk başında gün kızın başında ay padişahın oolu işitmiş da o kızı almış da steonoz olmuş onunnan yaşamış altı aya kızlan sora cenk olmuş padişahın oolu gider cengä da bir yıl cenktä durayor karısının olayor iki uşaa biri kız biri da çocuk kızın başında ay çocuun başında gün bir da çingenä babusu varmış orada alayor o uşakları da koyêyor bir sandaa da kolverer su içinä padişahın yanına getirer iki pali da koyêyor da çok geçmeer o padişahın oolu geler baksa karısı iki pali yapmış pek utanmış padişahın oolu alayor karısını götürer sokak ortasına kazdırayor bir kuyu orada da gömeyor karısını beladan bir taliga da ufak taş getirder orayı gelän geçän tükürümüş karıya hem birär taş urumuş gel git vakıt o uşakları tutmuş bir dermenci büütmüş onnarı olmuşlar beşär yaşında da onnar da geçärmiş o karının yanından anası tanımış uşakları ama uşaklar tanımamış analarnı şindi uşaklar geçärkan oradan anaları deer gelin yakın bana onnar gider yakın anaları deer çıkar kalpaanı kıza da deer çöz çemberini kız çözeer karannıkmış aydınnık olmuş o padişahın oolu açan gider da bakayor baksa uşaklar onun çıkarayor ordan karıyı getirer o çingenä babusunu da baalayor iki beegirin kuyruuna da kolverer beegirleri ooluk aarayan üüsüz v moşkovun yıl kiyadından bir vakıt varmış bir çocuk üüsüz kalmış çeketmiş gitmää oolluk olmaa kimdä bulursa çıkmış önünä bir adam da demiş nereyi gidersin bä çocuk o da demiş giderim oolluk olmaa adam demiş ol bana oolluk o da olmuş gitmişlär evä adam demiş hadi bän ne zanaat bilerim sän da o zanaa tı tutasın demiş adam çocaa gel aardıma gitmişlär bir pustiyalaa otur muşlar gel miş üç kara adam da demişlär ne geldiniz adam dedi getirdim bu çocuu zanaat üürensin getirmişlär bir masa da demiş o adamın biri cingil üç kerä cingilmiş çocuk olmuş bir tazı almış adam tazıyı gitmiş avlanmaa şeytan da olmuş tauşan takışmış aardına tazı tutsun kuumuş auşamadak tutamamış dönmüş geeri bulamamış saabiyi çıkmış tazı bir boyara tutmuş onu boyar beslärmiş onu islää imäknän bir gün braamış boyar tazıyı içerdä yalnız o tazı cingilmiş üç kerä olmuş bir gözäl kız gelmiş boyar içeri baksa içerdä oturayor bir kız dünnä gözeli sormuş boyar kim getirdi seni burayı kız da demiş beni getirdi kazır padişahı sana karı almış boyar onu gitmişlär kliseya stevonoz olmaa yannaşmışlar baksalar boyarın yanında bir tazı başlamışlar barmaa hu hu çıkmış tazı gitmiş pustiyalaa boyar da gelmiş evä büün da evlenämeer kişinöva yortu cumaertesi canavar ayın da kişinövun merkez meydanında başladı sora yortuya katılan şarapçılar mold expo ya yayan yollandılar burada mold expo da onnarın sergileri hazırdı hem kurulan plana görä yortunun hepsi meropriyatiyaları geçecekti sora sţena önündän şarapçılar paradı geçti nedän sora da prezident vladimir voronin spiker evgeniya ostapçuk premyer ministru vasiliy tarlev şarapçıların sergilerini gezmää başladılar belli ki şarapları hem taa keskin içkileri dadarak en islää şarap saabilerinä ödül verildi onnarın arasında en islää kırmızı ev şarabı nominaţiyasında altın fıçı ödülünü valkaneşli ilya hiora kabletti kişinövda iki gün sürtän şarap günü yortusunda konţertlär şaka hem fıkra yarışları güreş yarışları oldu el ustaları kendi sergilerini kurdular canavar ayın da gagauziyanın baş kasabasında da şarap günü yortusu oldu şarap festivali yortuda moldova prezidenti vladimir voronin gagauziya başkanı georgiy tabunşçik gagauziya halk topluşu başı stepan esir ght deputatları gagauziya ispolkomun aza arı pay aldılar bütün gün komratta türlü yarışlar oldu insannarı şennendirip kendi ustalıını kadınca serin su çayır laalä ansamblileri çadır hem komrat duhovoy orkestraları gösterdilär yortu geç vakıdadan sürttü türkiye cumhuriyeti kuruluşunun ci yıldönümü bakıldı türkiye cumhuriyetinin ci yıldönümünü kutlayarak türkiye cumhuriyetinin moldova respublikasında büükelçisi fatma fırat topçuoğlu moldova hem gagauziya politika devlet hem kultura adamnarına diplomatlara işadamnara halklar arası misiyalara deyni kendi tarafından kişinöv organ zalında bir reçepţiya verdilär reçepţiya iki devletin türkiye hem moldova gimnaların çalmasınnan başladı reçepţiya açılışında söz tutarak büükelçi fatma fırat topçuoğlu ingiliz dilindä konuşarak ilkin türkiye cumhuriyetinin kurulması için sora da türkiye hem moldova arasında politika ekonomika hem kultura ilişkileri için kısadan annattı bundan kaarä özelliklän urguladı o olayı ani italiyada birleşik evropa konstituşiyasının proektı altında imza atan devletlerin arasında türkiye da var oldu sözünün sonunda canabisi türk dilinä geçip gagauziyanın türkiye moldova arasında ilişkilerdä rolü için söledi kendi sözünü başararak büükelçi fatma fırat topçuoğlu teklif etti türkiye cumhuriyeti hem türkiye moldova dostluu için birär filcan şampaniya buyurmaa moldova tarafından söz moldova industriya bakanı sn garştä tuttu patrettä devlet gimnası öter saadan sola türkiye büükelçi fatma fırat topçuoğlu moldova industriya bakanı sn garştä gagauziya başkanı georgiy tabunşçik kişinöv şarap yortusu yortu cumaertesi canavar ayın da kişinövun merkez meydanında başladı sora yortuya katılan şarapçılar mold expo ya yayan yollandılar burada mold expo da onnarın sergileri hazırdı hem kurulan plana görä yortunun hepsi meropriyatiyaları geçecekti sora sţena önündän şarapçılar paradı geçti nedän sora da prezident vladimir voronin spiker evgeniya ostapçuk premyer ministru vasiliy tarlev şarapçıların sergilerini gezmää başladılar belli ki şarapları hem taa keskin içkileri dadarak en islää şarap saabilerinä ödül verildi onnarın arasında en islää kırmızı ev şarabı nominaţiyasında altın fıçı ödülünü valkaneşli ilya hiora kabletti kişinövda iki gün sürtän şarap günü yortusunda konţertlär şaka hem fıkra yarışları güreş yarışları oldu el ustaları kendi sergilerini kurdular moldovada türk malların sergisi kasımın günneri arası kişinövun moldexpo halklararası sergi salonnarında turkish exspo moldovada türk malların sergisi oldu bu sergiyä türkiyenin istanbul ankara kayseri izmir gaziantep adapazarı h b industriya merkezlerindän kırka yakın firma katıldı sergilenän malların arasında en çok er aldılar himiya kosmetika tekstil santehnika plastik hem baaşış için mallar ayırı iyecek malları da sergilendi sergiya gelän insannarın kolayı vardı kendilerinä deyni baaşış malları da satın alsınnar serginin ofiţial açılışında pay aldılar moldovada türkiye büükelçisi fatma fırat topçuoglu türkiyedä moldova büükelçisi viktor şvigun moldova industriya bakanı moldova hem sergiya katılan türkiye kasabalarının alış veriş odaların öndercileri ofiţial açılışta folklor ansamblisi türk oyunnarını gösterdi vladimir voronin gagauziyada ilk buluşmak ght oturuş salonunda oldu buluşmayı açarak gagauziya başkanı georgiy tabunşçik kendi sözündä gagauziyanın büünkü ekonomika hem soţial soruşlarını açıkladı taa çok ön vereräk küü çorbacılıı soruşlarına canabisi bildirdi ani gagauziyada şarap fabrikası var kurulêr neft işletmä zavodu oloy fabrikası durmamayca çalıştırılacek süt zavodu bulunarsa yatırımcı neettä var bir dä şişä fabrikası kurmaa ne düşer su için sölemää georgiy tabunşçik urguladı ani gelän yıla türkiye respublikası tika kanalınnan çadır dolayında su sistemasının çalıştırılması için gagauziyeya bin amerika birleşik devletläri doları verecek gagauziyanın valkaneş tarafında hem moldovan prut deresinin yanında bulunan küülerä su vermäk için soruş çözülsün deyni kreditin son bölümünün verilmesi için türkiyeylän annaşma var cuvap vereräk moldova prezidentinin gazifikaşiya için soruşuna başkan açıkladı ani gagauziyada büün sade iki küüyä gaz çekilmedi rus köseliyasına hem svetlıy küüyünä başka konuların arasında georgiy tabunşçik annattı o hazırlanmaklar için ani bu gün gagauziyeda yapılêr gagauziyanın gagauz yeri özel hak statusu için kanonun kabledilmesinin cu yıldönümünü kutlamaa deyni moldova prezidenti kendi konuşmasını soruşlardan başladı canabisi meraklandı onunnan ne halda avtonomiyada yolların düzülmesi strahovaya mediţina demografiya durumu kliselerin düzülmesi bulunêr vladimir voronin urguladı ani gagauziyayı örnek alarak pridnestrovyeylan da ilişkileri kurmaa var nicä prezident teklif etti ani gagauziyanın gagauz yeri özel hak statusu için kanonun kabledilmesinin cu yıldönümünü kutlarkana lääzım olacek saygı göstermää onnara kim durardı avtonomiyanın kurulma başında hem ayaa kalkmasında dil problemalarını açıklayarak vladimir voronin danıştı ght deputatlarına teklif edip onnara moldovan dilini üürenmesindä temeldän eniliklär iniţiativası göstersinnär halk bilmärsä devlet dilini yok nicä baamsızlık için sölemää moldovan dili respublikada baş dil olsun lääzım sora biz var nicä çift dil için konuşalım açıkladı prezident başka konuları da çiftçilii mediţinayı energetikayı pestiţid problemasını balıkçılık hem göllerin kullanmasınnan ilgili soruşları üülendän sora vladimir voronin komrat rayonunun komunist kuruluşunun cuvap seçim konfereniţiyasının çalışmasında pay aldı burada o moldova respublikasının komunist partiyasının mrkp predsedateli olarak genç komunistlerä partiya biletlerini verdi aleksandri makidon v moşkovun yıl kiyadından bir kral varmış filip çeketmiş cengä gitmää sımarlamış karısına açan geeri gelecäm seni uşaksız bulmayım her uşaksız bulursam kafanı kesärim bir da genä başka kral vardı başka erdä başka padişahnan cenk edärdi hem o filosofdu hem büücüydi oralarda padi şahları hepsini aaç öldüreceydi zerem yaamurları çekärdi da onun üstünä hepsi kalktı da ozaman kalktı döktü balmumu baksın enseycek mi osa enilecek mi gördü ki enilecek ondan sora döktü kapu önündä bir tuçtan stılp patredini da girdi içeri giindi başka rubaya da dedi onikillerä ihtiyar giderim genç gelecäm da aldı yılaçlarını gitti filibin memeleketinä hem gezdii erdä baarıdı yılaç alın o sa başka erdä gezmedi salt onun kapusu önündän geçärkan baarıdı zerem bilirdi hani onun uşaa olmayor da padişahka çaardı onu içeri yılaç versin uşak olmak için da o bakmış elinä da demiş padişahkaya yapacan sän bir erkek evlat ama kartaldan peeda olacek avşama yak mumları da gelecek sana bir kartal görünecek kafası aslan kanatları bir altın biri gümüş da o gelecek büük gürültüynän da onun gürültüsündän mumlar sünecek ama korkma o auşam brakasın kapuları açık da o adam olacek da onunnan yat da uşaan olacek o sa kendiydi o bilgiç adam almış sırtına bir aslan derisi da gitmiş padişahkanın odalarna baksa kapular açık padişahka durayor çardakta girmiş içeri kapamış kapuları soyunmuş da yatmış padişahkaynan üç gecä sıra vardı üç gündän sıra vardı bakmış kihada bilgiç da demiş padişahkaya içmeyäsin bu günnerdä içki zerem başlattın çocuu da gidecä zaman dedi açan uşak duvacek beni çıır da bän bakayım planetalara da isläh planetada duusun da şarişa yaptı ona ograda içindä bir kuhnä vakıt geldi duumaa çaardı genä onu da o dedi duurma şindi zerä saatlar fena da astı onu ayaklarnı yukarda da açan vakıt geldi kolverdi onu da dedi duusun şindi da bu saatta duuan dünneyi alacek hem adı aleksandri makidon olacek filip ta orda cenktä düş gördü göktän düştü bir kartal yımırtası yeteenin üstünä da kırıldı da çıktı içindän bir yılan da dolaştı o kapçıı da delää girämedi öldü çaardı filip afanasiyi filosofu dedi bän bir düş gördüm göktän bir yımırta düştü yeteemin üstünä da kırıldı içindän çıktı bir yılan da dolaştı kapçıı da aaza geldiynän girämedi erinä da filosof dedi ona ozaman senin bir erkek evladın olmuş da o dübüdüz dünneyi zap edecek ama tahtına girämeycek padişah düüdü bir telegrama evä var mı bendä sevinmelik evdä osa yok mu karı düüdü ani var sevinmelik filip ta orda bal yaptı tamamladı cengi bitirdi geldi evä gördü ani var aslı aleksandri açan edi yaşındaykan şkolaya gidärdi bir da uçitilisi vardı evdä onu osabit üüredirdi kursunu bitirdiktän sora çaardı onu ihti yar planetaları üüretmää da üüretti hep sini üürendi da dedi çocuk ona sän kendin nezaman ölecän o da dedi bän kendi ecelimdän ölmeyecäm beni oolum öldürecek o da dedi nezaman sän evlenecän da senin oolun olacek da büücek da seni öldürecek da itirdi onu düştü kalidordan da öldü kaçarak gitti anasına söledi bän bir hata yaptım anası dedi ne hata ihtiyarı dedi öldürdüm o da dedi bän ona sordum beni bukadar üürettin ye sän kendin nedän ölecän sän lääzım biläsin o da dedi zer bilerim beni oolum öldürecek bän da dedim ona nezaman sän evlenecän da olacek oolun da büücek da öldürecek seni da ittirdim onu düştü çardaktan da öldü anası dedi günah yaptın dedi hakına boban odur sora büük sıralarnan gömdü onu açan oldu aliksandri onbeş yaşında hergeledä bir kısırak kullunnadı yaptı bir kuli bir buynuzlu üç çetvert buynuzu da hergeleci geldi haberä padişahım dedi hergeledä bir kısırak yaptı bir kulun ne minunat bir buynuznan da yok nası yaklaşmaa padişah ta dedi getir evä kısıraa şindi getirdi kısıraa yaptırdı bir demir ograda da kapadı orayı kulunu kısıraklan orda besledi onu kulun büün cä kabaatlıları orayı atardı o öldürüdü onnarı buynuzlan kimseyä da tutulmaz dı vardı bir delik da deliktän buynuzunu çıkarırdı aliksandri makidon da onu sevärdi şindi o padişaa hülüp yaptı bir bal o konuşurkan alşeksandri makidon koydu kantarmayı başına da pindi ona ozamandan kimsey ona el koymadı tokattan çıkarkan gördülär bir taa görmedilär pasdişah sımarladı adamlarna pinsinnär hen islää beegirlerä gitsinnär onu aaramaa çekettilär da gittilär izini buldular da bir çukura etiştilär on stıncin genişti da onnar çukur içindä aaradılar o gitmiş atlamış çukuru atladıynan çukuru gitti başka memlekettä buldu birerdä çark çevirerlar dönerlar iitleri aleksandri bir kerä çevirdi çıktı bir harap kılıçlan kesti onu bir kerä taa çevirdi genä harap çıktı onu da kesti üçüncü kerä çevirdi genä harap çıktı onu da kesti dedi nereyi gidersin seni aaramaa dedilär neiçin kuvalayorsunuz beni lüzgär tutulmaz geldi evä bobası da aalardı onikilär da hesaplardılar bir padişah ayırsınnar o edämeycek ihtiyar deyi aleksandri makidon da baaladı beygirlerni da girdi içeri da onnar yukarda konuşurdular aleksandri da işitti laflarnı onnarın aldı skaunu da urdu birisinä öldürdü hem baardı aslan gibi öbürlär da korktular da atladılar erä da atladıynan taa ikisi öldü aldılar o leşleri mezarlaa gömdü da ertesi günü yolladı haber o kalan onikileri gelsinnär padişah ayırmaa onnar geldilär ama tez gelmedilär geldiynän aleksandri dedi onnara ne gelmeersiniz padişah ayırmaa bobamız ihtiarladı onnar da dedi bizim var padişahımız o da dedi kim dedilär sän genç padişah olacan tatarlar da kalktı üstünä filibin o da yolladı aleksandriy cengä da gitti aliksandri nekadar tatarlık vardı hepsini bozdu aldı esir bir erdä da näända oldu çingenelär da onların arasından azırdılar kırk kişi hen zengin çingeneleri da gelsinnär filiba da yalvarsınnar bozmasın onnarın erini deyi pek fukaarä kaldık giidilär yırtık ruba da geldilär filiba filip ta onnara saa olun dedi koydu onnara masa doyurdu onnarı onnar iirkän bir da başka kral geldi ama o çingenelär o krallan lafları birdi filip dedi ona ne geldin o da dedi işittim ihtiyarlıkta çok hasta yatmışın da geldim dolaşayım seni büük yıkram yaptı ona filip da o da filiba teklif etti buyur sän da bizä bän da sana yıkram yapayım bir kerä ölmedän götürükän daa içinä girdiynän çıktı kralın askeri laflıymışlar tuttular baaladılar filibi da braktılar baalı aleksandriya da telegrama düüdülär hani bobası filan kral baaladı deyi bobasını baaladılar anasını da aldılar zerem anası pek gözäldi hem gençti aleksandri da işittiynän geldi taa erinä etişmedän etişti onnarı yolda on bin askernän aldı anasını hem onun askerini da getirdi evä gitti genä tatarlara cenk etmää bozdu tatarlıı beş altı kral oldu esir alêr işitti dariya o büük padsişahtı hepsinin hepsini topladı filip ta öldü dariya yolladı aleksandriya bir adam gelsin onu şkola ya vereyim da üüredeyim onu zerem pek genç kaldı da o adam dedi ona dariya teklif eder geläsin üürenmää hem harçları getiräsin hem dariya ona yolladı bir taligacık oynasın dedi o da çevirdi da sıbıttı onu aleksandri da dedi aç çuvalı bakayım ne türlü kuvedi var açtı çuvalı aldı bir auç haşış attı aazına idi bän dedi onu te bölä çiineycäm ama dedi bän da kuvedimi göstereyim yollayım ona o da isin benim askerimdän baksın iyä bilir sa isin iyämä sa bän onu te bölä iyecäm yolladı aleksandri dariyaya bir demirli kırmızı biber o da dedi isin bunnardan bir auç bän idim dedi onun baaşışın dan da ozaman gelsin bendän harç iste mää ondan sora aleksandri gitti aske rinnän da keybetti dariyayı ordan çe ketmiş cenk etmää ilkin türknän cenk yapmış türk padişahını enmiş da almış onun kızını türk padişahını kesmiş kendi elinän ordan gitmiş por padişahına paysınmışlar cenk etmää por padişahı demiş dur ver bana iki günä mühlet o boşlamış çeketmişlär genä cengä por padişahı kaavi adammış görmüş ani enseyämeycek demiş aleksandriya aleksandri gel ikimiz düüşelim çıka yorlar ikisi düüşmää annamış aleksan dri ani por onu enseyecek demiş na sıldı lafımız asker geeri dursun ya bak onnar geler por bakmış aardına aleksandri urmuş kılıçnan kesmiş kafasını almış onun padişahlıını da gitmiş ileri urmuş bir kumlaa gecelemiş o kumluk ta da on bin asker taşımış karımcalar deliklerä getirmiş saman da yakmış karımcaları ordan gider ileri gecelemiş bir erdä orayı da gelmiş bir soy kuş on bin asker kavramışlar beygirlär üstündän kalan askerä baalattı birär demet saz da genä geldi o kuşlar da o demetleri tutuşturdular da yandı kanatları da öldürdü on bin kuş da açan çıktı ordan gitti ileri gör dü bir karartı etişti orayı orda vardı bir stılp o stılpın dolayanı sadä adam kafasıymış hem kemik da gitti stılpa da okudu o stılpta yazardı burayı gelän ileri gitmesin geeri dönsün o da aldı da sardı onu muşmaynan asker görmesin ordan çeketti gitti bir bayır üstünä çıktı o bayırda vardı yaban adamları onun on bin askerini öldürmüşlär çıkarıp daayı köktän da aaçtan urularmış sora o da öldürmüş yaban adamlarnı bakayor bayırın üstündän görüner bir denizin ötäända bir kara er da gitmiş orayı baksa orda var bir kalä o kaledä varmış oniki kral kapan mışlar kaleyä da gördüynän onu demiş lär ne aarayorsın burda aleksandri sän burayı geldin ama geeri gitmeycän o da demiş yontiya padişahına gidecäm gitti orayı da yontiya padişahı dedi yok mu bir kabın verelim sana su da yıkan o suynan altmış yaşında olduynan almış su da çeketmiş gitmiş bir kaleyä o kalä cennetmiş incerlar demiş ne aarayorsun aleksandri burada burdan buyanı yok nänı gidäsin o da dedi bän bilmeerim nänı gideyim incer gösterdi ona nänı gitsin döndü geeri gitti balıkalrın padişahına da cenk etti balıklarnan da tuttu diri balık padişahını da balıklar hepsi geminin ardına gidärdi türkü çalarak da durdu da onnara padişah koydu ordan gitti çıktı denizdän denizin kenarında buldu bir mahra da girdi beşüz askernän içinä atlı da beygirlär hepsi kısıraktı kulileri braadı dışanda da açan girdi orayı buldu orda haznä parası hepsi hiibä doldurdu birär da zihir taşı buldular da hepsi aldı birär da koydular süngülerä da kulilär kişnemää başladıınan kısıraklar çıktılar da çekettilär gitmää üç sutka gittilär da etiştilär kırtiyannara onnar her gün cenk edärdilär onnarı da üüretti nası öldürsünnär turnaları ordan gitti bir soy adam bir göznän bir ayaknan bir da kolnan da tutmuş onnarın padişahını da dedi aleksandriya onnarın padişahı näpacän bizimnän bizdä bir ayak bir göz bir da kol ne umut edersin bizdän o da kolvermiş onnarı kolverdiynän demiş birisi ne ahmak padişaa bu adam o bilsä bizim barsaklarımızda ne var o salvermeycek da vardı onun bin asla nı da kolverdi onnarı da öldürdü hepsini paralattı o aslannara çıkardı içlerindän almaz taşlarnı ordan gider ileri etişer bir padişahlaa da gezärkan orda görmüş bir mahra aazından tütün çıkarmış demiş aleksandri bän girecäm bakayım ne var onun içindä da girdi açan girdi orayı buldu orda kaynatasını buldu por padişanını gördüynän onu dedilär sända mı girdin burayı aleksandri o da dedi bän geldim sizi görmää düşmedim burda sizin gibi zeetlenmää onnar orda baalı dururlarmış sincirdä o cendemmiş çıkmış ordan gitmiş kendi erinä etiştiynän kurmuş lagar granişayı etiştiynän da yapmış bal konuşurkan vermişlär ona otrava da ölmüş gelmişkän kendi topraana gagauzların bilim gramatikasına yıl kırım ayın dekabri dä komrat devlet universitetindä kdu adlı bir bilim prakrik konferenţiyası oldu konferenţiyayı kdunun rektoratı gagauz filologiya kafedrası hem gagauziyanın kultura bakannıı hazırladılar konferenţiyanın temelinä l a pokrovskayanın kiyadını alarak konferenţiyaya katılan bilim hem kultura adamnarı yazıcılar gagauz gramtikasının istoriyasını hem büünkü durumunu açıkladılar seminarın açılış konuşmasını kdu rektoru doktor habilitat profesor stepan varban yaptı bundan sora doklad hem söz tuttular m gabinskiy filologiya bilgilerindä doktor habilitat ivanna bankova kdunun gagauz filologiyası kafedranın başı filologiya bilgilerindä dokror lidiya baurçulu hem dimitri uzun gagauz filologiya kafedrasının baş üüredicileri diana nikoglu istoriya bilgilerindä doktor ignat baboglu pedagogika bilgilerindä doktor vitaliy sirf filologiya bilgilerindä doktor evgeniya lülenova gagauziya kultura bakannıın baş zaametçisi todur zanet yazıcı halklararası konferenţiya moldova prezidentinin vladimir voroninın teklifinä görä kırım ayın dekabri dä kişinövda halklararası bir konferenţiya oldu moldova hem gagauziya öndercilerindän kaarä konferenţiyada pay aldılar türkiyenin cu prezidenti süleyman demirel moldovada türkiye büükelçisi fatma fırat topçuoglu türkiyedä moldova büükelçisi viktor ţvirkun hem moldovada bulunan diplomatik misiyaların başları evropa sovetinin hem obse temsilcileri türkiyedän azerbaycandan rusiyadan biyaz rusiyadan musaafirlär moldova hem gagauziya deputatları primarlar yazıcılar kultura hem bilim adamnarı konferenţiya moldovanın hem gagauziyanın gimnalarınna başladı sora açılış sözünü moldova parlamentin predsedateli evgeniya ostapçuk tuttu ilri dooru da konuşannara söz verdi konferenţiyeya katılannarın önündä söz tutarak prezident vladimir voronin urguladı ani gagauzyaya avtonom statusu vermäk için karar almaa deyni büük sabur lääzım oldu bu kararlan moldova gösterdi ani milli soruşları barış içindä çözmää var nicä kendi sözündä gagauziya başkanı georgiy tabunşçik gagauziyanın büünkü ekonomika cümne hem kultura durumunu annattı g tabunşçik şükür etti türkiyenin cu prezidentinä süleyman demirelä gagauziyanın kurulmasında yardımnar için tribunaya çıkan süleyman demirel kutladı hepsini bu büük yortuylan urguladı ani moldovanın baamsızlıını tanıyan ilk devletlerin arasında türkiye durardı sora da annattı o on onbeş yıl geeri olan dünnä olayları için süleyman demirel açıkladı ani moldova hem türkiye arasında gökoguz yeri bir dostluk köprüsüdür konferenţiya adına gelän evropa sovetinin genel sekretarin telegramasını moldovada bulunan evropa sovetinin temsilcisi vladimir filipov okudu sora söz tuttu moldova konstituşiya davasının predsedateli viktor puşkaş gagauziya halk topluşun başı stepan esir kendi dokladında gagauzların devletlik istoriyasını annattı canabisi urguladı ani çekedip xix üzyılın ortasından büünkü günädän herbir etapta devletlik için çalışmalarda gagauzların kendi liderleri vardı stepan esir annattı o olaylar için ani oldular yılları arasında gagauz respublikasının da kurulması için devleti tanınmasında çalışmalar için volontörların gagauziyaya örümesi için moldova öndercilerinin gagauziyanın soruşunu barış içindä çözmesi için kısa bir sözündä türksoy predsedateli azerbaycan kultura bakanı palad bülbüloğlu selemladı konferenţiyaya katılannarı hem annattı ani gagauziya türksoyda başka bakannarlan bir uurda bulunêr buna da moldova öndercileri kayıllık verdi profesor mihayıl guboglu kendi dokladında umut etti ani cu yılda moldovada üç yortu birdän kutlanacek moldova devletinin cü yıldönümü gagauz respublikasının ci yıldönümü hem gagauz yerinin ci yoldönümü sora da canabisi annattı o sebeplär için angıları gagauz devletliin kurulmasına getirdilär türk kultura merkezi açıldı cumaa günü kırım ayın dekabri dä moldovada türkiye büükelçisi fatma fırat topçuoglu kişinöv devlet universitetin rektoru g rusnak hem tika başkanı hakan fidan birliktä kişinöv devlet universitetindä bulunan türk kultura merkezinin ofişial açılışı yaptılar iki taraf ta açılışta yapılan konuşmalarda bu kultura merkezinin türkiye moldova arasında ilişkilerdä dostluk kurulmasında dil kultura hem adetlerin üürenmesindä faydalı olduunu urguladılar eridir sölemää ani kişinöv devlet universitetindä bulunantürk kultura merkezinä türkiye işbirlii kalkınma agenstvosu tika tarafından yaklaşık amerika birleşik devletläri doları yardım yapıldı bu paraya merkezin odasına remont yapıldı kiyatlar kompyuterlar printer televizor masa skemnä hem dolaplar alındı remont bittiktän sora hepsi bu mallar kultura merkezindä erleştirildi markezdä çalışacek türk dilindä üüredici da türkiyedän getirildi hem onunnan ilgili bütün harçları tika kendi üstünä aldı moldovayı çipleştirmeyin dedilär bitki yıllarda industriya tehnologiyaları yaşamamıza pek hızlı girerlär etiştirämeersin gözünü kıpmaa nesa eni peydalanmış o tehnologiyaların çoyunu insannar bir lafsız kablederlär ama kimilerini dinä izmet edän insannar antihristän gelmiş olduunu sayarak tepkilerlär eni tehnologiyanın arasında personal kod hem elektronik çip adlı enilikleri antihristän gelmä sayêrlar buna karşı da protest ederlär taa ileri olan protestlar personal koduna karşı oldular protestları esaba alarak moldova büükleri ozaman izin ettilär ani kimi din insannarına o kodları vermemää şindi protestlar genä başladılar sebep bu yılın başından beeri pasportlara hem saalık strahovkalarına saabisi için bilgi dolu çip eklenmesi cumaa günü büük ayın yanvar dä moldova prezidentinin binasının önündä üz kişiyä yakın popaz hem klisä adamnarı toplandılar onnarın ellerindä bulunan transporatlarda antihristsiz kanonnar isteeriz elektronikalı konţlagerlerä yok moldovayı çipleştirmeyin yazılıydı protestä katılan popazların birisi dedi ani insannar buradan daalmayaceklar bizi taa işitmeyincä hem çipları strahovkalara hem pasportlara eklemää vazgeçmeyincä sanmêêrız ani devletin büükleri alınan kanonnarı diiştireceklär zerä o kanonnarın kabledilmesi evropa tarafından istenildi moldova da nicä kuvettä bulunannar açıkladılar evropaya dooru gider ama genä da bir kompromis bulunacek sanêrız nekadar kuvedimiz olacek yardım edecez fondun yaptıklarını sıralamaa deyni çok vakıt lääzım yaptıkların arasında gagauz kultura hem bilim adamnarına bu zor yaşamakta para yardımnarı raametli olan bilim adamnarını prof dr gavril gaydarciyı dr elena kolsayı doç dr ion dronu anmak toplantıları anılmış insannarın yıldönüm günnerini kutlamaklar kiyatların basılması bundan kaarä dört yılın içindä çeşitli avtorların bilim hem literatura kiyatlarını tipardan çıkardı lübov stepanovna neredän sana bu fikir insannara yardım vermää bana diil ani fikir gelsin bu benim yaşamam bän yıldan zeedä uşaklara üüsüzlerä hem kusurlara yardım ederim bu yardımnar hepsi burada kişinövda yapıldı ama ürääm bütün diildi neçin zerä pek istärdim yapmaa yardım gagauziyada da orada yardım beş on kişiyä yapmaa deyni o aaz lääzım çok kişiyä yapmaa bölä bir neet koydum kendimä nezaman kalanını da sponsorlardan bulacam üç dört ay gezdim teklif ettim bizim iş adamnarına gagauz karılar birliinä çeşitli kuruluşlara türkiye büükelçiliinä tikaya yardım etsinnär ama yardımı toplayamadık vakıt mı aazdı bilmeerim ama yapamadık o işi ama neetindän atılmadın diil mi ölä cü yılın ortasından genä bu işä giriştim genä çok erlerä danıştım tika dedi ani biz üstümüzä alarsak kalan o bizä verecek kaç bin dolar yardım için laf gidärdi karar aldık kişiyä yardım etmää laf gidärdi dolar için tikanın tarafundan geldi kaynak fondu buldu bu paraylan angı küülerin uşaklarına yardım ettiniz neetimizdä vardı gagauziyanın herbir küüyündän büük klaslarda üürenän birkaç fıkaara hem üüsüz uşaa yardım etmää uşakları kim ayırdı taa dooru olsun deyni biz danıştık komratta üürencilik hem okul işlerinä bakan zaametçiyä l i jekovaya uşakların seçimindä bizä yardımcı olsun deyni eminsin mi ani en fıkaara uşaklara bu yardım verildi bän yınanêrım bunu yardım içindä ne vardı vardı kışlık kurtka hem batnik onnarı taa çok çocuklara verdik kızlara taa çok yapaa fistan yapaa kaşimir hem angora sviter verdik yardımı gagauziyaya neylän götürdünüz kendi paramnan kiraladım bir maşina da iki kerettä yardımı gagauziyeya götürdük pek istärdim ani etiştirelim yardımı eni yıla karşı daadalım ama pek uymadı ilk payını komrat hem valkaneş rayonunnarına eni yıla karşı kırım ayın dekabri dä verdik ikinci payını da koladaa karşı büük ayın yanvar da çadır rayonuna verdik verdiiniz yardıma uşaklar sevindilär mi sevinmeyeceklär mi bilersin mi çadırda bana yaklaştı bir karı da yalvardı yakışmêêr mı ruba erinä bizä iyecek veräsiniz pek aar geldi ani yoktu nicä bunu yapıym zerä belliydi ani onnarda beki giimää da yoktu naşêy ama imää da yoktu onuştan nekadar kuvedimiz olacek yardım edecez büüklerä yardım ettiniz e küçüklär için bölä bir yardım yapmaa düşünmeersin mi büüklerdän çekettik islää geçti benim umudum var hem pek isteerim pek istärkän da bekim yapılacek küçüklerä da bir yardım ama onnara yardım yapmaa taa da zor neçin zerä hem razmerleri bulmaa taa zor hem onnara uygun da olsun hem da küçüklerin rubaları da taa paalı onnar hepsi tülüküü insannarmış gagauziya okullarında gagauzların istoriya kultura hem adetleri urokları veriler üüredicilär aalaşêrlar ani bu konuda aaz mateial varmış biz karar aldık ani nekadar kuvedimiz var onnara yardımcı olmaa bakın istoriya yanımızda kaç kişi biler bu anmak taşını bekim taa çok tülü küüyündän hem çöşmä küüyündän insannar bilmeerim e kalanı bilerimbunda kabaatınız yok açan yaklaşêrsın valkaneş tarafından diil çöşmä küüyü tarafından tülü küüyünä sol tarafta küüyä yakın durêr bu anmak taşı neyi o annadêr sadä onu ani i ci dünnä cengindä valkaneş rayonundan insannar mı ceng etti osa ani bölä bir ceng mi olmuş yok sadä bunnarı annatmêêr o annadêr onu ani o cengtä gagauzlar pay almışlar bu urêr onnarın zotkalarına kim yalan yazêr bizim için ani gagauz halkını askerä almazmışlar bu bir ikinci da bu anmak taşı gösterer ani gagauzları diil salt askerä alarmışlar ama onuda ani gagauzlar geroyca ceng edärmişlär göster onu da ani gagauzların arasında ofiţer da varmış deyeceniz şaşılacek bir iş mi diil şaşılacek ama bölä işleri dä bizdän saklardılar osa kendimiz mi bilmää istemäzdik okuyun ne yazêr tabloda bu anmak taşını küülü ofiţer karanfil n n koydu taa bir iş bu yazıda laf küülü gösterer ani bu anmak taşında laabları yazılı olan insannar hepsi tülüküülüymüş saa olsun ofiţerin oolu karanfil a n ani eniletmiş bu anmak taşını biz da i ci dünnä cengin geroylarının önündä başımızı iilderiz topracıklarınız ilin olsun not biz danışêrız hepsi okuycularımıza üürencilerä üüredicilerä herliim küüyünüzdä varsaydı bölä meraklı materiallar yazın bizä utanmayın bölä işleri diil salt siz diil salt gagauzlar bütün dünnä bilsin lääzım devleri öldürän çocuk v moşkovun yıl kiyadından bir vakıt varmış boyarın üç kızı da o kızları kavramış devlär sora olmuş boyarın bir çocuu pek kaavi da demiş anasına yok mu benim kardaşlarım anası demiş çocuk demiş anasına yap bana bir pita da bän gidecäm onnarı aramaa almış pitayı torbaya pinmiş beegirä gitmiş etişmiş bir punara inmiş beegirdän sulamış beegiri baksa ileri dooru görüner bir bina o punara da gelmiş bir dädu sormuş yuvan däduya nası bina o orda görüner dädu demiş orda devlär yaşayor yuvan demiş bän gidecäm orayı dädu demiş gitmä zerä onnar seni kaybedir yuvan gitmiş etişmiş orayı girmiş aul içinä baalamış beegirini dam içinä da gitmiş içeri baksa başlamış yuvan kakusunnan lafetmää tanışmışlar birda baksalar geler topuz gelmiş sofralar kurulmuş almış yuvan o topuzu atmış geri iki okadar gitmiş taa geri topuz devin yanından geçmiş dev demiş geldi yuvan bezbelli onun işidir bu gitmiş dev almış topuzu da demiş gitmeli da görmeli nesoy adam o gelmiş dev evä baksa yuvan iyer içer karıynan o da oturmuş imää iirkan almış yuvan buçaanı kesmiş devi kalmışlar kakusunnan ikisi pinmiş yuvan beegirinä da gitmiş ileri genä etişmiş bir punara genä çıkmış bir dädu sormuş nereyi gidersin bä çocuk o da demiş giderim devlerin evinä gitmä demiş dädu zerä seni dev kaybedir yuvan gitmiş bulmuş ortanca kakusunu otururmuş mindir üstündä gördüynän onu kız demiş ne arayorsun burda dev gelirsa seni kaybedir yuvan demiş gelsin korkmayorum bir da lafedirkan başlamış uuldamaa devin topuzu atmış dev üçüz yörs erdän gelmiş topuz öküzlär kesilmiş mancalar pişmiş almış yuvan topuzu atmış geeri gitmiş topuz taa iki okadar geeri dev demiş brä gidi ne iş bu allelem gelmiş yuvan almalı topuzu da gitmeli nänı gözüm görüsä zerä o beni kayıb edecek genä düşünmüş dev da demiş gitmeli da görmeli onu gelmiş dev oturmuşlar ekmek imää iirkan yuvan onu da kesmiş ordan pinmiş genä beegirinä da gitmiş ileri etişmiş bir punara genä çıkmış bir dädu sormuş nereyi o da sölemiş dädu demiş gitmä o seni kaybedir o seslämemiş da gitmiş devin evinä bulmuş küçük kakusunu oturumuş mindirdä demiş kakusu ne arayorsın burda gelirsa dev seni kaybedir yuvan demiş ne kuvedi var onun kız demiş dörtüz yörs erdän topuzunu atayor bualar kesilsin imeklär pişsin atayor dev topuzu geler topuz yuvan da alayor topuzu atayor geeri iki okadar gitmiş geçmiş devin yanından dev demiş geldi yuvan demiş gideyim da göreyim onu gelmiş da görmüş onu oturmuşlar imää yuvan kesmiş onu da almış kakusunu gitmiş da almış öbürlerni da getirmiş evä of adlı şeytan varmış bir vakıtta bir adam da o adam fukaaraymış varmış o adamın bir çocuu şindi adam gideer çocuu çırak yannaştırmaa gidärkan onnar etişerlar bir punara da punarın kofası yokmuş adam girer punar içinä girikän adamın ayakları acımış da adam oflayor şindi adam ofladıynan çıkayor şeytan o sa şeytanın adı of muş şindi şeytan sorayor adama nereyi götürersin sän bu çocuu adam da deer çırak yannaştırmaa şindi şeytan deer yannaştır bana adam brayor çocuu şeytanda da geler evä iki aftadan sora adam geler para için şeytana şindi şeytan çıkarayor üç buva da deer adama tanı angısı senin çocuun şindi adam baksa birtürlü tanıyamayor zerem buvalar biri birinä benzärmişlär adam deer ortakısı şindi şeytan deer adama tanıdın senin oolun ama git evä da gel bir aydan sora da ozaman verecäm oolunu hem parasını şindi adam geler evä geçer bir ay adam genä gider şeytana şindi şeytan çıkarayor üç guguş da deer adama tazı paysınayor kualamaa da kualayor bayırın ardından şindi tazı cingilip ta olayor çocuk gider yolun boyunda da oturayor şindi o boyar geler çocuun yanına da sorayor görmedin mi bä çocuk bir tazı tauşamı kuarkan çocuk ta deer gormedim boyar gitmiş aaramaa tazıyı şindi çocuk geler evä da deer adam vermiş beegiri da yuları vermäzmiş şeytan sa därmiş ver bana yuları sadä adam vermäzmiş şindi şeytan verer yulara sekizüz karbona beegirä da iki bin karbona şindi adam verer beegirlän yuları da geler evä şindi o yular sa olayor bir kuş da uçayor şindi o şeytan da olayor bir atmaca kuşu da kualarmış çocuu şindi çocuk göreyor ani etişecek düşer erä da olayor bir tauşan şeytan da olayor bir tazı da çekeder tauşanı kualamaa şindi tauşan görer ani etişecek atlayor su içinä da olayor bir balık şeytan da olayor bir som balıı da çekeder çocuk kualamaa su içindä çocuk görer ani etişecek çıkayor sudan da olayor darı şeytan da olayor bir kloçka da toplamış darıları toplayor hepsini salt iki tenäyi bulamazmış o iki tenä darı olayor bir tilki da iyer kloçkayı şindi şeytan savaşırkan çocuu kaybetmää çocuk kaybeder şeytanı da gider evä şindi bobası deer çocaa neçin sän ölä geç geldin uzun ömür sizä maestro bu ay bütün dünneyä anılmış olan büük artist palad bülbüloglu altmış yaşını tamamnadı yok ölä bir er toprak üzündä neredä bilmeerlär bu şen hem talantlı adamı kultura zaametçisini politikacıyı cömert hem gülär üzlü insanı onun çalışmalarınnan zenginnener diil salt türk dünnesinin kulturası ama zenginnener bütün dünneyin kulturası zerä son on yılda canabisi ünesko gibi faydalı bir kuruluşun türksoyun başkanıdır hem bu iştä çalışmaları pek faydalıdır ne saklamaa palad bülbüloğlu çok yardım eder gagauz kulturasına da hem diil lääzım unudalım ani onun çalışmalarınnan gagauziya nicä da başka türk devletleri türksoya bakannık statusunda girdi bu büük bir başarı kutlêêrız canabisini bu gözäl yıldönümünnän saalık hem uzun ömür sizä anılmış hem sevgili maêstro moldova seçimneri kim kazanacek acaba merkez seçim komisiyası msk açıkladı ani moldova parlamentinä seçimnerindä pay almaa hak partieya bloka hem cümne politika akıntılarına verildi bundan kaare seçimnerdä baamsız kandidat da pay alacek parlamentä geçmää zoor olacek kendiniz sayın baamsız kandidatlar seçimnerdä pay alan insannarın en aazdan oylarını kazansınnar lääzım partiyalar en aazdan çift partiyadan kurulan bloklar üç yada üçtän zeedä patiyadan kurulan bloklar aklınıza getireriz ani geçän sefer olan seçimnerdä parlamentä sade iki partiya hem bir blok geçäbildiydi moldova komunist partiyası blok bragiş alyansı hristian demokratik partiyası eski halk frontu kalan onnar aralarında payettilär nedän sora komunistlär parla menttä majoritar partiyası oldular şindiki seçimnerä bir afta kaldı ortalık kaynêêr seçimnerdä pay alan kandidatlar biri birlerinin üst lerinä türlü kompramatlar dökerlär kanonsuz adımnarda biri birilerini kabaatlı bulêrlar yavaş yavaş moldovada büük bir seçim yangını kızışêr o yangının kıvılcınnarı diil salt komşulara ama taa amerikaya etişti artık ilkin moldovadan rusiyaya birkaç rus vatandaşını kırlattılar kabaatlı bulup ani onnar seçimdä pay alan bir partiyaya izinsiz yardım ederlär sora da rusiyayı moldovanın iç işlerinä karışmakta kabaatlı buldular rusiya çok beklämedään korkuttu ani moldovaya karşı ekonomika sankşiyaları kullanacek gazı dünnä paalarına görä satacek viza rejimı koyacek h b bunun ardına rusiyada işleyän moldova vatandaşları moskvada kendi kongresını topladılar kongres danıştı rusiya öndercilerinä ki sankşiyaları kullanmasınnar birkaç gündän sora moldovada iki rus vatandaşını kapadılar onnarda yarım milion dolar yakın para bulundu sayılêr ani bu parayı seçim için kullanaceydılar bu afta kişinövda iki kvartirada molotov kokteli dolu şişelär buldular o türlü şişeleri ci yılda olan moldova pridnestrovye cengindä kullanardılar içişleri bakannıı açıkladı ani moldovada teraktlar hazırlanêr taa o avşam moldovada ort kanalı bildirdi ani teraktları kombatantlar o cenktä pay alan veterannar hazırlarmışlar ertesi günü kombatantlar basın toplantısı yapıp bu işin bir provokaşiya olduunu açıkladılar kıvılcınnar amerikaya da etiştilär amerika senatorları moldovada seçimnerä hazırlanmak durumu için bir açıklama yaptılar amerika prezidentı georg bush da kalmadı bir tarafta sloveniyanın baş kasabasında konuşmasında o dedi ani on gündän sora moldova vatandaşları gidip seçim bölümnerinä kendi demokratik potenşialını kullanmaa deyni şans kabledeceklär kalmêêr bir tarafta evropa birlii dä onnar birkaç üz kişi gözlemci olarak burayı yollêêrlar söz gelişi bdt dan baamsız devletlär topluluu seçimnerdä gözlemci olmayacek moskva deer ani onnarı çaarmamışlar kişinöv deer ani onnar akredetaşiya istämemişlär nicä dä olsa bir iş belli düüş keskin olacek kim kazanacek belli diil bir soruş açık dört yıldan sora moldovada durum diişti mi acaba cuvabını pazara alacez mariya maruneviç mariya maruneviçi andılar küçük ayın dä tamamnandı bir yıl nicä raametli oldu mariya maruneviç gagauzların anılmış bilim hem politika insanı iki gün içindä cumêrtesi hem salı komratta hem kişinövda bu yaslı olaylan ilgili meropriyatiyalar oldu cumêrtesi komratta maria marinoviçin mezarında toplandılar onnar kim canabisinnän barabar gagauziyanın kurulması için çalıştılar komrat devlet universitetindä işledilär salı günü da moldova bilim akademiyasının gagauzologiya bölümünün odasında kurulan sofrada toplandılar maria maruneviçin dostları bilim adamnarı onun üürencileri yazıcılar iki saatlık yaslı toplantıda mariya maruneviçin insannıı bilimcilii cümnä çalışmaları için annadıldı not komrat primariyanın kararına görä o evin duvarına neredä son yıllarda yaşadı mariya vasilyevna maruneviç bir memorial taftası koyuldu gagauz dili hem literatura olimpiadası cı baba marta ayın günnerindä komrat devlet universitetindä kdu xvi cı gagauz dili hem literaturası olimpiadası oldu nereiyi bütün gagauziyadan yaklaşık elli üürenci katıldı olimpiadanın konusu gagauziyanın cu yıldönümü olimpiadanın sponsorları tika komrat primariyası gagauziya alış veriş palatası ayrıca kişinöv kaynak fondun başkanı lübov çimpoeş fondun hem kendisinin adından olimpiadaya katılannara gagauz halk türküleri kiyadı gagauz dastannarı kiyadı hem kendi peet kiadından kiyat baaşladı bundan kaarä herbir olimpiadacıya birär bluzka kızlara hem birär gölmek çocuklara baaşladı açılış günü katılımcılara deyni gagauz dilindä n gogolin evlenmäk spektaklisi gösterildi auşamneyin da gagauz yazıcılarınnan buluşmak oldu buluşmakta uşaklar kendi peetlerini hem yaratmalarını okudular olimpiada yarışları iki turda oldu yazı hem aazdan annatmaklar yarışmakta cu klaslar diktant yazdılar ci klaslar takrir ilk cümlesi olan yaratmayı başardılar ci klaslar literatura tekstı hem yaratma yazdılar sora da olan viktorinada istoriya kultura hem literatura soruşlarına cuvap ettilär xvi cı gagauz dili hem literaturası olimpiadası da erlär bölä payedildi gagauziyaya türkiye işbirlii kalkınma agenstvosu yardımnarı devam edecek tika türkiye işbirlii kalkınma agenstvosu çok yılar oldu moldovaya hem gagauziyaa yardım eder bu yıl yapılacek işlär için tika koordinatoru nevzat eşiler annadêr var üç önemli projemiz su saalık grt onnarın arasında en önemlisi belli ki su projesi onun için türkiye devleti büük yardımnar verdi hem verer en tezdä para geler arkadan taa para gelecek pek önemli projelerdän birisi da gagauziya radio televiziyonu grt biz büük para hem teknik yatırımı grtya yaptık bu uurda da çalışmalarımız devam edecek saalık uurunda ypılacek en büük proje komratta bir diagnostika bölümü şindilik oradakı poliklinikada bir odayı düzennedik saalık proektlarına valkaneş ihtärlar evini ekleyäbiliriz mi valkaneştä düzülän ihtärlar evi taa çok sosyal işidir ama orada insannarın saalıını korumak için çok işlär yapılacek kultura uurunda yardımnar devam edecek mi belli ki kişinöv devlet universitetinin inglizçä türkçä üürenmäk bölümünä üüredici yolladık onun harçlarını üstümüzä aldık valkaneşteki gagauzlar ansamblisinä kostüm yardımı yaptıydık şindi instrument alacez ukraynada yaşayan gagauzlara yardım yapêrsınız mı ukraynaya bakan başka bir koordinatorluumuz var ama bilerim ani odesadakı gagauzlara da tika yardım eder orada büük bir bilim toplantısı yapmaa deyni tika verecek moldova seçimnerin en büük sürprizi baba marta ayın da moldova parlamentinä seçimnär oldu nicä beklenilärdi seçimneri moldova komunist partiyası kazandı ikinci blok moldova demokratika üçüncü moldova hristian demokratik partiyası eski halk frontu başka bir partiya yada blok parlamenta geçämedi o üzerä mandatlar bölä pay edildi komunistlär blok moldova demokratika hem hristian demokratlar moldova parlamentinä seçimnerin en büük sürprizi gagauziyada komunist partiyası seçimneri kaybetti açıklanan bilgilerä görä gagauziyada komunist partiyası aldı blok patria rodina kazandı küü küü baktıynan komunist partiyası ensedi avdarma rus köselisi çok meydan dizgincä feropontyevka svetlıy kitiet kıpçak karbalı küülerindä parlament çalışmaa başladıı günü eni spiker seçildi andrian lupu sora taa bir sürpriz peydalandı d dyakovun bloktan çıkmasına komentariya yaparkana mol dova demokratika blokun öndercisi dedi taligadan babu indiinän beygirlerä taa ilin gitmää prezident seçimneri olsun deyni iki kandidatura çıkarılêr onnarı ikisini dä komunist partiyası çıkardı moldova kanonuna görä herliim üç kerä koyulan kandidaturalardan birisi prezident seçilmäzsä moldovada enidän parlament seçimneri olsun lääzım bu işin olmasını sanmêêrız ama genä dä vakıt gösterecek beklemää az kaldı çiçek ayın dä herşey belli olacek valkaneş yaşlılar evi musaafirleri kabletmää hazır ana sözü gazetamızın sayfalarından bildirdik artık ani tika türkiye işbirlii kalkınma agenstvosu tarafında verilän yaklaşık bin dolarlık yardımnan valkaneş kasabasında bir yaşlılar evi kurulêr büünkü gündä bu uurda işlär sonuna varêr valkaneş primariyası tarafından verilän bina enilendi onun örtüsü diişti binaya gaz çekildi içinä lääzımnı mallar alındı gözäl donaklı hem tertipli içerlär iki kişiyä deyni kuruldu ayrıca duş hem kenef odaları var var nicä demää ani büünkü gündä yaşlılar evi ilk musaafirleri kabletmää hazır burada yaşayan insannar bütün pansiona devlet tarafından alınaceklar bundan kaarä onnarın saalık korumasınnan ilgili harçları da karşılanaceklar inanêrız ani burayı düşän insannar artık çok raatlayaceklar katoliklerin büük kahırı çiçek ayın aprel dä bütün dünneyä haber oldu ani katolik hristiannarın en büük adamı papa giovanni paolo ii ci karol ojtila raametli oldu onu bitki yoluna geçirmää deyni milionnarlan insan vatikana geldi sade polşadan papa poläktı yakın milion papa giovanni paolo ii ci yıl kuvettä bulundu eni papa seçmää deyni çiçek ayın dä vatikanda sikstanskaya kapellada konklav toplandı bütün dünneydän kardinal hepsi kardinallar bilä toplanêrlar sade eni papa seçmää deyni insannara haber vererlär kapellanın bacasını tütüderäk kara tütün çıkarsa papa seçilmedi biyaz tütün çıkarsa eni papa var demäk diildi belli nekadar vakıt lääzım olacek eni papa ayırmaa deyni ilk iki oturuştan sora bacadan kara tütün çıktı çiçek ayın da saat sikstanskaya kapellanın bacasından biyaz tütün çıkmaa başladı sora çannarı düümää başladılar ikinci nışan ani papa seçildi benim kısmetim vardı o gün o saat vatikana yakın bulunmaa çan sesini işidip insannar avtobuslar dan çıkıp vatikana ay petri merkezinä kaçardılar onnarın üzlerindä sevinmelik vardı herbiri düşünärdi bu önemli oluşta pay almaa üz binnän kişi ay petri merke zindä bulunardılar açan saat tä kardinal jorde medina estefez balkona çıkıp katolik devletlerin dillerindä insannara danışıp haber etti ani eni papa seçildi habemus papam sora balkona eni papa çıktı benedetto xvi cı yasın dakı germaniyadan kardinal jozeph ratzinger lääzım söleyim ani germaniyadan vatikanda papa sade yıl geeri varmış pazar günü çiçek ayın dä papa benedetto xvi cı ilk mesayı ay petri merkezindä yaptı onun aşırıya ilk çıkması germaniyaya olacek koloniya kasabasına burada jozeph ratzinger gençliini geçirdi taa raametli giovanni paolo ii ci bu kasbada gençlik günnerini düzennedi onnar harman ayın günneri arası olêr bu yıl orayı mln genç toplansın lääzım klisä izmetçisi bin jurnalist bu papa benedetto xvi nın gençlärlän ilk buluşması olacek dünürcülüktä yuvana yardımcıları v moşkovun yıl kiyadından bir vakıt varmış bir babunun oolu deer anasına yap bana bir pita da bän gidecäm kısmetimi aramaa sanki kendinä karı araycek anası yapayor pita o koyêr torbasına da çekeder gitmää çok mu gitmiş az mı gitmiş bulayor bir adam iki muntä mamaliga iyirmiş da hep därmiş doyamaycam o çocuun adıymış yuvan yuvan da deer ona olmamısın bana bir kafadar hem düüncü o da deer olurum çekederlär bunnar ikisi gitmää bulayorlar bir adam doksan dokuz kürk giimiş da hem da doksan dokuz stıncın odun dolayanda yanarmış da genä baarımış dondum yuvan deer o adama olmamısın bana bir düüncü o da deer olurum çekederlar üçü gitmää gidärkän bulayorlar bir adam bıyıklarınnan tıynak tutmuş denizi da su akarmış aazına da baarımış susadım yuvan deer ona olmamısın bana bir düüncü o da deer olurum bunnar şindi dört kişi olayor çekederlar bunnar gitmää etişerlär bir babuya o babunun varmış bir gözäl kızı da yuvan isteer babunun kızını almaa karı erinä deyi babu da deer yuvana bendä var bir soba yanayor kırk gün girisän o sobanın içinä düüncülerinnän da bir horu oynarsan orada ozaman verim kızımı ama her girmäsän kelleni alırım yuvan çıkayor dışarı kahırlanarak da deer dünürcülerä babu dedi şutakım butakım o ani doksan dokuz kürk giimiş deer yuvana korkma kolaydır iş açan gider da üfleer soba içinä bir karış kraa düşeyor sabahlen babu deer kızına git kızım da bak açan kız gider baksa hepsi horu oynayorlar soba içindä şindi yuvan genä gider babuya da deer yuvan çıkayor dışarı söleer ani iki muntä mamaliga aazında varmış o deer korkma iş kolay paysınayor imää o ekmekleri da iyer hepsini yuvan sabaası gider genä babuya da deer babo ver kızını babu deer veririm ama var bendä dokuzüz fıçı şarap içärsanız onnarı bu gecä veririm kızımı yuvan çıkayor dışarı da söleer ani bıyıklarınnan denizdä tıynak tutmuş o da deer ozaman babu yuvana kızını verer son günadan raatlıkta bulunsunnar açılışa kişinöv kasabasından hem gagauziyadan musaafirlär geldilär onnarın arasında tika kişinêu koordinatoru nevzat eşiler türkiye büükelçisi ataşesi rıfat yildirim ght başı yadımcısı olga petrovna radova gagauziya başkan yardımcısı vadim barbanägra valkaneştä gagauziya başkanın temsilcisi födor terzi komrat hem çadır primarları h b açılışta valkaneş kasabasının primarı konstantin bozbey ilkin söz tuttu o kısadan annattı ihtärlar evin düzülmesi için söledi ani şindi burada dört yalnız kalan ihtär yaşêêr hem ani bu evdä var nicä birdän sade sekiz ihtär yaşasın konstantin bozbey söledi ani bu ev olmayaceydı herliim bütün ükü kendi üstünä almaydı tika kuruluşu ani hem para verdi bu iş için hem da iş başarılınca onu kontrol altında tuttu sora söz verildi tika kişinêu koordinatoruna nevzat eşilerä canabisi annattı tikanın gagauziyaya yaptıı yardımnar için kiyatların basılmasında gazetalara radio hem televideniyeya fıkaaralara hem okullara nevzat eşiler bildirdi ani ertesi gün çadırda su sistemasının açılışı olacek tika kişinêu koordinatoru nevzat eşiler annattı ani tika bütün dünneydä yaşayan türk milletinä yardım eder gagauzlar da o büük türk milletinin bir parçasıdır o üzerä da bu yardımnar hep ilerleyeceklär sora canabisi dedi ihtärlar evinä türkiyedä huzur evi deerlär gagauzçaya çevirdiinän raatlık evi olêr isteerim ani burada kalan insannar son günädän raatlıkta bulunsunnar sora söz alan ght başı yadımcısı olga petrovna radova saa ol etti tikaya yardım için hem hepsi o işlär için ani onnar yapêrlar gagauzlara deyni kutladı hepsini raatlık evin açılmasınnan hem umut etti ani tika hem türkiye halkı her zaman gagauzlara yardım edeceklär bundan sora valkaneş kasabasının primarı konstantin bozbey hem tika kişinêu koordinatoru nevzat eşiler raatlık evin kapusunda gerili olan şiridi kestilär musaafirlerä da ev içindä êkskursiya yapıldı büünkü gündä raatlık evindä dört insan kalêr marinova anna dimitrievna yaşında topal mariya nikolaevna yaşında mamedova vasilisa afanasievna yaşında onufrey fedora afanasievna yaşında söz gelişi mamedova vasilisa afanasievnanın kendi büük evi vardı ama canabisi karar aldı da baaşladı onu altı uşaa saabi olan bir ayleyä kendisi dä raatlık evinä yaşamaa geçti bu insannar haliz raatlıkta yaşasınnar deyni raatlık evindä onnar için çalışêrlar pavlioglu p m raatlık evin müdürü nekulsän v d doktor yanul n g medsestra popazoglu v d medsestra yardımcısı kirçu k g aşçı marinova m g aşçı uzun v y sanitarka bratan e p sanitarka arnautova m p zavhoz sirkeli s g germek p b hem arnaut k bekçilär not raatlık evin çalışma reglamentına görä burayı yalnız kalmayan ihtärlar da alınır ama ozaman onnarın senseleleri raatlık evinä para ödesinnär lääzım ayda ley patretlerdä marinova anna dmitrievna topal mariya nikolaevna hem mamedova vasilisa afanasievna oturêrlar soldan saaya konstantin bozbey solda hem nevzat eşiler şiridi keserlär raatlık evin personalı isteeriz gözäl bir iş yapmaa onun gözäl gagauzçasını var nicä saatlarlan seslemää o üzerä da bezbelli ivanka kolun televizizada yaptıı programalar siiredicilär tarafından büük havezlän beklener gagauziyanın radio televiziyasında grt çalışan speiialistlär sıkça türkiyeda stajirovka geçerlär o stajirovkalar herkere türkiye devleti tarafından karşılanêr ama diil çoktan grtnın iki jurnalistı ivanka kol hem galina maresyeva özel bir firmaya stajirovkaya çaarıldı nicä geçti o stajirovka annadêr ivanka kol grtya türkiye devleti tarafından çeşitli yadımnar geler ama özel firmalardan yardım siirek olêr gagauziyaya dayma oldu geler türkiyedän iş adamı idil özel firmanın saabisi rafet köksal o gördü ani elektronik yazı uurunda grtda gagauzlar için gagauzların kultura uurunda çalışan adamnarı için aaz bişey var rafet köksal teklif etti bizä gagauzları annadan bir dokumental film yapmaa o filmda gagauzların istoriya sınınnan köklerininnän ilgili dooruluu aaraştırıp üzä çıkarmaa bizä gagauzları annatmaa deyni gagauziyaya çok devletlerdän jurnalistlär geler ama naşêy onnar annadêrlar gagauzları evlerindä işlerindä çıkarıp göstererlär kimi adetleri annadêrlar bukadar isteeriz gözäl bir iş yapmaa gagauzların istoriyasını aslıdan annadan bişey çıkarmaa üzä film üç bölümnü olacek birinci bölüm gagauzlar neredän geldilär nasıl göç ettilär neredä durgundular yapındılar nasıl burayı etiştilär ikinci bölüm sovet zamanında gagauzların yaşaması avtonomiyanın kurulması üçüncü bölüm gagauzların büünkü yaşaması türkiyeyä gittik bu neetlän orada teklif ettik türk istoriklerinä bu konuda aaraştırma bizä dokumental olarak versinnär bu işä gagauz istorikleri da katılacek filmdä bir kişinin bakışlarını açıklamaa istämeeriz bu iş en aazdan bir yıl sürtecek lääzımsa taa da çok maasuz film için türkiye tarafı eni çok kaliteli kameralar aldı bu işin okadar uzanmasını hiç beklemäzdim orada aylak durmamaa deyni türkiyedä çalışan gagauzlar stepan kurudimov afanasiy karaçoban hem dimitri savastin için programalar yaptım o programalar burada çekettiim gagauzlar yaratma yolunda programanın çerçevesindä yapıldı programaların üçü da cd disklarda yayınnandı bän bunu yalnız yapmadım bu grt hem türkiye idil firmasının işbirlii oldu ivanka kol isteeriz gözäl bir iş yapmaa onun gözäl gagauzçasını var nicä saatlarlan seslemää o üzerä da bezbelli ivanka kolun televizizada yaptıı programalar siiredicilär tarafından büük havezlän beklener gagauziyanın radio televiziyasında grt çalışan speiialistlär sıkça türkiyeda stajirovka geçerlär o stajirovkalar herkere türkiye devleti tarafından karşılanêr ama diil çoktan grtnın iki jurnalistı ivanka kol hem galina maresyeva özel bir firmaya stajirovkaya çaarıldı nicä geçti o stajirovka annadêr ivanka kol grtya türkiye devleti tarafından çeşitli yadımnar geler ama özel firmalardan yardım siirek olêr gagauziyaya dayma oldu geler türkiyedän iş adamı idil özel firmanın saabisi rafet köksal o gördü ani elektronik yazı uurunda grtda gagauzlar için gagauzların kultura uurunda çalışan adamnarı için aaz bişey var rafet köksal teklif etti bizä gagauzları annadan bir dokumental film yapmaa o filmda gagauzların istoriya sınınnan köklerininnän ilgili dooruluu aaraştırıp üzä çıkarmaa bizä gagauzları annatmaa deyni gagauziyaya çok devletlerdän jurnalistlär geler ama naşêy onnar annadêrlar gagauzları evlerindä işlerindä çıkarıp göstererlär kimi adetleri annadêrlar bukadar isteeriz gözäl bir iş yapmaa gagauzların istoriyasını aslıdan annadan bişey çıkarmaa üzä film üç bölümnü olacek birinci bölüm gagauzlar neredän geldilär nasıl göç ettilär neredä durgundular yapındılar nasıl burayı etiştilär ikinci bölüm sovet zamanında gagauzların yaşaması avtonomiyanın kurulması üçüncü bölüm gagauzların büünkü yaşaması türkiyeyä gittik bu neetlän orada teklif ettik türk istoriklerinä bu konuda aaraştırma bizä dokumental olarak versinnär bu işä gagauz istorikleri da katılacek filmdä bir kişinin bakışlarını açıklamaa istämeeriz bu iş en aazdan bir yıl sürtecek lääzımsa taa da çok maasuz film için türkiye tarafı eni çok kaliteli kameralar aldı bu işin okadar uzanmasını hiç beklemäzdim orada aylak durmamaa deyni türkiyedä çalışan gagauzlar stepan kurudimov afanasiy karaçoban hem dimitri savastin için programalar yaptım o programalar burada çekettiim gagauzlar yaratma yolunda programanın çerçevesindä yapıldı programaların üçü da cd disklarda yayınnandı bän bunu yalnız yapmadım bu grt hem türkiye idil firmasının işbirlii oldu burada bir lelek yuvası vardı nekadar tutêrım kendimi aklımda kişinöv yolun üzerindä komrat demir yolu stanşiyasının yanında bu yuva vardı her yılın o yuvada leleklär yavru çıkarardılar sevindirip insannarın gözünü bilärdik leleklär yuvada sa dolayda raatlık otuz yıl bu yuva durdu da te şindi kiminsä canabet kararına görä onu yok ettilär sebep eni elektrika direklerin koyulması bekim teknik tarafından bu direklär lääzımdı burdan geçsin bekim iki metra bir tarafta önemli diil önemli o ani lelekleri hiç biri düşünmedi ama bu ko kalsın kararı alan kişilerin esabında neredä o leleklär kendi eni yuvalarını yaptılar acaba yavrularını çıkardılar mı büüttülär mi çıkardılar mı acaba taman yavru çıkarmaa zamanında bu yuvayı daran peran ettilär bekim yuvayı başka bir erä geçirdilär canımı sade bu düşüncä raatladêr geboz aler zmeylärdan çalınma beygirleri v moşkovun yıl kiyadından varmış bir vakıtta bir padişaa o padişahın varmış üç oolu o padişahtan sa hepsi zmeylär korkarmış da o padişaa ecel edip öler oolları götürerlar bobasını gömmää bir da beegir varmış o padişahın güüsündä gün varmış oolları açan götürerlar gömmää bobasını zmeylär gelip ta çalayorlar o beegiri açan oolları geleyorlar evä beegiri bulmayorlar evdä hem küçük kardaşları deer agalarna agalar hadi gidelim da bobamızın beegirlerni aaraylım bunnar çekederlar gitmää çok mu gitmişlär az mı gitmişlär etişmişlär zmeylerin kurtälarna hem küçük kardaşının adı gebozmuş şindi onnara avşam olayor orda agaları gereyorlar kurtänın içindä yatmaa geboz da gider damın tavanında yatayor gecenin bir vakıdı geler hem büük zmey bir kara beegirlän da o beegir istemäzmiş dama girmää zmey därmiş beegirä neiçin sän girmersin dam içinä o padişaa ölü ani biz korkardık geboz da demiş tavandan o öldüsä onun oolu burada zmey korkudan sıçmış çaaşırlarna geboz iner erä baalayor beegiri dama zmey deer geboza nerdä istersin güreşmää geboz da deer bän isteerim taş üstündä güreşmää bunnar giderlar taş üstündä güreşmää geboz keser zmeyin kafasını gider tavana da yatayor sabaa karşı geler ortanca zmey onun da beegiri girmäzmiş dama hay köpeklär isin kafanı neiçin sän girmersin dama padişaa ani biz korkardık öldü geboz da demiş tavandan o öldüsa onun oolu burada zmey korkudan çaaşırlarna sıçmış iner geboz erä baalayor beegiri dama keser zmeyin kafasını piner genä damın tavana da yatayor dan eri aarıkan geler hen küçük zmey bobalarnın beegirinnän ani güüsündä gün varmış taa dama yaklaştıynan beegir kişnemiş zmey üfkelener beegirä da deer gargalar isin senin kafanı sansın senin padişahın burda öldü geboz da deer o öldüsä onun oolu burada geboz iner erä baalayor beegiri dama çıkayorlar dışarı çekederlar güreşmää üç gün üç ta gecä düüşer lar kılıçları tutuşayor da yok nicäl biri birini kessinär bir da garga onnarın yanında uçarmış zmey deer o gargaya gel sündür benim kılıcımın ateşini da veriim sana üçüz yıllık ömür geboz da deer sündür benim kılıcımın ateşini verecäm sana üç zmey leşi iyäsin garga sündürer gebozun kılıcının ateşini da geboz keser zmeyin kafasını da verer gargaya üç zmey isin da gider kaldırayor agalarnı verer agalarna o iki beegiri kendi da alayor bobasın beegirni da gidip varayorlar evä stepan kurudimov hem onun dostları kirez ayın iyün günneri arası moldovada halklarası stepan kurudimov hem onun dostları opera festivali oldu fastivalin kurulmasına inişiator anılmış gagauz opera tenoru stepan kurudimov oldu bu inişiativaya moldova hem türkiye kultura hem turizma bakannıkları hem da gagauziya ispolkomu arka oldular çok yardım ettilär sponsorlar da festivalin açılışı komratta oldu sora iki konşert moldovanın belş hem kiinêu kasabalarında verildi stepan kurudimovdan kaare festivaldä pay aldılar mariya bieşu soprano hem mariya ţonina soprano moldova bülent ateşoğlu bas türkiye larisa ahmetova mezzo soprano rusiya arda aktar bariton poyraz kipra türk respublikası arêu macinova mezzo soprano ukrayna hem da mihayıl seçkinin öndercilii altında bulunan moldovanın milli kamera orkestrası latiniţiya kesin geçerlär orak ayın iyül günnerindä ukraynanın odesa kasabasında gaguz kultura dil hem literatura problemaları adlı halklararası bilim praktik konferenţiyası oldu burayı ukraynadan türkiyedän hem moldovadan bilim adamnarı katıldılar ani ukrayna gagauzları artık hazır latinişaya geçmää belli oldu taa zala girdiynän konferenţiya plakatının gagauzça bölümü hem sşenada gagauzça yazı latin grafikasında yazılıydı konferenţiya gagauzların odesadakı birlik adlı milli kultura kuruluşun kurulmak günün ci yıldönümü sebepiylän hazırladı onun hazırlanmasında pay aldılar odesa bölgesinin devlet administraţiyası gagauzların odesadakı birlik adlı milli kultura kuruluşu kırım ukrayna avtonom respublikasında tika koordinatorluu akb imexbank odesanın m gorkiy adına devlet bibliotekası konferenţiyanın çalışmasında ght başı yardımcısı o p radova başkannıı altında gagauziyanın delegaţiyası türkiye odesa başkonsolosu yaşar pinar tika ukrayna kırım koordinatoru kadriye imamoğlu pay aldılar bu adlı bir konferenţiya ukraynada seftä olêr iki günün içindä sesleycilerä irmiyä yakın bilim dokladı okunuldu dokladların çoyu pek meraklıydı ama bir şüpesiz en meraklı dokladı gagauzların peydalanması neoevropalı şkolanın versiyası okudu odesanın i i meçnikov adına milli universitetin doktoru şkläev igor nikolaeviç konferenţiyanın sonunda kabledildi bir rezolüţiya o rezolüşiyanın kararlarından birisi danişmaa ukrayna radasi na ki ukrayna gagauzlarin grafikasini latiniţaya geçirmää bu iş olursa ukrayna gagauzların hem moldova gagauzların arasında en büük perdelerdän birisi düşecek latiniţa verecek kolayını moldovada gagauziyanın şkolaları için basılan üürenmäk hem literatura kiyatlarını ukrayna gagauzların şkolalarında kullanmaa karar radaya ukraynanın parlamenti kalêr taa bir kere isteeriz urgulamaa ani konferenţiyanın hazırlanmasında büük çalışmalar düştü gagauzların odesadakı birlik adlı milli kultura kuruluşuna ama kuruluşun başkanı petr volkov onun yardımcıları yuriy dimçoglu viktor gargalik vasiliy kelioglu hem başkaları çok zaamet ettilär ani konferenţiya halizdän üüsek uurda geçsin dedelärden kalan at yarışı gagauzlar sade bitki birkaç üz yıl geneldä çiftçilklän beslenelär kendi derin istoriyasında gagauz milleti uzun zamannar kenarsız kırlarda göç edip hayvancılıklan beslenirmişlär belli ki o kırları yayan gezmäzmişlär bunda onnara yardımcıymış beygirlär küçüündän büünä kadar gagauzlar atlı gezmää becerärmişlär neredä atlar orada yarışlar da dedelär atları kullanmakta kendi beceriklerini o yarışlarda gösterirmişlär bu bincä yıl atlı gezmäk ömürü boşuna geçmemiş o artık milletimizin kanına girmiş son yıllarda at yarışlarını gaga uzlar dirilttilär en önemli yarışlar hederlez günü çadırda olêr ama küülerdä dä kendi at yarışlarını yapêrlar ya todur günü yada küü kurbannarı günnerindä diil çoktan ölä bir at yarışı gagauziyanın avdarma küüyündä oldu atlılar bir kilometralık yolda yarıştılar yarışta ilk gelän dmitriy guna oldu onu finişa getirän beygir orlik birinci er için dmitriy gunaya ödül olarak bir keçi baaşladılar patrettä dmitriy guna ödülü kablettiktän sora foto v tanasoviçin kişinöva gecä yarısı gelän bela geçän yıl bu ayın gecesindä olan yaamur sellerä toplanıp iki insanın canını aldı ekonomikaya da milion ley zarar getirdi bu yıl da seldän gelän belalar sürter ilkin evropayı durmamayca yaamurlar sellär bastı gelän haberlerä görä o yaamurlar milionnarca euro zarar getirdilär ama en büük zarar o sular içindä insannarın kaybelmesi bu kara sayı da var yaamurlar yavaş yavaş moldovaya da etiştilär ilktän onnar büük diildi ama genä dä onnar en büük belayı hazırlayıp kendi zararını yaptılar gölleri suylan doldurup yolu en büük belaya açtılar o bela da kendisini pek çok beklätmedi harman ayın avgust günnerindä olan büük yaamur belada son noktayı koydu bela bir çıban gibi patladı sular gratiyeşty küüyünün gölünü taştırıp bütün üklän kişinêunun çevkar tıynaana abandılar birkaç minudun içindä o tıynaa daadıp binnärcä ton su kişinêunun sokaklarına hem evlerinä taştı zararın sonucu böläydi ev zä yakın maaza bir okul tükän pınar onnarca maşina kiosklar su altına kaldılar insannarı bu beladan kurtarmaa deyni devlet orayı askerleri yolladı askerlerin kahramannıı da verdi kolayını ani insan kayıbı olmasın not son açıklamalara görä evleri enidän yapmaa deyni devlet yardımcı olacek laf var canavar ayın oktäbri dän bu iş başarılsın dünneyin istoriyasını annadan çöşmä küüy valkaneş dolayının çöşmä küüyün ortasında bulunêr bu derin hem uzun çukur ilk bakışta çukur çukur gibi ama bu diil ölä gagauziyanın moldovanın kär dünneyin da istoriyasının annatmasında bu çok önemli bir çukurdur bölä açık er üzünä bölä yakın bulunan erlär dünneydä az var bilimcilär için onnar çok önemli zerä vererlär kolayını erin kurulmasinnan ilgili soruşlara cuvap vermää üzlärlän milion yıl geeri açan er üzünü denizlär kaplarmış açan topraan hamuru karılarmış büünkü çukur deniz altıynış ozamannar nicä da şindi toz toz trofa trofa olan kırıntılar istoriyanın geleciindä iz brakıp denizin dibinä çökärmişlär bu izleri büünkü gündä bilimcilär aaraştırêr sovetlär vakıdında çöşmä küüyünün çukuruna devlet tarafından korunan pamätnik statusu veril diydi büün o status için hiç birinin aklısına da gelmeer ama genä dä saa olsunnan çöşmäküülülär o çukuru koruyêrlar gagauzlarda da respublika vardı bizda da respublika vardı bu yıl harman ayın avgust nda gagauz respublikasının kuruluş günün ci yıldönümü tamamnandı yıl geeri bu gündä gagauz halkının deputatı kendi üstolan kongresinä toplanıp oy birliinnän gagauz respublikasının kurulması için karar alıp kendi devletini dünneyä bildirdilär bu kararı büünkü günädän juridik olarak hiç birisi silämedi büün gagauzların cü yılın kırım ayında dekabri moldova tarıfından verilän gagauziya gagauz yeri avtonom bölgesi var ama unutmayalım ani olmaydı cı yılın harman ayın avgust zu olmayaceydı cü yılın kırım ayı dekabri da bunu hiç bir kere unutmayalım lääzım belli ki büün dünnää heptän diişti çok işlerä başka bakışlan bakêrlar çok işlär unuduldu çok işleri unutturmaa savaşêrlar ama gelecek vakıt ta hodulluklan bekim dä yaş dolu gözlärlän gagauzlar deyäbileceklär bizdä dä respublika vardı kaavi adam küçük adam hem hırsızlar v moşkovun yıl kiyadından bir adam kiracılık edärmiş bir kerä ükletmiş taligasını da çeketmiş yola gidärkän battırmış bir deredä taligayı da beegirlär çıkaramamış o da kolvermiş beegirleri brakayor onnarı da tutayor oktan da çıkarayor ellän kenara taligayı komuşusu da koymuş neetinä çalsın onun beegirlerni görer ani o deredän geçecek da açan battırayor o erif taligayı görer ani onda kuvet çok gider yanına da deer ona ne buuşêrsın ha gel gidelim benimnän bireri çekederlar gitmää bir daa içinä dayın içi da çotmaklıkmış da yok nası taliga örüsün da deer o kiracı na beegirleri da bän alayım taligayı kafama koyêr taligayı kafasına da giderlär gidärkän yolca bulayorlar iki boyar ölü alayor onnarı da yattırayor taliga içinä da etişerlär bir bordeya o bordeydä da kırk kişi hırsız varmış pay etmişlär kırk fes altın da oturarmışlar ateş başında onnar girdiynän demişlär kabul edin bizi bu gecä kalalım burda zere para var üstümüzdä sattık sürek onnar da demişlär kabul edäris da därmişlär biri birinä ani gidecez gezmää ayaamıza geldi para geldilär o öbürlär da oturmuşlar ateş başında o küçük adam demiş o kaavi adama acıkmadın mı o da demiş acıktım küçük adam demiş git getir taligadan bir balık da pişirelim da iyelim o da gider da saplayor bir kazıklan o ölüyü başlamışlar onu ateştä kızartmaa hırsızlar da şaşmışlar da korkmuşlar balık erinä adam pişirmişlär pişmää başladıynan o küçüü demiş ya bakalım pişmemiş mi almış dalamış bir kerä da demiş bu kokmuş getir başka getirmiş başka onu da pişirmiş genä bakmış da demiş bu da kokmuş o küçük adam da urmuş yanıı erä da demiş ya tut bir taazesini da pişirelim o hırsızlar da kaçan kaçanın olmuş da demiş o küçüü gel burayı te burda var kırk fes altın da demiş sendä bukadar kuvet varmış da buuşurdun kiracılıklan yaşamaa payetmişlär altınnarı da küçük ta demiş git ta te şindi yaşa kim taa islää düş görer v moşkovun yıl kiyadından varmış bir çengenäylän bir adam da onnar ikisi pek islää yaşarmışlar şindi onnar lafetmişlär keseceklär bir potmar o adam demiş çingeneyä angımız ne düş görüsaydı o iyecek potmarı şindi keserlär potmarı yatayorlar o gecä potmarı da atayorlar fırına adam kalkayor da iyer o potmarı çingenä sa uyurmuş şindi adam genä yatmış uyumaa çingenä hep uyurmuş şindi çingenä kalkmış sabahlen da çingenä demiş adama bän gördüm bir büük düş adam da demiş ne düş gördün çingenä da demiş bir büük merdiven yaptım da çıktım çak gökä da allahlan allahka ekmek iyirdilär da beni da teklif ettilär da bän istämedim adam da demiş bän da gördüm ani seni teklif ettilär bän da kalktım da idim potmarı kendi kendimä dedim çingenä şindi tok olmalı idim da genä yattım çingenenin sa barsakları guruldarmış aaç bizim besaribiyamız eni bir festival ukraynada yaklaşık bin gagauz yaşêêr onnarın taa çoyu erleşik bolgrad hem kiliya rayonnarında bulunan küülerdä çervonoarmeyskoe eski adı kubey vinogradovka eski adı kurçu aleksandrovka eski adı hacı abdul bolboka jovtnevoe eski adı kara kurt starıye troyanı eski adı eski troyan novosölovka eski adı eniküüyü dimitrovka tabaki krasnoe büünkü durumda bu küülerdän gençlerin çoyu odesa kiev nikolaev harkov vinişa gibi büük kasabalara yaşamaa geçtilär ya da kazanç için gittilär ama onnar köklerindän ayırılmêêrlar kulturalarını adetlerini dillerini korumaa deyni onnar derneklär kurêrlar şindi söz gider bu derneklär bütün ukraynayı kaplayan bir kuruluş kursunnar bu ilerdä şindi sa onnar başka azınnıklarlan birliktä bolgrad kasabasında naşa basarabiya bizim basarabiyamız adlı milli kulturaları festivali ceviz ayın günneri arası yaptılar hazırladılar onu bütün ukrayna naşa basarabiya bizim basarabiyamız adlı kuruluş hem kievdakı gagauzların halk birlii dernää erindä festival gözäl geçsin deyni çok çalıştı ivan akderli bolgrad rayonu başkanın birinci yardımcısı festivaldä ukraynada yaşayan ukraynalılar gagauzlar bulgarlar arnautlar albannar moldovannar ruslar pay aldılar katıldılar burayı moldovadan gagauzlar hem bulgariyadan bulgarlar da belliydi ani bölä bir festival çoktan lääzımdı onun önemliini gösterer o ani delegaşiyalardan hem erindeki adminis traşiyadan kaarä festivalä çok büük musaafirlär da katıldılar a p baranovskiy ukraynanın agrar politikası bakanı i v plaçkov ukraynanın alış veriş hem energetika bakanı angel ganev ukraynada bulgariyanın büükelçisi vasiliy kilioglu iş adamı gagauzların kievdakı halk birlii dernään öndercisi pötr volkov gagauzların odesadakı birlik dernään öndercisi a i kisse ukraynanın halk deputatı hem bütün ukrayna bulgarların derneenin başkanı a i ivçenko ukraynanın nafta gaz kompaniyasının başkanı plamen babokov ukraynanın trista oil kompaniyasının başkanı festivalin programası pek islää kurulmuştu fastivalä katılan herbir millet kendi evini hem aulunu kurdu orada tuzekmeklän musaafirleri karşılardı kendi milli imeklerinnän konukladı festivalin programasında milli imeklär yarışı oldu belli ki gagauzların kıırmasından kaurmasından hem sarmalarından tatlı festivaldä bişey yoktu turna gözü şaraplarımız da gözäldi ama başkasında da islää şarap vardı imeklerdän ayırı resim foto hem el yaratmaları sergilenärdi ukrayna gagauzlarından bu sergidä resimcilär pötr çakir ismail kasabası hem onun kızı larisa çakir uzun hem da veçeslav hacimiti bolboka kendi yaratmalarınnan katıldılar gagauziya resimcileri petri vlah hem dimitri kara insannarı gözäl el yarat malarınnan sevindirdilär vardı bu sergidä komrat kasabasında yapılan kilimnär dä ayrıca audio disklär hem kasetalar da sergilendi burada gagauz dilindä kasetalar da vardı kiyat sergisindä biz da başkasından aşaa diildik festival içindä ayrı bir festival vardı bulgar kinosu festivali bu festivalin çerçevisindä başka kinoların arasında gösterildi eni bir kino sedymoe koleso edinci tekerlek festivalin birinci günü ukrayna hem bulgariya artistlerinin gala konşertinnän baarıldı konşerttä gagauz türkülerini hem oyunnarını kubeydän kadınca ansamblisi hem kurçudan türkücü ilya malakçi gösterdilär katıldı bu işä kurçu kultura evinin direktoru valentina kirçeva da gecä büük bir salüt oldu festivalin ikinci günü sport yarışları oldu not bu festivaldä gagauzları ii taraftan göstermää deyni çok çalıştılar erindeki iş adamnarı hem birlik dernään küülerdä temsilcileri vasiliy dişli bolgrad mihail dişli aleksandrovka küüyü ivan kemençeci gagauz iş adamı olga kulaksiz kurçu küüyü iş adamnarı festivalä diil salt para yardımı yaptılar kimileri organizaşiya ükünü da omuzlarına aldılar ölä vasiliy kilioglu resimcilärlän ilgili bütün soruşları üstüna aldı onnarın getirmesini erleşmesini resim sergilerini hazırlamasını redakţiyadan gagauziya öndercilerinin biricii festivaldä yoktu aldıımız bilgilerä görä onnarı bu festivalä ofişial olarak birisi çaarmamış dimu eribakan çocuk hırsızlıı üürener v moşkovun yıl kiyadından varmış bir vakıtta bir dul karı da o karının varmış bir çocuu da o çocuk deer anasına yap bana bir pita da bän gidecäm bu dünnäda ne zanaat var üürenmää anası yapayor pitayı da çocuk gider üürener hepsini ne zanaat var bu dünnedä salt unutmuş üürenmää hırsızlıı şindi gider üürenmää hırsızlıı da gidärkan görer bir adam gelirmiş atlı da çocuk deer kendi kendinä her üürenmiş olaydım hırsızlıı te şindi çalardım bu adamdan bu beegiri şindi adam etişer çocuu da sorayor neyanı gidersin bä çocuk çocuk ta deer o adama giderim hırsızlıı üürenmää şindi adam deer çocaa git ta çal te o çobanın rubalarnı her çalarsan ozaman üürenecän hırsızlıı şindi çocuk gider çobanın yanına seläm verer çobana sora tutuşturayor lülesini da sora o çocuk koyêr çobanın saa yanına bir auç biyazlık bir auç ta koyêr sol yanına da çekeder gütmää koyunnara dooru hem güdärmiş hem biyazlık ekärmiş yola da etişer koyunnara da paysınayor atmaa seçi koyunnarı batak içinä şindi çoban kalkayor gütmää koyunnara baksa yola yol döşeli biyazlıklan şindi çoban çıkarayor rubalarnı da gider çıkarmaa koyunnarı da o çocuk gelip ta alayor çobanın rubalarnı da götürer o adama şindi adam verer o çocaa bir anahtar da deer gidäsin falan boyarın yapısına da o yapı içindä o boyarın haznesi durayor açasın bu anahtarlan kapuyu da alasın haznesindän bir kalpak altın gider o çocuk da açayor boyarın yapısının kapusunu da alayor haznesindän bir kalpak altın şindi boyar saabası baksa haznedän alınmış altın şindi o boyar yazayor kihada kim çaldı sa onun haznesindän altın sadä sölesin verecek kızını çıkayor o çocuk da deer boyara bän çaldım haznendän altın şindi boyar yok nereyä bursun verer kızını o çocaa agasını öldürmäk isteyän kız v moşkovun yıl kiyadından bir vakıt varmış iki kardaş biri çocuk biri kız giderlar ikisi bir pustiyalıkta yaşamaa yapayorlar bir bordey yaşarmışlar ikisi kız oturumuş bordeydä agası gidärmiş avlanmaa bir gün gitmiş uzak da gecelemiş kırda gelmiş kıza bir dev adamı da yatayor onunnan o gecä da demiş dev kıza ha öldürelim senin aganı da ikimiz yaşaylım kız demiş nası öldürelim onu o pek kaavi dev demiş hasta et kendini da de ona olsa canavar südü alışacan dev gitmiş gelmiş kardaşı bulmuş kızı hasta sormuş kızkardaşına ne canın isteer o da demiş olsa canavar südü içeyim sansın alışacam almış kardaşı tüfeeni bir da şişä da gitmiş nerdä canavarın yavruları durudu he nez da gelmiş ta canavar yavrularnı emzirmää kurulmuş yuvan urmaa canavarı canavar demiş ne istärsän verim sana salt öldürmä beni o da demiş biraz süt ver bana gitmiş yuvan almış bir az süt vermiş canavar bir da pali ona gitmiş kızkardaşına da vermiş südü kızkardaşı almış südü saklı dökmüş erä gider yuvan genä avlanmaa geler dev sorayor kıza nası geldi mi canavardan demiş geldi o dev demiş yolla onu gitsin aslan südü getirsin da paralasın onu aslan gelmiş yuvan kız genä demiş yuvana git kardaşım da getir bana aslan südü almış yuvan tüfeeni hem şişeyi da gitmiş taman gitmiş aslan henez gelmiş yavrularnı emzirmää kurulmuş tüfeknän urmaa aslan demiş ne istärsän verin sana salt öldürmä beni o da demiş biraz süt ver bana aslan demiş gel vereyim gitmiş yuvan vermiş ona süt vermiş bir da yavru almış yuvan yavruyu hem südü gelmiş evä koymuş yavruyuyöbürün yanına südü vermiş kızkardaşına o da almış südü dökmüş erä genä gitmiş yuvan avlanmaa gelmiş dev da sormuş ödürmemiş mi onu aslan kız da demiş iyecek onuçun vermiş ona bir da yavru dev genä demiş yolla onu gitsin ayı südü getirsin sana da belkim ayı iyir onu geler avşamneyim yuvan kızkardaşı demiş ona git getir bana ayı südü gitmiş yuvan ayı südü getirmää açan gitmiş ayı emzirimiş yavrularnı kurulmuş urmaa ayı demiş ne istärsan verim sana o da demiş biraz süt bana ver verim demiş gider almış süt ayı vermiş bir da pali almış paliyi da geler evä vermiş südü baksa iki dev içerdä lafederlar girmiş içeri girdiynän içeri tutmuşlar onu baalamışlar ellerni aardına çıkarmış biri buçaanı kesmää o da demiş çıkarın beni dışarı da var bir iki piidim söleyim çıkarmışlar onu dışarı başlamış baar maa nä vedi nä avdi nä grevan o saat gelmişlär onun o palileri koparmışlar çatıyı ellerindän da hızlanayorlar devleri paralamışlar brakmış çocuk kızkardaşını da gitmiş nänı gözü görüsa türkiye cumhuriyetin ci yıldönümü canavar ayın oktäbri da türkiye cumhuriyetinin kuruluş günü yortusu bakıldı seksän iki yıl geeri atatürk kemal paşa türkiyenin kurulmasını dünneyä bildirdi canavar ayın zu türk halkı için en önemli yortu oldu bu yortu türkiyedä devlet uurunda bir yortu olarak bakılêr türkiye devleti dışında bulunan türkiye diplomatik misiyaları bu günnän ilgili reçepşiya vererlär canavar ayın oktäbri dä ölä bir reçepşiya türkiye cumhuriyetinin moldova respublikasında büükelçisi fatma fırat topçuoğlu tarafından kişinêuda bulunan dedeman otelindä verildi reçepşiyaya moldova respublikasının hem gagauziyanın politika devlet kultura adamnarı diplomatlar hem halklararası misiya başkannarı işadamnarı teklif edildilär reçepşiyanın açılışımda duhovoy orkestra türkiyenin hem moldovanın gimnaların çaldı sora büükelçi fatma fırat topçuoğlu romın dilindä konuşarak reçepşiyanın açılış sözünü yaptı moldova tarafından reçepşiyada moldova üüredicilik gençlik hem sport bakanı viktor şvirkun söz tuttu neçin gagauzlar gagauzça lafetmää utenarlar redakţyamıza internettän pek meraklı bir yazısı geldi sanêrız okuycularımıza deyni da o meraklı olacek büün onu bütününü tiparlêêrız sizdän da bu yazıda açıklanan konular için düşündüklerinizi bekleeriz yazêrım moskva dan bän burada işleerim nicä da öbür çok gagauz göçmenneri bän da geldim burayı kazanmaa ekmek parası hem aaramaa kendi kaderimi adımı yazmayacam ama sizin için koyacam kendimä bir laab kaykavuz savaşacam yazmaa bu yazıyı pak gagauzça savaşacam katmamaa rusça hem romınca laflarını sanmayın ani üünmäk için ama dilimizi sevdiim için hem ona acıdıım için gagauzça büünkü türkçeyä en yakın dil nasıl türkçedä çok yabancı laf varsa gagauzçada da çok yabancı laf var bunnarın içindä en çok rusça arapça farsça urumca hem bulgarca laflar bulunêr bän ana dilimizä acıyêrım hem onun için korkêrım neçin deyni duyêrım nicä yavaş yavaş kaybederiz onu hem onunnan bilä kaybeler milletimiz pek çok olêr ölä ani savaşêrım lafetmää bir gagauzlan kendi dilimizdä da dooru lafedämeerim hep girer arpça rusça laflar bän ozaman düşünerim ani taa islää o lafları angılarını bilmeeriz gagauzça sölemää türkçä da olacek en doorusu bän türkiyedä bitirdim universiteti da onuştan türkçeyi taa islää bilerim nekadar gagauzçayı gagauzça bän hiç bir okul bitirmedim kimär kerä olêr ölä ani bän gagauzlardan işiderim o lafları angılarını taa ileri gagauzçada hiç yoktur işittiim ama bän bilerim o lafları türkçedän da onun için hep taa çok annêêrım ani bizim dilimiz türkçenin bir parçasıdır var nicä sölemää ani gagauzça trakiyalı türklerin lafettii türkçeylän bir türlüdür türkiyedä dä pek çok türkçä laflar sade sözlüklerdä var ama kasabalarda yaşayan türklär onnarı kullanmêêrlar örnek bıldır erinä geçmiş yıl deerlär bu lafı bir kasabalı türkä sorsanız bilmäz ama türkiyenin dousundan birinä sorun o bu sözü kullanmayorum ama dedemdän vardır işittiim deer gagauzçada bunun gibi unuttuumuz laflar çok var pek çok ölä laf var ani gagauzlar onnarı türkçä sayêr onun için onnarı istämeerlär kullanmaa da bilmeerlär ani onnar varmış ileri gagauzçada da bu dooru diil gagauzça hem türkçä biri birlerindän pek aaz ayırılêr bitrki vakıtlarda pek çok gagauz lafeder sade pak rusça bunnarın içindä taa çok gençlär hem bunnarın çoyu komrat ta hem çadır da yaşêêr bu insannar söleer ani bilmäzmişlär gagauzça kimisi haliz bilmeer ama çoyu sade yapılêr ani bilmeer neçin zere utanêrlar lafetmää gagauzça neçin gagauzlar utanêrlar lafetmää gagauzça savaşacam annatmaa kendi düşüncemi hem cuvap vermää bu soruya bir insan yabancı dildä okulunda üürendii zaman kendi ana dilini bilsä dä okulda üürendii dildä düşünmää çekeder o yabancı dildä çok laf üürener hem çekeder o dili kendi ana dilindän taa islää bilmää açan bölä okullarda üürener bütün halkın uşakları ozaman ana dilimiz çekeder geeri kalmaa okulda kullanılan yabancı dildä uşaklar çekeder taa kolay lafetmää ozaman olêr ölä ani o insannar angıları üürenmemiş okulda hem akıl tarafından biraz geeri kalmış öbürlärlän lafeder gagauzça ama öbürlär angıları üürenmiş okulda yabancı dildä o dildä taa islää lafettii için lafederlär yabancı dildä onnara deyni gagauzça başlêêr göstermää geeri kalmışlıı yabancı dil sa gelişmelii göstermää başlêêr bu iş taa da hızlandırêr ana dilinin kaybelmeyä dooru gittii yolunu gagauziya da hem gagauların yaşadıı başka memleketlerdä gagauzça okullar en kısa zamannarda açılmarsa bu durum taa da kötü bir görünüş alacek taa gagauz dili dünneydän silininceyä kadar onun için ilk yapılması lääzım olan iş gagauzça okullari açmaktir bu zoor hem ilk başta çok para hem üürediçi isteyän bir iştir ama untmayın ani bizim ileri gitmiş bir büük agamız var türkiye türk politikacıları bizä yardım etmeyä hep hazırlar okulların açılmamasının sebeplerindän birisiymiş gagauzların çoyu istemäzmiş gagauzça okulların açılmasını onnar hepsi korkêrlar ani bu olursa unutaceymışık rusçayı korkmêêrlar mi ani gagauzçayi unudêriz çok dil bilmää pek islää rusça inglisça türkçä fransızça h b ama insanın ilk bilmesi lääzım olan dil ana dilidir neçin sa azerilär armennar gruzinnär h b hem kendi ana dilindä okulda üürenerlär hem da moskva ya gelip çok ta para kazanêrlar gagauzlardan taa çok gagauzlar sa rusça okullarda üürenerlär rusça universitetları bitirerlär ama sora giderlär moskva ya da çırak olêrlar azerilär okullarında azeriycä üürenerlär ama sora giderlär moskva ya da tükän açêrlar çırak olmêêrlar bän savaşêrım annatmaa ani rusça bimäk gagauzları kurtarmaz anaları bobaları moskva daykana uşakları evdä boş kalıp yannış yollara sapêrlar kötü işlerä girerlär sora göreriz ani gagauz gençlerinin pek çoyu kapana kapanmış bir halkı var edän hem millet adını verän şey ana dilidir bir gagauz kendinä gagauz dediynän o gagauz olmaz gagauz halkının saabi olduu milli paalılıklarına bu kişinin da saabi olması lääzım başka halklarda olduu gibi gagauz halkının da belli paalılıkları var ana dili adetleri dini folkloru h b onnara saabi olalım saygılarımla şarap günü moldova prezidenti vladimir voroninin isteyişinä görä ci yıldan beeri moldovada şarap günü yortusu olêr bu iş için moldova parlamentı maasuz karar aldı hiç esaba almadaan onu ani parlamentın kararına görä yortu canavar ayın oktäbri ikinci pazar günündä bakılsın lääzım kişinêuda sarap günü nü iki gün kutlêêrlar hem cumêrtesi hem pazar günneri ileri bu yortu mold expo sergi merkezindä olardı bu yıl karar alındı onu kişinêunun merkez meydanında yapmaa ölä da oldu meydanın başbakannık binasına çıkan tarafında bir sşena kuruldu meydanın dolayına da moldovadakı şarap fabrikaları kendi sergi tükännarını erleştirdilär vardı burada gagauziyadan da üç fabrika vinı komrata tomayvineks hem kazayak vin yortu çeketti cumertesi günü sabaalen sşenaya bata prezident v voronin olarak moldova öndercileri çıktılar bundan sora şarap fabrikaların teatrolu paradı başladı meydanda bulunan siiredicilär paradı kösteklämesinnär deyni onnarı polişiya duvarı ikiyä böldü bu verdi kolayını buradan geçän atlılar hem maşinalar insannara zarar etmesin paradtan sora moldova öndercileri sergilenän içkilerin degustaşiyasını yaptılar degustaşiyadan sora da en islää şarap vabrikası seçildi hem altın fıçı ödülleri verildi pazar günü kendi sarap günü yortularını moldova rayonnarı da yaptı oldu bu yortu gagauziyada da komtarın baş meydanında gagauziya kasabalarından hem küülerindän şarap fabrikaları hem insannar kendi şaraplarını sergiledilär sora burada kurulan sşenaya bata bakan georgiy tabunçik olarak gagauziya öndercileri hem kişinêudan musaafirlär çıktılar ilkin meydanda bulunan insannarın önündä bir kısa dokladlan gagauziya çiftçilik bakanı ivan gargalik nasaat etti kutlamak sözü başkan georgiy tabunşçik da tuttu sarap günü yortusunnan komratlıları moldova bilim akademiyasının başı georgiy duka kutladı ofişial bölümündän sora belli ki arapların degustaşiyası oldu ona görä çeşitli nominaşiyalarda en isleelileri seçildi hepsinä onnara baaış hem ödül verildi yortu kutlaması geç vakıdadan sürttü şarap çeşitli yarışlar konşertlär insannarı şennendirdilär kuş gripası konkurenşiyeda eni silah mı bitki vakıtlar dünneyin her tarafından geler haberlär ani kuşlarda kimär kerä insannarda da kuş gripası hastalıı bulêrlar dooru kuş gripası dediimiz hastalık var ama unutmayın ani ona karşı vakşina da artık var hastaları var nicä yılaçlamaa ama buna bakmadaan masmediya milionnarca insannarın ölmesinnän korkudêr sansın büün medişina xix cu üzyılın uurunda bulunarmış gibi düünnedä panika başlamaya yakın hadiyin düşünelim kimä bu ajiotaj lääzım en ilkin ilaç hem vakşina yapan fabrikaların hem aptekaların saabilerinä onnar bundan kesinniklän taa da çok zenginneyeceklär tutêrsınız mı aklınızda açan mileniumun başında kompyuterların bozulmasınnan korkudardılar kim kazandı bu yalandan hem nekadar kazandı bir yılın içindä belli oldu saklı diil ani büünkü gündä eski sovetlär birlii topraklarında yaşayan insannarın may fıkaaralıkta yaşêêrlar onnarın iyeceklerin temelindä taa çok kuş tauk kaz ördek hem pipi eti hem yımırtaları er alêrlar bu iş gösterer ani burası çok büük hem geniş bir paneerdır o panerda da konkurenşiyayı yok etmä deyni türlü oyunnar oynanılêr kuş gripası hastalıı da o oyunnarın birisi olabilir not bu hastalık halizdän büük beladır ondan kurtulmaa deyni devlet uurunda programalar kurulsun lääzım hem bu iş için devletin diil vatandaşların kesesindän para verilsin lääzım çadırda gagauz türküsü festivali canavar ayın oktäbri günnerindä gagauziyanın çadır kasabasında altıncı kere gagauz türküsü festivali oldu moldova hem ukrayna gagauzlarından kaare bu festivalä tikanın yardımınnan türkiyedän kultura bakannıın folklor muzıkası ansambli katıldı ilk günü adetä görä festivalä katılannarın paradı oldu paradın başında gagauziyanın hem moldovanın bayrakları dalgalanardı bütün yol öndä gidän çadırdakı kultura evinin duhovoy orkestrası gözäl havalar çaldı paradtan sora eni açılan randevu diskoteka erindä festivalä katılannarın konşertı oldu konşerttän sora da hepsi türkücülerä hem ansamblilerä baaış verildi ikinci günü dä festivalä katılannar çadır kultura evindä dä konşert gösterdilär festival çadır türküsünnän başladı çaldı onu solist mihail kulev festivalin kapanışında hepsi türkücülär yaşa halkım türküsünü çaldılar iki türkü dä maasuz bu festival için yazıldı hem gagauz türküsü festivalin gimnaları oldu patretlerdä türkiyedän ansambli aşaada festivalin kapanışı ozaman bizi dizçä koyamadılar onbeş yıl geeri cı yılın canavar ayın oktäbri günneri arası bizi gagauzları savaştılar dizçä koyup yok etmää bu er üzündän ozaman kişinövda kuvettä bulunan naţionalistlär gagauz halkının üstünä volontörları yolladılar ofiţial neet birdi gagauz halkının kurduu gagauz respublikasını yok etmää ama aslı neet başkaydı gagauz küülerini yıkıp yakmaa gagauz halkını da yok etmää bu dünnedän herliim ozaman gagauz republikasında yaşayan insannar gagauzlar bulgarlar moldovannar ruslar ukrayinnär çingenelär h b birleşmäydilär kendi vatanını korumaa deyni bire bir kalkmaydılar bu iş aslıya çıkaceydı moldova pravitelstvosu cu yılın canavar ayın oktäbri dä kabletti bir karar angısına görä iki gündän sora gagauzların üstünä bindän zeedä volontör askeri yollandı durum keskin bir kertä geldi o volontörların önündä yol açıp miliţiya maşinaları gidärdilär volontörların yanında bizim evlerimizi yıkmaa deyni buldozerlar da vardı gagauzlar bire bir kalktılar bu kara kuvetä karşı ozaman gagauziya dışında üürenän hem yaşayan gagauzlar gagauz gençleri hem studentleri kimileri trendä kimileri maşinalarda kimileri yayan kimär kerä avtomatların ateşi altında döndülär kendi küülerinä hem kasabalarına evleri ana topraa dedelerin mezarlarını korumaa deyni dört gün hem gecä omuz omuza durup küülülär hem kasabalılar durguttular üstlerimizä gelän bu çirkin belayı durgudup ta genä kendi hergünkü işlerinä bakmaa başladılar uşak büütmää tarla sürmää üürenmää kendi geroyluuu için bişey istämeyip e halkımızın inteligenşiyası ani deeriz aydın adamnarı ozamannar neredäydi bilersiniz mi gagauziyanın büünkü şannı vatandaşları gagauziya için büün deferamba çalannarın taa çoyu ozamannar kendi deliklerindä saklanmıştılar taa kötüleleri da vardı kimileri nicä nikolay baboglu kirtiyet hem avdarma küülülerinä ateş atan moldovan omoncuların başındaydılar kimileri nicä stepan bulgar uzlerini diiştirip onnarı tanımasınnar deyni kişinövda saklandılar sora da açan ortalık uslandı komrata gelip insannarı genä dooru yola koymaa başladılar kimileri da açan milletimizin kongresindä gagauz rspublikası kuruldu onun simvolları bayrak hem gimn kabledildi moldova yazarlar birliin binasında kudurmuş gibi baarardılar a a a avtonomiya kurêrsınız a a a gimna yazêrsınız bunun esabını vereceyniz sanêrım ani sıra gelecek da satkınnık için milletimiz onnardan esabı soracek ama şindi onnar gagauz okulları için üürenmäk hem istoriya kiyatları hazırlarkana o vakıtlar için yazmaa hem sölemää istämeerlär bezbelli yok ne yazsınnar hem sölesinnär olan işlär için yazmêêrlar zerä korkêrlar ani onnar için aslılar üzä çıkacek hem bilerlär ani aslılar gömülü olduynan yalannar üst olêr yalannar üst olduynan dünnä tersinä döner satkınnar geroy olêr yalancılar prorok olêr sündüklär saabi olêr istoriya diişer da ozaman istoriya sayfalarından çok işlär siliner orada bulamêêrsınız artık romın hem rus vakıdında gagauzlara karşı olan baskılar hem soy kırımı genoţid için yazıları gagauzlara karşı yapılan aaçlıı hem onnarın sibirä kaldırılmasını romıniyada yaşayan gagauzların asimiläţiya yapılmasını gagauzların üstünä sarfoş volontörların örümesini bilerim çoyu deyecek nesoy soy kırımı nesoy aaçlık nesoy sibirä sürümäk nesoy asimiläţiya onarra geeri sorêrım kim dirildecek o gagauzları ani yılların kışında zorlan yapılan aaçlıktan öldülär kim dirildecek o gagauzları ani da sibiriya kaldırıldılar da orada kurban oldular romıniyeda kuzistlerin tarafından zorlan asimiläţiya olan gagauzları kim enidän gagauzlaa çevirecek volontörların tarafından salt gagauz olduu için bir kabaatsız öldürülän skembeciyi kim dirildecek bu hem taa çok başka soruşlar kendi cuvaplarını bekleer bu soruşları unudursak onnara cuvap bulmarsak te ozaman bizi halizdän dizçä koyaceklar da kalmayacek ne kökümüz ne dilimiz ne milletimiz ne devletimiz biz da kalmayacez yalvarêrım çorlan gibi olmayalım cendemä gidän adam v moşkovun yıl kiyadından bir vakıt varmış bir adam fukaaraymış gider kazanmaa da tutayor onu bir yaamur bir küüdä da o girer bir evin saçaana seperlenmää da o evä yakın varmış bir ev zenginmiş da evin saabi ölmüş haciymış da kalmış karısı ihtiyar da görer o adamı o evin saçaanda da çarayor onu da sorayor ona nerdän gelersin o da üfkäynan deer ona cendemdän karı da deer ona çoktan mı gittin orayı sän üç ay oldu pı deer o karı ona bizim hacı da üç ay oldu öleli onu görmedin mi nası gömedim o da orda ye nası yapayor orda nası yapmış kabak kapçıından terezi da alış veriş yapayor pek zor babu deer pıı kabak kapçıına mı kaldı o burda altın terezisinnän satardı tez gidecän mi orayı te şindi giderim dur da yolayım ona biraz altın da verer ona bir futa altın da gider adam avşam üstü geler oolu kırdan babu çıkayor karşı ooluna da deer oolum geldi bir adam bizä da dedi gelmiş cedemdän görüşmää da gidärdi geeri cendemä da verdim ona götürsün bobana biraz altın oolu da demiş çoktan mı gitti temin demiş gitti da sormuş angı yolu aldı göstermiş ona yolu pinmiş beegirä takışmış aardına yaklaşmış ona o da görmüş onu da gitmiş dermenä dermenci savaşarmış dermeni urmaa da deer o gidän adama nası atlı geler senin aardına o da deer padişahtan kihat gelmi kellerin kafalarnı soysunnar da askerä daul yapaceklar dermenci o saat girmiş dermen içinä o da kelmiş geler atlı sorayor görmedin mi bir adam gördüm girdi dermenin içinä ya tut bu beegiri bän omu tutayım gider urayor kapuya öbürü da piner beegirä da gider o kalayor yayan döner geeri evä da sormuş anası etiştin mi etiştim da verdim beegiri tez etişsin cendemä rusiya büükelçisi n rabov valkaneşlan tanıştı kasım ayın dä rusiya kişinöv büükelçisi nikolay räbov gagauziyanın valkaneş kasabasına bir gezi yaptı bu gezidä hem politika hem ekonomika hem da kultura işleri bireri örüldülär valkaneş kasabasına geldii zaman büükelçi nikolay räbov ilkin rayon administraţiya baınnan fedor terziylän hem valkaneş primarı konstantin bozbeylän buluştu burada büükelçi n räbov açıkladı ani onun gelişi tarafımızın soţial ekonomika durumunnan tanışmak buna bakmadaan taa sora büükelçi pridnestrovyeylan hem moldova rusiya ilişkilerinnän ilgili politika konularını da açıkladı o urgulada ani bu ilişkilär herzaman dostluk hem birtakımnık çerçevesidä oldular hem ileri dooru da olaceklar rayon hem kasaba insannarın nan buluşmaktan sora rusiya büükelçisi valkaneşin cü nomaralı rus şkolasına bir vizit yaptı burada onu tuz ekmeklän karşladılar şkola öndercileri şkolaylan hem şkolada rus dilindä üürenmäk proşesinnän canabisini tanıştırdılar kendi tarafından büükelçi şkolanın biblioteksına bir takım şkola kiyadı baaşladı gezi programasına görä n räbova valkaneşin yanında bulunan rusiya osmannı imperatorluu arasında cenglän ilgili anmak taşını gösterdilär gezinin sonunda büükelçi n räbov kasabada bulunan valkaneş adlı serbest ekonomika bölgesinnän tanıştı valkaneştä gagauzçaya karşı üçüncü dalga valkaneştän gelän haberlerä görä bu kasabada gagauz dilin üürenmesinä karşı genä kiyatlar yazılêr kiyatları yazannar analar bobalar bunda bişey ters olmayaceydı herliim bu yazılar valkaneş kasabasından gagauzçaya karşı çıkan artık üçüncü dalga olmaydı yazılan kiyatlarda al kannı bir kaç çizi geçer dört dil rusça moldovanca angliyca ya nemşeycä yada franşuzça gagauzça üürenmää uşaklara zormuş onnarın arasında en zor gagauz diliymiş bu üzerä da onun üürenmesindän vazgeçmää ya da üürenmäk saatlarını aazaltmaa ya da şkolaları genä fakultativa çevirmää bu kiyatların peydalanmasında bir kural var onnar herkerä peydalanêrlar ozaman açan gagauz dilin üürenmesini zapaya koymaa isteerlär hem herkerä onnar peydalanêrlar ilkin vakaneştän ölä oldu altmışıncı yıllarda açan gagauz dilindä şkolaları kapadılar bu ilk dalgaydı ikinci dalga oldu seksenci yıllarda açan gagauz dilindä şkolaları açmaa istedik ozaman da buna karşı oradan kiyatlar gelmää başladı yıllarından ana sözü gazetalarını bakın ölä olêr şindi da açan gagauz dili yavaş yavaş ayaa kalkmaa kaavileşmää başladı açan onu herbir şkolada predmet olarak üürenmää başladılar acaba valkaneşli gagauzlar kendi ama dillerini sevmeerlär mi kendi dilindän atılan insannar deli mi acaba bunu inanmêêrım inanêrım bir işi onnarı bu yan nış yola sapıdan var o sapıdannar kim bu soruş kendi cuvabını bekleer bir iş belli bunun altında nesa yatêr bu soruşun cuvabı nekadar çok susakta saklı kalacek susak kırıldıynan dolaya okadar çok koku yayılacek açık mı kapalı mı pak mı kirli mi yollarlan gagauz dilini en aazdan zapaya koymaa en çok ta dünnä üzündän yok etmää savaşêrlar buna karşı nelär koyacez osa olan işlerä hep ölä saar hem dilsiz mi bakacez gagauziyada sekond hand olmaydı halk ne giyeceydi saklı iş diil ani insannarın çoyu bir buka ekmek kazanmaa deyni yabancılaa rusiya türkiye italiya portugaliya h b giderlär büük ayleleri bakmaa deyni o kazançlar da etmeer hadi imäk için para var ama eni rubalar için da te ozaman sekond hand ikinci el malları kurtarêr bir şüpesiz var nicä açıklamaa ani insannarın çoyu sekond hand mallarını alêr hem kullanêr bunda ayıp bişey yok bütün düneydä bu iş var ama genä dä durmamayca dürter bir soruş sekond hand olmaydı halk ne giyeceydi dedelerdän kalan giyimnäri mi onnar genä modaya girer haliz keptarlar hem kürklär kürklerä şindi dublönka deerlär belli ki insannar çarıklara sargılara hem çukmannara bekim dönmeyeceydilär ama kim biler kim duudurdu kuliyi v moşkovun yıl kiyadından toplanmışlar dört mujık olmuşlar kafadar gideceklär panayıra birinin varmış bir kısıraa birinin varmış bir taligası birinin da varmış hamudu birinin da varmış bir iiri aacı toplanmışlar koşmuşlar bir taliga dört kişi giderlär bir gün gitmişlär avşam olmuş kalmışlar kırda yatmışlar uyumaa o gecä kulunêr o kısırak biri därmiş kuli kısıraan biri därmiş kuli taliganın biri därmiş kuli hamudun biri da därmiş yok kuli iiri aaçın kısıraan saabisi demiş hadi gidelim kadıya ne därsa o olacek gitmişlär bunnar kadı demiş koy sän orayı kısıraa koy sän da taligayı koy sän da orayı hamudu koy sän da iiri aacı da kolvereyim kuliyi da kuli nereyi gidärsa onun olacek kuliyi kolverdiynän gitmiş dooru kısıraa almış adam kuliyi da gitmiş öbürlär kalmış etiklerinnän çözülmäz davalar v moşkovun yıl kiyadından iki adam gitmişlär alış veriş yapmaa yolda gidärkän gitmişlär bir babuya da o babuda gecelemişlär sabahleyin pişirtmişlär babuya dört yımırta imişlär da babuya ödämedän yımırtaları gitmişlär yımırtaların paası sekiz kopeykaymış o adamnar da başlamışlar alış veriş sekiz kopeykadan o babunun kısmetinä ani yıkram etmiş onnarı irmi yıl oluncasına onnar kazanmışlar sekiz kopeykadan sekizüz karbona da gelmişlär o babuya yımırtaların parasını ödemää babu üürenmiş nası iş olduunu aalaşmış o iki adam için sultana daava etmää da istemiş onnardan zarar ettii parasını her bän sizä pişirmeyäydim o dört yımırtayı o yımırtalardan çıkaceydı dört piliç her bir piliç yımırtlayaceydı irmişär yımırta o yımırtaların piliçleri da yımırtlayaceydılar irmişär yımırta taa ileri dooru vardı bir şiret adam adı nastradindi yollamışlar onu çaarsınnar görsün bu işlerin daavasını nastradin getirmiş bir büük çüven koymuş onun içinä booday da başlamış pişirmää çok vakıt kaynatmış o boodayı sora yollamış o adamnarı eksinnär o boodayı sormuşlar ona acaba büüyär mi bu pişmiş booday o da demiş onnara sanki olmuş mu bölä iş pişmiş yımırtadan çıksın piliç alın dedi boyarlara paranızı ama babuya bişeycik vermeyin gagauziya renkleri tablolarda türkiye büükelçiliin yardımınnan kişinövdakı dedeman otelindä gagauziyadan resimcilerin sergisi açıldı sergiya beş anılmış resimci katıldı mihail arabaci petri fazli dimitri novak ayoglu grigoriy deçev hem födor duloglu serginin açılışında türkiye büükelçisi fatma fırat topçuoğlu pay aldı bu sergi kişinövda gagauz resimcilerinin ilk sergisi diildir ama doorusunu lääzım sölemää ani ilk kerä gagauziyanın resimcileri moldovanın baş kasabasında birliktä sergi yapêrlar bukadar tablo insan arasına çıkarêrlar çeşitli tehnikada yazılı olan realizma avangard kosmologiya kubizma irmi altı tabloda gagauziyanın ruhu hem gözellii gösteriler otelä gelän musaafirlär hem resim sevän siiredicilär diil salt tanışaceklar resimnärlän ama kolayı var onnarı satın alsınnarda paa listesi erindä bulunêr tabloların paaları euro arasında bulunêr moldova kadetlerin arasında serbest güreş çempionatı komratta olan moldova kadetlerin arasında serbest güreş çempionatında gagauziya sportsmenneri kendilerini en islää taraftan göstedilär altın gümüş hem bronz medali aldılar bu açıklêêr onu ani dedelerimizdän kalan güreş adetlerini gençlär nicä bir bayraa ileri üüsek erlerä götürerlär te onnarın adları altın medalileri alannar vasiliy esir kg oleg pometko kg mihail franjev kg mihail molla kg gümüş medalileri alannar nikolay gerçoglu kg mihail yalanci kg andrey romanov kg bronz medalileri alannar andrey garçu kg vitaliy kurdov kg mihail tezek kg sergey franjev kg aleksandr romanov kg bu erleri kazanmaa deyni onnara trenerleri başta olan baş trener d kuzneşov yardım ederlär hederlez festivali hoş geldin iki yılda bir kere komratta hederlez adına gagauz êstrada türküsü hem oyunnarı yarışmak festivali olêr bu yıl festivaldä gagauziyadan hem ukraynanın bolgrad rayonundan ansamblilär hem türkücülär pay aldılar festival pek meraklı geçti katılannarın ustalıı büüktü onuştan sık sık erlär ikiyä payedilärdilär festivalin en büük ödülünü granpri çadırdan çayır ansamblisi önderci mihail kulev aldı kalan erlär bölä payedildi solistlerin arasında ilk eri kongazlı andrey palik hem valkaneşli dimitri nedov payettilär ikinci erdä kongazlıyka mariya ikizli hem ukraynanın bolgrad rayonun bolboka küüyündän natalya neçeva bulunêrlar üçüncü eri jüri bolbokalıykaya sofiya bogdanova şonkovaya hem baurçuluykaya lüdmila tukana verdi via ansamblilerin arasında birinci eri payettilär kongazdan gül önderci födor minku hem komrattan serin su önderci födor radionov ansamblileri kalan erleri kazayktan milenium hem ukraynanın bolgrad rayonun dimitrovka küüyün zümbül ansamblileri kapladılar oyun ansamblilerin arasında ödülleri valkaneştän gençlik önderci vera çiflikli hem komrattan vdohnoveniye önderci svetlana gaydarci ansamblilerinä verdilär en islää kompozitorlar olarak födor radionov komrat hem leonid urum çöşmäküüyü tanındılar verildi ödül peetçilerä dä todur marinogluya andrey palikä hem födor kiroviçä jurü genç türkücüleri kongazlıykayı marina nikolaevayı hem aydarlıyı georgiy kurdogluyu da nışannadı kiyatlarda üüredicilär ortak olsunnar lääzım hepsi biler ani üüredici zanaatı en zor zanaatlardan birisidir ama gagauz dili üüredicilerin zanaatı iki okadar taa da zor zor zerä üürenmäk kiyatları yufka metodika kiyatları etişmeer yardımcı material yok bu sıraya var nicä dizmemää zarplatayı da ama bu ayırı bir konudur bakmadaan bu zorluklara gagauz dili üüredicileri genä da kendi işini islää yapmaa savaşêrlar bu uurda da onnara yardımcı olêr o seminarlar hem toplantılar angılarını onnar için sıkça hazırlêêrlar runoların zaametçileri geçennerdä runo zaametçisi liliya födorovna nadejdanın öndercilii altında ölä bir seminar çadır rayonun kazayak küüyün lişeyindä oldu seminarda bütün rayondan gelän gagauz dili üüredicilerin çoyu pay aldılar musaafirlär kazayak lişeyin gagauz dili üüredicileri tarafından verilän açık uroklarda bulundular sora bu uroklarlan ilgili incelemelär yaptılar seminarda gagauz dilin üürenmesindä kimi problemalar incelendi hem onnarın çözülmesindä yollar aaraştırıldı üüredicilerin tarafından koyulan soruşlara l f nadejda cuvap verdi seminar bittiktän sora üüredicilär ana sözü gazetasının baş redaktorunnan todur zanetlän buluştular üüredicilär gazetadan nelär bekleerlär açıkladılar buluşmakta ana sözü gazetanın üüredicilerä hem şkolalara nesoy yardım yapacaa konuşuldu gagauz dilindä üürenmäk kiyatları için da soruşlar kaldırıldı üüredicilär sayêrlar ani büünkü gagauz dilindä üürenmäk kiyatları gagauz dilini üüretmää deyni eterli diil onnarın çoyunda yıldan yıla hep o materiallar tekrarlanêr çoyu gagauz yazıcıları için aaz hem obyektivsiz materiallar veriler uşaklar klastan klasa hep o yaratmaları üürenerlär halkın istoriyası için hem aaçlık için aaz material var kiyatların enidän hazırlamasında üüredicilerin fikirleri esaba alınsın lääzım yada taa doorusu üüredicilär kiyatların hazırlanmasında ortak olsunnar lääzım ozaman kiyatlar halktan üüredicilik proşesından kopmamış olaceklar kazayakta buluşmak gösterdi ani bölä seminarlar faydalıdır hem taa da faydalı olacek onnar ozaman açan bütün gagauziyanın gagauz dilindä üüredicileri en aazdan yılda iki üç kerä bireri toplanaceklar da o toplantılarda diil salt ne yapmaa konuşulacek ama bu iş için para kabledennär bu uurda ne yapildi konusunda cuvap tutaceklar ozaman işlär taa hızlı ileri örüyeseklär açan moldovada gagauziya gagauz yeri özel hak statusu için zakonunu diiştirmää deyni moldova yustiţiya ministerliin kanadı atında moldova pravitelstvosunun çalışmak grupası kuruldu gagauziya halk topluşu buna karşı kendi tepkilerini aldı ilktän konuylan ilgili hederlez ayın may dä dä gagauziya halk topluşun üstolan toplantısı oldu orada bir soruş incelener moldova respublikasının öndercilerinin gagauziya gagauz yeri avtonomiyasının yok etmesinä denemelerinä bakış söz gelişi o üstolan toplantıda ne gagauziya başkanı ne da ispolkom başkanın yardımcıları vardı bu arada leonid dobrov öndercilii altında kuruldu bir iniţiativa grupası angısı topladı bin imza gagauziyanın moldova respublikasından çıkması hem cı yılın harman ayın avgust da kurulan gagauz respublikasına dönmää deyni gagauziyada referendum yapmak için sora orak ayın iyül dä ghtnın insan hakları hem zakonculuk komisiyasının teklifinä görä halk topluşunda açık bir cümne toplantısı oldu orada moldova respublikasının içindä ya dışında gagauziyanın gelecää için konuşmalar oldu bu proţeslara ön vermää deyni hem onnar zakon çerçevesindä yapılsınnar deyni orak ayın da gagauziya halk topluşun başı dimitriy konstantinov yolladı gagauziyanın hepsi primarlarına hem sovetniklerinä bir kiyat hem ghtnın insan hakları hem zakonculuk komisiyasının kararını angılarında teklif ediler herbir küüdä hem kasabada bu konuyu incelesinnär hem cü yılın ceviz ayının sentäbri dän küü toplanrılarında sobraniyalarda hem sovetlerin toplantılarında incelemää üç soruş bu kiyatlan ilgili ilk haber kongazçıktan geldi harman ayın avgust dä kongazçıkta küü sovetinın toplantısı oldu ona katıldılar ght deputatları zahar mitul hem ivan burgucu ghtnın insan hakları hem zakonculuk komisiyanın predsedateli toplantıda incelendi soruşlar gagauziya seçicilerin halk topluşun deputatlarına danışmaları hem konuylan ilgili ghtnın insan hakları hem zakonculuk komisiyasının kararı moldovanın üüsek uurda çorbacıların moldova baş vergi bölümünü başkanının nikolae vikolunan telefonda lafetmelerin yazılarını presaya sızdırdılar o yazıların arasında var bir ani doorudan gagauziyanın halk topluşu seçimnerindä yapılmış orada işidiler nicä moldova primyer ministrusu vlad filat üfkelener ani vergi bölümü büünkü gagauziya halk topluşu başının dimitriy konstantinovun firmalarının banka esaplarını kapatmamış nikolae vikol deer ani esapları kapatmışlar ama sud onnarı açtırmış ozaman primyer ministru emir verer o esapları enidän kapatmaa da ona raport vermää vlad filat bän sana gagauziyaylan ne dedim nikolae vikol hepsi erli erindä ilk akt miliona ştraf için hazır arkadan ikinci akt geler vlad filat ye esaplar neçin onnarı açtınız nikolae vikol onnar danışma yaptılar suda vlad filat da ne danışma yaptısalar nikolae vikol şindi çalışêrız esapları kapatmaa ikinci akt milion ştraf için yapıldı vlad filat nezaman esapları kapadacenız nikolae vikol yaarına taa ilerdän gagauziya öndercileri bildirdiydilär ani rusiyadan bu yıl parasız yardım olarak gelän bin ton solärka insannara parasız da daadılacek ama taa sora kendi kararlarına görä açıkladılar ani solärka parasız verilmeyecek ama insana paraylan daadılacek hem solärkanın bin tonu büünkü paalara görä milion amerikan dolarindan zeedä gagauziya başkanın rezervasına koyulacek harman ayın avgust da grtda olan cannı yayında gazetamızın baş redaktoru todur zanetin soruşuna neçin insana solärka paraylan daadılacek litrası yaklaşık leydän hem ne o solärkadan başkanın fonduna ödenecek gagauziya başkanın birinci yardımcısı valeriy yanioglu ilktän dedi ani bölä bişey yok ama sora açan ona argumentlar getirildi canabisi açıkladı ani bölä bir durum var solärka geeri dönän yardım gibi veriler bu geeri dönän yardım ne annamına geler valeriy yanioglunun sölediinä görä solärka insannara parasız veriler ama bir vakıdadan sora onnar o solärkayı geeri çevirsinnär läzım herliim solärkayı çevirämärselär ozaman onnar läzım olacek ödesinnär o paayı ani şindi koydu ispolkom hem o ne düşer sölemää bin ton başkan rezervası için canabisi ölä da cuvap verämedi neçin bu rezerva yapıldı başka kaynaklardan da doorusunu üürenämedik onuştan o dooruluu üürenmää deyni bizä kalêr sadä fal atmaa neylän falı attık önemli diil fasülaylan mı kiyatlarlan mı taşlan mı önemli o ani fal gagauziyada olan birkaç pek fasıl iş gösterdi ilkin onu ani gagauziya öndercileri büük farmazonnar ikinci gagauziya öndercileri farmazonnuk fokuslar oyunnarınnan parasiz solärkayı parali yaptılar üçüncü bir imzaylan olmayan erdän var nicä demää havadan kendileri için bankalar gibi yarattılar dördüncü solärkanın aci dadını tatli yapıp bir parmak oynamasınnan gagauziya başkanının fonduna acaba fonduna mı milion amerikan dolari koydular bunnarı fal gösterdi fala küsmää diil läzım o sade gösterer onu neyi gösterer bizä sa kalêr sormaa ama kimä soracez solärka kimä verildi başkana mi osa gagauziyeya mi başkana sa açıktan sölesinnär gagauziyaya sa ozaman iş başka ozaman burada farmazonnuk geçmeyecek ceviz ayın sentäbri dä komrat restorannarın birisindä moskvada yaşayan gagauziyanın tomay küüyündän duumalı evgeniy kapsamunun rock stilindä yazılı vatan adlı gagauzça türküsünün hem bu türküyä videoklipın prezentaţiyası oldu türkü avtorunun rusiyada büük biznesı var hem o rusiyanın dumasının deputatının yardımcısı olarak da işleer prezentaţiyaya teklif edildi hem katıldılar politiklar muzıka zanaatçıları yazıcılar hem poetlar jurnalistlär kulturamızı sevän insannar iki saatlık prezentaţiyada ilktän annadıldı türkü hem türkünün avtoru için videoklipı hazırlayan insannar için hem o klipın hazırlanması için söz gelişi eridir sölemää ani klipın ideya hem yaratmak anası grtnın predsedateli ekaterina jekova onun çalışmalarınnan bu klip dünneyi gördü hem klipın prezentaţiyası oldu belliki klip insansız olmêêr klipı hazırlayan kollektiv da işin ustasıydı prodüsor boris bekket moldovanın kıymetli artistı rejisör teodor guţu montaj lilian skutelnik bundan kaarä klipta pay alan kazayak sevda ansamblisinin artistleri gagauz küülerin sıradakı insannarı hem uşakları becerdilär göstermää dünneyä gagauzluumuzu vatan sevgimizi patriotizmamızı evgeniy kapsamunun klipı gagauzça yapılan seftä klip diil ilk klipı yaptı gagauziyanın anılmış kultura adamı kompozitoru hem türkücüsü vitaliy mancul ama rock stilindä yapılan vatan türküsünün klipı ilktir ceviz ayın sentäbri günnerindä türkiyenin tarsus kasabasının belediyesi primariya tarafından hazırlanılan geleneksel uluslararası karacaoğlan şelale şiir akşamları oldu bu şiir avşamnarına türkiyedän kaarä katıldılar aşıklar saz instrumentında çalannar hem türkü söleyennär poetlar hem kultura adamnarı azerbaycandan bulgariyadan greţiyadan iraktan irandan kazahstandan kirgizistandan makedoniyadan moldovadan gagauziya todur zanet hem rusiyadan başkurdistan tatarstan balkar türkiye dışından poetların çaarılmak organizaţiyasını kibatek onursal başkanı feyyaz sağlam düzennedi şiir avşamnarın programası pek meraklı hem pek gözäl bir yortuydu yortunun birinci günündä ofiţial programa vardı yortunun açılışı hem delegaţiyalarlan tanışma toplantısı tarsus belediyasının topantı salonunda oldu tarsus belediye başkanı burhanettin kocamaz açılış sözünü yaptıktan sora hepsi delegaţiyalar kendilerini tanıdarak belediyeyä baaşışlarını verdilär todur zanet baaşladı tarsus belediyesinä gagauziyanın bayraanı hem eni çıkan gagauzluk kultur ruh adetlär kiyadını açılış toplantısından sora hepsi katılımcılar atatürk pamätniinä çiçek koydular bundan sora da kasabanın teatrosunda karacaoğlan pyesası siiredildi nedän sora ev saabileri da musaafirlär da pay aldılar tarsusun bir sokaana başkır prof dr zeki velidi toganın adının verilmesinnän ilgili toplantıda bundan sora da şelale şiir avşamnarı çerçevesindä tarsusun resim galereyasında kipradan resimcinin hatice aygün selvitopu hem bulgariyadan resimcinin aynur açikgözün resim sergileri açıldı bu ofiţial programadan sora dört avşam sıravardı tarsusun şelale karacaoğlan parkın sţenasında şairlär kendi şiirlerini okudular aşıklar da saz çalıp türkü söledilär ama şiirlär hem türkülär konţerttän sora bitmäzdilär zerä uyumaa hiç birisi istemäzdi otelin foyesında toplanıp poetlar da aşıklar da taa sabahlaradan kendi şiirlerini okuyardılar hem türkü çalardılar şiir avşamnarından kaarä katılımcılara tarsusu tanımaa deyni gözäl bir kultura programası da hazırlanmıştı kasabanın hem bölgenin istoriyadan kalma kultura hem din pamätniklerinä êkskursiyalar tarsus bin yıllık yazılı istoriyasına saabi olan bir kasaba olduu için vardı neleri görmää uyuyan marasını aposrol daniyılın mezarını senpol klisesini dünneyin en eski kliselerindän birisi antik yolunu kleopatra kapısını burada egipet korolevası kleopatra buluşmuş kendi sevgilisinnän mark antoniylän osmannı parkını hem taa çok çok erleri tarsus belediye başkanı burhanettin kocamaz kendisi da büük kultura adamı hem şair kasabasını hem milletini sevän birisi olarak çok kuvet koyêr ani tarsusu zenginetmää hem burada bulunan kultura nışannarını korumaa hem zeedeletmää onuştan tarsuslular canabisini artık dördüncülää belediye başkanı primar ayırêrlar not karacaoğlan sayılêr türk melletinin en saygılı halk poetlarından birisi belgelerä görä o yaşamış xvii ci yılın ilk payında yıllarında adana hem mersin arasında bulunan çukurovada ama tarsusulular onu tarsuslu sayêrlar kirez ayın iyün dä gagauziyanın kultura yaşamasında eni bir basamak alındı gagauzların hem gagauziyanın istoriyasında seftä rock muzıkasının jem gagauzça adlı rock festivali oldu belliki festival oldu çadır kasabasında neredä bulunêr gagauziyanın anılmış rock grupası çayır hem yaşêêr bu grupanın öndercisi mihail kulev rock muzıkası hem festivalin hazırlanması için mihail kulev ölä dedi ani bölä bir muzıka dünnedä var sanêrız ani sadä gagauz gençleri hem orta yaşlı insannar bilerlär kalanı bilmeer hem annamadıkları için onu şeytan muzıkası sayêrlar ama bu diil ölä bu muzıka da öbür muzıkalar gibi hem nicä hepsicii bu dünneydä allahtan biz çok erlerdä rock festivallerinä katıldık moldovada ukraynada rusiyada türkiyedä golandiyada başkurdistanda biyazrusiyada ama düşündük ani sıra geldi artık biz da ölä bir festival hazırlayalım büük zorluklarlan ama becerdik festivalä altı devlettän rock muzıkasını çalan insan katıldı gözäl oldu demää ani gözäl bu bişeycik dememää festival en üüsek uurda geçti bakmadaan ona ani festivaldä er payedilmedi muzıkantlar ani var bir laf ter su içindä kalıp biri birlerini ustalıkta geçmää savaşardılar yarışmanın sonu yoktu jürinin erinä da zalda bulunan siiredicilerin şamar düülmeleri nota koyardılar birkaç laf isteeriz festivalin adı için da sölemää rock muzıkasında var ölä termin jem muzıkası gagauzçaya çevirdiinän karma karışık jem halizdän bir tatlılık nicä povidla yaparkana onu karıştırêrlar türlü meevaları şefteli alma kirez zerzeli erik h b burada da oldu gagauzça jem jem gagauzça söz gelişi bu festivaldä başka türkülerin arasında çadır kasabasının kultura evinin sţenasından halizdän gagauzça rock türküleri da çalındı belli ki çaldı onnarı çayır rock grupası iki iş birdän yok nice islää yapmaa gagauziyanın başküüyündä kirsova yaşêêrlar karı koca stefanida zaharovna hem födor födoroviç tanasoglular onnar duudurdular hem büüttülär sekiz uşak bir çocuk hem edi kız hepsini ayaa kaldırdılar üürettilär yola koydular artık var unukaları hem pravnukları pek meraklı hem kısmetli bir aylä biz buluştuk onnarın kızınnan zoya födoravnaylan kendisi pedagog çok yıllar şkolada işledi şindi artık on yıl turistlik biznesında kendi başına işleer mariya bitirdi benderdeki ekonomika tehnikumunu da çok yıllar komratta kolhozda buhgalter işledi aleksandra da benderdä tehnikum lögkoy promışlennosti bitirdi nikolaev kasabasının trikotaj kombinatında tehnolog işledi domnika bitirdi kişinevdakı çiftçilik institutunu komrat mayak kolhozunda baş ekonomist işledi şindi buhgalter işleer tatyana bitirdi kişinövdakı kooperativ tehnikumunu şindi yaşêêr doneţk oblastindä ivanka bitirdi kişinevdakı politehnik institutunu o da ekonomist ama işleer şindi kıpçak kolhozunda baş buhgalter bän bitirdim tiraspoldakı pedagogika institutunu nina da kişinevdakı mediţina institutunu baitirdi o farmakolog ikinci kızçaazım tanä bitirdi burada şkolayı şindi üürener angliyada londonda hem soţial tarafını da soţial sistemasını almaa lääzım bakın bizdä ihtärlar bütün yaşamaları işledilär ama şindi pensiyaları çok aaz bu iş diil läzım olsun islää açan o insannarın uşakları var da bakêrlar onnarı e kimdä yok biz naşêy yapacez hiç aklım da vermeer hepsindä var ikişär uşak onnar da şindi daanık bizä taa zor olacek moldovanın ci yıldönümünä karşı moldovanın kurulmasından ci yldönümünü kutlamaa deyni moldova pravitelstvosu meropriyatiyalar planını hazırladı plana görä otuz sekiz meropriyatiye yapılacek yıldönümünü kutlamak devlet komisiyası kanadı altında o meropriyatiyeları bakannıklar hem agenstvolar hazırlayaceklar yortu meropriyatiyaların arasında bogdan i intemeietorul bogdan i ci kurucu ordenın hem de ani de la intemeirea statului moldovenesk moldova devletinin kurulmasından yıl yıldönümü medalisinin kurulması yıldönümü meropriyatiyaların simvolların hem lozungların kabledilmesi kutlama programasına görä resim sergileri olacek seminarlar hem konferenţiyalar yapılacek moldova devletinin büümesinnän ilgili konkurslar moldova televideniyasında hem radiosunda olacek plana görä moldova devletinin kaavileşmesinnän ilgili olarak istoriya teması için hazırlanacek bir kinofilm hem birkaç dokumentalnıy film literatura hem muzıka konkursları yıldönümü tematikasınnan çıkarılacek poçta markaları konvertlar otkrıtkalar moldova gospadarlarının aleyası dikilecek hem meşa fidanı ekilecek moldova devletinin kurulmasının istoriyada önemli olmasınnan ilgili bilim konferenţiyaları olacek angılarına bütün dünneydan bilim adamnarı katılacek bu meropriyatiyaların ödenmesi devlet hem erindeki bücet hem başka kaynaklardan olacek gagauz ekonomikasına karşı köstek onbeş yıl geeri moldovanın ilk prezidentı mirça snegur hem türkiyenin cu prezidentı suleyman demirel komratta tula fabrikasının temelinä ilk taşı koydular fabrika büük bir tula fabrikası olaceydı bu iş için moldo türk ortak firması kurulduydu aaraştırılmalar yapıldı fabrika için yıllık toprak rezervası bulundu firmanın moldova tarafı fabrikanın temelini kurdu birkaç êşelon ateş tulası sımarladı türkiye tarafı maşinaların zakazını yaptı işlär hızlı gitmää başladılar ama moldovanın ozamankı premyer ministrusu leuşen tarafında sel maanasınnan ortak firmanın parasını aldı fabrikada işlär durgundu o premyer ministru da moldovanın ilk prezidentı da parayı geeri çevirmää adadılar çevirmedilär bu arada komşu bulgar küüyündä pek hızlı bir tula fabrikası kurdular bizimkisi sa ölä da yarım kaldı kart kısıraan düşleri açan sıra geler seçimnerä bakmadaan ona erindeki mi onnar parlamenta mı moldovayı sansın er tepremesi sarsılêêr o tepremenin merkezindän kişinövdan türlü boklukları üzä çıkarıp sansın gölä atılan taştan dalgalar küülerä hem kasabalara dooru yayılêrlar parlamenta seçim günü belli olduktan sora hem partiyaların merkez seçim komisiyasında msk registraţiyalarından sora o bokluklar seçim propagandasınnan bilä üstümüzä gelmää çekettilär propagandada partiyalar biri birlerini türlü işlerdä kabaatlı bulêrlar biri birlerini seçimnerdän çıkarılmasını mskya teklif ederlär insannra altın yaşamak adêêrlar bir partiyanın lideri adêr ayda eurolık zarplata öbür partiyanın lideri bezbelli bunu geçmää deyni euroluk aylık zarplata adêr başkaları da geeri kalmêêrlar açan bakêrsın o partiyaların kandidatlarına annêêrsın ani onnarın çoyu kuvettä çoktan bulunêrlar ama bu günä kadar neçin sa büünkü tekliflerini üzä çıkaramadılar da te şindi onnarı ayırarsanız yapaceklar bu adamaklar kart kısıraan düşleri nä benzeerlär onnarı inanan var mı acaba sanmêêrım insan bizdä akıllı onu pek aldadamaycan ama ne yapsın insannar kimi seçsin bu soruşların soruşu ani seçimnerdä pay almaa läzım bu bir şüpesiz iş ama kimä kendi sesini vermää bu problemanın probleması da te burada insannarın seslerini kazanmaa deyni bän gagauziyanın seçimcileri için söleerim partiyalar başka bir şalvirlää banêrlar kendi kandidat listelerinä bir iki gagauz ya gagauziyadan insannarın adlarını koyêrlar parlamenttä bu insannar bekim bişey yapamayaceklar ama partiyaya läzımnı proţentları getireceklär sora da eni seçimnerädan partiyalar kendi esaplarını düşünüp seçimcilär için unudaceklar parlamenta seçildiktän sora partiyalar için bu önemli diil dört yıl geçtiinän insannara genä var nicä annatmaa kart kısıraan düşünü neçin adamakları aslıya çıkaramadılar neçin işsizlik hem krizis var neçin yaşamak zor ama bu artık başka bir statyanın konusu gagauziyanın öndercileri da seçimnerdän bir tarafa kalmêêrlar unudup aralarında birlii unudup gagauziyanın işlerini onnar başka başka partiyalar için ses vermää teklif ederlär olsa kendi adlarından agitaţiya yapsınnar yok doljnostlerin adlarından da seslediynän onnarı annêêrsın ani diil filan fişman kişi ama gagauzlar onnarın söledii partiyalarda taraftar olaceklar biraz düşünselär liderlär bekim bölä yapmayaceklar onnar partiyalar bizi koyun erinä kullanêrlar sora unudêrlar ama saamaktan vazgeçmeerlär vergileri alêrlar ilaçlanmak için ödederlär iş vermeerlär çoyularımız moskvalarda istanbullarda madridlarda iş aarêrlar kuvedä gelennerin sa bu hiç umurlarında da diil onnar salt kendi cöplerini düşünerlär parlamenta fıkaara olarak girerlär seçim vakıdı insannarın önnerinä eski rubalarlan hem eski maşinalarlan çıkêrlar ama deputat olduynan mersedes larda hem bm larda gezinerlär milionnar hem miliardlar saabileri olêrlar insana sa dört yılda bir kerä kart kısıraan düşlerini annadıp genä onnarın oylarına saabi olmaa savaşêrlar ama insannarı ölä kolay aldatmaa artık zor komrat müzeyi gagauziyanın komrat istoriya hem tarafı aaraştıran regional muzeyi bu afta kendi cı yıldönümünü kutladı sevindirän hem kahıra sokan bir yubiley sevindirän zerä bu yılın içindä komrat muzeyi halizdän istoriyayı annadan hem koruyan bir merkez oldu muzeyi muzeylän bilä bizi da gagauzları ilktän sovetlär birlii sora da bütün dünnä tanıdı şindi da ci yılın kasım noyabri günnerindä halklara rası b i d kuruluşu londonda olan büük britaniya kendi xx ci halklararası konvenţiyasında komrat muzeyin işini en üüsek uurda tanıdı yubileyin kazıra sokan tarafı da o ani komrat muzeyini reorganizaţiya maanasınnan yok etmää savaşêrlar reorganizaţiya için kararı gagauziya ispolkomu ci yılın kırım ayın dekabri dä kabletti reorganizaţiya maanasınnan hırsızlık geçän yılın kırım ayın dekabri dä bizdän komrat regional muzeyini çaldılar diil gecä yarısı diil karannıkta açan insannar görmeer dinnener ama genä da saklıdan yıl sonunda açan hepsicii kendi işlerinä bakmaa başlêêrlar açan hepsicii dinnenmää hazırlanêrlar gagauziyanın ispolkomu gagauzlara eni bir enilik getirdi komratta bulunan gagauziyanın regional muzeyinin reorganizaţiyasını o reorganizaţieya baktıynan fasıl işlär ortaya çıkêr bunu annamaa deyni läzım birkaç işi derindän incelemää başlêêrım siz da paalı okuycum benimnän bilä savaşın bu incelemekleri annamma zerä onnar sizä da zarar getirer göreceniz nicä saklıdan bizi hepsimizi aldadêrlar hem gözümüzün önündä bizdän muzeyi muzein fondlarını hem binasını çalêrlar çekedelim baştan balık baştan kokmaa başlêêr bu kerä baş gagauziyanın ispolkomunda bakannık komitetında bulunêr zerä reorganizaţiya için kararı kabledän ispolkom kırım ayın dekabri dä o kableder komratta bulunan gagauziyanın istoriya hem tarafı aaraştıran regional muzeyin reorganizaţiyası için bir karar nr reorganizaţieya görä muzeyin temelindä gagauziyanın istoriya kultura hem etnografiya evi açılacek hem orada ştat işçi eri olacek o kararın altında yazılmışlar m formuzal gagauziyanın başkanı n stoyanov gagauziyanın başkan yardımcısı m greku gagauziyanın finanslar upravleniyanın başı v kürkçü gagauziyanın ekonomika ilerlemesi alış veriş izmetlär hem dış ekonomika ilişkileri upravleniyanın başı d kambur gagauziyanın kultura hem turizma upravleniyanın başı neçin sa bu kararın altında yustiţiya upravleniyanın başının imzası yok ya o üzerä ani kararı imzalayannar taa baştan bilärdilär ani bu karar yustiţiyaya ters gider da yustiţiya upravleniyasından bir kimseyä imzalatmadılar osa bu dokumenti gösterdilär da yustiţiya upravleniyasının temsılcisi kararın yustiţiya tarafından yannış olduunu görüncä imzalamaa mı istämedi peydalanêr taa bir soruş neçin bukadar imza läzım diil mi kolektıvnaya otvetstvennosty için kolektıvnaya otvetstvennosttä kabaatlıyı hiç bir kerä bulmêêrlar ani karar zakona ters gider taa ilk bakıştan belli bakın kararın alınmasında gagauziya gagauz yeri özel hak statusu için zakonu ortaya koyêrlar ama kararı imzalayan insannar nicä deerlär odestä bir minutçaa unudêrlar zakonun angı statyasına görä muzeyä reorganizaţiya yapılêr ikinci zakonu angısını çiinedilär gagauziya ispolkomunda moldova respublikasının muzeylär için zakonu bu zakona temelä alarak komrat muzeyin reorganizaţiyası läzım yapılsın bu işi vardı nıcä bilmesinnär m formuzal n stoyanov m greku v kürkçü ama d kambur hem ispolkomun yuristleri yoktu nicä bilmesinnär belli ani bu insannar kararı hazırlarkan o karara maasuzdan yannışlık koydular hem zakonnara ters gidän yazıları yazdılar bu böläsaydı o insannar boşuna devlettän para alêrlar ispolkomun kararına görä gagauziyanın kultura departamentın a reorganizaţiya yapmaa deyni iki ay taa doorusu afta hem gün veriler bunda bişey fena yok bekim herliim o reorganizaţiya için işlär açıktan olaydı bölä sa saklıdan taa doorusu maana açıktan yapılêr nezaman ispolkon kendi kararını alêr dooru ci yılın kırım ayın dekabri dä taman ozaman açan hepsi insannar eni yıl yortularına çıkêrlar kararı alannar annêêrlar ani yortu vakıdında muziydä işleyennär yok neredä dooruluk aarasınnar bölä gagauziyanın kultura upravleniyası kendi kara işi için afta kazanêr ispolkomun kararını esaba alarak gagauziyanın kultura upravleniyası kırım ayın dekabri da kendi emirini çıkarêr ama muzeyin direktorunu cu yılın büük ayın yanvar yarısında tanıştırêr ispolkomun kararına görä gagauziyanın kultura upravleniyası reorganizaţiya için polojenie hazırlasın läzım onu da geççä hazırlêêr buradan da vakıt kazanêr polojeniye büünkü gündä çernovoy varianta sade var ona görä merkezin başkanı konkursta seçilecek o konkurs saklıdan mı yapılacek bu aslıdan olsun deyni büünkü zakonnara görä o polojeniyeyı gagauziyanın kultura upravleniyası läzım ilerdän cümneyä tanıtsın büünkü günädän bu iş yapılmadı ama buna bakmadaan kultura upravleniyası gagauziyanın istoriya kultura hem etnografiya evi iş erleri için konkurs açêr ne emirdä ne da polojeniyada muzeyin fondlari için bişey yazılı yok büünkü gündä fondlarda bindän zeedä eksponat var o eksponatlarlan ne olacek nereyi hem kimä oku kimin cöbünä onnar girecek muzeyin dolayında bütün bu eşinmenin altında gagauziyanın kultura upravleniyasının kultura için zaametleri görünmeer sade zararları görüner zerä belli ani bu reoganizaţiya sadä bir perdä reorganizaţiyanın haliz maanası muzeyin binasina el koymak bina komratın merkezindä bulunêr standartlara görä taa eni sayılêr gagauziyanın ispolkomunun kararına onulirovaniye olmazsa bir şüpesiz en kısa vakıtlarda muzeyin binasına prihvatizaţiya olacek inanêrım ani komrat muzeyin binasının eni saabisini da yakınnarda üürenecez gagauziya başkanı hererdä urgulêr ani o allahı inanêr hem bu inancı göstermäk için kendi iş odasında ikonaları tutêr allahı inanan insan mutlak bibliyayi okuyêr bibliyada sa yazılı öldürmä çalma ama kararı imzalayan insannar bibliyanın bu kesin kuralına bakmêêrlar kim onnarı yannış yola sokêr acaba o kuyruklu mu komrat muzeyin reorganizaţiyası onun öldürülmesi demeli komrat muzeyin reorganizaţiyası onun bizdän çalınması demeli bir şüpesiz ani gagauziyanın istoriya kultura hem etnografiya evi kurulması läzım onun kurulması için komratta toprak ta verildi evi yapmaa kaldı ama neçin eni bişey yapmaa açan taa kolay eski işleri bozup eni bişey da yapmamaa bir muzey kurmaa hem açmaa pek zor bir iş ama onu yok etmää darma daan etmää öldürmää bir minutluk iş bunu allahı inanan hem gagauziyeya gagauz halkına izmet edennär annamêêrlar osa annamaa mı istämeerlär herliim gagauziyeya halizdän läzımsa bu ev o ayozlu bir ev läzım olsun çünkü kultura halizdän ayozlu bir iş ayozlu iş iki büük günahtan muzeyin öldürülmesindän hem muzeyin çalınmasından başlanırsa ozaman bu işin içindä şeytan var gagauziya başkanı bu kararı odasında imzaladı sa ozaman o odayı läzım günnüklemää hem ayazma serpmää zerä orada bulunan ikonalar kuyrukludan korumêêrlar artık muzeydä işleyennär çannarı düüyelär ama işidän yok vakıt sa gider muzeyi kurtarmaa deyni muzeycilär imza topldılar yazdılar kiyat gagauziya halk topluşun başı anna harlamenkonun ght deputatların komrat primarı nikolay dudoglunun komrat sovetniklerin hem cümnesinin adına kiyatta annadêrlar muzeyin önemli olduunu urgulêêrlar ani muzeyin pek paalı ekspoziţiyaları hem fondları var söleerlär ani etnofrafiya evi gagauziya için önemli ama o ayırı bir erdä läzım olsun ghtdan hem komrat muniţipiyindan yardım isteerlär ama yardım yok ght nicä da başkası moldova parlamentınına seçimnerin peşindä kimä läzım muzeyin ufak işleri neçin sa ght hem komrat primariyası susêrlar başkannan pazarlık mı yapêrlar herliim bir halkın içindän hem halk tarafından seçilän deputatlar susarsalar demeli halk çoktan kendi politikacılarına esir kalmış esirlerä sa bilersiniz ne kultura ne da istoriya läzım onnara kalêr sade katır gibi işlemää bunu yukarda islää bilerlär o bilgilerä görä da nr gibi kararları alêrlar alannar da sanêrlar ani hiç birinin önündä cuvap etmeyeceklär yanılêrlar istoriya hepsindän büük esabı soracek susannardan da maana halkın istoriyası kulturası hem etnografiyası için çalışannardan da hepsimizdän da bahtiyar vahabzade azerbaycan hem türk dünnasının büük poetı azerbaycandan baku kasabasindan yaslı bir haber geldi küçük ayın dä azerbaycan hem türk dünnasının büük poetı bahtiyar vahabzade raametli oldu büük bir kahır geeri dönmeyän büük bir kayıp türk dünnasının büük poetı bahtiyar vahabzadenın raametli olması canıma aar taş ükünnän girdi azerbaycan hem türk literaturasının fidanının bir dalı yapraksız kaldı o gagauzları pek sevärdi gazetamızı pek sevärdi herkerä yardımda bulunardı gözlerimdän yaş döküler canımı kahırlar basêr yaslıyım beni literatura zanaatını üüredän büüklerimizdän birisi literatura ustası poet bahtiyar vahabzade sonsuzlaa vardı allaa onu yanına kabletsin raamet etsin azerbaycan halkına türk dünnäsına poetın aylesinä hem yakınnarına kendi acımaklarımı bildirerim bilersiniz mi nesoy insandı o vardı başküüyündä bir gençecik hem islää çocuk mişa tanasoglu kıvrak boylu şen üzlü gramotnıy muzıkalnıy şkolada hepsi konkurslara festivallerä serovnovaniyalara katılardı kompaniyanın canıydı pek aktiv bir insan o ölä da gençicik kaldı mişa hiç bir kerä ihtärlamayacek zerä ci yılın büük ayın yanvar dä vertolötçik starşiy leytinant mihail tanasoglu genç canını geroyca kurban verdi o uzak afganistan cengindä mişa tanasoglu şindi da var şindi da yaşêêr ama var hem yaşêêr senselesinin yakınnarın dostlarının odnoklasniklerinin şkolanın hem küü insannarını cannarında aklılarında anmaklarında bu anmaklar unudumasın deyni başküüyün kirsovo gimnaziyasında her yılın mihail kiriloviç tanasoglunun adına sport turniri geçer turnir kışın olêr artık ci yıl sıravardı turnirı yapmaa deyni fikir mişa tanasoglunun klasnıy rukovoditelinä födor ilyiç sirkeliya geldi belli ki o ilkin danıştı mişanın odnoklasniklerinä zerä bilärdi ani onnar hepsi nicä şkoladaydılar ölä şindi da kafadar kaldılar hem biri birlerinä her kerä yardım ederlär ozaman klasta kişidän zeedä üürenärdilär hepsi islää üürenärdilär birleşiktilär şkolayı bitirdiktän sora kim nereyi daaldı geçti yıl nicä şkolayı bitirdirdilär ama her yıl savaşêrlar bir kerä şkolaya toplanmaa bu yıl da toplandılar zerä yubiley hepsi yaşını doldurêrlar başlêêrlar büük aydan yanvar beeri haberleşmää turniri katlanıp ta yapêrlar kim organizaţiyaylan kim maşinaylan kim paraylan kim masaylan yardım eder ama belliki en büük kuvedi födor ilyiç sirkeli koyêr turnira bütün gagauziyadan üürencilär katılêrlar başküüyündän insannar toplanêr turnirn açılışında torjestvennıy lineyka olêr bu yıl da ölä oldu lineykayı gimnaziyanın direktoru födor ilyiç sirkeli açtı sora uşaklar peet annattılar lafetti ght gagauziya halk topluşu başı anna harlamenko gagauziyanın asker komendantı nasaat etti afganeţlar lafettilär odnoklasniklerin adından zoya tanasoglu söz tuttu lineykadan sora turnir başladı turnirdä şaşki şahmatı tenis hem futbol uurlarında yarışmak oldu turnirdä enseyennär belli oldu ama bana kalsa enseyän hepsiciydi zerä hepsicii ayozlu bir anmaya dokundular annadılar bu yaşamada ne türlü insan olmaa läzım mihail tanasoglu duudu cu yılda küçük ayın fevral dä başküüyündä gagauziya gagauziyadan seçimnerine kaç kişi katılacek merkez seçim komisiyası msk açıkladı ani çiçek ayın aprel dä moldova parlamentına seçimnerdä var nicä pay almsın kişi bunnarın içindä gagauziyadan gagauziyaylan ilgili ţıfraları gagauziya başkanı mihail formuzal yannış buldu gagauziya başkannıı bildirdi ani baba marta ayın dä gagauziya başkanı bir pres konferenţiya topladı neredä bu konuylan ilgili açıklamalar yaptı bildiriyä görä pres konferenţiyada açıklandı ani gagauziyadan bin kişi seçim listelerinä koyulmuş mihail formuzal urguladı ki bu ölçülerä görä oy vermäk var nicä seçimnerin bozulmasına yada sonuçların falisifikaţiyasına getirsin başkan bildirdi ki gagauziyada seçimnerdä pay almak için sayıya alınan bin insandan sade bin kişi oy atmakta pay alêrlar m formuzal söledi ani listelerdä var insannar angıları beş yıldan zeedä nicä vatandaşlıklarını diiştirdilär da yok nicä oy versinnär ölän insannar da var pres konferenţiyada gagauziya başkanı çaardı hepsi insannar seçimnerä katılsınnar baba marta ayın da msk sekretari yuriy çekan açıkladı ani seçim listelerini erindeki organnar hazırlêêrlar da onnar läzım baksın ki o listelerä raametlilär hem oy hakları olmayan insannar düşmesinnär gagauziyanın üüredicilik upravleniyası topladi küçük ayın fevral dä gagauziyanın üüredicilik upravleniyası topladi şkola liţey hem kolec direktorlarını bir toplantıya o toplantıda gagauziyada üüredicilik proţesınnan ilgili önemli soruşlar incelendi hem şkoladakı rayondakı hem regional olimpiadalara bir analiz yapıldı bundan kaarä gagauziya başkan yardımcısı nikolay stoyanov açıkladı bir soruş angısına görä teklif etti ani gagauziyanın üüredicilik upravleniyası hem üüredicilik kuruluşları komrat devlet universitetınnan kdu taa sıkı işbirlindä bulunsunnar toplantıda moldova üüredicilik hem gençlik bakannıından temsilci vardı incelenän soruşlar kişinevu ölä ilgilendirdi ani bir aftadan sora baba marta mart ayın dä moldova üüredicilik hem gençlik bakannıından gagauziya başkanın hem kdu rektorun adına kiyat geldi kiyadın altında bakan yardımcısı galina bulat yazılmış orada urgulanêr ani gagauziyada olimpiadalar üüsek uurda geçer hem üürencilär islää bilgi göstererlär bu üzerä da bakannık sayêr ani respublika olimpiadalarında regional olimpiadaların prizörlarına deyni kvotaları zeedeletmää kiyatta açıklanêr ani gagauziya başkan yardımcısı nikolay stoyanovun teklifini bakannık dooru bulêr da ona görä hepsi kaldırılma soruşlarda ato gagauziya gagauz yeri ndä üüredicilik hem terbiedicilik proţesını kaliteli aslıya çıkarılması için moldova üüredicilik hem gençlik bakannıı hepsi kaldırılma soruşlarda hazır yardımcı olmaa ilkyaz resim sergisi her yılın komrat atatürk bibliotekasında ilkyaz resim sergisi olêr sergi gagauz kultura ömüründä artık yortu gibi bir adet sayılêr bu yıl da baba marta mart ayın dä komrat atatürk bibliotekasında açıldı sıradakı sergi angısını bibliotekanın zaametçileri hem gagauziyanın resimcilär birlii azaları barabar hazırladılar serginin açılışında salon insannan doluydu çünkü insanar her zaman eni resimnär bekleerlär beklemäk ta onnarı aldatmadı halizdän pek çok gözäl türlü konularda hem çeşitli tehnikada yapılan eni resimnär sergilendi onuştan da bu resimnär gelenneri hiç birini duygusuz brakmadı serginin açılışında vardı may hepsi resimcilär kimin resimneri burada sergilendi mihail arabacı vitaliy manjul dmitri novak ayoglu födor duloglu praskovya bejenar grigoriy deçev georgiy andrieş födor novakov nina peeva andrey kopça andrey yuvarlak tika koordinatorlarınnan ofiţial buluşma kişinöv tika koordinatoru yaver demirin ankara tika ofisinä dönmesinnän hem moldovaya tika koordinatoru olarak özlem güvençin gelmesinnän ilgili olarak gagauziya başkanı mihail formuzal büün çiçek ayın aprel da kişinöv tika koordinatorlarınnan bir ofiţial buluşma yaptı gagauziya başkanı mihail formuzal paalı musaafirleri gagauziya başkannıı binasının önündä karşladı nedän sora tika koordinatorlarına büük saygı hem hatır için gagauz gençleri onnara tuz ekmek verdilär paalı musaafirlär için halk ansamblisi düz ava gagauz oyunnarını gösterdi bu karşılaşmaktan sora başkan mihail formuzal paalı musaafirleri gagauz avtonomiyasının başkannarın stendınnan tanıştırdı nedän sora da kendi odasına teklif etti gagauziya başkanın odasında buluşmaya başkan yardımcısı hikolay stoyanov hem gagauziya kultura departamentın başı dimitriy kambur katıldılar buluşmada gagauziya başkanı mihail formuzal şükür etti yaver demirä onun üç yıllık çalışmaları için eni gelän koordinatora özlem güvençä dä danışıp umut etti ani gagauziya hem tika arasında işbirlii hep ölä büük dinamizmaylan ileri dooru gidecek buluşmaktan sora özlem güvenç hem yaver demir komrattakı atatürk bibliotekasını hem gagauziya resim galereyasını gezdilär patrettä saadan koordinator özlem güvenç koordinator yaver demir gagauziya başkanı mihail formuzal moldova parlamentının binası yandı avşam hem bütün gecä moldova parlamentının binası yandı parlament binasından poliţiya çıktıktan sora parlamentın içinä bir sürü erif girdi onnar barbar gibi kapuları pençereleri odaları kompyuterları masaları dolapları kırmaa hem çalmaa başladılar binanın alt katında hem da beşinci katın saa hem sol taraflarında yangınnar peydalandı alınan haberlerä görä bu şabaşı durgutmaa deyni gecä yarısından sora poliţiya rezinalı kurşunnarı kullanıp kişiyi tutup kapadı moldovada romıniya büükelçisi persona non grant açıklandı moldova rumıniya graniţası beş günä kapandı moldova pravitelystvosu kabletti karar ani romıniya vatandaşlarına deyni moldovaya girmäk için viza almaları läzım şindi kişinövun merkezindä yaklaşık iki bin mitigçı var ama onnarın sayısı büüyer mitingçilär seçimnerin olmasını isteerlär hem kuvettä bulunan komunist partiyasına karşı slogannar baarêrlar komunistlerdän kaarä moldova parlamentinä seçilän üç partiyanın liderleri bu saada kaadar durumnan ilgili hiç bir açıklama yapmadılar neredä onnar bulunêr biz bilmeeriz sabaalän parlament binasına jurnalistleri kolverdilär prezidenturayı sadä dışardan çıkarmaa braktılar moldova parlamentına seçimnerin sonuçlarınnan kayıl olmayan partiyalar iki gün sıravardı kişinevın merkezindä mitiglar toplêêrlar büün mitinglarda kan döküldü prezidentura hem parlament yaner prezidentura hem parlament binalarına protestlan gelän mitingçileri poliţiya savaştı bir tarafa kuumaa ilktän poliţiya becerdi bunu yapmaa ama sora mitngçilär yol taşlarını söküp başladılar o taşları poliţiyanın üstünä atmaa iki taraftan da yaralılar peydalandı kan dökülmää başladıynan mitingçilär enidän prezidentura hem parlament binalarına kaçarak yollandılar parlamenta girämedilär ama kapuları hem pençereleri kırdılar pençerelerä molotov kokteli attılar prezidentura hem parlament binaları yanmaa başladılar mitingçilär prezidenturanın içinä girip onu elä geçirdilär prezidentura pençerelerindän kompyuterleri faksları hem dokumentleri atmaa başladılar prezidentın bayraanı patredini hem tribunasını dışarı çıkardılar prezidentura binasına romıniya mare kartasını astılar prezidentura binasının en üüsek erindä moldovanın bayraanın yanına evropa birliinin hem romıniyanın bayraklarını taktılar doktorların açıklamalarına görä kişidän zeedä yaralı var onnarın aralarında poliţiya da var dünnää gagauzların ii ci kongresi cu yılın harman ayın avgust günnerindä oldu gagauziya ispolkomu kendi toplantılarında durmamayca kongreslan ilgili soruşlar inceleer meropriyatiyalar plannarı hazırlêêr neetä var dünnä gagauzlarından kaarä aşırıdan başka paalı musaafirleri da çaarmaa gagauziya kurulması istoriyası için kiyat çıkarmaa belli ki kongreslan ilgili harçlar beş on bin olmayacek üz ikiüz bin da olmayacek harçlar milion leyi geçäbilir şindi smeta yapılêr bu para neredän alınacek bücetniklerin zarplatasından mı üüredicilik kuruluşlarından mı soţial sferasından mı bekim sadä sponsorların cöbündän bunu büün taa birisi bilmeer ama ani bu para neredän sa buralardan çekilecek var nicä annamaa ondan nelär açıktan söledilär gagauziya başkanı mihail formuzal hem gagauziya başkan yardımcısı nikolay stayanov universitettän öncä üüredici kuruluşların direktorlarının önündä hederlez ayın may dä direktorlar komrattakı g gaydarcı adına rayon teoretik liţeyindä toplandılar toplantıda şkolalarlan hem üürediciliklän ilgili soruşlar incelendi soruşlara taa geçmedään söz aldı gagauziya başkanı mihail formuzal nasaatında canabisi urguladı ani finans krizisı gelmedään öncä gagauziya ispolkomu üüredicilik uurunda iki yıllık finans borçlarını kapattı bakmadaan ona da ani moldova büceti i ci kvartal için milion bin ley gagauziyaya borçlu kaldı çiçek ayından aprel beeri moldova pravitelstvosu zarplataları genä kaldırdı ama gagauziyaya merkez bücettän gelän paralardan milion ley kesti bundan kaarä her ay biz läzım ödeyelim milion ley kredit için ani öbür ispolkom cı yılda almıştı gagauziya başkanı urguladı ki dünneydä hem moldovada finans krizisı var ama açıktan söledi ani herliim moldova pravitelstvosu zarplataların kaldırılması için kararını finans yardımınnan kaavileştirmärsa ozaman pedagoglar otpusk için hepsi parayı vakıdında kabletmeyeceklär bundan sora o teklif etti iç rezervalarına analiz yapıp harçları aazaltmaa hem erinä erleştirmää başkan yardımcısı nikolay stoyanov kendi sözündä açıkladı ani gagauziyanın bütün bücetindän milion leydän milionu üüredicilik sistemasına deyni ayırılı o üzerä merkezdän bütün paranın gelmemesi ilkin üüredicilik sferasına urêr hepsi krizistan baseder ama bu arada unutmêêrlar dünnä gagauzların ii ci kongresi için da lafetmää olêr ani kongres bir tarafta krizis ta öbür tarafta bekim onnarı birleştirelim da krizis beterinä dünnä gagauzların ii ci kongresini ileriyä brakalım kongres için hazırlanan hem harcanan paraları üüredicilerä verelim zerä üüredicilär daalarsalar olmayacek kimim için hem kimä kongresi yapmaa moldovada presa serbestlii yok bölä sözlerin altında geçti kişinövın opera teatrusunun önündä bir miting ani hederlez ayın may dä presa serbestliin bütündünnä gününü kutlamsınnan ilgiliydi onu moldova jurnalistlär birlii ujm baamsız presanın asoţiaţiyası api elektronnik presanın asoţiaţiyası apel hem baamsız jurnalistika merkezi cij hazırladılar burayı toplandı üzdän zeedä vatandaş hem jurnalist moldova jurnalistlär birlii başkanı valeriu saharneanu kendi açılış konuşmasında urguladı ani mitingın uuru moldovada olan presa serbestliinä baskıya erindeki hem halklararası cümnenin bakışını çekmää bu meropriyatiye hazırlandı çiçek ayın dä olan parlament seçimnerindän sora jurnalistlerä hem basın kuruluşlarınn karşı yapılan korkutma çerçevesindä api izmet direktoru petru makovey açıkladı ani beenmeer o jurnalistlerin işini angıları kuvettä bulunannarın baskısına verilip olayları dooru açıklamêêrlar jurnalist läzım olsun demokratiyanın koruycu köpää pek önemli ani jurnalistlär haliz onnar angıları cümne televideniyasında işleerlär hakikatlı olsunnar olayları ölä göstersinnär nicä o var hem yalandırmasınnar cümneyi zerä küülülär angılarında başka haber kaynarcaları yok sık dezinformaţiya içindä bulunêrlar nasaat etti petru makovey mitingta moldova liberal demokrat partiyasının liderı vlad filat söz alıp urguladı ani sadä serbest presanın yaşaması var nicä getirsin demokratiyalı hem evropalı devletin ilerlemesinä vlad filat hem bizim moldova alyansından deputat leonid bujor mitingta adadılar ani demokratiyalı kuvedi hem serbest presayı kazanmaa deyni parlamentı eni seçimnerä getireceklär jurnalistleri yortularınnan kutlamak sözlerinnän mitingta çok yazıcılar hem publiţistlär nasaat ettilär kırbaalı moldovan dili carbalia rus dili avtonom territorial bölümlüü gagauz yerindä valkaneş dolayında küü kırbaalı küüyü bulunêr gagauziyanın üülen batı tarafında bir kenarda gagauziyanın kartasına bakarsanız karbalı sadä bir incecik yollan sansın bir incecik damarlan baalı gagauziyaylan ama bu damar verer kolayını karbalıların ürekleri bütün gagauziyanın üräännän bir düülsün bir takım atışları yapsın küüyün primarı konstantin gaydarcı büünkü gündä küüdä sayıda var kişi belli ki onnar hepsi küüdä yaşamêêrlar sovet vakıtlarında burada sovhoz zavod varmış ozaman küülülerä hepsinä erindä iş vardı şindi çoyu onnarın aşırıda kazançta bulunêrlar küüdä kalanar da evlerini kuşlarını hem hayvannarını bakmaa savaşêrlar küüyün var kendi şkolası karbalı küüyü kurulmuş cı yılda eski zamannardan beeri küü çeşitli adlar taşımış karpaul kırbaoglu kurbaul kırbalı karbaliya karboliya sayılêr ani karpaul küüyü kuruldu korboliya küüyündän gelennerdän dimitriy çakusta gagauz güreşçisi orak ayın iyül günneri arasında slovakiya respublikasında kadetlar arasında serbest güreştä dünnä çempionatı oldu orada gagauz dimitriy çakusta üçüncü eri alıp kg kadar kategoriyasında bronza medaliyi kazandı dünnä çempionatına katılmaa hakkını dimitriy çakusta kazandı bu yıl hederlez may ayında açan bulgariyada gençlär arasında evropa çempionatında ikinci eri aldı hep ozaman gagauz güreşçisi kazandı kendisinä deyni dooruluk moldova adından kitay halk respublikasında gençlär arasında ii ci olimpiadaya katılmaa nankin kasabasında olacek olimpiada geçecek harman ayın avgust günnerindä burada uurda komplekt medali için yaş arasında genç sportçular yarışaceklar moldova bu olimpiadaya kvota kazandı da harman ayın avgust dä moldovanın komandası nankin kasabasına yollanacek nicä açıkladı bu komandanın şannı güreşçisi dimitriy çakusta onun için diil salt hazırlanmak önemli ama önemli o da ani lääzım kendini inanmaa hem istemää kendi memleketinä hem aylenä enseyişi kazanmaa not dimitriy çakusta onedi yaşında duudu hem büüdü avdarma küüyündä üürendi sport liţeyindä şindi bulunêr tiraspoldä trenerı vladimir gotişan slovakiyanın snin kasabasında kadetlar arasında serbest güreştä dünnä çempionatının beşinci günü gidärdi o günü moldova komandasının sportsmenı vekil güreş klubun güreşçisi nikolay grahmez bronza medalisini kazandı nikolay grahmez bu çempionatta tarattı sade bir kerä açan kongaz vekil güreş klubun güreşçisi nikolay grahmez döndü evä slovakiyadan onu küü kenarında karşladılar anası bobası dostları trenerlar hem başka güreşçilär belli ki patladıldı şampanskiy da taazä dünnä prizörunu baştan aşaadan şampanskiydä yıkadılar unudulmadı medali da annadarkana nicä bronzayı kazandı nikolay unutmadı şükür etmää kendi trenerlarına da genadiy tulbaya hem vladimir gotişana nikolay grahmez yaşında duudu hem üürener kongazda yaşından beeri vekil güreş klubunda serbest güreş sekţiyasında trenirovka yapêr pay aldı moldova çempionatlarında ci yılda ankarada bütündünnä uşakların olimpiadasında çempion oldu not vekil güreş klubun öndercileri açıkladılar ani danışêrlar cümne insannara toplamaa para baaşlamaa deyni o parayı kadetlar arasında serbest güreştä dünnä çempionatının prizörüna nikolay grahmezä baba marta ayında moldovada gagauziyaylan ilgili ortak bir çalışmak grupası komisiyası kurulduydu çalışmak grupa lääzımdı aaraştırsın nekadar uygun biri birinä moldova konstituţiyanın statyaları hem gagauziya gagauz yeri özel hak statusu için zakonu hem da ne uurda bulunêr merkez hem gagauziya kuvetlerin arasında ilişkilär soruşların arasında vardı moldova konstituţiyasını hem başka moldovanın zakonnarını gagauziya gagauz yeri özel hak statusu için zakona görä doorutmaa hem uygulamaa geçti üç ay da annaşıldı ani bu komisiyanın çalışması kör sokaa dayandı ani bu iş olacek belliydi taa baştan zerä komisiya taa ilk toplantısından beeri komisiyalar zakonuna komisiyalar kurulêr sadä işi battırmaa deyni görä işledi bu da heptän belli oldu çalışmak grupasının gagauziyadan azalarının orak ayın da gagauziya halk topluşunda pres konferenţiyasında orada pay aldılar ght deputatları fotoda soldan anatoliy topal georgiy leyçu ivan burgucu sergey çimpoeş hem ivan topal onnarın açıklamasına görä grupanın önünä koyuldu tekliflär moldovanın zakonunu diiştirmäk için ama nicä urguladı ivan topal o tekliflär devlet dilindä yazılıydı da bu vermedi kolayını onnarı incelemää onnar teklif ederlär diiştirmää zakonnarı kultura için bibliotekalar için sport için bunnar bizim için hiç önemli diil pres konferenţiyada annaşıldı ani moldova tarafından çalışmak grupanın azaları istämeerlär annaşmaa inadına dialoga açılmêêrlar nicä var bir laf ne suvan imişlär ne suvana kokêrlar pres konferenţiyada belli oldu ani çalışmak grupasında gagauziya tarafını korkudêrlar bunu bildirdi deputat ivan burgucu canabisi söledi ani bizä deerlär ani biz kayıl olmarsak onnarın tekliflerinnän parlament hiç bişey incelämeyecek halizdän bu korkutmak bakmadaan ona ani taa baştan bu çalışmak grupası kuruldu moldova konstituţiyanın statyalarını hem moldova zakonnarını gagauziya gagauz yeri özel hak statusu için zakona görä doorutmaa hem uygulamaa deyni bunu başaşaa devirip moldova tarafı gagauziya gagauz yeri özel hak statusu için zakonunu diiştirmää kalktı bu işi çalışmak grupanın taa ilk buluşmasından sora çiçek ayın aprel dä moldova parlamentın spikerı igor korman açıkladı bak statyayı komisiya angı yımırtayı yımırtlayacek biyazı mı karayı mı ana sözü no şindi da pres konferenţiyada bildirildi ani çalışmak grupanın başı moldova parlamentın deputatı dumitru dyakov teklif etmiş ani gagauziya gagauz yeri özel hak statusu için zakonda diiştirmeklär yapılsın neyä ght deputatı ivan burgucu cuvap vereräk tekrar urguladı ani komisiyanın en büük uuru moldovanın zakonnarını hem norma aktlarını gagauziya gagauz yeri özel hak statusu için zakona görä doorutmaa hem uygulamaa canabisi genä dedi ani grupanın faydalı çalışması için iş lääzım yapılsın dimu eribakan osman çeviksoy duudu ci yılda türkiyenin çorum kasabasına baalı feruz küüyündä proza roman hem peet yazêr iki roman onüç proza kiyadı hem üüredicilik kiyatların avtoru bir minut yalnızça kaldıynan başım auçlarım arasına girer gözlerim da herbir işä bir çiçek bir aaç ya da boşlukta annamsız bir nokta gibi her bir işä takılıp kalêr dalêrım brakêrım kendimi içimin korkunç hem karannık derinniklerinä düşerim düştükçä derinniklär büver karannıklar yıvılêr küçülerim bir toz trofacaa kadar hiç lii bulunca kadar küçülüncä nedän hiçlik boşluk karannık annamsızlık nedän bunalêrım sora savaşêrım kendimdän kaçmaa kaçış kurtuluş mu insanın kendisindän içindä taşıdıklarından var nicä mi kaçsın düşünmedään kaçmaa savaşêrım kurtulamêêrım içimdä taşıdıym ikiliklär kayılsızlıklar bän lär bana lar açmêêrlar yakamı ölä nicä içimin karannıklarına güçsüz sebepsiz umutsuz brakêrım kendimi ölä da güçsüz sebepsiz umutsuz verilerim bilerim çözüm diil bilerim bu da kurtaramaz beni derinniklerdän karannıklardan uçurumnardan düzä çıkışın yolunu bulamêêrım sabah taa döşektän kalkmadaan kendimi inandırêrım ani büünkü günü bunalımsız geçirecäm iki filcan haşlak çaylan birkaç parçacık peynir ekmek iyerim inandırêrım kendimi ani sabaa ekmeeni havezlän idim dişleri yıkamak sıklık çalark giinmäk ayna karşısında galstuu baalamak saç taramak en eni ayakkablarını giyip çıkarmak hep havezlän kasaba avtobusunda hiç birisinin üreeni kırmêêrım yaşlılara gülär üzlän er vererim boşalan erleri kollayıp karılara buyur ederim en yımışak en incä kımıldamaklan sesimin en tatlı tonunnan önümdekilerdän izin isteyip iniş kapusuna yaklaşêrım kimseyi tepelämedään kimseyi sakatlamadaan herkezä saygılı bir yolcu yaptıımı inanarak hem bu durumu ilerledeciimä söz vereräk inerim avtobustan kapucunun hatırını sorarak iş erinä girerim merdivendä koridorlarda karşladıım odacılara seläm vereräk gülücüklär daatarak dönär kreslolu masamı bulêrım masam ter temiz üstündä ne varsa erli erindä odam tertipli arkama dönüp odacıyı çaarmak zilin knopkasına basêrım içeri girän dönär kresloma saygılı odacıya ilktän komplementlar yaadırêrım metetmeklär daadêrım sora bir çay sölemesini buyur ederim havezlän içerim ilık çayı hazezlän içtiimi kendimi inandırêrım dokumentlerä dalêrım kimisi iisiksiz imzalêêrım kimisinin iisiklerini bulup bir tarafa ayırêrım kimseye tutuşmêêrım insandırlar yannışlık yapabilirlär aklımca deerim zilä basêrım imzaladıım iisiksiz dokumentleri yukarı iisikli olannarı enidän hazırlanması için aşaa yollêêrım boşluk dirseklerim masaya dayanêr başım auçlarım arasına girer gözlerim başçadakı orta yaşlı üç salkım aacına kayêr kıpmadaan boş bakışlarlan aralıksız bakêrım ilktän hiç bişeycik düşünämeerim sora fikirim işlemää başlêêr içimdä bunalım yaratan karannık derin kuytuları işlemää başlêêr döşektän kalktıımdan beeri şindiyä kadar kendimi aldattıımı yalnızça oyun oynadıımı annêêrım üç çinardan birisi meşa birisi gürgen birisi da fındık aacı meşa çoklaşêr gürgen fındık çoklaşêr daa kavaa yaban süütü gibi da başka aaçlar başlêêr görünmää aralarda aaçlar büük bir hızlılıklan çoklaşêrlar gideräk önümdä bir daa oluşêr tilki kuniţa canavar tavşan yılan böcek hem kuş sesleri geler kulaama eşilin çeşitli tonnarında taazä daa kokuları burnuma dolêr uzaklarda çoban köpekleri havlêêr yanık bir kaval sesi yaralı üreemdän teklifsiz dalêr içeri ayaanda rezina ayak kaplarınnan bir çoban çocuk türkülär mırıldanarak punar başına iner öncä güneştä yanmış üzünä avuç avuç sular çarpêr bu ona etmeer eski şapkasını çıkarıp kısa saçlı başını holluun altında tutup ürektän serinneer sora kapanêr hollaa kanıncaya kadar su içer eni türkülär mırıldana mırıldana hayvannarın başına döner bir taşın üstünä oturup belindän kavalı çıkarıp kavalına üflemää başlêêr hep o çocuk avşam sofrasında çifttän dönmüş yorgun bobasının yorgun gözlerinä bakarak üürenmää gidecäm boba deer üürenip büük adam olacam bu bayırlardan bıktım bobası ensesini büker üüren oolum deer üüren bunalêrım içimdän geler boynumdakı galstuu çıkarıp fırlatmaa sora tepedän tırnaa kadar soyunmaa çoban çocuun yamalı rubalarınnan enidän donanmaa ayaama bir çift rezina ayak kabı geçirmää kreslomun altına içindä iki yufka yavan pita bulunan çantayı sumkayı takmaa kayışımın arasına bir kaval sıkıştırmaa sora çıkarıp fırlattıım rubaları rezina ayak kaplarımnan çiinemää sora bürodan çıkmaa uşaklıımın küüyünä çobannık yaptıym bayırlara gitmää enidän dönmää uşaklaa enidän dönmää çobannaa enidän dönmää bayırlara daalara suuk sulu punarlara enidän dönmää tabiata akıntılarda islanmak kaya taşlarında ateş yakmak yısınmak mantara pişirmäk sürüdän ayırılan hayvannarı aaramak bulamayıp aalamak bulup sevinmäk bekçidän azar işitmäk kimär kerä şamar imäk gölgelerdä yatıp uyumak derelerä tıynak yapıp üzmäk hem taası olur mu dönäbilirim mi bunu yapabilirim mi poetın dedii gibi insan halizdän istärsa bayırları yıkabilir mi kasabadakı baalılıklarımdan sıyırabilirim mi odacı kapuyu tıkladıp saygıylan içeri girer taazä çay isteyip istämediimi sorêr getirmesini emir edeerim birlerinä emir etmäk için üürenip büük adam olmadık mı telefon zırlêêr elvide elvide halizdän dooru temiz islää üreenin bütün kuvedinnän beni sevän bir kız bu epohada bölä bir kızın varlıı da ayırı bir kontrast her zamankı pak duygularlan tatlı mutlu bir gülümsemäylän karşlêêr beni halımı hatırımı sorêr eni işimin yoruldan olduunu olmadıını sorêr sesi ölä tatlı ölä gözäl ki seslemää doyamêêrım gözleri bir sekunda da ayırılmêêr üzerimdän elvedenin sevmesi sevmektän ötää da bişey çok geçmedään annêêr bendeki diişiklii sormadaan edämeer bir vakıt susêr benizi uçêr bakışlarını korku gölgeleer raatsızlık duumaa başlêêr hep o soruşu enidän sorêr benizin rengi büs bütün uçêr üresinin düülmesi hızlanêr içinin birdän birä dayanılmaz bir korkuylan dolduunu duyêrım titirer bu kerä titirek bir seslän sorêr aalamaa başlêêr uçuk renkli yanakları islanêr sumkacıından mendilini çıkartarkan kalkêrım hınçkırıklarını tutup var saalıcaklan deyämeer titirär hınçkırklı buuluk seslän bekleyecäm gibi bir laf söleer ama annayamêêrım içimin burukluunu güüsümdä bişeylerin kopuk kopuk olduunu üreemin sızladıını kuvetlän duyêrım büroya vardıımda odacı söleer ani baş direktor iki kerä telefonda aaramış boş ver deerim içimdän bütün baalantılarımı koparmalıyım küüyümä tabiata dönmeliyim gündän günä kirlenän çürüyän kokan kasabalarda kaldıım eter baş direktoru aarêêrım iştän çıkmamı yaarından beeri işä gelmeceemi sölerim ilk kerä bana bir paa koyêr baş direktor iştän çıkmaydın bän seni uuradaceydım akıllılık ettin deer şükür edip telefonu saygılı kapatêrım iştän çıkmak için zayavleniyayı yazdırmaa deyni işçiyi çaarêrım yaz kardaş deerim daktilo maşinkasının sesi iş odamı doldurêr taa aazıma ne gelirsa söleerim hepsini yazêr işçi altını imzaladıktan sora baalılıklardan kurtuluşumun uuruna çay söleerim osman çeviksoy türkiyedä iki üüredicilik ministruları buluştular harman ayın avgust günnerindä moldova üüredicilik ministerliin ministrusu maya sandu ofiţial bir vizitlan türkiyedä bulundu vizit zamanında canabisi buluştu türkiye milli üüredicilik bakanı nabi avciylan bundan kaarä buluşmaklar oldular tika başkanı serdar çamnan türkiyenin üüsek üürediciliktä sovetinin predsedatelinnän inovaţiya hem tehnologiya üürediciliindä baş direkţiyasının direktor yardımcısınnan hem ankaranın alış veriş palatasının direktorunnan türkiye milli üüredicilik bakanı nabi avci buluşmada moldova üüredicilik ministerliin ministrusuna danışarak dedi üüredicilik uurunda moldovaylan ilişkilerimiz çok gözäl gider ama belli ki taa da islää olabilir cı yılında üüredicilik uurunda işbirlii annaşması imzalamışız o gündän bu günä kadar çok işlär diişti zaman içindä iki devlet ilişkilerindä üüredicilik dışında başka uurlarda da pek çok gözäl gelişmelär oldu bundan soradakı dönemdä sizin de önderciliinizdä ilişkilerimizi özelliklän üüredicilik uurunda taa yukarı basamaklara taşırız sora iki devlet arasındakı ilişkilerin çok üüsek kertiklerä taşınması için moldova hem türkiye arasında gözäl bir köprünün da bulunduunu anarak bakan nabi avci konuşmasını bölä sürdürdü gagauz özel bölgesi hem oradakı gagauz soydaşlarımız aramızdakı ilişkilär için çok gözäl bir dostluk köprüsü oluşturêrlar sadecä gagauz özel bölgesi diil bütüm moldova için ilişkilerimizin çok yukarı kertiklerä taşınmasını arzu ederiz orada bulunan bir iki şkolaylan ilgili yardımnarımız taa öncä konuşulmuştu sizin da yakından bildiiniz kuruluşlarımızdan biri olan türk işbirlii hem koordinaţiya ajansı başkanlıı tika da orada çalışmalar örüder bildiim kadar gagauz bölgesindä bir liţeyimiz bulunêr söz konusu şkolamız önümüzdeki vakıtlarda bir üüredicilik kompleksı biçimindä olacek hem komrattakı eni binası tika tarafından yapılacek moldovada bir zanaatlar liţeyin yapılması için söleyeräk bakan nabi avci dedi önceliklän türkçenin moldova genelindä üürediciliktä üüretmäk dili olarak kullanılmasındakı zaametleriniz dolayı teşekkür ederim bu zaametlerin yanı sıra orada gözäl hem örnek bir zannatlar liţeyi da yapalım bu zannatlar liţeyi moldovadakı gençlerimiz için ii bir kapu olacaktır moldovadan gelän üürencilär için verilän burslar stipendiyalar için nabi avci dedi moldovadan gelän üürencilär için verdiimiz burslar var hem bu bursları taa çok da arttırabiliriz bu vizitınız konuştuumuz bütün bu konularda eni bir başlangıç olacek moldova üüredicilik ministerliin ministrusu maya sandu da buluşmada türkiyedä olmaktan duyduu mutluluu açıklayarak üüredicilik başta olmak üzerä herbir uurdakı işbirliin artarak ilerlemesini arzu ettiklerini urguladı gagauziya radio televizionu grt dünnedä seftä hem yalnız gagauz dilindä televidenie enilikleri diişilmekleri açiklamak için sınırlar genişlendi oldu kolaylık diil sade komrat kasabasında geçän olayları göstermää ama bütün gagauziyadan da ci yılda avgust ayinda komrat televideniyası temelindä regional televidizionu gagauz tv kuruldu televideniyanın personalı da büüdü açildılar tv bölümleri çadır hem valkaneş kasabalarında programlar dört dildä çikmaa başladılar gagauz rus bulgar hem moldovan aftada bir kera haberlär gagauziyadan moldovanın üülen tarafında yayinlanmaa başladılar ankara kasabasında geçän toplantıda türkiyänın prezidentı süleyman demirel hem gagauziyanın temsilcileri imzaladılar annaşmak information üretmek hem tehnik yardımları için bu annaşmaya görä yılda fevral ayında tika türk işbirliği kalkınma idaresi başkannıı türkiyä uzmannarın yardımınnan büünkü gagauziyanın teleradio regional kompaniyasını tehnik tarafından enilemää başladılar yardımnar televizionun yayın radiusun genişlenmesi için ilerler enin proektlär işlettiriler gagauz televizionun işçileri katılêrlar telefestivallerä teleforumlara yarışmalara geçän respublka uurunda hem aşırı devletlär aralarında gösterip kendi profesional becermeklerini hazırlanan programalarda gagauziyanın radio hem televideniye işlerinä bakan komitetın kararınnan konkurs temelinä görä ekaterina födorovna jekova gagauziya radio hem televideniyası grt başı seçildi kendisi valkaneş rayonun çöşmä küüyündä ci yılda dünneya geldi ana küüyündä orta şkolayı başarıp kişinêu incäzanaat institutunda aktör fakultetında üürendi ci yılda komrat devlet universitetindä kdu teatru zanaatlarında pedagog olarak çalışmaa başladı tä kdunun incäzanaat hem kultura kafedrasının başı oldu pedagogika zanaatını brakmadaan ikibuçuk yıl gagauziya kultura upravleniyasında teatru zanaatların speţialisti olarak işledi komrat regional sport liţeyindä direktor yardımcısı çalıştı gagauziya ispolkomunun kararına görä ci yılın büük ayın yanvar dän grt başı olarak çalışêr evli iki uşak anası aşkın ayrancıoğlu ilkokulu köyde ortaokul ve liseyi eskişehir de parasız yatılı okulda tamamladı ilk kişisel resim sergisini yılında büyük kentlerden ayrılmayan sanatçıları protesto etmek için bağlıca köyünde açan ve serginin açılışını bir köylü çocuğuna yaptıran sanatçı resim karikatür ve fotoğraf alanlarında pek çok kişisel ve karma sergiler açtı karikatüre abdi ipekçi karikatür yarışmasına katılarak başlayan ve bu güne kadar katıldığı karikatür yarışmalarından u uluslararası in üzerinde ödül kazanan ayrancıoğlu nun karikatürleri yurtiçi ve yurtdışında kişisel ve karma sergilerde albümlerde gazete ve dergilerde yer aldı ayrıca yugoslavya kıbrıs türkiye romanya abd japonya ve italya da karikatür müzelerinde de eserleri bulunmaktadır karikatürün bir silah olduğu düşüncesinden hareketle yılları arasında yurdun pek çok yerinde on dört karikatüristin katılımıyla oluşan ondörtlü karikatür sergilerini düzenledi bir dönem özgür bakış ve yedinci gündem gazetelerinde çizdi karikatürlerinden dolayı iki yıl boyunca yargılandığı davadan yılında beraat eden ve halen özgür düşün dergisinde çizdüşün köşesinde çizen sanatçı yılında yayımlanmaya başlayan ve sayı çıkan yeryüzü mizahı dergisi inat ın yayın yönetmenliğini de yaptı son yıllarda kazandığı ödüllerden bazıları süleyman demirel kasım ay isparta türkiye kirez ay ankara türkiye türkiye politika adamı türkiyenin cu prezidentı kerä türkiye premeyr ministru türkiyenin isparta kasabasında cü yılda duudu süleyman demirel yıldan zeedä politikadaydı süleyman demirel kirez ayın dä gecä saat tä ankarada raametli oldu suleyman demirel moldovanın hem gagauziyanın da büük dostu çünkü gagauzlar için önemni cı yıllarda çetin adımnar attı süleyman demirel cü yılda moldovaya ofiţial vizit yaptı o vizitın çerçevesindä ofiţial vizitlan komrata da geldi o vizittä gagauziyalan tanıştı onu bu marşrutta gezip komrat ferapontievka tomay çadır baurçu kongaz başküüyü komrat taa sora da artık prezident olmadıynan süleyman demirel taa birkaç kerä gagauziyaya geldi süleyman demirel çok çalıştı ani gagauzlar avtonomiya kazansınnar sora da canabisinin kanadı altında büük yardımnar gagauziyaya gelmää başladılar o yardımnarın arasında en büükleri oldular su proektları hem komrat devlet universitetina yardımnar süleyman demirel gagauziyayı hem gagauzları hiç yalnız brakmadı gagauziyanın cu hem ci yıldönümündä geldi kendi ankaradakı evindä herkerä gagauziyadan delegaţiyaları kabledärdi gagauziyanın problemalarını incelärdi hem o problemaları çözmäk için son soluunadan zaametlerini koydu ardəbil iranda şəhər ardəbil ostanının mərkəzidir ardəbilin ilə yaxın tarixi vardır bu şumer abidələrində eyd edilib ərdəbil özünün xalı xalça ipək və s məhsulları ilə şöhrət azanmışdır həmçinin iranın kartof becərilən ən böyük bölgələrindən biridir məşhur şeyx səfiəddin və şah ismayıl məbərələri bu şəhərdə yerləşir ərdəbilin digər tarixi abidələrinə gəldikdə cümə məscidini və şəhərin kəhralan adlanan hissəsindəki şeyx cəbrayıl məzarlığını eyd etmək olar şəhərin cənub ərb hissəsində yerləşən şorəbil gölü və gölün ətrafındakı əyləncə məkanı ərdəbilin yüksək turizm potensialının göstəricisidir bundan əlavə şəhər kənarında yerləşən səreyn yaşayış məntəəsi müalicə əhəmiyyətinə malik isti suyu ilə şöhrət azanmışdır istisu özünə həm ölkə daxilindən həm də ölkə xaricindən hər il minlərlə turist cəlb edir savalan dağı isə yay fəslində yerli və xarici alpinistlərin mara obyektinə çevrilir ərdəbil şəhərinin səfalı yerlərindən biri də fındılı adlanan ormanlarıdır ki azərbaycanla sərhəddə talış dağlarının ətəklərində yerləşir brumado etter is in braziliaanske stêd yn bahia brazylje fan noardeast regio km fan e steat haadstêd salvador syn oerflak maatregels kante kilometer de steedlik gebiet med km en hichte fan meter neffens de braziliaanske ynstitt fan geografy en statistyk ibge yn syn befolking aard rsd op minsken de human development index hdi is gemiddeld de stêd is bekend as de ore haadstêd capital do minrio troch it haen yn dyn sub grn soad mineralen dat is de basis fan har ekonomy en host grutte mynbou bedriuen dy t hâlde harren extractive aktiviteiten yn sierra de mares serra das guas dat troch de ei ek it is ien fan e stêd fan sights te foarmjen lânskippen montanhosas mihail kolsa d gagauz pedagog muzıka hem folklor araştırmacısı kompozitor gagauz milli gimnasını muzakısının avtoru mihail kolsa ci yılda duudu komratta açan yaşını doldurdu aylesi represiya dalgalarınnan kurgan oblastına kaldırıldı onun aylesini cu yılda sibirä kurgan bölgesinä kaldırdılar ci yılda aylesinnän döndülär geeri bucak topraklarına cı yılda çaşa küüyündä o başardı şkolayı kolsa aylesi o yılda moldovaya döndü mihail kolsa ci yıldan beeri başladı gezmää gagauz küülerindä yıllarlan yaşardı küülerdä tanışardı gagauz muzıkacılarınnan solistlerinnän aniki toplamaa hem aaraştırmaa gagauz folklor türkülerini halk muzıkasını muzıka derslerini verdi hem tiraspol hem kişinöv muzıka uçilişçelerindä mihail kolsa ci yılda hem ssrb hem moldova kompozitorlar birliin azası oldu yılında moldova filarmoniyasında kadınca ansamblisindä işlemää başladı yıllarında ansamblinin başı oldu geçti çalışmaa gagauz halk oyun hem türkü ansamblisinä kdınca nicä önderci o zamannar kompozitor hep neetlenärdi plannaardı komratta ana bobasının evindä açmaa gagauzların incäzanaat muzıka muzeyini çok yıllar gagauz muzıka folklorunu topladı yılında moskvadakı firmasında o çıkardı bir plastinka plastinkada yazılıydı hem gagauz halk avası hem türkü yılında artık cd diskla o genä çıkardı bu yaratmaları mihail kolsa kompozitor olarak pek çok muzıka yarattı o siyutalar hem hor için türkülär gagauz poetların peetlerinä türkü yazdı hazırladı hem çıkardı cu yılda türkülär hem ci yılda türkülär korolar kiyatlarını çok muzıka araştırma yazıları yazdı ve hem tiparladı mihail kolsa taa sovet vakıdında çok yıllar gagauz avtonomiyası için çalıştı o avtonomiyanın lääzımnıı işin annadardı genç gagauz yazıcılarına bunun üzerä da kgb tarafından baskı altında bulundu holodomor ukraynada genoțid ukrayna halkının xx üzyılda baş başa karşılaşan en büük tragediyalardan birisi birinci zorlan yapılan aaçlık yıllarda ukrayna ssrın üülen taraflarını kapladı ozaman aaçlıktan zarar gördü milion çiftçi sebep sovet pravirelstvosu tarafından ukraynadan rusiyaya ekinnerin alınması sayılêr ani ikincisindä yıllarında zorlan yapılan aaçlık genoțindan ukraynada milion insan aaçlıktan öldü bu genoțid ay sürttü hem kapladı ukraynanın harykov kiev poltava suma çerkask dnepropetrovsk jitomir vinița çernigov hem odesa bölgelerini üçüncü zorlan yapılan aaçlıkta yıllarında en çok zarar gördülär üülen ukrayna hem moldaviya buralarda bulunan gagauz küülerindä insannarın yarısı aaçlıktan öldü aaçlıın sebepi sovetlär birliin bu taraflardan zorlan ekinneri alıp o ekinneri dost soțialaist devletlerinä yollaması da romıniyaya bin ton dä çehoslovakiyaya bin ton ruslan konstantin oglu holban valkaneş hasavyurt rayonu dagıstan rusiyalı ofiţeri kapitan speţnaznın alfa grubu işleyci görev sırasında öldü ruslan holban çiçek ayı gagauz bobası hem başkurt anası konstantin pötr oglu hem gülise näzif kızı ayläsindä boşandıktan sonra o anne ile birlikte anne taşındı başkurt avtonom sovet soţialistik respublikasıya aayidel kasabasında yaşadı aayidel şkolasında üürenmäädi aktiv olarak sport meşgül olmaadı defalarca çeşitli yarışmalarda kazandı gecä neftekama maşina düzmäälii tehnikum üürenmäädi rusiya federaţiyası prezidentin kararnamesiyle kapitan ruslan konstantin oglu holban ölümünden sonra anavatan a derece liyakat nişanı ile kılıçlarla ödüllendirildi 
