ndimaagu fulɓe no yiɗaa ina fooɗanee ina haɓanee pullo ina fottani hoore mum ndimaagu haa seettanaa e nder leydi mali hee to fuutaaji senegal moritani ginee na nganndiraa harameeji jeeɗiɗi ko woowi ina anndaa so wonii e maɓɓe biiɗo harameeji am jeeɗiɗi haalii goonga ko firtata harameeji jeeɗiɗi to ɗi kaaletee too kanji jeeɗiɗi ɗii eɗi ni ɗii karminaaɗi waɗeeɗe no kuuriranoo ko adan fulɓe ngollanno jamma e nyalawma ɓe nyaamannoo ko seeɗa ɓe keddoroo ko yonata ɓe hakkillaaji maɓɓe ngarta kooloo e waawande katojinal maɓɓe ɓe ndeeniri ndimaagu ngam hulde gacce ɓe kaalataa ɓe mbaɗataa ko hersinii ɓe ngoɗɗitii ndeereeru e ngaameela ko yawde ko danyi maa waasde lonngere wuurnoore ko o jonndiniiɗo jiɗniiɗo ngam ko nafoowo o lorlataa dimo na wondi e needi moƴƴiri ndeen soklinannoo neɗɗo ko nyaamde koltu e hoɗorde na newinoo maali fr mali ko leydi e afiriik mbertudi leydi ndin ko km jamaa hoɗuɗo e mayri no hewtaynoo fewndo hitaande yimɓe laamorde kapital leydi maali yo bamako maali yo leydi gorgal afiriik kayri ɓuri fuu mawnude e leyɗe gorgal afiriik fuu endi hawti keerol e gine senegal burkina faso koddiwaar nijer e aljeri hooreejo ndii leydi ana wi'etenoo bah n'daw kanko woni kaananke ɗiɗobo e ley jamaanu demokarasi iwde warde hannden gila lewru awril kuudeta liɓi mo o yahi o fattoyii senegal maali demography maali ina wi'etenoo e nder laamu tuubakooɓe sudaan leydi ɓaleeɓe ko caggal jeytaare mayri e hitaande hooreeɓe ɓee cuɓi innde mali joopiinde laamateeri taarikayankoori ndi jamaanu sunnjata keytaa ndii teemedannde sappo e tataɓere laamɗo arano oo laatii moodibbo keytaa nde o ƴetti laamu nguu o fuɗɗi siinude yuɓɓo dawrugol soosiyalismu kono ɗum yirbini faggudu leydi ndii ɓeydi iñcuru renndoyankooru e hitaande koninkooɓe folli mo e dow ardungal muusaa tarawore oon laamii haa nde jamaaji afirik keewɗi puɗɗinoo lamndaade heyɗitinoore dawrugol tuugiinde e demokarasi kono o salii kus waylude laamu makko nde yimɓe ɓee yaltunoo seppooji to saare laamorde bamako o felli e maɓɓe yoga e maɓɓe maayi ɗum ɓurti hirjinde murtital ngal haa larme oo folli mo e dow ardungal ahmadu tumaani tuure oon yuɓɓini woote o hokkiti siwiljo laamu nguu ɗum ko umaar konaare nde oon timmini happu mum tumaani tuure warti kadi e nder dawrugol maali fooli e woote laatii persidan haa folleede mum polluɗo mo oo ɗum ko amadu sanogo wi'i ko sabaabe ɗaatere makko waɗi si konuuli murtuɓe tuwaaregɓe e lislaamiyankooɓe naati hakkunde janwiye e awril e nano leydi ndii riiwi konu maali nguu oon tuma ɓe pecci ndi ɓe njaltini e fewjoore laamu bamako ɓe ewnii jeytal hoore leydi maɓɓe ndi ɓe inniri azawad haa hannde ko ɗon wonaa barki alla e ko cedeao dental faggudu leyɗe afirik hiirnaange kammbani koninkooɓe maali ɓe ɓe ɗalii ardungal leydi ndii e juuɗe persidanjo laamu cabborgu ɗum ko jonkunda tarawore kono hay gooto anndaa ko ɓe ngoni e mum lasindiiɓe duuɗuɓe ina cikki haa jooni ko kamɓe njogii laamu nguu leyɗe cedeao ɗee ina mbaɗi lelngo naɓugol konunkooɓe ngam dahitugol nano maali wartira ɗum e ley laamu nguu kono haa jooni lelngo ngoo huumnaaka taho hino tamƴinaa non nde ngo huumnee ko ɓooyataa lislaamiyankooɓe ɓee mbonnii ko heewi e keyeeji finaa tawaaji nano maali yeru laadiiji genaale mahaaɗe waliyyaaɓe teeŋtii non to saare tombutu ɗum non waddanii ɓe feloore aduna alla oo fuu maali ana heerondirii e moritani senegal e gine hedde hirnaange nijer hedde funnaange aljeri hedde saahal koduwaar e burkina faso hedde ɓaleeri njaanji maali yo kilomeeteruuji maali ɓuri mawnude faransi laabi ɗiɗi leydi ndiin ana mawni sanne maali ana woɗɗi maayo geeci maayo nijeer e senegal ana ley maali weendu deeboy nduu ana ley maasina hakkunde mootti e gunndam kaaƴe ana keewi e maali hono hayre bannjagara hayre ommbori e adara ifora hedde aljeri nokku mootti ana wooɗi sanne fulɓe ana koɗi toon leƴƴi maali ana keewi maaliŋkooɓe yo bammbaraaɓe seɓɓe boobooɓe senufooɓe saraŋkulleeɓe safarɓe burdaaɓe haaɓe e fulɓe golleeji maɓɓe yo demal awgal margol daabaaji golle ñeeñal e sarawiisinkooɓe ŋenndi bamako ɓuri mawnude yimɓe ana keewi toon endi jogii luube eɗe mawni luumo ngo toon aɗa waawi soodude kulle fuu aɗa yiɗi gine e fulfulde maasina lagine e faransiire ko leydi e afirik hirnaangeeri hindi kernidi e leyɗe ɗee ɗoo sarliyon labiriyaa koddiwaar maali senegal e gine bisaawo noone laamu mayri ko ndenndaandi ko wi'etee kadi repibliiki hooreejo leydi ndin ko lansana konte innetee hooreejo guwerneman maa permiyee ministir on laatii lansana kuyaate gila lewru fabraa'ilu caggal murtital jamaa on haa maayuhu on tuma persidan lansana konte itti kuyaate watti kapital ngal e maanaa laamorde nden ko konaakiri ca'e mawɗe go'o ko wano kinndiyaa maamun labe kankan zerekore ekn mbertudi ndin ko km jamaa on no yona miliyonji haa sappo anndaaka tigi tigi sabu ko ɗuuɗi e ɓiɓɓe gine ɓen dogii leydi mun ndin gine laatino kalfaandi faransi ittude hitaande nanngegol almaami saamori tuuree haa nyannde ottoombur nyalaande hettaare gine nden hooreejo leydi arano on ko ahmed seeku tuuree ɗemngal laamu ngal ko faransi ɗemɗe leƴƴi leydi ndin ko sooso pular maninka kisi tooma berse konyagi basari bajaranke baagaa lanndumaa ekn kono ko ɗemɗe tati arane ɗen ɓuretee haaleede gine hino tawaa e kawtite leyɗe wano onu cedeao ua maanditaare anniversary fayɓe waranooɓe nyannde siilo ɓen ɓadtike taw si woodii ko waylii gila lansana kuyaate toɗɗaa hooreejo jaagorɓe ɓaawo nde teemeɗɗe fayɓe waraa waɗtaa haako nyaayaako gila gine heɓti jeytaare e hitaande seeku tuuree laamii ginenaaɓe woowti toonyeede waree tawa hay huunde suusaa ŋaanyaade seeku tuuree wari ko wari koo fow ɓurɓe ɓee ko fulɓe toonyanoo waraa gila annduɓe rewi e marɓe faa e kelɗuɓe buy o wari haa hannde huunde hinyaaka lirnyitaaka sakko goɗɗo nyaawee maaɗum toonyaaɓe yoɓitee gila lansana konte ƴetti laamu e hitaande kanko kadi o warii o toonyii ginenaaɓe heewɓe fiikala although buy yejjitiino walla yejinkinike o lancii cuuɗi e koɗanɗe teemeɗɗe fulɓe e nder konaakiri o raɗike buy e leyɗeele mumen tawa haa jooni huunde haalaaka e lewru korse june o imminiino koninkooɓe makko ɓe warii seppooɓe cappanɗe hay huunde haalaaka fii ɗum ɗoo kadiawa hay gooto nyaawaaka nde siilo january ndee ɗoo hitaande fewndiinde koninkooɓe konte fellii warii hedde fayɓe seppooɓe haa jooni bonnuɓe rewnaaka e laawol tiindinee nunɗal taw si ɗum ɗoo fow accirte nih jam waaloo talloo hinyere inɓestigation eɓɓanoonde waɗeede fii koninkooɓe fellunooɓe wari seppooɓe ɓen e lewru korse kam e lewru siilo rewna ɓe e laawol nyaawa ɓe maaɗum ɓe tiindoo nunɗal haa jooni ko ko porɗi sabu laabiyankooɓe lawyers ɓee wenngii tawtoreede maɓɓe e hinyere ndee baale fotdeeji rights groups no ɗaɓɓira balle cenɗe fow fii heɓtande toonyaaɓe ɓen nunɗal goomu hinyooɓe ko yowitii e ngee toonyannge toɗɗanooma gila e lewru duujal may ka batirdu parliament kono haa jooni ɓe woondinaaka sakko ɓe fuɗɗoo golle hari ogdh hino saatii yiidugol e baale fotdeeji goo nyannde jolal noɓember fii eɓɓugol fehre lomtotoonde goo e haɓagol toonyannge ngee o wii si tawii men waawaali heɓugol ɗoo nunɗal men yiay ko men waawata waɗde menen e gollideteeɓe amen winndereyankeeɓe ɓee fii addugol bonnuɓe ɓee ka nunɗal o wii goomu hinyooɓe nguu no halfinanoo tefugol annda fii maayeele waɗɗe ka fuɗɗode hitaande ɗoo ko non kadi fii ɗeya waɗnooɗe e lewru korse hooreejo jaagorɓe lansana kuyaate inniino terɗe goomu nguu e lewru yarkomaa oktober kono gila ndeen hay fus waɗaaka himo lutti e wiugol goomu nguu no waggiɗi taho ko keccel yeewtudugol e koohooɓe laamu nguu kam fii nduu muraadu jooni wontiino ko toŋaa irin wii jooni non laabiyankooɓe lawyers fotnooɓe jeyeede ka goomu comission ɓee dartinii tawtoreede maɓɓe heen ɗum ko fii hollugol tikkere maɓɓe e ko wietee jalkite koninkooɓe e cokkooɓe feewde e koohooɓe nunɗal ngal e nder gine koninkooɓe ɓee e cokkooɓe ɓee fow no e dow yuɓɓo nunɗal judicial system nagl buubakar soh hooreejo kawtal laabiyankooɓe gine yewti irin laabiyanke en fow hino e nder tikkere strike gila e fuɗɗode lewru yarkomaa october fewndo cokkooɓe poliisiiɓe ɓee nanngi gooto e maɓɓe soki tawi himo yahnoo ka kaso yioygol walleteeɗo makko goo jaggaaɗo mammadu jan jallo mo minyo mum fellanoo nyannde siilo ka seppuru haalani irin wonde muraaɗi kaanay si tawii men heɓaali ko men piirani haɓani koo minyo makko aamadu wuuri jallo suka mo duuɓi fellanooma fewndo koninkooɓe konte ɓee udditi yiite e seppooɓe e lewru siilo ndee ɗoo hitaande ko maanditaare aranere nden woni e arude nih gila haftaare uprising ndee waɗi reenooɓe obserɓers hino maapii si tawii ko yoni gollaaka fii nootagol ko ngenndiyankooɓe ɓee hawtaninoo koo maaɗum addugol bonnunooɓe ɓen ka nunɗal fii seppooɓe ɓe ɓe tewinoo pas ɓe wari ɓen si hay fus waɗaaka hino hulaa wota leydi ndii fettu kadi wonande mawniraawo aamadu wuuri on mammadu jam jallo e buy e warananooɓe maaɗum daraniiɓe nunɗal e wellitaare e nder winndere ndee ɓeen waranooɓe maayaali mehre e fillaandu makko kanko aamadu wuuri ndu o fillanii irin o wii nyannde siilo minyo am oo yaltuno seppoyde o fellaa laabi ɗiɗi ka wecco beccal makko e ka hoƴƴudu tawi hari himo etaade dogugol koninkooɓe ɓen ko on saati ɓe felli mo honɗum woni ndun seppuru kuuɓal siilo e sabuuji dunyooji mayru en yewtay ɗum e winndannde men aroore ngam hindu yoni ko fillee haa lutta e nder daartol men enen ɓaleeɓe wonaa ginenaaɓe tun yo alla ɓeydan en jam e deeƴere aamadu tumaani tuuree amadou toumani touré hooreejo leydi maali on o jibinaa ñannde jolal nuwambar mopti innde makko no lolliri kadi att himo anndiraa laataade koninkeejo accitanɗo siwiljo laamu ngun ko heewaa nder afirik e hitaande caggal jamaa maali on murtanii persidan muusaa tarawore lamɗo mo ɓe wemmbinoo fota e juuɗe mum larme on felli wari yoga e yimɓe kono neeɓitaali aamadu tumaani tuuree liɓi laamu makko ngun nodditi conférence nationale ko ɗum woni konferansi ngenndiijum ɓaawo ɗon seeɗa woote demokaraasiyankeeje waɗaa tumaani tuuree jonniti laamu ngun siwiljo ɗum ko alfaa umar konaare ɓaawo konaare timminii happu mum ɗiɗaɓu ngun tumaani tuuree arti e nder dawrugol polotigi o fooli sumayla siisee ka woote gila ɗum himo laamii leydi maali o hollitii ko neeɓaali wonde o goddanaa luttugol e laamu saanga happu makko feewndiingu ngun lanni kono ɗum haɗaali koninkooɓe follude mo ñannde maarasi sabu e ko ɓe feliri mo kon o tinnaaki e tiindaagol murtituɓe burdameeɓe tuwaareg'en ɓen foltaniiɓe laamu ngun ka nano leydi hooreejo ɓen koninkooɓe no innee aamadu sanogo ñannde ibriilu tumaani tuuree hollitii wonde o accitii laamu ngun o wi'i hay gooto non doolaali mo e waɗirgol non ko kanko tigi e hoore makko anniyii accitugol ngu tumaani tuuree ko e leñol soŋay jeyaa ka jibinannde kono nde wonnoo ko hakkunde fulɓe maasina o neaa ko o hal pular mo pulaaku mum timmi tis fulfulde walla pulaar maa pular ko ɗemngal fulɓe e haalpulaar'en ɗemngal ngal no haalee e leyɗe keewɗe e afirik haalooɓe fulfulde pulaar ina kawra miliyonji haa ɗemngal ngal ina jeyaa e suudu ɗemɗe hiirnaange atlantik taweteendu kanyum duu e nder suudu ɗemɗe afirikankeeje ɓurndu yaajude wi'eteendu niiser konngo ɗemɗe goɗɗe jeyaaɗe e ndun suudu ngoni ce'aar ɗemngal seereero e njolfo e ɗeen ɗiɗi ko seereero ɓuri ɓadondirde e pulaar pulaar fuuta tooro no gasa ko e ngal diiwal ɗemngal ngal yalti leydi senegal pular fuuta jaloo leydi gine fulfulde maasina leydi maali fulfulde liptaako leydi burkinaa faso fulfulde adamawa leydi niiseriya e kamarun feccoore go'o no waawa wonirde nii ko ɓuri kon e fulfule ɗen hino humii e gootal e diiwe limtaaɗe ɗoo e piide misal si en ƴettii fulfulde bagirmi ɗum ko leydi e nder caad ko e adamaawankoore nden jeyaa fulfulde funnaange niijer ko e fulfulde hakkundeeri najeeriya ɓuri jeydude fulfulde hiirnaange niijer ko e liptaakuure e maasinankoore jeyaa so en teskiima ma en taw ina heddii fahin caltuɗe ɗalaaɗe hono pulaar fulaadu ɓaleeri senegal e gammbiya fulfulde borgu e nder leydi benen fulfulde diiwaanuuji hakkunde naajeeriya kono ɗeen pulfule na ɓadii goɗɗe e ɗee ɗe adi ɗen limtude yeru borgu no ɓadondiri e maasina fulaadu no nanndi e fuuta tooro no nanndi e fuuta jaloo e maanaa no hakkunde maa fulfulde caad walla sudan ko e adamawa jeydi sincugol ndiin mbinndudi ponndaandi haɗaali faa jooni fulɓe ndonka fottude e alkule yogaaje e fiide misal haal pulaar'en senegal wo ñ mbinndirta alkulal ny fulɓe mali e gine nii mbinndirta ɗum kadi lurre ina ngoodi to baŋŋe winndugol alkule denndaaɗe renndaaɗe yeru ŋg hade ng ɗum e wonnde ndin mbinndudi yamiranooka to bensondiral bamako winndooɓe gine woɓɓe mbinndan nb hade mb jamiraaɗo bamako oo ko alkule ɗe heewɓe fulɓe mbinndirta jooni e nder leyɗeele keewɗe e nder duunde afrik lutti seneggal e moritani iɗi pentaa ko gine hitaande iwde e abdoulaay e ibaraahiima bari caggal yiyugol heewɓe ina luuri e binndugol pulaar ngol alkule ɗeen ko alkulal wondude nayi goɗɗi denndinaaɗi hono n'g n'j n'b n'd iɗi tawee e leydeele hono gine kameruun sudan caad niger nigeria alkule pulaar fulfulde ɓuri heewde alkule e farayse e arab e enngele alkulal won alkule ɗe ɗemngal ngal jogii weeɓaani tawde he ɗemɗe goɗɗe ko wayi no alkule ɗ ƴ ŋ pirlitgol golle pulaar fulfulde ina jogii lomto gollooɓe ɗo so en limtii heen lomto golloowo naattinoowo enen ko noon ne so en ƴeewii gollal jogorngal to bannge sahaa angal firlitiree he mbaadiiji keewɗi maa o ar omo ara o arat o aroyat o aratno o aratnoo firo kelme kelmeendi pulaar fulfulde ina heerorii fayde mum cañki pulaar fulfulde ina ɗelñira karallaagal timmungal e ñeeñal baydungal ina holla en ɗuum mahdi helmere pulaar seekirde heen kala arda e maanaa mum ngam añde woɗɗinoyde sabu en mbaawaa te en kattanaani haalde fof njahen he toɓɓere sakkitiinde he ndee ɗo lowre ɗum woni maanaa ɓesɗo kelme keewɗe ngam maanaa gooto pulaar fulfulde ina jogii hattan seɗde maanaa helmere yaltina firoyon mum tokoson ngonkon nder mum aɗa waawi yiyde kelme sappo walla ɓura tawi ko he maanaa gooto ngam newnude golle men ƴeften yeru he kelme ɓurɗe baɗtinde he nguurndam fulɓe a toɓo jannja ngatamaare maamaare wis wis yaral jaral juko demmba diŋaare hokkitere mbayritam bowte b laawol burdubujol walla ballaŋaawol mosol jurol lappol bolol celol codol perol kallu walla kallol mbedda walla mbeddawol c haɓɓude fiɓde jomde ŋaaŋde ŋeeŋde raɗaade wajde humde saande saanaade worsude dokkaade d ndiyam maayo caanngol weendu fetere feto deedal berjal reebelde njarka sewnde laddungol e leydi ceenal seeno mbaalwaaldi jehjegol hollalde jakre waka jiiju jaaka maka wallere haraawo karawal taccoonde karhaaƴol woojeere tiŋaale eɗen mbaawi teskaade ɗo kelmeendi mbaawndi wallitde gannde kese eɗen teskina wonde tafsiiru jiggo yoo geno yurmo ɗum gooto he sanɗaaji misira won ko waɗnoo heen ko faati he ganndal ndema eɗen mbaawi raɓɓiɗinaade ɗo tawi kadi eɗen nganndi en memaani fannuuji goɗɗi bayɗi no inɗe kuɗi e leɗɗe sifaaji jawdi poñndi he ɗemngal waañooɓe e awooɓe e nehaandi he ɗemngal aynooɓe keneeli koode ekn eɗen mbaawi wiyde ɗo waɗde pulaar fulfulde ko ɗemngal maanaa ŋarɗungal maa a taw ko ɗuum addani won heen bookar tijjaani njaay wiyde ko geno tellini ngal he ŋarɗeende maggal wiyi yimɓe maggal ko miin tagani on ngal mbele oɗon ngona ɓe am eɗen mbaawi wiyde kadi ko ngal ɗemngal ɓooyngal bookar tijjaani hollitii wonde fulɓe koɗdiino he israaiilanaaɓe o hollitii haatumeere kelme teemedere he hebroore walla ɓura tawi kañje kala eɗe nanndi he kelme pulaar fulfulde to wowlaango e to maanaa en njiɗaani addude ɗo laaɓndal to fulɓe ngummii holi mo ɓe njiidi kono kadi eɗen poti ustude bakkooji ha ngannden so ɗemngal men ngal ina jogii hattan wuurde haa yeeso e daɗde e gaatuleeje aduna keso o mbele ɗemngal men ngal ina jogii hannde nduun fittaandu haa waawa ɓamtaade no ɗemɗe koɗdiiɗe ɗe ni sabu wonde ɗemngal men ngal limtaaka e ɗemɗe daɗooje ɗo e ina miijtinii hay so en kulaani kañum ni wondi ko hay sinno ɗemngal men ngal wonii ɗemngal maanaa ko gila hanki he nder nguurndam mawɓe men keeriɗam ko mawɓe men ngollii haa ngal wayi noon kono enen hannde en poti laaɓndaade ko mbaɗ ɗen e ko pot ɗen waɗde sabu eɗen keewi caɗeele kamerun maa kamarun faranse cameroun angale cameroon ɗum leydi ngonndi haa caka afiriik ɗum leydi marndi nafuda haa caka afiriik kamerun laatino koloni alman'en ammaa ɓaawo konu winndere aranu lesdi ndiin halfinaa faransi e enngele kamerun heɓti ndimaaku mum hooreejo leydi ɗon wi'e paul biya oɗon laamii lesdi ndiin daga hooreejo leydi aranndeejo ahmadu ahiijo wi'ete o laamii daga sey mo laamaké duubi nden mo hokkiti laamou haa kuudidiraawo makko mo wiété paul biya hanko djogi laamou leydi din haa dukkango handé kamerun leydi demal leydi durde na'i e kooseeje adamaawa mandara e diwoodi provinces dermaari den wuromawngo kapital wi'ete yawunde yaoundé lesdi kamerun eherri gal woyla nijer niger caadi tchad fuunange rca hirna bo niseeriya nigeria fonbina gine ekatorial gabon congo climat leydi man wona gootum nder mayri du her fombina woni climat équatorial e tindiné bee duudal tobo iyeendé e non feesaaré laddé tekkundé ton man woni guré mawdé ban yawundé duaala herri e mayo teeku her woyla din leydi woni climat tropical bee tobo e laddé koytiido ton woni her woyla guré mawdé ban ngaoundéré garoua maroua kamerun mari maadjé mawdé ilandé wadi fombina sanaga wouri sangha nyong e woyla logone benoue nokku burdo towgo woni mont kamerun m demngal kuugal e djangirdé ha leydi kamerun woni faransaaré e angileeré her kamerun do tawé leyyi feeré feeré ko her fombina woni djumla wieteebé bantu en fang beti sawa pygmée e dow nokkuudjé towdé do tawé semi bantu en bamiléké bamun tikar grass field en her woyla do tawé leyyi duddi ko nandi e fulbé leydé adamaawa garwa marwa mbum adamaawa fali gidar leydi garwa giziga tupuri musgum mandara kanuri mafa kotoko arabe chua leydi marwa fulfulde do wolwé haa woyla kamerun fu yimbé leydi kamerun be remoobé filoobé e non be duroobe amma ka durgol hertani fulbé ko fanti nder woyla layri fu alfaa yaayaa jallo ko lamɗo diiwal labe wonnoo fewndo dawla alsilamaaku fuuta jaloo diiwal labe ngal laatino fayda feccere fuuta jaloo hakkee ko ngal yaajunoo tentii ɓaawo dahugol leyɗeele janane wano leydi seɓɓe manndinkooɓe ngaabu o jibinaa e hitaande geɗal kumanco ɓiɗɗo debbo lamɗo ngaabu on janke waali o etii sortugol diiwal makko ngal e laamu timmbo ngun o tawano e janfiiɓe almaami bookar biro ɓen nde o tawnoo faransiiɓe ɓen eɓɓii dahugol fuuta yewa laamu almaamiiɓe ɓen o ndaari no o gollidira e maɓɓe fii no o danndira laamu makko ngun ko nden faljere mawnde heɓunoo ardiiɓe fuuta ɓen heewɓe e ngun jamaanu ɓe anndaa feere bonnde faransiiɓe ɓen ko diviser pour régner waddindira laamoo e maanaa ko addugol lurral hakkunde ɓiɓɓe leydi fii no joɗɗinira njaggu mun e hoore maɓɓe nde faransiiɓe ɓen foolunoo bookar biro ka hare pooredaaka e hitaande ɓe immanii follirgol lamɓe diiwe wallunooɓe ɓe gooto gooto kanyun e seekugol leyɗe maɓɓe watta pattaloy pattaloy e hitaande ɓe janfii alfaa yaayaa ɓe egginiri mo dahome ɓaawo ɗun ɓe artiri mo fuuta kono o fuɗɗii eɓɓindaade fii dartagol laamu porto ngun portooɓe ɓen huli darja makko huli wota o murtin leydi ndin ɓe nanngiti mo ɓe egginiri mo ngol ɗoo laawol moritani ko ɗon o faatii e hitaande laamu pdg seeku tuuree artiri furee makko on kanko e almaami saamori gine hiɓe belnaa berɗe kamerun ka laamorde konaakiri yimre ngenndiyankoore hymne national gine nden ko e gimol deemankan tuugii ko jeliiɓe manndinkooɓe yimannoo alfaa yaayaa ngol gimol hannde hannde gine no semmbini fii alfaa yaayaa ƴettiri mo wa ŋanaajo leydi ndin mawɗo kono taariika makko on hollitii wonnde himo tawaa e bonnunooɓe dawla mo karamoko alfaa sincunoo on sabu ko lurre e janfaaji hakkunde yeesooɓe fuuta ɓen to qarnu aɓo lo'ini tugale on dawla udditani kolonaaku laawol labe ko saare mawnde e nder fuuta jaloo gine ko perefektiir kadi e maanaa ko noone diiwal labe no kerni to nano e perefektiir maali to hiirnaange leelumaa to nyaamo pita e dalabaa to funnaange tuge e kubiyaa saare nden ko komin ko heddii kon ko suuperefektiirji dalen tunturun sannun jonfo kaalan nusi daara labe aafiya garammbe jaari kura manngi poopodara labe no jogii hannde yimɓe ka taariika labe ko e hitaande sincaa kono no gasa ka tawee hoɗannde adiinde labe nden no woodi gila laamateeri gana maa malle maa ko adii ɗum innde nden ko e haala jalunke ittaa e maanaa labe ko hoɗannde jalunkeeɓe ka attorum kono taariika on ko karamoko alfaa mo labe maandiniri sincugol saare nden fewndo alsilamaaku fuuta jaloo labe laatino diiwal ɓurngal mawnude ngal e diiwe ɗen jeenay hingal anndiranoo kadi pooɗotiral ɗuuɗungal e almaamiiɓe ɓen ko ɗum addunoo portooɓe ɓen yaltingol labe e laamu fuuta ngun waɗta ɗum laamateeri feere alfaa yaayaa ko laamɗo labe ɓurɗo lollude on ka timmoode teemedannde saare nden laatino kadi nokkuure ganndal e jannde diina e wallifaaku hannde labe ko saare njulayaagal hittunde teeŋtii e baŋŋe mbattiigu wondude e senegal e gammbi faggudu labe ndun ko hasii kon ko njulayaagal e demal e ngaynaaku e golleeji nyeenyuɓe wano gude leppi labe no jogii kadi jaaɓi haaɗtirde iniwersite buubakar biro maa bookar biro ko almaamiijo sakkitoro on fuuta jaloo ko o geɗaljo almaami umaru e neene jaarii'u o etino bonnitugol maa ɗuytugol jeyal hoore ngal diiwe fuuta ɗen joginoo ngal e tiiɗingol laamu timmbo ngun o darniri non laamu njaggu ngu woowanooka fuuta ko ɗun waɗi bookar biro haɓidi e ko ɓurnoo kon e hooreeɓe fuuta ɓen fewndo ngun jamaanu wano alfaa yaayaa lamɗo labe on ɗun hawri kadi e fuɗɗagol porto naatugol e leydi ndin sabu on tuma hari leyɗe takkiiɗe fuuta ɗen fow yanii e laamu kolonaaku ɓayti bookar biro hawrii e faransiiɓe ɓen ka hare pooredaaka hannde ɗun ko e perefektiir maamun woni nuuwambur hooreeɓe fuuta ɓen fow salii wallude mo tawi kadi portooɓe ɓen no ɓuri aalaaji hare kelɗuɗi ko ɗon bookar biro foolaa waraa kanyun e wonndiɓɓe mun ko ɗon hettaare fuuta nden timmi fuuta wattaa e nder koloni wi'eteeɗo rivires du sud wontoyɗo ɓaawi ɗon seeɗa guinée francaise almamaaku bookar biro ngun hawriduno e murtal hubbuuɓe ngal do'unoongal yirbinde laamu fuuta ngun duungal mawninirɗum duunde suriire ko wi'etee continent e ɗemɗe faransi e enngele e haqiiqa on ko njoorndi e maanaa leydi njoorundi ndin si eɓɓindiraama e ndiyam e maayo ko tuddere leydi mawnde nde ndiyam fiiltii winndere nden ana jogii duuɗe jowi kannje ngoni afirik yuroopu aasiya aameerik oseyaaniya no woodi kadi wi'ooɓe ostarali hade oseyaani woɓɓe kadi na pecca amriki waɗa duuɗe ɗiɗi nano amriki amriki rewankoori e nyaamo amriki amriki worgankoori woɓɓe kadi na ɓeyda heen duungal antartiki ngal gilaasi woni e dow mum wonaa duuɗe fuu piiltiraa ndiyam e piide misal keerol fay gootol walaa hakkunde duuɗe yuroopu e aazi ko taariika e pinal yimɓe majje tan ceerndata ɗe wano noon kadi afirik e aazi no nanngondiri seeɗa sabu leykal bi'eteekal suez no tokkindiri ɗee duuɗe ɗiɗi ka wowlugol yunesco nyoggal innde enngele united nations educational scientific and cultural organisation firiraande e faransi organisation des nations unies pour l'éducation la science et la culture si waylitaama e fulfude wona fedde ngenndiije dentuɗe moftondiral leyɗeele adunaaru ndun wonande needi e ganndal e pinal unesco ko njuɓɓudi hertiindi e nder saccudi ngenndiije dentuɗe sincaandi nyannde nuwambar jolal nyiiɓirde mayre ko faandaare unesco ko unesco no jokki golle mun ɗen e dow porgaraamuuji mawɗi jowi needi gannde gannde wondiigu e neɗɗankaaku pinal yewtere e humpito fewndo ɗoo unesco no mari leyɗe ɓii feddeeje hoolaaɓe kuuɓal unesco gila fedde nden sincaa wondude e iwdi maɓɓe ndenndaandi e faransi république e enngele republic ko noone dawla renndaaɗo dawla mo yimɓe leydi ɓen fow hawtiti jeyi e liddu si ko laamuuji finaa tawaaji ko neɗɗo gooto e ɓeynguure muum lamɗo on jeyi leydi ndin fow laamu ngun ko roneteengu iwde baabiraawo faade ɓiɗɗo ndenndaandi e haqiiqa on anndaa ronugol laamu si hooreejo leydi on himo wiee kadi persidan accitii laamu ko woote waɗetee ɓurɗo jogaade yimɓe on halfinee laamu yeru happu si happu on timmii woote waɗee kadi kono hannde hannde no woodi leyɗe wiaaɗe ndenndaandi ka ɓiɗɗo ronata baabiraawo muum e piide misal ndenndaandi demokaraasiyankeeri konngo ka hooreejo leydi jooniijo on kabila ƴetti laamu ngun e juuɗe baaba muum caggal nde on waraa wano non kadi ndenndaandi togo wonnde kala halfere république nden e lasli mayre ko res publica e maanaa huunde jamaa jeyal jamaa firi dawlaaji heewɗi hannde waawataa wieede no tuugii e demokaraasi sabu hooreeɓe leydi ɓen no jogori leydi ndi ɓe halfinaa ardungal muum wa jeyal maɓɓe kamɓe e ɓeynguure maɓɓe ɓe jaɓataa woote waɗee maa hay si waɗaama wonataa woote laaɓuɗe sifa ɗen denndaaɗe no wiee denndaaɗe njaggu ko neɗɗo gooto maa seeɗa e yimɓe takkiiɓe mo fewjata si ko ndenndaandi tuugiindi e diina wano almamaaku fuuta jaloo ko seeɗa e yimɓe annduɓe diina ɓen almaamiiɓe maa ceernooɓe fewjata ndenndaandi lislaamiyankeeri wano iran kadi no gasa takkeede ɗon e on ɗon noone si doole almaamiiɓe ɓen feƴƴitaali keerol e misal si suudu depiteeɓe ɓen no jogii doole aynitugol ɓe haray no gasa wieede demokaraasi maa fewjodal no tawaa e muum seeɗa gine bisaawo pt guiné bissau maa gine bisaawo ko aldaa e pocal ngal ko leydi e afirik hirnaangeeri keernundi e gine konaakiri ka funnaange e senegal ka nano senngo hiirnaangewo ngon no feewti e baharu atalantik maa oseyan atilanti mbertudi leydi ndin ko km jamaa hoɗuɗo e mayri no hewtaynoo fewndo hitaande yimɓe laamorde nden ko bisaawo leydi ndin hino jogii suriije duuɗe wi'eteeɗe bijaago ka taariika ka laamu ngaabu jeyannongu e laamateeri malle empire du mali ɓuri lollude portokeesuuɓe ɓen adino jogaade daande maayo leydi ndin ɓe huutori ɗum e golleeji maɓɓe ngeeygu jiyaaɓe ɓaleeɓe ko non ɓe naatiri seeɗa seeɗa e leydi ndin fow haa ɓe watti ndi e ley karhankaaku maɓɓe hitaande fedde wi'eteende paigc fedde wonannde hettaare gine bisaawo e kaapo werde fuɗɗii cippiro ngon nyannde sutaambar ɓe noddi jeytal hoore leydi ndin hooreejo leydi arano on laati luis cabral e nder hitaande caggal sokolaaji heewɗi e baŋŋe ngaluuji leydi miniteeriiɓe folli cabral laamii ko joo bernardo vieira laatinoo hooreejo maɓɓe haa kanko kadi miniteeriijo go'o wi'eteeɗo kummba yala jaɓti laamu ngun e juuɗe makko vieira dogi yahri portokeesi fitina e jiiɓu jaaɓu naati e leydi ndin kummba yala kadi follaa rebeljo inneteeɗo mane naati e murtaldu kono gila woote sakkitiiɗe ɗen hitaande ko joo bernardo vieira ganyinoo ɗe gine bisaawo heɓtii deeƴere seeɗa demography gine bisaawo o jibinaa heedde e hoɗo no wi'ee buraamayaa woɓɓe no wi'a ko lummbayaa e nder diiwal dobirikaa leydi daande baharu ndin ko ɗon o janngi e duɗal alqur'aana o naati kadi lekkol kono no sikkaa o feƴƴaali duɗal aranal ngal ɓaawo ɗum lansana konte yahri e lekkolji ekkitorɗi miniteeriyaagal bingerville koddiwaar e sen luwii senegal e hitaande o naati ka larme faransi o nawraa aljeri fewndo konu wonande hettaare ndin leydi e hitaande caggal ɗum konte hooti gine tawi leydi ndin heɓtii hoore mum e kolonaaku faransi nyannde uktuubar yarkomaa o naati e nder larme gine on o wallitii semmbingol mo ɓaawo miniteeriiɓe portokeesiiɓe e dartiiɓe laamu gineyankeeɓe yanii e leydi ndin nyannde nuwambar jolal e dow anniyee liɓugol laamu hooreejo leydi on seeku tuuree konte hino tawanoo e wallitiiɓe danndugol leydi ndin ko ɗum waɗi o ɓeydanaa garaadu o waɗaa kapiten e hitaande konte waɗaa kumaandan diiwal boke ngal takkiingal gine bisaawo leydi laatinoondi on tuma no haɓee fii sortugol hoore mum e kolonaaku portokeesi'en tawi kadi gine no tammbitii fedde paigc laatinoonde hino ardii ngon cippiro nyannde maarasi mbooyi persidan seeku tuuree feƴƴini yimɓe makko ɓen woni e pooɗondirgol laamu ngun haa larme on tawi ko maa ƴetta ngu fii wota hare ɓiɓɓe leydi huɓɓu njuɓɓudi laamu inneteendi cmrn conseil militaire de redressement national e pular teekun miniteeri wonande feewnitaare leydi sincaa lansana konte tawi nden o wontiino kolonel waɗaa hooreejo teekun on e maanaa o laati hooreejo leydi gine wondiɗɗo makko on jaraa tarawore laatii jaggo premier ministre fillitaama wonndema ko jara tarawore adanoo toɗɗeede kono o salii o wi'i wonndema nde tawnoo seeku tuuree lamɗo fawnooɗo laamu sattungu e jamaa on ko maninkaajo haanaa ka kanko jara tarawore maninkaajo go'o kadi halfinee laamu ko non laamu ngun yaniri e lansana konte ɓurnooɗo duuɓi on hakkunde maɓɓe kono neeɓaali fota kamɓe ɗiɗo ɓe fuɗɗii lurrude e fii laamu ngun nyannde yuliyuhu morso tippude e ko wi'aa kon jara tarawore etii hippagol laamu ngun tawi lansana konte hino yahi lome laamorde togo e kawrital leyɗe cedeao ecowas kawtital leyɗe afirik hiirnaangeeri e baŋŋe ngaluuji leydi kippugu laamu coup d'état ngun fogi tarawore e yimɓe mum ɓen wondude e yimɓe laamu seeku tuuree sokanooɓe wano siyaaka tuuree ismaa'iila tuuree maamadii keyta muusaa jakite ekn nanngaa fellaa fahin ofisiyeeɓe maninkaaɓe heewɓe waraa e ɗum yimɓe lancooɓe yani e galleeji e jawle maninkaaɓe konakiri bonni ɗen balɗe ɗon konte yewti jamaa on ka palais du peuple o ewnii ɓe e haala sooso wo fataara ko ɗum woni on tewi haa hannde lansana konte no jokki felireede ɗin konnguɗi e haqiiqa on haa hannde hay gooto faltaaki ko laaɓi kon ko feƴƴunoo fewndo ko wi'aa gine gila on tuma coup diarra ɓaawo ɗon konte ɓurɗi tamude laamu ngun o hawtindiri taaqa hooreejo leydi e ministir defansi kono e hitaande tawi hoodere demokaraasi no fuɗɗii jalbude e leyɗeele ɗuuɗɗe winndere nden tawi kadi hooreeɓe opozisiyon on feddeeji dartiiɗi laamu ngun e nder gine tigi wano alfaa konnde siraaju jallo baa mammadu fuɗɗike ƴamude uddital e baŋŋe polotigi konte newnani ɗuuɗal partiiji woote waɗaa nyannde dujambar bowte fedde makko wi'aande pup parti pour l'unité et le progrs e fulfulde fedde fii pottal e yahrugol yeeso fooli lansana konte lutti persidan wano non kadi o fooli woote dujambar e dujambar lasindiiɓe buy no sikki wonnde ko e dow kansugol konte fooliri ɗin wooteeji fow e nder nguu laamu juutungu lansana konte hawrii laabi buy e bononndaaji kono o daɗii ɗi fow nyannde fabraa'iru murtal miniteeriiɓe ɗeɓi yirbingol laamu lansana konte kono nde tawnoo faandaare maɓɓe wonaano ƴettugol laamu ngun ko ɗaɓɓugol nguure maɓɓe lansana konte lutti e laamu o fodi ɓe hunnugol kala ko ɓe faalaa e maanaa ɓeydangol ɓe njoɓdi sabu laatino on tuma ko miniteeriiɓe dowdooɓe ɓen halorta geɓal kaalisi larme on tawa non leyleeɓe ɓen no hattini tampere e ɓillaare e yunaayiru siilo wi'aama yimɓe ɓe yiitaaka haa hannde felluno e oto makko tawi himo fokkiti hoɗo inneteengo waawaa hoɗo yumma makko ngo o ɓuri tabitirde ɗii duuɓi sakkitorɗi kono o daɗuno yiltii jamaa on foltanii laamu makko wallini golle yunaayiru siilo e yuunuhu korse kanyum e fabraa'iru colte sabu hari tampere nden feƴƴitii keerol ko ɓuri yimɓe fellaa on saanga lansana konte jaɓi e hoore karahan senndidude laamu ngun e jaggal premier ministre suɓaangal hakkunde yimɓe nayo ɓe bammbodalji senndikaaji ɗin holliti o suɓii wi'eteeɗo lansana kuyaate neeɓitaali ɗon lurral fuɗɗii hakkunde maɓɓe kamɓe ɗiɗo e giiɗe lasindiiɓe ɗuuɗuɓe ko toolodal lansana konte ngal woni bonnude huuwondiral makko e jagge makko ɗen nyannde maayuhu duujal o itti tokora makko e jonnde jaggal nden o lomtiniri mo ahmadu tijjaani suwaare wi'aaɗo no ɓuri ɗaatude no ɓuri yankinanaade hooreejo leydi on wi'aama persidan konte no wondi e nyabbuuli bonɗi wano jabeeti nawnaare sukkar kono ɗum laaɓaali sabu bileten yewtoowo fii cellal lamɗo leydi on hay gooto hollaaka taho kono non sikke alaa nawnaaje e nayeewu lo'inii mo sanne fayda o hunnanaa hankadi golleeji waɗɗiiɗi hooreejo leydi ko ɗum woni sabaabe yaltugol dekereeji luutondirɗi e ɗii duuɓi sakkitiiɗi ɗum e wonnde zeneral lansana konte no catii e laamu ngun wonndiɓɓe makko wallii mo haa o wayli tuuginorde leydi ndin fii jooɗagol ko ɓuri happuuji ɗiɗi yamiraaɗi ɗin manndaa makko fewndiiɗo on ko e hitaande timmata o wi'uno e nder yewtere wondude e rajo faransi on wonnde o tortotaako laamu si on happu ko ñannde dujambar persidan lansana konte hawri e caate mum kabaaru on ko ka rajo leydi rtg ewaa e konngol buubakar sompaare hooreejo assemblée nationale on ɗum ko suudu depiteeɓe ndun maa mbatu ngenndiiwu ngun caggal ɗum mawɗo jaagorɓe on ahmadu tijjaani suwaare ƴetti haala holliti wonnde ɗowgu ngun yamirii balɗe janaaiza fii faatunnde laamɗo leydi on neeɓitaali ɗon sompaare lamndii yo lomtagol konte ngol laatoro wano no tuuginorde leydi ndin yamiriri non e maanaa ko yo o halfine laamu ngun kanko sompaare fodde happu balɗe haa woote waɗee laamɗo keso lamminee caggal waktuuji seeɗa miniteeriiɓe ɓen liɓi laamu ngun e innde njuɓɓudi inneteendi cndd conseil national pour la démocratie et le développement e maanaa mbatu ngenndi wonande demokaraasi e ɓamtaare hooreejo ndin njuɓɓudi ko muusaa dadis kamara miniteeriiɓe ɓen holliti tuuginorde nden e partiiji ɗin dartinaama ɗowgu ngun follaama sompaare e suware salii taho yankinanaade laamu hesu ngu ɓe holliti fahin hiɓe jogitii joonndeeji maɓɓe ɗin kono ɓayri cndd on nodditii hooreeɓe follaaɓe ɓen fow to daakorde maɓɓe ɗum ko daakorde alfaa yaayaa wii kala mo araali ko ɗaɓɓiteteeɗo ɓe anndi soobee naatii ɓe yahi to daakorde ɓe yankinii ɗen ɗon balɗe kadi laamu hesu ngun fotti e hooreeɓe partiiji ɗin kanyum e senndikaaji e mofte siwilɓe ɓen cndd on anndini wonnde ko addi ɓe ƴettude laamu ngun ko danndugol leydi ndin hare ɓiɓɓe leydi e haɓugol coodtaari e laamu bonngu tampinnoongu jamaa lagine on gila duuɓi hay nde wootere non ɓe ŋinyaali persidan lansana konte tigi ɓe wiii tun ko yimɓe makko ɓen bonni laamu ngun persidan lansana konte ko nyannde juma dujambar qabrinaa goyki makko kin wallinaa taho bimmbi law ka galle jamaa palais du peuple on tuma juuloyaa ka jaamiu faysal naɓaa ka estaadi sutambar fii yo jamaa on waawu waynaade laamɗo on kiikiiɗe furee on naɓaa ka marga lansana konte ɗum ko hoɗo ngo o jibinaa e mum ngon lansanayaa ko ton o qabrinaa leyɗe e feddeeji adunayankooji ɗin fow wiuno jaɓaali liɓal laamu ngal gine ɓe wii yo miniteeriiɓe ɓen jokku laawol tuuginorde nden kono cndd hollitii wonnde ɓe anniyaaki duumaade ka laamu ɓe wii tuma nde woote waɗaa woo ɗum le ko ko hitaande ɓe accitay laamu ngun e juuɗe siwilɓe ɓen ɓe wii hay nden hitaande wonaa laabudda hinde gasa raɓɓiɗineede si ko ɗum woni sago jamaa on jamaa gine on kanyum kan yaltuno ka ɗate holli weltaare mum nde liɓal laamu ngal waɗunoo ko ɗum waɗi sikke alaa feddeeji adunayankooji ɗin sakkitoray jaɓude gollidude e laamu hesu ngun kono dental afirik ngal dartinii ɓii feddeyaagal maamburyaagal gine ngal haa demokaraasi on arta fuuta jaloo na fuuta jalon ko leydi doŋi e pelle jeyaandi hannde e ndenndaandi gine hindi tummbii hakkunde gine fuuta jaloo leydi fulɓe e jalunkeeɓe no wertii e ko yahata km ɗii ɗoo nooneeji leydi no tawee e mayri boowe ndantaari hansaŋere doŋi pelle dunkiiji cee teelal seere e ayɗe no heewi kadi buruuji teelal mum ko buruure e wonndiije teelal wonndiire no heddii haa jooni fii kala sunnugol buruuji nyaamii ko heewi e funngo ngon fello ɓurngo toowde ngon no wiee fello luura hingo hewta meeteraaji e ndunngu ittude lewru awril haa ottoombur toɓo no heewi fuuta jaloo canɗi e maaje kadi no ila e ndin leydi yoga e maaje ɓurɗe mawnude ɗen wano dimmawol caangol dimma wontugol maayo gammbi ɓalewol maayo ɓaleewo anndiraangol kadi maayo senegal fow ko ton tubbi yoga e canɗi goo kadi ko kunkure kolenten ekn fuuta jaloo no hittani fota afirik hiirnaangeeri ngam canɗi mum e maaje mum lenyol ɓurngol ɗuuɗude ngol ko fulɓe hiɓe wowla pular caltuka fulfulde jeyduka e pulaarji senegal e gammbiya kono hika jogii mbaadiiji makka heertiiɗi leƴƴi goo kadi ko jalunkeeɓe jaakankeeɓe maninkaaɓe konyaagiiɓe basariiɓe bajarankeeɓe ekn ko ɗemngal pular ɓuretee wowleede fuuta jaloo nyamri fuuta jalunkeeɓe ɓen ko ɓuri kon ko maaro fonnye kaaba kanyum e kuusuuji wano kappe e jaabere e putee fulɓe ɓen acciino nguurndam egga hoɗa kono haa jooni ngaynaaku no woodi yunngo liƴƴi anndaaka also see kingdom of fouta djallon ndaar kadi fuuta jaloo ko leydi hoɗaandi gila duuɓi guluuji guluuji hino sikkaa fulɓe aynooɓe fuɗɗino naatude ton gila jamaanu laamateeri gana e malle hakkunde teeminannde aɓere haa aɓere gooto e murtannooɓe laamateeri malle ɓen laatino pullo no wiee koli teŋella hino sikkaa koli teŋella ardu e yimɓe mum haa ka wietee ɗon hannde telimile ko ɗon o surraa ɗum ko e teeminannde aɓere ka attorum fulɓe e lasliiɓe ɓen ɗum ko jalunkeeɓe soosooɓe e leƴƴi goo wano kisiiɓe e baagaaɓe ɓe hoɗiduno e hoore jam teeŋtii nde tawnoo ɓe fow maɓɓe ko sanamuuji ɓe rewaynoo kono ittude e teeminannde aɓere alsilamaaku fuɗɗii naatude e leydi ndin ko fulɓe iwrunooɓe reedu maasina wonunoo sabu mum nde ɓe tawnoo ɓe fuɗɗike ɗuuɗude e doolnude ɓe murtitani jalunkeeɓe ɓen hareeji jihaadi wulɗi huɓɓi e leydi ndin kono juulɓe ɓen heɓi poolgal ko ka konu talansan laatinoongu e hitaande fulɓe ɓen fooli fes ɓe sinci dawla almamaaku e ley ardungal alfaa ibrahiima sammbegu ɓurɗo lollirde karamoko alfaa diiwe sincaa kannje woni timmbo laamorde nden timmbi tunni keebaali koyin kollaaɗe ɓuriyaa foodee hajji fugummbaa labe diiwal kala no mari laamɗo mum ko almaami on woni hooreejo fuuta on fow hella ka dawrugol e hella ka diina fii danndugol leydi ndin piiro fii laamu tuuginorde fuuta nden halfini laamu ngun cuuɗi ɗiɗi soriyaa e alfaayaa happani suudu kala duuɓi ɗiɗi ngal lomtondiral ka laamu haɗaali fitinaaji yanude hakkunde cuuɗi ɗin ɗiɗi nde tawnoo kadi ko njuɓɓudi laamu federasiyon diiwe ɗen no jokkunoo tun heɓtugol geɓoy geɓoy e mbaawka kan ko ɗum loini fuuta weeɓinani faransiiɓe naatugol caggal nde ɓe foolunoo ka hare pooredaaka e hitaande ɓe bonniti almamaaku ngun ɓe lanci yuɓɓo dawroyankeewo ngon ko ɗon taariika fulɓe fuuta heertiiɗo on timmi sabu gila on saanga leydi ndin ko e nder leydi ɓurndi yaajude innaandi gine jeyaa fuuta laatino leydi ganndal e diina e pinal e ɗin jamaanuuji en limtay yoga e ceernooɓe karamokooɓe e waliyyuuɓe nantuɓe innde wano ceerno aliyyu gommbaa ceerno aliyyu ɓuuɓa ndiyam ceerno saadu dalen ceerno maawiyatu maasi ceerno sammba mommbeyaa ɓen ceernooɓe wallifino defte ɗuuɗuɗe e aarabuure kanyum e pular wano deftere diina lollunde oogirde malal nde ceerno sammba mommbeyaa wallifii e pular s g t sira liyon maaɗum sara lon ko leydi e afirika sira liyon ko leydi tokosun wonndi e fuɗnaange afrika marndi falde ujune cappanɗe jeɗɗi e go'o temeɗɗe jeɗɗi e cappanɗe nay feppital kilomeeter laamorde nden ko firiton freetown e enngele hindi kernidi e gine ka nano fuɗnaange ka ñaamo fuɗnaange ko ton labiriyaa hikkori ka ñaano hirnaange ko ton maayo ngon wi'eteengo oseyan atlantik woniri hindi sennditi e diiwe nay diiwal nano diiwal ñaamo diiwal fuɗnaange e diiwal hirnaange yimɓe hoɗuɓe e mayri ko wayraa limeede e hitaande ko miliyon jeɗɗi ujune cappanɗe jeɗɗi e jowi e teemeɗɗe jeegoo e cappanɗ nay e goo ko e hitaande seeɗto leydi ndin heɓtii jeytaare mayri e juuɗe porto biriitisi leƴƴi ɗuuɗuɗi hino ena e mayri temeneeɓe ɓen ɓuri ɗuuɗude sara lon hikki ɗon meniiɓe ɓen si so iwi ɗon ko fulɓe ɓen ɓuri ɗuuɗude e nder sara lon alaa ka yahataa ka a yi'ataa yiyataa fulɓe hen fow hiɓe ton ko waɗi ɗun ko ɓay ko ɓe julaaɓe nantuɓe innde jaŋnooɓe mahooɓe fii raɓɓindingol haala fulɓe ɓen hino aƴƴi julaaɓe woɓɓe ko libaniiɓe indiyankooɓe ɓee ɗo fow suusaali fulɓe ɓen kamɓe e waawgol maɓɓe julayaagal hiɓe ŋalɗi e fulɓe ɓen ɗun ko allah waɗii ɗun ka ƴiiƴan maɓɓe kamɓe fulɓe ɓen gammbi en gambia ko leydi tokoosiri lommbiindi e nder senegaal to hiirnaange afirik mbertudi leydi ndin ko km jamaa hoɗuɗo e mayri no hewtaynoo fewndo hitaande yimɓe laamorde kapital leydi gammbi yo bannjulu en banjul hindi jeyaa e leyɗe cedeao ecowas gammbi hino jeyanoo e laamateeri maali ndin e hitaande portokeesuuɓe ɓen fuɗɗino joɗɗinde kontuwaaruuji e takko maayo gammbi ngon fii yuɓɓingol ngeeygu jiyaaɓe ɓaleeɓe e hitaande enngeleeɓe ɓen woni e soodude leyɗeele e nder gammbi doy doy ɓe jooɗii e kaal leykal lommbiikal e nder senegal to faransiiɓe ɓen jooɗinoo ɓen etii haa ronki riiwude enngeleeɓe ɓen ɓe siifidi e maɓɓe nanondiral ittude gammbi wonti leydi halfinaandi laamu birtinkeen gammbi heɓti hoore mum e hitaande dawda kayraba jaawara laatii hooreejo leydi arano on e hitaande koninkeejo wieteeɗo kukoy sammba faalaa liɓude laamu makko kono senegal immini koninkooɓe mum ɓen yahi gammbi artiri jaawara ka laamu ontuma senegal e gammbi hawtiti waɗi konfederasiyon senegammbi kawtital leyɗe ɗiɗi kono ngal kawtital ronki ñiiɓude ngal fogi ñannde yuliyuhu morso sentere ofisiyeeɓe nde kapiten yaayaa jamme ardii ƴetti laamu ngun e juuɗe jaawara hino jeyaa e sababeeji on kuudetaa ronkugol jaawara humnande caɗeele fagguduyankooje leydi ndin gila jeytal hoore mayri gila ko yaayaa jamme tun laamii sabu wonnde kala woote no woodi ɗuuɗal feddeeji dawroyankooji no woodi ko kanko tun foolata ka woote laamu gammbi ngun no woowi siforeede bonanndeeji ɗuuɗuɗi feewde jojjanɗe neɗɗanke teeŋtii non ndimaaku jaayndeeji jurnaluuji yaayaa jamme no anndiraa kadi giggol ɓurtungol wonande waccoore e añugol ŋiñere leƴƴi gammbi ɗin seertaa e leƴƴi leyɗe takkiiɗe ɗon ɗen seɓɓe manndinkooɓe njolfuɓe fulɓe sarankulleeɓe jaakankeeɓe jolaaɓe ɗum e wonde ko enngeleere tun woni ɗemngal laawɗinaangal ngal ko ɗee ɗoo ɗemɗe tati ɓuretee wowleede e leydi ndin manndinkoore njolfoore pulaar fulɓe gammbi ko ɓuri heewde kon ko firdunkooɓe fulaadunaaɓe kono fulɓe fuuta jaloo kadi no heewi alquraana ko konngol aarabeyankewol seekaangol e alqiraaah janngugol alquraana ko haala alla ronkintinka jippinaaka e nelaaɗo muhammadu saw winndaaka e kaamiluuje ɗen egginiraaka jaaɓondiral ngal taƴondiraali rewirteeka nawdugol mum alla daali menen men jippinii waaju alquraana pellet ko men reenooɓe ngu hijri seniiɗo on daali kadi pellet ndee quraanaare hinde feewna e ɗum ko ɓuri e ñiiɓude feewude wewlinir ɓen gomɗinɓe ɓen wonɓe gollude golleeji moƴƴi wonnde mbarjaari mawndi hino woodani ɓe issraai alla daali pellet nden ko deftere teddunde meere arataa nde hinaa yeeso mayre hinaa ɓaawo mayre ko nde tellinaande jippinaande immorde ka ñeeñuɗo yettiniiɗo fussilati toowuɗo on kabrini ko deftere ñeññaande simooje mum hooti nde fensitaa immorde ka ñeeñuɗo humpitiiɗo huudi immorii e seydinaa usmaani bun affaana o maaki nelaaɗo alla on saw maakii ko ɓuri moƴƴude e mon ko on anndiniiɗo alquraanaare nden o anndini nde ko buxaariy yaltini hadiise on abdullaayi bun masuud yo alla yurme mo wii wonnde annabiijo saw maakii kala jannguɗo harfeere e deftere alla nden himo mariri ɗum moƴƴere moƴƴere nden non ko yoɓirtee ko yeru mayre laabi sappo mi innataa alif laam miim ko harfeere kono alif ko harfeere laam ko harfeere miim ko harfeere ko tirmiziy fillii ɗum arii e yeewtoore nelaaɗo hadiise sellunde wonnde o maakii yimɓe tummbondiraali e suudu e cuuɗi alla ɗin hiɓe nawda deftere allah nden ɓe jannga nde hakkunde maɓɓe si wonaa deeƴere jippoo e maɓɓe yurmeende alla sudda ɓe malaaika hunndita ɓe alla jantoo fii maɓɓe hakkunde ɓen wonɓe ka makko malaaikaaɓe ɓen ko muslim woni ko fillii ɗum abuu umaama yo alla yurme mo wii mi nanii nelaaɗo saw hino maaka janngee alquraanaare nden nde aroyay ñannde darngal ko nde tefanayde wondiɓɓe mayre ɓen ko muslimu yaltini ɗum seniiɗo toowuɗo on daali alif laam raa ko deftere nde men jippini e maa fii yo a yaltin yimɓe ɓen e niɓe naɓaa ɓe e annoora ibraahiim alquraana ko e tellinanɗe tati nde feƴƴi si nde hewti yimɓe ɓen tellinannde aranere nden ko jippagol mayre ka alluwal reenaangal lawhul mahfuuz e noone e saaa mo humpitaaki ɗum si wonaa alla e on mo o ƴellintini e wernagal makko hari ko womre wootere nde senndaaka ko ɗum feeñi e ko alla daali ko woni goonga nden ko alquraanaare teddunde wonnde e alluwal reenaangal buruuji tellinannde ɗimmere nden ko tellagol iwa ka alluwal reenaangal addee ka suudu teddungal baytul izzah ka kammu adunayankewu hino feeña e nder simooje alquraanayankooje ɗen ɗum ko hino tuuginee e mum e fii ndee tellannde ko anndinta en wonnde alquraanaare nden tellino e jemma gooto ka kammu adunayankewu alquraanaare nden hino sifii on jemma wonnde ko barkinaaɗo o inni mo nokkeeli goo jemma daraja laylatul qadiri e nder lewru suumayee ndun nde jippii womre wootere yoga e simooje yeewtuɗe fii mum alla daali pellet men tellinii nde alquraanare nden e jemma daraja alqadri tedduɗo on daali pellete men tellinii nde alquraanare nden e jemma barkinaaɗo dukhaan seniiɗo on daali kadi lewru suumayee ndu alquraanaare nden jippinaa e mun ko ndu peewal wonannde yimɓe ɓen albaqara tellinannde tammere nden ko tellagol mayre iwa ka kammu adunayankewu ka baytul izzah ara ka ɓernde timmoode annabaaɓe ɓen e nelaaɓe ɓen koohoojo men on nelaaɗo muhammadu saw ko ɗum woni seññaa laawol sakkitoro on mo annoora jalbi e hoore ɓanndinke denndaangal seydinaa jibriilu jippodi e mayre ka ɓernde nelaaɗo ko nde sennditaande e nder duuɓi e yeru waɗugol fiyakuuji ɗin e yanugol falotooɗi e ko teetintee e ñaawooje saryayankooje alla daali ruuhul amiin jibriil jippodi e mayre alquraana ka ɓernde maa an nelaaɗo fii yaa laato jeyaaɗo e jertinooɓe e ɗemngal aarabeyankowal ɓanngungal ashuaraa alla dammbii alquraanaare nden e jaati makko e simooje heewuɗe hino e majje ko pellet hiɗa lonnginee alquraanaare nden an nelaaɗo immorde ka ñeeñuɗo annduɗo namli o daali kadi si goɗɗo e sirkuɓe ɓen faabinike ma faabo mo haa o nana haala alla kan attawba ɗum non ko faandaa e haala alla e ndee simoore ɗoo ko alquraanaa alquraanaare nden hino feccii e simooje aayaat simoore aaya ko hawtitannde konnguɗi jokkondirɗi yoga e yoga haa ka alla yiɗi yo ɗi taƴu ɗon simooje alquraanaare ɗen hino feccii hakkunde makkayankooje e madiinayankooje tippude e saai jippagol majje on jippiiɗe ɗen ko adtii fergu nelaaɗo ko makkayankooje jippiiɗe ɗen ɓaawo fergu ko madiinayankooje hay si hawrii hinaa ka saare madiina ɗe jippii simooje alquraanaare ɗen hino yottii sennditiiɗe e corteeji suwar corteeji suwar cortewol suura ko hawtitannde simooje hara hiɗe mari ka ɗe fuɗɗi e ka ɗe haaɗi ko ɓuri famɗude e cortewol ko simooje tati juzuu walla jujuu geɓal aquraanaare nden hino hawtiti juzuuji juzu kala hino hawtiti e hizibaaji juzu e hizibe ɗiɗi non hiɗi mari maande ko ɗi anndiree ka kaamiluure hizibe walla hijibe ko feccere e juzuu alquraanaare nden hino hawtiti hijibaaji ɗum hawra juzuuji b senndannde corteeji suwar ndin corteeji alquraanaare nden hino senndii e nooneeji ɗiɗi corteeji makkayankooji ɗin corteeji jippiiɗi ɗin ko adtii fergu nelaaɗo ngun ko makkayankooji nden dumunnde ko heede duuɓi sappo e tati hino ka alquraanaare heede corteeji makkayankooji hiɗi maandoree ka tiitooɗe hiɗi maanndoree hella ka tafoodi haala corteeji madiinayankooji ɗin ko corteeji jippiiɗi ɗin ɓaawo fergu nelaaɗo ngun hella duuɓi hino ka alquraanaare yeru corteeji cappanɗe tati e ɗiɗi madiinayankeeji hiɗi maandoree hella ka tiitooɗe majji wano yeewtugol fii hella ka tafoodi konnguɗi attiwaalu juutuɗi ko ittanndema baqara haa e cortewol aaraafi ngol ɗii ɗoo ko ɗi jeegoo jannguɓe ɓen hino luutondiri fii jeeɗiɗaɓol ngol e hara lanfaali e baraa hawtidete nde wootere sabu anngal senndindirgol ɗi kannji ɗiɗi bisminnagol ngol on say waɗa ɗi kannji ɗiɗi cortewol gootol kaa hara ko cortewol yuunusa ngol ɗi inniraa attiwaalu sabu juutugol majji on almiiina ko corteeji hikkiiɗi attiwaaluuji ɗin ko ɗin fawnuɗi cimooje teemedere maa hella ɗon ittanndema cortewol yuunusa ngol haa e cortewol suaraai ngol ko ɗi noddiraa miiina teeminɗi ko sabu ngol kala e majji hino fawni simooje teemedere almasaanii ko corteeji hikkiiɗi ɗin miinaaji ɗin hara tawa hewtaali mufassalaaji ɗin ko corteeji arooji ɗin ɓaawo suaraai haa ko adii cortewol qaafi ngol ko ɗi inniraa almasaanii ko sabu annabaaɓe ɓen e qissaaji maɓɓe ɗin hino fillitee e majji almufassal ko corteeji hikkiiɗi ɗin almasaaniiji ɗin ko corteeji raɓɓiɗuɗi ɗin arannde majjji ko cortewol qaafi ngol haa e cortewol naasi ngol ɗi inniraa almufassal sabu ɗuuɗugol taƴanɗe ɗen hakkunde corteeji ɗin ɗum ko bisminnagol ngol arii e deftere musnadu addaramiiyu immorii e ibnu masuud wonde nelaaɗo maakii juutuɗi attiwaalu ɗin jeeɗiɗi ko yeru tawreeta teeminɗi al miiina ɗin ko yeru linnjiila filfilinnaaɗi almasaani ko yeru zabuura denndaangal alquraanaare nden ɓaawo ɗum ɗoo ko ɓural c ko haani anndude ko adtii jippaade ko simooje arane ɗen ka cortewol alaqi gila simoore ko sakkitii jippaade hulee reento ɗon e nyalaande nde ruttete ɗon e mum ka alla hooti wonkii kala hunnanee timminanee ko ki faggitii e hoore ɓe toonyoytaake baqara cortewol ɓurungol juutude ko cortewol baqara ngol nagge ngen cortewol ɓurungol raɓɓiɗude ngol ko cortewol kawsar simoore ɓurunde juutude ko simoore nyamaande nden aayatul dayni ko simoore ɓiire nden e cortewol baqara ngol simoore ɓurunde raɓɓiɗunde nden ko simoore cappanɗe jeegoo e nayaɓere e cortewol rawmaanu ngol cortewol ɓurugol mawnude ngol ko cortewol faatiha ngol simoore ɓurunde mawnude nden ko simoore jullere nden aayatul kursiyyu e nder cortewol baqara ngol cortewol fotayngol e tataɓal alquraanaare nden ko cortewol ixlaasi ngol jara tarawore ko jibinaa lenyol makko ko manndinke ko o miniteeriijo joginooɗo garaadu kolonel wano lansana konte mo o ƴettidi laamu ngun gine nyannde ibriilu ɓaawo maayde seeku tuuree lansana konte toɗɗaa hooreejo mbatu miniteeriiɓe sincaangu fii laamagol leydi ndin on tuma jara toɗɗaa kanyum mawɗo jaagorɓe peremiye ministir neeɓaali fota kanko e konte ɓe fuɗɗii pooɗondirde laamu ngun haasidi hakkunde leƴƴi ɗin fuɗɗii yaltitirde seeɗa seeɗa nyannde dujambar konte itti darnde mawɗo jaagorɓe waɗti hoore mum ardiiɗo ɗowgu guwerneman ngun jara lutti ka ɗowgu kono e darnde ɓurnde hoyfude jaagorɗo halfinaaɗo needi e jannde ɗum metti mo fota kanko e miniteeriiɓe manndinkooɓe ɓe etii liɓugol laamu ngun yuunuhu tawi konte no yahi e tummbondiral leyɗe cedeao ecowas lome laamorde togo ko ton o nani kabaaru on liɓal laamu ngal fogi e dow ballal sentere miniteeriiɓe daraniinde konte ɓayri on iwtii lome jara e wondiɓɓe mum ɓen fow ko ɓuri kon manndinkooɓe nanngaa fellaa yuliyuhu ko e nder ɗum kadi koohooɓe laamu seeku tuuree ɗuuɗuɓe kasanooɓe gila ibriilu waraa ɗum ko wano ismaaiila tuuree issaaqa tuuree maamadii keytaa muusaa jakite ekn jojjanɗe neɗɗo no wiee kadi hakkeeji maa foddeeji neɗɗo ko alhaali yowitiiɗo e jojjanɗe yummaaje e ndimaaku ngu kala banii aadama hanndi e mum e ko woowi kon ko ɗee ɗoo geɗe ndimaaku limtetee nde haala jojjanɗe neɗɗo umminaa jojjanɗe e baŋŋe ɓii leydiyaagal siwil kanyum e dawro polotigi e piide misal jojjannde nguurndam e ndimaaku heɓtaare anndingol miijo mum fotondiral yeeso sariya hino jeyaa e mum kadi jojjanɗe yowitiiɗe e renndo e pinal ɗum no huɓindii jojjanɗe tawnugol hoore mum e alhaali pinal jojjannde nyamri jojjannde golle jojjannde jannde e needi ko bayyinaango winndereyankeewo wonande jojjanɗe neɗɗo déclaration universelle des droits de lhomme tonngunoo alhaali jojjanɗe neɗɗo e bayyinaango mum maandiniingo kuulal aranal bayyinaango ngon ko ɗum fewjunoo fonnye e ɗemngal laten ko digitaria exilis innirtee ko huɗo ko toowataa sanne hino waɗa gawƴoy e gabboy cewkoy nyila e kaakoy pamaroy no ɗuuɗi nooneeji wano belefonnde dibon kansammbara fonnye mettaa aawude hino fuɗa e leydi ndi alɗaa maa ndi heewaa ndiyam fonnye hittaa buy e nyaamdu leyɗe gine maali najeeriya burkinaa faso hino jeyaa e leyɗe ɓurɗe hittude ɗen e baŋŋe demal fonnye hino woodi fulɓe innooɓe fonnye seremmbe maa fonnyo fonnye unete si defee nyaamee neemaaji moƴƴinirteeɗi fonnye no heewi fuuta jaloo ɗum ko wano mboyri mboyri fonnye latu fonnye laru fonnye nyiiri fonnye fooyo futtii ekn pullo keewal mum ko fulɓe ko lenyol aynooɓe durooɓe hoɗuɓe e diiwaanuuji sahel takko jeereende sahara hiɓe tawee hannde e leyɗe afirik hiirnaange yoga e majje ko maali senegal gine haa leyɗe afirik hakkundeeri yeru caad ndenndaandi santrafirik e sudaan ko woni sabu ngool saakitagol ko eggudu ndu aynooɓe ɓen ɗaɓɓiranta nai maɓɓe ɗin huɗo e njaram hannde non fulɓe ko ɓuri heewde koo accii nguurndam egga hoɗa hino tabiti e nokkuure wootere hino jokki golleeji wano demal njulaagu to cae mawɗe afirik hiirnaange hino woodi e maɓɓe kadi nanngooɓe liƴƴi teeŋtii senegal moritani hiɓe wiee toon suubalɓe maa gine kanyum e nyeenyuɓe hannde ɗuuɗal fulɓe ko juulɓe ɗemngal maɓɓe no wiee pular maa pulaar maa fulfulde hingal jeyaa e ɗemɗe hiirnaange atlantik ɗunndi fulɓe ndin anndaaka no selliri sabu leyɗe ɗen woowaa waɗude winndito leƴƴi tuumo ngon hino hakkunde miliyonji e miliyonji haa iwdi fulɓe ndin haa hannde anndaaka no laaɓiri annduɓe ɓen hino yeddondira gila teemedannde jeenayaɓere nden e fii on fiyaaku ko woni sabu mum non ko seedugol fulɓe ngol e leƴƴi hoɗdaaɗi ɗin to mbaadi ko honɗum fulɓe ɓen tigi wii e on fiyaaku e hino ɗoo ko bammbaaɗo farba pullo mo kamarun jantii ɗum suutaa ko e deftere lhistoire des peuls férobé du diamaré maroua et petté nde e mohammadu yaltini e hitaande caggal yewtidugol e wammbaaɓe fulɓe malle ɗum ko laamateeri maali ndi sunnjata keytaa sincunoo e teemedannde ɓere ukba ben nafi maa uqba ibn nafi laatino mawɗo konu lislaamiyankeejo e teemedannde ɓere ko kanko dahi leyɗe maxribi ɗen sikke alaa koo ko jantaa ɗoo no haawnii sabu nde tawnoo ukba ben nafi ko aarabo ko ɗemngal aarabu o haalaynoo wano non kadi si o arii fuuta tooro o resii debbo sarankulleejo oon kadi ko ɗemngal mum sarankulleere wowlaynoo si ɓiɓɓe maɓɓe ɓen wonii e wowlugol ɗemngal ngal wonaa aarabuure wonaa sarankulleere e maanaa fulfulde sikke alaa ko taweede leñol fulɓe ngol no woodunoo ko adii nde ukba hewti fuuta tooro sabu neɗɗo heccataa mawɗo mum fahin e nder winndooɓe daartol alsilamaaku ɓen hay e gooto sifaaki jippagol ukba haa fuuta tooro e ko ɓuri sikkeede kon ukba feƴƴaali leyɗe maxribi ɗen kono non hay si tawii ngol jantol tuugaaki e ko selli ngol hollii wonde fulɓe no mari iwdiiji ɗuuɗuɗi ko ɓuri heewde kon kadi e ko wiɗtotooɓe ɓen woni wiide kon ko ɗum faandii henri lhote wiɗtotooɗo faransiijo winndi e deftere mum lextraordinaire aventure des peuls wonde fulɓe no jeydi e aynooɓe ɓe nate mumen yietee e kaaƴe jeereende sahara wano kaaƴe tasili e konngol makko hiɓe jeydi e leƴƴi ecoppinaaji maa kushitiyankooji hoɗuɗi funnaange afirik hannde maamiraaɓe ɗiin leƴƴi fow ko funnaange hakkundeeri moyen orient iwri ari jillondiri e leƴƴi taakanji wiɗtotooɗo pullo dr abuubakri laam kañum e misra kinndi ɓuri tuugaade mukarovsky wiɗtotooɗo otirisnaajo kadi no sikki helmere misraare hinnde ng yeru kelme goo ɗe o limti e deftere makko die grundlagen des ful und das mauretanische yaltunoonde e hitaande no jeydi e nagge e maanaa aynooɓe naatunooɓe leydi misra kinndi no jeyaa e maamiraaɓe fulɓe wiɗtotooɗo faransiijo alain anselain kadi no sikki jeydigal no woodi hakkunde fulɓe e misrankooɓe aranɓe wondude e leƴƴi afirik funnaange nano o hollitii ɗum e deftere makko la question peule himo tawti e ngon ɗon senngo henri lhote mo adi ɗen limtude no woniri woo fulɓe senndotaako e leƴƴi afirik hiirnaange luttuɗi ɗin fahin taariixa maɓɓe anndaaɗo on ko e oon diiwaanu fuɗɗii ko e laamu gana fii fulɓe fuɗɗaa janteede e nder taariixa ɓaawo ngun laamu lancike dawla fulɓe arano on ɗum ko laam tooro maa tekrur hono no aarabuuɓe ɓen wiiraynoo non feeñi e daande maayo senegal ko ɗon ɓe iwi ɓe saakitii e nokkeeli heddiiɗi ɗin ɗemngal maɓɓe ngal kadi fulfulde no jeydi fota wonaa seeɗa e ɗemɗe afirik hiirnaange wano njolfo e sereer maa ɗemɗe bantu ɗum no yioo e jogagol fulfulde pelle inɗe classes nominales maa e mbaadi yaññugol seekorde gollal verbe naange ko koodal moolanaangal hakkundewal e nder yuɓɓo tagopeeje ngo wonu ɗen ngon e muuɗum inneteengo kadi yuɓɓo naangeyankeewo maa sato naangeyankeewo e finaa tawaaji men kañum e haala men en wiay naange fuɗay bimmbi puɗal naange yiiloo haa kiikiiɗe si muta mutal naange kono tippude e gannde kese ɗen naange sottataa hay nii e ɗaa ko tagopeeje ɗen e maanaa leydi men ndin woni e sottude tawa enen hiɗen sikka ko naage ngen jooni ko honɗum senndindiri hoodere e tagofeere hoodere ko ɓanndu asamaan yankeeru wulndu jaw ko kañum rokkata hoore mum ndaygu lumire e nguleeki tagofeere noon ko ɓanndu asamamaan yankeeru ɓuuɓndu niɓɓiɗndu nokkooru ndaygu mum e hoodere ɓurnde ɓallaade ɗum jooni ndutto ɗen to naange nge wolla hoodere men ñalawma nde naange nge ina woɗɗi leydi men ndi fotde teemdere e capanɗe joyi milyoŋ km km palal mbeɗu magge ko km e nge doga taaraade jiriyiringal ngal la galaxie km h waktu gooto so en mbaɗtii ɗum e ɗemngal farayse mbiyen le soleil tourne autour du centre galactique la vitesse de km h nguleeki magge to hakkunde mbuuɗu ngu ko c degré nelaaɗo maa nulaaɗo muhammadu ko annabaajo cakkito on e giiɗo juulɓe ko kaŋko alla nuli fii feññingol diina lislaamu jibineede nelaaɗo sallal laahu alayhi wasallam s a w nelaaɗo alla muhammadu s a w ko makka jibinaa e dewo tenen ñannde paran e hitaande mawba ɗum hawri ñannde lewru seeɗto jibriilu hitaande j a i baabaen makko ko abdullaahi mo abdul muɗɗalibi haashimiyaŋkeejo qurayshiyaŋkeejo o feƴƴini wano lebbi ɗiɗi ko adtii nelaaɗo jibineede on tuma maama makko abdul muttalibi koohoojo qurayshiyankooɓe ɓen dannkii mo fawtii mo ko kanko femmbi nelaaɗo muhammadu nelaaɗo alla s a w ko e mo iwdi ɓeynguure teddunde ko kanko woni muhammadu mo abdullaahi mo abdul muttalibi mo haashim mo abdu manaaf mo qusay ɓee maamiraaɓe ɗoo fow ko jaambaareeɓe ko koohooɓe tedduɓe ɓe laatinoo neene makko ko neene aaminata mo wahab mo abdu manaaf mo juhrata ndee ɓeynguure ɗoo kadi hino jeyanoo e ɓuruɓe teddude e qurayshiyankooɓe ɓen hino e aadaaji aarabeeɓe ɓen naɓugol boobooɓe maɓɓe ɓen ka fulawaaji rewɓe ɓen ton muynina ɓe maama nelaaɗo jonni mo debbo wieteeɗo haliimatu saadiyah ɓe yahdi ka marga makko baadiyatu banii saad o muynini nelaaɗo ton nelaaɗo mawni ka jeereende ley weeyo laaɓungo hakkunde yimɓe fulawaa laaɓuɓe ɗemɗe o woni ton duuɓi nayi o arti makka ɓaawo nde o heɓnoo duuɓi nayi o wontidi e yumma maako duuɓi ɗiɗi ɓaawo ɗum yumma makko faatii on tuma maama makko dankii mo o moƴƴii e makko fota kono kanko kadi o feƴƴini ɓaawo ɗum duuɓi ɗiɗi bappa makko abuu taalibi baaba mum saydinaa alii toppitii mo dankii mo haa o woni gorko timmuɗo nelaaɗo s a w toppitii njeeygu wano denndanngal sukaaɓe qurayshiyankooɓe ɓen fewndo on tuma o anndiraa hakkunde wimɓe ɓen fow yaajugol hakkil e nunɗal e hoolaare ɓe jammi mo holniiɗo al amiin on tuma tawi hino e nder makka sonnaajo galo wieteeɗo kadiijata o nani fii hoolaare nelaaɗo o ɗaɓɓiri nelaaɗo yo geynginano mo jawdi makko ndin sonnaajo on heɓi jawdi mawndi sabu hoolaare nelaaɗo nden ɓaawo o tinii ɗum o ɗaɓɓiri nelaaɗo yo resu mo o jibinani nelaaɗo denndaagal ɓiɓɓe makko ɓen si wonaa ibahiima nelaaɗo hino marnoo duuɓi nyannde ɓe resi neene kadiijata kanko le himo mari duuɓi hiɓe yiɗindirnoo fota ɓe wuuridi ko ɓuri duuɓi e dewgal barkinaangal malaangal neene kadiijata faatii ko e hitaande tataɓere ado fergu nelaaɗo yo alla yurme ɓe fow laamateeri adamaawa laatino dawla afirik taarixiyankeejo e leydi najeeriya kamarun e caad hannde innde leydi ndin ko e innde moodibbo adama iwi on ko mo yeesoojo diina mawɗo on usmaanu ɓii fooduyee mo sokoto halfinnoo raaya tutawal deesewal lislaamu e teeminannde ɓere ko kanko naɓiri ton diina lislaamu o sinci dawla e dow ballal fulɓe egga hoɗaaɓe ferunooɓe ton gila ko neeɓi kañum e seernaaɓe kono yimɓe leydi ndin no anndiraa kadi huutorgol innde goo ɗum ko fommbina maa fommbinaari ko ɗum woni ñaamo sabu adamaawa ko e baŋŋe ñaamo laamu sokoto woni ka attorun ko aynooɓe fulɓe ferunoo ɓaawo laamu borno saɗtinanii ɓe ɓe ari ɓe daakii e nden nokkuure wonnde ñaamo e hiirnaange weendu caad gila e teeminannde ɓere nden ngun fergu laatii tawo e dow jam e enɗam wondude e leƴƴi tawaaɗi e leydi ndin woɓɓe e maɓɓe hino jeyanoo e hinnde baaen ko e nden kadi moodibbo adama jeyanoo e hitaande moodibbo adama halfinaa raaya lislaamu on toraa yo fampo jihaadi ndin nulnooɗo mo on en wiii ko usmaanu ɓii fooduyee laamɗo sokoto jihaadi ndin fooli ɓaawo piirooji ɗuuɗuɗi wondude e leƴƴi taakanji ɗin rewaynooɗi sanamuuji adamaawa lutti e ley karhankaaku laamu sokoto nde tawnoo sagalle maɓɓe ko ton naɓirtenoo moodibbo adama inniraa laamiiɗo fommbina laral laamateeri adamaawa no yaññinoo ittude adamawa state najeeriya hannde haa e diiwe tati nano kamarun hino tawaa ɗon diiwal innaangal province de l'adamaoua ngal e senngo kamarun laamorde nden laatii ƴoola e hitaande ittude koninkeejo inneteeɗo raabi jubayru ɗahi senngo nano adamaawa ngon sinci laamu ngu neeɓaano ɓayru tawno ontuma kolonaaku fuɗɗinoke ɗahude leyɗeele afirik ɗen ittude almanɓe ɓen fuɗɗii naatude e leydi ndin caggal hareeji wulɗi ɓe fooli barki alla e aalaaji maɓɓe ɓurɗi kelɗude ɓe bonniti laamu fulɓe ngun adamaawa naadaa e nder koloni keso on mo ɓe inniri kamerun caggal fooleede almanɓe ɓen e konu winndere aranu ngun kamarun halfinaa faransi e enngele ko non laamateeri adamaawa fecciraa hakkunde leyɗe ɗiɗi kamarun e najeeriya laamorde nden ƴoola ko e nder najeeriya on hikkori hannde laamiiɗo adamawa state on hannde no innee muhammadu barkinɗo aliyu mustafa o ronuno laamu ngun nde baaba makko laamiiɗo aliyu mustafa sankinoo e hitaande leƴƴi e ɗemɗe ɗuuɗɗe no woodi adamaawa goɗɗi e ɗiin leƴƴi ko fulɓe were'en mbum'en baya'en tupuri'en mandara'en kono ko fulfulde ɓuretee wowleede hawsankoore kadi no wowlee teeŋtii non e senngo adamaawa jeyaango e najeeriya ngon maayo jaaliba maa jaalibawol hino tawaa e maaje tati ɓurɗe ɗen mawnude e nder afirik ɗeya ɗiɗi ko maayo niil kañum e maayo konngo innde maggo ɓurnde lollude nden ko ittaande e ɗemɗe porto ɗen wano faransi e enngele ɗum ko niijer maayo jaaliba ko e leydi gine tubbi ngo yaari maali ka hakkunde ndin leydi e nokkuure fulɓe inneteende maasina ngo waɗi kofol turnde ngo jippori funnaange ñaamo ngo rewi ndenndaandi niijer e ndenndaandi niijeriya ko ɗon ngo tubbitoyi e fiiltiingo atlantik njuuteendi jaaliba ko km innde maggo e yoga e ɗemɗe leƴƴi hoɗuɗi e daande maggo joliba bammbarankoore ghir n igheren ɗemngal tuwaaregen ɗum firi ko maayo maaje hino gasa tawa ko ɗum tuubakooɓe nani wii ko niijer isa ber ɗemngal soŋay ɗum firi ko maayo mawngo kwara hawsankoore calɗi jaaliba ɗin e nder leydi gine ko milo sankarani tenkiso ñanndan e nder niijeriya ko caangol beñwe maayo niil e arabuure an nl misrankoore aranere iteru walla 'p kiɓiɗiyankoore piaro walla phiaro ɗemngal amharik ecoppi ɗum wonta e binndol lateŋ abbai hino ƴettiraa hono maayo ɓurngo juutude ngoo e nder aduna on njuuteendi maggo hino fota e km hingo rewi e leyɗe sappo sudaan sudaan ñaamo burunndi ruwanndaa ndenndaandi konngo tansani keña ecoppi ugannda ejipte misira iwdi niil ko ugannda woni hino fottanaa kadi wondema ko ndiyam niil woni ko wuurni leydi ejipte sabu ko leydi yoorndi kala saare sincaande e mayri ko e takko niil woni sinno maayo niil woodaa wiɗotooɓe taariixa no felliti siwlisasiyoŋ peerndam misira kinndi woodataano ko ɗum addi herodot karallo taariixa gerekjo e winndugol ejipte ko dokkal niil muusaa moolo muusaa moolo so tawii won jaambareeɓe njejjitaa nder daartol senegaal alfaa yaayaa moolo balde e ɓiyi mum muusaa moolo balde ko heen njeyaa gadano o ko baaba mum ɗiɗaɓo o ɓe laamiima e yontaaji jokkondirɗi laamaandi fulɓe fuladu maa firdu laamaandi fuladu fuɗɗii ko e hitaande caggal nde kaanaŋkiri manndeŋ ndi gaabu yani e ɗeen kitaale fulɓe hoɗnooɓe nder tunndu firdu murti caltii hiiɗeende jom leydi en ɓeen ngoni manndiŋkooɓe gaabu alfaa moolo ardinoo ndee wolde salaare njiimaandi e ɓiɗtere laamaandi fuladu mooftunoo yoga e ko wiyatee hannde « haute casamance » jeeri kaasamaas l alfaa moolo kaɓanaaɗo wellitaare fuladu jibini alfaa yaayaa moolo balde ko baañoowo ŋanaa manndiŋke biyeteeɗo malal yumma makko ko pullo biyetenooɗo egge o jibinaa ko to wuro sulibali e darorɗe teeminannde xixɓiire daartiyaŋkooɓe kawrii yettoode makko ko kulibali ɓe mbiyi ko ɗum wonnoo yettoode baaba makko ummoriiɗo laamaandi mali e fawaade e aadaa fulɓe fuladu o yettaa yettoode yumma makko ngati baaba makko wonaa pullo helmere « moolo » nde seekaa ko gollal « moolaade » ngati baaba makko nde ari fuladu moolii ko e juuɗe gelaajo balde dimo galo keewɗo jawdi nder firdu saltaare ɓiɗtere mandiŋkooɓe pawi e daaɗe fulɓe malal baaba mum alfaa moolo maayii law ko adii ɗuum o ekkini ɓiyiiko kala gannde cuuɗiiɗe e waaño caggal ɗuum ko gelaajo balde nehi mo law alfaa moolo laatii baañoowo ŋanaa teskaaɗo nder diiwaan oo fof o waɗi cukaagu makko ko ɗoon o seediima ɓiɗtere fulɓe ɓiɗtaa e caɗeele manndiŋkooɓe gaabu pawi e daaɗe fulɓe golle sarwis nguyka ƴeeɓaali ko geɗe ɗe manndiŋkooɓe pawi e fulɓe ñalnde kala podanaaɗo darjeende laamu fuladu no sukaaɓe fedde makko nii o naati jaŋde quraana o ɗannanii wuro labe janngoyde to almameeɓe fuuta jaloŋ ngam ɓeydude ganndal makko ko nde o ummitii labe o fiilaa alfaa o waɗti wiyeede alfaa moolo ko adii ɗuum alhajji umar taal mo fuuta tooro rewiino fuladu e hitaande ko ndeen o fodani alfaa moolo darjeende e laamu o wiyi ma o laato kuuɓnoowo wellitaare leydi makko ko ndeen o wiyi alfaa moolo aɗa roondii hakke wellitde fulɓe gaabu ittaa ɓe e njiimaandi mandiŋkooɓe alfaa moolo renndini hoohooɓe fulɓe fof kam e waañooɓe nder wuro ndorma sara wuro makko sulabali ko wuro ndorma wonnoo ndeen nokku deentorɗo tuddunde waañooɓe fuladu ko ɗoon miijo haɓtaade mandiŋkooɓe ardiiɓe firdu ɓenndi e koye maɓɓe alfaa moolo e harbiyaŋkooɓe mum puɗɗii hirjinde yimɓe ɓe tawtoraa kareeli pamari ɗi almameeɓe fuuta jaloŋ ummaninoo feewde e mandiŋkooɓe wartaade ɓuranii rewɓe mandiŋkooɓe waɗteede horɓe fulɓe e oon tuma laamaandi gaabu tawi fuɗɗiima deestaade sabu kareeli ndernderi yanti heen kadi e hitaande golwole ɗe almaami umar mo fuuta jaloŋ tiindini e maɓɓe ko ɗum addi wolde kansala kewnde e hitaande ko ndeen laamɗo firdu biyeteeɗo jaŋka waali foolaa o salii waɗteede maccuɗo o renndini ɓesngu makko e jagge laamu makko fof debbo e gorko kamɓe fof ɓe mbartii mandiŋkooɓe inniri ndee wolde ko turban kello ko firata wolde warngo haa e oo yonta hannde awluɓe mandiŋkooɓe ina ciftina jaambaraagal laamɓe gaabu teeŋti noon e darnde rewɓe darinoo heen balɗe daɓɓe kaɗii alfaa moolo yumtinde yiɗde mum nde jaŋka waali maayi tunɗi keddiiɗi ɗii fof piɗɗitii njiimaandi firdu mandiŋkooɓe ɓe njumtini golwole almameeɓe fuuta jaloŋ ko e kaa ngonka alfaa moolo e wondiiɓe mum ummanii hare feewde e laamɗo mandiŋke biyeteeɗo keekuta soona ɓe njuggi ɗoon laabi keewɗi ko adii nde ɓe poolata keekuta soona ko ndeen hankadi fuladu wonti nehaande laamaandi fuladu tuugude haa alfaa moolo haɓi ko e koniŋkooɓe foode kabaa dumbuya kaŋko fof e wonde peertanɗo dawrugol e golwole o dañaani joofnude golle makko o saŋkii to wuro danndu nder gine bisaaw hannde e hitaande ko ɗoo golle sosiyaŋke laamaandi fuladu kaaɗi e oon yonta tawi leydi farayse naatanii jooɗaade jeeri kaasamaas haute casamance kareeli ndernderi njoli nder laamaandi fuladu hakkunde e kareeli hakkunde muusaa moolo e baabiraaɓe mum ɗiɗo bakari demmba e dikkori demmba mo woni e maɓɓe fof ina yiɗi lomtaade alfaa moolo baaba mum muusaa mawni mum bakari e dikkori muusaa moolo dono baaba mum jibini muusaa moolo ko alfaa moolo yumma makko wiyetenoo ko kummba wuude o jibinaa ko wuro ndorma e hitaande e cukaagu makko o tawtoraama golwole keewɗe e gardagol baaba makko haa teeŋti noon e kareeli hitaande hakkunde maɓɓe e foode kabaa dumbuya ceernaajo mandiŋkeejo o seediima caɗeele mandiŋkooɓe pawnoo e fulɓe firdu ko ɗum jibini jaambaraagal makko waɗi mo kaɓeteeɗo mo cuusal mum teskaa e hitaande o ñaagii ballal tuubakooɓe farayse mbele aɓe curana mo njanguuji baabiraaɓe makko bakari demmba e dikkori demmba faraysenaaɓe njooɗinoo ndeen ko to wuro seeju njoɓdi ballal ngal nde o heɓi laamu e hitaande o siifondiri e farayse e gardagol lieutenant lenoir to wuro jannah malari nanondiral moolaare ngal nanondiral waɗi laamaandi fuladu les njiimaandi leydi farayse ko ɗoon hankadi muuku maaka fuɗɗii hakkunde makko e tuubakooɓe nde wonnoo muusaa moolo ko peertanɗo dawrugol o huutorii ngal nanondiral haa o fooli ɓiɓɓe baaba makko en yiɗɓe teetde jappeere makko kono kadi omo faami no farayse yiɗiri huutoraade mo haa waawa jiimde diiwaan jeeri kaasamaas foola ɗoon engele e purtugal ko ɗum tagi e yonta laamu makko e yiɗde mo fandinde ngoodaandi laamu makko o huutoriima ɓiyngu baabaagu ngoongu hakkunde farayse e engele e purtugaal muusaa moolo haɓii e mammadu lamine daraame nder kareeli hakkunde koloñaal farayse e ceernaajo biyeteeɗo mammadu lamin daraame mo ɓunndu muusaa moolo jinngani tuubakooɓe o ummanii kadi golwole keewɗe hakkunde makko e foode kabaa dumbuya tuubakooɓe farayse mahi jooɗorde mum en to wuro hamdallaay e hitaande ɗum usti doole muusaa moolo mo fuladu caɗeele njoli hakkunde maɓɓe nde wonnoo ɓiɗteende farayse ɓeydiima tiiɗde muusaa moolo siifi nanondiral hakkunde makko e engeleen mbele aɓe moola mo e yiɗde farayse en farayse ɓeydii doolnude sabu ŋatere muusa moolo uuji e hitaande o fayi leydi gambi o mooloyii to engele en nder wuro keserkunnda ko ɗoon laamaandi fuladu juggi e hitaande muusaa moolo fayi leydi sira leon e ballal engele en o woni toon haa e hitaande o arti kadi gambi o saŋkii e hitaande to wuro keserkunnda ko ɗoon o wirnaa no baaba makko kaŋko ne o lelaaki e leydi makko dewgal maa desal ko gondigal debbo e gorko aadanaangal humeteengal e yeeso sariya si gorko humanii debbo ɗum no wi'ee kadi o resii debbo maa o ɓaŋii maa o dewlii fulɓe ina joganii ɗum karfeeje heewɗe humugol dewgal no seerta foti ko tuugaade e leñol e diina e aadaaji e leydi e jamaanu hino waawi kadi senndindireede hakkunde jommbugal finaa tawaa e jommbugal laamu wi'eteengal kadi jommbugal siwil e ngal ɗon ko e yeeso jooɗaniiɗo laamu e nder huɓeere laamu wano suudu lameeri maa suudu hooreejo saare si ko dewgal finaa tawaa ko nii ngal humirtee e nokkuuje fulɓe desal hina wi'ee kadi dewgal genndal jommbere ƴettere e ko nannde ko woowanoo ɓaawo ɗoo nun hari ko mawɓe ɓen jommbanta suka mon on ka araande ɓe suɓanoo mo sonnaajo makko arano on walla le ɓe wallondira e makko ka suɓagol jiwo on si giiɗe maɓɓe ɗen arii hawrude e ka weli ɓe ɓe ndaarana kisan no ɓe yaltinira goro gorooje ɗen toraare kala si gasay dewgal kala si timmay ko maa goro yaltinee laawi ɗuuɗuɗi laawol kala e faandaare mun laawol aranol ngol ko goro hunorɗe yaltintee adadu majje on ko goro sappo woɓɓe waɗa saaku lamɗam walla kore tew kosam ekn ɗum ɗon fow naɓee ka mawɓe jiwo on fii hunagol laawol ɓe wi'a ɗum ndaarir ɗum ɗatal walla ƴeewude laawol ekn ko e battane nden hunannde mawɓe suka on anndata si tawii jeyɓe jogaaki ngam ɓe heɓa no ɓe addira gorooje hikkuɗe ɗon ɗen laawol ɗimmol ngol ko goro toraare yaltinntee ko e ngol laawol ɗon woni ko mawɓe suka on torantoo sagataa maɓɓe on jiwo ɓeya on si ɓe okkii haray gila nden ñannde haa woni tuma dewgal ngal taatike woo kañum torondirɓe ɓe ɓen gorun kun e deyun kun haanaa yiidude sakko yewta fija jala ɗum ko ko haɗaa tuma kala nde jiwo on nani hito suka on o dogay o suuɗoo si tawii le ko bee ɓe yiida haray ko maa si goɗɗo lombi mawɓe jiwo on senndana bolondaa on goroojo ɗen ɓe waɗana mawɓe ɓen e kawte ɗen feƴƴere ndeya feƴƴere ɓe sennditana ɓeenguure nden e hedditiiɓe ɓen ñalaande nden si ɗum fow feƴƴii ñalaande desal ngal waɗee jamaa on hollitee suka on waɗa dolokke baaba e hudere yumma o holtina jommba jiwo maaro defee lacciree surtinee njaram hebilee teewu defee haaju on waɗa pinka fettinee ñi'e sennditee hoɓɓe wernee jommba ɗowtitee seleli yimee hoɗo ngon nantondira welo welo e nder reedu fuuta tooro diiwaan biyeteeɗo tooro e wuro wiyeteengo ari founda dewgal banndiraagal ko nii yahranno resondirta ko ɓiɓɓe baaba resondirta ko ɓiɓɓe yumma remmeraaɓe resondirta ko denɗiraaɓe resondirta ko fotɓe jibinannde resondirta ko fasiraaɓe so tawii ɓiɗɗo debbo jibinaama tan o nangante bandiiko wiyee ɓiɗɗo gorko haɓɓi e makko tekkere walla o haɓɓanaama e makko tekkere holno ɗum yahratnoo so wiyaama debbo heɓtiima jibinii tan banndiraaɓe kala ngaran salminde mo so tawii andaama ko ɓiɗɗo debbo o heɓi gooto e rewɓe ɓee tawa ko gorgilaaɗo walla yummiraaɗo cawndiiɗo walla jom suudu kaawiraaɗo seelta ceeltol e comcol mum o haɓɓa e jungel tiggu oo nii woni o nanganii ngel ɓiyiiko gorko tuggi oon sahaa haa nde sukaaɓe ɓee mawnoyta ɓiɗɗo gorko gotɗo biyɗo ene yiɗi cukalel dewel ngel kala jaabatee ko o ƴamaaɗo walla ko o gadaaɗo jinnaaɓe ɓiɗɗo gorko kaɓɓanaaɗo tekkere oo ene kollira yiɗde mum en e geɗe kala ngam siiftinde aadi maɓɓe so tawii alla waɗii suka debbo o yontii naatde dewgal ƴamal ngal waɗtee goonga ñuumbordi addee to yumma makko heen huunde feccee e bandiraaɓe ɓadiiɓe wiyee kaariyel rokkaama kaari nafoore addee ɗum woni hujjaaji ko wayi no koltu debbo oo wutte baaba e wutte yumma ekn doŋngal lahal ene waawi ardude e nafoore kono kadi ene waawi arde baŋnge ɗuum soomii ko lehe ƴeekiraaɓe e caabune esiraaɓe ƴeekiraaɗo kala e esiraaɗo kala ene fondaa ko addata ƴeekiraaɗo gardiiɗo geɗe kala oo noon ko dokkaaɗo suudu oo oon wiyetee joom suudu rokkeede suudu ko bannde gorko subaaɗe ma e baŋnge dewol walla gorol yo a won mawɗo ƴeekiraaɓe ndañaa geɗal keertingal gila e dewgal haa e innde ekn ko ɗuum woni dewgal dagnata dewgal noon ko teŋe teŋe ɗee ene wona jawdi ndariindi ene wona kaalis ekn ndiin jawdi ko debbo oo tan jeyi ndi ndi feccetaake etee ndi rokketaake debbo oo wiyee humdanaama e gorko o daganiima mo e yeeso alla e jeese juulɓe hay so taawii dewgal humaama hakkunde debbo e gorko e nder fuuta aadaaji goɗɗi ene ngoodi potɗi rewreede haa gorko heɓa debbo muuɗum naamnitirɗi ummoo to galle gorko faya galle debbo ko ɗum kaalis newnoowo garal debbo galle gorko mum koreeji debbo o e gorko oo njooɗodoo kaalda taƴa ñalngu ngu debbo oo hurtotoo ko ñalngu ngu debbo ummotoo to galle baaba mum suudu neene mum faya suudu mum galle gorko mum ñalngu nguu ine wiyee ndiftungu e heen e diiwaanuuji walla kadi cuddungu ñalnde e suudu alawma kurtungu nguu debbo ñallata ko e suudu kaŋko e giƴiraaɓe makko hakke doole jiknaaɓe makko to tolnii ɓe kirsanee walla ɓe ndefanee walla ɓe mbeltinee no wayi wayde kala yumma mum jommbaajo maa jommbajjo nodda banndum en so tawii o nootaama o fiyanee kaalis so piye ɗee ndentii kaalis o hiisee kinɗe limtee gooto heen kala rokkee feccere mum piye goɗɗe ene piyee tawi hiiri ɗe mbiyetee ko cord i ko comci daneeji ɗi jombaajo dammbortoo ɗii keettatee heen so tawii giyiraaɓe ɓe ndañii no ɓe puuntiri mawɓe ñalluɓe e galle oo ɓe nawat debbo oo ɓe cuuɗoya mo so hiirii haa waktu kurtungu yontii fedde gorko oo naata e wuro ene yiiloo debbo mum fedde debbo o wiya yo ɓe njeen ɓe no ɓe ngartiroya jombaajo so ɓe keɓii njeenaari maɓɓe ɓe njaha ɓe ngartiroya jommbaajo ɗuum ko huunde e hujjaaji maɓɓe so taawii jommbaajo artiraama galle baaba mum oon saanga o lootee lootata mo ko rewɓe aaɓɓe ɓe nganndiraaka cuutule walla ceerle ekn so o lootaama haa gasii o ɓoornee comci ngaaɓɗi walla comci ganni ɗi ɓoornetaake so wonaa e ñalɗi moƴƴi bayɗi hono yaŋnge walla innde ekn jommbaajo hade mum yahde galle gorko mum maa o wayninee jignaaɓe makko mbaajoo mo no debbo jooɗirtoo e nder galle e nder suudu no o wonndirta e esiraaɓe e ƴeekiraaɓe e banndiraaɓe gorko no potiri so ɗuum ɓennii ɓe nduwanoo mo hade makko yaltude galle so tawii yahdu yontii dendiraaɓe ɓiɗɓe gorgilaaɓe ngara waɗɗinde kaliifa ɓiy kaawiraaɗo mum en waɗɗinde noon ene siforoo nii so tawii denɗiraaɗo waɗɗinii denɗum haa o yettinii mo damal galle gorko e oon sahaa o wiya debbo tellotaako saka naata galle so wonaa o tottee mbaɗɗinirdi makko ɗuum fawii e ko fawi gorko oo tawi kadi ene hawri e baawal mum mbaɗɗinirdi ko huunde e hujjaaji fuuta so debbo naatnaama galle gorko tawat yumma mum gorko o walla gooto e jignaaɓe makko rewɓe ene jooɗii ene porti koyɗe mum o addee o lelnee e dow koyɗe hee tawa oon saanga gaweeje loowaama e lehel walla e battu so jommbaajo lelnaama gawri ndii wisee e makko awluɓe walla ñeeñɓe ene njima ene nduwoo yoo koondi mal mo yoo mal jommbaajo no maldunoo adinooɓe mo e suudu nii so tawii lelnde yontii addunooɓe jommbaajo koota galleeji mum en haa heddoo dammboowo walla dammbooɓe ko ɓeen ngondata e debbo jommbiniiɗo oo haa nde o dammbitii fof nde o yalti e suudu comci daneeji debbo mboomri heewi dammboraade so debbo leliima haa tawaama ko o suka gorko ene joganii mo njeenaari njeenaari ndi heewi ko sorneede e les ngaflaawu so yahii haa weetii kanko gorko oo ko waawi yeende debbo makko kala jignaaɓe maɓɓe e wanndiraaɓe makko rewɓe ene mbaawi fawde heen goɗɗum ñalawma gadano debbo waali e galle gorko mum so o finii kanko e fedde makko kala ɓe njaɓataa ñaamde so wonaa ɓe njeena ndiin njeenaari wiyetee ko ñaam gawri so tawii ɓe keɓii ndiin njeenaari haa timmii oon saanga ɓe ɓattinee kacitaari ene wona gosi walla teewu walla kafe ekn ɓe ñaama so kaccitaaje ɓennii fedde debbo naamdo woli mum woli wonatnoo ko kaaƴe pijirteeɗe kono woli boombi ko tanngal walla mbiskit fijirtee heen huunde ñaamee bula oo ne ko hujjaaji ɗi mboomri cuddaandi fof rokkata fedde mum ko gorko oo yaltinta ɗiin hujjaaji ko ñaldi ɗi debbo wonata e suudu balɗe tati walla balɗe jeeɗiɗi walla lewru wiyee ko o dambiiɗo omo ɓoornii comci jommbaajo daneeji wonande mboomri omo muurnii tuggi dow hoore makko haa heɓi koyɗe makko yeeso makko omo muurni heen ɓurtungal so tawii o wonndi ko e fedde makko o wedditto ɓurtungal ngal e hoore makko so o nanii teppe neɗɗo o artira ngal e yeeso makko gorko makko kañum e fedde mum e banndum en kala e muuɗum en jiɗɗo yiyde yeeso makko maa oon yeena mo ɗuum woni ñoortirɗi wiyee o ñoortii mo so debbo dammbiima haa o dammbitiima fedde makko jiiɓa ɓakkere jooni ko conndi farin heewi waɗeede ɓe naata e wuro eɓe njiyloo fedde gorko oo kala heen mo ɓe njiyi ɓe muulat e muuɗum ɓakkere ndee ɓeen ne ndidda ɓe mo ɓe keɓtii kala ɓe njoftoo walla ɓe piya so ñalawma oo woɗɗi noon ɓe ndenndina comci ɗii kala ɓe tottee caabune ɓe tiindoo maayo walla woyndu ɓe ñalla wuppude haa hiira ɓe ndoontoo guppirɗe maɓɓe ɓe ngarta wuro tawa oon sahaa e galle gorko ɗoo ɓe kirsanaama ɓe ndefanaama barmeeji gosi e teewu no ɓe njettotoo to galle ɗoo tawat barmeeji ɗii ndeftaama so ɓe njettiima ɓe ndootoo guppirɗi maɓɓe damal galle ɓe ndoora fijirde yaay addu ko ndefanno ɗaa cukalel yaay kay moɗii lehe ndottee leece mbertee ɓe ɓadinee ɓe ñaama so jommbaajo dammbitiima o ɓoorii daneeji ɗi o ɓoorninoo ɗii e oon sahaa o firta muggi ɗi o waɗananoo ñalnde o ñalli e suudu gayi walla ndammiri kirsee payane cagginee o ñalla e moorol moorol ngol noon heewi moorde ɗum ko neeno caɗtidiiɗo jignaaɓe debbo oo omo juuree kaalisaaji haa e comci tuggi nde o fuɗɗi haa nde moorol ngol joofi kala so moorol joofi teppugol fuɗɗo ɗuum ko ciŋkal moorol ngol ñaaƴe kaaje korbuuje kulaalaatuuje kanne ñootee e dow jubbi hee so tawii o gaynii teppude o lootoo o sinnkoo o ɓoornoo comci gaaɓɗi comci ganni comci goobaaɗi biyeteeɗi takkaaji ɗi ɓoornetaake so wonaa e ñalɗi baaɗi no yaŋnge walla innde ekn so debbo dammbitiima omo salminoya galleeji banndiraaɓe nguun ñalngu ne kadi o ɓoornoto ko comci gaaɓɗi o muurnoo wudere goobaande yahdunde e ciŋkal makko ngal oon sahaa omo yahda e ñeeñɓe omo yahda e huunde e sehilaaɓe makko walla bandiiko en ene hasii to ɓe njettii kala ɓe teddinte ɓeen nduwoo yo alla waɗ barke e dewgal ngal wooda kadi ko ɓe ndokkaa ko feewti e ndewaagu cuuraay walla ɗaɗi ekn debbo dammbitiima haa salminoyii o waɗta yaltude boowal e oon sahaa omo waawi rokkeede hiraande makko kono kadi omo waawi waɗeede koɗo haa ɓooya ɗuum ko tawii o hurtii ko galle esiiko en so tawii gorko jogii ko nokku mum so o dammbitiima tan o ɓamat hiraande makko ɗuum wonii ko keblu mi ko haaɗi e ganndal am e dewgal haal pulaar en miijo ngo hiisii tan ko diiwaan boosoya ɗo nganndu mi njeyaa mi ɗoo ene gasa tawa e nder oon diiwaan dewle kala njahraani noon so ɗuum woonii ko ñiŋaa heen fof ko ɓeydaari wonanta en hakkile gooto yonataa ngooɗoo wiɗto ko jubbande tan e ko feewti e nguurdam renndo fulɓe ene yiɗaa so newiima to alla nde wiɗtooji goɗɗi mbaɗatee e fannuuji ɓurɗi yaajde iwdi misiide ɓamtaare ko lowre ɓamtal diina e pinal ka ɗemngal pulaar fulfulde nde sincaa ko ñannde nde fuɗɗii golle e lewru fabraairu colte ndun ko tawde hari lowe pulaar e ɗuuɗude ka jowlol enternet lowre hertinanaande fii diina tan woodaaka si men eɓɓi fampagol misiide ɓamtaare ngam haali pulaar en heɓa ka jannga fii diina e pine wondude e gannde kese e ko nanndi lasli innde inden innde lowre men nden ko e misiide woni ko eggaa innde lollunde fuuta jaloo anndirteende innde nokkuure ka juulirde mawnde nden woni ɗon ɓe wia ɗum ka misiide misiide non ko ɗaɗol eggaangol e arab masjid juulirde tawde non lowre men nden ko fii diina e pinal ɓuri dolnorde waɗi si men suɓii ndee innde misiide ɓamtaare geɓe misiide nden misiide ɓamtaare hina jogii geɓe ɗiɗi e lowe fewndo ɗoo ko kanje woni les ɗoo ko kayre woni lowre lasliire nden ko ɗon kala huunde yowondire e pulaar fulfulde walla laten faransiire engeleere ekn yowetee immorde e winndannɗe haa e ko nanndi jokkorde mayre nden ko nii www misiide com fii ka musiɓɓe men fulɓe e yiɗuɓe pine fulɓe tawayɓe ɗigginaa pulaar ngal fotta ɓe jannga winndannɗe misiide nden e ɗemngal arab ko wano non kadi fii ka defte mawɓe men ɓen yeeɓee dankitee tawde geɓe ɗuuɗuɗe e ɗen defte ko e arabu winndiraa jokkorde ngal geɓal misiide arab ko nii www misiide com ar ko ɓeyditugol tun ɗum ɗoo ar yeeso lowre lasliire nden www misiide com dunce misiide ɗen misiide ɓamtaare hina jogii noone ɗiɗi e dunce ko dunce daɓɓe court terme e dunce woɗɗuɗe long terme wallifaade saggitorɗe dicos ñaldinkooje calendrier terminolooziiji defte diina e pine fulɓe defte gannde kese informatique e ko nanndi himo peccii ɗiɗi widiyoo mbodo e ojoo ko ngal duncal woni ko kippata yaltinnde kasetaaji jewte diina e pine bayaanaaji taali e tinndi naamuuji fulɓe ekn e tinndinooje tutoriels gannde kese e tafude ɓeɗi cd e fannu kala e ko nanndi miijo fii sincude duɗal jannginirgal diina e pulaar hinde peccii ɗiɗi kayre kadi wootere nden ko ka enternet ndeya nden ka yaasi si alla muuyii ngam yaltinnde ɓatakal journal lewru bee walla lebbi ɗiɗi bee no feere mun heɓori woo men waɗa hen piiji ndan diina pinal renndo taariika fillayee ballafuyee kumpite jalniika taali e tinndi jiɓi liɓi gannde kese lesɗe e cae fulɓe kawre rencontres e ko nanndi hara ngal sennditete e leydi kala ka jangoowo hittinɗo fii pulaar fulfulde woniri e windere nden si alla salaaki misiide nden sincay rajoo mawnuɗo tawa ko pulaar tan yewtetee ton hara kadi ka haali pulaar jo wontirii woo o henndoto kañum rajoo on o heɗitoo jokkorɗe amen ngam humpondiral ngal newoo hakkundeeji men misiide nden hino sinci konte comptes ɗuuɗuɗe gasayɗe newinnde jokkondiral e musiide ɓamtaare ko kanje woni ɗee ɗoo tonngoode nden ko koorka hino wi'ee hoorugol kadi walla suumayee e fulfulde fuuta jaloo lewru suumayee walla koorka ndun non si hewtii julɗo on ñaamataa yarataa renndataa yiidataa e sonna mun mbaldni e ko nanndi e haɗaaɗi gila ka peeral fajiri haa ka mutal naange futuroo ɗum ko yamiroore alla e nulaaɗo makko on muhammadu yo o his faade e yimɓe makko ɓen koorka hino farlanoo gila e mofte feƴƴuɗe ko woni tun hino serti e no hoorirten enen ɗee mofte muhammadu ɗoo hoorugol ko ko waɗɗii kala julɗo gorke e debbo hellifaaɗo ɓaawo ɗoo nun hari cukalel ngel ekkiteteno hoorugol duuɓi tati ado o hellifeede o waɗa hoora ñaama e wonndeeje o timmina ñallal ngal ko non haa o wowta hoorude yaafanaaɓe ɓen hoorugol kañun suumayee on hino yawtanaa seeɗaaɓe jogiiɓe ngaato tawayɓe hunnantaa daranagol koorka kan ko ɓen woni nawnuɗo ñawɗo setiiɗo wayaasuɗo sowiiɗo reeduujo nayeejo e kecco payngel e ko nanndi ɓee ɗee fow hino yaananaa newnanaa ñaamugol kala non on tewiiɗo ñaami ñalorma koorka ko aldaa e sugu ɗii ngantooji ɗoo haray kaffaara fawike mo ndiyam e ganndal kimiiyu ho ko memtinaari maceer sariindi e dow leydi haa e boowal leydi teeŋti noon e nder ko wuuri sabu alaa ko wuurata nguurndam ɗam ngannduɗen ɗam tawa ndiyam heƴaani heen neɗɗo tan ina waɗi ndiyam ko ina abboo e e teddeendi mum ndiyam ina mooɓi ko ina abboo e e wertaango leydi e majjam ko kaaɗɗam ko heddi koo woni mbelɗam hono caaɗli canɗi beeli e ilameeje e maaje no ndiyam woodiri e leydi ko heewi na haalee heen ko ɓuri jaalaade ko ndiyam ummii ko e weeyo haayre ndiyam moolanaande yani e leydi ilni ndi haa ndi hawri oon saha tawi ko e ndi wuli sanne ɗam ƴeri faade dow toɓooji nduumii ko juuti haa ɗam waawi deeƴude e dow leydi tawi laral leydi dow ngal ɓuuɓi waawi huufude ndiyam e mbaadiiji kala e ballal kammu ndiyam ko soppoo joloo waɗata hakkunde leydi e kammu so naange wulii hello ndiyam maaje dow ngo suurka yanta e waaƴo puɗi cuurki kii ƴeɓa roondoo dow nde wonnoo dow na ɓuuɓi cuurki kii rennda fenndo wonta duule tedda toɓa saakitoo e dow leydi kadi refta ɗo rewnoo wonta duule ndiyam na tawee e mbaadiiji ɓooɗde haayre ndeelam e henndu cuurki ɗam fuɗɗotoo fenndaade ko c ɗam wonta haayre so nguleeki jokkii ustaade ɗam wontata henndu cuurki ko c hakkunde c e c ɗam tawetee e mbaadi ndeelam ngoo waylo waylo noon fawi ko e ɓittigol kammu pression atmosphérique ndiyam ko geɗe ɗiɗe ndenndi laati ɗam mittere oksijen oksaari e mitte ɗiɗi hidrojen hidraari seerndude mitte ɗee saɗtaani so kuɓɓam électricité rewnaama heen tan ɗe ceertat oksjen yaltira bannge hidrojen bannge nelson rolihlahla manndelaa lollirɗo madibaa mo winndere ndee kala woyata hannde oo pollunooɗo laamuyel paltoor to afrik worgo welditini ɓesngu mum jibinaa ko ñalnde sulyee o faatii ko ñalnde desaambar to johanesburg woni o wuurii duuɓi heen e lebbi e balɗe ko e kasoo o ɓuri lollirde ko darnde makko ngam rimɗinde e haɓaade senndindiral leƴƴi to afrik worgo hono ko anndiraa apartaayd woni njuɓɓudi politik tuugiindi e ceerndugol eddaaji leƴƴi nelson manndelaa naati e parti biyeteeɗo african national congress ko anndiraa anc ko e hitaande naatni mo heen ko yiɗde haɓaade njiimaandi e senndindiral leƴƴi anndiraangal innde apartayd ngal raneeɓe tabitintunoo toon e leydi hee caggal nde o janngi haa o woni awokaa o tawti hare yamyamre luundiinde doosɗe apartaayd lelnunoo tuggude hitaande e hitaande ko olivier tambo e nelson manndelaa ngoni ɓaleeɓe idiiɓe wonde awokaaji e johanesburg e hitaande manndelaa noddi defiance campaign woni kampaañ salaare laabi sariya senndindiral leƴƴi keɓɗo kaaɗtudi ñalnde abriil ñalngu ngu raneeɓe afrik worgo cosnoo wuro cap ngoo ko ina tolnoo e ujunnaaje jeetati ceppoowo nanngaa ina heen manndelaa laamu nguu wayli sariya jowitiiɗo e kisal yimɓe public safety act mo ngam yamirde jowgol wellitaare heeriinde e ardoraade leydi ndii jamirooje manndelaa fawaa kuugal jowal sursis lebbi jeenay kasoo haɗaa tawtoreede batuuji e yaltude galle mum to johanesurg nii woni o yaaɓani yuɓɓinde goomuuji anc e suuɗaare ooɗoo kampaañ addani anc faggaade terɗe kese ɓaleeɓe e iñnjee'en e raneeɓe nde tawnoo dillere ndee tuugaaki e leñamleñamaagal ko e ngaal ɗoo daawal albert lutuli ardinaa anc mooɓondiral jooɗii ngam lelnude dabi dillere luundiinde apartaayd oon sahaa manndelaa e olivier tambo ina ngardii kabine awokaaji manndelaa tambo ngam heedande ɓaleeɓe ɓe mbaawaa yoɓde fereeji awokaaji ɓe ndaranii kadi renndinde doole maɓɓe e ɗe parti kominist leydi ndii oon sahaa noon ko sariya biyeteeɗo «suppression communist act » ko nii siforii kominist kala jiyliiɗo waɗde mbayliigu politik walla faggudu walla renndo rewrude e peeje ɗe ndewaani laawol ndaa laawol toon e oon sahaa ko laawol senndindiral leƴƴi e kiiɗal ɓaleeɓe kamɓe fof haɓtoraade ndeen fenaande peeje jamyame haɗaani manndelaa e capanɗe njoyo e jeegomo woɗɓe nanngeede ñalnde desaambar e takkeede jamfa caggal ñaawoore juutnde ɓe ngoppitaa caggal ɗuum ɓe laɓɓinaa tuggi haa anc e gardagol albert lutuli e olivier tambo e walter sisulu ngam arditaade dille leñameeje ɓaleeɓe tiiɗtinii jokkondiral mum e pellon politik raneeɓe e leƴƴi goɗɗi ko nanndi e iñnjee'en yoga e ɓeen leñameeɓe njalti anc e hitaande ngam sosde fedde wiyeteende congrs panafricain pac e gardagol e robert sobukwe ko ndeen fedde pac noddunoo diinno ngam salaade jaajtingol kuule «paaspoor nder leydi» e rewɓe poliseeji pelli ɓe mbari neɗɗo ngaañi ko ina ɓura neɗɗo woni ko anndiraa warngo shaperville ɗum waɗnoo ko ñalnde marse ko ndeen laamu apartaayd felliti haɗde anc e pac caggal nde hare yamyamre ndee ronki jibinde huunde memotoonde manndelaa sosani fedde ndee konu catal koninkeewal hono umkhonto we sizwe labbo ngenndi e hitaande ndeen fedde waɗii golle sabotaas mahaaɗe buur walla koninkooje bonni ɗum en manndelaa jagga ñalnde ut jaggi mo ko polis leydi ndii e dow jamminoore cia o ñaawaa kasoo gonduɗo e golle mbaawnoor kaaɗdi nguurndam ñaawoore yannde ñalnde suwee ndeen ñaawoore anndiraa ko ñaawoore rivonia ko ndeen manndelaa wiynoo «mbaɗ mi nguurndam am fof ko e haɓanaade ɓesngu afrik mi haɓii e njiimaandi raneeɓe mi haɓii e njiimaandi ɓaleeɓe yiɗde am ɓurnde tiiɗde ko renndo rimɗungo demokaraasiiwo ɗo yimɓe nguurdi e mbelemma tawa ina poti fartaŋŋeeji miɗo ɗaminii wuurde ko juuti ngam yottaade ɗoon kono miɗo heɓanii waasde nguurndam am ngam yottaade ndeen yiɗde so ina jojji » ko tuugi ndeen o fuɗɗii lollude hare maɓɓe fuɗɗii anndeede e winndere ndee kala yimɓe e leyɗe mbaɗti wallitde ɓe ñaawoore rivonia waɗi ko hakkunde oktoobar e suwee ko hoohooɓe anc ñaawetenoo ɗoon nelson manndelaa walter sisulu ahmed kathrada govan mbeki dennis goldberg raymon mhlaba lionel bernstein james kantor elias motsoaledi e andrew mlangeni ina jeyaa e ko ɓe njooɓtoranoo kadi jaɓɓugol sariya kaɗɗo marucaagu caggal kasoo muusɗo juutɗo sibu ko duuɓi e lebbi e balɗe jeegom haa njahdi e naange o woppitaa no nganndir ɗen ko ñalnde feebariyee manndelaa sokanoo ko e duunde ina wiyee robben island tonngoode makko kasoo ko o waɗii toon duuɓi omo gollinee e kariyeer lasoo aɓe kela kaaƴe heewɓe e maɓɓe ñawii toon sabu punndi e naange nguurndam toon ina muusnoo sanne hay e nder kasoo hee raneeɓe ko bannge ɓaleeɓe ko bannge mum en mbaɗaa sokaaɓe ngam miijooji mum'en hono manndelaa'en ko seerndaaɓe e sokaaɓe ngam warhoore kasoo robben island waɗiraa kadi ko helde gerñe dummbaaɓe toon ɓee kono ɗum ɓeydi ko tiiɗtinde fiɓnde manndelaa e wiyde ahmed kathrada mo o sokdanoo toon manndelaa ko woni toon koo fof meeɗaa jaɓde ɓurnaneede wonaa to bannge golle wonaa to bannge comci tee kala ko heddiiɓe ɓee ummanii ko e mum'en o wondi ko wayi no geddude riiwtude ñaamde o meeɗaa jaɓde ɗooftaade yiɗde gardeeɓe wonduɓe e maɓɓe ɓee noddireede baas woni patroŋ yoga e jagge anc ɓurɓe mawnude jaɓataano haaldude walla nii ƴeewde reenooɓe ɗum'en ɓee kono manndelaa kañum ƴeewatno ɓe ina sunnoo jikkuuji maɓɓe ko ɗum addani mo faamde afrikaaneer'en ɓee ina ngondi e kulol ɓaleeɓe ɓee salaade renndeede laamu so ngu artii e juuɗe mum'en mbiya ina njoftoo e maɓɓe kamɓe e ɓesnguuji maɓɓe ko e kasoo o janngi ɗemngal afrikaan ngam ɓeydaade waawde faamde hakilantaagal maɓɓe e waawde haaldude e maɓɓe to oon bannge omo luurdi e anc jaggirɗo afrikaneer'en no koloñaal'en nii e miijo makko ɓeen ko afriknaaɓe no heddiiɓe ɓee fof nii ɗee jiile ina njeyaa e ko addani mo jogaade hakkille maslahaa naftuɗo no feewi e kaaldigal dewngal heen ngal ko alla e hare maɓɓe e tiiɗgol fiɓnde maɓɓe yantude e ballal winndere ndee addani ɓe dañde poolgu eɗen mbaawi siftinde joljole maantinɗe e nder ɗuum ñalnde desaambar batu kuftodinngu fedde ngenndiije dentuɗe yaltini hawraande jaggitoore apartaayd no war hoore neɗɗaagu e darorɗe laamu nguu wiyi ina woppita mo e sarɗi omo hoɗoya transkei o salii e oktoobar ndeen hitaande goomu kisal fedde ngenndiije ƴetti hawraande «seyfitoore laamu añamngureewu afrik worgo » ɗaɓɓi kadi goppitgol denndaangal « yimɓe sokraaɓe sabu laabi fenaande kisal dowla » hollitoore «luundagol mum apartaayd» hawraande ƴettaande e lewru noowammbar haɗi njeeygu kaɓirɗe feewde afrik worgo ammbargo nelson manndelaa e huunde e yahdiiɓe njoñaa hay gooto yottotaako ɗum'en wonaa hay jaaynde kala kaalɗo ko faati e maɓɓe haɗee yaltude gila o naati kasoo ko e duuɓi caggal nde o nanngaa yitere fawtii e jom suudu makko hono winnii naatnooɗo kasoo kam ne e lewru marse manndelaa faatinaa kasoo gooɗo pollsmoor saraaji wuro cap ina wiyee ko ngam woɗɗitinde mo sukaaɓe hesɓe soketeeɓe toon ɓee sibu tawi kasoo waɗtii noddireede «iniwersitee manndelaa» kono ardiiɓe laamu apartaayd e oon sahaa mbiyi waɗi mo ɓallitineede ɗoon ko mbele ina newna jokkondiral cuuɗingal kaaldigal e makko ko waawnoo heen wonde fof e lewru feebariyee pieter willem botha felliti yaltinde manndelaa wondude e sarɗi anc ina woppa hare njogitaari kono ndeen ministeruuji makko ɗii fof calinooma ɗuum kono ɓe mbonnii pulaar maɓɓe sibu manndelaa wiyi yiɗaa e ɓataake mo o rewni e juuɗe ɓiyiiko debbo biyeteeɗo zindzi o wiyi heen hol ko firti ndee wellitaare ndokketee mi so tawii fedde ɓesngu ina lutti haɗeede ko e ndeen hitaande botha firti sariyaaji jowitiiɗi e leseepaasee kam e kaɗgol dewle hakkunde ɓe njiidaa leƴƴi kono manndelaa ina yawnoo ɗuum o jokki kanko e anc gonnooɗo e suuɗaare ɗaɓɓude neɗɗo gooto daande wootere un homme une voix jokkondiral gadanal hakkunde nelson manndelaa e guwarnama apartaayd waɗi ko e lewru noowammbar e duuɓi nay dewɗi heen ɗii kadi jokkondire goɗɗe mbaɗii hakkunde maɓɓe jogorɗe wonde ndaɗɗudi jeewte paaɗe kono ronkaa yo geɗe ɗee ɓos e hitaande manndelaa egginaa oon kasoo sokaa e galle wilaa e nokku gonɗo kiloomeeteer saraaji cap ko manndelaa sokaa koo fof winndere ndee ina ɓeydoo daranaade goppitgol makko kam e ittugol apartaayde kaaɗtudi majjum ko hiirde waɗnoonde e suwee to wembly nde naalankooɓe heewɓe winndere ndee tawtoraa nde fotde teemedere miliyoŋ njeeɓi e teleeji mum en nder leydi hiirde hollittunoonde kasoo manndelaa e kiiɗal pawingal e ɓesngu afrik worgo e miijo anc nii ko kayre yaawni goppitgol manndelaa sibu ñalnde desaambar o yamiraa hootde galle makko kono tawa o yaltataa ɗum e o winndi pieter botha o wiyi ɗum « wonaa goppitgol am ɓuri himmude » « musiiba oo ko leydi pecciindi pecce ɗiɗi gañondirɗe barondirooje » o wiyi « njiɗ mi ko yo pelle ɗiɗi ɓurɗe mawnude e leydi ndii kaaldu » ɗeen ngoni anc e laamu apartaayd o haali toɓɓe ɓurɗe teeŋtude potɗe yeewteede ɗee «goo tabintingol doosgal keewndi e nder dowla gootiɗɗo ɗiɗi kulhuli raneeɓe leydi ndii mbaawi jogaade e ɗuum» ñalnde suwee ɓe potti to galle botha kono e daawal hakkunde ngal o rafaa de klerk lomtii mo e ngardiigu laamu nguu ñalnde oktoobar de klerk yaltini hoohooɓe anc njeeɗiɗo waɗɓe gooto heen fof duuɓi e kasoo ina e ɓeen biyeteeɗo walteer sisulu e noowammbar manndelaa wiyi e hoohooɓe raneeɓe ɓe o meeɗnoo yeewtidde ɓee fof ko de klerk ɓuri hellifeede e nuunɗude de klerk ne habri goppitgol manndelaa ñalnde feebariyee e konngol ƴettunoo to parlamaan o habri keɓtingol anc kam e pelle goɗɗe luundinooɗe apartaayd e konngol makko ñalnde o woppitaa ndee o hunii gollanaade jam e deeƴre e beldital e raneeɓe leydi ndii kono o wiyi ɓe njoɗɗinaani petelaaji sibu o wiyi waɗi min ƴettude fetel e hitaande nde min cosi catal konu anc ko yiɗde dartaade apartaayd ndaa geɗe gaddannooɗe min ƴettude fetel ɗee ina lutti woodde haa hannde alaa no min mbaɗata so wonaa jokkude hare a min njaakorii noon maa weeyo henaniingo maslahaa dañe ko ɓooyaani oon sahaa jogaade fetel alaa ko firtata o wiyi kadi faandaare makko rowrowre ko ɓaleeɓe ɓurɓe heewde e leydi hee ɓee keɓ hakke woote ñalnde feebariyee o wiyi yimɓe makko «mberlo ɗee petelaaji mon laɓe mon jaasiiji mon e jammbe mon nder geec » ɗum ko yiɗnoode deeƴnude hakkunde anc e guwarnama oo kono kadi hakkunde anc e linkataa mo butelesi caggal ɗuum nde jeewte mbaɗaa ngam lelnude doosɗe leydi kese anc joɗɗini petelaaji e hitaande caggal nde nanondiral dañaa e daawal hakkunde ngal e sulyee manndelaa ardinaa anc lomtii oliwiyee tammboo gardinooɗo ɗum gila ko e ngaal daawal o yahi kubaa sulyee ngam salminde fidel kastroo ko oon wiynoo nelson manndelaa ko ganndaaɗo kormaaɗo mo miliyoŋaaji limlimtinɗi neɗɗo e winndere ndee korsini so oɗon njiyloo neɗɗo nuunɗuɗo on mbaawaa dañde ko ɓuri manndelaa so oɗon njiyloo neɗɗo ŋeerɗo fiɓnde jaambaaro teeyɗo peertuɗo ƴoƴɗo kattanɗo on ndañataa ko ɓuri mandelaa miɗo goongɗini o jeyaa ko e maaɗe ɓurɗe haawnaade yonta men oo ñalnde marse de klerk heɓi hoolaare raneeɓe ko ndeen o wiyi raneeɓe ɓee e koye mum «pellitii uddude deftere apartaayd» jeewte ina njokki haa nde manndelaa e de klerk ndokkaa njeenaari nobel e hitaande sabu winndere ndee heɓtinde ko ɓe ngollantoo yo jam dañe koo hay so noon sahaa e sahaa fof won geɗe telɓinooje darnde maɓɓe ko wayi no boneeji baɗnooɗi toon e sulyee walla warngo chris hani gooto e ardiiɓe parti maruceewo leydi ndii ñalnde abriil ɗum fof e wayde noon nanondiral dañaa yo woote kuɓtodinɗe gadane njuɓɓine ñalnde abriil heddii noon waɗde feere mbele seɓɓitiiɓe banngeeji ɗiɗi ɗii fof raneeɓe rasiste'en ɓe njiɗaa jam e ɓaleeɓe huutorteeɓe ɓe njiɗaa jam hono inkata mo gatsa butelesi haa teeŋti noon e butelesi mo ɗeɓaani yortaade sibu o jaɓi jeytoreede e woote hee tan ko tawi heddiima balɗe tawi manndelaa wiyi ina heɓii e sujjande mo mbele jam na dañee nde woote mbaɗaa manndelaa toɗɗaa yo ardo leydi ndii nii woni o sompi guwarnama gootaagu ngenndi denndinnooɗo anc e parti nasiyonaal e inkata freedom party tabo mbekki e frederik de klerk ngoni sukkuɓe e nder diskuur piilngal makko manndelaa hoolliti weltaare mum e pirtagol apartaayd e «jibenegol renndo ngo winndere ndee fof weltanii» kam e «ngenndi timtimol mbelditndi e hoore mum mbelditndi e aduna» o holliti heen geɗe garwaniije manndaa makko so haɓde e baasal e paltooraaji hankati heddii manndelaa ina ɓooroo seeɗa seeɗa laamu sibu tuggi ko thabo mbekki o woppiri ngardiigu fiyakuuji leydi ndii e hitaande o woppi ngardiigu anc nde o joofni manndaa makko gadano o woppi laamu ko e hitaande o ƴetti altered kono o jooɗaaki sibu o naati ko e gollanaade renndo ngoo haa arti e haɓde e ñawu sida tee omo rokkaa faayiida mawɗo e fiyakuuji winndere ndee mbaawka haaldeede e welditeede mandelaa gila ina woni nder kasoo yaltaani tawi yenanaama wonde feere wootere waawnde daɗndude leydi ndii ko kaaldigal e beldital oon sahaa noon ñalnde kala ko maayɓe sabu pelɓondire hakkunde laamu apartaayd e terɗe anc e miijo manndelaa «ngam ñifde hare hakkunde neɗɗo e gaño mum alaa e sago neɗɗo jaɓa haaldude e oon gaño ɓe ngollodoo ngam waɗde jam » e nder joɗnde teeŋtunde hakkunde anc e senerooji konu afrik worgo kam e sarwisaaji ñukkintooɗi nelson mandelaa wiyi ɓe « so tawii ko wolde njiɗ ɗon mi suuɗataa on nii wonde min mbaawaa dartaade on min ngalanaa ɗum hattan kono maa wolde ndee juut nde metta maayɓe keewa tee leydi ndii ina waawi wontude mboorndi yiƴƴa heen kono woto njejjitee geɗe ɗiɗi on mbaawaa foolde min sibu a min keewi on mbaawaa warde min minen fof on mbaawaa foolde min sibu aduna oo jaɓataa ɗum ma ɓe njantu e amen kamɓe fof ɓe mballa min » ndeen o haalii ɗum o ƴeewondiri e seneraal constand viljoen gooto e maɓɓe fof faami wonde ina hatojini e goɗɗo oo e wiyde binndoowo gooto afrik worgonaajo biyeteeɗo njabulo ndebele ko ngalɗoo gostondiral miijo woni sabaabu cosgol goomu goonga e beldital o tonngi o wiyi « kala ɗo maslahaa dañaa tawata ko waɗdooɓe ɓee gooto heen fof ina heɓii e woppude paandaale mum ɗe ngaaɓnotaako gooto e maɓɓe fof gollanoo nanondiral naftowal ɓe kamɓe fof » e miijo manndelaa ndimaagu ɓaleeɓe fotaani wontude njiyaagu hiiɗnooɓe ɓee sibu nguun ndimaagu alaa nafoore nde tawnoo «ndimaagu am timmaataa so tawii mi haɗii goɗɗo rimɗude kiiɗaaɗo e kiiɗɗo fof ngonaa rimɓe » alaa e sago raneeɓe ɓee njenanee kiiɗetaake so tawii ɓaleeɓe ɓee laamiima ko e oo sifaa tan kaaldigal ngal waawirta yuumtude « goonga oo ko en cuwaa tawo rimɗude en njettiima noon ndimaagu rimɗude en keɓii hakke waasde hiiɗeede waɗi noon «ndimaagu wonaa tan seertude e ɓoggi kono ko wuurde tawa ina hormii ina tiiɗtina ndimaagu woɗɓe » kaaldigal wonaa tan termondirde e gaño mum kono kadi ko waasde taƴondirde e sehilaaɓe mum ɓooyɓe ɓe winndere ndee ñiŋatnoo yeru nde bil kilinton ari afrik worgo e hitaande nelson manndelaa siftinii mo wonde dental amerik wallittunoo ndeen ko apartaayd tawi woɗɓe ina mballita hare luulndiinde apartaayd manndelaa wiyi «gooto e hooreeɓe leyɗe mo ngadii mi bismaade ɗoo ko fidel kastoroo mi bismii ma kadi muammaar kaddaafi waɗi mi waɗde ɗum ko e aada amen woppude wallitnooɓe ma e saanga nde ngon ɗaa e caɗeele ɓurɗe mawnude e nguurndam ko huunde soofnde » gila winndere nden fof haalduno fotti suɓugol ñalaande noogaas lewru maarasi mbooy ndun ngam mawningol taali e hitaande kala non tiitoonde hesere suɓete e innde ñalaande nden wano on hikka ko monstres et dragons woni ko suɓaa ɓe wi'a ɗum fuuta jaloo bono e sari maa sari e bono ekn taali ɗin fuuta jaloo taali ɗin fuuta jaloo hino heewi hikmaaji hebbiniraa neediiji hino jeyaa e majji fow jooɗoo heɗoo taaloowo on fuɗɗora ñeeñal e needi o wowla o fillitoo o wia taali yoo taalaatee taali yoo taalaatee ko ɗum saydu abaccaa firiri ka farayse histoire raconte si ɗum feƴƴii taalol ngol nannganee ko ɓuri heewude kon ko ɗii konguɗi o fuɗɗorta ko ñannde goo nun ko goɗɗo goo nun taala tinndora taalol si welay ko maa ngol jilla e tinndi tinndi findinayɗi fensitayɗi laaɓɓina piiji ɓeydora hen pinal e faamu ko ɗoo mi annditata alla hilno moodi aamassoh gine ka taali e tinndi e haala pulaar juma kala ka rajoo gine si a feccii taalol makko ngol ɗiɗi a taway feccere ɗiɗaɓere nden fof ko tinndi ko non nde no taalee hara gooto fof no heɗii hay gooto wowlataa si wonaa tuma lamndal joli tuma taalol ngol timmata tawa nokku on deeƴƴiino hok nanaa no wiee ɓeydanee en hakkee ko foti taletaake ñalorma hino tawaa e ko anndaa fuuta jaloo wondema taaletaake ñalorma taali ko jemma mo taalay ko kiikiiɗe e ko nanndi e ɗum faandaare taalirgol jemma ngol ko hikma waɗiraa wonaa si tawii haray ɗum ko masiibo addata ko tawde hari ɓaawo ɗoo nun ko remuru ndun jamaa on wuuruno ko no remiraa woo heege daɗirta e koɗooli ɗin remugol non ko ñalorma wanaa jemma taali le yahdataa e remugol ko ɗum waɗi si ɓe haɗi taalirgol ñalorma fii hilnagol remuru ndun hara ko jemma taalirtee nde fof arti fowtii tawa no woodi no dawiree ka ngesa bimbi seedee mun alla hinno moodi aamassoh waɗtuno taalirde ñalorma ka rajooji gine ado o faataade si ɗum daganooki o waɗataano facciro qur aanil kariim simoore huudi waɗi en suɓaade ndeeɗo simoore ko sabu mayre heewde qiissaaji annabaaɓe e leƴƴi mum ende addi qiissaaji annabaaɓe njeeɗiɗo aaw en puɗɗoriima innde allah jom yurmeende huuɓtodinde ko kanko woni jom yurmeende heeraniinde juulɓe to laakhar ko allah tan anndi ko woni muuyo makko e ɗee karfeeje alif laam miim allah wi'i ndee ɗo deftere qur aana ko deftere nde aayeeje mum ñeeñ ñaa njuɓɓaa yuɓɓo ŋarɗungo aayeeje ɗe ceerndiraa ñaawooje e qiissaji e waajuuji iwde to nokku ñeeññuɗo kumpitiiɗo hono allah oto ndewee so wonaa allah miin o komi jeertinoowo wonande on ummaraade e leeɓte allah so on keeforiɗi komi biltiniroowo on kadi e baraaji so on ngoongɗinii imsinooɗee e joomon tuubon nduttitoɗon feewtude e allah so wayii noon allah dakhmita on dakhamme moƴƴo o waɗana on nguura mbelka e yaajeende dañal haa feewde e lajal ginnangal so ngaal lajal arii allah hokka kala jom ɓural e golle moƴƴe ɓural njoɓdi mum so on ɗuurniima waɗde ko mbiimi on ko miin mbiɗo hulani on leeɓte ñalawma mawɗo o sabu ruttorde mon koto allah te ko allah woni kattanɗo e dow kala huunde kono tan kamɓe heeferɓe eɓe kofa ɓerɗe maɓɓe mbele eɓe cuuɗoo allah allah wi'i kono tan yoɓe nganndu saanga ndeɓe cuddatoo comci maɓɓe ndee omo anndi ko eɓe cuuɗa eko eɓe peññina ko kanko woni ngannduɗo ko suuɗii e becce allah wi'i alaa fof daabaa goonɗo e dow leydi woni neɗɗo mum e ko wonaa neɗɗo so wonaa tawi njeɗu mum ina waɗɗii taweede e moƴƴere allah te kadi allah ina anndi ñiiɓirde daabaa o ga aduna ga walla hay so wonaa ga aduna ga foti koe keeci gorko daabaa o woni wallah ko bange goɗɗo fof allah ina anndi kadi allah ina anndi resrude daabaa o foti koe rannga walla e deedi jibinooji walla soe gooɓle gootel heen kala to woni omo anndi kala heen gootel ina e alluwal deenangal ngal lawhil mahfuuz ko allah woni tagɗo asamaanuuji e leydi e nder balɗe jeegom laatiinooma arsi makko ina e ndiyam hao jarriboo on holi kala emon ɓurɗo moƴƴude golle ɗoftaare so tawii tan a wiyii ko on ummitinteeɓe caggal nde maayɗon maa heefareeɓe ɓe mbi'i wonaani ooɗo qur aani so wonaa ko o mbiloowu peeñngu allah wi'i somin leelni addude e maɓɓe leeɓte haa dumunna dottaaɗo ma nan ɓe mbiya hol ko haɗi leeɓte ɗe jippaade allah wi'i kono tan ñande leeɓte ɗe ngari e maɓɓe ɗe ngonaa duuñtateeɗe ga maɓɓe ndeen maɓe nganndu jippiima e maɓɓe koɓe njalkitatnoo ko allah wi'i somin meeɗni keefeero njurum amen ko wai no ngalu e cellal ekn iwde to amen caggal ɗum min keɓti ɗum e makko o wonti baasɗo wallah ñawɗo tawaamo kanko gittanaaɗo ko woodno ko ko o ɗamtintooɗo cattuɗo jeddugol moƴƴere allah ko hono noon kadi somin meeɗnii neɗɗo neema caggal nde lor memnoomo kadi nanaa o wiya musibbaaji ngiwaniikam ay no neɗɗo ko beltortooɗo bewre basortooɗo ko rokkaa allah wi'i woni ko wayaani noon tan ko ɓeen muñnooɓe e saanga lor rafi e baasal kadi ɓe ngolli moƴƴereeji e nder neemaaji woodanii ɓeen ɗoon hafraneede bakkatuuji mum en kadi ina woodaniɓe njeenaari mawndi allah wi'i muhammadu maataw aan kaa goppoowo yoga ko ina wahya feewde ema taw a yettintaaɓe ɗum sabu ɗum ina ɓittina beccemaa oto ɓe mbi'ide hol ko haɗi jiɓɓinee e ma ngalu walla malayka ara wondude e ma kono oto ɗum won ngoƴa ma sabu aan ko a jeertinoowo tan alaa ko waɗɗii e dow ma so wonaa yettindeɓe nelalngal ko allah woni kedoowo e kala huunde ɗaccu nih heefereeɓe ɓe eɓe mbiya muhammadu fefindiima al qur aana so taw ko noon wi'iɓe kamɓene yoɓe ngaddu cimooje sappo nannduɗe e al qur aana taw ko pepindaaɗe wi'iɓe yoɓe noddu moɓe kattani fof gaa ga allah tawde kay ɓe laatiima eɓe ngooŋɗi e wi'ideɓe al qur aana o kako fepinda alahajji umaru taal maa umar taal maa shayxu tijjaani maa alahajji umar fuutiyyu ko amiiru laamateeri lislaamuyankeeri e cernoojo himmuɗo e nder taariika afirik hiirnaange o laatino geɗal saydu taal e sonnaajo maɓɓe aadama siisee woɓɓe no wi'a caam o jibinaa hitaande porto e ngoo hoɗo alowaar takko podor binnde senegaaliwol leydi fuuta tooro senegal hannde ko humodunooɗo e ɓee tooroɓɓe ulamaauuɓe dewal timmungal e yankinaare ko yumma makko anndiraa accuno e makko batte tiiɗuɗo o maakayno mi accii fuuta duhiiɓe buy fotondirɓe e ben am kono mi accaali hen suddiiɗo hewtitotooɗo yumma am ko ka maɓɓe ɗon o heɓi needi e baŋŋe diina kan o janngi ko kelɗi e no kelɗiri on tuma o sawri o yahi muritaniiyu e uwalataa ka jaawiyaaji nantuɗi innde e oon saa'i ɗi qaadiriyankooɓe ɓen huɓɓunoo kono ko ɓuri waɗude batte e makko ko hajjoygol ngol makka e ko o weeroyi kon ka laamateeriiji diinayankooji tooroɓɓe e fulɓe e nder ngal laral sudan no fellitaa o yahii bornu o yiidii ɗon e el kanemi o feƴƴii misra o ƴoogi ganndal e baŋŋe karamokooɓe ɓen to duɗal mawngal al ashar ado o hewtude makka e madiina o anndindiri ɗon e lamɗo hejas on no tanƴinaa o weerii duuɓi sappo e ɗiɗi e nder leydi sokoto ndin nayjiiriyaa fewndo hannde ko ɗon o wallifii ndee deftere makko suyiaf al sayd e baŋŋe muhammadu beloo yeɗuɗo mo teddungal e mbarjaari okki mo kadi sonnaaɓe ɗiɗo ɓii moƴƴuɓe goɗɗo on ko geɗaljo on lamɗo o iwi ɗon o ari hamdallaay ka sayku aamadu lamɗo maasina o jaɓɓoraa ɗon kadi teddungal e ɓaawo fantingol e ndee saare segu ka bammbarankooɓe lamɗo sanamunkeeɓe ɓen jaɓɓor mo ngayngu almaami fuuta jaloo kañun teddinno mo fota newnani mo sincugol jaawiya taalibaaɓe buy iwɓe fuuta tooro ko ɓuri kon mbatii mo seeɗaseeɗa himme immanagol fii laamu e silmingol jamaaji jilii ɓernde makko hitaande porto o sinci ndee saare dinngiraawii leydi gine hannde wonani mo fergu tatawii moolanaangii darnaa ka wona ardorde immannde makko nden alahajji umar no dolnornoo ngol laawol tijjaaniyaa newinngol dewal ngal waɗungal uddital newnanngal taalibaaɓe e jamaa on ɓadondirgol e waliiyu mun heɓa barki makko ɗun woni sabu jokkere enɗan kelɗunde hawtunde haajuuji laamu e diina heɓude ɓural e nder leyɗe sudan ɗen duhiiɓe e suddiiɓe sukaaɓe e ñeeñuɓe weltorii neweende ko woni e ngol laawol ɓe felliti ko ɗon ɓure e polge heɓotoo alahajji umaru naati xalwa balɗe cappanɗe nayi ɓaawo mun o yanani ka aranun ɗee leyɗe sanamunkeeje e ɗe lannaa silmude o henndii ngal laral bammbuk heewungal kaŋŋe e karta ka kulubaliiɓe masasi o dahi ñooro hitaande o fewti non hirnaange ka maɓɓe fuuta tooro ka taalibaaɓe makko buy iwrunoo tawti mo koneeli makko ɗin no senndanoo waɗaa pecce tati fecco kala no joginoo calɗi tati kañun kadi adadu koneeli ɗin no hewtunoo daditii dariiɓe guluuji cappanɗe tati no jeyaa e maɓɓe seppooɓe yooɓiiɓe pinka e suufaaɓe waɗɗiiɓe pucci yooɓiiɓe labbooji kono porto faransien e qadiriyankooɓe ɓen woniraano accangol mo oo amiiruujo porto no wiee federba nannganiino jooɗagol e leydi ndin no himmannoo naatangol kadi leyɗe serindiiɗe ɗen jaalibawol federba toɗɗaa wonugol guwerner senegaal hitaande porto o sinci ndakaaru hitaande taalibaaɓe alahajji umar ɓen alaa ngal rewraali fii henndagol ndee saare madiina guuwe maɓɓe ɗen jonnaali ɓe kutu ɓe hunndi tatawii ngii ɓay feere goo alaa ɓe sakkitori saakagol ɓay ndunngii laaɗe federba ɗen heɓi no hewtira hen ukka taalibaaɓe ɓen conndi o pottii ɗon o jottoroyi gemu takko maayo ngon ka woɗɗitii madiina o etii naɓidugol e naareeɓe muritaniiyu ɓen cuucal e ŋanaaku taliibaaɓe ɓen haɗaali federba heɓude poolgal e dow huutorgol boɓi raw raw furooji ɗin kure mawɗe ko sabu ɗun fow alahajji umaru naɓtiri doole mun ɗen funnaange o ahodi e federba o tertike senegaal o hewti ñooro laamorde bammbarankooɓe karta ɓen nden o giddani leyɗe sahel ɗen o jogii ngal laral mawngal ngal jaalibawol hunnditi ley e dow muuɗun o watti e nder hen e nder laamateeri makko ñaamina sansanding o sakkitori segu caggal nde o heli koneeli bammbarankooɓe ɗin o toɗɗii ɗon ɓiɗɗo makko on ahmadu laamɗo ɓaawo o foolii laamateeriiji sanamunkeeji ɗin o yaaɓani almamaakuuji juulɓe takkiiɗi jaalibawol maayo niiser ɗin wano maasina ɓaawo non hujja alaa mo o tuugotoo e mum fii naɓugol konu e leydi juulɓe wano makko o lamitori non ko lamɗo maasina wallitanooki mo fewndo madiina huuɓaa e ko on wernunoo kon lamɗo segu on sanamunkeejo o maɓi maasina o lanci pecer saare laamorde nden hamdallaahi guluuji guluuji ujunaaji yimɓe sahinɗinaa e nden hare maarasi ɓaawo ɗum o wugganii tummbuktu fahin e nden hitaande porto kono ngun konu ɗon boniri mo sabu mottondiral tuwareg'en e safalɓe e fulɓe dartino mo riiwti konu makko ngun laamateeriwal ngal junndi mun yoni kiloomeeterji wuluure gila funnaange naɓi hirnaange e hoore tuɗɗe mun catorɗe ɗen ko wa nii dinngiraawii ñooro segu e bannjagara welaa tabintinde tentinii lurre tiiɗuɗe no funtinoo hen tawti ɗun hubbuki ki alaa kattudi taalibaaɓe tooroɓɓe ɓen no addaynoo jiiɓoldu mettina ɓerɗe yimɓe leyɗe ɗen ɓen duumii e waɗugol gubali haɓa koneeli alahajji umar ɗin e hoore bammbarankooɓe sanamunkeeɓe haɓɓuɓe hettay leydi baaba mun no renndina giiteeli wallitoo gubalinkeeɓe ɓen fahin fulɓe maasina ɓen jaɓaali yankinanaade laamu tooroɓɓe ngun hiɓe faalaa yoɓtaade ko ɗum addi baa lobbo denɗiraawo laamɗo maɓɓe ahmadu mo tooroɓɓe ɓen waruno e immingol murtaldu hamdallaahi haa waawi riiwude suufaaɓe alahajji umar ɓen alahajji umar etii ɗanningol giteeli huɓɓuɗi e nokkeeli buy e leyɗe makko ɗen kono ronki tawi kadi nayeewu jilike mo ñannde goo himo wanngora mbaɗɗateeri o fotti e maayde nden no tuumaa ko e hitaande porto no gasa hara o luttu e nder fammeere e ɗee pete bannjagara no woodi kadi taariikayankeeɓe wi'uɓe wondema ko e nder huɓɓugol conndi finkaari mooɓitaandi alahajji umar taal hawri e caate maayde alahajji umar nden e tigi tigi on haa hannde ko jiɓi liɓi ahmadu mo alahajji umaru heɓaali kutu jokkitagol ko ben mun eɓɓunoo kon tentinii porto faransien hewtiino ka keeri haa naatii segu e hitaande alaano no alahajji umar huɓindora tabintina laamateeriwal mawnirngal non tawi e hoore ɗun o heɓanaali ɗun saaiiji yonuɗi pellet eɓɓoore makko nden no himmunoo sincugol laamu diinayankoowu ngu doole waawaynoongu sakkagol porto'en taƴa laawol maɓɓe hiwa leyɗe ɓaleeɓe alahajji umar fuutiiyu no herornoo ganndal yaajungal hakkil timmuki e pehinaaku banŋe ɗowoodi e konu ngu ɗuuɗaa nanndo haa hannde innde alahajji umar no lolli buy e ɗii nokkeeli tati afrik hiirnaange maali gine senegal himo yimee e gimi ɗuuɗuɗi gootol e majji ko taara ɗum firi ko o yahii e fulfulde ngol wammbaaɓe jeliiɓe manndinkooɓe yuɓɓannoo mo taariika makko on kadi no fillaa e nder qasiidaare nde gooto e yahdiiɓe makko inneteeɗo muhammadu aliyyu caam wallifinoo e pulaar fulfulde e binndi ajamiyya hol no toɓo ardata ko adii nde kaalaten haala toɓo eɗen njaafnoo musiɗɓe annduɓe ko fayti e meteyoo météo ko nanndi e umar abdalla wele en maamuudu bah en alasan kaaliidu bah en taagutalla e woɗɓe ɓe en nganndaa tawi ko haralleeɓe majjum winndannde ndeeɗoo wallifaa ko e hitaande nde yaltiino e tonngoode fooyre ɓamtaare oktoobar noowammbar desammbar e tonngoode abriil mee suwee ina wayi no ko en « wultinɓe » winndannde ndee ɗum noon ɓe njaafoo en so tawii won ko ñawi heen ɓe mballa en e sellitinde hol ko woni duule hol no toɓo ardata ɗum ko huunde e naamne ɗe etoto ɗen jaabaade e ndee winndannde eɗen teskii so eɗen pasna ndiyam eɗen njiya ko wayi no cuurki nii ina wiimtoo ko ndiyam woni ɗoon eɗen mbiya ɗam mbiimtam nganndirten ko cuurki ndiyam cuuram woni ɗoon ko ƴetten hippoode yoornde tiimnen ɗum e hunuko barme biimtotooɗo o ɓooyataa o leppa haa baade ndiyam ciimta walla kadi ƴetten kaas joorɗo kippen e hunuko berreede ɗalnde ma en njiy o leppa haa ndiyam wona e siimtude naange ne so feerii huunde e ndiyam ngonno ɗam e leydi walla e beeli maaje geec wiimtoto ŋabba naata e weeyo so henndu ɓuuɓndu naatii e ngoon weeyo ndiyam ngonno ɗam heen ɗam e ngonka cuurki fenndoo wonta duule ruulde ko ndiyam penndiɗam ɗeen duule noon ina ɓeydoo ɓuuɓde tan ina ɓeydoo fenndaade baade ɗe ina ɓeydoo mawnude haa ɗe njettoo e nokku mo nganndu ɗaa ɗe teddii no feewi ɗe ngona e saamde woni toɓo toɓo ngoo jibina beeli ekn leppina leydi so naange ngee feerii kadi ɗam wona e wiimtaade ɗam toɓa kadi noon noon alaa happu ina woodi kadi geɗe ballitooje walla kaɗooje toɓo yeru ina hasii nokku ɓurɗo waawde toɓde kala tawata ko nokku gulɗo sahaa nguleeki e heewde ndiyam so tawii kaɗooje ngalaa kay ko wayi no nokkuuji ŋorol peccol ko ɗum boom jeyi sabaabu ƴiiwoole ŋorol peccol ina ndoolni keewi ndiyam kono eɗen ngoɗɗitoo ŋorol peccol tan doole ƴiiwoole ina ustoo haa njetto ɗen gulli leydi ɗo nganndu ɗaa ƴiiwataa saka toɓa sibu toon wulaani saka ndiyam wiimtoo saka toɓa en mbiyiino wonde ina woodi geɗe ballitooje toɓo ekn en kaaliino nafoore nguleeki keneeli ko adii fof keneeli ina mballita biimtagol ndiyam keneeli leppuɗi nokkuuji gulɗi ina ngadda toɓo so naatii e nokkuuji ɓuuɓɗi eɗen mbaawi rokkude yeru e baaruuji hirnaange e worgo kenal demminaare njugooru loowooru ɗi ummii ko to nokkuuji gulɗi leppuɗi dunli leɗɗe mawɓe men ina keewnoo wiyde « leɗɗe ina pooɗa toɓo » ngol konngol tuugii ko e teskuya kono ko teskuya celluɗo heddii ko faamde hol no dunndu fooɗirta toɓo e ko anndaa dow dunli ina heewi ɓuuɓde ko ngool ɓuuɓol wallitaa penndagol ndiyam neke eɗen poti hisnude dunli men ndaro ɗen e lorde leɗɗe haa keewa tooweeki kaaƴe ekn so duule kawrii e kaaƴe toowɗe ɗe toowtat ɗe ɓeydoo toowde woni ɗe ɓeydoo ɓuuɓde dow ɓuri ɓuuɓde e les nii woni ɗe toɓa baade ndiyam walla mbarmballe ekn ko noon paamraten kala nokku keewɗo kaaƴe toowɗe ina heewi toɓooli kono ɗuum ko to bannge mo duule ɗee ngardata oo tan ko ɗoon ndiyam ɗam fof heewi yuppaade bannge dumtiiɗo oo heewi wonde ko joorɗo sibu duule ɗee ngonata ko e tellitaade ɗum noon ɓeydoto wulde toɓo ngoo saaya ɓallagol geec ko e dow geec ndiyam ɓuri waawde wiimtaade ɗoo ɓuri heewde ndiyam so dabbunde naatii njoorndi ndii ɓurata ɓuuɓde ko ɗum tagi e oon sahaa e dabbunde nokkuuji daande geec ɓuri waawde toɓeede daande geec nuwaasoot heewaani toɓo dabbunde tagi ɗum ko waraango ɓuuɓngo haɗoowo mbiimtam na heedi ngo nuwaasoot to bannge henndu nduu ummortoo oo ngoon waraango woni waraango kanari ndiyam ɗam wiimtotaako no feewi ngati ine ɓuuɓi femmbugal ko wi'etee kadi innde boobo maa dennaboo e fulfulde fuuta jaloo maa kadi locital e fulfulde fuuta tooro lamru e maasinakoore maa inndeeri e adamawankoore ko denndaangal kuuɗe e welo welooji finaa tawaa ɗi innde boobo jibinaaɗo suɓetee e mum si wonii fulɓe fuuta jaloo ko nii innde boobo laatorta to maɓɓe e nder fuuta jaloo innde boobo ko haaju hittuɗo wonannde baaba e neene boobo musiɓɓe maɓɓe e wondiigu ngun fow kono no foti ka anndintinen wonnde ko boobo gorko addata yaññugol ñimna iwdi e gorol e nder wondiigu ka gori fewjata no gasa hara ɗun luttaaka e ko waɗi haa afiriki ɗoo no waita wa si ko boobo gorko ɓuri hittude e dii boobo debbo on tuumaaɗo ko sonnjaa e fitina tun addata ko ɗun waɗata si jon galleeɓe goo si humpitike sonna maɓɓe ko sowiiɗo ɓe waɗay toraare allah fii yo boobo saawaaɗo on laato wonde boobo gorko si fii himme heɓugol boobo gorko martinaama en anndintinay kadi wonnde afirik ɗoo ko hasii kon ko tamau heɓugol ɓiɓɓe woni dalil desal ko sabu ɗun waɗi si yimɓe jommbindirii ɓe wondii duuɓi heewuɗi e ɓaawo jiidi gootel e piiji ɗiɗi no waawi wadde immaa ɓe seeda hara ko hasii kon ko gorko on jonniti immaa gorko on jommba debbo ɗimmo ko hasii kon fii dewle ɗen e jiidi ndin tefataake e labutaani fii hertingol daliilu ko haɗi jiidi sora hakkunde debbo on e genndo makko on ko ɓuri tabitude kon tentinii non ka fulawaari ko debbo on feletee o wiee o jiidotaako on jonnitee musidal makko ko hasii kon non o ƴettoyte nokku goo tun o jiidoo kisan ɗun holli wonnde e nder fuuta jaloo maa e nder afiriki on anngal ganndal no laatii wonde sabu helugol dewle ɗuuɗuɗe ka tawaynoo ñawndirgol pikke seeɗa addayno jiidi hakkunde jommbindirɓe hiɗen anndi hari ɓaawo ɗoo nanndolla cuuɗi jibinirɗi no woodunoo kono ko e cae gine seeɗaaje sabu ɗun wannoo fayda e nder leydi ndin fow rewɓe sowiiɓe ɓen ko ka cuuɗi muun jibinaynoo ko yummiraaɓe joomiraaɓe faamu e ganndal anndaaɓe e yaakoraaɓe aynaynoo ɓen jibinooɓe awa no ŋata fiɗiri debbo sowiiɗo on ɓe waɗa hito e ɓen yummiraaɓe antanɓe jibinki ɓe fuɗɗora unugol haako kaccu ɓe demmbina e ndiyan seeɗa e maanaa yarugol ɗan ndiyan no okka fiira fii jibingol no yaawiri e no newori golle wattiiɗe e ɗun ko besugol jibinoowo on on laɓɓinee tuma saai on hewti o tolniree no gasirta non ontuma o yeetee ko o waɗa fii no booboo on seenora doy doy tentinii si ko wonɗo fuɗɗaade jibingol wondaa si neene booboo on hettike e jam golle goo ardondirɗe no waylortaa jokkita kisan ko adii kon ko taƴirgol wuddu ndun laɓarki ko hikkata ɗon ko irugol fodde nden yummiraaɓe ɓen asa ngayka ɓe watta ton fodde nden kañumma e fanngadamma maaro foññe kaaba mbahe ekw no sikkaa wonnde ko ɗun waɗata si jibinɗo on heboya ɓiɓɓe buy hara jiidi taƴondiraali maandinen wonnde no fodde nden wallinirtee ka nder ngayka non ko yummiraaɓe faltaaɓe fii muun ɓen tun anndi ado ngayka kan ommbiteede rewɓe tiggaaɓe ɓe heɓaali ɓiɓɓe addete ɗon ɓe jiccoo ka sera ngayka ɓe fonta juuɗe maɓɓe ɗen ɓe toroo jom winndere nden yo o okkuɓe jiidi no wiaa ko hasii kon allaahu sooyintaa tamau maɓɓe on faatiha simoore udditirde nden e simoore quraana goo hara winndanooma e alluwal nasi kin lootee kenen ko goɗɗo e ɓeynguure nden ko hasii kon debbo mo moƴƴuki e nunɗal e laaɓal muun anndaa toɓɓata booboo on kin nasi e dow wiugol bismillaahi rahmaanirrahiimi e innde allaahu oo yurmeteeɗo ko hatti oo jom yurmeende timmunde yo allaahu waɗe julɗo darantooɗo diina toɓɓugol booboo ko huunde hittunde tuma toɓɓugol ngol gasi booboo on taaree e concol laaɓungol ɓaawo ɗoo hari conci booboo alaa awa gila ka booboo on waɗaa e conci o fuɗɗete maɗɗineede enndu kisan kala rewɓe hoɗo ngon humpitaaɓe wuppa concoy ko marnoo koy ɓe haajitortaa ɓe okka jibanto on ko o wallitoro ko koy jibantoojo on huutorta fii laɓɓingol e nder yontere e nder on happu ɗon jibanto on ko yo woofo hara o yaltaali yaasi ko satti woo ko satti sakko o ara fottude e yimɓe ɓe yiataa jibanto ɓen si ɗun aru wadde booboo on ko karahan hisirta welo welo e ɓuttu ɓernde no jokkondiri e jibingol booboo gorko maa suddiiɗo e nder ɓeynguure ɗoo yo booboo on okke innde ko hatonjinaa fii muun ko faggugol jibanto on fii no o hettira cellal makko ngal awa jibanto on yarnee ndiyan ceɓe e ɗaɗi leɗɗe warbaaɗan kañun e kala ko ɓuttinta muusu reedu kenen jibanto on ñamminee njuuri e ndokko tiga jillindiraaɗun no fottanaa wonnde ɗun ko lekki moƴƴi ñaametee ko jibanto on attettee okkoreede ko hasii kon ko ndiyan gerto warbidaaɗun e conndi e kala ko hoosata nder reedu e maanaa ko lootirɗun nder reedu ndun e wii yummiraaɓe ɓen ƴakkugol bantara maa tiga kecce tuninay ennɗi ɗin ko yaawi nafa boobo on no anndaa wonnde e on waqtu ɗon jibanto ƴakkataa goro o ñaamataa ñamaku e kala ko jannjinta balɗe tati ɓaawo jibineede boobo on ben makko noddita musidal muun ngal kono ado ɗun haray ɓeynguure nden fow humpitike wonnde boobo dañaama fii yo ɓe haldan ko honno ɓe ƴettitirta golle finaa tawaaje ɗun ko humpitugol esiraaɓe ɓen fii jibinegol booboo on yimɓe tato maa yimɓe nayo imminee ko holloya ɓe hara hunotooɗo laawol on ko anndaaɗo maa hara ko ñeeño si ɓe hiwrondirii e futuuɓe ɓen ko on hollitata ɓe boobo jibinaama o hunoo ɓe haɓɓere goro o sergitana ɓe ko boobo honɗun dañaa ko e ñalaande honnde wonata innde boobo nden ko honto e saai hommbo waɗata fii saai ka innde nden feññintee ɗon no joopaa wonnde ko ka walluhaa ɓuri moƴƴude mawɓe ɓen waɗanaa ɗun e ɗiɗi si ɓe maaki boobo innaaɗo e walluhaa ko wallindirteeɗo kabii o laatoyto wonde neɗɗo welɗo huuwondirde e maanaa o laatoyto wonde neɗɗo gaynoowo haaju e nder ngurndan makko fii suɓugol innde nde boobo on innetee nden ko baaba boobo yaakitoraa quraana no yamiri julɓe ɓen yo ɓe okku geɗalɓe maɓɓe ɓen inɗe moƴƴuɗe wano inɗe nulaaɓe ɓen maa innɗe duhiiɓe maa suddiiɓe daraninooɓe dewal diina lislaamu kenen boobo on innitirte maamaajo makko ka gorol maa ka deyol maa yaayiraawo maa ben makko mawɗo maa bappiraawo makko maa kaawiraawo makko awa ñalaande nden hewtii ka boobo wonanooɗo noddireede kun sanfa e maanaa alaa innde okketee innde no weetiranta mokala ko hasii kon ko inɗe ɗiɗi boobo on okketee woni gorko woni jiwo si hawrii ko gorko ko hasii kon ko innde nulaaɗo muhammadu o okketee innde goo kadi takkee ɗon ɓeynguure nden mooɓitay laabuddaaji fii haaju on walnde ado muun ɗun ko baalii ko ɓuri kon ngaari baalii maa mbeewa no ara ka nagge waɗee si hawrii boobo on ko tijjanooɗo dumune juutuɗo hara mawɓe makko ko jogiiɓe jawdi ko ɓe ɓannginira hitte e welo welo jibinegol boobo on ko ɗun wietee waliima e haala pular watten ka laabuddaaji fii miranji tati ñiiri miran ɓurɗo njanɗude on ko on waɗetee ñiiri futu ɗiya miranji ɗiɗi ko ñiiri innooɓe e ñiiri musidal tawta ɗon cobbal e goro e gate e ɓoggi e korun woocaakun hirsugol dammol maa nagge inna boobo ko sunna nulaaɗo muhammadu yiɗaaɗo e maanaa ko yamiroore yiɗaande huutoreede ɓaa ñiiri cobbal e goro ko sadaka faandoraaɗo fii moƴƴere boobo on e nder ngurndan makko teewu futu ngun ko fawetee ɗun tummbee e nder gate tati maa jeeɗiɗi haɓɓiree ɓoggi hawaaɗi ko ɗun woni hattirde teddungal wieede saai innugol ngol hewtii haray musidal ngal e sabondiraaɓe yumma e ben boobo fow hewtii ben boobo e musiɓɓe makko sortoo ɓe ŋuna kala humpitoo innde eɓɓaande nden nde winndee e abajada aarabu e kaydi ndin kaydi hewtinee futuuɓe ɓen ɓe teddinee fii innde nden si ɓe yaanii yo inne ɓeynguure ben boobo on ayyina ko feññina innde nden fii humpitugol mbatu julɓe mooɓiiɓe ɓen ñeeño gawlo maa jeliijo maa labbo immoo o ewnoo innde ŋunaande nden mawɓe ɓen ɗuoo ɓe duanoo boobo on yo allaahu wurnu mo o barkina mo yo o ɗuuɗu miññiraaɓe on tuma duhiiɗo ayyinee ko humpita suddiiɓe ɓen fii innde ŋunaande nden ɓen hara no mooɓondiri feere ɓawtiɗun dammol ngol daginee daginɗo on ewnoo innde booboo on laaɓi tati ontuma ñie ɗen cobbal ngal e gorooje ɗen senndee duaaji jokkintinee boobo on kadi hara haaju on gasii futuuɓe ɓen kono tigi tigi on ko ɓe ɓe immini ɓen seenora nafakkaaji conci e caabune fii jibanto on ko hasii kon ɓe futuuɓe ɓen imminta ɓen haray no ɗuuɗi hara banndiraaɓe miññiraaɓe jaajiraaɓe denɗiraaɓe yaayiraaɓe njaatigiiɓe jibanto on no tawdaa e siinaa yumma makko ɓe jaɓɓee ɓe jaɓanee ɓe wernee e suudu haqiiqaaru musidal ben boobo on immina ko tolna futuuɓe ɓen ɓe yooɓora korun loonde maa gobule ndiyan wonduɗan e goro sappo ɓe wia ko saɗi moon ko toolii ɓe hunoo ɓe nafakka ko ɓe maranaa kon awa ko ɗee gorooje sappo ka korun loonde maa gobule wietee goro salligii ko ɗen woni goro tolnirɗe koɗo tedduɗo tuma seeniiɓe fii futu on nafii ɓe immina ko duanaoo musidal ben boobo battane nafakkaaji ɗin e teddule ko ɓe waɗanaa fow awa ɓe duitanee kamɓe kadi awa tuma imminaaɓe fii futu on waynitii ɓe waɗanee fannda futu ɓe ɗowtitee nafakkaaji ko ɓe seenodunoo e muun fii haaju on sennditee kisan ko ɓaawo ɗun wa yimɓe njeeɗiɗo immintee ko seenoo naɓugol innde boobo nden ko naɓetee ko fecco dammol inniraakol kol monndaaɗun e gate haɓɓiraaɗe ɓoggi hawaaɗi maruɓe feere goo no woowi wattude e ɗun ngaari baali maa mbeewa ko mokobaaɓe tedduɓe ka gorol jibanto on jaɓɓotoo werna ɓen imminaaɓe tuma ɓe tolnaa ɓe hiwrondiraa seeniiɓe ɓen hunoo laawol ɓe watta ko ɓe seenori kon e sookeeje gorol neene boobo on hawra hiɓe maranaa nafakkaaji ɓe nafoo tuma ɓe gayni nafaade ɓe duondiree fii nafakkaaji ɗin e fii boobo dañaaɗo on ɓe waynitoo ɓe fanndee kaalisi e goro ɓe ɗowtitee tuma ɓe hewtiti ka gorol ben boobo on ɓe hunitoo laawol no ɓe seenori no ɓe teddiniraa e no ɓe waynondiriraa mo ardinii hakkil e no haaju innde boobo filloraa non ootigi faamay ko haa honto jaaɓondirgol jawdi mari hitte hakkunde musidal ben boobo e musidal yumma boobo kono himme ɓurɗo mawnude on ko doomangol boobo on duaaji ko lutti fillaaka fii muun ko no boobo on femmbirtee ɗun ɗon ko golle rewɓe tun ko ka alansaraa woowi wadde ɗoo men ko rewɓe ka gorol e ka deyol boobo on gollidata ko ɗun ɗoo woni finaa tawaa e ɗen golle yaayiraawo boobo on adda mo ka dammbugal o watta mo e sookeeje musiɗɗo yumma makko hara on jooɗinoke e jullere labbo o addanee horde waɗornde ndiyan e haako ƴiɓɓehi rimuki gorooje e laɓarki ko ɓen yaayiraaɓe e neeniraaɓe boobo on femmbata mo sukundu ndun jonnee yaaye boobo on on morla ndu ka newe mun tamere sukundu nden jonnitee jibanto on tuma femmbugol ngol gasi tuma neeɓoyi nden tamere sukundu e wuddu boobo on hawtindirte waɗanee mo talkuru fii kisal ko o ŋannoo tuma o mawnoyi si hawrii boobo on ko iwdi lamɓe maa ganndiɗuɓe o taaranee meetelol tuma femmbugol ngol gasi si hawrii wonaa o iwɗi lamɓe maa ganndiɗuɓe o taaranee tun ko rawni ko tuma ɗun fow gasi jibanto on yaltinee non yaayiraawo makko jonna mo fannga damma maaro foññe kaaba mbahe e ko wai wa ɗun kaalisi cewɗi e goro jibanto on ko yo fero ɗun ɗon fow ka tannde tuma paykoy e gerto gayni hoccude sadaka on jibanto on yalta taƴita tannde nden sollintingol wonnde woofagol makko ngol timmii jooni non ko woni ñawu ebola innde ebola ndee holko nde firti hol tuma e hotoo nguu ñawu anndaa wirus ebola so tawii ko konngol « virus » ngol ngol firti ko tooke ko kullel ñawu ko ɗuum waɗi e ngol ɓasee e kala innde ñawu ko ñawu bonngu hulɓiniingu raaɓoowu so tawii ko innde ebola ndee nde ɓaŋaa ko e innde caanngol gonngol takko saare wieteende yambuku wonnde nano e hawtaandi konngo demokrasiyankoori kinsasa « république démocratique du congo » so tawii ko tuma e hoto nguu ñawu anndaa nguu ñawu anndaa ko he hitaande e nokkuure wonnde nano he ngenndi konngo kinsaasa ko ñawndoowo doftooruujo beljiknaajo bieteeɗo peter piot gonɗo he ñawndirde heeroriinde ñabbuuji ngenndiiji bulɗi gulɗi wulɗi to saare wieteende antwerp « anvers » ko oo anndini adunaaru nduu goodal nguu ñawu he hitaande caggal ɓaawo nde ngu boomi halki ko wonata yimɓe e ndeer ɓe nguu ñawu nanngunoo e sahaa hannde oo yoga e pine kuutortoo ko lemlebbi biyeteeɗo limlebbi «grégoire» oo woni ko mbiyatenlimlebbi tuubakooɓe koo juulɓe kadi ina njogii limlebbi mum en mo kuutorto ɗen enen fulɓe pine keewɗe ina njogii limlebbi mum en keeriiɗi kono yoga heen nattii huutoreede hannde ɓuri waawde huutoreede e winndere ndee kala ko limlebbi «tuubakooɓe» oo limlebbi ɗii ɓuri heewde tuugaade ko e dille lewru wallanaange walla ɗiɗi ɗii kala ina woodi goɗɗi ɓurɗi jiiɓaade maa mbiyaa leyɗe winndere ndee kala kuutortoo ko limlebbi grégoire oo wonande soklaaji ɗi ngonaa soklaaji diine limlebbi «grégoire» limlebbi tuubakooɓe oo tuugii ko e dille naange  mo juulɓe oo tuugii ko e dille lewru  kono kañji ɗiɗi kala ɗi tuugii ko e yontere nde balɗe  elebbi  e nder hitaande  mo tuubakooɓe oo ƴetti fuɗde mum ko e yonta kerecee jibineede annabi iisaa mo juulɓe oo ƴetti fuɗde mum ko e fergo nulaaɗosallallaahu aleyhi wa sallam jkm ina gasa tawa fulɓe ina njoginoo limlebbi kono enen kam e keɓaani anndude oon limlebbi eɗen nganndi tan eɗen njoganinoo balɗe jeeɗiɗi yontere  woni biir  ɗee inɗe ɗeen ngoni  hoore biir dewo hoore biir aaɓnde moobaare njaslaare naasaande mawnde  kono hannde fulɓe ɓuri waawde huutoraade ko inɗe garduɗe e diine lislaam ɗee hono  aset alet altine talaata alarba alkmiisa aljumaa wonande lebbi kuutortono ɗen ko lebbi lislaam ɗii hade kesamkesaagu naatde inɗe ɗiin lebbi ngoni  haaraan dewo haaraan  ekn ko kesamkesaagu naati koo yimɓe fof  walla kam jotondirɓe e nguun kesam kesaagu ɓee  mbaɗti huutoraade limlebbi mo winndere ndee kala huutortoo oo limlebbi «grégoire» mo inɗe lebbi mum mbiyetee  saawiyee feebariyee marse abriil mee suwee sulyee ut settaambar oktoobar noowammbar desammbar hay leyɗe aaraabeeɓe ko kañji kuutortoo so artii e haajuuji ɗi ngonaa haajuuji diine ɓe ndewata kadi ko e inɗe goowaaɗe ɗee e kitaale jawtuɗe ɗeya banndiraaɓe men wonnooɓe to keer laamorgo misra pentaniino ɗiiɗoo lebbi inɗe ɗeen inɗe ngoni siilo colte mbooy seeɗto duujal korse morso juko silto yarkomaa jolal bowte  kono ɗe kuutortee tan ko e diiwaan fuuta tooroo hee yanti heen pulfule keddiiɗe ɗee keɓtinaani ɗe sibu ɗe ndiiwtanooma e joɗnde mape  gollordu gootinɗingol manndeŋ fulfulde  jooɗinoonde e lewru suwee hitaande towagadugu limlebbi diine oo  hijriyya woni fergo  fawii no mbiyruno ɗen ko jiyle lewru ɗum noon lewru ko balɗe walla kañji ngoni ɗi mbiyaten lebbi ɓaleeɓe hono mouharram  haaraan safar  dewo haaraan  rabia al awal  mawluud  rabia ath thani  dewo mawluud  joumada al oula joumada ath thania rajab  mawnum yaawa  chaabane  yaawa  ramadan  koorka  chawwal  humtoraandu  dhou al qi da  saftoraandu  dhou al hijja  taaske  ko ɗi lebbi jirlotooɗi yeru koorka ina waawi hawrude e dumunnaaji hitaande ɗii kala hawra e ndunngu hawra e ceeɗu hawra e dabbunde e ndii limlebbi so hiisaama hakindo e nder duuɓi capanɗe tati deggondirɗe  hitaande wonata ko  ñalawma ɗum noon hitaande kala balɗe walla haa ina ɓiloo hakkunde makko e limlebbi winndereejo oo mo nganndu ɗaa hitaande mum ko balɗe    ɗuum addani feebariyee maayirde balɗe duuɓi tati deggondirɗi kitaale ñalawma maayra hitaande nayaɓere ndee hitaande ñalawma ñalawma ɓeydiiɗo heen oo ko nayaɓe kitaale nay ɗe kiisanooka ɗee ndenndinaa kitaale baɗɗe balɗe ko kitaale «ɗe feccata kono ɗe feccataa» walla kitaale ɗe « peccata»  yeru   ko balɗe   feebariyee maayrata ko  sibu « feccataa » kono  ko balɗe   feebariyee maayrata ko  sibu « ina fecca » to bannge ganndal siyaas hitaande ko mudda leydi men ndii taartotoo naange haa arta e tolno umminoo oo ɗuum woni ko wiyetee «hitaande ŋorol »  balɗe  tee ina seɓondiri seeɗa e hitaande limlebbi iiseejo balɗe ɗe ɓurondiri ko ñalawma hitaande kala  woni ɓurondiral balɗe tati duuɓi kala seek umar taal jibinaa ko to halwaar saraaji podoor o naati tijjanaagal law tee alaa ɗo o ɗannanaaki ngam ɗaɓɓude ganndal o fuɗɗorii fof ko hamdallaay mali e hitaande caggal ɗum o fayi sokoto niiseriyaa to muhammed bello mo o tawi ina woni e laamaandi mum njooɗndi njuɓɓudi sanne o ummii ɗoon o yaaɓani makka o yettoyii makka ko e hitaande ko toon o heɓi tiitoonde kaliifu tijjanaagal wonande sudaan noon aarabeeɓe mbiyatnoo afrik hirnaange hannde oo e juuɗe seek muhammed el gaali jahdiiɗo seek tijjaan ndeen o yahi haa duɗal jaaɓi haaɗtirde biyeteengal al azhaar ko toon o ɓenndini feere makko umminde jihaadi so o artii ko ɗum tagi nde o artunoo tan o yaaɓani sañde geese jokkondire teeŋtuɗe ngam huccande fellannde diine o idorii fof ko resde ɓiy laamɗo bornu e ɓiy ahmed bello laamɗo sokoto ko ndeen nii laamuuji gaadanteeji ɗii puɗɗii faayde sabu ƴellitagol jaawngol hoodere makko ko ɗum tagi nde o ruttii hamdallaay aamadu seeku jaɓɓaaki mo no feewi to segu boom laamɗo sanamiijo biyeteeɗo ceefolo jaggu mo soki mo sibu mum yiyde e tiimngal wileeɓe mum wonde bone njogori ummoraade ɗum ko e oo ceerno mo jookodtaako hay nder fuuta tooro leydi ɗo o jibinaa ɗoo seerenɓe ardinooɓe ɗoon ɓee ina kuli mo ndeentii mo nde tawnoo ɓeen gila liɓi satigaagal e hitaande laamu mum en won ɗo yettaaki to bannge potal hakkunde juulɓe sibu renndo ngoo ɓurnoo tuugaade ko e pecce kinɗe ndaa laawol seek umar al fuutiyyu addi ngol tuugii ko e potal e nuunɗal nder renndo kam e ɓiyngu yummaagu hakkunde juulɓe fof ko fuuta jaloŋ dee o dañi jooɗoyaade o sosi ɗoon duɗal o fuɗɗii waajuuji jeeyngal makko ko e hitaande e fawaade e laawol sunniyeewol e laawol maalikeewol e suufiyeewol e hitaande o tacci siin saalum e bowaal e kayoor ngam hootde cuuɗi maɓɓe nde tawnoo omo addori daraja toowɗo hankati almudɓe ngoni tan e arde ina tarbikinoo ɗo makko ɗoo kam e karbiyankooɓe jeyaaɓe e fuuta tooro ko ɗum addani almaami sikkitaade mo nde o arti fuuta faloŋ omo ardi e mbeefeegu almudɓe e koninkooɓe ɗaɓɓiri mo yo o luɓor ɗum laamaandi mum o eggi e hitaande o waɗi tuddunde makko hidiinde ɗo dinngiraay ɗoo e dow leyɗe ɗe o soodi e laamu tammbaa oon sahaa omo wondi e ujunaaje ujunnaaje almuudo e kooninke ummoriiɓe e jookli diiwaan oo kala ɓe ngoni e soodde petelaaji e komersaaji engele en to leydi ina wiyee siyeraa leyoon wondude e weleede laamu angalteer njiɗnoongu gallinde feere farayse yiɗde jiimde afrik hirnaange e hitaande o ummini fellannde diine caggal nde laamɗo biyeteeɗo tammbaa oo yani e makko ngam telɓinde ƴellitaare faayiida makko e nokku hee ɓooyaani konu diine larwii laamuuji bambarankooɓe e manndinkooɓe keewɗi o heɓti ñooro laamorgo laamu masasi e hitaande caggal wolde mawnde duuɓi ɗiɗi pawtii heen o heɓti laamu bammbara mbiyeteengu kaarta hankadi konu makko ina ɓeydoo yimɓe e coftal e semmbe fof bakkel nattii woɗɗude kono koloñaal bonɗo biyeteeɗo federba ina waɗti e makko hakkille federba nde waɗaa guwerneer e hitaande tan yaaɓani ko mahde foor tuddunde hanndaande e nanondirde e haɓɓondirde e laamɗo kaaso oon laamɗo noon nde tawnoo ko juulɗo seek umar mettini heen no feewi o ummanii haɓde e oon laamɗo kaaso pelɓondiral makko gadanal e federba waɗi ko e hitaande nde konu seek umar fotde kooninke uddata madiina nder dowla kaaso fotde lebbi tati e balɗe jeeɗiɗi oon sahaa reennoo poosto madiina oo ko tuubaako jilluɗo ina wiyee pool hool wonnoo faandaare konu seek umar ko uddude koninkooɓe farayse ɓee e nder poosto hee haa ndunngu tawa ɓe keyɗii ɓe ɗomɗii kono uddo ngoo fof e juutde ɓeen nangtii kono ɗo gardiiɗo foor oo laaratnoo jebbilaade ɗoo tan hawri federba suppitiima ari ina ardi e kooninke tawi heen ko raneeɓe nii woni ɓe ndiiwi konu seek umar ɓe udditi foor oo federba e seek umar ciifondiri nanondiral deeƴre ngal juutaani balɗe e hitaande caggal nde konu seek umar heɓti denndaangal laamuuji bambarankooɓe segu heɓtaa ko e hitaande seek umar raaŋani hamdallaay laamorgo maasina ɗoo woni wolde ɓurnde mawnude nde konu seek umar haɓaa addi wolde ndee ko laamɗo juulɓe gonnooɗo ɗoon oo mooli laamɗo segu keefeero ina wiyee bina aali walla aali woyteela won mawɗo gooto wiyi en wonde ina jeyaa e ko addi ndee hare wonde laamɗo segu oo won konngol wiynoo seek umar seek umar riddi mo wiyi so wonaa o haalana ɗum hol sabaabu omo wiya ɗum ko o wiyi ɗum koo o tuuba o naata diine lislaam nde oon moolii to aamadu mu aamadaa seek umar ari haa yettii wuro ngoo nuli e makko yo o tottu ɗum mo o mooli oo walla o tuubna ɗum oon ne wiyi seek umar ɓayri oon mooliima e mum waawaa mooltude ɗum sibu ina anndi so seek umar heɓii mo ko baroowo mo ɗoon ɗo ɓe ngoni e haala gasaani tawi koninkooɓe seek umar haa arti noon e fuutankooɓe ɓee tawi ñaññii peetii njani e wuro hee hamdallaay yani ñalnde marse kono maayɓe keewii fotde fittaandu daaɗe aamadu mu aamadu e aali woyteela coƴƴaa ɓe neldi konu ngam heɓtude tummbuktu kono ɓe ndonkani kaɓɓondiral konuuji fulɓe e safalɓe kunta en e bammbara en njani e konu seek umar oon sahaa tawi laamu makko yaajii sibu tuggi ko mali haa gine haa senegaal kono caggal wolde hamdallay konu jihaadi nguu waasii yimɓe heewɓe tee ɓe tampii ɓe ndañaani fooftaade ngam safrude ñawanɗe maɓɓe e yuɓɓitinde konu tawi ɓe njanaama seek umar kadi tawi nulii alfaa tijjaan ganndo golwole gooto e ardinooɓe konu makko yo yah yiyloyaade koninkooɓe oon nde artata tawi ñalnde feebariyee seek umar wirniima e kaaƴe bañnjagara alfaa tijjaani aamadu taal lomtii mo e ngardiigu laamaandi ndii sompi laamorgo mum ɗo bañnjagara ɗoo ɓiyiiko ɓiy seek umar taal biyeteeɗo aamadu seeku oo noon laamiima segu haa nde koloñaal itti ɗum ɗoon e hitaande texte en indice asko saydu nuuru taal to bannge duhol ceerno saydu nuuru taal yiyi aduna ko e hitaande to ñooro to mali jibnaaɗo makko gorko wiyetenoo ko nuuru sayko umar ɓiy usmaan ɓiy alfaa sammba to wuro men halwaar sara podoor nder senegal ceerno saydu nuuru taal ko ɓiy nuuru ɓiy raamatullaay ɓiy muhamadu bello ɓiy usmaan dan foodiya fojoo laamɗo kano to ndenndanndi nijeriya hannde ɓiy njobbo usmaan ɓiy saalih ɓiy haaruuna ɓiy muhamadu guurɗo ɓiy muhamadu sammba ɓiy ayuub ɓiy masiraan ɓiy buubu baaba ɓiy muusaa jokkolo ummoriiɗo fuuta tooro ɓiy baaba ɓiy hayaas ɓiy yugu ɓiy jam ɓiy jamliige ɓiy jooke ɓiy jaalige ɓiy diinga ɓiy daate ɓiy maxaama ɓiy uŋbata bun nafi gooto e hoohooɓe taarinooɓe muhammadu nullaɗo alla garnooɗo jaaynude lislaam nder afrik asko saydu nuuru taal to bannge kosam jibnaaɗo debbo ceerno saydu nuuru taal wiyetenoo ko aysatu kamisoko ɓiy fulatene sambeeri ɓiy dinamaxa ɓiy sambeeri bah ɓiy shaale makah gaale sambeeri ɓiy majaata habuula ɓiy sadike hammadi ɓiy ñangiti ɓiy sun jaata laamɗo gaadugu maliŋke ceerno saydu nuuru taal ummii ko e kaatane laamu e diine to bannge diine iwdi makko uŋba bun nafi koohoowo muhamadu yo jam e kisal ngon e mum taaniraaɓe makko laamiima hirnaange afrik to leydi maliŋkee en e to leydi hawusaŋkooɓe ɗum addani ndii iwdi laataade jokkondiral hakkunde maliŋkooɓe e fulɓe e hawusaŋkooɓe ceerno saydu nuuru taal nehii ko e ganndal e tiiɗal ɓernde e feerde hakkille wonde jokleñamo kaaraysira deenɗo musidal e banndiraagal oo ceerno saydu nuuru taal mahii ko laataade ɗoowoowo yimɓe jannginoowo gila e cukaagu makko o yahii ɓoggee nder ndenndaandi muritani e ndar tiwawoon senegal haa to madiina kaaso nder mali ko e njiylawu ganndal o woni almuudo ceerno hammaat kan to madiina kaaso e aamadu muttaar saako to ɓoggee e alhajji maali sih to tiwaawoon nde wonnoo ko o peertuɗo moƴƴo hakkille o yaawii huñaade deftere alla nde o dalii law o fuɗɗii jaŋgude ganndal diineeji sariya doosɗe celluka arab ekn o fawi heen gannde jowitiiɗe kimiya to duɗal ceerno muhamadu oolal to wuro kitaa nder mali nde wonnoo ceerno saydu nuuru taal wonaa almuudo meho humpito makko addani mo wallifaade defte keewɗe e ɗemngal arab defte jeyaaɗe e ɓurɗe heewde nafoore to bannge ganndal kuɓtidinngal ganndal ceerno saydu nuuru taal e humpito makko fof ko e juuɗe hatojinɓe o lommbi yimɓe leydi makko e yimɓe afrik oo ceernaajo mo alla rokki welde haala cuusɗo ɗanngal o yilliima leyɗe keewɗe hakkunde e omo waajoo jokkondiral e ɓiyngu yummaagu o gostondiral hakkunde leñƴi e paamondiral o nodda yimɓe e diine lislaam seernaaɓe ceerno saydu nuuru taal fof nduwanii maa mo nde ceertata e makko nde o ɓaari to duɗal madiina kaaso ceerno hammat kan duusi mo duwanii mo moƴƴere ñaagii yo alla toowɗo o jaɓ kala ko o ñaagii ko noon kadi to ɓoggee nde ceerno saydu nuuru taal ɓaari e duɗal ceerno muttaar saako nde ɓe ceertata o winndani mo seedataagal o duwanii mo jam e kisal nde yimɓe keɗotoo mo kala nde o ƴefti konngol omo waajoo o winndi e seedantaagal hee  ceerno alhajji maalik sih mo tiwaawoon tawi mawnii wiyii mo jotondiral men wayi ko no ngal hakkunde muhammadu nulaaɗo alla jam e kisal e mum e abuubakiri mbay ɗen ko no muusaa waynoo e haaruuna mi waɗii ma dono am to banngal hakilantaagal ɗii duwawuuji ɗoftii nguurndam ceerno saydu nuuru taal fof e golle makko fof ɗum addani laamɓe gila e koloñaal haa heɓi ɓe jeytaare jogodaade e makko jokkondiral moƴƴal njetti moƴƴere makko e hakilantaagal makko kamɓe fof ɓe njaɓii ballal ceerno saydu nuuru taal addi haa jam e kisal ñiiɓi nder ko wonnoo  aof afrik hirnaange mo farayse e aef afrik fuɗnaange mo farayse ko o gorko keɓiiɗo dogoowo e deeƴre mo tikkataa mo haaɓataa mo soodetaake o addii ballal teeŋtungal nafowal afrik gila e yonta wolde winnderiyaŋkoore adannde o ñaagii deeƴre e jam o walliti afriknaaɓe e kala tanaa njiynoo e ndee wolde o seholondirii e laaminooɓe aof e innde leydi farayse e ardinooɓe tunɗi o daranii ɓesngu e yimɓe hiiɗanooɓe jogiiɓe caɗeele hakkunde mum en e laamu o wallitii heewɓe kadi haa ndañi golle ko e ndiin mbaydi o seholondiri e e ardinooɓe aof wayɓe no van vollenhoven roume e angoulevant haa heɓi mesmer omo heewi wiyde nguurndam am fof so tawii mi meeɗii jaɓde njeenaari ummoraade e kala laamɗo walla keefeero janngo hoto mi dañ lommbude junngo am e junngo muhamadu jam e kisal e mum moƴƴere ceerno saydu nuuru taal e kaaraysiraagal makko jaambaraagal makko e wonde mo jom konngol adaanii mo seholondirde e hooreeɓe leyɗe heewɓe hono vincent auriol charles de gaulle georges pompidou giscard destaing ekn hooreeɓe leyɗe heewɓe njaagiri mo ko jibnaaɗo diisneteeɗo nde senegaal naati iiñcuru e kitaale konngol makko wallitii falaade ƴiiƴam nder senegal e mali darjeende cehilaagal ceerno saydu nuuru taal e lepold sedaar senngoor alaa mo humpi hakkunde maɓɓe ko nuunɗal e giɗli ngal tuugnii ko e giɗli maɓɓe e senegaal kam e darnde safrude caɗeele mayri won hinnde sanɗaaji inniranoo mo ñalnde ɓeen ɓaarata to duɗal toowngal senngoor wiyi  minen haɓantenooɓe jeytaare ngenndi alhajji saydu nuuru hollii humpito mum e yimɓe e kuuje addanii min ballal mum e ngenndiyaŋkaagal mum o jaŋnginii min yankinaare e kala nde kuule mawɗe ƴeftatee e jaambaraagal nder kareele amen ko o daarorgal yankinaare e moƴƴere udditaare hakkille gannduɗo saydu nuuru taal fof yankinanto ɗum jaɓantu ɗum yooɗete ɗum hulat ɗum hooloto ɗum ceerno saydu nuuru taal sikke alaa ko neɗɗo alla ko o neɗɗo keewɗo muñal muñanɗo yimɓe heccuɓe mo ɓe o yontidaa e ɓe o hecci o meeɗaa seerde e jaɓɓaade arooɓe e makko heɗaade ɗum en safrude caɗeele mum en e hakke baawal makko ceerno saydu nuuru taal reenii ɓesngu mum kala mawɓe e sukaaɓe ɓiyɓe e taaniraaɓe e njaatiraaɓe dañɓe e waasɓe juulɓe heen e ɓe ngonaa heen juulɓe fof nanngiraa ko ceernaajo maa almuudo nde ngar ɗaa boleeru ceerno saydu nuuru taal kala takko laawol repubilik tawa ko galle ina wiyi piɓ yimɓe moƴƴe makko mbaawaa limteede ngati ko maayo gasataa ceerno saydu nuuru taal woniino neɗɗo mawɗo neɗɗo mo en njejjittaa haa bada golle makko e balle makko ina nganndaa gila e leydi makko haa heɓi duunde afrik yalti ɗum kadi leyɗeele keewɗe manii mo njeeni mo ceedante kolliriije ɗo giɗli mum en e makko tolnii ina e ɗeen leyɗeele senegal muritani farayse beneŋ alseri komoor mali madagaskar almaañ siin tunus niijeriya nijeer kodduwar sayiir rdc lubnan kamruun marok kamputshea ekn gasataa e limoore tan ko e hitaande biyeteeɗo al hajji seydu nuuru taal jibinaa to nokku ina wiyee muniya baaba makko wiyetee ko muhammaad nuuru yumma makko aysata kamisoko yo yurmeende alla won e maɓɓe caggal nde o janngi e seernaaɓe heewɓe o fayi fuuta abbaade mawniiko aamadu muntagaa ɓiy kaaw makko muntagaa seek umar to ɓoggee muritani kanko woni taanum seek umar gidiiɗo artude fuuta tooro ɗoon o naati duɗal ceerno aamadu muttaar saako ɗoon e wuro ɓoggee hee ko ɗoon o woni haa oon duwanii mo rokki mo seedantaagal makko e ngaal seedantaagal ceerno aamadu muttaar saako winndi heen miɗo seedtoo wonde alaa fof ko weñii ko njiy mi e ɓiɗɗo tedduɗo hono seydu ɓiy seek umar yo kisal alla won e makko e ɗiiɗoo duuɓi ɗi o janngi ɗoo ko o woni ɗoo koo fof o nehii ko nehdi almuudo hay so tawii noon mi haɗiino mo ɗuum sabu hiisaade o ummii ko ɗo teddi so e seek umar al fuutiyyu kono o jaabii kam o wiyi wonaa miin o waɗanta ɗuum ko hoore makko o gollantoo gila nde nan mi ɗuum e hunuko makko ɓernde am deeƴi nduwani moo mi udditaare hakkille e ganndal nafowal mi seerataa e duwanaade mo jamma e ñalawma mbele alla ina moƴƴa e makko rokka mo balɗe juutɗe o wona cuɓaaɗo hakkunde yimɓe ɗo o waawi wonde fof seedantaagal ngal siifaa ko ñalnde sulyee saabaan hijriyya nde o ummii ɓoggee o tiindii ndar ɗo o fotti e ceerno mawɗo ganndo ina wiyee seek al hajji maalik sih mo tiwaawoon yo alla wele mo o wondi e oon haa sankii e hitaande al hajji saydu nuuru taal ko kalifu jooɗaninooɗo seek umar al fuutiyyu e oon sifaa o jokkii golle oon fuɗɗinoo to bannge renndo e diine e politik e jotondire o haɓtiima hakke doole makko e yonta makko o dariima darnde tiiɗnde o woni jokkorgal hakkunde juulɓe e laamu koloñaal ngam reende nafooje mum e hisnude ɗum en e wallitde waasɓe e famarɓe doole e baayeeji e miskineeɓe o dariima kadi ngam ɓallondirde miijooji hoohooɓe diine to senegaal mbele koɗdigal mum en ina wona moƴƴal pelle diine ɗee kadi mbaawi wondude e deeƴre o meeɗaa seerde e daranaade jokkere enɗam hakkunde juulɓe e koye mum en e hakkunde juulɓe e ɓe ngonaa juulɓe kadi annduɓe heen mbinndii moƴƴi makko keewɗi ɗii e ɗemngal arab e ɗemngal pulaar fof hanko fof e heewreede haɗaani mo ɗaccirde mo ndonu mawngu so nehde baaɗiiko seek muntagaa taal haa waawi lomtaade mo nde o ruttii e joom makko jost gippert ko nyannde mars e nokku wieteeɗo hattingen jibinaa nden nokkuure hari ko winz niederwenigern wietenoo ko o allemandjo experjo causasiologue ko wallifotooɗo winndoowo profeserjo fii eɓɓindirgol ɗenɗe ko ɗun inni mo linguiste comparativiste himo golla ka universitee goethe francfort e hitaande o waɗi baccalaureat makko on ka lycee leibniz essen e nder allemagne ontuma gila haa o janngi ka universitee marburg e ka universitee libre berlin o janngi ton fii eɓɓindirgol ɗenɗe o janngi ɗenɗe ennduuɓe ɗenɗe japoneeɓe et ɗenɗe sinuwaaɓe o heɓi doctorat phd makko on e ɗun ko rawnorɗun recherche makko syntax of infinitival formations in the indo european languages gila haa hari himo jannude o waɗa recherche o jonna konferenceji ka universiteeji berlin vienne e salzburg ko o wonnoo assistant e poste wieteeɗo oriental computational linguistics e hitaande o waɗi habilitation makko on ka universite bamberg e theme wieteeɗo iranian loanwords in armenian and georgian profeser gippert no jannude comparative linguistics gila ka universitee goethe francfort o tawaama e lamɓe gelati science academy georgia gila gila himo jeyaa kadi e lamɓe department language on ka academy of sciences and humanities e nder universitee berlin brandenburg e o waɗano professeur honoraire ka universitee sulkhan saba orbeliani e nder tbilisi leydi georgie o waɗaa docteur honoraire ka universitee ivane javakhishvili ɗun kadi e nder tblisi e hitaande o waɗaa kadi docteur honoraire ka universitee shota rustaveli e nder batumi georgie gila o woni professer fii eɓɓindirgol ɗenɗe musee gippert waɗii rechercheji makko ɓurɗi ɗuuɗude ɗin fii ɗenɗe tawaaɗe e guruppu 'indo europeen' on fii taariika majji e njuɓɓudi majji ko ko wietee 'general linguistic typology' koo o ɓuni non fii taskagol ɗenɗe caucasienje ɗen sabu nden wakkilaare makko fii ɗen ɗenɗe projet internationalji buy halfinaama mo fii on baŋŋe rechercheji makko ɗin ko ɓuri lugginde ko fii themeji historical linguistics linguistic typology electronic text corpora multimedia language documentation e fii 'electronic manuscript analysis' sayku usmaan ɓii fooduye ko o lollirɗo kadi usmaan dan fojoo maa e ɗemɗe janane osman dan fodio ko winndiyanke e ardiiɗo dawla pullo jokkunooɗo ɗatal sunna laaɓungal salinooɗo bidia jillindirgol diina lislaamu e finaa tawaaji o jibinaa ko e saare no wiee marata leydi niijer hannde e hitaande baaba makko laatino ko tooroodo jeyaaɗo fummi haara demmbuɓe fuuta tooro leydi senegal hannde ko dem wonnoo yettoode musidal maɓɓe ko e laawol yaadu makka baaba usmaan ɓii fooduye wonnoo wondude e seteeɓe sentere wootere darii e leyɗe hawsa baaba makko lutti ɗon o resi o dañi ɓiɓɓe oon tuma yaadu makka ko duuɓi heewɗi ko non yimɓe hiirnaange ɗuuɗuɓe daakorii leyɗe funnaange ronki hewtude makka ronki yiltaade to iwnoo gila nde o wonnoo paykun cukalel sayku usmaan ɓii fooduye woni e janngugol alquraana karamoko makko laatino jibril ibn umaar jeyaaɗo e leñol burdameeɓe maa tuwaaregen ɓaawo nde o timminoo jannde makko nden o woni e yiilade e cae hawsaaɓe wano gobir himo waajoo himo haɗa bida e rewugol sanamuuji ko non o fuɗɗori darjinde e nder gobir yimɓe ɗuuɗuɓe woni e ɗoftaade noddaandu makko haa kanko e yaadiiɓe makko ɓen ɓe fampii jihaadi ɗum ko e hitaande ko non laamɓe hawsaaɓe ɓen wano on wieteeɗo yunfa ndaari tawi ko maa tiindoda e maɓɓe adal ɓe liɓude laamuuji maɓɓe e hino ko dikko hamdun winndi e on alhaali yeddinaaki wonde seeku usmaan tuugnoke e musiɓɓe mun caggal nde laamiiɓe hawsa ndoondi konuuji mumen pai e juulɓe o tawi feere alaa ko maa o tuugno e musidal makko ngal tawo hade makko dañde woɓɓe sabu so wanaa noon o waɗnoo o waawataano noddude jihaadi sayku usmaan feri kañum e yimɓe mun ɓen yaari hedde leyɗe takkiiɗe gobir fii heɓugol faabo fulɓe egga hoɗaaɓe yiilotonooɓe e ɗen nokkuuje ɓe woni e pooɗondirgol ɗon haa e hitaande juulɓe ɓen heɓi poolgal timmungal e nder haɓo alkalawa ko e ngon yunfa sahinɗinaa sayku usmaan woni amiiru laamɗo juulɓe sokoto laamateeri tuugiindi e sunna lislaamu laaɓuɗo e hitaande laatii sayku nawyii ronkitii o halfini laamu ngun ɓiɗɗo makko no wiee ahmadu bello sayku usmaan maayi sokoto ko ɗon kadi o surraa abdul kariim watt jibinaa ko wuru dimat waalo hitaande galle baab sana'en addi ɗum taw baaba makko bubkar sire watt ina woni toon kon fooɓre maako e tigi rigi ko duye abdul kariim ɓi bubkar sire ɓi joom sire ɓi joom alarba ɓi bubkar ɓi moodi ɓi faatim ma'aad ko ɗo o fottata e galle seek umar taal ceerno abdul dalii jaŋde ko ɗo baabmum ɗo haa o yetii simoore al rahmaane caggal ɗuum o ɓennii dakaar ngam jokkoydi janŋde to galle ceerno alsan kajjat ko toon o ñiiɓi duuɓi jeenayi tumnde ceerno alssane ruttii e joome mum ko ndeen o yehii ndar saint louis jooni to galle ceerno yuusuf sy caggal ɗum o yiɗii fayande muritani ngam jaŋoydi arab kon baab makko jaɓaani sab ɓuranno ɗum ko yoo jooɗo o jaŋngina duɗal sab yahooɓe ɓe caggal leydi jaŋoydi so ko ɓe ngartii ɓe paamandirtaa e yimɓe ɓe e balla geno mowɗo aamdu tijjani paam jaggi heen haa baab makko jaɓii o naatii jaŋde duɗal toowngal arab lycce arabe ko caggal ɗum o dañii bursu ngam yahande irak haa jaaɓi haattirde ceerno abdul jaŋii e seremɓe nayo ceerno bubkar sire watt baab makko ceerno alsan kajjat dakaar ceerno yuusuf sih ndar ceerno suleymaan mbooci deftre makaam e ballala alla o heɓii duwuneede e dañde korso heeriingo ummaade e seeremɓe makko o ñamitinii binndol laba ngol ko e ceerno baydi bah yaltii e junggo ceerno ummaade haa jooni almuuɓe heewɓe ma'en limtu heen tan seeɗa ɓurɓi lollude ceerno aamdu mutagaa sek gurel kelle ceerno seydooyi sal mbaraan ceerno ablaay jallo lobbudu suleymaan jibi sall lisa moodi sal mommodu seydu aaw muritani muhammed sal dagan abdu sal abu sal e yuuri balla draame gabon o waɗii ekkitagol larme haa o heɓii soowoore suliyetna kon noon e hitaand ewenma moritani o ɓoorii wutti larme o fayanii senegaal addini mo sokeede hitaande timmunde e lebbi to laamorgo leydi senegaal ngam huleede taw o wanaa ñukkinantooɗo lesdi moritani hitaande o udditii duɗal quraan haa jooni imaam jumaa duye ceerno abdul jeyaa ko e suufiyankooɓe askitiniiɓe e seek aamadu tijjani marok in brasili is gatonet 'n term wat verwys na ongemagtigde ontvangs van die betaaltelevisie sein net in daardie land het ongeveer miljoen mense in augustus kabel tv gekyk sonder om maandelikse fooie te betaal net onder net destyds die markleier met bykans miljoen intekenare maar bo die derde plek sky brasil dan met vyf miljoen volgens 'n studie van die business bureau verteenwoordig onwettige verbindings van die formele betaaltelevisie mark daar is verskillende soorte ongemagtigde ontvangs van die betaaltelevisie sein van die algemeenste is die installering van ekstra kabels en dekodeerders wat gebruik maak van 'n betalende gebruikersverbinding sowel as die installering van 'n paar satellietskottels wat gekombineer word met spesiale dekodeerders soos cinebox azbox duosat freesky globalsat ontvangers alphasat en azamerica kan toegang kry tot dth tipe kanale dit wil s betaalde kanale van satelliet tv ondernemings een van die mees algemene voorwaardes is die installering van ekstra kabels vanaf 'n betalende gebruikersaansluiting wat algemeen lank gelede beoefen is het die gravata siviele polisie die eienaar in hegtenis geneem van 'n webwerf wat seerowerde betaal tv dekodeerders verkoop het www aztvplus com br wat in sy naam 'n verwysing na een van die belangrikste toestelle vir die beoefening van gatonet genoem het die azbox al hajji buu el mogdaad sek ko mawɗo firooɓe ɗemɗe e waggiyaŋke goferneeruji ɗowgu njiimaandi to senegaal tuggi e auguste léopold protet e hitaande haa louis brire de l'isle e kam e louis faidherbe mo o wonnoo keedoowo mum koolaaɗo bou el mogdad ummii ko e galle mawɗo ndarnaaɓe ɓadiiɗo laamu njiimaandi tuubakooɓe ko o keunum hamet ndiaye ann aadii dowrowo ñaawirdu juulɓe mo faidherbe toɗɗii bou el mogdad adinoo wonde ko korhoro aadii oo kisa nde oon waɗti heewreede golle ñaawooje ɗee o wonti gaadii kaŋko ne duuɓi noogaas ko kaŋko woni nantinoowo binndoowo e piranoowo laamu senegaal e ɗemngal arabeeere omo teskaa e wonde mo baawɗo renndinde diine makko lislaam e ɗooftaagol makko laamu njiimaandi nguu kadi ko o jilyiilo ɗoftoowo vincent e nder adrar muritani tuggi siilo haa korse kono tawtoreede ɗum ufuse katolik addii heen tuumamuuya kisa lappol ngol laataaki ɓe korii yettaade atar e chinguetti buu el mogdaad kisa ɗoon aadondiri e maɓɓe addude ballal mum ngam waɗde ngol ɗoon lappol tacco saharaa so naattude e wutte hajjiyaŋke gonɗo e laawol feewde makka e oon tuma laamu nguu ena wondi e ngoƴa mawka baɗte doolnugol gowole jihaadi de alahajji sayku umar taal kadi ena sikki nde buu el mogdaad arti arti kala ena kufii tiitoonde al hajji ko weeɓaano oon sahaa e afrik ɓaleeri ena gasa ɗum wonana ɓeydaare e njiimaandi farayse e dow sénégal ko ɗum kadi kaŋko o miijii « ngol kajjugol ena waawi ɓeyda ngartam sabu maa annde ko e njiimaandi farayse ngol waɗi » hay sinno ngol ɗoon lappol alaa ko addi e ngartam wonande jilyilooji palɗe taccaaɗe ɗee ngol heɓii yuɓɓineede no haanirta kadi buu el mogdaad arti e sénégal e maayirɗe e hitaande o jeyaama e lappi walla nulanɗe kisa caggal duuɓi golle e ɗooftagol o toɗɗaa ufuse e légion d'honneur buu el mogdaad yalti golle laamu e rewi heen lebbi seeɗa e o toɗɗaa tamsiir e adi to sen liwi o saŋkii ko e ndeen hitaande galle ɓooyɗo gonɗo wiidnde ɗo o hoɗnoo kadi ɗo o jaɓɓotonoo seerenɓe ummotooɓe muritani nana sara tufnde roume e collo ko wonnoo mbedda boufflers hannde mbedda duudou sek buu el mogdaad buu el mogdaad ko innde laana mbaɗatnooka rusooji marsandiis e yimɓe e maayo senegaall hakkunde e hannde mbaɗtaaka laana kaymbal ka nawat yilliyaŋkooɓe to sen liwi to parc national des oiseaux du djoudj to richard toll dagana e podor al hajji buu el mogdaad sek ko mawɗo firooɓe ɗemɗe e waggiyaŋke goferneeruji ɗowgu njiimaandi to senegaal tuggi e auguste léopold protet e hitaande haa louis brire de l'isle e kam e louis faidherbe mo o wonnoo keedoowo mum koolaaɗo bou el mogdad ummii ko e galle mawɗo ndarnaaɓe ɓadiiɗo laamu njiimaandi tuubakooɓe ko o keunum hamet ndiaye ann aadii dowrowo ñaawirdu juulɓe mo faidherbe toɗɗii bou el mogdad adinoo wonde ko korhoro aadii oo kisa nde oon waɗti heewreede golle ñaawooje ɗee o wonti gaadii kaŋko ne duuɓi noogaas ko kaŋko woni nantinoowo binndoowo e piranoowo laamu senegaal e ɗemngal arabeeere omo teskaa e wonde mo baawɗo renndinde diine makko lislaam e ɗooftaagol makko laamu njiimaandi nguu kadi ko o jilyiilo ɗoftoowo vincent e nder adrar muritani tuggi siilo haa korse kono tawtoreede ɗum ufuse katolik addii heen tuumamuuya kisa lappol ngol laataaki ɓe korii yettaade atar e chinguetti buu el mogdaad kisa ɗoon aadondiri e maɓɓe addude ballal mum ngam waɗde ngol ɗoon lappol tacco saharaa so naattude e wutte hajjiyaŋke gonɗo e laawol feewde makka e oon tuma laamu nguu ena wondi e ngoƴa mawka baɗte doolnugol gowole jihaadi de alahajji sayku umar taal kadi ena sikki nde buu el mogdaad arti arti kala ena kufii tiitoonde al hajji ko weeɓaano oon sahaa e afril ɓaleeri ena gasa ɗum wonana ɓeydaare e njiimaandi farayse e dow sénégal ko ɗum kadi kaŋko o miijii « ngol kajjugol ena waawi ɓeyda ngartam sabu maa annde ko e njiimaandi farayse ngol waɗi » hay sinno ngol ɗoon lappol alaa ko addi e ngartam wonande jilyilooji palɗe taccaaɗe ɗee ngol heɓii yuɓɓineede no haanirta kadi buu el mogdaad arti e sénégal e maayirɗe e hitaande o jeyaama e lappi walla nulanɗe kisa caggal duuɓi golle e ɗooftagol o toɗɗaa ufuse e légion d'honneur buu el mogdaad yalti golle laamu e rewi heen lebbi seeɗa e o toɗɗaa tamsiir e adi to sen liwi o saŋkii ko e ndeen hitaande galle ɓooyɗo gonɗo wiidnde ɗo o hoɗnoo kadi ɗo o jaɓɓotonoo seerenɓe ummotooɓe muritani nana sara tufnde roume e collo ko wonnoo mbedda boufflers hannde mbedda duudou sek buu el mogdaad buu el mogdaad ko innde laana mbaɗatnooka rusooji marsandiis e yimɓe e maayo senegaall hakkunde e hannde mbaɗtaaka laana kaymbal ka nawat yilliyaŋkooɓe to sen liwi to parc national des oiseaux du djoudj to richard toll dagana e podor moye wi'ete moodibbo adama moodibbo adama kanko woni adama ɓii arɗo hasan maa moodibbo adama o dañaama hitaande haa hoɗannde wi'eteende wuro cekke o wurtii ibgo leñol ba'en nder leƴƴi fulɓe o laatake aahiijo tilimɗo o jaŋngi haa wuro wi'iteengo gajargamu laamorde bornu dawla koole'en leñol bi'eteengol kadi kanuri ɓaawo mum o yahri lesdi hawsaaɓe o jokkiti jaŋnde maako diina lislaamu e banngal ceerno usmaan ɓii fooduye nden o jaŋngi haa o takkanaa waccoore teddungal moodibbo tawi o  laatake konoowo dow laawol jawmiraawo ngam laynugo diina lislaamu nde o warti saare boo ibgo gajargamu ceerno usmaan ɓii foodiye hokki mo iililal tuutawal raaya deesewal ngam o hoota faa banngeere muum fommbinaare o ardoo jihaadi nden o lammini mo laamaago laamiiɗo fommbina moodibbo adama warti haa banngeere fommbina o tiggi sinci dawla maako bee duŋgayeere ɓii fooduye adama honi heeferɓe manndara'en haa laamorde maɓɓe dulo dow kooseeje manndara amma neeɓaay ɓe keɓti wuro maɓɓe ngam juulɓe ngeebii jaalagal poolgu mum'en ɓaawo man boo o tokkitini tokkuki maayo ngoon wi'eteengo maayo benuwe e jihaadi maako heeferɓe ɗuuɗɓe ngartani diina lislaamu nder jihaadi maako bana ɓata'en e bere'en e ko nanndi e maɓɓe aran nii moodibbo adama fuɗɗi tigguki wuro ribaaɗo no ngo laatoo laamorde maako ɓaawo man boo o tiggi wuro joɓoli haa ragare timmoode sakkitorde boo o tiggi galluure ƴoola hitaande laatiinde laamorde diiwal adamaawa hannde moodibbo adama ɗonno mari rewɓe nayo kamɓe ngoni sata jam yasebo hammare jahra nden o ɗon mari ɓiɓɓe sappo e nayo kamɓe ngoni lawal usman mansur umar faɗimatu addo gurin hawwa'u hamidu bakari halliru jubayru aliyu hamma sani bobbo aamadu ngigili ko lekki tokoosi ki toowataa maasinta bano lesɗe goɗɗe ɗee njuuteendi ndii ko gila meeteraaji haa puɗoohi e lesɗe afirik teeŋtii non e baŋŋe saahal innde makki e ɗemngal lateŋ ko boscia senegalensis ɗum ko gigile wiyetee ina woodii kadibo wiyooɓe ɗum gijile fof ina sella lekki ɓesnoohi ɗum noon ina wiyee ngigili ngijili ki ɗuuɗii fuɗugo ko he kooseeje teeŋti he dow baaɗe ɗum nguuɓon nguuɓon nih fuɗngo ngon kadi hina hasii nafoore sanne sanne illa he ɗaɗi ɗii mum hah e haako koo kono ndefu gigile hah hewta ƴakkeego ɗum wonaa ko weeɓii nde tawnoo ko ɗum kaaɗɗum kaanduɗum haaɗtineego kadi foddeeko ɗum mukkee eɗum ɗuuɗii haaɗtinireego kadi he cekkiri wonii ndoondi gawƴe ƴommbe walla ndoondi lekki ngoɗki nduppaaki ina wiyee kojoli ekn wallifii ɗum ko abdulaahi bello jallo tuugnorɗe tiimtorɗe humpito ngon ƴoogaama he kunndule seernaaɓe meeɗen tilimɓe ɓe duɗal meeɗen waɗsap ina wiyee duɗal fulfulde kamɓe ngonii sariif muhammad aliyyu haydara faranse chérif mohamed aly adara heɓaama e hitaande to saare daarul hijrati nde ko baaba mum cincinde ko oon woni sariif hasan haydara to worgo senegal sariif aliyyu haydara jeya ko e ɓesngu sarifaaɓe teddu ɓe ahlul bayti nelaaɗo mo jam e kisal woni e mum en baaba makko woni sariif alhasan haydara asli mum ko muritani jeyaaɗo e hinnde arab anndiraande laglaal lol lunde nder muritani ummiiɗo e kiliifa men idriis al alawi al idriisii cincuɗo dowla idriisiyanke to magrib e nana afrik o askitintoo ko e imaam al hasan ɓiy aliyyu ibnu abii ɗaalib yo jam e kisal won e mum sariif muhammad aliyyu haydara woni mawɗa ruuhiyan ke e ɗowoowo diiniyanke e hooreejo dental al mujdahir dowliyankeewal ko kanko woni hooreejo e direkteer jeraal rajo mujdahir fm dakar e rajo mujdahir fm kolda ko kanko kadi woni keyniiɗo gooto ɗowoowo dental mujdahir nder afrik e nder aduna he no diidorino wondude e jinndere e ɗatle jokkondirɗe ɗum waɗaani sariif welsindaade bannge miijo to bannge coftale mum ceertuɗe o ƴettii ko heewi e waktu makko o heerori ɗumwitto e wallifaade o ɓuri waɗde himme mum e ɗuum kotaariik islaam e siira nelaaɗo kam e yimɓe galle mum yo jam e kisal won e dow maɓɓe o heerini bannge mawɗo eballifaaɗe mum to bannge irfaan e jikkuuji islaam sariif ali haydara yaltani defte e ballifaaɗe goɗɗe kadina caate na tommbaa yaltineede sariif na anndiraa sattude ƴeewtindaade njencudi miijo koadii nde o hollirta ɗum ngam sarde ɗum waɗi noon ko reende laabi hoolaare ganndal e sukkude kala ko ina ad dda jiɓuya si yaltinaama ina jeyaa ko ɓuri himmude ko sariif muhammadu aliyyu haydara yaltini e ballifaaɗe haa jooni njuɓɓudi mujdahir dowliyankoori faranse institut mozdahir international ko njuɓɓudi ndi wonah laamuyakoori ndi faandaaki nganyaari tono ndi sinca ko ko sariif muhammad aliyyu haydara chérif mohamed aly adara sincindi nyiiɓirde ndi njuɓɓudi woni ko dakar ndi njuɓɓudi na heɓi heɓtinaneede nyiiɓirde mum e mbaadi njuɓɓudi doliyankeeri ndi wonah laamuyankeeri hondi jotondiri e dowlaaji limti limtinɗi koɗdiiji e nokku he hono senegaal koddiwaar mali e gine bisaaw eken ndi njuɓɓudi na wondi e leyɗe hondi ummo e coftae keewɗe hona ɓamtaare duumiinde naatnaande e domenuuji jaɓooji yeewteede hondi softa kadi e jaŋde ekkinde mecce cellal yuɓɓinde rennda pinal ndema enerji naange hoɗnude yenycinde nyamaaɗe tokoose yiilde keɓirɗe neesu jiilgol jaadungole hakkile tuttaade leɗɗe e artirde dulli njuɓɓudi imi doliyankeeri hondi nyiɓii nyiɓagol tiiɗngol nder senegal e leyɗe koɗdiiji nder hirnaange afrik to ndi heɓi jaɓaneede heɓde nyiiɓirde njuɓɓudi imi na jogii ujjunaaji terɗe e parteneeruuji e denndaangal nokkuuji e winndere he njuɓɓudi imi na waawi tuugnaade egubbol jaacngol e renndadiiɓe hono ministeeruuji rennda doŋiyankooji sarwisaaji ndiyam dulli ndema goomu kisal nguura ministeerji keeriiɗi e meeriiji eken sgbs njuɓɓudi dowliyankoori porogaraam nguura dowliyanke e dente jeyaaɓe anev agence nationale de eco village e ballandiral e voute nibien eken seeku aamadu laatii gardiiɗo laamateeri fulɓe maasina caggal laamateeri saraŋkuleeɓe gaana fewnɗo temmeddanɗe haa yotti temmeddanɗe laamateeri maniŋkaaɓe to maali fewnɗo temmeddanɗe haa yotti temmeddanɗe kañe e laamateeri koroborooɓe maa soŋayen fewnɗo temmeddanɗe haa yotti temmeddanɗe ko jamaanu laamateeri fulɓe maasina wari jibinannde laamateeri seeku aamadu puɗɗuɗo laamateeri ƴiwɗo e ɓeynguure barinaaɓe fulɓe juulɓe ko arɗo fulɓe jom tooruuji'en rewooɓe sanamuuji warɓe ƴiwde to leydi senegaal wuurnooɓe e daande maayo nijer gila temmeddanɗe wonnooɓe e nder ɗowaangol laamiiɗo segu hitaande e hitaande seeku aamadu haɓidi e fulɓe arɗoen e yaadiiɓe mumen jokkondirnooɓe e laamɗo keefeero bammbaranke mo segu oo o heɓi poolgal caggal ɗum o fampii jihaadi makko o dahi saare jenne nokku ɗo o jaŋngunoo alkura'ana ndeen o fenti laamateeri alsilamaaku keyri ndi o inniri diina kono endi ɓuraa anndireede innde laamateeri maasina laamorgo mayri laatii hamdallaahi ko ɗum woni wi'ide yettoore woodanii geno wuro ngoo ko joɗɗinaango hakkunde hitaande e kilometiraaji hakkunde mum e mooɓti engo mooftunoo ko hewti deende quartiers peewnitoowo mawɗo seeku aamadu laatii peewnitoowo réformateur mawɗo o feewnii renndo fulɓe o fecci ɓe nooneeje ngam yaafinde margol dabbaaji kañe e nawrugol ndema yeeso o nawrii njulaŋkaaku kadi yeeso o renndini etunguuji leydi ndi fuf etungu ngootu ñaawoore ko alkura'ana waɗirteno yurmeende alaa heen haybiirde koniŋkooɓe kadi no feewnano laatii faggudu leydi ndii ina tuuginoo e ngaynaaka durngol e ndema seeku aamadu toppitii kadi jannde cukalel ina naatinee e jaŋngirɗe alkura'ana gila e duuɓi mum duɗe alkuraana keewɗe cosano e leydi ndii ko e hitaande caggal maayde seeku aamadu ndee ɓiɗɗo makko aamadu seeku lomtii mo e laamu caggal oon ko taaniraawo makko lomtii e laamu e hitaande wakkati timmoode laamateeri maasina ko ñalnde mawbaare talaata mbooy mars he saanga beetawe koolaaɗo kuuɓal fedde ngootaagu afrik garwaniijo o maayi he nder dummbirdu to camp boiro konaakiri leydi lagine la guinée duuɓi cappanɗe nay e ɗiɗi njawtii caggal ko ɗum waɗi kono sukaaɓe afriknaaɓe heewɓe nganndinaaka holi oo ɓiyɗo pullo gorko afriknaajo kaɓanaaɗo ngam rokkitde afrik jeytaare e ndimaagu mum hare hakkilantaagal e ñeeñal nde o sippiraa he nder batuuji winndereyankeeji ɗi he nder mum en hay añɓe makko ene keɓtini haayaneede mo konngol e laaɓtude makko jiyanɗe darnde makko he mahde ngootaagu leyɗeele afrik ngam haa mbaawa tabitinde nguun ndimaagu e ndeen jeytaare ko huunde seedtinnde allajji buubakar teli jallo ɓurɗo lollirde jallo teli sabu ko kanko njiɗ ɗen haalde jibinaa ko he hitaande to wuro ene wiyee poredeka he nder fuuta jalon walla ko woɗɓe noddirta gine hakkundeeri hono no kala ɓiyngel pullo ni walla mbiyen tan juulɗo nde o dañi duuɓi jeegom o naatnaa duɗal quraana ɓooytaani o naatnaa duɗal farayse ɗoon he poredaka laamɗo kanton oo teskii ngel cukalel e welde hakkille e heewde himmi o hirjini ngel e jokkude jaŋde e tiiɗnaare he taw omo yahra e duuɓi sappo e joy o naati duɗal hakkundeewal to wuro maamu taw jibnaaɓe makko eggii koɗtoyii wuro ene sara mamu ene wiyee teliko ɓooytaani caggal ɗuum he wasiya seernaaɓe makko faraysiyankeeɓe o neldaa konaakiri laamorgo leydi lagine o jokkoyi jaŋde makko to duɗal biyetenoongal lécole primaire supérieure gontayoowal lycée classique de donka jallo teli fof e welde hakkille e jaɓde janngude ɓennaani he ƴeewndooji seedanfaagu bakkaaloreya baccalauréat eɗen ciftina noon wonnde ko he lagine fuɗɗii meeɗde dañde keɓɗo nguun seedanfaagu hono no ɓiyɓe lagine haa ɓuri teeŋtude e fulɓe ɓee ɓe jibinaaɓe mum en ene ceɓori seeɗa to bannge dañal ɓee fof ni bubakar jallo felliti jokoyde jaŋde mum dakaar laamorgo afrique occidental francaise aof hono no hiirnaange afrik he les njiimaandi farayse wiyetenoo he ngaan saanga nde o yettii dakar o naatoyi duɗal william pointy de sebikotane william pointy sosanoo ko he to ndar st louis senegal kono he ngal egginaa ngal faatiraa goree duunde tokesere he nder maayo geej ndakaaru ko he maggal ɓiyɓe afriknaaɓe jooma barkeeji en ɓee e wonoyooɓe suɓaaɓe hiirnaange afrik ɓee kebletenoo ɗoon ne kadi koreeji makko ndonki waawde walludemo no fotiri nii ɗuum woni sabaabu jaŋde makko ronki yahde o ronki yawtude he ƴeewndooji bakkaaloreya baccalauréat kono o dañi naatde he ligey laamu administration koloñaal ɗuum wonnoo ko taw omo yahra e duuɓu nde bubakar jallo teli gollatnoo he nder ko wiyetenoo ndeen liggeyaaji kuuɓtidinɗi laamu huuɓtidinngu hiirnaange afrik farayseyanke services généraux du gouvernement général de lafrique occidentale franaise to ndakaaru ndee o nani suka gooto faraysenaajo mo o gollidatnoo ene wiyee pierre cros ene haala wonnde neɗɗo ene waawi dañde golle he laamu koloñaal hee ɓurɗe ɗe ɓe ngoni he mum ɗee faayodinde so oon tigi rewii he duɗal ecole nationale de la france doutre mer enfom ɗuum noon kadi gasata laataade tan koo tawa oon tigi ene mari seedanfaagu mum bakkaaloreya kadi ko maa yaha paris ko toon janngoyta he hitaande jallo teli ruttii duɗal lycée ndakaaru ngam waɗde ƴeewndo bakkaaloreya o ɓenni he daawe ɗiɗi ɗee kala gadanal ngal e battindiingal ngal kala ene jeyanoo e seernaaɓe jannginɓe mo he ngaan saanga biyeteeɗo jean suret canal gooto e terɗe lannda communist farayse mo eɗen teskoo wonnde caggal nde lagine heɓi jeytaare mum ko toon jooɗtoyi ene janngina hayso tawii ɗuum welaano leydi farayse nde jallo teli heɓi seedanfaagu mum o fayi farayse nde o yettii toon o winndii he duɗal jaaɓi haaɗtirde paris senngo jojjannde e gannde faggudu faculté de droit et des sciences économiques gonnongal he nokku biyeteeɗo place du panthéon he nder leegal latin he tuma nde bubakar jallo teli janngata ngam heɓde seedanfaagu mum licence de droit et science economique ndee omo heblanoo kadi ƴeewndooji ngam naatde he duɗal jeynoongal sabaabu garaangal makko farayse ngal enfom he jallo teli heɓi seedanfaagu mum he jojjannde ñaawoore e gannde faggudu kadi o ari goaɓo he ƴeewndo b ngo ecole national da la france doutre mer enfom keertoraangal wonande sukaaɓe gollanooɓe laamu gal eɗen ciftora jallo teli ummotonoo senegaal ndee omo ara farayse ko he ndiin mbaydi o arno hayso ko ɓuri heewde e almuuɓe so naatii ngaal duɗal keewi yahrude ko senngo administration general ne teli kanum suɓii ko yahrude bannge ñaawoore magistrature nde o yalti duɗal enfom kanko e janngidiiɓe makko he haralde o nawaa magistrature outre mer tuugnaade he suɓngo makko o nomaa lomto substitut procureur de la republique to tirbinaal kalaas tataɓo mo thies cees seneegal cosanooɗo ko ɓooyaano kono o ɓooyaani ɗoon nde bubakar jallo ummi cees o adii wonde ko gardinaaɗo gollooɓe chef de cabinet haut commisaire de laof to dakaar he caggal ɗuum o ƴami lefol wonde koolaaɗo kuuɓal aof o heɓi ko he seeɗto avril o fiilaa ngool lefol ɗuum waɗiimo he ngaan saanga afriknaajo ɓurɗo toowde he nder laamu koloñaal farayse he hiirnaange afrrik he lewbi ɗi o waɗi he ngaal gollal ɗii addaniimo ɓeydaade faamde mahanteeje dawrugol ko wiyetee type parlamentaire ko ko toon kadi o yiytondiri e ahmadu seyku tuure e heewɓe e kaadareeɓe afriknaaɓe jogorɓe wonoyde janngo ardiiɓe leyɗeele mum en walla kam sippirantenooɓe leyɗeele mum en to bannge dawrugol ko wayno léopold sédar sengoor félix houphout boigny lamine guye modibo keta fily dabo sissoko jibo bakari hammani joori ouezzin kulibali e woɗɓe ñalnde silto settaambur laginenaaɓe heewɓe cuɓii alaa hono seyku tuure e lannda mum parti démocratique de guinée mbasiyirinooɓe ni he toɗɗe ɗe de gaulle yuɓɓinnoo ngam waylude doosɗe ngenndi farayse he ko yowitii e jeytaare leyɗeele afrik gonnooɗe he les njiimaandi mum ɗe nde lagine suɓii jeytaare ndimaagu mum geɗal ɓurnongal himmude ɗo seyku tuure ɗo wonno ko naatgol guinee he fedde ngootaagu dowlaaji mbele maa jeytaare lagine heɓtine he nder dowlaaji aduna ɗii kala he ngaan saanga taw jallo teli ne ɓamii pellital artude lagine ngam addude ballal mum e karallaagal mum ngam ɓamtaare ngenndi mum ndi ngenndi ngonndi he kesam hesaagu jeytaare mum hatojinndi e he mbaawka kala gooto e ɓiyɓe mum ngam ɓamtude e suutude ɗum mbele maa waaw dañde palaas mo haandi o he nder renndooji leyɗeele dime seyku tuure ene anndi mbaawka jallo teli he kattanɗe waawde wallude lagine haa naata he fedde ngootaagu dowlaaji nde o arti guinee sayku halfinimo dogde he ɗuum jonte seeɗa pawii heen jallo teli dañi wune guinee jaɓanaa wonde tergal he nder fedde ngootaagu dowlaaji fngd hayso tawii farayse ene haɓotonoo mbele ɗuum ene waasa wonde tuggude he haa bubakar jallo teli wonii jooɗaniiɗo leydi lagine to ñiiɓirde f ng d to new york kad he hakkunde hee o wonii ammbasadoor maɓɓe to washington laamorngo dowlaaji dentuɗi amerik nde jallo teli yettii new york ɓooytaani o woni hoodere yiytiniinde he nder goomu afro asiyatik he sabu makko wonde ɓelɗo ƴiiƴam moƴƴo jikku kadi jaawɗo woowde addaniimo faggaade yiɗɓe hay he nder yimɓe ɓe o seertunoo yiyannde he nder winndannde yaltunde he jaaynde new york times ñalnde morso juillet omo siforee heen wonnde ko o juulɗo keɓɗo innde moƴƴere he fedde ngootaagu dowlaaji he duuɓi jawtuɗi ɗii sabu makko wonde kaɓanteeɗo jojjannde ɓaleeɓe afrik ko aldaa e mettere ko alhajji hayso o huwtortaako ndeen innde sabu makko yahde makka he o meeɗaani yahrude caggal he ŋatre makko wonnde maa leyɗeele afrik fof keɓa jeytaare mum en timmunde kono o wonaa kaɓeteeɗo tan he dow meere taw koɗo haanaani moodi jallo wonaa tan kurmaaɗo kono kadi ko jiɗaaɗo hay e nder yimɓe ɓe o haɓatoo kuule mum en ɓe hay so jallo teli seeraano e hollirde fiɓnde mum he jeytaare lagine walla boom leyɗeele afrik fof e kuuɓal kadi e gollaade les seyku tuure ngam yettaade he ndeen fayndaare ne seyku kanum seeraano e jogaade kulhuli he oo ɓiyɗo ginenaajo mo ɓayre mum he nder renndooji aduna hee kala nana wirnamo he naange ndeen hoolkisaare walla mbiyen ɗaam kiram waɗi kala nde diisnodiral to fngd he won e toɓɓe yonti seyku heewi ko neldude neɗɗo goɗɗo ummoriiɗo konaakiri ara ardoo sate lagine diwamo kanko jooɗaniiɗo ɗoon leydi lagine o ɗuum fof ko ngam yiɗnoode wirnudemo eɗen mbaawi kadi ɓeydude heen wonnde seyku meeɗaani woppude jallo teli wellitii kala ɗo oon ene yaha o waddat e mum ballidiiɗo assistant mo e jaati wonaa hay huunde ko wonaa ñukkintooɗo mo kala ko eji e makko nawtana ɗum konaakiri gonaangal jallo teli amerik addanii ɗum faggitaade karallaagal kadi rokkiiɗum fartaŋŋe waawde hollirde ñeeñal mum e hakkilantaagal mum haa ɓuri teeŋtude noon he nder golle goomuuji ene jeyanoo e toɓɓe ɓurɗe soklinde mo hono no mbiyɗen ni ko yowitii he jeytaare leyɗeele afrik kadi e toɓɓere kiiɓal ɓaleeɓe aprtheid he nder afrik worgo sabu wonnoode mo hooreejo goomu kalfinaaɗo haɓaade kiiɓal apartheid ko ɗiin dukooji gulɗi he dow tirbinaaji fngd njey sabaabu leyɗeele afrik keewɗe keɓti ndimaagu mum en he he nde fedde ngootaagu afrik sosaa ndee koolaaɗo kuuɓal ene yiylee hakkillaaji fof ndogi ko fayde he jallo teli o falaama koolaaɗo kuuɓal fedde ngootaagu afrik lawbi ɗiɗ kono he nde o ƴamti lefol ngol he batu jooɗinoongu rabaa marok o ɗaftaa taw saabi ɗum ko laamɗo leydi makko e hoore mum ahmadu seyku tuure luutndaade mo gila e fuɗɗoode eɗen nganndi seyku ko luutndinooɗo waɗeede mo koolaaɗo kuuɓal sabu tan añnoode yiyde neɗɗo jom martaba bayɗo hono no jallo teli ni ene wona hoodere nde mbeelu leydi gine ko he mum ndaaratee caggal leydi kono sabu ñeeñal jallo teli karallaagal mum he ko yowitii he diisnondire e woowde mum termondireede e sirlondireede yantude e ballal yimɓe heewɓe jooma en tiiɗndi en ko wayno ayle salaasi ɓeydii teeŋtinde mbaawka makko ka aldaa e guli addani seyku yolbinde junngo mum nde jallo teli ɗaftaa lefol mum ndee sikke alaa jooɗtiima ko juuti omo miijitoo e hol ko wonata janngo makko caggal nde o fiila ɗii leppi teddungal toowɗi alaa ko haɗi tawat ɓernde makko ene wooɗee dañde kadi posto toowngo ngo jaŋde makko e maartaba haandi he oon tuma o jokkondiriino e kurt waldheim gonnooɗo koolaaɗo kuuɓal fedde ngootaagu dowlaaji l onu kono he ngaan saanga waldheim alaano hay posto gooto mo waawi tottude kowhowo potɗono jallo teli ni luutndiiɓe ginenaaɓe wonɓe caggal leydi ɓee ne ƴamiino mo e yiɗde mbele omo heddo caggal leydi o ardoo luutndiiɓe laamu seyku chef de file de l opposition en exil kono ɗuum hawranaano mo caggal oon nguumu ngaama yantude kadi e kirjingol seyku tuure yoo artu guinee ɓe liggodoo o felliti hootde sikke alaa jallo ene anndi sayku yiɗaa ɗum kadi omo anndi seyku hannde way ko hono no mbaroodi taalnaandi ni ko gontuɗo laamɗo baroowo mo alaa hoolaare e hay gooto nde o ɓami pellital hootde ndee yimɓe heewɓe kajimoomo ene jeyaa e ɓeen jooma suudu makko kajjatu jallo mo o resondirnoo gila e ɓe njannga to farayse eɗen ciftora wonnde jallo teli heblaa ko he gannde jojjannde walla mbiyen ganndal sariyaaji duruwaa ko ɗuum waɗi nde o arti gine tan seku toɗɗii mo ko jaagorɗo kalfinaaɗo ñaawooje o wonii heen tuggude nde o art he haa he ngoon posto kadi o addi heen karallaagal timmungal e pellital gollaade ngal o anndiraa ngal o wayli kuule leydi code civil ɗee o itti ɗum en e ɗe ɓe ndonnoo e laamu koloñaal farayse o wiɗti ɗum en kanum en fof kuule ginenaaje o naati kadi he lannda mbajja ka parti démocratique guinéen wonnoka he jappeere ko aldaa e pooɗondiral hono kaadareeɓe lannda kaa fof ni saha kala omo yaha he nder dowriiji he ngam daronoyaade lannda ka kono kadi no kala kaadareeɓe leydi ndii kala ɗo yahi ko deenaaɗo o alaa wellitaare o waawaa yaltude leydi ngam ɗannaade huunde wontunde aada seyku tuure duuɓi seeɗa tan caggal nde o yaltini lagine he less njiimaandi farayse o rokki ɗum jeytaare timmunde ko waɗtude kala luutndiɗomo walla tan mo hoolkisi o sasana ɗum takkare o takka joom mum wonnde yiitaama ene fewjana jamfaade mo liɓa laamu makko nde ɗuum waɗi fof kadi ɓeen so njaggaama keewi ñaaweede warngo pelle walla mbarde heege e ɗomka he ngol laawol seyku tuure takki ko fulɓe kono goonga oo tan ko jallo teli o meerotonoo ñalnde morso julliet jallo teli hiirtodiima e ahmadu seyku tuure to galle laamorɗo to kono yeewtere maɓɓe kasi ko he ɗii konnguɗi ko he oon jamma ene jofi lewru morso bubakar jallo teli nanngaa he nder galle mum faarnaa camp boiro ñalnde morso julliet jagorɗe ɗiɗi goɗɗe alfa umar bari e aliwun daraame ne nanngaa wonndude e majistaraa gooto ene wiyee sileyman si sawaane e kumaandaa kooniŋkeeɓe lamine kuyaate ene wonndi e liyetnaa alhasan jallo kamɓe fof ɓe cokoyaa camp boiro bubakar jallo teli he nder dummbirdu camp boiro hayso seyku ko cosoowo takkere ne kala mo o nanngi ko ma o waawna ɗum qirlaade ko waɗaani mbele ma o dañ e mum hujja ngam ɗuum gasa laataade feere nde ɓe kuwtortoo ko waɗde oon tigi he ko ɓe noddirta diet noir ɗuum woni haɗde joom mum ñaamde e yarde haa ɓanndu mum losa ɓe nawa ɗum he ko ɓe mbiyata cabine technique ɓe maasa ɗum kuuraŋaaji he terɗe mum jaɓa qirlaade ko takkaa ko hakke balɗe sappo e jeenay ɓe etiima haalnude teli e ɓe ndonki kono nde juutnoo ɓe mbaawtiimo o jaɓi taraade ko mbinndi ko wonnde ko o badduɗo maalde e cia ko henry kissinger e hoore mum o haaldi kanko e yahdiiɓe makko e ɓe liɓa laamu seyku o laamo ɓe pirta rewolisoŋ o ɓe tafa guwernamaa keso newnanoowo occident hiilnaade ɗoon nafoore mum ñalnde juko aot o jaŋtii ɗum fawaa he rajo yimɓe fof keɗii wonnde jallo teli kay qirliima ko piɓnooɗo jamfa kono he nder guinée taw yimɓe fof ngowtii seyku e pewje mum he nder dummbirde he seedtaama wonnde o hollirii toon cuusal pellital kono kadi wonde diineyanke e sellude makko fiɓnde he allah hay ko o woni he nder dummbirde ko omo winndondiratnoo e seyku tuure ɓataakeeji ngam hollude yiyannde makko he mbayliigu dawrugol waɗatnoongu he nder leydi hee e ngaan saanga hayso tawii seyku kanum kala nde winnditii ko takkude mo o wonnde o jamfiima rewolisoŋ ginenaaɓe o yantii fedde añɓe yimɓe lagine ñalnde colte février jallo teli e yoga e wonndiiɓe mum mbaɗaa kadi he diet noir kono e ngol laawol ko heen ɓe keddii nde jallo teli maayi ñalnde mbooy wiyaama ɓe ngari ɓe taƴi e makko husere ngam huwtoroyaade ɗum he dabare maɓɓe caggal ɗuum ɓe ndenndini maayɓe ɓee fof ɓe ubbi ɗum en he ngaska ngoota taw ɓe njuulaaka ɓe kasnaaka ɓe ndokkaaka hay hakke gooto maayɗo juulɗo nde ɓe ngayni ɓe duppi kaake mum en hay ko seyku maayi ko koreeji maɓɓe ndonkii holleede ɗo ɓe ubba duuɗi caggal ɗuum he lewru mbooy seyku tuure maayi hono no andre lewin siftiniri en ɗum nii nde laamu kesu nguu ari qirrima ɓeen maaynooɓe e majjunooɓe he nder dummbirɗe seyku tuure ko tooñanooɓe pawaa fenaande ɓi inniri bubakar jallo teli kallu mawɗo boulevard kadi defte mbinndaama he maayde jallo teli goomu miijitigol club de réflexion ƴettii innde makko he fondation jallo teli sosaama he njeenaaje prix jallo teli ndokkiraama to unesco kono afrik e kuuɓal haa jooni renndaani rutti teddungal oon gadiinooɗo wonde kulaaɗo mum kuuɓal ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' égn ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' é ' ' ' ' ' ' '' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' a b mb ɓ c d nd ɗ e f g ng h i j nj k l m n ŋ ñ ny o p q r s t u w x y ƴ z ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' '' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' '' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' '' ' ' ' ' ' ' ' '' ' ' ' '' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' éé é é ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ny '' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' ' s g t e duubi yawtudi yimbe yihii ñabbeli rabbodi hewudi hino saaki e deer aduna on fow din ñabbeli ko e kulle iwii hino rabba cooli e kuule godde nde wonde nde bibbe ñaawu hino wawi kddi raabude yimbe  ko dun woni rabbodirugol hakkude neddo e neddo ko dun innetee rabbugol zoonotic sabbu ko e kulle iwii wodondirugol wietee distance physique hino twa e feere duytugol maa reenagol ñabbeli siifa korona distanciation physique  ko woddagol yimbe ben be fotaa fotude e jamaa' madun rentagol  natude e nder yimbe hewube si tawi hino waawi wonude   doctor jeff kwong ko o jooma gandal fii ko yehi e ñabbeli rabbodi  e universite toronto ko on wi'ii woo yimbe ben fotii woddodirude fii rentagol ñawu ngun kono wona fii wondema ontigi on suddoto hara yaltaani jooma gande en hebbi feere  no yimbe ben humpodirta hara be battodiraani fii famugol golle distanciation sociale en daaray golle ko jooma gandal en fewnii ko yehi e mun e den golle   konti wadaama fii  darnugol covid e hittande konti fudaama gila leydi chine ko nawnaare den fuddi don  e kaddi ndaarugol ko honno nawnaare  covid hewtiiri haa afrik du sud   dun waalii e andugol nafoore woddodirugol maa distanciation sociale  fii daarnugol raabugol covid jannde wadaama fii no boneeji woddodirugol reenirte nabbeli rabbodi wano covid no raabira  e sifaaji taati din sifaaji hino winnda ley joma gande fii ñabbeli din be wi'ii nawnaare den ko laabi tati  nde wayloto si a ndaari laawol makko a yihay maddeji hollaydi  ko yimbe njello newnaare den raabi e ko honno de raabirii be itam terelin yi may nañu ñi ngank nguur gi gir  ñu berr yenn nit yi matukay yi ñu jel ci wallu berr nit yi dafay tax ba nit yi ñu japp ni am nañu doomu jangoro ji wala ñu laale ak ku ko am ñu berr leen ci benn giir dafay tax ñu mena beddi nit yi am mbass mi ci nit yi ko amul terelin yi ñu jel yepp tax na ba mbass mi di covid lawam gaawul torop tek ci wañeku bu baax wante reewum afrique du sud ci adduna wengel kep ñoo jiitu ci wallum xeex mbass mi waa afrique du sud toppuñu njangat bi am ci wallu mbass li jem ci mungi yek wall mungi wacc dañu jeggi ñaarelu pacc mbass mi ndaxte amuñuwoon yokkute ci mbass mi wante itam jankontewuñu ak wallante bu gaaw ci diggante nit ak nit ci benn gox xayma bi ñu def ci lim u ñinga xamantani amoon nañu doomu jangoro bi joggena ci ñint fukk ak ñaar ci xayma dem ci  ñint ci xayma gannaaw bañu fonke ak jeffe terelin yooyu li dafa wane ni wallante ci diggante nit ak nit ci benn gox dafa wañeku bu baaxa baax loolu moo tax ba limu ñi am mbass mi wañeku bu baaxa bax waa dekk bi danu yabal ay fajj kat yu seen xam xam macc ci wergu yaram u nit yi nekk ci dekk dekkan yi pur defal leen ay test ci ker gu nekk ci gox goxan yi njitum rew ma cyril ramaphosa dafa wax ak waa askanam ci jumtukay bu melni televisiong ci bessu juroom ñint fan ci weer u avril atum ñaari juni at ak ñaari fukk pur wax ci matuwaay yi dekk ba jel munileen fajj kat yi seen xam xam macc ci wallu feebar yi di walle neenañu mbass mi mungi fii ba tay wallante bi men na nekk ba tay wante terelin yi nguur gi jel tax na ba wallante bi wañeku bu baaxa baax te loolu taxna ba ñu am jot bu baax pur jublu ci leneen moo tax nak dinanu jemma xol nuñuy yolomale terelin yi ñu tenkoon covid feebar la bo xamantani werr na adduna bi yepp gannaaw banu xame ni nit yi ko njekka am ci dekk bu tudd wuhan ci reewum chine ci jextal u atum ñaari juni at  ak fukk ak juroom ñint kangam u chinois yi senn xam xam macc ci wallu wergu yaram xay ma nañu ñaari fanna yo xamantani men na tax ñu xeex jangoro bi rawatina wergu yaram u nit yi di nekk ci bereb yi di nit yi di dajee saytu ak fagaru ci mbass mi itam amal ay gestu ci wallu xam xam ci wallu mbass mi kangamu chinois yi ci wallu wergu yaram def nañu liggeey bu yemm manna ba tax ñu xam xeetu coronavirus bi ba taxna bankas bi ngank wallu wergu yaram ci aduna bi fexe na ba ñu jakarlo ak mbass mi am ci atum ñaari juni at ak ñaari fukk jem ci wallu xeex ko wallu sorriwante bi diggante nit ak nit wane ni am na njariñ loolu ci li jem ci wallu xeex mbass mi com niko reewum afrik du sud defe kurel yi tenk wallu doxalinu mbass mi ak itam naka lañuy  fagaro neenañu am na solo torop ñuy degante ak sunuy am di jamm sunuy xarit sunuy njabot sunuy waa ker ndaxte men na nek ci telephon nuy wootante wala appel video ndaxte ñaak gissante ak nit ki nga begg yombul loolu te li ko waral du lenn ludul sorriwante bi kangam yi di yengu ci wallu wergu yaram neenañu ñuy genna bayante xel ci jamono yi nga xamantani nit yi dañuy jaxaso loolu ndax ragal gannaaw ba mbass mi nekkee fepp ci aduna ndaxte nit ku nekk am na numuy dunde sunu tolo ci jamono yu mel ni ba taxna ku nekk war na di bayi xel moromom pur ñu menna jefflante ak jafejafe feebar u yumu menna juur nawnaare korona hitande covid nde anduda hino wawi rabude si ontigi on battike jogiido biddo nawnaare den dupu e korona o rabora wobbe biddo nawnaare den hino waawi hebede si tawi tun ontigi battike wondudo e biddo nawnaare den madun si ontigi memii piiji jogiidi nawnaare den madun memugol gitte kine e hunduko fayda biddo nawnare den hino rabira e koyaltata e huduko kinal madun si tawi ontigi hino doyyude madun illude kala battido buri fandude fayda meteer hino wawii rabude godo nawnaare den kono kadi ontigi hino wawii hebude nawnaare den si tawi o memii piiyi marude biddo nawnaare den madun memugol gitte den kine den noppi din e si o sodaaki haa labi nawnaare den  ata yiede ko e sare wietede wuhan e leydi chine e fudaade hitannde gila den nawnaare den yehii e aduna o fow e lewru march hitannde fodde fi cellal aduna on holiri ko pandemik pandemik woni ko nawnaare rabode wonude e aduna on fow yesoyo fedde cellal e nder aduna on tedors adnahom gherbreyesus maaki nawnaare den wonata tun cadelle fii cellal kono memay caldi leydi ndin fow mo kala ka woni fottii tawede fii habudugol e nde nawnaare e lewru awril hittande yimbe joiibe korona e leydi afrik du sud nawnaare den warii yimbe sappo e jeetati tawii yimbe selliino feren dental fii cellal ka leydi mabbe wii jande hollii yimbe temedere e hebay nawnaare den e afrik du sud kono be fow be nawnidaata fii wantaol yili e nawnaare den sare den uduma gila mars kaddi presidan ramaphosa wi'ii e mars yimbe gollay be e cellal imminaama fii seytatagol yimbe ben ka galleji fii biddo nawnaare den nawnaare den ko buuri hewde kon ko durma wulu bandu tampere e duppu nde ardata e nde wonde musu jokke redu dogoru daade saylode durma e musu redu ko buri kon nawnaare den ko e nder lebbi didi  fenata ka bandu kono gobbe ko nder balde jowi naawnaare den si hewi ka bandu hino wawii bonude bandu dun si nawnaare tampini ontigi on haa haray koyo nabbe ka laptanie doctorube ben ndaray ka nder kinal si tawi ontigi hino wondi e nawnaare den ko dun inneteenasalopharyngeal swag nawnaare nden no wawii andeede kadi si a wadii eskaneer  ct si goddo no marii biddo nawnaare den e nder bandu makko be nabete ka loptanie e be potinay e sera kala mo nawnaani nden nawnaare mmadun sida ko gonga nini lekki mun alaa kono yimbe buy ronkay mayude fii nawnaare den si be topitaama no fotiri non ɓoornagol maskuuji yeeso e waktu mboroos koronawirus fawaama jaamirooje pelle keewɗe cellal renndo e laamuuji nde toɓɓere yeewtaama e dente cellal e laamuuji kono kawral alaa tuugnorgal e kuutoraagol gafakon yeeso huunde e dalillaaji ardiiɓe cellal shiin kujjonorii yamirde yimɓe selluɓe nde ɓoornoto «maskuuji »  ngarata ɗo les ɗo ganndo wirusyaŋke to dudal jaaɓi haaɗtirnde « uniwersite liids » stephen griffin wii ɓoornagol «maskuuji » ina ustaa  kulkuli daaɓgol gummoriiɗi e memde yeeso mum koko ɓuri waawde addude ndaɓor so tawi woodaani laaɓal moƴƴal juuɗe mask yeeso peewniraaɗo bagi cañiraaɗo e ko ɓuri heewde wiro koton curoowo hunoko e kine e ɗi luutondiri e maskuuji opirooɓe shirirursi e haralleeɓe masiŋaaji   ɗi ɗooftaaki sardiyeeji ɓurɗi moƴƴude wiɗto heewaani  ko waaɗaa e oo sifaa  mask ngam ɓetde kattande kaɗgol daaɓgol ñabbuuji walla caɗeele luuɓgol  e cuurkeeje weeyo e taariindi men mask oppirooɓe shirirursi ko kuutorgel beddeteengel  mbaɗowel keerol hakkunde hunuko e hinere ɓorniiɗo e fotɓe waawde raaɓde e taariindi makko ɓaɗtiindi mask oppirooɓe feewnira ngam wallude dartinde mbaade ɓutte cirjon takkawon e kuutorɗe doktoor mbaawɗe heddude « wirussaaji » e « bakteruuji » so tawi ɓornaama no fotiri nih maa haɗ  ñoŋkotooji yettaade hunuko e hinere ɓorniiɗo ɗum oo ɗii maskuuji ina kaɗa sarde tuutaaɗe ñitte e kala ko ummii e foofaango joom mum feewde e woɗɓe mask oppirooɓe shirirursi waawa dartinde mbaadon cewkon ngardowon e henndu ɗojjo islaango walla gollorɗe doktoor maskuuji oppirooɓe shirirursi timminaani kaɗgol  jettingol dartinde wirisaaji e geɗon cewkon ndaaɓowon sabu certugol patareeje ɗakkandiranooɗe ngal nder e ngal bowal bagi peewniraaɗo mask oppirooɓe shirirursi wonaa cañaaɗo kono ko e kedde geɗe mask n ko mask poofirɗo ceggoowo henndu dartintu kala ko sewaani no henndu omo nootii e ñaawoore gollorgal toowngal ngenndi amerik  « dus national institute » deenndangal kisal e cellal liggotooɓe mask n ina dartina ko ɓuri famɗude geɗon coomikon e henndu tawa jeyaaka e mum ko ɗum bata ceggirɗo no masiŋ « respirater » dartinoowo  kala genɗon cukkowon foofaango no mask oppirooɓe shirirursi mask n feewnira ko bagi « polypropylene » wonaa cañaaɗo oo mask yeeso foti ko e «masiŋ respirater » e nder leyɗeele ndennduɗi orop ffp pelle cellal jamirii  yimɓe yo cukku hunuko e hinere e huutoraade foloŋtoru hofaandu walla sarbet so ina ɗojja walla ina isla e weddaade sarbet ɗoon e ɗoon ko ɓuri yaawde maskuuji oppirooɓe shirirursi ɓuri teeŋtinaade wonɓe e nokkuuji mbaɗɗi raaɓaaɓe walla cikkaaɗi sabu ɓoornagol mask ina usta daaɓgol e kaalgol walla ɗojjugol walla ina islaango waasiyaaji fhc oms feewde cellal renndo sabu covid ko yamirde kuutaraagol maskuuji e dooftaade  ɗee ɗo jamirooje ñabbu carotooɗo e hendu sabobinta ɗum ko bikkon tokoson gonooɗi e hendu te ne mbaawi yahde to woɗɗi ne mbaawi kadi wuurde ko ɓyi   sifaa ñabbu nguuɗoo noon ene heɓa yimɓe ɓee e jawdi ndii ñabbu ngu ene waawi wonde wiris bakteri e ko nandi heen kañum noon ene waawi raaɓondireede e foofde haalde ɗojjude islude pundi fuufde ndiyam yuppude ndiyam e taarorde e kala ko waawi sarde bikkon tokoson sahaa bikkon tokoso carotooɗi ene mbaawi ɓuutnude kine daande e jofe ene mbaawi kadi addude cadeele ɗojjo daande muusore e goɗɗe maale mbaawdi jaggude ɓalndu nduu fof ñabbuuji keewɗi ene caroo e hendu haa ndaaɓondiree hono korona measles morbillivirus amumal tiberkiloos influenza virus enterovirus norovirus won heen keewaani saraade e hendu kene ene waawi wonde hono adenovirus e kala ko nanngata poofaali sifaa ñabbu nguuɗoo sene safree ene heewi ko gooto fof e jofe ɗiɗe ɗee cafretee safaaro hoore mum safaaro ceerndaaɗo ñabbuuji ɓiyeteedi airborne ko ñabbuji daabondirteeɗi e carugol e hendu ñabbuuji ɗii ene mbaawi ummaade e ndiyam ngummii ɗam e ɓalndu neɗɗo ñawɗo walla jawdi ñaw ndi walla salte hono mbalti mikorobuuji gaddooɗi ñabbu nguu ene mbiyee kadi pathogens pathogen woni bikkon tokkoson ɓaawde andude ñaw aɗe mbaawi sariraade e ko wiyetee aerosols ko fuufetee e hendu pundi walla ndiyam walla kala ko ilata ngannduɗaa ene waawi heddaade e hendu ndu ko ɓooyi haa waawi yahde to woɗɗi yeru so neɗɗo islii islaagno makko ene waawi yahde haa ko foti no njuuteendi oto biis ñabbuuji carotooɗi e hendu ene mbaawi heɓde kadi jawdi ndi yéru ñabbu newcastle ko ñaw winderewal nangoowo jawdi galle hono geertooɗe e clli te ko e hendu ñabbu nguu rewata so neɗɗo celludo foofii bikkon tokoson gonɗe e hendu ndu walla so ɗe naatii e gite hunuko walla hinere jmum tan o ñawat wanaa alaa e sago maa neɗɗo celluɗo ɓaɗoo neɗɗo mo sellaani walla o wonda e makko e nder suudu wturu nde o raaɓaamo ñabbu nguu nguléeki e ɓuuɓl gonooɗi boowal e gonooɗi e nder neɗɗo fof ene mbaawi yantude e daaɓondiral ñabbuuji carotooɗi e hendu hol heen geɗe goɗɗe baawɗe sarde bikkon tokoson hono heendu toɓo jikkuuji yimɓe ɓe e waasde laaɓal hol heen geɗe baawɗi dandude e ñabbuuji carotooɗi e hendu hono fesaade ɓoornaade mask e wɗɗude yimɓe cikkaaɓe aɓe ngndi e ñabbu wanaa alaa e sago saa baɗiima neɗɗo walla jawdi gnduɗo e ñaw carotooɗo e hendu tan a raaɓeete sabu daaɓgl gl fawii ko e doole terɗe neɗɗo fof e potal bikkon tokoson ɗi o naatni e poofaali makko antibiyotik ene waawi huutoreede e cafrugl fuɗɗorde ñabbuuji carotooɗi e hendu hono mboros jofe pneumonic plague anduɓe ko faati e cellal mbaajiima yimɓe yoo tiiɗno e laaɓal e gɗɗndiral mbele daaɓondiral ñabbuuji carotooɗi e hendu ustoo reentaade bikkon tokoson gaddooɗi ñabbuuji carotooɗi e hendu ene waawi wonde kono noon so bikkon tokoson kon naati e neɗɗo haa parii alaa e sago o rafee geɗe baawɗe danduɗe e rafeede mboros e pulaar ko helmere eggaande e haala geregnaabe mboros noon ko ñaw bonndo jaawdo haytaade e leydi walla diiwaan panndemi ene seerti e epidemi ene seerti kadi e anndemi epidemi ko rafi raaboowo himbe heewbe e diiwan kono ko dumunna dabbo anndeminoon raabgol mum ene hakindi teene huuptitinta aduna fof e saha gooto yeru mum ko mabbo mboros ko rafi jaawdo raabde jaado soorade e leydeele e huuptidinde aduna wonaa rafi fof woni mboros gaa gaa yaawde saraadende mboros ko ñawu libbowu lelnoowu neddo burkas kanseeer ene wara heewbe kono noon wona mboros sibu ene leeli koyngal raabata teene yaawaani libde burkas jawngol ndaaboor epidemic e mboros ene jogi no anndirte eno betirte betirgal ndii rafiiji tuugnoto ko e gede didi no foti yimbe daaba e ñialawma e nder yontere wala lewru immam dum e nder hitaade so tawii rafi o ene haylo ene ruba o diidante diidol laabtiniingol kolliroogol taabaande e bosande makko ko adiifof ciifol mako ngol ene not hollira no rafi fuddorto leydeele laamuuji ene mbaawi darnude peejengam fadaade ummogol mboros e hitaande fedde adunayankoore daraniide cellal oms darni naawooje kese e ko fahte cellal koburi heewde e kaptorde e safaruuji habaade kovid ngitta ko e naawooje ndeen deeftere ngam safrude mabboji jeftudi mbaadi mboros yeewtere yaajnannde wadaama e ko fahti e ko wyete feere t betde safrude e rewindaade rafi e hitaande ko abbe miliyon ndeddo kebii sida e nder aduna oo fof e hitaande sida wari ko abbee neddo e nder limoore afrik worgo sahara buri heen bonireede e ko abi e p c hebbe sida njeyaa e con diiwan koronawirisuuji cov njeyaa ko e fodde mawnde wirisaaji caaboto ci raaji tuggude mabbo haa yetti ñabbuji bonci nanngojoji foofaande to leydeele funnaange hakkundejejo mers cov ene jeeya d dien ñiabbo e foofaandu cengogol cattungol sars cov ko waylo waylooru onn caabiido koronawiris ganndiraado covid yogaaji e mborosaaji koronaaji ngonata e nokku gooto ko cuum wadi dum koronaaji ndaabondirta ko hakkunde yimbe e jawdi kulnon wittooji teentudi kolliri wonde mboros sars cov o ummi ko e civettes faya e yimbe civette namndi ko e kero daga wala cewngel jaawee ko noon kadi mers cov ummorte e geloodi fahya e yimbe koronawirisaaji ene heewi jeese mborosaaji koronawirisaaji heewdi nena njirlo hakkunde kulle diin ndaabani yimbe tawo koronawiri hikka o hono korona wiris ganndiraado covid ummori aduna o ko e wuro sine wiyeteengo wuhan e diiwaan biyeteedo hubei oon mboros koronawiris covid fuddi ko e mayiirde lewru desammburu oon mboros senoto ko e foofaandu ñiawma poofirde e tuuknaade e duttorde iniwersite john hopkins njeeya e burbe loraade e co mboros ñande mars o m s anndini wonde no covid yahratani wonti mboros ñande awiril covid raabi miliyon neddo e nder aduna o e oon saha maaybebe ngoni neddo sellube be ngoni jontinooje hayloto ko e leydeede nguleeki lombidi hakkande njori toropik jontinoojo ene tabiti e nder huunde e amerik asi e afrik hitaande fof jontinojo ene ñawna ko tolni haa miliyon neddo yoge e ledde walla safaruuyi natti waa wande jotinooje tuggi teemedannde ko ledde safaaruji jowitiide e artemisia a tan mbaawanie jotinooje e jamanuuji bennudi jotinoojje ene tawetenoo orop wala bange rewo amerik kononoon hannde jotinooje njatii diin diiwanuuji jotinooje ene jeya eko libi laamu roman ko duum wadi rafi o ene wiya rafi roman palasmodioom falsiparom ko noo siyaas wiyata bondi jotinooje naati amerik bannge rewo ko e saha  dahateegol baleebe nawanoobe toon mabbo español haa raabi miliyon neddo e nder aduna nguum ñawu yettima haa e duundeedli joñidi to maayo pasifik e arkatik toon ngoo mabbo wari haa miliyon neddo ko heewi e mboros mabboji mbarata ko buri heewde ko sukaabe walla nayyebe oon rafi bonanaani sagataabe kono mabbo español buri bonande ko sukaabe e sagataabe mabbo español buri warde e geer gadano aduna e nder jonte ngoon mabbo wari ko buri ko warno sida e nder duubi no eggu eggooru soldateebe oon geer yante guddogue yimbe beydu donannde oon rafi no yimbe dannorto hannde e aduna aduna o ene jeya ko beydata ndaabor rafiiji mboros windande mawnde ndee bakteriiji cuusɗi lékki hol heen bakteriiji ɗe nganduɗaa ko ɓikkon tokoson méttuɗe warde a ɗi mbaawi artirde ñabbuuji ɗi nganduɗa yimɓe daɗiino heen yeru won heen leɗɗe cafrannooɗe tuberculose te jooni nafataa hay huunde haa ɗum hulɓinii liggotoobe e bangal cafrugol hitaande fof ko foti e teemeɗe jy ujunere yimɓe ene mbaawi heɓde oo ɗoon tuberculose mdr tb tubercolose biyeteeɗo mdr tb ko chine e inde ɓuri heewde fedde tppittooɗo ko faati e cellal e aduna oo fof who wii hedde milyoŋaaji cappande joy yimɓe e aduna fof ene ngonɗi e ñabbu mdr tb e maɓe ngonɗi ko e  bakteriiji cuusɗi leɗɗe won heen ne cuusi sifaaji leɗɗe tati walla ko ɓuri ɗum e hitaande yimɓe teemedere e noogaas e nay keɓiino rafi oo e leydi amerik etats unis goɗɗo sifaa tuberculose ene wiye xdr tb yiyaama afrik e hitaande te caggal ɗum yiyaama kadi e léydiiji goɗɗi hono léydi amerik fedde tppittooɗo ko faati e cellal e aduna oo fof who hiisiima ko foti e capanɗe nay ujunere yimɓe ene keɓa rafi xdr tb hitaande fof e duubi noogaas jawtuɗe ɗee bakteriiji baaɗi no staphylococcus aureus serratia marcescens e enterococcus njéhii haa leɗɗe barooje bakteriiji hono vancomycin aminoglycosides e cephalosporins nattii warde ɗi bakteriiji ɗe nganduɗaa ɗee ene métti warde ene njéyaa e sabaabuuji rafiiji ɗi neɗɗo waawi ittude opitaal nosocomial kadi e kitaale jawtuɗe ɗee ko ɓooyaani won heen rafiiji gummotooɗi e dental yimɓe hono sifaa staphylococcus aureus mo nganduɗa ene suusi methicillin mrsa te jooni ene heewi heɓde yimɓe celluɓe ɓe ñabbu jaggoowo terɗe keewɗe viral hemorrhagic fevers ko paawngal jaawngal raaɓirde kadi jaawngal warde yeru ko wayi no rafi ebola paawngal lassa paawngal rift valley rafi marburg e paawngal bolivia ñabbu jaggoowo terɗe keewɗe so yimɓe ndeenaaki tan ene waawi yaade haa saroo e aduna kono noon ñabbu baaɗo noon heewaani saraade e aduna fof sabu waawi raaɓondireede tan ko so tawii a ɓaɗiima neɗɗo ngonduɗo e ñabbu ngu no feewi te neɗɗo ngonduɗo e ñabbu ngu ene heewi yaawde maayde wala rafeede rafi muusɗo no feewi ɓayri sahaa nde neɗɗo o rafetee ndee e sahaa moo hollirta maale ene ɓaɗondiri no feewi cafrooɓe ɓee ene mbaawi yaawnaade ɓe ceernda neɗɗo ngonduɗo e rafi o quarantaine mbele o waasa raaɓde woɗɓe saraade rafi zika rafi zika e paawngal zika rafi zika ene fuɗɗinoo saraade e hitaande ene yaha ene ɓura ɓeyɗaade haa e hoore hitaande ko ɓuri yimɓe milyoŋ e feccere keɓiino rafi o e ko ɓuri léydiiji sappo e goo e amerik fof continent americain   fedde tppittooɗo ko faati e cellal e aduna oo fof who réentinii yimɓe rafi zika sabu ene waawi yaade haa saroo e aduna fof so tawii yimɓe ngummaaki heen gila e jooni ɓeydagol saraade nguu ɗo ñabbu ngarngu e aduna o jibinii caɗeele keewɗe e gure men e leydi men uddugol ƴeñtitirɗi ngalu hebbinde yimɓe ɓurɓe ñawde e tampude  e mayde jibinii ñabbuuji keewɗi e maayɗeele keewɗe e yimɓe ɓe tiiɗnaare mawnde waɗaama ngam falaade laygol reɓgol   korawirus e dartintigol pingol rafiiji kesi tawa saabi ɗum ko kovid   safrooɓe ɓe nana ƴeewa peeje mbele ɓe mbaawa safrude yimɓe ɓe ñabbu ngu yani e dow mum en ɓe e ko ɓuri yaawde haɗaani halfinaaɓe cellal ngam haɓtaade e riddude nguu ɗo ñabbu nani jokki huutoraade kaɓirde keewde karallaagal deentagol e deentingol ɓesngu men ko adii nde ɓe jiitaata lekki cafroowi e lekki pesorki palorki  tigi rigi ñabbu koronawirus ɗum ngol deentagol ina heɓo so tawi enen yimɓe fof en jaɓi haɗde laygol ñabbu ngu o safaara alaa njaru fere walla coggu mum in famɗi ko waylude jikkuuji men mbele mbaawen daɗde e dandude bandiraaɓe men e nguu ɗo ñabbu mbaroowu kadi gardito ɗen waywaylo wirus oo ko reentaade e reentinde ɓe yo en koɗ e haalande ɓe yo ɓe cooɗo lawƴude juuɗe maɓɓe haa laaɓa laaɓal ene waawi dandude en e nguu ɗo ñabbu e ɗoo winndannde maa en ƴeew e ko ɓuri teetude hol no cooɗaagol juuɗe e peeje goɗɗe laaɓal so kuutoraama no haanirta nih ina mbaawi riiwde kala ko addata mboros maa min biɗtu  holno won e gure mbaɗi haa kaɓi e rafi oo hol caɗeele ɓe ndañi hol peeje haa ɓe mbaawi haɓde e rafi oo       e ƴeewndagol doktoreeɓe heewɓe hollirii feere ɓurnde sellude e ɓurnde ittude e heɓindaade laygol rafiiji daaɓooji no kovid ko cooɗaraagol kala waktu saabunnde e ndiyam laaɓɗam nguurɗam hol ko firti lawƴude juuɗe mum e kala waktu   hol nde neɗɗo foti lawƴude juuɗe mum yo ɓe cooɗo juuɗe maɓe e saabunde ene waawi dandude ɓe e rafi o ene waawi dandude ɓe kadi e raaɓeede nguu ɗo ñabbu yimɓe ne mbaawi lawƴude juuɗee mum en kala  waktu humpitiiɓe gandal ko faati e cellal e ñabbuuji mbii ko ada foti lawƴude juuɗe ma kala nde mbaɗdaa ɗeeɗoo gede ko ɓuri moƴƴude ko a lawƴirde juuɗe ma saabunde ordineer e ndiyam baaɓɗam ɗum foti wonde aada yimɓe fof ko ɗum kadi ɓuri kono kadi lawƴugol juuɗe feewataa so wonaa mbaɗaa no ɓuri yiiɗireede gure keewɗe ngalaa ndiyam laaɓɗam celluɗam te ndiyam laaɓɗam celluɗum ene danda e bakteriiji ɗi yiitere waawaa yiyde e ndee ɗoo toɓɓere ndaaren hol ɗeen peeƴe mbaawɗen waɗde so tawii en mbaawaa dañde ndiyam laaɓɗam celluɗam so tawii ndiyam laaɓɗam celluɗam waawaaka dañeede aɗa waawi ƴettude ndiyam byli ɗam walla ndiyam bééli ɗam won yimɓe laaɓinooɓe ndiyam ɗam moƴƴaani ɓe cigga ɓe ciiwooto ɗam ɓe ngitta ɓikkon gonkon heen kon fof haa ndiyam ɗam wona ndiyam moƴƴuɗam celluɗam baawɗam  huutoreede centre for alternative water and sanitation technologies cawst org package biosand filter instruction manual en to download the construction manual caggal nde ndiyam ɗaam feewnita haa wonii ndiyam laaɓtuɗam so a frtii juuɗe maa e masiŋaaji ƴeewooji ndiyam mƴƴuɗam e laaɓtuɗam maa taw ndiyam ɗam feewnaama haa feewi a ɗam senii yimɓe ene mbawa huutoraade ɗam kaɓirɗe beeɓɗe juɓɓuɗe tawa ene mbeeɓi heɓde ene mbaawi feewnude masiŋaaji ɗiiɗoon peter morgan windii heen deftere so a yiɗii heɓde e deftere nde yah e lawƴude juuɗe mum e ndiyam laaɓɗam e saabunde walla ndiyam laaɓɗam e ndoondi wonii ko dandata en e nguu ɗo ñabbu mbiyeteengu covid ñabbu ngu ko ko sarii e aduna fof so en njiɗii daɗde alaa e sago mbaylen jikkuuji men won heen geɗe ɗe mbaawɗen waɗde mbele ndaɗen e ngudoo ñabbu hono goɗɗndiral e ɓoornaade mask cuuroowo hunuko e hinere e bannge cellal wadde wisit ko fii anndude aw holmo nangi neddo o ko buri heewde wisit e galle doktoor labbintaa fof ko buri ko testuuji opitaalji di laabaani ko be teskini e banndu nawndotoodo o taŋ be nganndi wonde test gooto walla ko buri dum wadete e nder wisit heen saha e golle mabbe be mbadat testuuji e fureeji di maaybe be ngam faamde testuuji di weebaani sabu sintomji di wonaa rafi gooto taŋ hollirta wanno no nguuru ngu wojjirta nii ina waawi hollirde nawnaaje keewde ceertudi dum noon hollataa safroobe be holko woni cadeele de e misaal nawnaare bandu no wawwi tamppinde ko hewii e yimbe   ko buri ko no wisit yaarata nii e no seertiri nii no heewi peeje walla haralaagal ko be mbaawi wadde testuuji di so tawtii analisuuji e ko waynoon tigi tigi test no waawi wallude e peeje keewdi e kadi be hollii nafoore mun e aduna on fop test kovid no waawaa wadeede so siaal nawnaare nde feeii ndeen noon ko seese seese laabirta ko ko wiyetee rrt pcr hollirta iŋfeksiyon e tuutaadi di walla ko ct teskinii ko nde pcr feppondrira e ct e nder wuhan be njamirii ko ct buri moyyude pcr hay so tawii o aw nanndaani e haala marube gandal fii cellal tigi no yaarata noon e  aw keddi di wanno pnomoni e lewru mars dental wiyeteedo the american college of radiology yamirii woto ct adoo huutoreede e test korona who hollirii sifaaji keewdi no test korona wadirtee ko janwie dum adii yaltude test o booyat e kadi waylat ko wiyetee transcription polymerase chain reaction rrt pcr test o ko e foofaango walla jiijam tan fotaa wadeede resiltaa o no waawaa anndeede e nder waktuuji seeda e alowma o ko buri heewde test o no waawaa rewneede e ko wiyetee nasopharyngeal hay so tawii ino waawaa rewneede e daande laboratuwaruuji e isinji keewdi no fewnude testuuji  sirurgical mbaawdi hollirde kala ko boni e banndu awiril ay gooto e mum holliraani ko wadi fof no huutoro dum e amerik cellex fewnii test sirurgical kono ko laboratuwaruuji njogii di seertifika taŋ huutortoo dum so tawii heoraama no men njaakori ko noon radiografhs e haralaagal tomographs ct mbayta e awbe bee e waasde hebde ko laabi ko faati e dum fii kala be wadii jande buy e mun kabaruuji laabdi no keddii dendal gooto wiyeteedo italian radiological society no moobindirde kibaaruuji pur anndude awbe bee fof e cikkaabe no awii bee fof e miijo maa so pcr mo nganndandaa ko feinde korona taŋ woni sabaabu mum alaano tawa aw goddi wanno adenovirus suudi aw ngu jayude mawnde wadaande e chine nandondirii ko yiya e becce ko e pcr o e hollirii kadi nder dum e masiŋ laabnataa dum sabu aw o rafi o buri yaawde e lorde e sahaaji buy jande de holii no woodi nawnudo maa battido nawnudo ne moyyaano huutoraade dum ngam anndugol aw o tigi e kala to woni masin jojdo e baawdo nattude fotde ko saabi aw feewnaama ina wondee rajo e ct pikiri ko lekki fewnaaki fii nawndugol nawu ko burii kon pikiri hino marii ko nandii e ko innrteemicro organisme pathogene ko buri kon ko biddo nawna on warata ontigi on duytay doole ontigi e toksinji makko madun  protein ontigi on lekki kin walay cellel bandu ngun andita biddo nawnaare den moyya e bandu hino wawi warude ontigi on maa kala micro organisme wonudo ka nder bandu pinguggol goddo ko waksinasiton wiyetee pingegol ko feere burde moyyude fii reenagol nabbeli pingagol buri moyyude fii nawndugol nawnaare puyye kanu e duytugolnabbeli wan niaba e tetanosi pikir holudo nafoore ko pikir infuenza   e hpv et pikir fii gertode nden kongudi waksine e waksinasiyon ko e pingegol iwii fii ko wietee niiapitee ko yieteedo edward jenner fecci inde nden pingegol burii holnaade e moyyude fii niawdugol naabejibondi din kono hidi waddi ella seeda nafore pingegol hino fawi e piyyi hewudi si pingaado nawnnii nawnaare nde o pinga fii mun hino wawii wonude nawnaare nden tampintamo haa no tampinirta nawnube be pingaka ben dii piiji no jogii nafoore ko yehii e fewjaare moyyere pingegol pingegol walii nawdugol fetti niawu burdo raabude e warude nawnaaje godde siifa rubeole poliyo napite muusu noppi puyye tifoyid hawaani joni sabu yimbe buy pinganoma si tawi yimbe buy pingama  nawnaare den hebata doole fiii rabugol yimbe ben ko dun innete uminitee collective pingegongol kadi walay fii reenagol nawnaare nden e missal  duytugol nabbeli pneumonia e stretocoque programm pingegol duyti niabeli  waydi waa penicillin e antibiotik pingegol fii nawnaare niapitee hino danda yimbe million maayude hitande bee pikir pingetedo gila sukagu himo holni ko buri kon hay si tawi no woddi ko fewaani hino fandi hino adda  muusu jokule e musu daddi e  wobbe a taway bandu mabbe dun jabata pikir on bonandeji hewani hen waccin no marii piiji fewnaadi e labbinaadi iwudi e mayyi pikirji goddi no joggi piwoy tosokoy wietekoy micro organisms nguledi din waray koy e missali  waccin pollio hepatii kanun e influenza pingegol no wodii kadi sifaa marudo micro organism ji wuurudi duytaadi ko dun burataa adude niawu boyudo kono nde wonde ndi moyyata e bandu gobbe waccin anatoxine ko toxic mo wuraani o fewniira ko dun burata adudde nawnaare micro organism on wonudi ley din hutorto feccere micro organism fii niawdugol nawnaaje godde no yaawi niawdeede si a beydii ko woni ender mun kon imminay ko innetee imminitee madun anditugol waccinji  buy ko biddo nawnaare fewnira iwii e micro organisms waccin synthetics ko syntetic fewnira vaccines may be monovalent or multivalent a monovalent vaccine is designed to immunize against a single antigen or single microorganism mulivalant ko ñakku ñawndoowo ñabbe buy hinno fawaa fii habugol sifaaji ñabbe immundi e nere gooto si wonaa dun e yummiraabe sertube waccinji gooddi ko fii niawdugol nawnaare wootere tun antigen gooto madun micro organism gooto kono waccinji goddi ko fii ko fii micro organism hewudo nawnaaje godde no waawii wonude ka bandu haa booya hara nawninaani nabbeji goddi si nangi neddo nde wootere bandu dun wowitay ontigi on nawnoytaa si den nawnaare artoyi pingegol nomari lekki gooti maa diddi daninidaydi nawnaare den waccin hino mari ko wawi dandude ontigi on nawnaare fii karalaagal moyyungal hinno yamiraa e sukaabe ben pingeede neseede si bandu mabbe hebii doole jabaade pinguuji ko woni kala hibbe pingee kaddi ledde godde fii burugol sembinde bandu mabbe ndune hebugol e ñabbeeli dun jibing porogaramu neesugol maw do sattudo waccinji hewudi joonirte kono ko e dubbi ontigi on daarete madun ontigi on jeta waccin on e ngurdan makko fow e missal waccin fii puyye tetanosi ngulu bandu e punomie ko buuri kon mawbe ben pingete fii punomoni e puyye gila waccin fii puyye fudda fetti hino wawa renede si be pingi ontigi on biddo nawnaare fetti den dun fuddanooma e leydi chine ko buri duubi wuluure e hiitande   jangii wo gollowo niande woo nawnataa fetti sabbu ontigi on nawniino addo e hittande jenner fewni lekki o pinngii paykun kun duubi e nder yonte jeego o pinngi sukka on nawnaare fetti ka banndu fii daarugol o tawii paykun kun nawnaani jenner beydi ndartugol makko ngol e hittade o hollii waccin makko on hino moyyi e paykun e mawdo ko louis pasteur yaltini waccin ndimo on e hittade jamaano men hollii woo waccinji buy moyyinama fii nawnaaje siifa doggu reedu fetti napati niaba e hittande e niawdugol fetti e hedde e maurice hilleman ko burdo andeede e fewnoobe waccin e jamanuu amen lambe be e ong jii din no wallude fii golle waccin be walli buy fii cellal jamaa on waccinji buy fewnaama e nder ndi duubi sappo feyyudi kulle den kaddi no pingeede fii wataa raabe fewnugol kaytaaji ko yahii e bantaare ñakkugol no wawii lelnude boynude ñabbeeli kessi sabu nde wonde di yejitete moftugol mijooji kessi ko yehii e bantaare golle ñakkugol ngol e moftugol ko fotaani andeede kon e haala dental fii cellal duna ko burii sattude e yaltingol ñakkuuji ka leyde de alaa doole ko angal kaalisi cuudi cellal kañun e ko fado kon e bangal gandal fii golloobe ben fii naatugol e marse on golle wonade wadeede fii okkirugol waccin  takki haa yimbe ben hino tanyyini buray walude waccin no wadirtee ni fudike waylade sabbu hino woddin waccinji yaretedi e nde wonnde ko kanko buuri waddude nafoore niawdugol haara pingetaake fuddaama waddeede e kulle den tampon no wadeede fii ko yaata e e sogoniajii kala waccin hino mari sifaaji buy haari ko paykoy koy tun pingetee kono fereeji hino hebaade fii tawtudinugol suukabe ben e mawbe ben e hakunde aduna o fof jiibiima sabu musiba korona dum noon waylii no feewi cellal taarinde nde e kilimaa o jamaanu ku woyaasji di hadaa ko ustii curki kii polisiyon e rejion ji keewdi ko siin fermi ko hadda yimbe be yaltude e saare he e desisiyonji keewdi jettaadi ngustii noogas e jow e nder teemedere fof e curki masinnji e issinji maa do ladde sumatt kon maa gaass karbonic goomu gooto wiyeteedo one earth systems wii dum wallii yimbe wuurde ko buri lebbi no dum yaawiri nii bonnanii liggotoobe e taariinde aduna o tawti heen ko alowma konference ko faati e waylowaylo kilima o mo goomu leydeele aduna fof wadatno dillaama no fof darori nii wadi ngaalu ngu ustiima  e bannge enersi teknoloji hittande wallii labbinde taarinde nde e henndu gaas bondo fuddido e aduna o gila nde isinji dii fuddii beydude nguleendi aduna o ko dum yoosini galaas geeci di haa ndiayam ndam burti toowde iggey yimbe bee bonnii taariinde nde no feewi dum noon meemii cende kewde ko adii fof e musiba korona ko tanjinaade doktoreebe bee kada yimbe bee moobondirde e kadi gooto fof wona nder galle suudu mum jonte didi waasa wondude e hay gooto goddi di wittoobe bee mbii hade musiiba korona o ustude ngaalu wallii ustude nguleeki leydi ndi henndu ndu e ko ndiyam dam olata ko dum wallii kadi taariinde nde wiltude no korona darniri woyaasji di  e isinji di wallii rejonji keewi ustude henndu bonngu ngu ustude henndu bonngu ngu no waawi wallude e waylowaylo kilima o e kadi e bonande korona kono laabaani tawo holmo sifa henndu bonngu so tawii ko fof so tawii ko kanji ndendi bonde e waylowaylo kilima o e korona kadi santar wittooji e nguleeki ki e laabal henndu ndu wii peeje ko mbadaa ko pur habde korona wano gooto fof waasa yaltude galle mum e waasa woyaasude ustii noogaas e jow e teemedere fof e curki ngummotoodo leydi siin o lewru adiindu  sokeede ndu siin ustii ko yahta e miliyonji cappande nay e curki so a feppondirii dum e rowane sabu gasuwal e curki ustiima goomu sientifik gooto wii dum wallii yimbe wuurde ndeen noon sarah ladislaw mo santar fii jande feere e nawnaare santar peeje e jannde aduna o wii en potaa yihde benefiis e ko poson o ustii ko sabu siin maa ruttoo e ko wadatno ko ngam o waawa dade ko daatno ko caggal dum wadi jeere masinji di burtat bonde tan e taariinde nde hakkunde sanwie e mars agens gooto wondo erop wiyeteedo european space agency teskiima e ko jeere aduna tellii ko e gaas curki ngummotoodo e otooje de potooje kuuran de e isinji di e rejion valley e worgo itaali nasa e esa njeewii holno gaas o curki ki ustori no feewi nde musiba korona fuddi e sinuwaabe be ngaalu e curki ustiima no feewi e gure mawde wano wuhan e siin noogas e joy sabu korona nasa ko kaberde mbiyeteede omi be betirta curki ki wano no e leydi ndi e ko wayi noon ko dum wallata be dande hibaar ngummiido e aduna cokaado o liddi alaa e coggu ngu kadi ustiima laanaaje mawde de aamii awde rainer froese wii liddi neheteedi di burtat mojjude e ndiyam erop liddi waydi wanno herring no waawi beydaade laabi didi fii hittande findeeji cellal ngurdan e nder ndiyan ko haala mo labbinaaka hayi so tawii curki ki ustiima e aduna o agens aduna o ko faati e kuuran nguleeki wii no ngaalu ngu darori ni no waawi wallude e finansma kuuran mo lorataa ko yimbe be njokkitii jodaade e galleeji mumen mbaylii sartuuji liggey de no mask heewiri uutoreede nii feraa wadde so dum tawtii palastik ko woni e aduna o moyyata e taarinnde nde santar gooto wondo erop dilloowo e jamaanuuji di mbiyeteedo ecmwf wii ko awiyonji ngustii ko e kammu ngu sabu korona no waawi ustude ko tajinano ko e jamaanu ngu sabu awiyonji marsandiisuji di ko hibaruuji awiyonji tosokoy koy amdar be kuutorto pur bokkude e fenugol kilimaa o ecmwf wii amdar ustat ko yahta e cappende jeegom e joy e nder teemedere fof walla ko buri dum sabu awiyonji marsandisuuji di ngustiima goomu laamu aduna o fof no jogino batu ko faati e waylowaylo kilimaa o kono dum egginaama sabu nokkuuji di fof wonti opital o batu noon no wadno nafoore sabu wallatno anndude ko leydeele de poti kotisude pur be mbaawa wadde ko be njewtuno ko e pari musiba o kadi hadi leydeele de waawde kotisude sabu kambe fof ko musiba o be kucciti surnal gooto wii no aduna o yidiri fudditaade liggey nii no waawi burtinde gaas o curki ki direkteer agens international liggotodo e enerji wii ko coggu gasuwal o ustii ko e fewndo korona no waawi wallude ustude curki kii fuddagol hendu bongou maa gaas fii isinji e massinji jockey di covid no sikaano wa wallaydo beydugol gaas kono duytataa patogen ko pihun tokosun kun andandaa waawataake yiheede e gitte hino wawi jonnude naw hino wawii taweede kadi e kunloy innetekoy parasit sabu ko maa di heba kadi wuura burdo andeede on ko biddo nawna maa bateri nabbeeji  ko patogen adata wana corona no wi'ee nawnaaje rabay de nabbe aduna ko kala hunde jonnay nde nawnaare ko fandi woo kono ko dun hollata nabbe jarude yahude clinic dun hino wawii jokude yimbe ben ko dun takki gollobe fii cellal famata fii naawnare be yi'ay nabbe den kono haara nawnaare alaa nabbe wondude e finde ko sifaaji diddi wawudo yahanede ka clinic e nabbe de alaa finde hidde inne nabbe fankude nabbe godde kadi no wawii wonude e nder bandu kono hara meminaaki missal doyru ko biddo nawna m meminaaki ka bandun jonta dun e missal nawnaare indetede herpes nabbe den no sendaa e sifaaji buy tiidudi ka findeeji yaawata yiheede koronik ka findeeji burata yiheede nande woo hawrude hara findeeji yaawataa yaltude kono si yaltii no wawii yaawude sattude bura nawnudo on hara kornii ka bandu lajoodin hara finde alaa kono nawnaare den no wodii e fokal ko dun woni ka bandu ndun fuddike muusude haa les ndu sakitii don iwugol nawnaare den e goddo yaha e goddo ko dun innetee rabugol bibbe nawna bee no wodii sifaaji nabbe ko adata e kanji kadi no woodii no di raabirta fii faamugol no nawnaare den yarta e ko honno nde renirtee joma gandal en fotii andude ko hono nabbe den rabirta raabugol no dudii sifaaji fayda ko nii wahi no jogiido biddo nawna on raabirta selludo no dudii bibbe nabbe ben godde no wawii raabirde e naametee maa ndiyan goddi ko si ontigi memii nawnudo e kaddi bibbe nabbe godde ko ka hendu hebotoo e ndee yewtere en buray miiaade fii nabbe raabirteede e hendu kadi yimbe wobbe no wawii nawnude hay si be marii cellal e microoragnisme ji buy no biddo nawnaare nden tampinirta wernoowo nawnaare den e doole makko fii piirugol e lekki kin kanun e no bandu ndun reeniraa e naabbe no wawii tapinde wernoowo nawnaare nden jooma gandal be wi'ii wo bibbe nabbe den woni sabu dun nabbbe attiide maa germe ko nabbe de andandaa naatay ka bandun selludo hara libataamo kono walay nabbe godde kadi nanga ontigi on germe j neddo ko buri kon naatay e bandu goddo kono nabbe bonde no wawii feenu e bandu neddo on maa ka o woni don bibbe nabbe godde no wawii nangude aden mo alaa cellal bandu maa si godo barmike nde naatira ka temmeere nden naabe ko burata nangude ko aden mo sella buy nawnaare addi nde no wawii wonude sabaabu angal cellal nawnaare dimmere ko nawnaare wonude sabaabu haa nawnaare addi nde nden burta sattude   nabbe no wiyaa raabay si nawnudo on batike mo nawnaani on e missal grip godde no raabira ka mbandu tawi raabugol ngol ko ontigi walidii e nawnudo fii nabbe rabbay de no iwa e goddo nanga goddo si on meemondiiri maa si ko ka fofango kono hino wawi wonude ka  hendu kadi ka niamete e ndiyan hakunde kulle e yimbe ko hodidata kon kadi findeeji nawnaare nden no fawii e sifaa nawnaare den goddi nangay bandu ndun fop siifa tampugol angal naamugol sewugol wulu bandu lakkegol diwnugol e muusu bandu goddi no fawii e nokelji bandu ndun wana nawnaareguri ngin doyyuugool e durmegol nde wonde naabe godde andotaako e wobbe ka fuddore e hay si be nawnii hebbuggol biddo nawnaa on wana fii ontigi nownay forse sabu goddi nawnintaa sabu findeji fii bakteri e naabe no waawii wonude gooto hinno satii sedidirde faamugol ko sertinii no marii nafoore sabu nabbe goodde waawata niawndeede e antibiotik hara nawnudo bakteri no wawii niawdeede si nawnaare nangii bandu ndun lekki hiono wodii wawu ki mo warude sifaaji nden leeke no dudii antibiyotik fii bakteri kono wanna fii biddo nawna on antibiotik ko fii duytugol nawnaare nden e warugol bakteri on jibinaado e to ñodior e senegaal faatu jom ko debbo windiyaŋke senegaalnaajo heen francenaajo heen caggal jaltingol ciimti dentuɗi la préférence nationale e deftere nde le ventre de l'atlantique adaniimo ɓayre adunaare winndande makko ina yilli noon kadi toɓɓe peewɗe e ɗanŋgal to france e jaggondiral hakkunde france e dowla afriknaaɓe faatu jom jibinaa ko e e dow danŋere tokosere mo ñojoor e dowri ndi saalum to leydi seereraabe banŋge rewo e hirnaange senegaal ɓiɗɗo debbo fergitere jiɗnaaɓe makko ndesondiraano ko taani makko debbo aminata nekimo yettoode makko nde iwi ko sin saalum toon yetta jom ko niominka yen worii ko fina tawa ngenndi mako yuuɓni o ɓuri ɓallade ko woorɓe kono wonaa yahde wallude rewɓe defde kiraaɗe e toppitaade golle galle beeyondiral makko e kala sahaa e faaɗeende danŋere nde saabi o felliti yahde duɗal o jaŋgoy farayse ma wadi dumunna nde taani makko debbo jaɓi gonal makko poɗɗo jangineede faatu jom kurkayel ngel ko ma suuɗo so ina yaka duɗal haa ñande janŋginoowo makko heɓi tefde taanirawo makko nde woppatamo o jokka nde o dañi duuɓi sappo e tati ndeen o muuyaa ñeeñal haala haaliyakooɓe ɗemŋgal farayse waɗi kadi o fuɗɗi winndude faatu jom ummi wuro mum en ngam yahde jokkoyde diaŋɗeele mum to ngendiije goɗɗe e nder senegaal fof tawa o mbo yoɓira ɗaam nguurndam aga golle tokoose e sappo e duuɓi makko caggal ɗuum o fa'i lycée mo m'bour o golli mbindanaagal to gammbi e o sakkitori naatande jaŋde duɗal haatirde to dakaar e oon saha o faalaa wontude janginoowo farayse tawa o miijaaki woɗɗitaade leydi jibinande makko kono e duuɓi makko noogaas e ɗiɗi o yiɗondiri e fransnaajo gooto o resa kadi o felliti rewde e mum france to strasbourg gila bandiraaɓe jom galle makko nde kaɓiimo duuɓi ɗiɗi pawi heen o seera kadi o yiiti tampere mawnde o mbo weelda e ngonka makko ɗanniyanke e nder leydi francenaaɓe ngam waawde wuurde e yoɓde jaŋɗeele makko o windiniima duuɓi jeegom hay nde o waawi huutoraade gollal keetinaaɗo diaŋngingol ko heen saha nde o fiiloto lefol jaŋɗeele lugge ko adi o mbo fuɗɗo witto makko e le voyage les échanges et la formation dans l'uvre littéraire et cinématographique de sembne ousmane caggal jangudemo bindirɗe e afo gande to duɗal haatirde mo strasbourg o watti ɗoon janginde rewi heen ko jangindemo duɗal haatirde marc bloch mo strasbourg e to duɗal toowngal facciro mbo karlsruhe to almaañ o heɓi tongorɗe doctorat honoris causa to duɗal haatirde mbo lige hitaande o wuurta kadi e bindugol o saakti la préférence nationale ciimti dentuɗi to caaktirɗe mo présence africaine hitaande le ventre de l'atlantique woni deftere makko andiinde saaktaande hitaande to caaktirɗe mo anne carrire caggal mum kétala inassouvies nos vies celles qui attendent e impossible de grandir ndewi heen e hitaande o nawi raay prix littéraire mo rotary clubs e ɗemŋgal farayse sabaabunde deftere makko wiiteende les veilleurs de sangomar o haargi mo ngala yourmeende o manti nafoore janŋde e teddungal kuule laamorɗe e ko hujjaaji laamaaɓe ɓeydi ko faatu jom ina noddee saha fof ngam hollirde yiyande mum e ko faati e politiki e rendo e nder kabrirɗe baaɗi no tele walla peres o darima kadi darnde teeŋtunde ngam haɓaade ɓeydogol hujjaji laamaaɓe wondude e rassemblement national to france wondemo windiyanke saabi o holliri e defte makko siftinde teddungal kuule laamorɗe e neɗɗaagal sabu omo joottori « wonde fotaaka deƴƴeede yeeso jartobdinɓe e pompotiral ɓesŋguugi» e nder haala makko kadi o fooɗanto ko potal nder ballondiral hakkunde orop e afriki o joottori ko o oɗo saha orop heerori nafoore ngaal jokkotiral ngal fotndaaka kadi afriki naftoraaki ngalu mum o mbo jootorii kadi wonde kerse njiimanteeri ina keddi to bangal afrikinaabe hono tobangal oropnaabe ko dum haɗi potal ɓeydaade e ngaal jokkotiral o dartorii ko wonde mboni fof fof e kala noon to waawi wonde iwdi makko foti ko jaggireede no innama aade yeeso inama aade goɗɗo e oon fannu tawa o fawaani tuumuya e hay gooto e dowle dentuɗe ɗe o haɓaniima afrikinaaɓe fodde mum enn seertude e ngonka mumen foolaaɓe e oroɓnaaɓe nde njaltata e darnde foolɓe nde ndari ngam dartinde jiiɓre wonnde hakkunde ɗahooɓe e ɗahaaɓe rokkooɓe e faabaaɓe ko laati ko o teeŋtini wonde wallude neɗɗo ko wallude ɗum haa natta fawaade e ballal ma e mum eeraango faade e balle ɓamtaare ɗe leeɗeele hirnaaŋge mbaɗi e nder afriki e hooremum aadama njaay walla aadama amandaa njaay gandiraaɗo adama paris innde maantorde nde o fenti jibinaa ko to kinshasa ko o senegaalnaajo cañoowo pentoowo ɓoornanteeri ko kaŋko woni sabaabu ñalanɗe adunayaŋkooje keewɗe ko way heen no black fashion week baɗoowo to prague bahia paris e montreal gila aadama njaay jibinaa ko to kinshasa jinnaaɓe mum ko dipolomat en senegaalnaaɓe caggal nde o jaŋngi gandal kisal faawru o fuɗɗi golle ko e suudu moftirdu koppareeje caggal mum seeɗa o naatani jaŋnde cañgol kadi o udditi maantorde adama paris waccore nde o noddirtee galle maɓɓe kañum cate goɗɗe boornanteeri ngam nawrude yeeso karallaagal makko e karallaagal sañooɓe woɗɓe ngam anndinde ñooti makko e humpitaademo ŋakkere dokgol cañgol e nder senegal o fenti deefiile cañi biyeteeɗo dakar fashion week mbo sañooɓe woɗɓe kadi mbaawi tawtoreede e hitaande kadi o ummini black fashion week baɗoowo to prague bahia paris e montreal e hitaande aadama njaay udditi tele mum biyeteeɗo fashion africa chanel mbo faandaare mum woni e ɓamtude cañgol afrikinaaɓe kanko kadi koo ittoowo kumpa cañgol e habrirde canal e daawal d'afrique o wuuri ko hakkunde los angeles paris e dakar e hitaande aadama njaay ina jeyaa e « rewɓe ɓurɓe tiiɗde e nder afriki » tuumnaade e habrirde yontere ha yontere mbo afrikinaaɓe biyeteeɗo jeune afrique piilɗomo «papesse des black fashion week » taytu betul ge'ez inniraanooɗo wltt mikael ko debbo dimo ecopinaajo jibinaaɗo hedde nder to semien sara tigray o sankii ñande colte to entoto ko o laamiyaŋke jiimnooɗo e laamanteeri ndi ecopi tuggude haa sabu iwdemo e ɓesngu rimɗungu ɓooyngu to rewo ecopi o heɓii nehdi ñiiɓndi e cosaan e aada o jangii kadi dowre goɗɗe ballitoojemo e fannu laamagol ko way heen no geɗe jawtuɗe keeri newnotiral ko ganduɗa hewaano e oon jamaanu e debbo e nder afriki walla nokku goɗɗo caggal dewle keewɗe betu resondiri e lewru seeɗto e laamiɗo choa biyeteeɗo sahle myriam mo ganduɗa ko kam e makko poti pellital kadi kañum ina yiilotonoo ballal toon e rewo leydi he ngaal ballital saabi sahle myriam jiimi e kala laamu e nder ecopi e hitaande e nootitoraademo menelik ii ndeen waɗi taytu betul jeyaa e rewɓe ɓurɓe dowlude e oon jamaanu newniyaŋke laaptuɗo taytu betul sirŋiniima haɓi e koniyanŋkooɓe italinaaɓe muuyanooɓe dahde leydi makko laamuyanke o sali fountondireede haa woni sabu ɗuum waasnatnoɓe yoga e leyɗeele ecopinaɓe ko wonaa ɗuum ko jom galle makko ŋeewi tawo ko nanondiral ko adii nde omo abbo e koŋgol jom suudu makko taytu betul ina tawa wolde adoua nde mo ɓe ndippi e dow italinaaɓe haysinno o jogaaki gollal teeŋtungal doole makko e boowal laamu he e to jom galle makko seeraani e ɓeydaade o lelnii peeje keewɗe haa teeŋti e darnugol laamorgo ngo ecopi jooni ngo woni addis abeba nde wonno habdiiɓe menelik ɓe wondude heen feccere e ɓiɓɓe leydi ndi ngonaa welaaɓemo nde jom galle makko o sanki tan o joña baŋnge taytu betul ummi ko e ɓesngu oromos dowlungu e baŋnge rewo abyssinie kadi foottungu jokkere e lasli salomonide kam e laamɗo mo teemidinol xvii ɓiwol susneyos baba makko gonnooɗo ras betul haile maryam ko kalfinaaɗo laamu mo semien kabaruuji faade e yummum taytu betul ina niɓɓiɗi yoga e windooɓe cikki e riimayɓe o ummi yaama koo korɗo woɗɓe ina ciforoomo debbo keewɗo nafoore « debbo tedduɗo mo gondar » taytu betul ko kumbaajo ɓesngu ngu sukaaɓe nayo ɗiɗo worɓe e ɗiɗo rewɓe kamɓe fof ɓe keɓi cagataagal ko heewaani sabu kewgol maayirgol cukaaku keewnongol to ecopi e oon jamaanu taytu betul jokkiino jaggireede no « lewlewal mo ecopi» taytu jibinaa ko semien saanga hono sukaaɓe rewɓe rimɓe heewɓe rewooɓe diine iisa e saare he taytu betul nehii ko e nehdi diiniyankaagu yuɓɓungu o jangi kadi amharique ñaawooje geɗe adunnayaŋkooje e politiki taytu betul heblaama e dewgal ko yaawi o adi reeseede ko gila omo yaara e duuɓi hakkunde makko e gooto e sordaasi laamuyaŋke mo téwodros ii ndeen noon kabaruuji ko faati e cukaaku kam e cagataagal makko ɓuraa heew gadiiɗo resdemo soka ko e yanŋgo felliyankooɓe wadde taytu betul resta laawol ɗiɗoɓol e bieteeɗo « dejazmach » taklé guiorguis mbo o seertata ngam humtaneede e goɗɗo ɓurɗo alɗude e dowlude dewgal ngal muujaaki sabu urɓudemo gorko makko haa firñitii e yohannes iv peeje ɗe cuurta waɗi o waawnaa e dewgal ngal heewaani ngartam e konuyanke ɓolto caggal ɗeen dewle nai ɗe muujaaki no feewi taytu resondiri e cukko sordaasi mo sahle maryam négus mo choa rewi heen ko sordaasi fitaorari zekargatchou keynum sahle maryam dewgal makko cakkitiiŋgal hakkunde makko e ras ouoldié walliti ganndotiral makko e négus o ndeen noon taytu betul naati e dewle keewɗe ko adii nde omo hawra kadi o resondira e gonoyoowo laamuyaŋke o nde sahle maryam gardiiɗo mo choa hawri e taytu betul tawi ko dewgal mum e debbo mum gadiiɗo bieteeɗo altash ɓiyum téwodros ii o gasiino ndeen noon ko batoowo ina wiee bafana o yiɗnoo kono garal taytu betul ganndiraaɗo ɗaaɗgol mum peɗeeli e mbaadi mum laaptundi sabu iwdi mum e oromos waɗi o liɓi oya ko yaawi taytu betul e sahle maryam ndesondiri ko ñande seeɗto ngalɗo dewgal rendini ko yimɓe ɗiɗo jom en anniyaaji tiiɗɗi jogiiɓe kadi mbaawkaaji timmitinɗi baawɗi yettindeɓe e jappeere laamu he ceeɓgol mawngol to bange politiki e gardogol mo taytu timmini ɗum ko mbaawka ganndal werto leydi ko teeŋtini ɗum ɓesngu kanko jogorɗo wonoyde laamuyaŋke omo jogi ballal to rewo too iwdi laamuyaŋkooɓe ɗiɗo ɓennuɓe ɓe woni  téwodros ii eyohannes iv waddene hoɗɓe to rewo ɓe ɓurnoo teddineede to baŋnge ƴamgol lefol laamu o naworii e dewgal he kadi ngalu heewŋngu ummoriiŋngu e leyɗeele ndema e wosorɗe kam e pelle jaaƴɗe hesindiiɓe sabaabu nde jinnaaɓe makko sahle maryam jeyaa ko to baŋnge worgo wadde resondirdemo e taytu ma laɓɓin ngonka makko e nder saare he to baŋngal mum taytu betul kañum hollirii anniyaaji laamorɗi toowɗi kadi o nangiri dewgal ngal ko jettorgal ngal juutata e doole laamuyaŋkaagal jaati wonde sahle maryam laamɗo mo choa addanii ɗum fooɗanaade laamu ecopi tuumnaade e gootol e lasli makko mo asko nawti haa to roi salomon kam e reine de saba ballal nafowal so tumnaama e kebra nagast to fina tawaji e kuule ecopinaaɓe ndentinaa taytu betul ina laaɓa wonde ƴoyre makko mawnde nde e peertugol makko to baŋnge politiki so ɓeydaama e dañal makko to baŋngue paggundi maa adanmo wallude jom galle makko haa yettina anniya mum kadi kaŋko ne o jogo nafoore e jogogal leydi ndi wadde dewgal ngal koko miijta haa ɓenndi to baŋgeeji ɗiɗi fof wadde dewgal ngal koko mi e nder saha ɓurɗo huccude e adunayaŋkagal debbo laamuyaŋke keso o soobima haa tiiɗi e calagol njiimanteeri oropnaaɓe ndeen maayirde teemodinol duuɓi xixɓiiwol ko jaaccingol keeri njiimanteeri e nder afriki fof feññini taytu betul ko saalaade mum feewde e oropnaaɓe e kuule mbo o yamiri jom galle makko yo ƴettu feewde e jaɓɓugol ndimaagu maɓɓe mo ñaawooje koɗe ɗe pooɗontono debbo laamuyanŋke o ardii konu saliiɓe oropnaaɓe salinooɓe feere jokkotiral mo laamuyanŋke ménélik ii fewjunoo hakkunde mum e oropnaaɓe debbo laamuyaŋke o walliti gollal njogitaari feewde e italinaaɓe e kargugol oropnaaɓe e leydi he kono noon hay sinno o ɓuraa horsin oropnaaɓe ɓe haa adaniimo wiide o waawa muñde hendu maɓɓe taytu betul ina hottanno oropnaaɓe e kewuuji laamɓe ɗi taw noon omo jeerto been ɗoon nafoore wootere nde o yiyi e maɓɓe fawi ko e ngonka rewɓe to orop cirŋinagol debbo makko e golle bonɗe italinaaɓe ɗe ngaddani menelik saaktude e toŋgondiral mo wuchale ngal o siifno duuɓi nay jawtuɗi ŋakkungal fotde tolno hakkunde tuumnorgal amharik ngal e tuumnorgal italinaaɓe ngal jaggirnoongal laamanteeri makko ndi deentorgal italinaaɓe ñande mbooy konuuji makko pooli italinaaɓe toadoua e nder tigray tuumnorɓe keewɗe tuumi taytu betul tawtoreede boowal wolde mo adoua kono ala heen ko laaɓi fof tan ko njoorto laamuyaŋkooɓe resondirɓe ɓe fawnooɓe fof e nguuɗoon poolgu ndañi wune nde wolde adoua nde ɓenni ɓe ndañii fodde gooŋɗunde kadi oropnaaɓe ɓe ndaardiɓe yiitere aardiiɓe neetaanteeɓe e dowlal mo afriki kesal jaafaŋngal « fodde njiimanteeri » taytu betul soobiima no feewi e laamorgol mo ménélik ii waasdemo fiileede lefol régente waɗi debbo laamuyaŋke o ala hay jojannde wootere ko faati e laamorgol e haala haɗaani noon wuurdiiɓe ɓe seettaade coobagol makko teeŋtungol kadi ciforoomo saha no debbo ŋaɗɗo mo laamu jarani fof cafroowo mawɗo biyeteeɗo paul merab  en ɓattiiɗo ɓeen laamuyaŋkooɓe resondirɓe ko nii siforiimo « debbo laamuyaŋke o ko peertuɗo tigi pinɗo tigi e geɗe ko faati e orop o mbo tawtoree haajuuji leydi ndi kala haajuuji adunayaŋkooji ɓuri wojdemo no feewi o mbo jogi yiyannde laaɓtunde seniinde e geɗe gooɗɗe ɗe taitou ɓoyi rokkude jom galle mum waajuuji baɗɗi faayida ménélik ɓeeɗaa siifde tawo waynaakimo » o ɓeydi heen e « gila duuɓi sappo e jeetati ko joƴinaa e jappeere he o meeɗaa seerde e hollirde hoore makko e kala saha ko debbo hooreejo debbo gollotooɗo » nafoore taytu betul ina tawe kadi e cuɓogol e jaakorɗe laamu tiiɗɗe to enɗam makko ittanaa geɗal sanne jiŋngere jibinandemo ngañgu aristocrat yen iwɓe diiwanuuji goɗɗitiiɗimo haa teeŋti e rimɓe mo choane ko ɓeydi heen debbo laamuyaŋke o dognata e boowal laamu he tan ko laamorgal ngenndiyaŋkeewal ko teeŋtini ɗum omo woƴanoo sanne nguurndam laamorgo ngo addis abeba sompaango ko mooyaani e dow peeje makko kam e jom galle makko sabaabu nde makko laamorgo ngo wonti nokku potal e bewre laamiiɓe debbo laamuyaŋke o suɓii kadi dingiral moo naŋngiri gooto e nokkuuji kaanduɗo e ñeemtinde laamuyankaagu ngam hollirde doole laamorɗe makko taytu betul walli kadi jom galle mum seertude e haɓaade peeje ɗe haɓdiiɓe makko pewjatno ndeen noon taadi tuumnorɗe ɓooyɗe e seedantaagu fotngu woodaani andude nafoore debbo laamuyaŋke o haa laapta weeɓaani fof tan ko wiide darnde makko won ɓe muusi tuumaamuyaaji keewɗi kam haalaluuji peeñii ummoraade e ñaawooje koɗe kadi wonndude e heen baŋnge yimɓe leudi makko ɗiin haalaluuji pawaa ko e jikku debbo laamuyaŋke o naŋngiraaɗo muusɗo e nayɗo no ménélik ii wayi yiɗeede ni ko noon taytu betul wayi añeede taytu betul feeññini ɗum ko jikku mum muusɗo e ceeɓgol mum e laamorgol e jamaanu mo rewɓe ngalaano koŋngol e no laamirtee o dañii heƴde e nokku mo worɓe tan keerorinoo ɗiin haalaluuji e ndeen yiitere bonnde feewde e taytu betul ndartaaki nde ménélik ii faawaa ɗi ɓeydii tuumdemo ko maayde gorko laamuyaŋke o ñaagotoo merab windi « gila o faawa ko kaŋko wonti e goonga gaardiiɗo leydi ndi baŋnge laamogol ko yaltata hono ko naatata » kono noon ɗeen tuumaamuyaaji ngala to ɓaggi kadi woɗɓe njeddii ɗi teeŋtini ɗum ko taytu betul duñciraama e laamu he seeɗa seeɗa gila ni ko adii jom galle makko ina saŋko caggal saŋkaare menelik o joñcoyii galle laamorɗo mo entoto taaniiko lidj iyasou gontuɗo laamuyaŋke e dow innitoraade iyasou v fiiltaa e siilto sabu rimɓe ɓe e egiliis o njaɓaani juulɗo ardo leydi ndi lomtiimo ko zewditou ɓiɗɗo debbo mo ménélik ii jibidini e debbo goɗɗo nde o nani oon kabaaru taytu njoncoynooɗo to galle laamorɗo moentoto ko hono nii fotata wiide « jonni noon ko debbo ɓe piili kono wonaa miin kono wonaa miin » ɗuum ɗoon ne ɗefi teeŋtinde tuumamuyaaji biyatnooɗi wonde taytu betul yiɗnoo ko wonde « debbo laamiɗo worɓe » debbo laamuyaŋke keso o ina nanndi e neetaniiɗo taytu kadi o ñaagiimo yoo tawmo addis abeba oon jaɓaani kono no wayi fof zewditou arii haa entotto neetanaademo caggal mum seeɗa taytu ñaagii yoo nawte gondar jokkitoyde toon nguurndam mum kono laamu ngu sali lebbi tati pawii heen o saŋkii ñande colte nde o maayi ñande colte zewditou fewji janayse balɗe tati kuljinɗe ngam mawninde golletaytu betul o wiraa ko sara jom galle makko ménélik ii e nder monastre mo taeka negest ba'eta le mariam to addis abeba waɗii sahaa taytu betul naŋngiraa ko debbo laamuyaŋke toowɗo kufune kadi mbo yiɗaa arɓe haa teeŋti noon e laamuyaŋkooli oropnaaɓe yiyannde nde chris prouty yaadaani e yiyannde o debbo taarikiyaŋke ameriknaajo taytu ko e gooŋnga mum woni e deentagol mum oropnaaɓe wonnooɓe e halfude afriki fof seeɗa seeɗa heen baŋnge ko ngool deentogol addani ecopi caggal poolgu to adoua heddaade leydi ngootiri e dowle afriki e hawde wolde njiimanteeri ndeen ecopi naati e société des nations hakkunde golwole aduniyaŋkooje ɗiɗi ɗe kono itali mo benito mussolini njani e dow maɓɓe taw dental aduniyaŋkeewal ngal ɗippaani ni to dowlaaji dentuɗi poolgu mo ecopi e dow laamuuji njimanteeri ngu europnaaɓe goomu mo harlem renaissance mbeytoriima ɗum haa teeŋti e e sabaabu cehoowo biyereeɗo meta vaux warrick fuller  en e cehgal mum ethiopia awakening oo sahaa mo ngonɗen innde taytu betul ina laati anndeede e italinaaɓe e nde tawee e koŋnguɗi baaɗi no « oo holmo naŋngiri horemum laamuyanke taytu » ma chi si crede di essere quella l la regina tait walla kadi « omo nanndi e dono laamu taytu » ngol ɗoo koŋngol heewi wiyeede ɗum ko debbo keewɗo koongu e dow gorko mum e ngol yiite hay e nder defte sukaaɓe taytu betul waɗi jaloore mawnde e yeeso italinaaɓe ko e wolde adoua kadi nde piggal ngal yawti haalaluuji puɗɗi yirlaade e itali e ɗi mbiya wonnde debbo laamuyaŋke o itti ngoraagu soldateeɓe italinaaɓe maaynooɓe walla gaañinooɓe e wolde he ɗiin kaaɗi e taytu waasataa ngoni sabaabu keddagol innde makko e mbaadi makko e kawtal miijooji italinaaɓe natoowo italinaajo emilio bergamin innirii ni tait e hitaande daawal kaake laatingal fewneede haa jooni e he ngasnirten ko taytu betul haa hannde ina mawninee hono debbo laamuyaŋke mawɗo e hooreejo mawɗo hay sinno ni e haala ko debbo hooreejo tigi tigi o tan o wonno woni ménélik ii gorko makko laamuyaŋke o omo horsinaa no feewi kadi leñol chretien yen mo ecopi ina annditimo sabu balle keewɗe e nguurndam makko mo o waɗani église orthodoxe mo ecopi faade e njoɓdi hajju to jérusalem galle mo o inniraa ina woodi ni haa jooni e wuro teddungo ngo duuɓi capanɗe joy caggal saŋkaare makko omo mawninee to ecopi rewneede ɗum e cente tembaruuji mawninirɗi rewɓe tedduɓe e daari haŋki ecopinaaɓe o waɗaa ko e sara zewditou lomtiinooɗomo o laamuyaŋke hélne laamuyaŋke mentewab  en e na wondee reine de saba sokhna maama diarra ɓousso jibinaa koy hitaande o mayi ko hitaade ko kanko wonno tataɓel ceerno momar anta sali mbacke sokhna maama diarra bousso jibini cheikh ahmadou bamba ceerno mawdo e nder diine islam e coosdo laawol mourid ko deɓɓo gitanaa ndo gedal no feewi e laawol mourid kala hitaande maama diarra ene mawnine to porokhane hende nioro e nder saare kaolack ko toon ni o sanki omo yare e duubi ndungus ko kanko tan gooto wonni deɓɓo dan mawninede  e senegal clgal mawningol touba ziar mako o ne noote no fewi teenti noon e rewbe ko mbe arrobe djouraade ngabri mako e nokudji diine goddi kawtal leyɗeele winndere keɓɓal kuuɓtinngal ganni tawa ko e enteernet ko eɓɓaande yowetiinde e ballal maŋngal e sirlu anniiya o ko weeɓnude keɓal ɗereeji ummiiɗi e faawru ganni ndu fandaare nde ko yuɓɓinde miliyoŋ ɗereyol toŋnguɗi ganni kawtal leyɗeele faawru ndu sosa ko gila kawtal ngal jibinaa gila ha hitaande golle kawtal leyɗeele winndere nde ina toŋngi e ko moofti e nder faawru ganni ndu pelle tati tambi golle ɗee fedde yuɓɓinoore kayitaaji itta ko jeyaako heen fof fedde wattoore ɗereeji ɗi e nder ordinateer fedde facciroore ko jibinaa e oridnateer faandaare mawnde golle ɗee ko weeɓnude keɓal ganni kawtal leyɗeele winndere nde tawo a seertaani e ordinateer ma e enteernet 
