føroyar danskt færøerne norðurbreidd vesturlongd eru oyggjaland í norðuratlantshavi føroyar eru partur av norðurlondum staddar í norðurevropa og eru limur í ríkisfelagsskapinum føroya íbúgvar verða nevndir føroyingar og tungumál føroyinga er føroyskt føroyska flaggið verður nevnt merkið og føroyska skjaldarmerkið ímyndar ein veðr á bláum skjøldri oyggjarnar hava egið løgting og egið flagg føroyar eru ikki limur í es hóast danmark er føroyar liggja í norðuratlantshavi km norðan fyri hetland km frá íslandi og km vestan fyri noreg landið er fjallaland størri og smærri oyggjar umleið km til samans norður og suður er landið km og eystur og vestur eru km veðurlagið er óstøðugt hin juli búðu fólk í føroyum fiskivinnan er tann týdningarmesta inntøkukeldan í føroyum og hon fevnir um av øllum útflutningi úr føroyum høvuðsgrein føroya søga tá ið ístíðirnar vóru av um ár f kr komu føroyar undan ísinum men enn lógu tær óbygdar í nógv túsund ár sjálvt eisini eftir at fólk um f kr búsettust í orknoyum og hetlandi eftir at ísurin var horvin kom gróðurin umsíðir borin av havstreymum og vindi og líðir og dalar vallaðust rannsóknir av jóansøkugrasfræi kundu bent á búseting í føroyum longu um f kr m a í hoydølum jóansøkugras er planta ið fylgir menniskjum og dýrum pytheas úr massalia gjørdi umleið f kr rannsóknarferð út í norðuratlantshavið hann kom til bretlands haðan sigldi hann í seks dagar norðureftir og síðani eystureftir og kom til land ið hann nevndi thule semja er ikki um hvat land hetta var gitt hevur verið orknoyar hetland føroyar og noreg írski munkurin dicuil skrivar í bókina liber de mensura orbis terrae føroyskt bók um mát jarðarkringsins har oyggjar ið helst eru føroyar verða nevndar at døma eftir fjarstøðu og landafrøðiligu lýsingini mugu hesar oyggjar vera føroyar hann sigur at norskir ránsmenn nú hava rikið einbúgvarnir burtur grímur kamban er fyrsti landnámsmaður umleið taka føroyingar við kristnari trúgv men tað er politiskt og átrúnaðarligt stríð millum sigmundar brestissonar og tróndar í gøtu tróndur í gøtu stendur á odda fyri mótstøðuni móti trúarskiftinum føroyar verða nevndar sum biskupssetur í pávabrævi í ormur føroya biskupur er á kirkjufundi í lund í av tí at hann er hin biskupurin kann bispasetrið verða stovnað fyri tekur leivur øssursson føroyar í len frá noregs kongi og verða føroyar biskupsdømi undir nidaros erkabiskupsdømi erlendur bispur skrivar í seyðabrævið í kirkjubø har kirkjubømúrurin síðani verður byrjað bygdur í men ikki bygdur liðugur erlendur er biskupur í føroyum vatikanríkið fær pæturspengar rómaskatt úr føroyum fyri árini rómaskatt guldu húsbøndur við ávísari ogn at rokna eftir hesi uppgerðini vóru tá í minsta lagi sjálvstøðug hús við hesi áogn í føroyum fylgja føroyar við noregi undir danskan kong eftir trúbotina verður biskupstólurin niðurlagdur og føroyar verða biskupsdømi undir bergens biskupi kongur tekur av kirkjugóðsinum fylgir handilin við føroyar úr bergen til keypmannahavnar kemur føroya kirkja undir sælands biskup í gablatíðini fær kristoffur gabel føroyar í len fær hann og seinni sonurin eisini einkarrætt til føroya handil skrivar presturin lucas debes bókina færoæ et færoa reserata eldur er í í tinganesi og flestu bygningar handlisins brenna í grund verður norsk lóg galdandi í føroyum stóra turkaránið er í hvalba í sjórænarar á tveimum skipum úr algeria ið tá var partur av turkiska osmannaríkinum drepa fólk og taka fleiri enn konur og børn við sær til trælamarknaðin í norðurafrika annað skipið fer á land í hvalba og gerst vrak helst høvdu hesi somu skip í rænt fólk í íslandi íslendingar vórðu seinni leyskeyptir úr trældómi men eingin føroyingur kom aftur seyðabrævið verður týtt til danskt í nú hava danskir myndugleikar ikki longur skilt tað norrøna málið seyðabrævið var í gildi til hagalógin kom í síðan er kongligur einahandil rybergs handil er í vágsbotni tórshavn føroyingar læra at salta sild og klippfiskur verður útfluttur umsitingin av føroyum verður løgd undir sælands stiftsamt er føroyaferð jens christians svabos sum skrivar bókina indberetninger fra en reise i færøe nólsoyar páll byggir royndina fríðu eisini í verður latínskúlin stongdur stovnaður gongur nólsoyar páll burtur við skipi sínum eftir fríðin í kiel fer noreg frá danmark og undir svenskan kong føroyar ísland og grønland vera verðandi saman við danmark løgtingið verður avtikið og føroyar verða danskt amt ein avleiðing av kjakinum um undirvísingarmálið í fyribils skúlaskipanini verður at v u hammershaimb ger uppskot til føroyskt skriftmál í ið tekur støði í norrøna upprunanum við smærri broytingum er hetta tað skriftmál vit nýta í dag giftingarbannið í trælalógini frá verður tikið av føroyingar senda umbøn til stættartingið í roskilde um at fáa løgtingið endurreist sum ráðgevandi stovn brennivínsnýtslan er farin at vaksa avhaldsrørslan byrjar danska grundlógin frá verður sett í gildi í føroyum fyrsta val í føroyum til danska ríkisdagin er og verður løgtingið endurreist sum ráðgevandi amtsráð kongligi einahandilin verður avtikin hin januar føroyar hava nú fríhandil tann tjóðskaparligi fundurin í tinghúsinum er jóladag og førir til at føringafelag verður stovnað fundurin samtykti m a at virkast skuldi fyri at fremja hesi endamál varð føroyingafelag stovnað ein mánað seinni í fór føroyingafelag undir blaðútgávu føroyingatíðindi var fyrsta blað ið varð skrivað á føroyskum jóannes patursson og rasmus effersøe stóðu á odda fyri nýggju føroysku tjóðskaparrørsluni fyrstu politisku flokkar í føroyum verða til sambandsflokkurin og sjálvstýrisflokkurin ið fyrstu ferð fær meiriluti á tingi løgtingsskipanin verður broytt amtmaður og próstur eru ikki longur løgtingsmenn tingið velur sjálvt formann fær javnaðarflokkurin umboð á tingi setir løgtingið føroya studentaskúla á stovn grein í fyriskipan frá um at undirvísingarmálið í skúlunum skuldi vera danskt verður avtikin hin desember føroyskt varð kirkjumál hin mars í verður útvarp føroya stovnað føroyar fáa fjórðingafiskimark í fróðskaparsetur føroya verður sett á stovn í føroyar fáa umboð í norðurlandaráðnum í og í er løgtingssamtykt um at føroyar ikki gerast limur í e e c fyrsta føroyska frímerkjaútgávan postverks føroya er apríl árið fyri hevði danska postverkið útgivið frímerki við føroyskum teksti fyrst í unum valdaði kreppa í føroyum kreppan ið vardi frá til hevði við sær eina mikla fráflyting sagt verður at umleið av samlaða fólkatalinum flutti av landinum nógv av hesum til danmarkar høvuðsgrein føroyingar føroyingar stava partvíst frá víkingum úr noregi og partvíst frá trælkonum teirra úr írlandi og skotlandi norðbúgvar úr noregi komu til føroya at seta búgv í føroyingasøgu stendur skrivað at grímur kamban víkingur var fyrstur at búseta seg í føroyum mett verður at hetta var í ár umleið hálvthundrað ár áðrenn naddoddur víkingur á veg úr noregi til føroya rak av leið og kom sum fyrsti víkingur til íslands hann støðaðist tó ikki har men vendi aftur til føroya tað var á døgum haralds hárfagra serliga at sagt verður í føroyingasøgu at mikið fólk flýddi úr noregi undan harðræði hansara og valdu at seta búgv í føroyum aðrir í íslandi og øðrum óbygdum londum føroyingar eru sambært føroyingasøgu eru tí føroyingar ættaðir úr noregi av fyrstan tíð hava føroyingar havt sama sið mentan og mál sum aðrir norðbúgvar í til dømis noregi og íslandi men síðan hevur málið broytt seg og nøkur ár hundrað seinni kann føroyska málið sigast at vera sítt egið tí tað hevur skilt seg so mikið frá hinum somuleiðis broytti mentan og siður seg við tíðini og nøkur ár hundrað seinni høvdu føroyingar skilt seg frá norðmonnum og íslendingum og kundu har við kallast føroyingar av røttum málið æt í landnámstíðini donsk tung og varð talað í danmark noregi føroyum og íslandi málið í svøríki minti um men var øðrvísi við eysturlendskum orðum og framburði orsakað henda uppruna er føroyska málið nærskylt íslendskum og í minni mun summum bygdarmálum í vesturnoregi í skrift er málið mest líkt íslendskum og eitt sindur nýnorskum eisini líkjast siðir íslendinga og norðmanna mest føroyinga siðum seyðarhøvd verður etið í noregi og íslandi til dømis í var av fólkinum føtt í føroyum í danmark í íslandi í noregi og aðrastaðni høvuðsgrein eftirnøvn í føroyum vanligasta givna dreingjanavnið í var benjamin næstvanligasta liam og triðvanligasta rókur og næststørsti bólkurin sum verður mettur at vera prosent hoyrir til brøðrasamkomuna av tí at brøðrasamkoman ikki skrásetur limir eru eingi nágreinilig hagtøl yvir hvussu nógv hoyra til brøðrasamkomuna restin eru smærri trúarbólkar sum flestir eru kristnir sambært fólkateljingini tann nov í eru yvir prosent av øllum føroyingum kristnir allir kristnir samkomubólkar eru taldir saman føroysku útisetarnir eru tó einans av samlaða danska fólkinum sum um sama mundið var øll trý ættarliðini hava tó til felags at aldursbólkarnir ár og eru størstir hetta er felags fyri bæði kyn eisini hava øll trý ættarlið til felags at størsti parturin av hesum eru búsitandi í keypmannahavnarøkinum norðurjútlandi ribe kommuni og rhus kommunu minst av føroyingum búgva í bornholms regiónskommunu norðurøki er norðoyggjar og eysturoy miðøki er streymoy sandoy og vágar og smærru oyggjarnar suðurøki er suðuroy og lítla dímun í mars samtykti løgtingið at eldraøkið skuldi leggjast út til kommunurnar at umsita løgtingið samtykti í apríl løgtingslóg um kommunalt samstarv á eldraøkinum løgtingslóg um heimatænastu eldrarøkt v m og løgtingslóg um ávís starvsfólkaviðurskifti tá heimatænastan eldrarøktin v m tað var annika olsen táverandi landsstýriskvinna í almannamálum ið tók stig til tað ætlan hennara var fyrst at kommunusamanlegging skuldi fremjast fyrst soleiðis at tað bert fóru at vera fáar kommunur í føroyum men tað fekst ikki meiriluti fyri kommunusamanlegging og á fólkaatkvøðu søgdur føroyingar nei til kommunusamanlegging eldrøkið varð lagt út til kommunurnar frá januar økini eru ikki sýslurnar men nýggj øki kommunalu samstørvini um eldraøki eru hesi føroyar er skipað í kommunur og fyri hvørja kommunu stendur eitt kommunustýri sum verður valt av fólkinum kommunur taka sær av lokalum málum tó at býtið millum land og kommunur ikki altíð er so greitt viðvíkjandi grundlóg og ríkisrættarligum viðurskiftum eru viðurskiftini í føroyum ógreið danska grundlógin er ongantíð sett í gildi við fólkaatkvøðu ella samtykt í løgtinginum men hon verður útinnt av dómsvaldinum og øðrum myndugleikum tó er heimastýrislógin uttan iva partur av stjórnarlógargrundarlagnum í føroyum føroyar eru ikki limur í es og allur handil við onnur lond er skipaður við serligum handilsavtalum á løgtingsvalinum januar gjørdist úrslitið hetta eftir valið skipaðu javnaðarflokkurin tjóðveldi og miðflokkurin stjórn við tinglimum hetta var ein lítil meiriluti sum kom at merkja samstarvið ímillum flokkarnar henda samgongan skipaði seg við jóannes eidesgaard sum løgmann í samgonguni var tó ikki langt lív lagað tí longu í septembur segði løgmaður samstarvið við tjóðveldi upp orsøkin til uppsøgnina av samstarvinum snýði millum annað seg um ósemju um undirsjóvartunnil til sandoyar ósemju um skerjing av fiskidøgum umframt ósemju um hvat ráð skuldi hava eina skrivstovu úti í tinganesi eftir at samstarvið við tjóðveldi varð sagt upp fór jóannes eidesgaard undir samráðingar við fólkaflokkin og sambandsflokkin teir skipaðu samgongu í septembur samgongan skipaði seg við kaj leo johannesen sum løgmann henda samgongan var ein sonevnd meirilutasamgonga hon hevði av tinglimum aftanfyri seg høvuðsyvirskriftin fyri ta samgonguna var sjálvbjargni altjóðagerð og samhaldsfesti sjey politiskir flokkar vóru valdir í løgtingi á valinum í kaj leo johannesen helt fram sum løgmaður løgtingsval varð tann september úrslitið av valinum sá soleiðis út føroyar hava heimastýri í ríkisfelagsskapinum hóast danmark er limur í evropasamveldinum eru føroyar ikki fevndar av danska es limaskapinum tó eru føroyingar danskir ríkisborgarar og kunnu tí í ávísum førum sum eru heft at bústaði fáa tey rættindi sum danski es sáttmálin fevnir um til dømis rætt at búseta seg og arbeiða í einum es landi sum føroyingur kanst tú velja annaðhvørt føroyskt pass ella danskt es pass í veruleikanum hevur valið av passi onga ávirkan á hvørji rættindi ein føroyingur fær tá ið hann fer til eitt es land tað sum er avgerandi er bústaðurin hetta merkir at ein føroyingur búsitandi í føroyum hevur ikki rætt at búseta seg og arbeiða í einum es landi sambært felagsmarknaðarrættinum hinvegin fær ein føroyingur sum er danskur ríkisborgari somu rættindi sum ein es borgari er hann búsitandi í danmark uttan mun til um viðkomandi hevur føroyskt danskt pass ella danskt es pass í rættarskipanini verður munur gjørdur á samkyndum og hinkyndum eitt nú hava samkynd ikki loyvi at skráseta sítt parlag og samkynd sleppa ikki at ættleiða var uppskot lagt fyri tingi í um at loyva samkyndum at skráseta seg í parlag hevði tað ikki verði samtykt í starvaðust lærarar á frískúlanum í havn frískúlin við hoyvíkstjørn varð settur á stovn í tað var adventistasamkoman ið setti skúlan á stovn og sum rekur hann enn í dag august varð frískúlin við hoyvíkstjørn broyttur til sjálvsognarstovn og frískúla sambært løgtingslóg nr frá mars við egnum viðtøkum frískúlin keldan í skálabotni varð settur á stovn í ein av stigtakarunum var jastrid høj fyrsta árið var ein forskúlaflokkur og ein flokkur studentar ella hf næmingar fara ofta á fróðskaparsetrið ella annan hægri lærustovn at lesa meiri lesturin varir vanliga ár og endar við próvtøku høvuðsgrein føroysk mentan føroysk mentan hevur sín uppruna í norrønari mentan málið er runnið úr fornnorrønum eins og í grannalondunum í stórum eru føroyingar kristnir hóast ymsar áskoðanir eru um júst hvussu stórur partur av fólkinum er kristin við aldagomlu kvøðingini hava føroyingar siðvenju fyri kvøðing og sangi m a orsakað av vantandi viðarvøkstri var ikki vanligt at nýta ljóðføri í føroyum og føroyingar hava dansað og kvøðið í staðin í øld betraðist millumlanda vøruflutningurin og føroyingar fóru tá at nýta innflutt ljóðføri sum nú verða nógv nýtt á sama hátt tók myndlistin dik á seg í øld og er síðani nógv ment høvuðsgrein føroysk landafrøði føroyar liggja í atlantshavi nøkurlunda miðskeiðis ímillum norra skotland og ísland mitt í golfstreyminum í norðuratlantshavi á stigum norður her í atlantshavi renna saman heitir og kaldir luftstreymar og veðurlagið er skiftandi sól regn og mjørki um summrini eru føroyar rímiliga kaldar við miðalhitanum c f miðalhitin í okkara kaldasta mánaði er c f sjálvt um tær liggja á norður so heldur golfstreymurin veðurlagið flótt so vit hava mildar vetrar veðurlagið er rímiliga vátt við nógvum regni og toka og onkuntíð stórum stormum eisini oyggjarnar eru km til víddar fólk býr á av teimum oyggjunum oyggin sum einki fólk býr á lítla dímun er rættiliga lítil km og er umringað av brøttum høgum bjørgum so hon er ring at sleppa til einans seyður og fuglur býr á oynni úr suðri í norður er frástøðan km og úr eystri í vestur er hon km strandalinjan er km ongastaðni í landinum ert tú meira enn km frá havinum tórshavn sum er høvuðsstaður við umleið íbúgvum liggur sunnarlaga í streymoynni slættaratindur er hægsta fjall í føroyum m høgur og er á norðara enda av eysturoy norðanfyri er næsthægsta fjall í føroyum gráfelli størst er streymoyggin km og minst er lítla dímun km oyggjarnar eru úr basalti gosgróti ið síðan fornu eldgosini er grivið burtur av jøklum í seinastu ístíð hesir jøklarnir eru nú firðir sund og dalar og orsøk til at føroyar eru tað oyggjasamfelagið sum vit kenna í dag av tí at føroyar eru skaptar soleiðis at ísurin lættliga kundi renna burtur rennur vatn eisini lættliga burtur sum oftast er hetta ikki ein trupulleiki tí nógv regn er í føroyum men tað kemur fyri at einki regn er í fleiri mánaðir føroyar hava oyggjaveðurlag við ógvuliga skiftandi veðri bert stutt løta kann vera millum sólskin og regn logn og storm sólskin regn og mjørki hvørt um annað í føroyum mást tú altið laga teg eftir veðrinum sjógvurin frystir ongantíð miðalhitin um veturin er umleið c f og um summarið umleið c f veturin er lýggjur ofta við regni vindi og við hvørt nakað av kava og kulda sum ikki liggur serliga leingi summarið er ljóst á hásumri nærum alt samdøgrið hitin liggur ofta um c f men onkrar dagar krýpur hann upp í c f hóast landið er lítið er ikki altíð sama veður allastaðni í landinum oyggjarnar úr landnorðingi eru fugloy svínoy viðoy borðoy kunoy kalsoy eysturoy streymoy nólsoy vágar mykines koltur hestur sandoy skúvoy stóra dímun lítla dímun og suðuroy høvuðsgrein føroyskur búskapur bruttotjóðarúrtøkan btú hjá føroyum í var milliónir krónur skift á fólkatalið var bruttotjóðarúrtøkan umleið krónur í í føroyum er ein størri partur av fólkinum arbeiðsvirkin enn í øðrum londum av mannfólkinum og av konufólkinum eru virkin á arbeiðsmarknaðinum men ein stórur partur arbeiðir tó ikki fulla tíð av mannfólkunum arbeiða vanliga fulla tíð meðan tað bert eru av konufólkunum ið arbeiða fulla tíð heili av føroysku kvinnunum eru virknar á arbeiðsmarknaðinum samanbera vit við vesturevropa undir einum so er talið har bara av kvinnunum í norðurlondum er tað finnland sum hevur lægstu luttøkuna av kvinnum á arbeiðsmarknaðinum við størsti parturin av teimum arbeiðsvirknu eru løntakarar í november vóru av teimum arbeiðsvirknu løntakarar vóru sjálvstøðug og vóru ólønt í vóru av mannfólkunum løntakarar og av konufólkunum í vóru tølini av mannfólkunum og av konufólkunum ein størri partur av konufólkunum er sostatt komin út á arbeiðsmarknaðin at løntakaraparturin millum mannfólk er minkaður kemst helst av at alt fleiri arbeiða sum sjálvstøðugt vinnurekandi áðrenn kreppuna í unum var lítil og eingin skráseting av arbeiðsloysi í føroyum tá arbeiðsloysistryggingin varð sett á stovn bar til at fáa hagtøl um gongdina í arbeiðsloysinum í var miðalarbeiðsloysið uml men minkaði síðan ár undan ári fram til tá tað var komið niður á av arbeiðsfjøldini síðani tá er tað komið nakað upp aftur og í mars var tað gjørt upp til ið enn er lágt sammett við onnur lond tað er prosentstig minni enn fyri einum ári síðani tá ið tað var hettar síðsta árið er arbeiðsloysið annars minkað fulltíðar arbeiðsleys fleiri kvinnur hava verið arbeiðsleysar enn menn og í miðal hava fleiri kvinnur verið arbeiðsleysar enn tað eru menn men tilsamans eru nú fólk arbeiðsleys annars vísir uppgerðin at arbeiðsloysið er nógv størst í sandoy har tað er heili minst er arbeiðsloysið í eysturoy har tað er annars liggur arbeiðsloysið javnt ímillum í norðoyggjum til í suðuroy tey flestu arbeiðsleysu eru ímillum og ár har arbeiðsloysið er minst er arbeiðsloysið hjá teimum í góðum árum frá til ár føroysk skip fiskaðu í samanlagt túsund tons á øllum havleiðum og umleið helvtin varð fiskað á føroyskum sjóøki hetta er meira enn tvífalt tað sum fiskað var fyrst í unum nógv tann størsti parturin var tað vit kalla uppisjóvarfiskur sum fiskað vórðu omanfyri túsund tons av um túsund tons vóru botnfiskasløg besta fiskiárið var tá fiskað vórðu túsund tons og tá vóru tons av uppisjóvarfiski og tons av botnfiskasløgum fiskur er mest týðandi útflutningsvøran av vøruútflutninginum hava fiskavørur seinastu árini talt umleið av øllum útflutninginum sjálvt tá tænastuútflutningurin verður taldur uppí telir fiskaútflutningurin nógv størsta partin í taldi fiskaútflutningurin av øllum útflutningi av bæði vørum og tænastum samanlagt útflutningurin av fiskavørum í var slakar miljardir krónur av virðisøkingini í landinum taldi fiskiskapur í miðal árini fiskiskapur telist eisini millum tær vinnur har mesta arbeiðsvirksemi er løntakarateljingin vísir at í vóru tað um fólk ella av løntakarunum sum høvdu høvuðsinntøkuna úr fiskiskapi bæði talið og prosentparturin eru minni enn í tá tey vóru og taldu góð av løntakarunum haraftrat eru fleiri sjálvstøðug vinnurekandi í fiskiskapi sum útróðramenn og reiðarar men øll starvandi í fiskiskapi telja somuleiðis av arbeiðsvirknum borgarum føroyar vóru í á plássi tá talan er um størstu fiskiveiðitjóðir í heiminum meðan noreg var á plássi ísland var á plássi og danmark á plássi størstu fiskiveiðitjóðirnar eru kina peru og indonesia kina einsamalt fiskaði í næstan miljardir tons sum er av øllum heimsins fiskiskapi upp á miljardir tons næst teimum peru sum fiskaði og síðani indonesia í hagtølum kalla vit innflutning og útflutning av vørum fyri uttanlandshandil handil er eisini við tænastum um landamark men tænastuhandilin verður uppgjørdur í gjaldsjavnanum og vanliga ikki í hagtølum um uttanlandshandil fiskur og fiskaúrdráttir eru av útflutningsvirðinum hjá føroyingum sambært hagtølum er ferðavinnan næststørsta vinnan og eftir henni kemur útflutningur av ullvørum og øðrum tilvirkaðum vørum innflutningurin umfatar allar tær vørur sum okkum tørvar meðan útflutningurin umfatar tær vørur sum vit eru dugnalig til at framleiða innflutningurin er í so máta endamálið við uttanlandshandlinum meðan útflutningurin er tað vit lata afturfyri fyri at fáa ráð til innflutning í einum so lítlum landi sum føroyum er tørvurin á innflutningi stórur tí vit hava ikki støddina og orkuna at framleiða tað breiða vøruúrval sum okkum tørvar til at skapa neyðuga trivnaðin í tilveruni so at siga allar vørur sum okkum nýtist til at seta búgv við og til dagliga nýtslu hjá húsarhaldinum koma úr útlondum somuleiðis koma flestallar vørur til vinnuligt virksemi úr útlondum tí vit hava so at siga bara fiskin eitt lítið sindur av landbúnaðarvørum og nakað av orkukeldum til egna nýtslu restin av vørunum koma uttaneftir at vit kunnu hava so høgt livistøði í føroyum við einum vøruúrvali átøkt tí í ríku grannalondunum ber bara til tí at vit afturímóti eru før fyri at útflyta fyri stór virði av fiskavørum samfelagsbúskaparliga ber til at siga at fyri alt hetta stóra vøruframboðið er goldið við fiski føroyar hava spesialiserað seg til at framleiða fiskavørur sum onnur lond vilja gjalda so nógv fyri at vit afturímóti kunnu innflyta vørur sum hóska til okkara høga livistøði handilsjavnin er úrslitið av endaliga roknskapinum uttanlandshandlinum viðvíkjandi tá árið er runnið verður handilsjavnin gjørdur upp sum munurin millum inntøkurnar frá útflutningi av vørum og útreiðslunum av innflutningi av vørum síðani hava verið ár við halli á handilsjavnanum ár við avlopi og ár har handilin so at siga hevur javnviga ofta hóast ikki altíð er tað so at tá framgongd er í búskapinum verður hall á handilsjavnanum tí innflutningurin til íløgur og nýtslu veksur meðan tað hinvegin ofta er avlop av handilinum í vánaligum tíðum tí at keypsorkan er lág og íløguhugurin minni minkar útflutningurin av serligum ávum sum fiskaloysi prísfalli ella tí fiskaalingin fer fyri bakka kann tað sjálvsagt eisini elva til hall av uttanlandshandlinum inn og útflutningurin av vørum skift á ávikavist upprunaland og nýtsluland fyri sær soleiðis út sambært hagstovu føroya seta við tølini saman fyri bæði loft og sjóleiðirnar so kann samlaða talið av útlendskum ferðafólkum til føroyar roknast at vera í afturat teimum ferðafólkunum koma tey ið komu til føroyar við ferðamannaskipi hesi vóru við manning samanlagda ferðafólkatalið av útlendingum í føroyum kann sostatt sigast at vera visit faroe islands metti í at ferðafólk vitjaðu føroyar talið var mett at standa í stað í ferðafólkaflutningurin loftvegis til føroyar er tann ferðabólkurin ið hevur økt mest um ferðafólkatalið seinastu tíggju árini er ferðafólkatalið tvífaldað til uml her er talan um komur og fráferðir metingar hjá visit faroe islands meta at av ferðafólkunum hjá atlantic airways eru føroyingar í komu ferðafólk til føroyar av teimum vóru útlendingar um vit fylgja metingum hjá visit faroe islands svarandi til útlendingar í norrna ið er einasta ferðamannaskip við regluligum túrum til føroyar flutti í ferðafólk til føroyar av teimum vóru føroyingar hini komu í høvuðsheitum úr skandinavia og norðurevropa og vóru av samlaða ferðafólkatalinum talið av ferðamannaskipum ið koma inn á tórshavn tykist at vera í støðugum vøkstri nevnast kann at í var talið av ferðafólkum sum komu við ferðamannaskipum stívliga uttan manning longu í var hetta talið nærum fýrafalda tá talið av ferðandi var uttan manning verður manningin tald við vóru umleið ferðafólk í hesum bólki í ein kanning sum var gjørd í av einum bólki settur av tórshavnar kommuna vísti at ferðafólkini brúka í miðal bert kr hvør brúkar hvørt av ferðafólkunum kr í miðal tá eru útferðir ikki íroknaðar kann inntøkan roknast at vera mió kr um manningin verður tald við er inntøkan mió kr tá samlaða btú fyri føroyar var mió kr í var nýtslan hjá hesum ferðafólkunum einans av samlaðu bruttutjóðarúrtøkuni síðani og serliga síðani fyrst í árunum er millumtjóða handil vaksin nógv ein avleiðing av hesum er búskaparliga altjóðagerðin sum hevur viðført handilsliga frælsisgerð millum lond sum avleiðing av samráðingum í gatt og síðan í heimshandilsfelagsskapinum er altjóða handil vorðin alsamt meira opin hetta hevur millum annað havt við sær at tollur er lækkaður og at aðrar handilsforðingar eru beindar burtur føroyar eru til dømis limir í heilsufrøðiliga økinum í es og gjørdust í partur av alevropiska miðjarhavsøkinum um samsavnan av uppruna emfta euro mediterranean free trade area føroyar hava síðan januar verið fevndar av danska limaskapinum í wto sostatt eru altjóða ásetingar sum eru gjørdar í hesum felagsskapi eisini galdandi fyri føroyar føroyar hava í løtuni fríhandilssáttmálar við evropasamveldið og efta londini noreg ísland og sveis hetta eru fýra sáttmálar við tilsamans lond umframt hetta er mfn sáttmáli við russland komin í gildi í hetta er ikki ein handilssátmáli men ein sáttmáli sambært most favoured nation meginregluni í wto sum sigur at allar sømdir eitt land veitir einum øðrum skulu galda fyri øll wto lond føroyar kunnu sostatt ongantíð fáa verri sømdir enn nakað annað land ið hevur handilssamband við russland í roynd og veru merkir hetta at tollurin á fleiri vørum er farin í helvt føroyar hava áður havt handilssáttmálar við finnland svøríki pólland og estland sum allir fullu burtur tá hesi fýra londini gjørdust limir í es føroyar og russland royndu í fleiri ár at fáa ein handilssáttmála landanna millum men tað eydnaðist kortini ongantíð at koma endaliga á mál tí russland knýtti wto limaskapin at handilssáttmálnum úrslitið var at føroyar gjørdu ein sáttmála við russland sum byggir á grundregluna hjá wto um most favoured nation treatment sáttmálin kom gildið í sáttmáli føroya við es frá er fríhandilssáttmáli ið loyvir ídnaðarvørum frítt at fara millum partarnar báðar meðan tað eru avmarkingaravmarkingar á landbúnaðar og fiskivinnuøkinum føroyar hava at kalla veitt es fullkomnan fríhandil seyðakjøt og mjólkaúrdrátt undantikið meðan tað eru avmarkingar hinvegin kortini hevur gongdin síðan verið tá ið føroyar á fyrsta sinni fingu fríhandilssáttmála við ef at færri og færri handilsforðingar eru í gjørdust føroyar partur av kummuleringskipanini eisini nevnd samsavningarskipanini hjá es í stuttum merkir hetta at tað er lættari hjá føroyum at hava handil við es limalondini ísland noregi og sveis skipanin hevur fleiri tættir sum vinnulív í føroyum kann nýta ein av meginreglunum í skipanini er at vørur kunna skifta uppruna millum lond í skipanini tað ber til at keypa rávøru tilvirka vøruna og útflyta hana sum føroyska vøru høvuðsgrein djóralívið í føroyum ríkt djóralív er í føroyum nógvur seyður og nógvur fuglur har uppií lundar og eisini tjøldur sum er tjóðarfuglur landsins í havinum eru ein ørgrynna av fiskasløgum kópum krabbum rækjum og hvalum m a bóghvítuhvalur grindahvalur og augustur hendinga høgguslokkur sæst eisini seyðurin er tann mest eyðsýndi parturin av djóralívinum í haganum samstundis hevur hann eisini so mikið stóra ávirkan á vøksturin at hann setur dám á skordýra og fuglalívið rotta og mús liva í føroyum hóast músin er á einum avmarkaðum øki á nøkrum fáum oyggjum músin sum livir í føroyum er vestanmúsin mus domesticus borðoy liggur mitt í norðoyggjum hon er nógv innskorin og hevur tí nógvar endar barð og oyggin hevur fingið navn eftir hesum barðum nógv tað størsta plássið er býurin klaksvík sum við sínum fólkum hevur av fólkatalinum í norðuroyggjum hon er eisini størsta fiskivinnuhavnin í landinum borðoy er tann størsta av teimum seks norðoyggjunum og hevur bygdir frá suðuri norðoyri klaksvík ánirnar árnafjørður norðtoftir depil norðdepil og norðast er tann nú manntóma bygdin múli borðoy er kend fyri sína fjølbroyttu náttúru við stórbærum fjøllum djúpum dølum og vøkrum firðum í bygdi kongaliga einahandilin úthandil í klaksvík tá ið einahandilin helt uppat vórðu handilshúsini seld í dag eru tey karmur um fornminnissavnið í býnum í fekk klaksvíkin nýggja stásiliga kirkju sum hóskar sera væl til príðiligu fjøllini uttanum býin ánirnar árnafjørður depil klaksvík múli norðdepil norðoyri norðtoftir skálatoftir strond eysturoy ið er km stór er næststørsta oyggj í føroyum her búgva umleið fólk við sínum góðu busssambondum bæði í oynni og til hinar partarnar av landinum kann við røttum sigast at oyggin er ein miðdepil í føroyum oyggin bjóðar teimum vitjandi eina ørgrynnu av upplivingum sum røkka frá undurvøkrum landslagi hugnaligum bygdum søguligum støðum til framkomnar nýmótans bygdir og býir syðst á oynni er landslagið eftir føroyskum viðurskiftum reiðiliga slætt og lætt at ferðast í til gongu norðantil er eysturoyggin brattari við høgum fjøllum trý av teimum eru yvir metrar høg tey eru slættaratindur sum er metrar høgt og sostatt hægsta fjall í føroyum gráfelli og svartbakstindur gisting er møgulig í flest øllum bygdum í eysturoy gistingartilboðini røkka frá hotellum til skótadeplar tjalding og ból og bita tjaldingarpláss og pláss til búvognar eru eisini í oynni og harafturat finnast matstøð og kaffistovur um alla oynna í flestu bygdunum eru nýggj upplýsingarskeltir sett upp eiði elduvík fuglafjørður funningsfjørður funningur gjógv glyvrar gøtugjógv hellurnar innan glyvur kolbanargjógv lambareiði lambi leirvík ljósá morskranes nes norðragøta norðskáli oyndarfjørður oyrarbakki oyri rituvík runavík saltangará saltnes selatrað skálafjørður skáli skipanes strendur svínáir syðrugøta søldarfjørður toftir undir gøtueiði æðuvík fugloy sum hevur fingið navn av tí nógva fugli ið har búleikast er tann minsta av norðoyum km og hon liggur eisini longst burtur frá hinum fugloyggin er ein kommuna við tveimum bygdum tær eru kirkja og hattarvík kirkja og skúli eru í báðum bygdunum tær báðar bygdirnar í oynni eru brimpláss og hetta saman við hennara fjarleiki hevur gjørt at fólkatalið er nógv minkað í unum búðu omanfyri fólk í fugloy í vóru skrásett fólk fólkatalið var við ársbyrjan í prosentum upplivdi fugloyar kommuna nógv tann størsta fólkavøksturin í í tíðarskeiðinum mars ti mars øktist fólkatalið í fugloy við trimum úr upp í fólk og tað svarar til ein vøkstur upp á heili prosent fugloyggin er eitt náttúruvakurt stað mótsatt teimum sunnaru oyggjunum í føroyum er fugloyggin sermerkt við at tað sum er omanfyri sjóvarmálan bert eru tær ovastu basaltfláðirnar tí er oyggin brøtt við steyrrøttum homrum runt alla oynna omaná er grønt og gróðrargott og fleiri sjáldsamar plantur eru at finna fuglalívið er fjølbroytt og eins og í mykinesi er atkomuligt lundaland í haganum í bjørgunum runt oynna er stórt fuglameingi fugloyggin hevur havt elligamlar skipanir við røkt og veiðu í fuglabjørgunum men gongdin við tí stóra fallinum í fólkatalinum og at tað eru flest gomul fólk á oynni ger tað torført hjá teimum yngru á staðnum at søkja bjørgini tað er eitt vandamál at tey ungu ikki vera lærd upp í hesum yrki í hattarvík eru fleiri elligamlar toftir og niðurdottin gróthús og úthús eins og nógva aðrastaðnis í føroyum fyri nøkrum árum síðani var farið undir at laga nøkur av hesum uppaftur og seta tey í upprunaligan stand onkur av hesum úthúsum vera nevnd í eitt nú søgnini um floksmenninar hetta arbeiði er ikki bara til prýðis fyri bygdina men er eisini av søguligum og mentanarligum týdningi arbeitt verður við ymiskum verkætlanum ein er fugloy í søgu og søgn málið er at byggja upp eina væl skipaða og burðardygga ferðavinnu í oynni sum kann styrkja búsetingina verkætlanin er eitt tiltak ið útoyggjafelagið og bygdarfólki hevur tikið stig til umframt hetta verður í løtuni roynt virksemi við mati úr lokalari rávøru hægsta fjall í fugloy klubbin er m fugloyggin var av fyrstu tíð flotoyggj menn róðu at henni at kasta stál á hana og festa hana í botn men einki batti tí fult stóð av trøllum fram við bakkanum og tey loftaðu øllum ið blakað varð í land og tveittu tað aftur á sjógv so vóru allir prestarnir heintaðir saman fyri at fáa oynna til at standa teir vóru fluttir út til hennara og bíndu ikki av henni alla tíðina meðan róð varð at hon skuldi ikki fara burtur úr eygsjón ein av prestunum stóð fremstur í bátinum og kastaði bíbliuna upp á land meðan allir hinir stardu fast upp á oynna tá hjálpti teir vóru mentir yvir trøllunum og vendu tey um til túgvur túgvurnar hava staðið tjúkt eftir bakkanum við kirkju fyrr men nú eru tær burturfarnar sum tað er matað niðan undir av brimi gnu free documentation license gfdl ella gnu fdl er eitt copyleft loyvi til frælst innihald skapað av free software foundation fsf til gnu verkætlanina loyvt er at skapa til ritbúnaðar skjalprógv loyvi ber við sær at øll avrit av tilfari hóast tað er broytt hava sama loyvi sum upprunatilfarið hesi avrit kunnu seljast men um tey verða hópframleidd skulu tey vera í einum sniði sum gjørligt er at gera fleiri broytingar í wikipedia er størsta tilvísingarverkætlanin sum brúkar loyvi í løtuni fyri at eitt skjal kann vera umfatað av gfdl skal ein viðmerking skoytast uppí um upphavsrætt undir gfdl øll wikipedia skjøl eru útgivin til almenningin undir gnu free documentation license wikipedia er ein alfrøði við opnum innihaldi skrivað í samarbeiði millum sínar brúkarar wikipedia verður stýrd av wikimedia ein non profit grunnur stovnaður til endamálið her í fevnir hon um eitt stórt evnisøki og hevur greinar í føroysku útgávuni í januar vóru umleið greinar á ymiskum málum í wikipedia meginparturin ella umleið vóru á enskum wikipedia byrjaði við ensku útgávuni tann januar tann føroyska útgávan byrjaði tann juni tey trý eyðkennini við wikipedia eru wikipedia verður stuðlað av richard m stallman og free software foundation ein av avbjóðingunum hjá wikipedia er vandalisma skilt sum tápuligur ella uppøsandi broytingar í greinum sarah lane vertur fyri sarah s blog report sum er ein partur av sjónvarpssendingini screen savers vandaliseraði í eini sending wikipedia síðuna um monkeypox í ensku wikipedia útgávuni hon skrivaði sarah lane is totally cool and does not have monkeypox seinni skrivaði hon although this excites me in its ease and simplicity it s a little frightening i mean what if i had instead written my boss is a big fat and his phone number is sure somebody would delete it but this calls for some seriously dedicated moderators alfrøði er ikki ein ávís vísindagrein sum so nógvar aðrar orðið alfrøði merkir frøði um alt vanliga inniheldur ein alfrøði ikki serliga nógva vitan um nakað serstakt men eitt sindur um næstan alt ein alfrøði er ofta ein endurspeglan av teirri vitan sum er til eitt savn av stuttum upplýsandi greinum um mestsum alt so fólk lætt kunnu leita sær fram upplýsingar franski heimspekingurin diderot tók stig til fyrstu alfrøðina har hann fekk fremstu heimspekingar rithøvundar og granskarar í tíðini at skriva greinar um øll hugsandi evni henda fyrsta alfrøðin taldi heili tjúkk bind tað eru túsundatals greinar um ymisk evni í alfrøðini í hvørji grein eru tilvísingar til myndir og í hvørjari mynd eru talmerktir smálutir greinin um skurðviðgerðaramboð hevur ikki færri enn tólv slíkar smálutir einhvør alfrøði er skipað sum eitt uppslagsverk t e eitt verk ið lætt er at sláa upp og finna upplýsingar í um eitthvørt sum encyclopædia brittanica ein stór og kend enskmælt alfrøði tekur til as knowledge grows so do we ella á føroyskum so hvørt sum vitanin veksur vaksa vit við hugtakið wiki vísir til eitt slag av ritbúnaði sum gevur brúkarum møguleika at samstarva um at savna og skifta um vitan og kunning um ávís evni ward cunningham hevur ment forritið hann og bo leuf hava saman skrivað bókina the wiki way sum tøkniliga er avoldað men sum kortini greiðir væl frá wikihugburðinum orðið wiki stavar frá hawviiska wikiwiki í einum wiki kunnu brúkarar frítt skriva og almannakunngera tilfar serliga skrivað tilfar men í nýggjari forritum ber eisini til at goyma eitt nú myndir og fílur av ymsum sløgum brúkarar kunnu frítt broyta tilfar hjá hvørjum øðrum teir kunnu kjakast um ávís evni og eru í vissan mun við til at tilevna skipanina av eini wiki grundskipanin í eini wiki er ovurtekstaskipanin hypertekstaskipanin sum er høvuðsskipanin á internetinum ein wiki er forritað t d í php og dátur síður verða goymdar í einum dátugrunni ofta mysl síður verða heintaðar ella stovnaðar við at brúka http protokollina og boðini get og post lesing fer fram á vanligari vevsíðu meðan skriving og rætting fer fram í formpartinum á eini vevsíðu danmark er eitt land í skandinavia í norðurevropa við mió íbúgvum danmark verður saman við grønlandi og føroyum nevnt kongsríki danmarkar danmark hevur mark til týskland í suðri og er umgirt av fleiri høvum norðsjógvurin vesterhavet skagerrak og kattegat móti vestri norði og eysti frá jútlandi kattegat og eystrasalt norðan og sunnanfyri tær donsku oyggjarnar danmark er hálvoyggin jútland og navngivnar oyggjar og hólmar størsti býurin og høvuðsstaðurin er keypmannahavn miðallívsævin í landinum er ár høvuðsmálið er danskt størsti landspartur i danmørk er langa smala nesið jútland sum hevur mark ímóti norðurtýsklandi eystan fyri jútland er tað sum eftir er av landinum næstan fimm hundrað oyggjar einar hundrað teirra eru bygdar danmørk er tað syðsta av norðurlondum og eitt av slættastu londum í heiminum fyrsti kongurin teir søgufast vita um ráddi fyri øllum danaveldi var gormur gamli um tá var landið nógv størri enn nú alt tað sunnasta av svøríki harafturat alt suðurjútland var danskt land longu tíðliga í miðøldini fóru týskarar at troðka seg norður eftir og so við og við fingu teir alt tað sunnasta av suðurjútlandi undir seg í árinum mátti danmark avluta alt suðurjútland til týskarar men teir fingu norðaru helvtina aftur í í árinum varð ólavur sonur margretu drotning í danmark og norska kongin hákun tann kongur í danmark og í gjørdist hann kongur í noregi og hjálondunum eftir hetta komu noreg og danmark at vera eitt ríki líka til tá ið tey skiltust av svenskum ávum meðan føroyar grønland og ísland vóru eftir millum minkaði landið stórliga donsku kongarnir sum tá ráddu góvu seg í bardaga við svøríki og hesir bardagar endaðu við at svøríki legði alt land eystan oyrasund undir seg meginparturin av fólkinum í danmark býr í býum við strendurnar býirnir vórðu bygdir her tí at havið og vøtnini vóru týdningarmiklar samferðlsuleiðir í flestum londum í vesturheiminum europa og norðuramerika eru mong ið hava eina rættiliga frílynta áskoðan á hjúnalag og húski henda hugsan er eisini galdandi í danmark og í hinum norðurlondum mong donsk børn vaksa nú á døgum upp hjá annaðhvørt ógiftum foreldrum ið hava somu lógarrættindi sum gift foreldur bara mammuni ella bara pápanum vanligt er eisini nú at menninir eru uppi í øllum húsligum arbeiði og alt fleiri og fleiri konufólk arbeiða úti av fólkinum eru ikki lesifør og av fólkinum er arbeiðsleys útlendingar økja fólkatalið í danmark prosent av fólkavøkstrinum frá til stavaði frá útlendingum tað merkir at øll skulu hava undirvísing frá flokk undirvísingarskyldan byrjar august tað árið ið barnið fyllir ár foreldur kunnu velja ímillum fólkaskúlan privatskúlar og heimaundirvísing síðan er møguleiki fyri at næmingurin kann ganga í flokki taka eina vinnuútbúgving ella eina miðnámsskúlaútbúgving gymnasiala útbúgving eftir tað verður eitt stórt úrval av ymiskum útbúgvingum útbjóðaðar á ymiskum støði og innan ymiskar vinnur tað eru otta fróðskaparsetur í danmark harav tað elsta er københavns universitet harumframt eru aarhus universitet syddansk universitet aalborg universitet og roskilde universitet ið øll hava fleiri fakultet og harafturat eru danmarks tekniske universitet copenhagen business school og it universitetið í keypmannahavn ið hava eitt fakultet professiónsháskúlar ella sonevnd university colleges eru at finna kring alt landið umframt útbúgvingarstovnar innan tónleik list og arkitektur vegirnir í danmark eru bæði góðir og nógvir jarnbreytirnar eru eisini ógvuliga tættar so skjótt er at koma ímillum teir ymsu landspartarnar eftir jarnbreytini fyri at lætta um samferðsluna hava teir bygt tvær stórar brúgvar lítlabeltsbrúnna og stórstreymsbrúnna úr keypmannahavn slepst við toki til tey flestu lond í evropa í kastrup tætt við keypmannahavn er óføra stór flógstøð millum teir ymsu donsku landspartarnar verður dúgliga flogið og eisini millum keypmannahavn og føroyar ferðamannaskipini tróta heldur ikki hvørki innansyndis ella millum danmark og útheimin til svøríkis er fartur fleiri ferðir hvønn dag og sama er til týsklands lívfrøði biologi er læran um lív grikska orðið biologi er samansett av orðunum bio sum merkir liv og logos som merkir vitan ella frøði lívfrøðin fevnir sera vítt og fleiri øki verða ofta roknað sum sjálvstøðugar vísindagreinir lívfrøðin kann førast aftur til gomlu grikkarnar serliga aristoteles f kr f kr eygleiddi nógv dýr og plantur hann bólkaði og setti fram ástøðir í talinum var mikroskopið uppfunnið og framdi hetta eina kollvelting innan økið til bar nú at síggja kyknur bakteriur og annað í gav charles darwin bókina on the origin of species út og legði harvið lunnar undir læruna um lívmenningina í øld varð funnið útav at arvaeginleikarnir liggja goymdir í lítlunum kromosomunum og nógv framstig vóru síðani gjørd innan arvalæruna sum t d at kromosomini eru ein dupultspiralur sum nú verður nevnt dna innan lívfrøðina eru nógvar lærugreinar savnaðar síðan føroyar fóru at taka lut í altjóða fótbólti er tjóðsongur okkar borin fram víða um lond henda yrkingin sum fyri árum síðani varð yrkt í føgrulíð har sum søgan í dag teskar úr hvørjum steini hoyrist nú langt út um føroya strendur men fyrst og fremst hevur hon vunnið sær pláss í føroyinga sál tú alfagra land mítt mín dýrasta ogn á vetri so randhvítt á sumri við logn tú tekur meg at tær so tætt í tín favn tit oyggjar so mætar gud signi tað navn sum menn tykkum góvu tá teir tykkum sóu ja gud signi føroyar mítt land hin roðin sum skínur á sumri í líð hin ódnin sum tínir mangt lív vetrartíð og myrkrið sum fjalir mær bjartasta mál og ljósið sum spælir mær sigur í sál alt streingir ið tóna sum vága og vóna at eg verji føroyar mítt land eg nígi tí niður í bøn til tín gud hin heilagi friður mær falli í lut lat sál mína tváa sær í tíni dýrd so torir hon vága at bera tað merkið sum eyðkennir verkið ið varðveitir føroyar mítt land ein telda er ein vanliga elektronisk maskina sum handfer dátu og upplýsingar hon fær frá brúkarum ella forritum ella báðum hetta merkir fyri ein vanligan brúkara at teldan hevur eina stýriskipan og so nøkur forrit omaná sum hon nýtir til at loysa ymsar uppgávur við í fyrstuni var teldan mest nýtt sum hjálpartól til talfrøðiligar uppgávur men í dag er hon vorðin ein partur av okkara lívsstíli og er at finna í teimum flestu umhvørvunum til dømis í fartelefonum bilum ídnaðarmaskinum og øðrum fyrstu teldurnar vórðu bygdar í usa bretlandi og týsklandi millum og tær vóru sera stórar men tey seinastu árini hevur menningin gingið sera skjótt í dag eru teldur eisini rættiliga bíligar í mun til hvat tær kostaðu til dømis fyri bert fáum árum síðani hestur liggur millum streymoynna og sandoynna og er bert km til víddar men har hevur fólk búð líka frá landnámstíð ella eldru miðøld hestur er útoyggj merkur stór harav merkur kongs oyggin er rættiliga høg m og í erva er hon ein stórur slætti við fleiri smáum og vøkrum vøtnum hægstu støðini á oynni eru eggjarók og múlin vestursíðan í hesti er brættlendi har einaferð var nógvur lomvigi í berginum oyggin er vøkur og har er nógvur heiðafuglur í bygdini hoyrist songurin frá heiðafuglinum sjáldsama væl uppi á oynni omanfyri bygdina liggur m a fagradalsvatn eitt stað ið nógv ferðafólk vilja uppliva hestbjørgini hava leingið verið eitt væl vitjað ferðamál og nú eru røddir frammi um at útbyggja hesar útferðir til gongutúrar runt alla oynna elsta búplássið man hava verið á syðsta enda á oynni úti á hæli tí har finnast leivdir eftir fornari búseting og har er besti sólagangur so korn hevur búnast væl men av tí at eingir møguleikar eru at søkja sjógvin haðani eru hestmenn fluttir hagar bygdin nú er í sambandi við at nýggj ferjuhavn gamlarætt varð gjørd á vestursíðuni á streymoynni og nógv grót mátti spreingjast burtur varð ein partur av hesum gróti førdur yvir um hestsfjørð og nýttur til nýggja havn í hesti sum hevur givið sjóvinnuni og samferðsluni við oynna stórar fyrimunir hóast bygdin er lítil undir fólk hevur hon svimjihøll hestmenn liva av fiskivinnu og landbúnaði men eins og í skúgvi er vestursíðan á hesti bratt berg og fuglaveiðan hevði rættiliga stóran búskaparliga týdning fyrr serliga lundafleyggj í fuglabjørgunum eigur alskyns bjargafuglur m a er nógvur lomvigi teir gomlu søktu bjørgini og hetta lá væl fyri tí gongt var um stóran partin av teimum men bakkin er leysur fyri einum árum síðani tóku bjørgini at leypa víða hvar undir oynni í hestbygd er vinnuvegurin seyðahald og útróður umframt hetta eru nøkur almenn parttíðarstørv samferðslan ger at tað ikki gjørligt hjá familjum at búgva í oynni og røkja starv o a í havn tí eru tað fá sum ferðast í millum til arbeiðis hestur liggur bert eitt hanagleiv frá streymoynni og øllum teimum vælferðarmøguleikunum sum eru har hendan stutta fjarstøða til meginlandið kann á ymiskan hátt gagna hestbygd m a kunnu góðir flutningsmøguleikar skapa grundarlag fyri ymiskum vinnugreinum bátahylurin og havnarlagið er fyrsta stigið á leiðini útróður var einaferð høvuðsvirksemi á oynni og kann við tillaging til broyttu krøvini aftur gerast ein partur av bygdarlívinum men ferðavinna er helst tann vinnugvegur sum í dag er mest sannlýkur oyggin er long og smøl hægstu støð eru eggjarók og múlin bæði metrar oyggin er sløtt omaná sunnarlaga eru smá vøtn t d fagradalsvatn og hálsvatn norðari partur av hesti er høgur og brattur meðan lendið lækkar longur suður ein kemur øll vestursíðan er høgur bakki har eru fýra stakkar m a álvastakkur við álvagjógv hestur er vøkur metrar høg oyggj oyggin er rættliga høg og í erva er hon ein stórur slætti við fleiri stórum og smáum vøtnum sí høvuðsgrein hests kirkja kalsoy er ein long og smøl oyggj sum eisini er tann vestasta av teimum seks norðuroyggjum til víddar er hon ferkilometrar og vegasamband og fýra tunlar gera tað koyrandi millum allar bygdirnar hon hevur smáar bygdir sum eru bundnar saman við vegum og tunlum best kenda søgnin úr kalsoynni er søgnin um kópakonuna í mikladali í kalsoy er bert ein kommuna sum er húsa kommunu ið fevnir um bygdirnar húsar og syðradal áður var eisini mikladals kommuna sum fevndi um bygdirnar mikladal og trøllanes men hesar bygdir eru nú partar av klaksvíkar kommunu í teimum fýra bygdunum búgva tilsamans fólk harav búgva fólk í húsa kommunu á húsum og á syðradali fólk búgva í mikladali og á trøllanesi kallsoyggin er ein smøl norð suðurgangandi fjallarøð og ikki javnt høg norðantil serliga vestursíðan er høgt berg men longur suðuri lækkar bergið og verður til brattar líðir og skorar undirhagin er lítil á verstursíðuni eystursíðan er meira grøn og ikki so brøtt á oynni eru í alt dalar oyggin verður meira høglig longur suður ein kemur nestindar m eru hægsta fjall á kalsoynni næsthægsta fjallið er botnstindur sum er m høgt navnið hevur kalsoy eftir kallinum sum var drangur norðast á oynni á kallsoynni er nógvur haga landfuglur norðantil er nógvur bjargafuglur haran er einasta villini súgdjórið á oynni og hvørki mýs ella rottur finnast hóast rotta finst á øllum grannaoyggjunum plantulívið er áhugavert og fleiri sjáldsamar plantur finnast bæði við galvin og í norðasta parti av oynni kalsoyggin er einasta oyggin føroyum har tað er staðfest at øll fýra sløgini av føroyskum píli vaksa bygdirnar ið allar liggja á eystursíðuni á oynni eita syðradalur húsar mikladalur og trøllanes fyrr var eisini bygdin blankskáli á vestursíðuni á oynni men eftir ógvusligt skalvalop í flutti alt fólkið haðani og búsettist í syðradali í staðin kalsoy er eitt landbúnaðarøki tey flestu ársverkini eru í landbúnaðinum harnæst kemur arbeiðið á smoltstøðini í knúksdali onnur ársverk eru fraktkoyring busskoyring og læraravstarvið parttíðarstørv eru í landbúnaðinum hjá landsverkfrøðinginum í handlinum postútbering heimahjálp ein smiður lastbilakoyring og nakrir eru sjómenn nøkur hava sítt dagliga yrki í klaksvík og aðrastaðnis onkur av hesum ferðast til arbeiðis og aftur hvønn dag ferðavinnan er við at fáa fótin fastan og virksemi hjá sp f viljanum fevnur um mat og túrar í oynni smiðjan hjá mikkjal á trøllanesi er eisini eitt handverk og ferðavinnutiltak umframt onnur ferðavinnutiltøk sum eru ávegis síðani tunlarnir komu á oynni og lunnar vóru lagdir fyri góðum ferðasambandi er virksemi økt nógv seyðahald er í oynni og í mikladals kommunu er eisini nógv neytahald har eru eini neyt av hesum eru mjólkineyt sum øll eru á trøllanesi annars eru kalsoyingar til skipsfiskiskap nakrir arbeiða í klaksvík og seinastu árini hevur eisini verið arbeitt við at sambinda allar bygdirnar í oynni við vegum og tunlum tað eru fýra tunlar í oynni sum samanlagt hava eina longd uppá metrar ein smoltstøð er í knúksdali millum húsar og syðradal og har arbeiða til fólk støðin framleiðir millión smolt um árið koltur liggur í ein útnyrðing stutt frá hesti sum er minsta bygda oyggj í føroyum km til víddar fólk býr fast alt árið í koltri og hevur gjørt tað síðani alt ferða og flutningssamband við koltur er við tyrluni hjá atlantsflog hon flýgur mikudag fríggjadag og sunnudag hesar dagar ber til at koma til havnar og aftur sama dag til ber at sigla til kolturs men av tí at atløguviðurskiftini eru sera vánalig er tað ikki gjørligt at koma við báti higar uttan í góðum líkindum tá tað er kyrt onki alment ferðasamband er sjóvegis koltur er eitt serliga náttúruvakurt stað umhvørvið alt lýsir føroyska søgu og siðir fleiri árhundrað aftur í tíðina møguleikarnir fyri náttúruupplivingum eru stórir bæði við útferðum í bjørg og haga men eisini á slættlendinum við gomlu bygningarnar og í fjøruni við tí hvíta sandinum har býr bert ein familja sum hevur oynna í festi frá tí almenna umleið helvtin av føroya jørð er almenn jørð sum er býtt sundur í bóndagarðar sum verða festir til ávísar bøndur ein av hesum gørðum er oyggin koltur stórur partur av oynni er eitt høgt fjall ið hevur givið henni navn og navnið er av fornnorrønum uppruna kemur av gamla orðinum koltr ið merkir fjallaknúkur koltur eins og hestur er bygd longu í landnámstíð ella stutt eftir upprunaliga hevur oyggin verið ein garður men hann er býttur í tveir garðar tíðliga í tíðini og soleiðis eru komnir tveir býlingar tann upprunaligi eitur heimi í húsi og hin yngri norðuri í gerðum seinri fóru hesir garðar aftur sundur soleiðis at tað vórðu garðar fólkatalið vaks og var um tá ið tað var uppá tað mesta bóndahjúnini sum nú eru búgva norðuri í gerðum og við hjálp av peningaligum stuðli frá almennum og privatum peningastovnum og grunnum er sett í verk eitt arbeiði at seta tann eldra býlingin heimi í húsi í upprunaligan stand við sethúsum og úthúsum ætlanin við hesum er at varðveita ein gamlan føroyskan býling kunoy er tann í miðal hægsta oyggin í føroyum har av fjøllunum røkka upp um m kunoy er sum eitt høgt fjall øll sum hon er men norðan fyri bygdina kunoy gongur ein trong djúp gjógv skarðsgjógv tvørtur um oynna suðurendin á kunoy eitur brattanes og norðurendin kunoyarnakkur hann er hægsta forberg í føroyum m oyggin hevur tvær bygdir haraldssund og kunoy bygd sum við byrging og tunnli hava fingið vegasamband við klaksvíkina navnið hevur hon av einum drangi við norðurendan sum eitur konan hægstu fjøll á kunoynni eru kúvingafjall m havnartindur m og urðafjall m kúvingafjall er hægsta fjall á kunoynni millum borðoy og kunoy er haraldssund og pollurin pollurin er millum kunoyagalv suðursíðuna á kunoynni og borðoynna og frá pollinum norðureftir millum borðoynna og kunoynna er haraldssund í haraldssuni frá bygdini ánunum á borðoy og norður um bygdina haraldssund á kunoynni rekur nakað hart norðari í sundinum er lítið og einki rák eystanvert við kunoyarnakk er ein drangur sum eitur konan eftir honum eitur oyggin kunoy við seks fjøllum yvir metrar er kunoy í miðal føroya hægsta oyggj norðast á kunoy er kunoyarnakkur sum rísur steyrrættur metrar upp úr norðuratlantshavinum á kunoyarnakka er ríkt fuglalív lundi rita lomvigi og onnur fuglasløg búleikast har nú eru tvær bygdir í kunoy vestanfyri er kunoy uppkallað eftir oynni og eystanfyri er haraldssund uppkallað eftir sundinum millum kunoy og borðoy tað slepst í oynna tvørtur um eina byrging millum oyggjarnar tú sleppur vesturum oynna ígjøgnum tunnil sum gongur tvørtur gjøgnum oynna tann triðja bygdin skarð sum var norðan fyri haraldsund var avtoftað á vetri á kunoynni eru tvær bygdir haraldssund á eystursíðuni og kunoy bygd á vestursíðini fyrr var ein bygd aftrat á eystursíðuni sum æt skarð men har býr eingin nú lítla dímun er minsta oyggj í føroyum bert km til víddar men hon er m høg har hevur ongantíð búð fólk tí oyggin er so brøtt og ring at koma til bert uppi á kollinum er ein lítil slætti men oyggin ber um áseyð og fuglur serliga lundi er nógvur lítla dímun kann eisini vera vandamikil at sleppa uppá við sínum brøttu metrum tey sum eiga lítlu dímun íbúgvarnir í hvalba og sandvík tóku í stig til eina ferðafólkaverkætlan sum skal veita pening til viðlíkahald av oynni og til bygdirnar báðar lítla dímun var eisini kongsjørð men av tí at ringt var at fáa nakran at festa oynna vildi kongur selja hana tað vóru suðuroyingar og fyrst og fremst hvalbingar ið høvdu leigað og brúkt oynna og í varð uppboðssøla hildin í hvalba faktorin við kongaliga úthandilin á tvøroyri bjóðaði móti hvalbingum og sandvíkingum ið høvdu tikið seg saman í felag og tí mundi prísurin koma so høgt upp hvalbingar og sandvíkingar áttu hægsta boð næstan rbd kr oyggin hevði eitt serligt seyðaslag sum ikki er til longur seyðurin líktist geitum hevði svarta og snøgga ull og var smærri enn seyðurin í dag hetta var styggur seyður og tí ringur at fáa í rætt nøkur ár eftir at kongur hevði selt oynna varð hetta seyðaslag tikið av tað sum ikki fekst í rætt varð skotið niður tríggir útstappaðir seyðir av slagnum finnast í dag á føroya fornminnissavni mykines er vestasta oyggj í føroyum og har búgva fólk mykines er við sínum umleið km eyðkend við sínum ríka fuglalívi her heldur súlan til saman við ørgrynnu av lunda og øðrum fugli oyggin er fevnd av lívi og ljóði allan sólarringin millum mykines og vágar er mykinesfjørður og hólmurin er skildur frá oynni av hólmgjógv men millum hólmin og oynna er brúgv súlan siglir summarhálvuna um veturin er tað tyrlan ið røkir farleiðina tyrlan flýgur hvønn mikudag fríggjadag og sunnudag alt árið við fólki og farmi mykines er umleið ferkilometrar til støddar og er tann oyggin ið liggur longst vesturi í føroyum á henni búgva umleið fólk hóast har eru eini hús ein skúli er á oynni bygdur í og ein kirkja bygd í hóast fá fólk búgva á oynni so koma nógv fólk har um summarið og fyri árum síðani búðu millum og fólk har har er nógvur fuglur og eisini ganga yvir seyðir har mykines er eisini kend orsakað av málaranum sámal joensen mikines ið man vera ein av teimum kendastu í føroyum og verður oftani bara nevndur mikines hann varð føddur í búði í innistovu og í dag er verksmiða hansara eitt gistingarhús og eitur kristianshús mikines hevur málað yvir málningar og eru teir sera eftirspurdir í føroyum fyrstu ferð navnið kemur fram er í miðalaldarbrævinum skipan um tingfaratoll frá umleið í jarðar og roknskaparbókunum frá sum eru skrivaðar á donskum finna vit formin myggennes navnið mykines hevur verið nógv umrøtt millum granskarar ósemja er um hvat navnið merkir plantufrøðingurin jóhannes jóhansen vísir í sínum kanningum á at menn eru byrjaðir at dyrka havra í mykinesi umleið ár menn vil í hesum føri óiva siga keltar serliga munkar og eremittar tað norrøna landnámið kom umleið øldir seinni og er sermerkt við at dyrka bygg innanfyri hesar báðar øldir hava keltar búðsett seg í føroyum og hava millum annað lagt eftir seg staðarnøvn mykines hevur eins og hinar útoyggjarnar verið fyri stórum broytingum tað mesta av fólkinum er flutt inn á fastlandið ein orsøk til hesa fráflyting er at einki var at forvinna á útoyggjunum fyri at fáa eina fatan av hvussu ógvislig hendan minking í fólkatali hevur verið innan fyri eitt stutt áramál skulu nevnast nøkur íbúgvaratøl í búðu fólk í mykinesi í vóru fastbúgvandi og í búðu fólk har versturi innanfyri ár er fólkatalið minkað niður í nærum einki men eina ferð hevur ríkt felags og bygdalív verið har tað ber kirkja skúli dansistova og svimjihylur boð um hin september rendi eitt flogfar hjá flogfelag íslands við fólkum umborð á fjallið knúk flogskiparin íslendingur og føroysk ferðafólk doyðu vinnuliga virksemi í mykinesi er landbúnaður kongsfestir eru hóast landbúnaðurin er ein uppløgd vinnugrein í mykinesi eru eisini serliga góðir møguleikar í einari komandi ferðavinnu mykines er væl umtókt ferðamál bæði hjá føroyingum og útlendingum umleið ferðafólk eru í mykinesi um árið ferðafólkastreymurin til mykinesar er vaksandi men verður hendan vinna málrættað og samskipað kann hon gerast inntøkugrundarlag bæði hjá íbúgvunum og hjá kommununi av øðrum virksemi er umsiting av strandferðsluni posti tyrlupalltænasta sev o l hartil er kristianshús sum veitur innivist og tænastur til vitjandi arbeitt verður í løtuni við at byggja gistingarhús savn og atelier hetta er eitt tiltak ið er málrættað ferðavinnuni mykines er á allan hátt eitt náttúruvakurt stað og serstakliga áhugaverd hjá ferðafólki at vitja tað er serliga mykineshólmur við og súlunum og vitanum eins og tað stóra og lætt atkomiliga lundalandið sum dregur náttúran er fjølbroytt og stórbar fuglameingið er stórt eins og plantulívið bygdin er gomul og hevur eina ríka søgu alt umhvørvið ber boð um eina gamla sagnbundna oyggj har fólkið hevur búleikast undir serliga óhøgligum korum talið á ferðafólki til mykinesar er meira enn tvífaldað tey seinastu fimm árini háárstíðin er frá mai til august og í ferðaðust fólk til mykinesar í er talið hægri enn nólsoy er ein av smáu oyggjunum í føroyum km til víddar og liggur stutt eystan fyri høvuðsstaðin tórshavn hóast nólsoy er metrar høg so er hon tann lægsta av øllum oyggjunum í føroyum í kom nólsoyggin uppí tórshavnar kommunu eftir at hava verið sjálvstøðug kommuna tó at eingin býráðslimur er nólsoyingur er ein fólkavald staðbundin nevnd mannað við nólsoyingum sum ráðgevur býráðnum í málum sum viðkoma nólsoyingum og nólsoynni fólkatalið í oynni tá ið tað var størst var um men sum í øllum teimum smáu oyggjunum er tað minkað og í búgva umleið fólk í nólsoy í sanginum hjá hans andreasi djurhuus lítið yvir føroyaland tekur hann soleiðis til nólsoy ryggin úr sær spennir stendur stinn so long og mjá verjir fyri havnarvág so einfalda og sigandi lýsing kann bert eitt skald gera vit fáa at vita hvussu oyggin sær út og hvønn týdning hon hevur fyri høvuðsstaðin tórshavn um oyggin ikki var so var tórshavn ikki høvuðsstaður føroya um ár er navnið á oynni skrivað nors oy og málfrøðingar halda navnið hava fornnorrønan uppruna í týdninginum tann smala ella mjáa oyggin serliga mjá og lág er hon har bygdin liggur ja tá ódnarveður er eystaneftir hendir tað seg at tað brýtur tvørtur um tað lægsta mitt í bygdini har oyggin er smalast var inntil holið hol kom í oynna umleið tá lendið byrjaði at máast undan av veðri og sjógvi fyrrapartin mánadagin oktober var so nógv máað undan at holið datt saman í dag er fótbóltsvøllur har holið var í bygdi danska farvandsvæsenet vita syðst á nólsoy og hann er tann størsti í kongaríki danmarkar vitin á borðuni varð bygdur í drunnhvítastovnurin í nólsoy er eitt náttúruvirði í heimsflokki tí talan er um heimsins størsta drunnhvítabøli í juli og august vórðu drunnhvítar taldir í urðini í nólsoy økið var m hetta er fyrstu ferð ein tílík teljing verður gjørd í føroyum drunnhvíti býr í holum og undir steinum og kann tí ikki teljast beinleiðis náttúrugripasavnið sum hevur gjørt teljingar av drunnhvíta í nólsoy hevur mett at umleið túsund pør av drunnhvíta eiga í nólsoy harumframt eru umleið túsund pør av lunda nólsoy hevur eisini fyrsta staðfesta villstovnin av vanligum froski í føroyum sandoy er oyggj sunnan fyri streymoynna í sýsluni ið telur sandoy skúvoy og stóru dímun búleikast um fólk í bygdum her sum aðrastaðni er fiskivinnan álitið men eisini er góð landbúnaðarjørð her og fleiri stórir garðar økið er sera áhugavert bæði søguliga og fornfrøðiliga í húsavík eru toftirnar eftir mætu húsfrúnni heima á sandi vita fornfrøðiligar rannsóknir at siga frá at bygdin man vera ein av elstu bygdum í føroyum úti í skúgvi búði sigmundur brestisson og í dímun kenna vit søgnina um anniku sum mátti lata lív fyri kærleikans skuld lætt er at ferðast bæði til og í sandoynni gott ferðasamband er av gomlurætt og bussar koyra til allar bygdir av sandi ber til at sleppa til skúvoyar við sildberanum og her ber til at síggja sigmundarstein og rannvátoftir í sandoyar sýslu er meginvinnan fiskivinna eitt flakavirki er á sandi og eitt er í skopun sandoy seafood eigur og rekur bæði virkini har starvast nógv fólk og skip og bátar í sandoynni landa til flakavirkini bæði handilslív er eisini í sandoynni nevnast kann m a klædnahandlar matvøruhandlar føroya banki føroya sparikassi postverk føroya sandoyar kunningarstova sandoyar sjúkrakassi rúsdrekkasøla landsins kommunuskrivstovur í hvørjari bygd sjúkraflutningstænasta læknaviðtala bókhaldsvirki skúlar bakarí grótvirki lívfiskastøð festibóndar barnaverndartænasta tilhaldið hugnin timburhandil smiðir multi tænasta barnagarðar spælistova ítróttarfelag og landsverk náttúran á sandi er sera stórbær serliga fuglabjørgini á vestursíðuni á oynni til ber at síggja hesi bjørg við ferðaleiðara um summarið tá siglur báturin hvíthamar við ferðafólki runt oynna við til sandoyar sýslu hoyra sandoy skúvoy og stóra dímun í sandoyar sýslu búgva tilsamans fólk juni skúvoy er ein útoyggj vestan fyri sandoynna skúvoyggin er sera kyrruvont pláss men frá seinnu helvt av unum og til dagin í dag er rættiliga nógv gjørt fyri at bøta um lendingarviðurskiftini skúvoy liggur ímillum stóru dímun og sandoy tað er ein grøn vøkur oyggj við einari fjølbroyttari og stórslignari náttúru fuglameingið er stórt og bjørgini bera nógvan fugl tey seinnu árini hevur tó verið afturgongd serliga í lomvigastovninum skúvingar hava sum kent er tikið bæði egg og fugl hetta hevur verið eitt gott ískoyti til húsarhaldið landbúnaður er eins og á hinum útoyggjunum tað sum tey flestu takast við av øðrum virksemi eru tænastur fyri strandferðsluna avgreiðsla av tyrluni skúlaverkið og innan heilsurøktina í skúvoy eru góðir møguleikar fyri framburði og menning landbúnaðurin kann við betur fyriskipanum gerast ein lønandi vinna tað tilfeingi sum oyggin hevur kann gagnnýtast til fulnar tá umstøður fyri framleiðslu undir heilsufrøðiligum góðkendum umstøðum vera til staðar ferðavinna er ein góður møguleiki í skúvoy sildberin røkir farleiðina eftir sjónum til skúvoyar allir túrar undantikið ein hvønn yrkadag eru við tilkalling tyrlan røkir loftvegis sambandið mikudag fríggjadag og sunnudag ritan siglir við farmi av havnini eina ferð um vikuna hóast smæðin í stødd bert km ella merkur er skúvoyggin ofta nevnd í fornu søguni tað kemst av tí at oyggin alt frá søguligari tíð gjørdist høvdingasetur her búsettust brøðurnir beinir og brestir miklir menn í mæti og ikki minni virdir og kendir sum hirðmenn hákun jals í noregi sigmundur og tórur synir hjá bresti vuksu upp í skúvoy sigmundur er grivin í ólansgarði í skúvoy og har stendur gravsteinur sum minni um hann sigmundur var hann ið læt fyrstu kirkjuna byggja úti í skúvoy eisini er nýliga reistur minnisvarði um sigmund ein standmynd av sigmundi sum smádrongur stóra dímun og lítla dímun eru millum minstu oyggjar í føroyum og liggja millum suðuroy sunnanfyri og skúvoy og sandoy norðanfyri stóra dímun vanliga rópt dímun er km stór og m høg hon hevur verið hildin at vera ein góð oyggj tí hagin er sum bøur og fuglurin serliga lundi og ryta er óføra nógvur áseyðatalið er um stóra dímun er eitt sjálsamt stað at búsita í ár tað at liva á einari so fjarskotnari oyggj við steyrrøttum bergið snipst í havið við einum grønum kolli omaná er bert fáum beskorið umhvørvið er ikki bert sjálsamt og serstakt men vakurt og avbjóðandi í sama andadrátti fuglalívið er fjølbroytt og nógv er av bjargafugli almenna samferðslan til dímun er einans við tyrluni hjá atlantsflog ferðasamband er ferðir um vikuna mikudag fríggjadag og sunnudag bert mikudag ber til at koma til og frá dímun sama dag uttanfyri hesar tíðir kann ikki komast til og av oynni av tí at oyggin er illa atkomulig frá sjónum er lítið og onki sjóvegis samband tyrludeildin er altíð lagalig at heita á um okkurt serligt er málfrøðingar siga at navnið dímun hevur keltiskan uppruna fyrra stavilsi dí ella di týðir tvey tvær ella tveir meðan seinra stavilsi mun er ein leivd av keltiska orðinum muinn ið týðir nakki ryggur ella hædd tvs at dímun týðir tveir nakkar tveir ryggir ella tvær hæddir og var upprunaliga samheitið fyri báðar oyggjarnar stóru og lítlu dímum hetta gæliska nevnið ið er vanligt í írlandi gongur eisini aftur í íslandi og hetlandi hóast oyggin er ring at koma til hevur fólk búð har líka frá landnámstíð hon er nógv umrødd í føroyingasøgu sum viðger tíðina í føroyum í og øld tá búðu brøðurnir brestir og beinir í skúvoy og teir høvdu eisini búgv í dímun ófriðarligar tíðir vóru og menn samdust illa brestir og beinir vórðu dripnir og tá tók havgrímur úr suðuroy ræði í dímun sonur hansara øssur havgrímsson bygdi virki í oynni men hann var dripin av sigmundi brestissyni í miðøld varð oyggin kongsjørð og hevur síðani verið ein bóndagarður fyrr var skuldi nógv fólk til garðin og fólkatalið lá um garðurin hevði eisini kirkju frá gamlari tíð men hon var tikin niður í veggirnir standa tó uppi enn tað vandamiklasta arbeiðið var fuglaveiðan og vanlukkur hava verið mangar serliga í øld og fyrst í øld tá fullu menn teirra millum var sóknarpresturin sum fall í kleivini í tá ið hann var á veg av aftur oynni uppskrivað er at ein helst seinasti gorfuglur varð fingin í stóru dímun juli dímun er eitt festi sum er fulltíðarstarv hjá festaranum seyðahald er høvuðsgrundarlagið afturat einum ískoyti frá fuglaveiðu onkur parttíðarstørv eru á oynni m a at passa elverkið hjá sev og at avgreiða tyrluna nógv virksemi er í dímun tað verður bygt eitt framleiðsluhús ið umfram at skula hagreiða kjøt og fugl eisini rúmar einum garvaríði skinnini verða seld á meginøkinum av tí at stóra dímun bert er eitt festi og tær náttúruskaptu fortreytirnar avmarka vinnumøguleikarnar kann oyggin bert uppihalda einari familju men søgu og mentanarliga sæð er tað av stórum týdningi at oyggin framhaldandi verður búsett og tí er tað umráðandi at skapa tær neyðugu fortreytirnar fyri hesari búseting í dímun eru tey farin undir at útvega orku við hitapumpu ið er ein luft til vatn skipan hetta er eitt royndartiltak ið hevur til endamál at spara olju ið er sera trupul og dýr at fáa til oynna streymoy er størsta og fólkaríkasta oyggj í føroyum úr suðurendanum kirkjubønesi og norður í tjørnuvíksstakk eru km og har sum hon er breiðast er hon km kopsenni m er hægsta fjall á streymoynni streymoyggin er ein sýsla sum tann einasta sýslan í føroyum er hon býtt sundur í tvey valdømi tveir tingmenn verða valdir í norðstreymoyar valdømi meðan átta tingmenn verða valdir í suðurstreymoyar valdømi streymoyggin liggur millum vágar og eysturoynna fjøllini eru nógv og helst norðuri á oynni eru tey høg um ikki so høg sum í eysturoynni ella norðoyggjum nøkur av teimum hægstu eru skælingsfjall m sneis m ørisfelli m koppenni m og melin m tey eru øll í norðstreymoy tveir djúpir firðir skera seg inn í oynna kollafjørður og kaldbaksfjørður aðrar víkir eru vestmanna sjeyndir hvalvík saksun og tjørnuvík stórir dalar eru til dømis saksunardalur havnardalur og kollfjarðardalur í kollfjarðardali er leynavatn og í saksunardali er saksunarvatn stórar áir eru klúftá og fossá við haldarsvík stórá við hvalvík heljareyga og fossá við vestmanna sandá við tórshavn og leynará við leynar norðast á streymoynni er víkin sjeyndir eystan fyri sjeyndir er tjørnuvíksstakkur hann er norðasti steinur á streymoynni vestan fyri sjeyndir er hitt prúða forbergið mýlingur m vestan fyri mýling stendur ein høgur drangur sum nevnist stapin og norðanfyri er ein høgur langur steinur sum eitur skeiðið úr mýlingi suður á múlan sum er vestasti oddi á streymoynni eru óføra prúð fuglabjørg vestmannabjørgini saksunarbjørgini og tjørnuvíksbjørgini argir haldarsvík hoyvík hósvík hvalvík hvítanes kaldbak kaldbaksbotnur kirkjubøur kollafjørður kvívík langasandur leynar norðradalur saksun signabøur skælingur stykkið streymnes sund syðradalur tjørnuvík tórshavn velbastaður vestmanna við áir suðuroy er syðsta oyggj í føroyum uttan um flesjarnar landslagið í suðuroy er sermerkt av djúpum firðum umframt framúrskarandi landslagið kann oyggin bjóða eitt breitt úrval av áhugaverdum tilboðum frá søguríku sandvík í norði til náttúruvøkru sumba í sunnan størstu býirnir tvøroyri og vágur liggja við firðir umgirdir av fjøllum vegir eru millum allar bygdir og býir og ganga hesir gjøgnum bergtakandi náttúrufyribrigdir norðastu bygdirnar hvalba og sandvík hava samband við hvørja aðra gjøgnum eitt av landsins elstu bergholum úr hesum bygdum er vakurt útsýni til føroya einastu mannleysu oyggj lítla dímun hvalba er einasta pláss har enn verður arbeitt á kolinum hov telist millum elstu bygdir í suðuroy og var hov høvuðssæti hjá havgrímur í víkingatíðini sum eisini er grivin í hovi porkeri er kend fyri sína sermerktu og vøkru trækirkju frá sunnast á oynni liggur sumba ið fostrað hevur eitt av føroya mætastu skaldum poul f joensen á veg til og úr sumba eftir gamla fjallavegnum er beinisvørð m høgt føroya næsthægsta fuglaberg sum alkent er fyri sín vakurleika suðuroyggin er tann oyggin í føroyum sum liggur longst burturi frá meginøkinum ferðasamband er sjóvegis við smyril og luftvegis við tyrluni smyril siglir ferðir um dagin av krambatanga og tyrlan flýgur ferðir um vikuna úr froðba frástøðan til meginøkið er ein av orsøkunum til at fólkatalið í suðuroynni er minkað rættiliga nógv seinastu árini fólkatalið í suðuroy er minkað prosent í árunum frá til í sama tíðarskeiði er talið á fólki undir ár minkað prosent og aldursbólkurin til ár minkaður prosent suðuroyarmál er einki sjálvstøðugt tungumál men eitt føroyskt málføri eins og havnarmál norðuroyamál vágamál o s fr ímeðan fólkatalið í miðstaðarøkinum í føroyum alsamt økist so er støðan verri fyri suðuroynna hesi seinastu árini til er fólkatalið í til dømis streymoyarøkinum vaksið við prosentum tilsamans eru fólk fleiri í streymoyarøkinum har fólkatalið er farið úr fólkum í upp í fólk við árslok fólkatalið í suðuroy er fallið við fólkum í var fólkatalið í suðuroy í er tað fallið niður á eitt fall í fólkatalinum uppá heili prosent tað vil siga at suðuroyggin hevur mist fimta hvønn íbúgva hesi seinastu árini sandvík hvalba trongisvágur tvøroyri froðba øravík fámjin hov porkeri vágur nes akrar lopra víkarbyrgi sumba svínoy hevur fingið navn av svínahaldi sum var vanligt í føroyum í víkingatíðini og inn í miðøldina eitt annað hugskot sigur at svín í hesum førinum sipar til ein trýkant sum í svínafylking og kemst av skapinum á fjallinum keldufjall svínoyggin stendur eins og fugloyggin bert av teimum ovastu basaltfláunum og er jarfrøðiliga eitt áhugavert stað náttúran er sera fjølbroytt fram við sjóvarmálanum er bratt og illgongt meðan tað omaná er slætt við stórum fløtum fuglameingið er fjølbroytt og nógv er til av heiðafugli føroya størsta koloni av skúgvi finnist her eisini er plantulívið fjølbroytt og serstakt sjáldsami runnurin baraldur veksur uppi á oynni másin siglir úr hvannasundi hvønn dag eftir ferðaætlan tyrlan hjá atlantsflog flýgur mikudag fríggjadag og sunnudag ein lastbilur førir farm og ferðagóðs ímillum lendingina og bygdina arbeitt hevur leingið verið við at bøta um samferðsluna m a við at gera nýggja havn yviri í havn og ein tunnil til havnina politiskt hevur henda ætlan enn ikki fingið undirtøku svínoy er km til støddar oyggin liggur langt burtur frá miðøkinum so fólkatalið er nógv minkað størsta virksemið er í landbúnaðinum men í dag er bert seyðahald í oynni mjólkakvotan varð seld fyri nøkrum árum síðani afturat hesum eru tey alemnnu parttíðarstørvini m a hjá strandferðsluni postverkinum og tyrlu avgreiðslu í dag eru eingin børn í oynni og harvið eingin skúli tað verður arbeitt við at økja um ferðavinnuna og bygdafólk hava í umbúna at fara undir virksemi til frama fyri ferðavinnu landbúnaður hevur møguleika at økjast og gerast meira fjølbroyttur um so er at fortreytir vera skaptar fyri hesum økt framleiðsla innan fiskaaling er uppløgd men talan kann eisini vera um aðrar nissju vinnugreinar tó alt hetta treytað av at tað verður lættari at føra vøru til og frá staðnum arbeitt verður við at byggja eitt røktarheim í oynni vónin er at hetta fera at bøta um arbeiðsmøguleikan hjá kvinnum og gera at tey gomlu ikki noyðast av oynni tað er manna søgn at svínoy sum aðrar av oyggjunum var flotoy av fyrstu tíð hon kom upp fyri norðan men sást sjáldan av fólki tí at hon førdi sum oftast toku við sær og var sjálv huld í mjørka nú skal sigast frá hvussu til bar at hon varð føst oyggj í bygdini viðareiði á viðoynni áttu menn eina súgv men ongan gølt og tó varð súgvin kviðin á hvørjum ári og átti grísar allir undraðust mikið á hetta og kundu ikki fáa skil á hvussu hetta bar til fólk søgdu nú at tey høvdu saknað hana stundum úr bygdini men at hon tó altíð var komin skjótt aftur ein dagin fór hon kvikliga eystur ígjøgnum bygdina og yvir um eið móti eiðsvík ein kona fekk fatur á henni og bant lyklakippu upp í halan á henni súgvin fór á sjógvin og svam frá landi nakað eftir hetta síggja menn á viðareiði oyggj koma undan sunnanvert á eiðinum teir manna sum skjótast út bát og rógva at oynni og nú kundu teir bæði finna hana og lenda á henni tá ið súgvin hevði borið jarn á hana festist hon og straks lýsti í mjørkanum sum hevði ligið um hana og har hevur hon ligið síðani men teir kallaðu hana svínoy av tí hon var full av svínum tá teir komu út á hana og svín hevði fest hana í botn so at hon ikki var flotoy longur men úti á henni var tað at viðareiðissúgvin hevði søkt sær brund v u hammershaimb færøsk anthologi keypmannahavn bind s vágar er oyggj í føroyum millum mykines og streymoy vágar er við sínum umleið km triðstørsta oyggj í føroyum og her búgva umleið túsund fólk vágar hevur vegasamband við meginøkið gjøgnum vágatunnilin sum var fyrsti undirsjóartunnil í føroyum sambandið út í heim er eisini úr vágum har einasti flogvøllurin í føroyum liggur vágar eru eyðkendar við stóru vøtnunum sørvágsvatni leitisvatni og fjallavatni umframt smærri vøtnum har væl liggur fyri at fiska hetta er størsta óbygda øki í vágum øll strondin norðanfyri frá gásadali í vestri til sandavágs í eystri liggur sum ein stór nátturupark og gevur ríkar møguleikar fyri upplivingum størsti hólmarnir í landinum liggja vestanfyri tindhólmur og mykineshólmur gistingartilboð í oynni eru hotel vallaraheim camping ból og biti og summarhús møguleiki er at eta á matstovu og kafteria serstakt fyri vágar er einasti flogvøllur í landinum hóast oyggin ikki hevur nógv smá vøtn so eru tey tvey størstu vøtnini sørvágsvatn og fjallavatn her í fekk oyggin fast samband um undirsjóvartunnil til streymoynna norðasti landoddi er slættanes sunnasti trælanípa móti landsynningi er stakkurin og móti útnyrðingi barðið uppi yvir stakkinum stendur trøllkonufingur vágar eru vøkur oyggj her kunnu vit síggja stillar firðir breiðar dalar fuglaberg høg fjøll stór vøtn og stórar slættar langvegin gjøgnum oynna gongur ein breiður dalur sum eitur klovin og í honum eru tvey størstu vøtn í føroyum sørvágsvatn studum kallað leitisvatn og fjallavatn úr sørvágsvatni fellur bøsdalafossur fjøllini eru breið omaná og ikki brøtt uttan tey í útnyrðingshorninum tey hægstu eru árnafjall m eysturtindur m og malinstindur m brøtt berg eru um allar síður á oynni fram móti vestmannasundi størstu áir eru sjatlá og repsá vestur úr sunnara armi á sørvágslendinum eru hólmarnir tindhólmur og gáshólmur millum vágalandið og tindhólm standa tveir sjáldsama vakrir drangar gáshólmssund millum tindhólm og gáshólm og stórasund millum tindhólm og drangarnar eru ikki farbar uttanfyri kunnigar menn í góðum veðri innanfyri drangarnar er drangasund viðoy er ein oyggj í føroyum sum liggur í oyggjabólkinum ið verður nevndur norðoyggjar hon er m til víddar viðoy hevur navn eftir tí nógva rekaviði sum kemur á land í viðvík á eystursíðuni á oynni høvuðsbygdin er viðareiði sum er kend fyri sín náttúruvakurleika og hevur verið prestasæti frá fornari tíð viðareiði er norðasta bygd í føroyum norðan fyri bygdina røkkur villingadalsfjall upp í m hædd tað hægsta fjallið í norðuroyggjum og nr í føroyum norðurendin á viðoynni er enniberg sum reisur seg sum ein m høgur og steyrrættur múrur upp frá sjónum sagt verður at enniberg er eitt tað brattasta forberg í verðini og tað hægsta í evropa sum liggur við opið hav viðoy er norðasta oyggj í føroyum í august og september hoyrdust ógvuslig buldur á viðoynni á viðareiði og fólk føldu eisini ristingar við hvørt jarðfeingi var har norður og royndi at finna eina orsøk til buldrini og ristingarnar men tey funnu onga orsøk buldrini hildu uppat aftur eftir at hava vart í nakrar vikur á viðoy eru tvær bygdir viðareiði norðanfyri og hvannasund longur suðuri vistfrøði er læran um verur og samband teirra við tað sum er rundanum tær av bæði livandi og deyðum av tí at hesin partur av lívfrøðini lærir okkum hvussu samanspælið er ímillum ymisk djóra plantu og soppasløg o s fr verður henda lærugrein nýtt sum grund undir ástøðinum fyri m a mat og plantu framleiðslu sum liggur so tætt uppat náttúrligari djóra og plantuframleiðslu sum gjørligt tí hevur tílík framleiðsla av órøttum fingið heitið vistfrøðilig framleiðsla verri stendur tó til á enskum har heiti organic food er at hoyra t e lívrunnin matur vistfrøði eru nýggj vísindi men tey eru týdningarmikil nú á døgum vistfrøði gevur okkum innlit í hvussu alt lív í náttúruni er trytað hvørt av øðrum og av umstøðunum vistfrøði gevur eisini kunnleika um hvussu vit fáa forðað fyri at plantur og dýr verða týnd og hvussu trupulleikar ið standast av t d dálking kunnu verða loystir plantur og dýr verða flokkað alt eftir hvussu tey eru og starva í vistskipanini allur plantur fáa orku úr sólini og brúka hana at bera ávøkst tær verða tí nevndar framleiðarar allar plantur og øll dýr í sama øki eru eitt samfelag dýr og plantur í einum samfelag eru liðir í einari føðiketu ígjøgnum hesa føðiketu gongur orka um alt samfelagið føroyskt er høvuðsmálið í føroyum føroyskt er almenna málið í føroyum og tað er tjóðarmál føroyinga harafturat verður nógv føroyskt tosað í danmark og íslandi í føroyum tosa fólk føroyskt í danmark umleið og í íslandi umleið so samlaða talið av fólkum ið duga føroyskt liggur um føroyskt er tí í altjóða høpi eitt lítið mál føroyskt mál hevur fýra føll og trý kyn og grammatiski málbygningurin líkist ógvuliga nógv íslendskum meðan orðatilfarið og í summum lutum úttalan líkist norska landsmálinum venceslaus ulricus hammershaimb er kendur sum faðirin at skriftmáli føroyinga tað var hann sum skapti okkum skriftmálið so at siga í sama líki sum vit kenna tað í dag og hann eigur soleiðis stóra æru fyri at føroyingar varðveittu skriftmálið tað er einki at ivast í at føroyska málið var fyri stórum hóttafalli tá ið trúbótin uml varð sett í gildi í føroyum tí tá fór prestaskúlin fyri bakka soleiðis at kirkjumálið gjørdist danskt burturav føroyskt er eitt indo evropeiskt mál føroyskt er eisini eitt norrønt mál tað hoyrir til vesturnorrønu málættina saman við íslendskum norskum og hinum nú útdeyða norn bókmentir er felagsheitið fyri skriva tilfar av ymiskum slag vit skilja ímillum tvey høvuðssløg av bókmentum fagrar bókmentir og yrkisbókmentir fagrar bókmentir er tað sum á donskum eitur skønlitteratur tað er fiktivur skaldskapur tvs at rithøvundurin kann sjálvur finna uppá eina søgu ella yrking hann ella hon nýtist ikki at halds seg til veruleikan fagrar bókmentir kunnu býtust upp í yrkisbókmentir er bókmentir sum viðgerða veruligar hendingar t d søgubøkur siðsøguligar bøkur lívsævisøgur endurminningar bygdasøgur osfr man kann tosa um bókmentir sum eru útkomnar í bók men sjálvt um t d yrking ella stuttsøga ikki er útkomin í bók men bara í til dømis einum tiðindablaði so er talan álíkavæl um bókmentir í føroyum eru bókmentir ikki so gamlar men føroysku kvæðini sum ikki blivu skrivaði niður fyrr enn einaferð í árunum eru nógv eldri enn tað og tað eru bókmentir sjálvt um tað var munnlig siðvenja fyrstu tíðina tað sama er galdandi fyri sagnir og ævintýr bæði úr føroyum og øðrum londum at her var talan ofta fyrst um munnliga siðvenju har fólk fortaldu hvør øðrum søgur ella sungu fyri hvørjum øðrum út frá minninum seinni eru hesi fest niður á pappír og givin út í bók annars eru skrivaðar bókmentir er gomul siðvenja í eitt nú grikkalandi homer yrkti ilionskvæði og kvæði um oddysseus sum var trojanska kríggið hildið verður at kvæðini eru yrkt umleið ella øld fyri kristi føðing líggjas í bø juli í klaksvík æt upprunaliga eli sørensen men keypti sær seinni navnið líggjas í bø aftan á lokið realprógv var hann til skips í eitt ár fór í niður á háskúla fyrst á købmandsvile seinni á altjóða háskúlan í helsingør hann fór so undir hægri handilslestur á niels brock skúlanum og leyk prógv í heimafturkomin arbeiddi hann í samvinnufelagnum í havn í um ár var so í nøkur ár vikarur á trøllanesi um sumrini til skips í fór hann undir grannskoðaravirki í klaksvík og var hann við til at seta á stovn dátuvirkið com data saman við símin paula konoy so av og á hevði hann fyrst í sekstiárunum yrkingar og onkrar týðingar í september og framanum og í gav oyggjaframi út savnið til lívið innihaldið í savninum kann greidliga skiftast sundur í tríggjar bólkar týðingar eftir eitt nú gelsted og pasternak lyriskar náttúruyrkingar um summar og várligan vind jørðin á ferð gjøgnum rúmdir vælsignað av sólum og politiskt medvitnar yrkingar sum gera líggjas til nýskapara í føroyskum skaldskapi hans jákup glerfoss november er føddur í mikladali best kendur sum málari men hevur eisini givið yrkingarsøvn út glerfoss er føddur í mikladali í men vaks upp í kunoy hjá ommu síni og abba sínum har aftan á loknan barnaskúla fór hann fjúrtan ára gamal inn til klaksvíkar at arbeiða var eitt skifti til skips arbeiddi so aftur sum timburmaður í nøkur ár til hann ára gamal fór at fáast við myndalist og skaldskap burturav í tíðarskeiðnum greiddi hann til prentingar trý yrkingasøvn til b fjallafossar og kvirra í reyðum og bláum allar frálíka yrkingabøkur jóanes sekjær nielsen apríl í havn varð føddur í havn í og har vaks hann upp hann hevur verið sjómaður og arbeiðsmaður eisini hevur hann starvast sum rithøvundur burturav jóanes hevur roynt seg í fleiri ymiskum tekstasløgum hann hevur skrivað yrkingar stuttsøgur skaldsøgur greinar og leikir hann lýsir m a verkafólkið og teirra lívstreytir stættamun kúgan og órættvísi hann er stundum speirekandi og satiriskur men hann er eisini skemtandi og lívsjáttandi og lýsir inniligar og eymar kenslur fleiri av útgávunum hjá jóanes nielsen eru útkomnar í danmark m a skaldsøgurnar glansbílætasamlarnir og gummistivlarnir eru tær einastu tempulsúlurnar sum vit eiga í føroyum sjónleikurin eitur nakað land week end og yrkingasøvnini pentur og kirkjurnar á havsins botni eru eisini útkomin á donskum í desember gjørdi eitt av heimsins størstu forløgum random house avtalu um at útgeva skaldsøguna brahmadellarnir hjá jóanes nielsen á øðrum málum í fyrstu syftu skal hon gevast út á týskum hetta er fyrstu ferð at ein bók hjá einum føroyskum rithøvunda verður útgivin av so stórum forlagi jóannes nielsen hevur fimm ferðir verið tilnevndur bókmentavirðisløn norðurlandaráðsins og rasmus christoffer effersøe føddur í trongisvági mai deyður mars í tórshavn var agronomur politikari yrkjari og var við til at seta jólafundin í blaðstjóri á føringatíðindum dúgvuni og dimmalætting hann las búnaðarfrøði í bæði danmark og svøríki og starvaðist sum landbúnaðarráðgevi hann var ein av teimum níggju monnunum ið kallaðu inn til jólafundin í fundin ið setti gongd á tjóðskaparrørsluna saman við jóannesi paturssyni verður hann roknaður sum drívmegin í hesum arbeiðnum hann var við til at stovna føringafelag í januar og var fyrsti blaðstjóri á føringatíðindum ið var fyrsta blaðið skrivað á føroyskum og málgagn hjá tjóðskaparrørsluni frá til sat hann í føroya løgtingi hann var eisini blaðstjóri á dúgvuni ið var málgagn hjá fráhaldsrørsluni og skrivað á donskum máli eisini var hann eitt skifti blaðstjóri á dimmalætting umframt blaðskriving skrivaði hann eisini sjónleikir og leikti sjálvur og yrkingar á ólavsøku í var standmyndin av rasmusi christofferi effersøe avdúkað á vøllinum uttan fyri tinghúsið venceslaus ulricus hammershaimb mars í sandavági apríl í keypmannahavn var ein føroyskur prestur politikari og málfrøðingur hann er kendur sum faðirin at skriftmáli føroyinga foreldur hansara vóru jørgen frantz hammershaimb og armgarð maria egholm hann gav í fyrstu føroysku mállæruna út og gjørdi ta nýggju rættskrivingina í varð hann innsettur sum prestur í kvívík í gjørdist hann prestur á nesi í eysturoy og próstur frá her læt hann í nýggjan prestagarð byggja sum konan hevði teknað hann sat á løgtingi trý skeið síðan flutti hann í við konuni til danmarkar at búgva í sandavági varð minnisvarði reistur í v u hammershaimb til heiðurs hammershaimb eigur stóra æru fyri at føroyingar varðveittu skriftmálið tað var hann sum gav føroyska málinum bókstavin ð við íblástri frá vinmanni sínum jóni sigurðssyni professara og málfrøðingi úr íslandi kom hann við hugskotinum um etymologiska stavsetingarháttin har vit fara aftur til frummálið heldur enn at skriva málið soleiðis sum tað verður framborið hammershaimbsættin er gomul í føroyum fyrstur í føroyum av hesi ætt var langabbi v u hammershaimb jørgen frants de hammershaimb sum varð føddur í keypmannahavn oktober í hann starvaðist hjá gablunum og kom soleiðis til føroya at vera fúti í hann giftist sama ár við danskari konu tey fingu tvey børn konan doyði tíðliga og tá giftist jørgen frants de hammershaimb uppaftur við elisabeth christine samuelsdatter dóttir samuel pedersen lamhauge løgmann í nýggjustovu í havn tey fingu børn og eitt teirra var v u hammershaimb sum eisini var fúti hann fekk sonin jørgen frantz hammershaimb sum var føroya síðsti løgmaður áðrenn løgtingið varð niðurlagt í jørgen frants giftist eisini í nýggjustovu í havn eins og abbin við armgard mariu egholm og fingu tey bæði sonin venceslaus ulricus hammershaimb og dóttrina marie louise hammershaimb sum var ógift føroyska tíðarritið vencil sum er komið út tvær ferðir um árið síðan er uppkallað eftir vencil ulricus hammershaimb jóannes dan eidesgaard føddur apríl á tvøroyri er føroyskur politikari fyrrverandi løgmaður og landstýrismaður hann varð valdur til løgmann februar og sat sum løgmaður til september tá ið hann bleiv avloystur av kaj leo johannesen sum løgmaður hevði jóannes eidesgaard ábyrgd av stýrisskipanarmálum og fyrisiting jóannes eidesgaard tók læraraprógv í fekk starv á tvøroyrar skúla og var í starvinum til hann í januar fór í landsstýrið í varð hann á fyrsta sinni valdur inn á løgting fyri javnaðarflokkin í suðuroyar valdømi og hevur verið afturvaldur síðan frá til var jóannes eidesgaard landsstýrismaður í almannamálum heilsumálum og arbeiðsmarknaðarmálum og eitt stutt skifti var hann eisini landsstýrismaður í mentanarmálum í samgonguni ið var ímillum fólkaflokkin og javnaðarflokkin frá apríl til september var jóannes aftur landsstýrismaður í almanna heilsu og arbeiðsmarknaðarmálum tá ið javnaðarflokkurin var í samgongu saman við sjálvstýrisflokkinum og tjóðveldisflokkinum í tíðarskeiðnum frá september til juni var jóannes eidesgaard landsstýrismaður í fíggjar og búskaparmálum og norðurlandamálum hann var eisini varaløgmaður í hesari samgongu millum sambandsflokkin javnaðarflokkin og verkamannafylkingina jóannes eidesgaard var formaður javnaðarfloksins frá til og formaður í tingbólki javnaðarfloksins jóannes hevur verið limur í uttanlandsnevndini og í norðurlandaráðnum í tíðarskeiðnum til var hann fíggjarnevndarlimur í tíðarskeiðnum frá til var jóannes eidesgaard fólkatingslimur jóannes eidesgaard varð valdur býráðslimur á tvøroyri frá til men hevur verið í farloyvi tá ið hann hevur sitið í landsstýrinum jóannes er sonur jonu og erling eidesgaard á tvøroyri og er giftur við anitu dóttir johild og bjarna w joensen úr froðba tey eiga tvey børn erling og ingun fríggjadagur er ein vikudagur dagur frigg tað hevur oftani verið misskilt av nógvum at dagurin var givin heitið eftir freju men so hevði dagurin verið kallaður freyagadagur á norrønt freyja tað norrøna heitið á fríggjadegið er frjádagr sostatt hevði heitið freja ikki rigga til frigg sum var kona óðin riggar harafturmóti væl til frigg hevði ikki so stóran týdning í norrøna gudalæru men ímillum vesturgermananir hevði hon stóran týdning vesturgermananir høvdu ikki hoyrt um freju so teir dyrkaði hana sum fruktberðs gudindina og ikki freju á gomlum týskum merkir frigg fría og fríggjadagur eitur fríatag nytýskum freitag og á gomlum enskum frígedæg nyenkst friday á latíni veneris dies dagur venus dagurin hevur ikki fingið heitið frá gudindini venus harafturímóti er tað gongustjørnan venus sum dagurin er uppkallaður eftir leygardagur er ein vikudagur latín saturni dies dagur saturns enskt saturday heitið á vikudegnum kemur frá norrøna laug og dagr samansett laugardagr ið merkir vaskidagur ella baðidagur í norðurlondum ber dagurin líknandi heiti við sínum málsligu frávikum da lørdag sv lrdag fi lauantai no lørdag nýnorskt laurdag ísl laugardagur á til dømis enskum og hollendskum eitur dagurin eftir saturn meðan hann á øðrum evropeiskum málum er uppkallaður eftir sabbatinum t d týskt samstag og franskt samedi dagurin er vikuligur halgidagur hjá eitt nú jødum og adventistum ið rokna hann sum dagin í vikuni eftir iso standardi iso ið ásetur hvussu dagfestingar eiga at verða gjørdar í telduforritum og í handilssamskifti er leygardagurin tann í vikuni sunnudagur er ein vikudagur latín solis dies føroyskt dagur sólarinnar enskt sunday í norrønt málið hevur dagurin eisini fingið heitið sítt frá sólini og er eitt avlop frá heidniskum á norrønt sunnudagr ísl sunnudagur da søndag í merkir solens dag á føroyskum merkir tað dagur sólarinnar út frá hesum er tað lætt at staðfesta norrønt sum eitt mál ið er ættað úr latíni sunnudagur sum nú á døgum er vikuligi kristni halgidagurin hevur vanliga í krisindóminum verið roknaður sum fyrsti dagur í vikuni eftir jødiskari hugsan har leygardagur sabbatur var dagur í vikuni nú er vanligari at rokna vikuna at byrja við mánadegi eftir iso standardi iso sum ásetir hvussu dagfestingar eiga at vera gjørdar í telduforritum og handilssamskifti sunnudagurin er hvíludagur og heilidagur í øllum kristnum londum tá verða fyriskipaðar gudstænastur í kirkjum og øðrum gudshúsum sunnumorgun ringja kirkjuklokkurnar og tá ið ringt hevur triðja ferð fara fólk í kirkju í gomlum døgum var tann siður at konufólkini settu seg vinstrumegin konufólkamegin í kirkjuni og mannfólkini høgrumegin mannfólkamegin hetta varð seinni avlagt hetta er ein listi yvir søguligar hendingar sum hendu ávísar dagar í árinum januar februar mars apríl mai juni juli august september oktober november desember um tú heldur vilt síggja árið á ein minni kompaktan hátt pólland er lýðveldi í miðevropa pólland hevur mark við eystrasalt russland kaliningrad og litava í norðri týskland í vestri kekkia og slovakia í suðri og hvítarussland og ukraina í eystri pólsku mørkini eru kanska meiri enn onnur evropeisk broytt óteljandi ferðir í søguni dagsins pólland varð stovnað eftir veraldarbardaga pólland er ein blandingur av spjøddum landbúnaðarbygdum og vøkrum miðaldarbýum næstan alt landið er fláur slætti og tilsamans er tað størri í vídd enn hini trý londini í miðevropa gamla norrøna navnið var pulinaland høvuðsgrein pólsk søga stórslignu miðaldarhúsini í kraków eru sjónlig dømi um at pólland var stórveldi í og øld áðrenn landið var skift sundur ímillum onnur ríki gomlu kirkjurnar borgirnar og almennu fyrisitingarhúsini í póllandi eru ímillum tað vakrasta sum bygt er í evropa mangir bygningar fóru illa ella vórðu oyðilagdir í seinna heimsbardaga men í kraków varð ikki so nógv oyðilagt jødarnir í norður og miðevropa flýggjaðu til pólland og stovna har eina blómandi jødiska mentan í stóru býunum og á bygd jødarnir fullu so væl inn í pólska samfelagið at teir tóku yvir klædnabúnarnar hjá pólska aðalinum sum enn tann dag í dag er búnin hjá ortodoksu hassidimjødunum fyrst í árunum settu póllendingar seg meiri og meiri upp ímóti kommunistastýri landsins sum varð stuðlað úr sovjetsamveldinum fakfelagsformaðurin lech walesa stóð á odda í stríðnum tá ið póllendingar sluppu undan kommunistastýrinum hann gjørdist forseti í nýggja fólkaræðisstýrda póllandi í tíggju ár frammanundan høvdu ónøgdir verkamenn á lenin skipasmiðjuni í gdansk mótmælt vánaligu viðurskiftum sínum fakfelagið solidaritet við lech walesa á odda gekk undan í stríðnum skiftið til fólkaræði hevði við sær ótrygg politisk viðurskifti so leingi pólland stóð undir sovjetsamveldinum var landið við í einari stórari miðstýrdari búskaparskipan til dømis varð stál flutt úr sovjetsamveldinum til póllands har tað m a varð nýtt til traktorar ið síðan vórðu fluttir út til okkurt sovjetlýðveldi fyrr búðu mong fólkasløg í póllandi men kríggj jødatyning nasistanna burturflyting og marknabroytingarnar í hava havt við sær at mesta fólkið nú eru póllendingar ið hoyra til katólsku kirkjuna høvuðsgrein pólskur politikkur frá til var pólland kommunistiskt eftir kollvelting í varð lech wasa valdur til forseta eftir at fólkaræði aftur varð sett í gildi í hevur pólland roynt at lagt stóran dent á at lagt um til marknaðarbúskap og at selt privatum fyritøkum tær stóru ótíðarhóskandi ríkisriknu verksmiðjurnar pólska fosturtøkulógin er millum tær strangastu í evropa hon er frá og sigur at fosturtøkur bara eru lógligar um lív ella heilsa hjá kvinnuni er í vanda um fostrið ber álvarslig brek ella um kvinnan er blivin upp á vegin eftir neyðtøku ella blóðskemd sambært pólska heilsumálaráðnum verða einar lógligar fosturtøkur framdar í póllandi árliga tjóðartingið í póllandi er deilt upp í tvey kømur har tað lægra verður nevnt sejm og hitt hægra verður nevnt senatið í sejm sita tinglimir og í senatinum sita senatorar lóggávuvaldið er tvíbýtt og skal eitt lógaruppskot samtykjast í báðum kømurunum fyri at kunna gerast lóg í póllandi lógaruppskotið byrjar í lægra kamarinum og fer so víðari til senatið um senatið ikki samtykkir uppskotið so hevur sejm tó møguliga fyri at ógilda hesa samtykt hjá senatinum til seinasta tjóðartingsval í póllandi tann oktober vann høgravendi populistiski flokkurin prawo i sprawiedliwose ella pis sum hann vanliga verður nevndur reinan meiriluta í báðum kømurunum í póllendska tjóðartinginum á føroyskum vildu flokkurin pis allarhelst itið lóg og rættvísisflokkurin høvuðsgrein pólsk mentan høvuðsgrein pólsk landafrøði pólland er mest eitt slættlendi alt sum tað er á markinum til slovakia er kortini ein høgur fjallaryggur sum eitur karpatarfjøllini fram við eysturhavinum eru sandbakkar og summastaðni byrgja langir sandtangar stórar firðir av frá havinum í áarmunnunum er heldur grunt men kortini er siglandi eftir bæði oder og wisla so tær hava almiklan týdning fyri samferðsluna fyri kríggið átti poland bert eina smala geil norður móti havinum men tá ið kríggið hæsaði av varð pólska markið vesturflutt og landið fekk harvið stórt strekki av týsklandi soleiðis at teir nú eiga mikla vídd fram við sjónum samstundis sum markið varð flutt vestur á týskland varð eisini russiska markið flutt vestur nakað suður frá strondini verður landslagið heldur heyggjut við nógvum tjarnum men moldin er góð sunnari koma stórar slættar fløtur við sandmold sunnan fyri tær hækkar landið so líðandi men jørðin er av tí besta og alt er undanvelt heilt suðuri ígjøgnum koma so karpatarfjøllini tey eru ikki hægri enn so at eingin kavi liggur á teimum um summarið og har vaksa stórir skógir høvuðsgrein pólskur búskapur stórur partur av póllendingum er smábøndur og pólska fólkið legði sær eina við at goyma gamlar siðir øll árini sovjetsamveldið hevði so stóran ávirkan í landinum tí vórðu bóndagarðarnir ikki lagdir saman í ovurstórar felagsgarðar sum annars var vanligt í londunum ið vóru undir kommunistiska sovjetstýrinum sumstaðni í póllandi pløga bøndurnir enn við rossi enn er eisini vanligt at virka vørur og gera listhandverk heima innbúgvið er litfagurt málað og vanligt er at prýða húsini innan við baldýringum og útskornum lutum um fjórðingur av fólkinum arbeiðir í landbúnaðinum mesta grøðin er epli korn og sukurrøtur nógv verður eisini gjørt burtur úr neytahaldi einstakir bøndur hava marknaðarbrúk burturav men teir flestu dyrka eitt sindur at selja og hava tað ið eftir er til sín sjálvs landbúnaðurin er soleiðis tí at flestu garðarnir eru smáir óðalsgarðar og framíhjávinna tey ið sita við gørðunum eru eldri fólk í eftirlønaraldri slovakia slovakiskt slovensko ella slovenská republika er eitt lýðveldi í miðevropa í útnyrðing hevur slovakia mark við kekkia í norðri við pólland í eystri við ukraina í suðri við ungarn og í útsynning við eysturríki slovakia liggur millum breiddarstigini and n and longdarstigini og e tað slovakiska landslagið er serliga kent fyri tað fjallaríki náttúruna við karpatafjøllunum sum strekkja seg tvørtur um alt landið og fevnir um tað mesta av norðara partinum av slovakia í hesum høgu fjøllum eru fjallatindarnir fatra tatra harímillum eru tatrafjøllini stóru fatra fjøll og lítlu fatra fjøll slovakisku ore fjøllini slovakisku míðfjøllini ella beskids hægstu fjøllini standa norðuri í landinum í karpatafjøllunum tætt við markið til pólland teir hægstu tindarnir eru gerlachovský tít m og krivá m tað lægsta láglendi er tað fruktagóða láglendi í útsynningshorninum av landinum sum kallast donau slættin slovakiskt podunajská rovina síðan kemur eystara slovakiska láglendi í ein landssynning slovakia sum vit kenna tað í dag er í veruleikanum annað landið ið hevur borið hetta navn fyrsta landið var fyrsta slovakiska lýðveldið prvá slovenská republika ið var til undir seinna heimsbardaga folk siðvenja hevur sterkar røtur í slovakia og sæst aftur í bókmentum tónleiki dansi og arkitekturi eitt dømi um hetta er tann slovakiski tjóðsangurin nad tatrou sa blýska sum hevur røtur í einum fólkatónleikalagi frá kopala studienku mentanini slovakia er eitt demokratiskt lýðveldi við parlamentariskari fleirflokkaskipan seinasta parlamentsvalið var í mars og seinasta forsetavalið var í apríl slovakia er býtt sundur í regiónir slovakiskt kraj fleirtal kraje hesar eru uppkallaðar eftir høvuðssætinum í regiónini regiónirnar hava síðan í ávísan mun havt sjálvstýri regiónirnar eru býttar sundur í fleiri smærri distriktir og kommunur tað eru tilsamans distriktir í slovakia sambandsflokkurin varð sum tann fyrsti flokkurin í føroyum stovnaður í ikki ber til við vissu at dagfesta nær flokkurin varð stovnaður men tann august boða av tinglimum frá í dimmalætting at teir hava skipað seg í ein politiskan flokk á tingi ið nevnir seg sambandsmenn flokkurin er ein liberalur flokkur sum virkar fyri eini støðugari og frísinnaðari menning av føroya fólki búskaparlig mentunarliga og stjórnarliga flokkurin gongur inn fyri í ríkisfelagsskapi við danmark at reka ein framburðssinnaðan politikk á øllum økjum á løgtingsvalinum august fekk sambandsflokkurin tingfólk vald á løgtingsvalinum oktober fekk sambandsflokkurin tingfólk vald hin februar vaks flokkurin við einum tingmanni afturat tá gerhard lognberg gjørdist limur í flokkinum eftir at hann varð koyrdur úr javnaðarflokkinnum november og síðan var uttanflokkatingmaður í góðar tríggjar mánaðar sambandsflokkurin hevur ikki havt tinglimir síðan hin føroyski fólkaflokkurin radikalt sjálvstýri varð stovnaður í fólkaflokkurin er ein konservativur flokkur á løgtingi huxa er nevndin hjá fólkafloksungdómi fólkaflokkurin er ein borgarligur og afturhaldssinnaður flokkur flokkurin vil hækka skattalágmarkið og betri lánmøguleikar til at fíggja íløgur til umleggingar og útbyggingar av vinnulívi landsins fólkaflokkurin gjørdist limur í felagsskapinum alliance of european conservatives and reformists aecr í november á løgtingsvalinum august fekk fólkaflokkurin tingfólk vald fólkaflokkurin fekk umboð vald á føroya løgting í men í sep gjørdist janus rein limur í fólkaflokkinum hann varð valdur inn á ting fyri framsókn men fór úr framsókn á heysti tingmanning fólkafloksins øktist tí til fríðrikur petersen apríl í saltnesi apríl í frederiksberg var próstur við bústaði á nesi yrkjari umsetari og politikari petersen varð føddur á saltnesi í eysturoy í í tók hann studentsprógv í íslandi og í cand theol prógv við lærda háskúlan í keypmannahavn hann starvaðist sum prestur í sandoy og í suðuroy og var próstur á nesi í eysturoy hann var virkin í politikki hann sat í løgtinginum og í landstinginum hann stovnaði saman við øðrum sambandsflokkin í hann var formaður í flokkinum frá til fríðrikur hevur skrivað fleiri av okkara kendastu fosturlandssangum hann varð studentur í prógv í filosofikum í og gudfrøðisprógv cand theol í hann yrkti nógvar sangir m a fyrsta føroyska tjóðsangin eg oyggjar veit og gleðilig jól hann var mammubeiggi hans jacob højgaard tónaskald fríðrikur petersen var løgtingslimur og hann umboðaði sambandsflokkin á tingi frá at flokkurin varð stovnaður í fram til somuleiðis var hann formaður floksins hann var landstingslimur og erlendur patursson august juni føddur í kirkjubø sonur jóannes patursson og guðny blaðungur fór hann til íslands har hann í tók studentsprógv haðani fór hann til oslo har hann tók part í búfrøðislestri fullfíggjað cand polit prógv tók hann á lærda háskúlanum í keypmannahavn í heimafturkomin til føroya eftir stríðslok var hann fíggjarligi ráðgevi løgtingsins eitt skifti fiskimaður og í varð hann kosin til formann í føroya fiskimannafelag nú kom hann av álvara upp í politikk hann var við til at stovnseta tjóðveldisflokkin og gjørdist í apríl blaðstjóri á málgagni floksins september eitt starv hann røkti í fyrstu atløgu fram til og aftur frá august til januar í varð hann valdur tingmaður fyri sandoyar valdømi sum hann umboðaði fram til frá hevur hann verið valdur á ting fyri suðurstreymoyar valdømi hann var landsstýrismaður í sjálvstýrislandsstýrinum og føroyskur fólkatingsmaður patursson hevur lagt úr hondum frágera nógv skrivligt tilfar umframt tær hundraðtals politisku blaðgreinirnar og tey mongu ritini ið viðgera samfelagsmál hevur hann skrivað tvey stórverk annað er minningarrit føroya fiskimannafelags fiskiveiði fiskimenn i ii sum kom út og fram haldið fiskivinna og fiskivinnumál i ii iii ið kom út í tíðarskeiðinum og hitt er ein føroya søga ið ætlandi kemur í pørtum harav tríggir eru komnir fyri ritverk síni fiskivinnuni viðvíkjandi fekk høvundurin í heiðursløn m a jacobsens fyri yrkisbókmentir jóannes patursson føddur mai í kirkjubø deyður august vanliga nevndur bóndin búði í kirkjubø har hann eisini festi størsta kongsgarðin í føroyum foreldrini vóru trina dionedatter f á velbastað norði á heyggi og páll patursson úr kirkjubø jóannes var langabbasonur nólsoyar páll jóannes giftist við guðny eiriksdóttur úr karlsskála í íslandi jóannes fór til noregs í har hann fekk landbúnaðarútbúgving hann hevði stórar ætlanir um landbúnað í føroyum í kom hann heimaftur og hitti á vegnum ein komandi føroyskan tjóðskaparmann rasmus christoffer effersøe sum hann fór at samstarva nógv við í framtíðini í tók skriving seg upp í dimmalætting um føroya støðu í mun til danmarkar og hetta bleiv í til veruligt kjak og jóladag var jólafundurin í tinghúsinum har samtykt varð at virkast skuldi fyri at varðveita føroyska málið sum tá var hótt hetta førdi til stovnanina av føringafelagi í jóannes varð valdur í løgtingið í og fór har at virka fyri endamáli føringafelags sum var hann sat í løgtinginum restina av lívinum her býttust føroyskir tinglimir í liberalar sum jóannes hoyrdi til og konservativar í var sambandsflokkurin formliga stovnaður og grundarlagið undir føroysku flokkskipanini skapt fyrsta tíðin í løgtinginum gekk væl og løgtingið vann nógvar pengar tey fyrstu árini jóannes og christian bærentsen vinstri og amtmaður fingu fleiri lógir ígjøgnum eitt nú nýggja lønarlóg fyri lærarar skipatrygging o s fr eisini fingu teir fólkatingið at játta føroyum kr um árið jóannes setti uppskot um tað sonevnda hvalagjaldið har løgtingskassin vann um krónur um árið sum eisini varð viðtikið hugsjónir jóannesar byrja spakuliga at koma til lívs og tað tykist at skjótt vera føroyar sjálvstøðugt sum jóannes hevur ynskt á ólavsøku í legði jóannes fram uppskot at brennivínstollurin sum áður var farin í ríkiskassan og var størsta inntøka ríksins úr føroyum skuldi nú umsitast av løgtinginum hetta tók ongin av tingmonnunum undir við og er tað hetta uppskotið sum seinni spøkir aftur tá jóannes fellur í jóannes sat í danska fólkatinginum og í danska landstinginum og umboðaði hann suðuroyar valdømi og suðurstreymoyar valdømi tjóðskaparkensla jóannesar fánar ikki tá hann verður fólkatingslimur tvørtímótir hann nýtir høvið í fyrstu talu síni at greiða donsku pressu og politikarum frá um føroysk viðurskiftir dentur varð framvegis lagdur á móðurmálið og skúlagongd har hann krevur at næmingar skulu læra føroya søgu hann staðfestur at ongin fíggindaskapur fylgdi við teimun tjóðskaparligu viðurskiftinum og loysing frá danmark enn ikki ein ætlan áður er jóannes stemplaður sum danahatari og stuðlari av separatismu hugtøkini verða fyrstu ferð nýtt um jóannes í í eini veistlu fyri sýslumanninum h c muller tá jóannes læt glasið standa á borðinum tá skálað varð fyri móðurlandinum danmark við fólkatingsvalið í møtir jóannes harðari mótstøðu hann hevði stutt fyri valið givið út bókina færøsk politik har hann lýsir føroyskan politikk hann setur spurnartekin við dosnku grundlógina og metir at skipanin ikki var nóg góð fyri føroyingar hann setur fram ta áskoðan á framtíðar stýrislag føroya í fimm pørtum har endamálið er at løgtingið verður alt fólkavalt og skipar seg sjálvt við formanni og næstformanni ríkisins umboðsmaður sleppur á fundirnar men hevur ikki atkvøðurætt eingin lóg verður gandandi í føroyum uttan hon øll er samtykt av løgtinginum løgtingið kann gera lógaruppskot sum stjórnin beinleiðis kann góðkenna løgtingið fær undir uppsýni av stjórnini ræðið á serligu føroysku fíggjarviðurskiftunum leygardagin september var fólkaatkvøða um ríkisrættarstøðu føroya og ein meiriluti av fólkinum valdi loysing men av tí at jóannes doyði august slapp hann ikki at síggja tað henda bóndagarðurin hevur nógv ættarlið á bakið og mentanin er sterk har er nógv at byggja á og kenna ábyrgd fyri á ungum árum leggur pápin hesa ábyrgdarkensluna niður í sonin foreldrini hava uttan iva spælt ein avbera stóran leiklut í hvør jóannes gerst sum persónur sum ára gamal fer jóannes til noregs á landbúnaðarskúlan stend seinni tekur hann búnaðarprógv í os uttanfyri oslo heimafturkomin festir hann kirkjubøgarð hann tekur ikki bert vitanin um landbúnaðin við sær heim aftur í noreg hoyrir hann stríð bjørnstjerne bjørnson um norska flaggi og um onnur tá óvunnin rættindi og á skúlanum eru eisini íslendingar ið hava sína ávirkan í merkist av álvara at føroyski tjóðskaparhugurin er givin at blóma hin mai leggur jóannes fram eitt tilboð til løgtingið frá donsku stjóruni tilboðið vildi í høvuðsheitinum føra við sær at løgtingið fekk størri ábyrgd á nøkrum málsøkjum í føroyum afturfyri at fáa eisini krevja skatt inn eftir viðgerð á tingi í mai mánaði var samtykt at heita á løgmalaráðharran um at koma við einari skrivligari orðing av tilboðnum eisini kann sigast at oliver effersøe sum umboðaði komandi sambandsflokkin gjørdi sær stóran ómak at tala niður um tilboðið sum seinni gjørdist niðurlag fyri jóannes sama ár er bæði fólkatings og løgtingsval fólkatingsvalið hin juni gjørdist ein stórur ósigur fyri bóndan úr kirkjubø har mótstøðumaðurin oliver effersøe fekk meir enn tvífalt so nógvar atkvøður sum jóannes sjálvstýrispolitikkur var av álvara í vanda fyri falli á løgtingsvalinum hin juni vóru valdir sjálvstýrispolitikkarar meðan sambandsflokkurin fekk valdar við hesum var løgtingið býtt í tveir partar ein sambandsflokk og ein sjálvstýrisflokk sambandsflokkurin var settur á stovn í sjálvstýrisflokkurin hevði virkað sum flokkur síðan tá føroya framburðsfelag varð sett á stovn men varð formliga settur á stovn í ella tá tilboðið verður viðgjørt á ólavsøku í verður tað eitt sjálvsagt niðurlag fyri jóannes meirluturin var jú sambandsmenn jóannes varð skuldsettur fyri bæði eitt og annað tað at fríðrikur petersen próstur var í móti jóannessar politisku hugsjónum hevur verið ein avgerandi faktorur tá jóannes fall fólkið í føroyum hevði stóra virðing fyri prósti og tá hann og floksmenn hansara skuldsettu jóannes fyri bæði danahatur og separatismu hevði bóndin ongan kjans hugtøk sum brændevinspartiet og ædruelighedens fjende nr sum hava uppruna í tá hann setti fram uppskot um brennivínstoll vórðu tikin fram aftur danmark hevði umsitið brennivínstollin í mong ár men er tó ongantíð komið undir slíkt hugtak viðhaldsmenn jóannessar blivu stemplaðir sum skilsmissepolitikere og ótrúgvir ríkisfelagsmenn umframt skuldsetanir varð hótti ein av høvuðsfaktorinum til fallið tá tala var um m a tilboðið hótti skattaræðingin við høgum skatti og segði at avleiðingar vóru innliming til ein annan stat virðingin fyri danir var so høg at fólkið ikki longur vildi kennast við jóannes og sjálvstýrispolitikk hansara regin dahl er føddur í sandagerði í havn november deyður mars í keypmannahavn hann var føroyskt skald og tónaskald regin var sonur jákup dahl próvst lívsstarv hansara var hjá danska forlagnum gyldendal sum forlagsráðgevi dahl fekk mentanarvirðisløn m a jacobsens bæði í og í hann er eisini kendur í føroyum fyri at hava endurnýggjað føroyskan tónleik tá hann fylti áttati í fekk hann mentanarvirðisløn landsins hetta var fyrstu ferð hendan virðisløn var givin hann var estetikari yrkjari tónleikari týðari og mangt annað hann var kendur í danmark fyri at týða yrkjaran baudelaire til danskt regin las fagrar bókmentir og norrønt í keypmannahavn tá hann var átjan ára gamal gav hann út fyrsta yrkingasavnið í útlegd hann yrkti her um útlegdina ið er eitt afturvendandi tema í hansara skaldskapi mest tí hann alt lívið var útiseti fyrstu yrkingarnar komu í varðan í eftir hetta skrivaði hann átta søvn regin kom at endurnýggja føroyska yrking heitini til søvnini eru egin og sýna málsligt tilvit so sum beltisgyrði ið er bandið sum bakkamenn hava um miðjuna at heingja fuglin í gongubitar ið eru bitar ið menn høvdu við sær í hagan t d á fjalli eftirtorv ið er torv sum sløðist eftir á heiðini tórshavn ella havnin danskt heiti thorshavn er høvuðsstaður í føroyum og nógv størsti býurin hóast hann ivaleyst er ein av heimsins minstu høvuðsstøðum í meira enn ár hevur tórshavn verið miðdepil landsins men ikki fyrr enn í varð tórshavn formliga viðurkendur sum sjálvstýrandi eind sum veruligur høvuðsstaður havnin er ein nútímans virkin býur við handilslívi ídnaði og fyrisiting við skúlum og fjølbroyttum valmøguleikum til víðari útbúgving við ítrótti og einum blómandi mentanarlívi býurin er bygdur rundan um tvær smáar vágir vestaru vág og eystaru vág sum tinganes gongur út millum havnin er vaksin nógv seinastu hundrað árini eins og í nógvum øðrum nútímans stórbýum eru nógv frítíðartilboð og møguleikarnir at fáa arbeiði ella at nema útbúgving eru betri í havn enn á bygd havnaøkið hevur stóran týdning her verður farmur lossaður og flestu ferðafólkini koma og fara um havnina árliga koma og fara skip um tórshavnar havn og tons fara um bryggjukantin havnin er sjálvur landsins landafrøðiligi miðdepil og her er landsins tingstaður sum hann hevur verið í meira enn ár í tórshavn og økinum rundanum búgva uml fólk navnið er samansett av tór sum er norrønur gudur og havn av tí at fyrri liðurin tórs hevur verið lítið brúktur á manna munni hevur almenna býarnavnið tórshavn ikki broytt snið gjøgnum tíðina eins og heitini hósvík og hósdagur har tórs við tíðini er blivið til hós í føroyingasøgu kunnu vit lesa at í tórshavn hevur líka frá gamlari tíð verið tingstaður hjá føroyingum tá komu føroya bøndur við stórum fylgi til tings í tórshavn úti í tinganesi settu teir búðir sínar upp og har vórðu tær standandi so leingi sum tingið vardi longu í landnámstíðini gjørdist havnin ein savnandi miðdepil har føroyingar hittust eftir tátíðarmáti var tað eitt fátæksligt pláss við kargari jørð og nógvum mjørka ongum rekaviði og ongum fuglabjørgum og harumframt trupult at verja móti álopum eisini vóru lendingarviðurskiftini vánalig sjálvt eftir føroyskum mátistokki og var havnin tískil ikki egnað sum niðursetupláss men sum miðdepil varð hon vælegnað og her hittust føroyingar til avgerð av trætum til rættargongd og til tingsetur og her varð avgerðin tikin ár at føroyingar skuldu taka við kristnari trúgv í tilknýti til tær árligu tingseturnar vaks upp ein marknaður og tórshavn gjørdist eitt fast handilspláss saman við tingsetunum kom eisini handilsskapur og tórshavn gjørdist handilsstaður og miðstøð føroyinga tá føroyar komu undir noreg og seinni undir danmark kom einahandilin og við honum embætismenninir hesir búsettust í havnini og bygdu teir skansar fyri at verja handilsvørurnar tað nógva virksemið í havnini fekk nógv fátækrafólk av bygd at flyta til havnar tí har kundu tey vinna sær til lívsins uppihald við handilin við at byggja skansa ella sum soldátar longu undir einahandlinum fekk niels ryberg loyvi at seta á stovn ein transithandil í vágsbotni við hesum byrjaði nýggj tíð og eitt nýtt handverk kom fram fólk lærdu seg at salta sild og at turka klippfisk um somu tíð vórðu undan um havnina stykkjaðar út traðir og latnar havnarfólki til traðarbrúk við nýggju donsku grundlógini í varð nýggj fyrisiting skipað við amtum og kommunum í danska ríkinum og tann februar kom lóg um thorshavns kommunale forfatning tá gjørdist tórshavn serstøk kommuna ið umfataði staðin sjálvan og garðarnar uttanfyri húsagarður og álaker við tí ið til teir hoyrdu til at stýra kommununi skuldu veljast borgarar í borgaraumboðið borgerrepræsentationen sum tað kallaðist hesir fimm skuldu stýra saman við landsins fúta sum var fastur limur í stýrinum á nesinum og uttan um eystaruvág var so búsetingin fólkatalið fór at vaksa og var komið upp á tá ið einahandilin var avtikin og fríhandil settur á stovn í byrjanin til tann føroyska fiskiflotan varð løgd tá trappubrøðurnir úr havn keyptu sluppina fox men orsakað av teimum vánaligu havnarviðurskiftunum í tórshavn mentist tann nýggja vinnan skjótari úti á bygdunum tað var eyðsæð at neyðugt var at bøta um havnarviðurskiftini og í var tórshavnar havn ein veruleiki havnin gjørdist keypstaður tann januar og býurin er í støðugari menning havnin hevur nógv skip og nógv tað størsta handilsvirksemið í føroyum har er t d stór skipasmiðja har nógv skip verða bygd bæði úr stáli og viði havnin er brimpláss hon liggur opin fyri havalduni men har er so góður brimgarður gjørdur at tað er leggjandi at í næstan øllum veðri higar koma eisini ferðafólk úr útheimi til føroya og meginparturin av øllum farmi og vestanfyri er hugnalig smábátahavn og fyrr eisini fiskivinnuhavn til havnar kemur nógv fólk ferðandi úr útlondum og úr øllum bygdum í føroyum føst innanoyggja ferðasigling er til havnar úr suðuroy og úr nólsoy í havn er alt sum einum stórbýi hoyrir til bæði til arbeiði frítíð lærustovnar studentaskúli fólkaskúlar og ymiskt til persónliga røkt og menning her eru dagstovnar skúlar ítróttaøki við fótbóltsvøllum svimjihøll og rennibreyt heilsuverk við sjúkrahúsi og øðrum viðgerðarmøguleikum tilhald til eldri fólk eins og fleiri ellis og røktarheim og sambýli eru í býnum stór hús eru til dømis tey gomlu amtmanshúsini føroya fólkaháskúli landssjúkrahúsið hotel hafnia hotel føroyar telefonhúsið kommunuskúlin bacalao og sms í havn eru fleiri danskir stovnar sorenskrivarin ríkisumboðsmaðurin landslæknin og løgreglan har er eisini bæði føroya biskupur fornminnissavnið landsbókasavnið og býarbókasavnið í tórshavn er hægstu skúlar í føroyum glasir vinnuháskúlin og fróðskaparsetur føroya har eru breiðar beinar gøtur prúð hús og vakrir urtagarðar og ein stór viðarlund er mitt í býnum í viðarlundini stendur ein prýðilig standmynd til minnis um føroyskar sjómenn sum gingu burtur undir heimskríggi tann gamli býurin er tætt bygdur við trongum gøtum og skotum og við trappum har ið bratt er sjálvt til gongu er skjótt at koma sær niðaná og fáa útsýni oman yvir býin og landslagið húsini fylgja sum heild hæddarstrikunum og venda sær út ímóti fjørðinum húsalitirnir vísa so ella so til aldurin á teimum tey gomlu eru mest svørt tey nýggjaru í nógvum ymiskum litum og tey nýggjastu varliga hvít ella ljóst jarðlitað tey flestu stakhús eru til eitt húski á skansatanga sum fyrr var nevndur stanganes bygdi magnus heinason ein skansa til at verja havnina fyri ófriðarskipum húsini og virkini hava serliga aftan á seinna heimsbardaga verið í ringum standi men nú er bøtt um tey so skansin er í dag eitt søguligt prýðiligt minni teir elstu bygningarnir í havn standa helst í tinganesi teirra millum eru leigu búðin og munkastovan sum eru úr miðøld og óivað elstu hús í havn tórshavn liggur mitt í landinum á gamla tingstaðnum tinganesi hevur landsins stjórn landsstýrið sæti hetta er nesið sum býtir sjálvu havnina sundur eystanfyri er havnin fyri ferðafólk og farm havnin breiðir seg nú um dyrkað traðalendi og út í hagan norðanfyri landslagið uttan um havnina er javnt og rundað havnardalur hoydalar eiðið í nólsoy kaldbaksfjørður og onnur sund og firðir eru skapað av ístungunum úr jøklunum høg berg máað av brimi finnast at kalla ikki nærindis havnini reynini vestanfyri og sunnanfyri koma upp í metra hædd tvær stórar áir sandá og hoydalsá og tvær minni rættará og havnará mynda lendið havnará rennur gjøgnum miðbýin nú mest undir loki dyrkaða lendið og tey bygdu økini eru enn sum heild undir metra hædd í miðstaðarøkinum eru fleiri kommunusamanleggingar farnar fram seinastu umleið tjúgu árini síðan er kommunan økt munandi við kommunusamanleggingunum við kaldbak hoyvík argir nólsoy hest og kollafjørð hetta hevur givið høvuðsstaðarkommununi størri møguleikar at menna byggimøguleikar og virksemi annars og við tí alt størri fólkagrundarlagnum sum nú er umleið fólk eisini størri møguleikar at átaka sær ymiskar uppgávur sum almennu føroyar áður hava røkt fyri einum milliónum árum síðani tóku seg upp eldgos á havbotninum millum evropeiska og norðuramerikanska grønlendska meginlandið tá í tíðini lógu norðuramerika og evropa væl nærri hvørt at øðrum og uml stig sunnari enn nú á døgum meginlondini róku og reka enn hvørt frá øðrum og sprung ur í atlantiska havbotninum eru framvegis virknar við gosi innan úr jørðini soleiðis vórðu basaltfláirnar til sum føroyar eru partar av tríggjar høvuðsgostíðir vóru og vóru tær fleiri túsund ár fláir í ymiskum tjúkdum við gosgrýti og øsku vórðu til soleiðis sum tað sæst aftur í homrum og líðum landið sakk sum frá leið í ein landnyrðing so at tær elstu fláirnar og miðfláirnar síggjast sunnanfyri og vestanfyri og tær yngstu eru at síggja norðanfyri og eystan fyri landssynningsøkið av streymoynni við landslagnum uttan um havnina er partur av ovastu basaltfláunum tá ið tertiertíðin endaði fyri einum milliónum árum síðani var basaltháslættin umskapaður til eitt toluliga javnt heyggjalendi við breiðum dølum vatn hevði matað teir jarðfrøðiliga veiku partarnar burtur og slóðað fyri teimum komandi landsløgunum einar ístíðir komu aftaná og fylgdu hesum slóð um og skapaðu sund firðir og dalar flestir ganga úr einum vesturhallum norðan í ein eysturhallan sunnan og hetta eyðkennir landslagið og strendurnar nú ísurin var einar metrar tjúkkur og tey hægstu fjøllini rukku upp um ískápuna og eru so statt eldri enn ístíðarlandslagið undir ísinum varð landið brýnt og rundað úr mykinesi til fugloyar sæst eitt marknaskil har jøklarnir fluttu seg annaðhvørt norðureftir ella suðureftir sandoy og suðuroy høvdu hvør sína ískápu u skapaðu jøkulsdalarnir síggjast aftur í sundum og firðum millum oyggjarnar og hava gjørt at har er sum heild rættiliga grunt føroyar hava tempererað oyggjaveðurlag og veðrið er sera skiftandi ta einu løtuna skínur sólin av klárum himni og næstu løtuna dregur hann á luftina og tað fer at regna veðurlagið fer frá at verða bólkað sum tempererað til at vera arktiskt tá ið miðalhitin fyri heitasta mánað er minni enn c sjógvurin frystir ongantíð hitin er høgur í mun til norðurleikan luftin er rein og frísk alt árið miðalhitin í tórshavn var c í tann lægsti í langa tíð veðurlagið í býarvøksturin hevur verið ógvuliga stórur seinastu árini í var íbúgvaratalið í havn í ferðir so stórt í var íbúgvaratalið í nýggju stórkommununi vaksið til meira enn av fólkinum í føroyum býr í tórshavnar kommunu og enn flyta fólk til havnar tríggir fótbóltsvøllir eru í havn ovari vøllur niðari vøllur og tórsvøllur tveir teir fyrstu umsitur mentamáladeildin hjá tórshavnar kommunu grunnurin tórsvøllur umsitur tórsvøll ein og hvør kann læna fótbóltsvøllirnar tá fótbóltsfeløgini ikki nýta teir tað er ókeypis at brúka fótbóltsvøllirnar hjá tórshavnar kommunu fimm almennir svimjihyljar eru í kommununi tann størsti er svimjihøllin í gundadali hinir fýra eru í argja skúla eysturskúlanum kollafjarðar skúla og úti í hesti svimjihøllin í gundadali verður í høvuðsheitum brúkt til almenna svimjing men eisini skúlar stovnar og feløg brúka hana hinir svimjihyljarnir eru fyrst og fremst til skúlabrúks men tann í kollafirði er eisini opin fyri almenninginum svimjihylurin í hesti er einans í nýtslu um summarið nú býr føroya yvirvald úti á tinganesi tí har hevur føroya landsstýri innivist enn kemur føroya løgting saman í tórshavn á hvørjum ári men løgtingshúsið er ikki á tinganesi tað stendur longur uppi í býnum býráðið í tórshavnar kommunu hevur limir ið verða valdir eftir reglunum í kommunulógini býráðið ger av nær og hvar regluligir býráðsfundir skulu vera fyrst í hvørjum álmanakkaári verður hetta kunngjørt á tann hátt sum vanliga verður nýttur í kommununi vanliga hevur býráðið almennan fund eina ferð um mánaðin borgarstjórin fyrisitur dagligu leiðsluna av kommununi hann ansar eftir at málini verða býtt út til avvarðandi nevndir og starvsfólk í kommununi um tað er neyðugt ger hann reglur fyri hvussu málini skulu verða avgreidd býráðslimirnir í tórshavnar kommunu eru borgaravald umboð sum eru stillað upp í politiskum flokkum limirnir skipa seg í ein meiriluta og ein minniluta har meirilutin er at líkna við samgonguna í landspolitikki siðvenjan við meiriluta og minniluta hevur verið í kommununi í fleiri áratíggju tey sum skipa meiriluta undirskriva eitt samgonguskjal har ætlanirnar hjá meirilutanum fyri valskeiðið verða settar út í kortið í tórshavnar kommunu er ikki vanligt at almannakunngera sjálvt samgonguskjalið nývalda býráðið velur ein borgarstjóra fyri alt valskeiðið starvið sum borgarstjóri er fulltíðarstarv eisini velur býráðið ein og ein varaborgarstjóra og mannar síðani tær føstu nevndirnar fíggjarnevndina teknisku nevnd mentamálanevndina trivnaðarnevndina vinnunevndina náttúru og umhvørvisnevndina byggi og býarskipanarnevndina og økisnevndina limirnir í føstu nevndunum skulu vera býráðslimir kommunuval er fjórðahvørt ár annan týsdag í november til tórshavnar býráð verða valdir limir fyri at kunna velja og stilla upp til kommunuval í tórshavnar kommunu skalt tú vera fylt ur ár og hava heimarætt í føroyum eisini skalt tú vera tilmeldað ur hjá fólkayvirlitinum í kommununi í seinasta lagi vikur fyri valdagin og framvegis vera búsitandi í kommununi sjálvan valdagin borgarar úr øðrum londum ið hava havt fastan bústað í føroyum seinastu árini undan valinum hava eisini rætt at velja og stilla upp til kommunuval uppstilling fer fram á vallista har í minsta lagi og í mesta lagi stillarar kunnu stilla millum og valevni upp til býráðið í tórshavnar kommunu er siðvenja at hava politiska uppstilling t v s at valevnini verða stillað upp í politisku flokkunum ið vit kenna frá landspolitikki ein valnevnd sum býráðið velur hevur evstu ábyrgdina av valinum í kommununi aftrat henni eru valstýri sum taka sær av valinum í teimum ymsu atkvøðuøkjunum nýggja býráðið tekur við januar árið eftir valið og situr í fýra ár býráðið ásetir skattaprosentið í kommununi á hvørjum ári tá fíggjarætlanin verður viðgjørd skattainntøkan verður brúkt til tær tænastur kommunan veitir sínum borgarum taks tekur sær av skattaálíkningini bæði viðvíkjandi kommunuskatti landsskatti kirkjuskatti o ø tað er eisini taks sum krevur skattin inn niðanfyri sæst atkvøðubýtið á býráðsvalinum november vøruflutningurin millum bygdir var fram til umleið bara at kalla sjóflutningur við skipum og bátum sambandið við útheimin gekk um havnina og bátar førdu vørur og fólk í land verulig havn við atløgubryggjum kom sein ast í árunum vegur varð lagdur til torvheiðarnar vestanfyri landavegurin kallaður annars var fyrsti rættiligi vegurin úr havnini gjørdur í og tað var vegurin niðan á sanatoriið bróstsjúkrahúsið í hoydølum vegur varð gjørdur til hvítanes í men ikki fyrr enn í var oyggjarvegurin liðugur og trý ár seinni var koyrandi allan vegin norður og suður í streymoynni broytingarnar í ferðslumynstrinum hava havt við sær at strandferðslan við skipum er nógv minkað at meginparturin av fólkaflutninginum í onnur lond fer fram við flogfari og at havnin hevur fingið eina nógv vaksna ferðslu við bilum hans jacob jacobsen skaldanavn heðin brú varð føddur í skálavík august andaðist mai hann hevur havt stóran týdning fyri føroyska bókmentasøgu og er rithøvundurin aftanfyri m a skemtiligu skaldsøguna feðgar á ferð eisini hevur hann skrivað ymiskar stuttsøgur hans jacob jacobsen var á føroya fólkaháskúla veturin og haðani fór hann til danmarkar á landbúnaðarskúla síðani arbeiddi hann nøkur ár á ymsum gørðum og í fór hann á landbúnaðarháskúlan í keypmannahavn har hann tók prógv sum búnaðarfrøðingur í eftir at hann var komin aftur til føroya arbeiddi hann innan landbúnaðin og í varð hann settur sum búnaðarráðgevi skrivingin sum var byrjað í lestrarárunum í danmark var ítriv hann hevði við síðuna av dagliga yrki sínum umframt skaldsøgur og stuttsøgusøvn týddi hann ein hóp av bókmentum til føroyskt hansara síðstu dagar gingu mest við at týða ymisk ævintýr og at skriva bókina endurminningar og í vann hann tann høgt metta bókmentaheiðurin holberg medaljuna slovenia er lýðveldi í miðevropa í vestri hevur slovenia mark við italia í norðri við eysturríki í eystri við ungarn og í suðri við kroatia høvuðsgrein slovensk landafrøði fjallalandið slovenia er í útnyrðingspartinum á balkan millum alpurnar og adriahavið vakra landslagið við høgum fjøllum vøtnum og skógum dregur mong ferðafólk alpurnar eru suður í norðurslovenia her eru høg fjøll og djúpir avbyrgdir dalar smáir býir og smáar bygdir við smølum krókutum vegum og timburhúsum eru í dølum og líðum har ikki er árent fyri skalvi og omanlopi av tí at so ringt er at koma fram í hesum kavatakta og bratta lendi vórðu hesi búpláss mestsum avbyrgd í øldir men nú á døgum eru tey ímillum best umtóktu ferðamannastøð í slovenia størsta áin í slovenia eitur sava hon rennur úr norðara parti í ein landsynning ígjøgnum landið út móti kroatia og donaudalinum aðrar kendar áir eru soa hon rennur tætt við markið til italia og eitur isonzo á italskum drava og mura mesta fólkið í slovenia býr í smáum býum ella í mongu bygdunum ið eru um alt landið um fólk búgva í høvuðsstaðnum ljubljana hann er næstminsti høvuðsstaður í evropa slovenskir býir við fleiri enn túsund íbúgvum í høvuðsgrein slovensk mentan hóast slovenar vóru undir eysturríkarum í nærum túsund ár hava teir varðveitt mentan sína og mál sítt sum hoyrir til slavisku málini litføgur klæði við baldýraðum mynstrum og eitt sjáldsamt høvuðklæði eru partur av mentan teirra høvuðsgrein slovensk søga eftir at hava staðið undir eysturríki og síðan verið samveldisríki í jugoslavia gjørdist landið frælst í høvuðsgrein slovenskur búskapur kríggið í gomlu samveldislondunum er farið illa við búskapinum helst í ferðavinnuni stórir skógir eru í slovenia haðan fæst viður til saguløð og pappírsverksmiðjur seinastu árini hava slovenar fingið nógvar vesturevropeiskar fyritøkur at loyvt slovenum at byggja verksmiðjur sum gera til dømis bilar trukkar mortorsúkklur og køliskáp í verksmiðjum í slovenia høvuðsgrein slovenskur politikkur estland er lýðveldi í norðurevropa í suðri hevur estland mark við lettland í eystri við russland og í vestri við eystrasalt og í norðri við finnlandsfjørðin høvuðsstaðurin er tallinn fyrr reval landið er sum øll tey baltisku londini slættlendi men ikki er meira enn fjórðingurin av tí dyrkaður hetta kemur av tí at jørðin nógvastaðni er so botnvát at hon ber einki uttan gras í støðum eru stórar mýrar sum teir skera torv í mitt í landinum er jørðin betri og har velta teir væl av korni stórir skógir vaksa ymsastaðni og hópur av viði verður útfluttur í mei varð jóhan páll joensen útnevndur til konsul fyri estland av matti maasikas aðalskrivara í estlendska uttanríkisráðnum av ídnaðarvaru gera teir pappír sement og klæði nú á døgum er stórur búskaparvøkstur í estlandi hagtøl fyri tann fyrsta ársfjórðingin í vísa at bruttotjóðarframleiðslan var prosent størri enn í oktober ársfjórðingi í samanborið við januar ársfjórðing í var vøksturin prosent hagtølini eisini vísa at útflutningurin av ídnaðarvørum er vaksin heili prosent samanborið við januar ársfjórðing í hinvegin er inflasjónin framvegis stór prosent samveldislýðveldið týskland týskt bundesrepublik deutschland er eitt land í miðevropa og er eitt av ríkastu londum í heiminum í vestri hevur týskland mark við holland belgia luksemburg og frakland í norðri við danmark í eystri við pólland og kekkia og í suðri við eysturríki og sveis sjómarkini eru við norðsjógvin og eystrasalt høvuðsstaður er berlin og landið hevur umleið milliónir íbúgvar týskland er grønasta land í heiminum tey hava vunnið hendan heiður eftir í at hava minkað um co útlátið við meira enn nakað annað land í heiminum har útlátið í heiminum tilsamans vaks við høvuðsgrein týsk søga fyrsta stigið til týskland kann sigast at vera tað eysturfrankiska ríkið sum varð stovnað eftir at frankiska ríkið var býtt sundur millum tríggjar abbasynir hjá karlamagnusi í við friðinum í vardun av hesum verður eystasti parturin upphavið til týskland meðan vestasti parturin verður upphavið til frakland tá tann eysturfrankiski herskarin otto i sum bæði víðkaði og staðfesti ríkisins og sítt egna vald so læt hann seg knúna í við tí rómversku keisarakrúnuni av páva johannes xii tá gjørdist hann keisari yvir tað týsk rómverska ríkið ella tað heilaga rómverska ríkið hetta keisararíkið var meira eitt samveldi av statum við einum felags keisara sum formellur regentur hetta ríkið varir til tá napolon keisari í fraklandi vinnur á ríkinum eftir royndir at savna ríkið avgera tey trý kríggini ímóti danmark í eysturríki í og fraklandi í úrslitið og í januar verður wilhelm i krýndur til fyrsta keisara í einum savnaðum týsklandi hetta týska ríkið heldur sær til endan av fyrra veraldarbardaga tá partar av landinum verða givnir til m a eitt endurstovnað pólland í millumkrígstíðini verður landið ofta kallað weimarlýðveldið undir seinna veraldarbardaga veksur týskland munandi um økið hjá sær við at innlima eysturríki kekkia og stórar partar av póllandi seinni koma eisini estland lettland litava og partar av hvítarusslandi og ukraina undir týskt vald eftir at teir fýra sigursharrarnir stóra bretland frakland usa og sovjetsamveldið ikki kundu sameinast um framtíðina hjá týsklandi vórðu lýðveldini vesturtýskland á týskum bundesrepublik deutschland brd og eysturtýskland deutsche demokratische republik ddr týska fólkaræðisliga lýðveldið stovnað vesturtýskland hin mai og eysturtýskland hin oktober sama árið eftir seinna heimskríggj streymaðu nógv týskttalandi flóttafólk til týsklands í var talið á flóttafólkum sum komu uttanífrá komið upp á milliónir vesturtýskland var við til at stovna evropasamveldið í undir kalda krígnum var sambandið millum báðir teir týsku statirnir ikki góðir sambandið batnaði tó í árunum kanslarin willy brandt setti á stovn ostpolitik til tess at betra um viðurskiftini við eysturevropa í gjørdust bæði vestur og eysturtýskland limir í st dagsins týskland varð til tá londini vesturtýskland og eysturtýskland vórðu sameind oktober eftir at berlinmúrurin fall hin november høvuðsgrein týsk landafrøði týskland er stórur partur í miðevropa belgia luksemborg niðurlond og frakland eru vestanfyri kekkia slovakia og sveis sunnanfyri pólland eystanfyri og norðsjógvurin eystarasalt og danmark norðanfyri landslagið í týsklandi er fjølbroytt úr fruktagóða slættlendinum fyri norðan og vestan til snjóklæddu tindarnar í vøkru bayersku alpunum fyri sunnan úr slættlendinum á vesturstrondini og norðurstrondini hækkar tað so líðandi týskland varð ikki savnað í eitt ríki fyrr enn í fyri tað var týska fólkið í mongum sjálvstøðugum smáríkjum nú á døgum er landið í landspørtum nevndir lnder og við einari samveldisstjórn lík henni í sambandsríki amerika hvør landspartur hevur sína egnu landspartastjórn sum ræður fyri heimligum viðurskiftum til dømis útbúgvingarmálum mangir týskarar kenna seg bundnar tjóðskaparliga at landslutinum teir búgva í og siga seg fyrst vera til dømis bayrar úr bayern og so týskarar norðari partur í landinum er slætt og smáheyggut búnaðarlendi meðan tað nógvastaðni kann vera so at tað er ein meginá ella ein fjallaryggur ið er mark millum tvey lond er ikki so millum danmark og norðurtýskland har gongur markið mest gjøgnum slættan bø og bert málaðir marknasteinar siga frá um tú ert norðan ella sunnan fyri markið landið frá danska markinum suður ímóti kielargryvjuni rópa teir slesvík landslagið har er meinlíkt tí í danska partinum av suðurjútlandi á eystursíðuni skera djúpir firðir seg inn í landið sum er slætt við stórum ryggjum og herðum uppímillum moldin her er mest leirmold longur vesturi er slættari men har er sandmold so hon ber ikki so væl korn allarvestast móti norðsjónum er heilt slætt og so lágt at teir hava bygt verjigarðar til at forða fyri at sjógvurin skal leggja innyvir tá ið vestanódnirnar herja á hesum lendinum fruktar væl og teir rópa tað marsk slesvík er gamalt danskt land men í noyddist danmark at avluta tað til týskland sunnan fyri kielargryvjuna er holstein lendið har líkist tí norðan fyri gryvjuna frá holstein norður móti harzen er alt norðurtýskland eitt slættlendi men kortini eru ryggir uppímillum summastaðni eru stórar lyngheiðar men tær eru nógv minkaðar tí teir hava antin velt tær undan eller plantað trø á teimum meginparturin av teirri norðurtýsku jørðini lá fyrr sum óveltar heiðar og víðar mosafløtur lneburgar heiðarnar vóru tvær ferðir so stórar sum føroyar nú á døgum eru heiðarnar minkaðar burtur í lítið og einki tí stórar víddir eru lagdur undir plógv og tað sum eftir er er plantað við trøum í støðum eru stórir furuskógir megináirnar weser elbá og oder renna allar makar og reinar og djúpar eru tær so tær verða nógv brúktar at flyta varu eftir fyri at gera tað enn lagaligari fyri siglingina hava teir eisini grivið gryvjur millum teirra suðurtýskland er alt ein háslætti men so ganga einstakir fjallaryggir gjøgnum landið navnið á teimum flestu fjøllunum endar við wald sum til dømis schwarzwald og landið er ógvuliga væl dyrkað jørðildið er morenusandur og eyrur men blandað við kálk tí fjøllini sunnanfyri eru kálkfjøll landið er mest sum alt velt til gras og humla epli og korn veðurlagið er lýtt um summarið men heldur kølið um veturin syðst í landinum koma fjøllini upp í metra hædd oman úr fjøllunum renna stórar og nógvar áir tær størstu eita neckar donau og main vestari parturin av háslættanum eitur bayern høvuðsstaðurin í bayern eitur mnchen mnchen er serliga gitin fyri síni stóru ølgerðarhús nógvastaðni í bæði mið og suðurtýsklandi eru stórir skógir kendastu skógirnir eru harzen thringer wald og schwarzwald í útsynningspartinum í suðurtýsklandi eitt hitt kendasta og fagrasta økið í landinum er schawarzskógur í suðurtýsklandi nevndur eftir myrka nálaskóginum ið veksur har harzen er eitt fjallalendi nakað miðskeiðis í týsklandi harzen er slættur omaná við einstøkum høgum tindum teir hægstu tindarnir eru einar m høgir hægsti teirra millum eitur bloksbjørg sum er m høgur uppi á bloksbjørgi er útynið vítt í allar ættir skógur veksur á fjøllunum og har eru natúrvakurt pláss av tí at fjøllini reisa seg so knappiliga er har frálíkt útsýni fleiri hundrað bygdir skulu í góðum sýni kunna síggjast av hægstu toppunum teir høgga blýggj og silvur í harzen og sink er eisini hagar niðan streymar ferðafólk bæði summar og vetur fjallalíðirnar eru væl veltar í neðra og vaksnar við skógi í erva heilt niðan undir tindarnar oman úr fjøllunum renna í djúpum gjáum stórar áir sum verða byrgdar inni til stór vøtn vatnið verður nýtt at framleiða elstreym sum fær gongd á sær mongu maskinurnar í námsvinnuni og bræðingarhúsunum nógvir av býunum í harzen hava eins og teir suðurtýsku býirnir varðveitt tað gamla sniðið nakað sunnan fyri harzen er fjallaryggurin thringerwald sum er meinlíkur harzen fyri eystan slættan eru bøhmisku fjøllini sum eru mark millum týskland og kekkia og fyri sunnan eru bayersku alpurnar donau springur upp í schwarzwald og rennur so eystur gjøgnum landið og inn í eysturríki á vegnum renna fleiri greinar oman úr alpunum í hana rín springur upp undir st gothards fjallinum í sveis hon rennur út í bodenvatnið komin úr aftur vatninum ger hon stóran foss við býin schaffhausen har hava teir bygt fleiri stór elverk síðan rennur hon eitt strekki beint vestur men við býin basel sneiðir hon beint norðurá og verður nú marknará millum frakland og týskland fløtan sum hon her rennur ígjøgnum millum sveis og vogesurnar eitur rínslættan og er eitt tað gróðrarbesta plássið í týsklandi rínslættin er ein tann fruktabesti bletturin í øllum týsklandi tí veðurlagið er lýtt og fjøllini líva so væl á rínslættanum er tætt av stórum bygdum allastaðni fram við rínánni eru bygdir og býir stundum standa býirnir beint yvir av hvørjum øðrum hesir býir eru av fyrstantíð bygdir har sum ein brúgv ella ein ferja hevur gingið yvir um ánna á leiðini har sum áin main rennur út í ánna rín eru býirnir wiesbaden og mainz beint hvør yvir av øðrum norðan fyri mainz rennur áin rín inn í ein trongan dal í skifurfjøllunum hesin dalur eitur ríndalurin ríndalurin er í støðum so trongur at teir hava noyðst at skotið sær vegin ígjøgnum áarbakkan suðursíðan á ríndalinum er øll velt í tvørteigar og garðar laðaðir uttan um teigarnar at verja so at moldin skal ikki regna burtur tvørteigarnir eru allir vaksnir við vínviði vinið kalla teir rínvín á norðara áarbakkanum er sólargangurin ikki nóg góður til vínvið har vaksa stórir eikiskógir uppi í ríndalinum bygdu riddarar og kongar í miðøldini sær sterkar borgir til verju móti fíggindunum og at gera herferðir frá nakrar av hesum borgum eru til enn men vera nú nýttar til ferðamannaheim norðan fyri køln rennur áin ruhr út í ánna rín við ruhrá er ein tann størsti ídnaðardepilin í evropa frá gamlari tíð er nógv kol høgt í ruhr nú er mest evnafrøðiídnaður maskinídnaður og stálidnaður býirnir eru mest sum allir samanvaksir hin gamli býurin solingen er á hesum leiðum at enda rennur rín vestur í niðurlond og út í norðsjógvin fimm av teimum størstu býunum í týsklandi eru í týsklandi eru stórbýarregiónir í teimum regiónunum búgva umleið miliónir íbúgvar sum svarar til nærum av fólkatalinum í týsklandi høvuðsgrein týskur politikkur í alheimsorkufrágreiðingini hjá bp fær týskland heiðurin at vera heimsins grønasta land sambært frágreiðingini minkaði týskland sína orkunýtslu prosent í í mun til árið fyri sama ár vaks orkunýtslan við prosent um allan heimin tey lond ið nýta mest orku eru kina usa og india frágreiðingin vísir at týskland minkaði prosent um kjarnorkunýtsluna umframt at skerja nýtsluna av gassi og olju kolnýtslan er tó vaksin hetta árið eftir at nýggju umhvørvislógirnar vórðu samtyktar segði týski kanslarin angela merkel at lógirnar vóru neyðugar fyri at verja veðurlagið ætlanin er at minka co útlátið í týsklandi við prosent í í mun til upp gjøgnum ini tá milliónir av russarum fluttu til týsklands nokt aði týska stjórnin at góð kenna russisku univers i tetsút búgvingar teirra í vóru fráboðanir um fleiri tilflytarar enn fólk ið fluttu úr týsklandi týsk børn fara fyrst í forskúla og síðan í grundskúla tíggju ára gomul fara tey í tað teir rópa gymnasium hauptschule ella realschule fyrst nevndi er bókligur skúli har næmingarnir taka studentsprógv hinir báðir fyrireika næmingarnar til yrkisligar útbúgvingar annars er skúlaskipanin ólík í teimum ymsu landspørtunum í týsklandi kann hvør lutstatur velja sín egna útbúgvingarpolitikk og hetta ger at skúlaskipanirnar broytast alt eftir hvørjum landsluti ein er í í høvuðsheitum er skúlagondin tó rættiliga eins í teimum ymisku landslutunum týsk børn byrja at ganga í skúla tá tey eru ára gomul øll mugu ganga í skúla í minsta lagi í ella ár harafturat koma nøkur ár í miðnámsskúla samanlagda skúlatíðin er sum oftast í minsta lagi ár umframt teir klassisku universitetsbýirnir tbingen heidelberg jena freiburg gttingen og fleiri afturat eru eftir ein røð av nýggjum universitets og háskúlum settir á stovn kring um í týsklandi høvuðsgrein týsk mentan undir gotiska tíðarskeiðnum blómaði myndahøggara og málningalistin í týsklandi og fleiri týskir meistarar fingu týdningarmiklar uppgávur kring um í evropa undir renessansuni eru lucas cranach eldri hans holbein yngri albrecht drer og matthias grnewald týðandi nøvn av listafólkum frá romantikkini finnur man caspar david friedrich philipp otto runge og arnold bcklin størsta navnið í impressionismuni í týsklandi er max liebermann fyrst í talinum mentust tveir sera týðandi ekspressionistiskir bólkar í týsklandi die brcke og der blaue reiter ein av teimum størstu kvinnuligu listafólkunum hetta tíðarskeiðið var kthe kollwitz millumkrígsárini í øld vóru fleiri listafólk sum framdu djarva eksperimenterandi list við listafólkum sum georg grosz og dadaistin max ernst seinna helming av øld vóru mest týðandi listafólkini t d joseph beuys a r penck wolf vostell gerhard richter sigmar polke anselm kiefer georg baselitz og rosemarie trockel ein av mest týðandi myndafólkum í øld var august sander sum eins og albert renger patzsch brúkar listagreinina die neue sachlichkeit av myndafólkum sum komu fram seinni kunnu nevnast bernd og hilla becher andreas gursky wolfgang tillmans og candida hfer documenta er millum heimsins størstu og týdningarmiklastu framsýningum við samtíðarlist og verður hildin fimta hvørt ár í kassel seinast í sum documenta næststørsta samtíðarlistaframsýningin í týsklandi er berlinbiennalen sum fer fram í berlin annað hvørt ár um summarið líka tal osfr nógvir av teimum kendastu tónasmiðjunum gjøgnum søguna hjá tí klassiska tónleikinum eru úr týsklandi í barock tíðini virkaði johann sebastian bach sum tann møguliga kendasti barocktónasmiðurin av øllum sjálvt ludwig van beethoven sum virkaði í tí klassisistiska tíðarskeiðnum hoyrir til tann absolutt størsta innan klassiskan tónleik menning av orkesturtónleiki og ikki minst av symfoniforminum er týsklands størsta íkast til tónleikasøguna í seinromantikkinum byrjaði ein sterk rørsla móti menning av týskari operuni sum náddi sítt hæddarpunkt við verkum eftir richard wagner og richard strauss aðrir týdningarmiklir tónasmiðir vóru eitt nú georg friedrich hndel johannes brahms tann ungarskføddi franz liszt felix mendelssohn robert schumann max reger paul hindemith carl orff og kurt weill ein av teimum ið seinni setti síni spor var karlheinz stockhausen stockhausen var ein av undangongumonnunum innan nýmótanst elektroniskan og elektroakustiskan listtónleik og fyri hetta fekk hann polar virðislønina týskur tónleikur er ofta knýttur at schlager har týskland hevur verið eitt av leiðandi londunum schlagern tónleikurin hevði sína stórheitstíð til árini við artistum sum peter maffay og rex gildo men eisini útlendskir artister til dømis udo jrgens siw malmkvist wenche myhre og gitte hænning týskland hevur vunnið eurovision song contest tvær ferðir við ein bisschen frieden við nicole og við satellite framført av lena meyer landrut høvuðsgrein týskar bókmentir nakrir av teimum best kendu týsku rithøvundunum eru friedrich schiller johann wolfgang von goethe heinrich von kleist joseph von eichendorff e t a hoffmann erich maria remarue rainer maria rilke og dramatikarin bertolt brecht týskir rithøvundar ið hava fingið nobelvirðislønina í bókmentum eru gerhart hauptmann thomas mann hermann hesse nelly sachs heinrich bll gnter grass og herta mller av kendum nýtíðar rithøvundum kunnu eisini nevnast eitt nú thomas brussig dietmar dath wladimir kaminer daniel kehlmann martin mosebach ulrich peltzer rafik schami bernhard schlink ingo schulze uwe tellkamp uwe timm og juli zeh síðan einaferð í árunum eru tað komin fleiri og fleiri bókmentahús í týsklandi tý literaturhaus hesi verða í høvuðsheitum rikin av ikki kommersiellum feløgum og reka eitt fjølbroytt virksemi kring bókmentir sum t d lesungen rithøvundar lesa úr og práta um bøkur meðan áhoyrarar eru til staðar fyrilestrar framsýningar fredrag utstllningar útbúgvingarskeið osfr nøkur bókmentahús hava eisini bókhandil bókasavn og kaffistovu sum fyrimynd fyri henda trendin nýta tey vanliga literaturhaus berlin sum varð stovnað í á tí týska bókamarknaðinum finnast í dag umleið virkin bókaforløg á hvørjum heysti verður bókamessan í frankfurt hildin hon er heimsins størsta av sínum slag næst størst í týsklandi er bókamessan í leipzig sum verður hildin á hvørjum vári týskland var eitt av teimum londunum har filmurin mentist tíðliga og berlin gjørdist miðdepil fyri tann týska filmin fyrst í talinum týskur filmur hevði sína fyrstu stórheitstíð í og árunum við filmum sum metropolis og der blaue engel filmsleikstjørnir vóru eitt nú fritz lang f w murnau og josef von sternberg ufa var týsklands stóri filmsídnaður áðrenn seinna heimskríggj undir triðja ríkinum flýddu mong av teimum stóru nøvnunum innan týska filmsídnaðin til usa umframt fleiri filmsleikstjórar so fóru sjálvt kendir sjónleikarar sum til dømis marlene dietrich nazistýrið og propagandaráðharrin joseph goebbels tók ræðið á filmsídnaðinum og gjørdi eina røð av ideologiskum propagandafilmum til dømis triumph des willens sv viljans triumf eftir leni riefenstahl eftir seinna heimskríggj skuldi tað vara líka til árini áðrenn týskur filmur aftur fekk eina framgongd nýggjum týskum filmum við nýskapandi filmsleikstjórum sum alexander kluge volker schlndorff werner herzog rainer werner fassbinder og hans jrgen syberberg verkini hjá dramatikaranum bertolt brecht eitt nú die dreigroschenoper da laser og pjalter sv tolvskillingsoperan eru blivin spæld kring allan heimin eftir kríggið starvaðist brecht í eysturberlin kend týsk ítróttafólk oktoberstevnan í mnchen er tann størsta av mongu øldrykkjustevnunum ið verða hildnar um alt týskland hon stendur í fjúrtan dagar og fleiri milliónir fólk koma hagar øl er tjóðardrykkur týsklands men teir drekka eisini nógv vín væl umtóktur matur umframt breyð er til dømis saltklingrur køkur kaldir kjøtrættir og ostur týskarum dámar ógvuliga væl pylsur og nógvir landspartar hava sínar uppskriftir tjaldrið frøðiheiti haematopus ostralegus er tjóðarfuglur í føroyum og er at síggja alt summarið longd cm tjaldrið er at síggja alt summarið tey flestu tjøldrini eru í wales um veturin men nøkur flúgva heilt til fraklands tey koma aftur til føroya á grækarismessu tann mars og sagt verður at tey hava fult reiður á krossmessu mai eitt tjaldursreiður er ein lítil kulla ið kann verða fóðrað við smásteinum og skeljum eggini eru gulbrún við myrkabrúnum plettum og strikum og tey eru uml x mm til støddar ungarnir klekjast eftir døgum tjaldrið er ein av teimum fáu vaðfuglunum ið fóðrar ungar sínar tá foreldrafuglurin t d hevur fangað ein maðk verður hann lagdur frammanfyri ungan sum so etur hann ungarnir halda ofta til í grýtutum lendi og har eru kamoflasjulitirnir hjá ungunum tann besta verjan øll ið nærkast reiðri og unga verða harðliga útskeldað stevið í fuglakvæðinum yngrum hjá nólsoyar páll ljóðar soleiðis hans andrias djurhuus føddur í tórshavn oktober deyður mai er bróðir navnframa yrkjaran janus djurhuus og saman ganga teir mangan undir heitinum áarstovubrøðurnir orsøkin til navnið er hon at barnaheim teirra var áarstova í havn hans andrias var lærari í fólkaskúlanum realskúlanum og í læraraskúlanum hann verður mangan nevndur føroya kærasta fólkaskald sum skald var hans andrias ógviliga virkin og fjølbroyttur og royndi seg á flestøllum skaldskaparøkjum t d sum yrkjara sálmaskald stuttsøgu og ævintýrahøvund skaldsøgu og sjónleikahøvund tað mesta av tí hann skrivaði er komið út í verkinum ritsavn i vii hans andrias djurhuus varð borin í heimin hin oktobur í árinum hans andrias vaks til í tórshavn har barnaheim hansara var áarstova umstøður teirra vóru truplar og húskið virkaði undir trongum og fátæksligum korum faðirin var útróðrarmaður meðan móðirin var húsmóðir í áarstovu høvdu tey miklan ans fyri mentan og søgu og faðirin kvað og segði børnum sínum frá gomlum søgum og sagnum foreldur hans andriasar vóru óla jákup djurhuus og elsa maria djurhuus ið fingu sera nógv børn saman hans andrias var ikki fyrsta barn teirra tí áður hevði elsa maria borið átta nýføðingar í heimin fimm teirra varð ikki lív lagað og teir andaðust fáar mánaðir eftir barnsburðarnar seinni fingu elsa maria og óla jákup tvær døtur ið doyðu stutt eftir at tær vóru bornar í heimin fimm av børnum teirra komu tó undan við lívinum og tey vóru armgarð janus christian hans andrias og poul juel móðir hans andriasar doyði á ungum árum av tuberklasmittuni ið herjaði um alt landið elsa maria doyði í árinum og eftir sat faðirin óla jákup við fimm børnum eftir at móðirin var deyð tók armgarð ið var elsta systir hans andriasar húskið á herðar sínar svár hevur sorgin verið teimum og fátæksligu liviumstøður teirra hava neyvan bøtt um støðuna hin august í árinum stóð grein í fuglaframa har sverre patursson skrivaði at símun av skarði og rasmus rasmussen fóru undir háskúlavirksemi í føroyum nakað seinni kom hans andrias á føroya fólkaháskúla at ganga tað hevði sera stóran týdning fyri hans andrias at hann kom á føroya fólkaháskúla at ganga tí á skúlanum fekk hann kunnleika til føroyskt mál og bókmentir hans andrias fór nú at yrkja á føroyskum eftir at hava yrkt á donskum áðrenn hans andrias sat nú og yrkti í føgrulíð háskúlin í føgrulíð ið er vestantil á borðoynni vakti av álvara yrkjarahug hans andriasar í árinum fór hans andrias á læraraskúla har hann tók prógv í í tveimum umførum var hans andrias eisini á læraraskúla í danmark lærarastarvið gjørdist lívsstarv hansara og lærari var hann í sandavági á tvøroyri og í tórshavn eitt skifti hevði hans andrias eisini verið avloysari í klaksvík lívið var ikki uttan trupulleikar fyri hans andrias í árinum misti hann konu sína juttu orsøkin var aftur herviliga tuberklasmittan og hans andrias gjørdist einkjumaður hans andrias giftist tó uppaftur í og í seinnu giftu giftist hann við petru hjúnarlagið teirra millum helt síðani á inntil hans andrias andaðist í fyrsta almenna verk hans andriasar var yrkingin harður er stormur á firði ið kom út í árinum meðan hans andrias var næmingur í føgrulíð fáar mánaðir frammanundan hevði janus djurhuus eldri bróðir hans andriasar eisini latið úr hondum fyrstu almennu yrking sína yrking janusar fekk betri skoðsmál enn yrking hans andriasar tó at mikið rós varð veitt yrking hans andriasar sermerktu skaldagávur hans andriasar bóru boð um at eitt stórskald var ávegis hans andrias djurhuus er stórvirknasta skaldið ið føroyar nakrantíð hava fostrað ikki bert hevur hann roynt evni síni sum yrkjari men harumframt hevur hans andrias fingist við onnur sløg av skaldskapi hans andrias hevur millum annað skrivað sjónleikir ævintýr stuttsøgur eina skaldsøgu og mangt annað tískil kann ikki sigast annað enn at ritverk hansara er sera fjølbroytt og fevnir víða tað er tó einki at taka seg aftur í at týdningarmesti partur av ritverki hans andriasar uttan iva er yrkingarnar og barnaskaldskapurin yrkingarnar kunnu býtast sundur í fleiri smærri partar tí sera ymiskt er hvussu hans andrias yrkir millum annað hevur hans andrias yrkt tjóðskaparsangir søguligar yrkingar sjómansrímur barnarímur minnisyrkingar og sálmar hóast ritverk hans andriasar er sera fjølbroytt og spennir sera víða sæst týðiliga at týdningarmiklir felagsnevnarar eru í øllum skaldskapi hansara hugsað verður serstakliga um lívskáta og ljósa hugburðin ið er sum afturljóð í skaldskapi hansara tískil er eyðvitað at lyndi og heimsfatan hans andriasar týðiliga koma til ásýnis í skaldskapi hansara fatan okkara av hans andriasi sum barnsins og fólksins vinur er tískil sprottin úr káta yrkingarhátti og lyndi hansara føroysku náttúruna ið er bæði harðbalin og hóttandi lýsir hann vakra og hugtakandi dagsins strev og barnsins leik ja alt samalt lýsir hann við miklari gleði og sóma soleiðis er hans andrias og skaldskapur hansara hans andrias hevur í mong ár veitt føroyska samfelagnum dýrar gripir ið flestu fólk hava kærar av verkum hansara kunnu millum annað nevnast undir víðum lofti frá yvir teigar og tún frá sjómansrímur frá beinta frá søgumál frá og føroya søga frá navnframastu verk hansara eru tó uttan iva barnabøkurnar barnarímur frá og barnabókin bd frá óvitar og ungdómar hava í mong ár fingið innlit í hesi verk tí tilfarið í teimum verður dúgliga nýtt til skúlabrúks í skaldskapi sínum vendir hans andrias sær tessvegna til bæði vaksnamannasálina og barnasálina káta huglagið eyðkendi hans andrias sum persón nakað ið týðiliga sæst aftur í skaldskapi hansara noreg í talumáli ofta norra á gomlum føroyskum noregur og norðvegur er kongsríki í norðurevropa í eystri hevur noreg mark við svøríki finnland og russland í suðuri við skagerrak í norðri barentshavið og vesturi er atlantshavið høvuðsstaðurin í noregi er oslo landið er eitt av ríkastu londum í heiminum gott fólk búgva í noregi í á meginlandinum búgva í miðal fólk á hvørjum km men tað er ymiskt hvussu tættbygt tað er teir norðastu partarnir eru fámentir og fjølmentast er rundanum oslofjørð eini av norðmonnum búgva í býum ella í øðrum tættbygdum økjum góð búgva í fámentum økjum tað er langt land sum smalkar ímóti norði har smalast er eru bara km frá sjónum og eystur at svenska markinum størsti parturin av landinum er fjallalendi og fram við allari strondini er skergarður við túsundtals oyggjum norðuri í íshavinum eigur noreg oyggjarnar jan mayen km í ein landnyrðing úr íslandi og longur norðuri svalbarð sum er felagsnavn fyri bjarnoynna og spitsbergen stórar og nakrar lítlar oyggjar tilsamans km langa strond noregs er útnyrðingsmarkið á evropeiska meginlandinum høvuðsgrein noregs søga fyrsta vit hoyra um noreg í søguni er at landið var býtt í høvdingadømi og hvør høvdingur ella kongur hevði rætt til at taka skatt av tí landsparti hann sat á sí eisini politiskir flokkar í norra noreg er kongsveldi stjórnarovasti er haraldur kongur v harald v kongur av noregi saman við haakon magnus krúnprinsi og dóttur hansara ingrid alexandra sum er nummar trý í arvafylgjuni til norsku trónuna núverandi norska kongshúsið er ungt abbi núverandi noregs kong hkon vii var í á eini fólkaatkvøðu valdur til kong eftir at samveldið við svøríki fór í upploysn áðrenn hann gjørdist kongur í noregi nevndist hann carl prinsur og var næstelsti sonur fríðrikk viii í danmark núverandi noregs kongur er triðjur í røðini í hesi ættini olav v ráddi fyri borgum frá til tá núverandi harald tók við ongantíð fyrr hevur fólksligi stuðulin til norska kongshúsið verið størri enn í ein kanning sum norstat hevur gjørt fyri nrk vísir at prosent av fólkinum í noregi tekur undir við at noreg framhaldandi skal vera eitt kongsveldi ísland íslendskt ísland er heimsins norðasta tjóðveldi høvuðsstaður íslands er reykjavík og í íslandi búgva umleið fólk av hesum búgva eini í reykjavík hægsti staður í íslandi er tindurin hvannadalshnúkur sum er m ísland er oyggjarland og oyggin er km harav km av oynni er innlandsísur gjaldoyra íslands er íslendsk króna isk miðallívsævin í landinum er ár ísland hevur verið undir norskum og donskum harradømi til landið í fekk fullveldi ísland var undir norskum stýri í árunum til og donskum stýri frá til íslendskur tjóðardagur er juni íslendingar hava valt føðingardag jóns sigurðssonar tjóðarhetju sum sín tjóðardag norskir niðursetumenn komu til ísland um somu tíð sum landnámið var í føroyum eins og føroyar var ísland fyrst undir norskum og seinni undir donskum valdi ísland fekk heimastýri í gjørdist fullveldi í og lýðveldi í íslendska húsarhaldið hevur altíð verið bundið at fiskiskapi av teirri grund flutti ísland fiskimarkið út á fjórðingar í men tað var við tógvið stríð og nógv rok á fiskigrunnunum havið uttanum ísland er reint millum annað tí ísland ikki sjálvt er eitt dálkandi land í havinum kring ísland er ein rúgva av fiskasløgum m a toskur hýsa lodna upsi sild og kalvi av skeljadjórum sum nógv er til av kann nevnast jomfrúhummarar rækjur og jákupsskeljar fiskiflotin er nýmótans og telist millum teirra best útgjørdu í heiminum útflutningurin av fiskavørum er megin parturin frystur fiskur men teir útflyta eisini turran fisk saltfisk niðursjóðaðan fisk fiskaolju og fiskamjøl bert ella km av íslandi er dyrkað jørð grasið verður mest nýtt til jóturdýr men eitt sindur av hoyggi selja teir av landinum áseyðatalið liggur um hvørt heyst verður umleið helvtin av stovninum slaktaður neytini eru uml rossini uml svín uml og høsn uml um heystið verður á rossabaki farið eftir seyðinum sum verður rikin í eina serliga rætt sum líkist einari ringreið fyrst verða allir seyðirnir riknir inn í miðjuna á rættini og so verða teir býttir út til eigararnar sum hvør eigur eina rætt út frá miðjuni seyðirnir eru markaðir so hvør kennir sínar ísland flytir seyðakjøt av landinum og einki verður flutt inn eitt sindur av ullarvørum verða eisini útfluttar í íslandi er lítið av ráevnum men tað er hampiliga lætt at fáa fatur í orku hetta hevur havt við sær at teir hava bygt sínar egnu verksmiðjur ið framleiða burtur úr innfluttum rá evnum henda fram leiðsla hevur stóran týdning fyri út flut ning in nærindis reykjavík liggur ein nýmótans aluminiumsverksmiðja fyri at tað skal bera til at framleiða aluminium noyðast teir at innflyta rávøruna og framleiðslan má hava nógva og bíliga el orku til at framleiða eitt tons av aluminium mugu teir hava kwh í brúkti verksmiðjan av allari el orkuni sum varð framleitt í íslandi verksmiðjan var bygd í og har arbeiða fólk hon liggur tætt við strondina so tað er lætt at lossa málmin ið kemur frá avstralia afrika og grønlandi ætlanir eru nú um at byggja eina verksmiðju aftrat tætt við ta gomlu seyður hevur altíð havt ómetaligan týdning fyri ísland í øldir hava fólk hórað undan orsakað av seyðinum av seyðinum fingu fólk bæði mat og klæði í gomlum døgum mjólkaðu íslendigar eisini seyðunum og brúktu seyðamjólkina til skyr tað gera tey ikki longur men tey eta nógv seyðakjøt og av tí bleytu ullini gera teir teppir klæðir o m a í var bruttotjóðarúrtøka íslands fyri hvønn íbúgva ísland er eitt tjóðveldi sum verður stýrt av einari stjórn stjórnin er altingið sum er tað íslendska tingið og forsetin forsetin sum ikki er limur í nøkrum politiskum flokki verður valdur hvørt ár leikluturin hjá íslendska forsetanum er symbolskur tað eru fólkavald umboð í altinginum úr øllum teimum politisku flokkunum ísland hevur sum einasta land í heiminum ein politiskan kvinnuflokk ísland hevur ongantíð havt egna hermegi men í gjørdu ísland og usa avtalu um at ein nato støð skuldi vera í íslandi hon er í keflavík og er ein heimur fyri seg ísland hevur verið tað av norðurlondum sum eina harðast hevur verið ímóti limaskapi í es hendi tað so fór allur tjóðskapur og samleiki og sjálvsavgerðarrættur fyri bakka men meina fíggjarkreppan í íslandi seinastu tíðina hevur fingið stóran part av íslendingum at hálsa um seinastu meiningakanningarnar vísa at heili pst av íslendingum halda at ísland eigur at søkja um es limaskap íslendska stjórnin letur evrur í almennari menningarhjálp fyri hvønn íbúgva í íslandi í kirkjubøur er ein bygd í streymoy umleið fólk búgva í kirkjubø kirkjubøur er millum elstu bygdir í føroyum og er ein hin søguríkasta bygdin var í miðøldini við sínum bispasæti miðdepil fyri átrúnaðarliga og mentanarliga virkseminum í landinum umstøðurnar at búgva í kirkjubø hava verið góðar gott rekapláss og góður sólargangur og tí eisini fruktargott bygdin hevur onkuntíð verið munandi størri enn hon er nú og hevur har hon liggur mitt í landinum eisini verið ein hin týdningarmesta føroyska bygdin søguligi kongsbóndagarðurin hin størsti í føroyum hevur verið í somu ætt síðani miðskeiðis í øld við sínum sermerktu hugnaligu húsum ikki minst aldargomlu stokkastovurnar og roykstovan kendasta fornminni føroyinga er gamli dómkirkjumúrurin í kirkjubø st magnus katedralurin ið helst ongantíð varð bygdur liðugur í kirkwall í orknoyum er ein st magnus katedralur vígdur sama halgimenni kortini er verandi sóknarkirkjan enn eldri og er elsta kirkja í landinum saman við velbastað gjørdist kirkjubøur partur av høvuðsstaðarkommununi januar í kirkjubøur er ein av elstu bygdunum í landinum og í avgomlum døgym tykist hon at hava verið ein stór bygd við stórum sløttum bø ið gekk langt út men sum árini hava liðið hevur havið máað seg longur og longur inn brimið og streymurin hava etið petti eftir petti burtur av landinum tí er kirkjubøur í dag ein lítil bygd men kirkjubøur er ein hin søguríkasta bygdin í oyggjunum og haðani hava vit m a søgina um gæsu æsu søgnin um bardagan í mannafalsdali verður vanliga hildin at vera um byggingina av kirkjubømúrinum múrurin í kirkjubø er eitt av mætastu fornminnum í føroyum í miðøld var kirkjubøur kirkju og mentanarmiðdepil føroyinga kirkjubøur var høvuðsstaður í føroyum til siðabótatíðina okkurt um miðjuna á elliftu øld vóru føroyar gjørdar eitt bispadømi og bispurin sum oyggjunum stýrdi hevði setur sítt í kirkjubø og biskuparnir ið har búðu høvdu hug at byggja úti á líkhúsi kalla tey tann staðin har sum hinar elstu leivdirnar av kirkjubyggingi enn eru at síggja nú stendur eftir bert eitt sindur av einum horni av hesi nevndu kirkju bakkin er burtur mataður so alt hitt er farið út á sjógv her við bispasetrið í kirkjubø var ein skúli sum ungir menn gingu í fyri at fáa prestalærdóm prestarnir í føroyum vóru vandir upp í hesum føroyska prestaskúlanum eisini kann tað vera at sumir av teimum ið her lærdu fingu embæti í noregi vist er tað at m a sverri sum seinri var kongur í noregi gekk í skúla í kirkjubø í tíðini um og at hann har fekk allan tann lærdóm sum hevur gjørt hann tiltiknan millum konga kirkjubøur sum nú er lítil bygd var í miðøld týdningarmesa pláss í føroyum eingin bygd eigur so nógv søgulig minni sum hon har kunnu vit sígga múrin leivdirnar av einari dómkirkju sum fyri o u árum síðani var bygd har av føroyskum gróti kálkið sum er brent úr føroyskum skelsandi og sum kallast skilp heldur væl enn múrurin er prýddur við høgdum grótmyndum og inn í veggin er settur ein myndskrýddur steinur sum á innaru síðuni í einum lítlum rúmi goymir ymsar halgilutir soleiðis sum tá var siður skuldi vera í einari dómkirkju eldri enn múrurin sigst kirkjan at vera í henni vóru skurðmyndir av apostlunum ólavi kongi halga o ø men tær eru latnar úr føroyum og eru nú í keypmannahavn gomul er eisini roykstovan í bóndahúsunum hon er úr stokkaviði og man vera elligomul føst í henni vóru áður eini stokkahús tey tóku niður av kavaomanlopi men sumt er uppsett aftur soleiðis sum tað var áður frá gamlari tíð eru eisini stóru kjallarnir undir bóndahúsunum í katólskari tíð búðu bisparnir í kirkjubø har var prestaskúla og har vaks sverri sjúrðarson upp hann sum seinni varð kongur í noregi hjá bispinum róa lærdi hann til prest søgnin sigur at hann varð føddur í kirkjubø og oman fyri bøgarðarnar er sverrahola har sum móðir hansara skuldi krógva hann í kirkjubø er einasta staðið í landinum har fornminnini eru so stórfingin og av slíkum monumentalum slagi at til ber at ferðast beinleiðis í einum fornminnaumhvørvi í kirkjubø er størsti bóndagarður í føroyum áður var hann merkur men nú er hann festur sundur í smærri festi bøurin er fruktagóður og slættur úti fyri kirkjubø er kirkjubøhólmur har eiga nógvar æður út fyri lendingini í kirkjubø er suggan hon er av bestu rekaplássum sunnan fyri hana er brandansvík og aftur sunnari var áður ein bygd sum nevndist úti á bø hvalba er ein bygd í suðuroy og hvalbiar kommuna ið eisini fevnir um bygdirnar sandvík og nes hvalba oyggin lítla dímun hoyrir eisini til sóknina í hvalba og sandvík hvalba liggur norðantil á suðuroynni eitt eykenni fyri hvalba er at tað eru atkomumøguleikar sjóvegis bæði eystan og vestantil á vestursíðuni er tað fiskieiði ella hvalbiareiði her varð gjørt eitt stórt arbeiði fyrst í øld fyri at bøta um atkomumøguleikarnar á eystursíðuni eru tríggjar keiðir tveir smábátahylar og ein hylur til skipini sum hoyra heima í hvalba lendið ið nevnt verður á bønhúsfløtu liggur uttanfyri býlingin í nesi í hvalba lendið liggur niðan frá bakkanum vestur frá fleksá nýggja skrásetingin hjá føroya fornminnissavni hevur víst at tað á bønhúsfløtu finnast nógv fleiri fornar bústaðaleivdir enn bert tað ið hildið var at vera eitt bønhús soleiðis sum søgur hava gingið frá í varð lendið ið lá uttangarðs lagt inn til eina trøð garðar vórðu laðaðir bæði niðan við fleksá eystan fyri fløtuna og niðan við einum áarløki í einum gili fyri vestan sethúsini har fólk settust á trøðna standa enn uppi ovarlaga í lendinum hildið varð at henda fløtan sum tá lá í haga var nakað fyri seg eins og mannahond hevði verið á tað hevur leingi verið føroya fornminnissavni greitt at sjónligar bústaðaleivdir eru niðast á bakkanum á bønhúsfløtu í nesi tó nú tykist havið av álvara at máa bakkan og tí eru hesar leivdir rættiliga hóttar á vári boðaði eigarin av bønhúsfløtuni fornminnissavninum frá at tað í februar hevði verið nógvur landnyrðingsuppgangur hegn og ein gomul smoga var farið og slættað niður nú stóð bakkin manshøgur frá mølini upp á svørðin eisini varð sagt at ymist var at síggja í bakkanum ið helst mundi vera gjørt av mannahond umframt tað at har var eitt hol inn í bakkan einar m undir svørðinum ið var fylt við fliðum og onkrum beinum tað var serliga tann innari parturin av bakkanum har líkt var til at eitthvørt fjaldi seg undir svørðinum og sum kundi vera ein toft ið mest var máað burtur av hvalba er næstnorðasta bygd í suðuroynni bygdin er bundin saman við grannabygdunum trongisvág fyri sunnan og sandvík fyri norðan við tveimum tunlum hvalbiartunnilin sum er millum trongisvág og hvalba er føroya elsti tunnil hann var gjørdur í og er beint við kolanámini sandvíkstunnilin er á norðara armi av hvalbiarfirði eystanfyri hvalbiarbygd tunnilin varð tikin í brúk í seinastu árini hevur talið av ferðafólki sum ferðast til hvalbiar verið økjandi og fleiri nýggir ferðavinnuveitarar eru eisini komnir í hvalba eitt nú innan síging í hvalba er enn eitt ávíst virksemi í einum av kolanámunum har og tað er rættiliga væl dámt hjá ferðafólki tó er trongi hvalbiartunnilin ein avmarking tí stórir ferðamannabussar kunnu ikki koyra ígjøgnum tunnilin norðara eiði í hvalba eitur norðbergseiði tað er vakurt náttúruøkið sum m a verður vitjað av ferðafólki bæði av føroyingum og útlendingum í byrjaði ein bólkur av hvalbingum at bjóða síging á norðbergseiðinum sum ferðavinnumál tað var væl eyndað og í vóru tað uppaftur fleiri ið royndu at síga á norðbergseiðinum enn tað vóru árið fyri norðanfyri sjálvt eiði er bergið norðberg sum eiði eitur eftir eitt hol er í helluni á norðbergseiðinum har er stik sett rundanum so fólk ikki detta niður í tað havið sæst niður gjøgnum holið niðri á helluni á norðbergseiðinum er sermerkt stabbagrót í hvalba er tvírøtt har er lendandi bæði fyri eystan og fyri vestan lendingin fyri vestan sæst á frímerkinum og eitur fiskieiði eisini rópt hvalbiareiði hon var sera trupul at nýta tí har er bratt og høgt oman á sjógv men tíðliga í øld var gjørt eitt stórt arbeiði har so lendingarviðurskiftini gjørdust rættiliga góð hetta var í teirri tíðini tá ið árabátar vórðu nýttir seinri eru fiskiførini vorðin størri hava fingið motor og sigla skjótari so nýtslan av fiskieiðinum sum lending er fallin burtur tó verður lendingin á fiskieiðinum nú brúkt til stuttleika túrar og til ferðavinnu túrar verða gjørdir fyri ferðafólk bæði føroyingar og útlendingar suðuroy er einasta oyggj í føroyum sum hevur havt kolaframleiðslu hildið verður við vissu at kolasøgan í suðuroynni í hvussu so er byrjaði í unum um ikki fyrr kolanám kolaminur og framleiðsla hevur verið í hvalba í rangabotni í trongisvági og í fámjin hvalba er einasta stað í føroyum har tað enn er kolaframleiðsla seinasta kolanámið sum var sunnanfyri tunnilsmunnan hvalbiar megin læt aftur í í byrjaði so arbeiði uppá at gera eitt nýtt kolanám á fjallinum norðanvert tunnilsmunnan gamla kolanámið var umleið ára gamalt og er nú í so ringum standi at tað ikki kann brúkast til ferðavinnu longur tað var annars sera vælumtókt at vísa fram til skúlaflokkar og bólkar av ferðafólki men ætlanin er at brúka tað nýggja námið til ferðavinnu eisini ítrótturin í hvalba hevur altíð veri nógvur hvalba hevur eitt virki bóltfelag sum eitur royn bóltfelagið royn er sentrali parturin um stóran part av ítróttarlívið í bygdini og um mentunarlívið annars felagið varð stovnað oktober í í spældi royn í deild teir gjørdust nummar men ryktu upp í deild av tí at felagið sum gjørdist nummar tvey longu hevði eitt lið í deild frammanundan royn hevur eisini lið í fleiri av barnadeildunum felagið hevur fyrr samstarvað við onnur feløg í oynni og í var dreingjaliðið felags við tb dreinjaliðið tb royn vann silvur í smádreingirnir hjá royn vunnu silvur í í hvalba eru nógvar størri og smærri fyritøkur hvalba er eisini kent fyri sín kolagrevstur í nógv ár hevur tað verið full gongd á kolagrevstrinum í hvalba og framvegis í dag eru tað menn sum arbeiða á kolinum løgtingið er hægsti politiski myndugleiki í føroyum løgtingið viðtekur lógir um hvussu samfelagsviðurskiftini í føroyum skulu verða skipað á løgtingi sita fólk ið vald eru av øllum teimum sum hava valrætt í føroyum og sum hava verið á vali vanliga er val til løgtingið fjórðahvørt ár eitt valskeið er fýra ár tað merkir at løgtingslimur er valdur fyri fýra ár í senn tó kunnu løgtingið og løgmaður samtykkja at val skal vera áðrenn eitt fýra ára valskeið er runnið føroya løgting hevur røtur heilt aftur til landnámstíðina umleið og er við tí lóggávuvaldi sum løgtingið fekk við heimastýrislógini sostatt eitt hitt elsta lóggávuting í heiminum upprunaliga var tingið eitt alting sum bæði hevði dómsvald og lóggávuvald útinnandi vald var einki í landinum tað var tí ættin ið setti eitt nú dómar altingsins í verk eftir at føroyar umleið gjørdust norskt skattland minkaði vald altingsins altingið gjørdist í talinum til eitt løgting hvørs høvuðsuppgáva var at vera dómsvald løgmaður sum tingformaðurin nevndist varð nú tilnevndur av kongi og løgrættumenn sum tingmenn nevndust vórðu tilnevndir av kongsins umboðsmanni í føroyum um komu føroyar saman við noregi undir danmark men oyggjarnar høvdu tó eina serstøðu sum gamalt norskt land hóast hesa gongd varðveitti føroya løgting ávirkan á lóggávu og landsins stýri fram til tíðarskeiðið við einaveldi sum byrjar frá umleið tá myndugleiki løgtingsins av álvara tók at vikna henda gongd endaði við at aldagamla løgtingið varð avtikið við kongligari fyriskipan í samstundis sum dómsvald løgtingsins varð lagt til aðrar stovnar eitt nú føroya rætt tá ið danmark fekk frælsa grundlóg komu føroyar undir hesa lóg og gjørdi hon sostatt enda á tí serstøðu føroyar høvdu havt fyrst í norska ríkinum og seinni í danska við grundlógini gjørdust føroyar formliga ein partur av danska ríkinum í føroyum vóru mong sum vildu hava løgtingið endurreist eitt nú fyri at amtmaðurin ikki einsamallur skuldi ráðgeva donskum myndugleikum við lóggávu fyri føroyar tann ið stríddist sum mest fyri hesum og sum heild fyri at vinna føroyingum frælsari politiskar ræsur var niels winther tann mars kom ríkisdagslógin um at føroya løgting skuldi setast aftur á stovn tingið fekk tó ikki lóggávuvald men var í roynd og veru bert eitt amtsráð men hóast endurreista løgtingið hevði lítlan politiskan myndugleika so fekk tað sum frá leið týdning bæði sum umboðan mótvegis stjórnini og sum eitt forum har politiskt áhugaðir føroyingar kundu vinna sær politiskar royndir endurstovnaða løgtingið helt eftir fornum siði sín fyrsta tingfund ólavsøkudag eftir at tingmenn frammanundan høvdu verið til gudstænastu í havnar kirkju løgtingið og tess myndugleiki eru munandi broytt frá til í dag á endurreista løgtinginum var amtmaðurin tingformaður men í varð skipanin broytt soleiðis at løgtingsformaðurin varð valdur av tingmonnum í fekk løgtingið heimild at krevja inn løgtingsskatt og undir seinna heimsbardaga virkaði løgtingið í roynd og veru sum ein lóggevandi stovnur tá seinni heimsbardagi endaði var sjálvsstýrisrákið so sterkt at eingin vildi venda aftur til amtsstøðuna ið hevði verið galdandi til kríggið brast á og føroyar vórðu hersettar eftir drúgvar samráðingar millum føroyar og danmark og eftir eina fólkaatkvøðu har ein lítil meiriluti var fyri loysing var heimastýrislógin sett í gildi hin apríl við hesi lóg fekk føroya løgting lóggávuvald á ávísum lóggávuøkjum við nýggjari stýrisskipanarlóg frá var parlamentarisman knæsett sum politisk meginregla eins og tingið við hesi lóg gjørdist meira líkt øðrum lóggávutingum í norðurlondum arbeiðið hjá løgtinginum er at gera lógir fjórða hvørt ár verður løgtingsval til sótu millum og umboð á løgtingi men við broytingini til valdømi í er tingmannatalið fast okkara politiska skipan byggir á politiskar flokkar hvør politiskur flokkur hevur sín egna politikk sum hann ynskir at fremja á løgtingi veljarin velur ein flokk ella eitt valevni á listanum hjá flokkinum og atkvøðurnar verða roknaðar til tinglimir eftir at atkvøðurnar eru taldar oftani eru fleiri flokkar noydd at semjast og ganga saman at føra ein politikk tí sjáldan fær ein einstakur flokkur meirilutan í valinum tá ið fleiri flokkar semjast um ein politikk eitur tað ein samgonga løgtingið er gjørt av nevndum og formansskapi og í føroyum eru fastar nevndir fíggjarnevndin uttanlandsnevndin landsstýrismálanevndin vinnunevndin trivnaðarnevndin mentanarnevndin og rættarnevndin hesi nevndini skulu veita og geva landsstýrið og løgtingið tilmæli í málum í løgtinginum eru fastir nevndarsessir so tað merkir at tá bert løgtingslimir eru kemur onkur at sita í minst tveimum nevndum møguligt er at skipa fleiri nevndir sum geva tilmæli í ávísum málum um tað er neyðugt tó mugu hesar nevndini bert sita til teirra mál er liðugt og ikki longri enn til tingsetan endar allir borgarar kunnu koma við hugskot til ein nýggj løgtingslóg men bert løgmenn landsstýrismenn ella løgtingslimur kunnu leggja lógaruppskot á tingið hvørt lógaruppskot skal hava tríggjar viðgerðir og soleiðis verða lógini viðgjørd á løgtinginum tá ið lógir verða gjørdar syrgir landsstýrið fyri at lógirnar verða útinnað og at lógirnar rigga í gerð løgmaður tilnevnir landsstýrismenninar og hevur eftirlit við arbeiðinum hjá landsstýrinum hóast løgtingið hevur valdið syrgja fakfeløg fyri so góðum korum fyri teirra limir sum møguligt tað er í málum sum løn arbeiðsumstøður eftirløn o s fr um lógir skulu gerast og lógirnar ávirka økini hjá limirnir kunnu fakfeløg ummæla lógini og hjálpa til við at smíða lógaruppskotið áðrenn tað verður lagt fyri tingið á tann háttin kann man siga at fakfeløg eru við til at ávirka politiskar avgerðir eisini sæst áhugabólkar og áhugafeløg sum eisini ávirka politiskar avgerðir og fylgja væl við í politikki ein lobbyist er ein ið er við í ein áhugabólk og royna at ávirka politikarar ella koma við hugskot á løgtingsvalinum januar vóru fólk á vali hetta er ein valluttøka uppá atlantic airways føroyskt atlantsflog varð stovnað tann november og fleyg sín fyrsta túr millum føroyar og danmark mars í atlantic airways varð stovnað til tess at menna føroyska flogvinnu og flogferðslu stjórin í atlantic airways er jørgen holme skrivstovan hjá atlantic airways liggur á flogvøllinum í vágum og á kastrup flogvølli í keypmannahavn búmerkið hjá atlantic airways er ein súla hetta er ikki tað einasta búmerkið atlantic airways hevur havt áðrenn var tað a í føroyskum flagglitum sum vóru samantvinnað starvsfólkaliðið taldi í ársverk flogførini eru fýra og tyrlurnar tríggjar í tali hjá felagnum til samanberingar so vóru í fyrsta ársfjórðing í fulltíðar starvsfólk hjá atlantic airways og hevði felagið flogfør og tyrlur felagið rekur størsta arbeiðsplássið í vágum og telist eisini millum tey størstu í føroyum flotin hjá atlantic airways telur í dag juli flogfør og tyrlur súgdjór frøðiheiti mammalia er ein bólkur av djórum sum er sermerktur við at kvenndjórini kunnu framleiða mjólk til ungar sínar eitt annað eyðkenni er at súgdjór føða livandi ungar øvugt egg øll súgdjór hava hár ella feld hava heitt blóð og støðugan kropshita og ungarnir súgva mjólk frá mammuni kvennsúgdjórið gevur bestu javnvágina av fiti og eggjahvíta so ungarnir búnast skjótt menniskjað er bara eitt av umleið hugtakandi súgdjóra sløgunum á jørðini menniskjað hoyrir upp í súgdjórabólkin vit nevna primatar aðrir primatar eru apur og mannapur og teimum líkjast vit mest súgdjór hava øll møgulig skap og allar støddir men tey ið líkjast mest verða roknað upp í sama bólk ella hóp í hvørjum hópi eru ymiskar slektir ella sløg tað eru ymiskir súgdjórabólkar og eini ymisk sløg flestu súgdjór hava lívmóður ungarnir búnast í lívmóðurini inni í mammuni summi súgdjór verða nevnd pungdýr hesir ungarnir verða lagdir óbúnir og vaksa í einum húðarfaldi á búkinum á mammuni minsti bólkurin er nevdýrini og tey og mýriigulin eru einastu súgdjór har ungarnir verða klaktir úr eggi størsti súgdjórabólkurin er gnagdýrini sløg afrikanski fílurin er størsta súgdjór á landi súgdjór eru næstan allastaðni í ísoyðimørkum í kuldaøkjum í turrastu og heitastu oyðimørkum flestu eru á landi onnur halda til í sjógvi øll eru væl lagað til umhvørvið tey liva í mong súgdjór halda til niðri í moldini í holum ella gongum her leggja tey ungarnar og her krógva tey seg tey flestu mugu fara úr holuni at finna sær føði ella vatn men summi til dømis moldvørpan eru holubúgvar burturav og koma sjáldan upp úr holuni mong súgdjór halda til í áum og áarstreymum stórum vøtnum og mýrlendum men hóast tey eru sum skapt at liva í vatni so mugu tey tíðum upp at anda havsins strendur eru heim hjá mongum súgdjórum summi eru ein part av tíðini í sjónum og ein part á landi tá ið tey leggja og ansa eftir hvølpunum onnur eru alla tíðina í sjónum hvalir eru einastu súgdjór sum eru í sjónum burturav summi súgdjór halda saman í bólkum tí tá er lættari at veiða sær føði og at verja seg samanbornir við onnur djór eru súgdjóraungar longur bundnir at teim vaksnu súgdjór eta alt møguligt tey eta fyri at fáa orku á sama hátt sum ein bilur má hava brennievni hjá villini súgdjórum ræður um at veiða sær nóg mikið til matna øll súgdjór hava evni at verja seg verða tey álopin og tá samanum kemur so vilja øll sleppa undan at verða etin ella fáa mein summi kúvenda og flýggja undan onnur ørkymla fíggindan á ymsan hátt súgdjór hava sterkan kropp tí tey eru ryggdjór hava beinagrind steinrenningar prógva at súgdjór hava livað á jørðini í eini mió ár mong súgdjór eru í stórum vanda at verða avoydd sankta brendan umleið umleið so tíðliga sum í øld sigldu frómir írskir menn í skinnbátum curragh víða um høvini við bretsku oyggjarnar og komu langt til havs til fjarlagdar oyggjar endamálið var millum annað støð har teir í friði og einsemi kundu liva fyri sína kristnu trúgv tiltikin er sankta brandan ið ferðaðist í samfull níggju ár um høvini og kanska kom so langt sum til amerika brandanus ábáti og játtari varð borin í heim í írlandi umleið doyði umleið í kleystrinum clonfert eitt av mongum kleystrum ið hann skuldi hava grundað í halgisøgu frá ella árunum navigato sancti brendani sum finst í mongum handritum verður greitt frá hesi ferð søgumenn hava sum vera mann verið ójavnir á máli um hvussu hendan halgisøga skuldi tulkast summir vilja vera við at brandan kom bæði til føroya og íslands kanska eisini til grønlands og amerika teir flestu munnu ivast í um nakað grundarlag er fyri slíkari giting bretsku oyggjarnar eru mangar írski søgugranskarin og sjómaðurin tim severin var millum teirra ið helt at søgan um brandan var meira enn vanlig hugfloygd miðaldarlig søga full av undurverkum og ótrúligum tilburðum har mundi vera ein kjarni av sannleika ið gjørdi tað sannlíkt at írar høvdu verið í amerika ár undan kolumbus og ár undan leivi hepna til tess at prógva at ein slík ferð yvir atlantshav veruliga kundi gerast við opnum skinnbáti helt hann í av stað saman við fýra monnum á einum fari ið var smíðað nágreiniliga sum tey høvdu verið gjørd fyri árum síðan á leiðini løgdu teir inn í føroyum har severin helt at seyðaoyggin og fuglaparadísið mundu vera ein av manningini var føroyingur tróndur patursson listamaður úr kirkjubø um veturin varð steðgað í íslandi og várið eftir varð hildið fram vestureftir hetta var tann hættisligasti parturin av túrinum teir komu í illveður og ís men eftir at hava verið samdøgur á sjónum og siglt ein tein uppá fjórðingar um atlantshav nomu teir land í nýfundlandi ein og hvr bjóðast at koma í tinghúsið annan jóladag kl e m har sum vit atla at samráðast um at verja frja mál og frja siðir e d bærentsen h n jacobsen d isaksen s f samuelsen r c effersø jens olsen just jacobsen c l johannesen j padurson við hesi innbjóðing ið vælkendir føroyingar skrivaðu undir byrjaði eitt nýtt tíðarskeið í søgu føroya fólks tá byrjaði tjóðskaparrørslan av álvara hetta var ein illveðursdag regn og vindur tøssut at ganga men kortini fór maður av húsi niðan í tinghúsið fundurin vardi í tríggjar tímar har drúgvar røður vóru hildnar um øll tjóðskaparlig viðurskiftið serliga var dentur lagdur á málið í skúlum og kirkjum umframt røður vóru føroyskir sangir sungnir millum annað læs rasmus effersøe yrkingina málstrev nú er tann stundin ið tann ungi bóndin úr kirkjubø jóannes patursson hevði yrkt til høvið boðskapurin í hesi longu yrking verður borin fram longu i fyrsta ørindi fundurin endaði við fundarsamtykt í greinum tað ringa veðrið forðaði bygdarfólki í at koma til havnar tí varð innkallað tíl nýggjan fund januar har føroyinga felag varð stovnað við hesum stevnumiði sostatt varð tjóðskaparhugsjónin longu tá rúmkað til sjálvstýrishugsjónina bárður jákupsson hevur sniða frímerkjuni høgrumegin ið avmynda teir ið sendu inbjóðingina til jólafundin út í merkið er føroyska flaggið merkið tann apríl varð viðurkent sum tjóðarmerki føroyinga av bretska hersetingarvaldinum flaggið er ein týðandi partur av tí føroyska samleikanum ítróttafólk bera við stoltleika merkið á bringuni tá ið tey umboða føroyar merkið verður vundið á stong tá ið føroysk skip koma í fremmanda havn og undir krígnum tá ið okkara sjófólk sigldu vandasjógvar veittraði merkið í mastrartoppinum tann hvíti dúkurin við reyða krossinum og bláu rondini minnir okkum á søgu og mentan okkara samstundis er merkið okkara tjóðarbúmerki og hevur tí ein týðandi leiklut í bæði okkara samleika og samfelagi fleiri tykkara minnast tíðina áðrenn merkið varð viðurkent og tit minnast tað stríð ið skuldi til áðrenn føroyingar kundu savnast um merkið eftir ára stríð og harða mótstøðu móti tí bæði úr danmark og innanhýsis í føroyum varð merkið viðurkent sum tjóðarmerki føroyinga í bardagaárunum eins og alt annað so hevur eisini føroyska merkið sína søgu merkið varð á fyrsta sinni borið fram av føroysku studentunum emil joensen jens olivur lisberg janusi øssurssyni og paula dahl í keypmannahavn longu í juni og longu tíðliga í árunum vóru fólk farin at flagga við tí hetta vant rættiliga upp á seg eftir men loyvt var tað ikki og eitt flaggstríð tók seg upp í løgtinginum og millum føroyingar og donsku myndugleikarnar tað vóru serliga sjómenninir ið førdu hetta stríð longu apríl sama dag sum danmark varð hersett av týsklandi undir seinna heimsbardaga byrjaði sluppin eysturoyggin at flagga við merkinum hetta tí at danska flaggið ikki kundi brúkast meðan danmark var hersett av týsklandi boðini frá bretska hersetingarvaldinum apríl vóru fyrsta almenna viðurkenningin av at føroyingar høvdu sítt egna tjóðarmerki nú kundu føroyskir sjómenn sigla øll heimsins høv undir egnum tjóðareyðkenni seinnapartin apríl komu tveir vápnaðir trolarar og krússarin suffolk á havnarvág og eitt herlið frá royal marines var sett á land bretska hersetanin av føroyum var byrjað føroyingar tóku móti bretsku herdeildunum sum vinir og viðurskiftini við hersetingarvaldið vóru yvirhøvur góð tey krígsárini løgtingið mótmælti tó bretsku hersetingini av føroyum men mótmælið var bara ímyndarligt á føroyskum leiðum sigldu nógvir týskir kavbátar og frá støðum í noregi sveimaðu nógv týsk bumbuflogfør ið gjørdu álop á skipafylgi hjá teimum sameindu vesturi í havi hugsast kundi at rættiligt kríggj kom at standa í norðuratlantshavi tí høvdu føroyar stóran hermálsligan týdning bretar bygdu flogvøll við hangari og flogstøð til vatnflogfør settu loftverjukanónir og aðrar kanónir upp víða hvar og minuløgdu firðirnar havið um føroyar gjørdist sera vandamikið men føroyingar ið eru bundnir at havinum høvdu einki annað í at velja enn at halda fram við at sigla trot var á fiski í bretlandi og føroysk fiskiskip tóku upp eina lønandi sigling við ísfiski úr íslandi á bretska marknaðin bretska hersetingarvaldið kravdi nú at øll føroysk skip skuldu flagga við føroyskum flaggi og at føroyskt flagg og orðini faroes og føroyar skuldu verða málað á skipsíðurnar kríggið var føroyum dýrt skip ið fiskaðu ella sigldu við fiski til bretskar havnarbýir vórðu minusprongd torpederað ella søkt av kavbátum onnur vórðu álopin av flogførum ið kastaðu bumbur og skutu við maskinbyrsum av føroyska fiskiflotanum fór til havsins botn og mans í bestu árum doyði hetta var meira enn av fólkinum síðan hevur apríl verið hildin sum føroyskur flaggdagur tá hava skúlabørnini frí og flaggdagshald er víða hvar um bygdir og býir sum vera man leita tankarnir tá til teirra ið fullu í krígnum í sambandi við at heimastýri varð sett á stovn í var merkið endiliga viðurkent av donskum myndugleikum sum tjóðarflagg føroyinga sjá tú blánar sum loftið og tú rodnar sum blóð men hitt hvíta er fossur brot og vetrarins ljóð har tú veittrar á báru fjalli bergi og ong syngur tjóðin tær glaðasta song um enn nær ella fjart ert tú sál míni kært sum tú fedrunum vart tí tú glógvar so bjart sum tú sóleyga bart gjøgnum náttmyrkrið svart blátt sum loftið sum brimbrotið skært har ið merkini veittra veittri eisini mítt tað ber kvøðu frá landi mínum fagurt og frítt og eg kenni meg orna gjøgnum mønu og merg síggi brim randa strendur og berg hoyri vetrarins brot boða summarsins lot hoyri heystmyrka lag boða várljósan dag fylkjast rað vit í rað kenna hjørtuni tað vit við tær stevna stinnir avstað william heinesen januar í tórshavn mars er føroya gitnasta skald skaldsøgur hansara stuttsøgur og yrkingar eru týddar til mong mál men hesin gávuríki havnarmaður var ein sera fjølbroyttur listamaður ið gjørdi vart við seg á fleiri økjum innan sjónleik tónleik og myndlist myndaheimur hansara er ein grein av tí skaldsliga hugflognum myndevnini koma fyrst av øllum úr sagnunum ævintýrunum og gudalærunum eisini úr tí edens urtagarði ið á sinni fór í forna hesin myndaheimur er kveiktur av náttúrukenslu sniðfundigum skemti spei ramligari og ovfarakátari lívsgleði og livandi ansi fyri tí ornamentala og dekorativa william heinesen vaks upp við og hevði livandi áhuga fyri tjóðskaparrørsluni ið m a merkti at áhugin vaks fyri fólksins mentan málinum dansinum kvæðunum og sagnunum og fyri teirri føroysku náttúruni í einum anda ið kann samanberast við bauer og arosenius í svøríki kittelsen og werenskjold í noregi gjørdi william heinesen ein hóp av bókamyndum við evnum úr sagnum og ævintýrum í pastellmálningum fekk hann fram eftir kríggið og í árunum eitt serstakt gyklandi gandakent huglag myndevni frá tilveru teirra fornisku verða margtýdd og glíða uttan at ein varnast tað yvir í satiru í andlitunum á fittum trøllum kenna vit aftur drøgini frá politikkarum vinnulívsmonnum og alskins hyklariskum dárarum og forførarum í tekningum av monnum og konum úr gomlu havnini sum hann mintist hana kemur eitt serligt góðsligt kæti til sjóndar somuleiðis hansara sermerkti ansur fyri strikunnar organisku arabesk teir stóru veggjamálningarnir í tórshavnar kommunuskúla við evnum úr sjúrðarkvæðunum eru eitt gjøgnumbrot til tann dekorativa arkadiska heimin sum william heinesen gav seg yvir til síni seinnu ár skaldskapurin var komin í fyrstu røð og umstøður høvdu ikki verið fyri nakrari veruliga samanhangandi myndlistarligari menning fyrr enn miðskeiðis í árunum tá ið william fór undir at gera pappírsklipp síni eitt ára skeið untist honum at klippa árini avrikaði hann serliga nógv í hesum slóðbrótandi brotamyndum og klippum finnur dekorativa hugflogið støðugt nýggjar leiðir hesin gróðrarríki barokki myndaheimur hevur ríkað føroyska list ófatiligt hvat william heinesen hevur fingið av skafti tekningar í hópatali hundraðtals bókapermur til bókagarð bókamyndir plakatir blaðtekningar plátuhylki o m a hann eigur sín part av æruni fyri at myndlistin mentist her á landi sum hann dastið av øldini hevur lagt til rættis og stílað fyri skrivað og ummælt kveikt og stuðlað altíð við tí góða orðinum jens hendrik oliver djurhuus vanliga nevndur janus livdi frá februar til september havnframi hans andrias djurhuus var bróðir janusar saman ganga hans andrias djurhuus og janus djurhuus undir heitinum áarstovubrøðurnir hann varð borin í heim í havn í hann vísti seg skjótt at vera evnaríkur út yvir tað vanliga og las longu í realskúlanum grikskt og latín sum skilst fekk hann ans fyri móðurmálinum tá hann í skúlanum hoyrdi ein av sínum floksfeløgum jákup dahl lesa yrkingina nú er tann stundin av yrkjaranum og tjóðskaparleiðaranum jóannes patursson janus tók preliminerprógv í og fór so til danmarkar at ganga á studentaskúla hann var fyrst í keypmannahavn men flutti so til bornholm har fyrrverandi lærari hansara emil bruun var prestur janus tók studentsprógv í og árið eftir kom fyrsta yrking hansara blíð er summarnátt á føroya landi í gjørdist janus djurhuus cand jur og virkaði síðan sum løgfrøðingur í danmark og í føroyum í kom fyrsta yrkingasavnið yrkingar restina av søguni kenna vit fimm yrkingasøvn og ein mongd av umsetingum m a av teimum klassisku griksku yrkjarunum størsta verk hansara var umsetingin av illiaduni eftir homeros janus nevnir verkið ilionskvæði á føroyskum tá janus djurhuus doyði í lógu yvir yrkingar og umsetingar eftir hann tær klassisku fornbókmentirnar og kunnleikin til grikst og latín seta dám á poetisku verkini hjá janusi djurhuus men eisini tjóðskaparromantiska rørslan tokkin til føroyska málið og kunnleikin til fornnorrønu bókmentirnar hava gjørt hann til hin mest týðandi føroyska yrkjaran faðir at tí bundna føroyska nútíðarskaldskapinum poul frederik joensen november juni er kendasta skaldið í suðuroy og eisini ein av mest týðandi skaldum í føroyum hann var ættaður úr hørg í sumba og hann nevndi seg viðhvørt hargaskaldið poul f var fólkafloksmaður um ein háls hann fór til skips ára gamal og royndi sjólívið í eitt ár hann hevði ætlað sær at halda fram við tí og skuldi fara við robert miller í men foreldur hansara søgdu nei og sendu hann á læraraskúla í havn í staðin tað vísti seg at vera hansara bjarging tí sama túrin gekk robert miller burtur við mann og mús poul f fór so á læraraskúlan har hann tók læraraprógv í meðan hann búði í havn var hann ofta á færø amtsbibliotek sum seinni broytti navn til føroya landsbókasavn og har las hann bókmentir úr øðrum londum honum dámdi serliga væl yrkjararnar robert burns og heinrich heine og í fyrsta yrkingasavni sínum eru fleiri yrkingar hjá teimum báðum sum poul f hevði týtt leysliga til føroyskt úr donskum áðrenn hann gav út fyrsta yrkingasavnið í fekk hann nakrar yrkingar útgivnar í bløðum og tíðarritum eitt nú í tingakrossi og í varðanum hann hevði eisini nakrar barnasøgur við í barnablaðnum í árunum men hesar hevur hann ikki tikið við tá hann seinni hevur givið út bøkur sínar hann hevur eisini yrkt nøkur føroysk kvæði t d um frísarnar í akrabergi hann var lærari í froðba til og í lopra og á økrum frá til hann giftist til froðbiar við juliu mortensen og varð búgvandi har alt lívið eftir at hava sagt lærarastarvið frá sær arbeiddi hann sum traðarmaður og verkamaður til hann andaðist í afturat hesum er okkurt prentað í øðrum verkum eitt nú er minnisyrking hansara um victor danielsen prentað í z zachariassen bíblian á føroyskum í hálva øld bls f leirkerið gøta upprunaliga september mars christian matras f desember í viðareiði d oktober í tórshavn var føroyskur yrkjari og málfrøðingur føddur og uppvaksin á viðareiði fór hann ungur til havnar at ganga í realskúla og haðani til danmarkar í studentaskúla í gjørdist hann magistari í norrønari málfrøði seinni gjørdist hann doktari og professari hann flutti aftur til føroya í og var leiðari á føroyamálsdeildini á fróðskaparsetrinum matras var virkin á mongum økjum umframt at vera nýskapandi yrkjari og framúr góður týðari var hann málfrøðingurin ið legði dygga grund undir føroyskt orðabókaarbeiði kristjan á brekkumørk legði mangar týdningarmiklar vísindaligar útgávur til rættis jørgen frantz jacobsen november mars jørgen frantz jacobsen úr tórshavn var cand mag í søgu og fronskum frá keypmannahavnar universiteti hann hevði sera stóran áhuga fyri søgu og skrivaði sum blaðmaður í keypmannahavn eina røð av kronikkum og greinum umframt tvær avbera góðar bøkur um føroya politisku viðurskifti við norðurlond og danmark longu ára gamal fekk hann tuberklar í lungunum og drúgv tíðarskeið av sínum stutta lívi var hann bundin at bróstsjúkrahúsum jørgen frantz jacobsen hevði bókmentaligar ætlanir og í fór hann undir lívsverk sítt ta søguligu bókina barbaru skaldsøgan ið varð skrivað á donskum barba og harra pál føroysk týðing christian matras og kom út árið eftir deyða hansara gjørdist brátt víðagitin og varð týdd til mong mál jørgen frantz náddi ongantíð at skriva endan á søguni og hesin er tí skrivaður av williami heinesen teir høvdu tosað saman um hvussu søgan skuldi enda og tí er endin væntandi í anda jørgen frantz jørgen frantz jacobsen var yvirhugaður brævskrivari og stóð í føstum brævaskifti við javngamla vinmann sín og frænda williami heinesen skaldi ið eisini var tikin úr leikum sum brævskrivari william heinesen gav í út eitt úrval av brøvunum hjá jørgen frantz í bókini det dyrebare liv føroyskt dýrmæta lív í einum brævi verður tikið til í brøvunum umrøður hann sítt at síggja til vónleysa ástarband við eitt konufólk sum hann rópar barbaru og sínar ætlanir um at skriva eina skaldsøgu hvørs søgugongd skal uttaná byggja á sagnir um ta ungu prestakonuna beintu broberg ið hugtók øll við sínum vakurleika og yndi hendan søguliga sorinskrivaradóttir var eftir søgnini tveimum monnum at deyða og tí triðja til stóra vanlukku men tað søguliga hevur einans týdning sum ytri ramma tann samansetta órannsakandi og sera menniskjaliga barba hevur lítið til felags við tað ónda konufólkið í søgnini um barbu skrivar hann jens christian svabo í miðvági doyði februar í tórshavn var ein føroyskur málgranskari og rithøvundur føddur í jansagerði prestagarðinum í miðvági hann las fyrst hjá pápanum ið var prestur og fór so til havnar at ganga í realskúla har hann var liðugur í so fór hann til keypmannahavnar at lesa náttúrufrøði men prógv tók hann ongantíð danska rentukamarið hevur í árunum ætlan um at fáa gjølligari upplýsingar um donsku hjálondini í norðuratlantshavi nicolaj mohr byrjar hetta arbeiðið men letur arbeiðið frá sær og so sleppur svabo at halda fram við uppgávuni hann ger ferð til føroya í og savnar tilfar til indberetninger fra en reise i færøe hetta stórverkið ið ivaleyst er hitt besta um føroyar yvirhøvur sámal elias frederik joensen mikines februar í mykinesi september í keypmannahavn var ein av føroya størstu listamonnum hann varð borin í heim á teirri brimbardu útoynni mykinesi hann tók sær navnið á oynni til eftirnavn alt lívið kendi mykinesmálarin ella mikines sum vit plaga at rópa hann seg tætt knýttan at dramatisku náttúruni á síni føðioyggj og at bygdarfólkinum har í fekk mikines útbúgving sum listamaður á kunstakademiets malerskole í keypmannahavn mikines var fyrsti føroyski yrkislistamaður og av røttum verður havt á orði at hann er faðir at føroyskari myndlist eftir lokna útbúgving vendi mikines heim aftur til føroya og síðan skifti hann ímillum at búgva í mykinesi havn og keypmannahavn føðioynna vitjaði hann at kalla á hvørjum sumri hann fann myndevni síni har og aðrastaðni í føroyum undantøk frá hesum eru landslagsmálningar hann málaði á bornholm og í bovbjerg í danmark eitt skifti í árunum ein eyðkendur norrønur ekspressionistiskur tóni er í list mikinesar í tíðarskeiðnum er menniskjalig líðing eitt ástøðiligt myndevni tann kensluborni listamaðurin kennir deyðans nánd trý systkin hansara og faðirin doyggja av tuberklasjúkuni hartil kemur at skipbrot og aðrar vanlukkur á havinum raka næstringar hansara havið tekur mangar mykinesmenn í bestu árum skyldmenn grannar og vinmenn og mikines tekur á seg byrðuna at lýsa líðingina í monumentalum komposisjónum við einføldum stórum rørslum og døkkum litum málar hann tey ið eftir sita um børuna eftir jarðarferð í ervi ein røð av sterkum andlitsmyndum er eisini málað hetta tíðarskeiðið ið uttan iva telist millum hansara mest upprunaligu og týðandi við edvard munch kundi mikines siga ein drúgv uttanlandsferð í fekk avgerandi týdning fyri framhaldandi listarligu menning hansara ferðin gekk til bjørgvins oslo stokkhólmar keypmannahavnar haag amsterdam og parís íblástur av hesi ferð loysir upp fyri liti og kenslulagi og birtir í eina uppgerð við áranna deyða myrkur í tekur mikines upp ein tátt ið skuldi gerast hansara lívs avbjóðing grindadrápið í stórum fýrnum komposisjónum viðger hann hetta dramatiska myndevni har lívið og deyðin standa í álvarsligum stríði hansara ovurhugaða romantiska sinni ger vart við seg í eini langari røð av litríkum variasjónum yvir hetta tema eftir kríggið broytist listin hjá mikines ein koloristiskur stílur vellir fram ið leggur minni dent á ekspressionistiska innihaldið frá hesum tíðarskeiði stava mangir landslagsmálningar serliga úr mykinesi miðskeiðis í unum melur hann tó aftur á blóðið og tekur upp aftur líðingina og deyðan sum myndevni hann skapar tá eina røð av týðandi høvuðsverkum ið umboða eina hepna samanrenning av ekspressionismuni frá unum og teirri nýggju kolorismuni myndevnini til tey frímerkini í hesi røð eru dømi um hetta listasavn føroya eigur eitt gott úrval av verkum mikines tey verða sýnd fram í listaskálanum alt árið eivør pálsdóttir fødd juli í syðrugøtu er ein føroysk songkvinna hon var ársins føroyingur hon vann ársins songrødd og saman við clickhaze vann hon prix føroyar eitt skifti búði hon í íslandi har hon fekk plátusáttmála við tónar í íslandi hon er ein tann kendasta av føroyskum tónleikarum og framførir ymsa staðni í evropa hon hevur ofta fingið sera góð viðmæli hennara fyrsta fløga saman við plátufelagnum tónum í íslandi nevnist krákan og kom út í eitt tað kendasta lagið er ivaleyst nú brennur tú í mær fyrsta fløgan hjá eivør kom út í februar skrivaði eivør sáttmála vid copenhagen records eivør hevur fleiri ferðir vunnið føroysku tónleikaheiðurslønina planet awards í vann hon planet awards ársins songkvinna ársins einstaklingur og fløga hennara room varð kosin ársins útgáva í varð eivør tilnevnd til tónleikavirðisløn norðurlandaráðsins atli pætursson dam september februar føddur og uppvaksin á tvøroyri búsitandi í tórshavn seinastu árini av lívinum var føroya løgmaður árini og foreldur hansara vóru sigrid ragnhild f strøm úr trongisvági og peter mohr dam av tvøroyri hann var giftur við oddvør sólvá f hovgaard av tvøroyri hann var útbúgvin maskinverkfrøðingur í hann varð valdur á føroya løgting í fyri javnaðarflokkin í suðuroyar valdømi hann varð valdur inn fyri suðuroyar valdømi øll árini frá til tá hann stillaði upp fyri suðurstreymoyar valdømi og varð valdur inn har og umboðaði suðurstreymoy á føroya løgtingi árini hann var føroya løgmaður fimm ferðir og fólkatingslimur frá og hann tók seg aftur sum løgmaður februar orsakað av fíggjarkreppuni og av heilsuávum marita petersen tók við sum løgmaður eftir hann hann var undirstjóri fyri føroya realkreditt frá og aftur frá til hann doyði í eitt ið verður mett at vera tað størsta ið hann uppnáddi sum politikari var tá ið hann megnaði at gera eina avtalu við táverandi danska forsætisráðharran poul schlutter at føroyar kundu yvirtaka undirgrundina og fingu øll rættindini til undirgrundina ið hoyrir til føroyar yvirtøkan av undirgrundini fór fram í kristian osvald viderø ofta bert umrøddur sum viderø mai í skálavík apríl í keypmannahavn sum so mangir av sínum javnaldrum fór viderø blaðungur til sjós og var sjómaður í nøkur ár men í árunum fór hann til keypmannahavnar har hann tók studentsprógv í og gudfrøðiligt embætisprógv í tann langa lestrartíðin stóðst serliga av vallarahuganum hjá tí unga viderø hesa tíðina reikaði hann runt í evropa vitjaði sámarnar í norðurnoregi fór so langt eystureftir sum til volga reikaði um á balkan og í miðeystri ja enntá eisini í norðurafrika vallarasøgurnar hjá viderø vóru sera væl umtóktar í studentafelagnum í keypmannahavn har tað sigst at hann kundi fáa áhoyrararnar at gapa av bilsni og gella av látri í tíðarskeiðinum var viderø prestur í hvalvík í norðurstreymoyar prestagjaldi var hann í suðurstreymoyar prestagjaldi og eina stutta tíð var hann prestur á viðareiði frá og til hann fór frá vegna aldur var k o viderø prestur í suðuroyar norðara prestagjaldi við sæti í hvalba tað finnast óteljandi søgur um viderø sum prest um hansara fráverandi verumáta og tær hugleikandi prædikurnar sum ofta fóru fram uttan handrit eftir deyða jákups dahls varð tað k o viderø sum fullførdi umsetingina av bíbliuni úr hebraiskum hetta megnararbeiði førdi til fyrstu góðkendu bíbliuútgávu fólkakirkjunnar á føroyskum í tá viderø fór frá sum prestur í fór hann aftur út í heimin at ferðast hann var m a í suðurevropa miðeystri og ásia og kom ongantíð heimaftur til føroya hann doyði í keypmannahavn í bøkur á annað suðurlandið ferð mín til jorsala oman av himni tórsh bókagarður emil thomsen á suðurlandið tórsh bókagarður emil thomsen ferð mín til damaskusar tórsh bókagarður emil thomsen ferð mín til jorsala tórsh s n ferð mín til jorsala við formæli eftir sverra egholm ljósmyndað offset endurprent tórsh bókagarður emil thomsen ferð mín til jorsala á himni tórsh bókagarður emil thomsen bind frá landi á fyrsta sinni tórsh bókagarður emil thomsen saga eysturoyar tórsh bókagarður emil thomsen saga norðuroya tórsh bókagarður emil thomsen saga skálavíkar húsavíkar skarvanesar dals skúoyar dímunar sands skopunar hestoyar kolturs tórsh bókagarður emil thomsen saga streymoyar og nólsoyar tórsh bókagarður emil thomsen saga suðuroyar tórsh bókagarður emil thomsen saga vágoyar og mykiness tórsh bókagarður emil thomsen týðingar bíblia tað er halgabók gamla testamenti og nýggja týdd úr frummálunum útg keypmh det danske bibelselskab týtt j dahl og k o viderø bíblia halgabók gamla testamenti og nýggja týdd úr frummálunum i e nýsett útgáva uppl keypmh det danske bibelselskab týtt j dahl og k o viderø ilionskvæði j h o djurhuus og k o viderø týddi um ilionskvæði eftir n ladegaard pedersen hans jacob joensen týddi tórsh mentunargrunnur studentafelagsins hope ludvig eitt orð í dag lestrar til hvønn dag í árinum ludvig hope í týðing kristian osvald viderø tórsh emil thomsen sámuelsbøkurnar givið út við studningi frá føroya kirkjufólki og danska bíbliufelagnum tórsh týtt k o viderø prædika sunnudag eftir trinitatis luk lívið spratt av kærleiks rót lestrar úr norðurstreymoy til aðru tekstarøð lagt til rættis axel tórgarð hoyvík stiðin prædika sunnudag eftir trinitatis matt lívið spratt av kærleiks rót lestrar úr norðurstreymoy til aðru tekstarøð lagt til rættis axel tórgarð hoyvík stiðin árant í hattarvík farin um tey áttati tingakrossur nr eg síggi landið lesibók til annan real føroya skúlabókagrunnur ferð mín til jorsala føroyskar bókmentir í úrvali føroya skúlabókagrunnur ferð mín til jorsala varðin fylling tíðarinnar følv guðs dýrd følv hugskot eftir grein av brimnes presti um fólkakirkjuna og annað dagblaðið nr hvat er á ferli følv hvør býttlingur kann gerast ríkur orðið er tær nær axel tórgarð tórsh bókadeild kfums jag ser landet noveller frn frarna p a norstedt jólaaftan í jerusalem følv jólainngangur hugnalig jól ljós títt kemur følv ljósið følv minningarorð um rudolf á skarvanesi tingakrossur nr o um tú hevði rivið sundur himnarnar og stigið niður følv og ljósið skínur í myrkrinum følv prædika ólavsøkudag lívið spratt av kærleiks rót lestrar úr norðurstreymoy til aðru tekstarøð lagt til rættis axel tórgarð hoyvík stiðin prædika følv sonur er føddur følv tiga og lýða á følv útgivin verk á annað suðurlandið ferð mín til jorsala oman av himni bókagarður á suðurlandið bókagarður ferð mín til damaskusar bókagarður ferð mín til jorsala bókagarður ferð mín til jorsala á himni i bókagarður ferð mín til jorsala á himni ii bókagarður frá landi á fyrsta sinni bókagarður saga eysturoyar bókagarður saga norðuroya bókagarður saga skálavíkar húsavíkar skarvanesar dals skúoyar dímunar sands skopunar hestoyar kolturs bókagarður saga streymoyar og nólsoyar bókagarður saga suðuroyar bókagarður saga vágoyar og mykiness bókagarður ikki útgivin verk apokryfirnar bókagarður bræv til karsten hoydal e bræv til símunar av skarði e ferð mín hin síðsta bókagarður gilgamesj bókagarður hugskot um triðja heimin og tíman frammanundan bókagarður ilionskvæði homer bókagarður jeremias bókagarður kosakkar leo tolstoj bókagarður kristur á vegum indialands e stanley jones bókagarður kviða odyssar homer e leiðsøgn handa lestrabørnum bókagarður morgunlestrar ludvig hope bókagarður nakrar leiðvísanir á siglingarferð lívsins bókagarður odysseus kvæði homer bókagarður prædikur bókagarður ævisøga maxim gorki bókagarður føroya landsbókasavn framsýning á føroya landsbókasavni tróndur í gøtu føddur deyður í gøtu eisini nevndur tróndur gøtuskegg ella gøtutróndur var ein víkingahøvdingi í føroyum hann er ein av teimum týdningarmiklastu persónunum í føroyingasaga saman við sigmundi brestissyni og øðrum hann var ein av máttmiklastu monnum í føroyum um tað mundi hann búði í gøtu og var sonur tórbjørn gøtuskegg og guðrun sum var systir svínoyar bjarna tróndar kredda sum hon stendur í færeyinga saga gangat ek einn út fjórir mr fylgja fimm guðs englar ber ek bæn fyrir mr bæn fyrir kristi syng ek sálma sjau sjái guð hluta minn sum hon stendur í føroyinga søgu gangi eg ei eina út fýra mær fylgja fimm guðs einglar beri eg bøn fyri mær bøn fyri kristi syngi eg sálmar sjey síggi guð yvir luta mín sum hon stendur í sálmabókini givnir eru einglar góðir ganga ei eg eina má ferðum mínum fylgja fróir fagrir einglar guði frá biði bøn eg fyri krist bera mína bøn teir vist syngi sálm eg guð at æra sær hann til mín lut at varða teitur lassen f januar er ein tann fremsti føroyski sangarin og hevur yrkt nógvar sangir hansara tónleikastílur er singer songwriter hann hevur í samstarvi við altjóða plátufelagið universal givið út eina stórtseljandi fløgu selt umleið eintøk undir heitinum poetry and aeroplanes teitur er hann nevndur er hann kendur teitur hevur altíð fingist við tónleik hann lærdi at spæla orgul sum ára gamal fyrstu ferð føroyingar hoyrdu um teit lassen var í samband við bólkin mark no limits har fólk sum mark joensen og malan eyðunsdóttir spældu við teitur var forsangari bólkurin luttók í prix føroyum í og endaði við at vinna kappingina mark no limits spældi mest lættisoppa og søtan popp við fangandi rútmum síðani hoyrdi man lítið og einki frá mark no limits og til endans fór bólkurin hvør til sítt bæði malan eyðunsdóttir mark joensen og teitur byrjaðu hvør sítt solo projekt teitur royndi seg við fløguni sólin og regnið ið kom út í teitur flutti til london tá fór hann at liva av tónleikinum hjá sær tað gekk so mikið væl hjá honum at hann og universal records skrivaðu undir sáttmála í og hann fekk christian ulf hansen sum umboðsfólk teitur gav fløguna poetry and aeroplanes út í á plátufelagnum universal records teitur spældi løg av tí nýggju fløguni í sambandi við prix føroyar men hetta var ikki væl móttikið av lurtarafjøldini tá fløgan kom út tveir mánaðir seinni varð hon sera væl móttikin í føroyum har teitur var við at gerast tað heilt stóra innan føroyskan tónleik sáttmálin hjá teiti við universal varð ikki tikin í álvara millum almenningin fyrrenn fløgan kom út teitur túraði í usa í og hildið varð at sáttmálin og fløgan fóru at geva teiti eitt altjóða gjøgnumbrot men ístaðin bleiv hann bert eitt av teimum mongu listafólkunum universal records hevur sáttmála við á vári ljóðaðu tíðindini um at teitur var farin frá universal orsakað av trupulleikum við rættindum o l stutt aftaná kom teitur við fløguni stay under the stars sum kom út á nýstovnaða plátufelagnum arlo betty recordings ltd í samstarvi við playground music teitur stovnaði við christian ulf hansen arlo betty recordings ltd plátufelagið eitur eftir tveimum gittarum hjá teiti stay under the stars gjørdist beinanvegin tað heilt stóra sangir sum louis louis og don t want you to wake up rungaðu í útvarpinum teitur fór konsertferðir til usa og kanada hann spældi nógv í norðanlondum og hann var við í nógvum sjónvarps og útvarpssendingum tá hóvastákið ið stay under the stars hevði við sær var við at leggja seg kom teitur út við einari føroyskari fløgu káta hornið fleiri ummælarar undraðust á hví teitur vendi aftur til tað føroyska málið teir hildu at hendan fór at vera ein fusari í sama stíli sum sólin og regnið men so varð als ikki sólin og regnið og káta hornið eru torførar at samanbera stílurin er heilt ymiskur á teimum báðum fløgunum tá ið káta hornið kom út vóru yvirskriftir sum meistaraverkið hjá teiti og vælkomin heim teitur at síggja í fjølmiðlunum fløgan bleiv skjótt tað heilt stóra og teitur víðkaði sína lurtarafjøld danish music awards er eitt award show ið verður hildið í danmark teitur vann heitið sum besti sangari í danmark í mæt nøvn sum simon kvamm troels abrahamsen og thomas helmig vóru nominerað til sama heiti men havnardrongurin vann á teimum øllum og valdi at halda sína takkartalu á føroyskum síðan hevur teitur útgivið fløgurnar the singer og let the dog drive home fløgan the singer vann ein prís á danish music awards í bólkinum ársins danska singer songwriter útgáva teitur lassen hevur givið fløgur út av tí at teitur longu var kendur millum føroyingar sum forsangarin í mark no limits vóru fólk varug við fløguna sólin og regnið hon er ikki marknaðarførd á sama hátt sum hansara nýggjaru fløgur og lættari er at kenna seg aftur í tekstunum í teimum sangunum sangirnir vórðu skrivaðir samanhangandi á sumri tá teitur var heima í summarfrí teitur heldur sjálvur at hetta ikki er ein rættilig teitur fløga fyrsta teitur fløgan kom út í og er nevnd poetry and aeroplanes poetry and aeroplanes varð væl móttikin av flestu ummælarum og lurtarum hendan fløgan var tann ið var grundvøllurin hjá teiti í altjóða høpi fløgan varð sera væl seld í amerika poetry and aeroplanes varð sera væl marknaðarførd og teitur spældi nógvar konsertir í sambandi við útgávuna onnur teitur fløgan varð nevnd stay under the stars og varð givin út í her heldur teitur fram við sínum søgum um lívið heimin og kærleikan fløgan var á top listum í danmark og teitur varð biðin at spæla á fleiri festivalum í evropa hóast stay under the stars hevur selt betur í evropa enn poetry and aeroplanes so er søgan júst tann øvugta í usa ið annars hevur verið kjarnumarknaðurin hjá teiti teitur hevur fingið nógv rós fyri útgávuna káta hornið har hann aftur roynir seg á føroyskum og viðger føroyska samfelagið anno fløgan er uppkallað eftir káta horninum í tórshavn á fløguni tekur teitur veruliga blaðið frá munninum og sigur sína hugsan um nógv føroysk viðurskiftir hann syngur um vantandi tolsemi og religiøsa fanatismu í føroyum um málsligt snævurskygni og at havnin í roynd og veru er ein lítil bygd hóast havnarfólk alla tíðina royna at sannføra bæði seg sjálvi og onnur um tað øvugta fløgan er tann einasta ið hevur megnað at fingið stjørnur út av tá ið fløgur verða ummældar í dimmalætting hetta skrivaði uni leitisstein hansen tá hann ummældi nýggju fløguna hjá teiti í dimmalætting hóast káta hornið ikki verður mett sum tann mest lurtara ella útvarpsvinarliga teitur útgávan verður hon sæð sum ein heit livandi og ótrúliga væl samanskrúvað fløga ið hevur nógv á hjarta og bara veksur við hvørjari gjøgnumspæling sólin og regnið poetry and aeroplanes stay under the stars káta hornið the singer let the dog drive home í fór teitur í holt við triðju enskt mæltu fløguna sum hevur heitið the singer hendan fløgan varð upptikin á gotlandi í svøríki tróndur í gøtu hevur lagt løgini til rættis saman við teitur teitur fór á turn og hevði heiðurin at opna størsta pallin orange scene vid sanginum fishlips á roskilde festival á ein hátt ber til at siga at teitur við káta horninum gongur í fótasporunum hjá kára p í unum og frændum í unum hann er vorðin røddin hjá sínum ættarliði ein rødd ið viðger tíðarinnar rák tvístøður og setur orð á kenslur og spenningar sum bilgjast í yngru ættarliðunum hetta er ein leiklutur ið klæðir teiti sum við sínum tónlistarliga virki longu er gingin undan og hevur kveikt eina trúgv á egin evni í ungum føroyingum teitur viðger evni ið eru uppi í samfelagnum hetta ger hann á ein heilt serstakan hátt tá ið hann syngur er tað stutt og greitt orðað hann hevur ein boðskap ið hann sendir út til áhoyrararnar tørvur er á einum stuttum og greiðum boðskapi hettar tosar til ungdómin og aðrar áhoyrarar man fær ein steðg frá øllum tí háfloygda og tí ið er lýst út í æsir stílurin er singer songwriter ið er algongdur um allan heim øll ljóð ljóðføri og orð skapa ein ávísan dám og søgu teitur hevur í øllum stillum greinað og neyvkannað arvaeginleikarnar hjá heimliga tónleikarliga dýrgripinum sum hann er uppvaksin við gjøgnum útvarp føroya hann hevur brúkt hesa vitan til at genspleysa feita føroyska retro úttrykkið ið myndar káta hornið tónlistarliga hetta eru tey av kamarinum faroe boys simmi birni dam havnarkórið hermann jacobsen kári p og hanus g hetta er tapet frá og unum og eitt sindur modni lukturin av gomlum teppi heima hjá ommu og abba hetta eru kvøðuljómarnar til sjófólkið ein gráan regnvátan sunnudag hetta er seigt slavið og sorgblítt hetta er føroyskt men mest av øllum hetta er meistarligt froya bjór er føroyskt bryggjarí við meiri enn hundrað árum á baki er froya bjór ein av teimum elstu fyritøkunum í føroyum tá símun í vági fór til danmarkar í at læra til bakara lærdi hann samstundis at bryggja øl fimm ár seinni byrjaði hann sína egnu fyritøku eftir at hava arbeitt sum bakari bryggjari bóndi og reiðari í næstan ár doyði hann ára gamal í sonurin einar waag eldri sum eitt skifti var løgtingsmaður tók yvir og bygdi bryggjaríið út fleiri ferðir áðrenn hann fyri gott árum síðani læt triðja ættarlið koma til froya bjór røkir umleið prosent av føroyska marknaðinum fyri pilsnarøl og prosent av gulløli meiri enn onnur hvr sodavatn ið verður drukkin í føroyum kemur frá froya bjór umleið fólk arbeiða á froya bjór harav á skrivstovuni og bryggjarínum í klaksvík beiggarnir einar og heini waag hava átt hvør sína helvt av felagnum fram til desember tá ið heini valdi at selja sín part til einar einar waag er tískil einsamallur eigari av froya bjór eitt mál kann sigast at vera ein kota hjá tjóðum og fólkum til at senda boðskap við menniskju brúka málið til at samskifta við hvønn annan fyrst og fremst við talu men eisini á skrivt ella við teknum málið er sett saman av orðum og hvørt orðið hevur ávísa merking í øllum heiminum eru um mál føroyskt er eitt av heimsins minstu málum av talaðum málum nógv smá mál kring heimin verða ikki talaði longur mál er neyðugt amboð í politiskum fíggjarligum og mentanarligum virksemi alt meir sum eitthvørt tjóðmál breiðir seg alt meir økist sostatt veldið og ávirkanin hjá tjóðini nú royna stóra bretland og usa at víðka nýtsluna av enskum og hetta fær ikki verið uttan samband við royndina at víðka teirra megi og ávirkan sagt verður at franskir myndugleikar stúra fyri hvussu tað gongur aftur á hondina við tí franska málinum hetta er tá ið samanum kemur ikki bert eitt málsligt vandamál men rakar eisini franskt vald og franska ávirkan á heimsins leikpalli málvísindini verða nevnd málfrøði summir málfrøðingar vilja vera við at um eini ár eru helmingurin av teimum o u tungumálunum ið eftir liva í heiminum deyð og tað er ikki bert málini ið doyggja eisini øll tann fjølbroytta mentan ið livir og er treytað av einum máli doyr við tí vandin er tann at málið hjá teimum ið politiska og fíggjarliga valdið hava trokar seg inn á málið hjá teimum minni mentu ikki tí at tað málsliga er nakað betri men stutt sagt tí at tað umboðar vald í samskifti har ið luttakararnir hava ymisk móðurmál men allir bert nýta eitt teirra er valdið lagt í hendurnar á tí sum hevur hetta málið til móðurmál men trupulleikarnir ið standast av málsligum smámunum og vantandi kunnleika í samskiftismálinum eru latnir teimum sum ikki hava hetta samskiftismálið til móðurmál harafturat verður við heimsmálum ikki bert framt málslig men við lít eisini mentanarlig kúgan málið hevur tvær funksjónir hesar báðar funksjónir hava tvær mótstríðandi avleiðingar samskiftisfunksjónin hevur við sær at tað verður meiri standardisera og eins meðan identitetsfunksjónin hevur við sær fjølbroytni og variasjón tá mann sendir boðskap við máli so er tað grundleggjandi fýra endamál í málinum er vanligt at skilja í millum týdningin av orðum tá mann greiðir mál býtur mann málið upp í málið skal vera passandi hava gjøgnumskygni fella væl og vera rætt málið ger at fólk í felag geva sær far um tað sum tosað verur um og at fólk kunnu samskifta um hvat sum helst bæðið veruligt og óveruligt í og uttanfyri støðuna tey sjálvi eru í vit kunnu gera vart við okkum við tí samma málsliga mynstri men við ymiskum ljóðum accent hvørja dialekt mann nýtir veldst um hvagani mann er men eisini hvussu vil vera viðgjørdur av móttakaranum harafturat veldst tað um evni samskiftismiðil og hvat mann væntar av málinum eitt sum verður nógv nýtt í málinun uttan at mann ger sær far um tað er metonymi tað er tá mann nýtir eitt orð men orðið merkir meiri enn grundtýdningurin dømi hann gongur á hoydølum hoydalar í hesum døminum merkir studentaskúlin sum liggur í hoydølum annað dømi halldor laxness liggur á hylluni tað er ikki persónurin sum liggur á hylluni men ein bók har hann er rithøvundur til sum liggur á hylluni mann varierar hvat mál og dialekt mann nýtir alt eftir hvør tað er mann tosar við her sipast til individualisering og fløktar sosialar identitetir sosialur status ger av hvussu rætt orðini mann nýtir eru verða orð nýtt sum vera nýtt av fólkum av høgum sosialum statusi so verða hesu orð góðtikin og sæð sum at vera røtt tað vil siga í hesum sammanhengi snýr tað seg ikki um at tey røttu orðini vera vald útfrá innlitið men meiri av tilvild so sjálvsmyndin ella identiturin sum mann ger av sær sjálvum gjøgnum málið ikki kann koma fyri uttan so at mann samanber og metir um sosialar bólkar málið verður eisini ávirka av útlandinum hvussu mann sær uppá aðrar tjóðir og mentanir hevur nógv at gera við makt og dominans tey mál sum mann sær upp til lænir mann orð og hættir frá til dømis íslendskt hevur havt eina ávirkan á føroyskt í komu granskarar framm eini hypotesu sum er uppkallað eftir teimum sum sigur at fólk eru avmarkaði tá tað snýr seg um hvat tey kunnu hugsa alt eftir hvat mál tey nýta tað er ógjørligt at hugsa tankar sum málið ikki loyvir málið er sum ein ramma har hugsaðu tankarnir ikki kunnu fara út um vísindin er ikki komin til nakað endaligt svar um hetta eitt stavrað er eitt rað av bókstavum hvør bókstavur umboðar eitt ljóð bókstavirnir eru antin sjálvljóð ella hjáljóð tað føroyska stavraðið sær soleiðis út a á b d ð e f g h i í j k l m n o ó p r s t u ú v y ý æ ø í føroyskum teksti síggjast kortini av og á aðrir stavir til dømis c w x z og tá ið fremmandaorð verða endurgivin tvíljóðini eru ei ey oy ymisk mál raða en lexiographical ordering mangan orð ymiskt eisini um málini nýta somu stavir á teldu kann raðan av orðum gerast á føroyskum við at áseta locale t d export lang fo fo utf sourceforge áðrenn raðan verður framd til dømis við sort en wp í forritum ávirkar locale funkur sum strcoll og wcscoll en wp føroyskar orðabøkur hava nýtt ymiska stavraðan yvir tíð til dømis er á viðhvørt raðað sum stakur stavur eftir a og viðhvørt sum javnsett men fylgjandi eftir a í orðafar verður mælt til at stavraða bøkur og greinir fólkanøvn landafrøðilig nøvn o s fr sum víst niðanfyri stakir stavir í føroyskari stavraðan eru tá hesir har skilt verður millum stórar og smáar stavir verða stórir stavir vanliga raðaðir undan smærri tøl vera vanliga raðað undan stavum niels ryberg finsen føddur desember í tórshavn deyður september í keypmannahavn var føroysk danskur lækni finsen er einasti føroyingur ið hevur fingið nobelvirðislønina læknafrøði læknaprógv frá hann var sonur hannes finsen sum var amtmaður í føroyum hannes var av íslendskari ætt við røtum í íslandi heilt aftur til øld móður niels finsen johanne frman var eisini frá íslandi niels finnsen gekk tann fyrsta partin av síni skúlagongd í føroyum t e fólkaskúlan hareftir fór hann til herlufsholm í danmark at ganga í skúla eftir eitt stutt tíðarskeið í danmark flutti hann til reykjavík ísland í her kláraði hann seg væl sjálvt um hann ikki hevði málsligan førleika at tosa íslendskt í fór niels finsen til keypmannahavnar at lesa læknafrøði og tók sína endaligu próvtøku í sama árið bleiv hann professari í kropsbygnaðarfrøðiá fróðskaparsetrinum í keypmannahavn hetta var ein sessur sum hann segði frá sær í fyri at leggja meiri orku í sítt vísindaliga arbeiði sjónleikur er ein listagrein har ein ella fleiri sjónleikarar framføra ein ella fleiri leiklutir fyri einum áskoðara ella eini áskoðarafjøld framførslan hevur oftast form av einum verki sum er bygt upp við samrøðum millum persónar og eini søgugongd sum kemur til sjóndar gjøgnum tað ið fiktivu persónarnir í verkinum gera og siga sjónleikurin hevur djúpar røtur aftur í mannasøguna granskarar føra hesa listargreinina aftur til ritualini sum vóru partur av frummentanum hjá fyrstu menniskjunum og kunnu eygleiðast enn í dag hjá sonevndum frummentanum hildið verður at hesi ritual hava havt sín uppruna í eini viðføddari trongd hjá menniskjum at endurgeva veruleikan í spæli evropeisk leiklist sum vit kenna hana í dag hevur sínar røtur í griksku leiklistini sum var í hæddini umleið f kr serliga hava harmaleikirnir hjá ayskylos sofokles og evripides sum vóru skrivaðir og spældir í tíðarskeiðnum f kr havt stóra ávirkan á seinni leiklist ikki minst tí at grikski heimsspekingurin og vísindamaðurin aristoteles skrivaði bókina um yrkingalistina ið lýsir griksku dramaini og greiðir frá hvussu eitt drama eigur at vera uppbygt fyri at hava mestu listarligu ávirkanina á áskoðaran grikska dramaið og aristotelesar lýsing av tí gjørdist fyrimynd fyri evropeiska sjónleikaskriving frá renesansuni og fram tað naturalistiska dramaið sum var í hæddini í tíðarskeiðnum og framvegis má sigast at vera tað ið vit uppfata sum normurin ið øll onnur leiklist verður mett eftir byggir grundleggjandi á leiklistarfrøðiligu grundreglurnar í grikska dramanum har ein høvuðspersónur sum vit liva okkum inn í har er ein søgugongd við eini innbygdari konflikt sum verður spent upp til hon umleið miðskeiðis í gongdini nær einum punkti har tað ikki vendist aftur point of no return og síðani fylgir ein gongd har hendingagongdin miðvíst fer ímóti einum enda sum annað hvørt upploysir konfliktina hollywood modellið ella førir til katastrofu fyri høvuðspersónin tað siðbundna dramaið tann naturalistiski sjónleikurin er førdur víðari við filmslistini har tað sonevnda hollywood modellið fyri filmshandritaskriving í stóran mun nýtir grundbygnaðin í naturalistiska dramanum sjónleikurin í nýggjari tíð hevur ment seg í nógvar ymiskar rættningar nógv moderna leiklist er kropslig og nærkast dansinum aðrir leiklistaformar leggja dent á tekst og eitt abstrakt ikki naturalistiskt úttrykk høvuðsrákini í sjónleikarsøguni eru í føroyum hevur sjónleikur verið spældur síðani eina ferð í unum tá vit fyrstu frætta um sjónleikarframførslu í havn tá spældu studentar holberg á donskum í unum vóru fyrstu leikirnir skrivaðir og spældir á føroyskum havnar sjónleikarfelag varð stovnað í og sjónleikarhúsið var innvígt í frá umleið fór havnar sjónleikarfelag undir miðvíst at menna virksemi sítt listarliga tá føroya fyrsti útbúni yrkissjónleikari eyðun johannessen fór at arbeiða har sum leikstjóri og sum fyriskipari av skeiðum fyri sjónleikarar hetta virksemið helt fram til seinast í unum yrkissjónleikur kom ikki í gongd í føroyum fyrr enn í tá sjónleikarbólkurin gríma varð stovnaður bólkurin hevði ikki egin høli men leigaði seg inn frá verkætlan til verkætlan í fekk gríma fyri fyrstu ferð sítt egna sjónleikarhús tá salurin í gamla meiaríi varð tikin í nýtslu hóast trong fíggjarlig kor helt gríma fram við virksemi sínum líka fram til januar tá tjóðpallur føroya byrjaði virksemi sítt og tók yvir hølini tjóðpallur føroya er ein almennur stovnur og er einasta yrkissjónleikarhús í føroyum tjóðpallurin heldur til í gamla meiaríi jens fink jensen er føddur desember í keypmannahavn rithøvundur lýrikari fotografur og tónasmiður byrjaði sítt rithøvundavirkið innan fagrar bókmentir í við stuttsøguni juni stuttsøgan stóð at lesa í dagblaðnum information í mai komu fýra yrkingar hvedekorn nr kom bókin við yrkingarsavninum verden i et øje bókin í óbundnum máli við stuttsøgusavninum bæsterne kom kom út barnabókin jonas og konkylien jens fink jensen er nýmálsligur studentur frá herlufsholm kostskole í síðani gjørdi hann herðskyldu og næm sær útbúgving í kongaliga danska lívgardanum hann gjørdist arkitektur maa cand arch frá kunstakademiets arkitektskole í keypmannahavn og tók prógv sum multimediedesignari frá sama staði í sum limur í upprunaliga bólkinum av rithøvundum í unum sum savnaðust í bólkin rundan um hvedekorn blaðstjóran poul borum skipaði jens fink jensen í eitt nú saman við rithøvundastarvsfelagnum michael strunge n i huset keypmannahavn jens fink jensen ferðast við multigmedielýrikkshowum við at lesa upp yrkingar sýna egin dias og synthesizierkompositiónir á studentaskúlum og festivalum saman við keyboradspælaranum fredrik mellvist og saxofonistiunum jens severin jens fink jensen hevur eitt nú gjørt fotoframsýningarnar sydens skibe bejjing ansigt yrkinga fotoframsýningina ordbilleder og ljóðdiasshowið øje p verden om bøgernes rstof í kom út yrkingasavnið nær afstanden á arabiskum og var tað jamal jumas sum umsetti til arabiskt forlagið alwah í madrid útgav savnið líka sum nakrar yrkingar herfrá stóðu at lesa í dagblaðnum al uds al arabi london og tíðskriftið nizwa oman í gjaldoyra er peningseind í einum landi peningur er rætt og slætt pappírslepar og smá metalpetti sum myndugleikarnir hava givið okkum at gjalda við tá ið vit keypa tað hevur tí einki at siga hvørjum tað er vit gjalda við bara fólk eru samd um virðið á gjaldoyranum í gomlum døgum hava fólk ymsastaðni í heiminum brúkt til dømis neyt tubbak te og metal sum gjaldoyra fyri meira enn árum síðan gjørdu fólk pengar av dýrum metalli til dømis silvuri og gulli men fyri árum síðan fóru kinverjar at brúka pengaseðlar t e pappírslepar sum bankin lovaði at taka og lata gull í staðin fyrstu kinversku pengarnir vóru gjørdir úr bronsu og høvdu skap sum amboð í langar tíðir gav eisini tjóðbanki danmarkar henda umbýtingarrætt men varð hann avtikin í elstu myntirnir eru næstan ára gamlir og eru úr lýdia í turkalandi í dag eru myntir helst tað vit kalla smápengar pengaseðlar eru størri upphæddir teir eru torførir at falsa og nógv lættari enn myntir pengaseðlar eru gjørdir úr serligum pappíri vatnmerki er á teimum tað sæst um tú heldur seðilin upp móti ljósi stjórnirnar í teim ymsu londunum geva út pengaseðlar og svara fyri virðinum sum er skrivað á teir á seðlunum eru mynstur og myndir sum eru sera torfør at falsa tað er bannað at falsa ella prenta pengaseðlar og tey ið falsa pengaseðlar skulu rokna við harðari revsing danski tjóðbankin hevur einkarrætt at gera føroyskar og danskar pengaseðlar fyri at tryggja okkum ímóti falsan er ein plasttráður ella metaltráður drigin ígjøgnum pappírið allir seðlarnir eru eisini talmerktir den kongelige mønt partur av tjóðbanka danmarkar hevur eisini einkarrætt at sláa mynt hvør einstakur myntur hevur serstakt snið og eitt tal sum sigur hvussu nógv hann er verdur og árið hann er sligin pengaseðlar og myntir hava enn stóran týdning sum gjaldoyra men reiðipeningur verður alt minni brúktur millum manna í staðin fara vit at gjalda fyri okkum á annan hátt til dømis við plastkorti alisfrøði er læran um náttúruna í breiðasta høpi alisfrøðingar granska samanspæli millum massa rúmd og tíð og royna at seta hetta í støddfrøðiligar lógir vísindini alisfrøði hevur verið nevnd náttúruheimspeki navnframir alisfrøðingar hava roynt at svara spurningum so sum hvat heldur okkum at jørðini ella hvat er tíð alisfrøðingar hugsa seg fram til ymisk ástøði og gera royndir royndirnar kunnu so prógva um ástøðið er satt royndir at kanna ymisk fyribrigdi kunnu eisini gera at komið verður fram á nýggj ástøði nógv av hesum ástøðum eru so væl prógvað at tey nú kunnu roknast at vera náttúrulógir týskarin albert einstein bar í fram sítt tilmunarástøði sum m a sigur at einki fer skjótari enn ljósið alisfrøði eru vísindi um orku og evni tær ymsu greinirnar í alisfrøði fevna um eitt veldugt øki heilt frá atomum til rúmdina stjørnufrøðingar brúka alisfrøðina at fáa greiði á upprunanum og byggingarlagnum í jørðini sólini og teimum fjaru stjørnunum hesa alisfrøði rópa vit stjørnualisfrøði sosialurin er eitt føroyskt tíðindablað ið kom út fyrstu ferð mai sum føroya social demokrat apríl til mars var navnið føroya sosial demokratur og eftir apríl var tað sosialurin sosialurin kom út fyrstu ferð mai í blaðið nevndist tá føroya social demokrat og var málgagn hjá nýstovnaða javnaðarflokkinum navnið broyttist eitt sindur við tíðini so heitið fekk ein meira føroyskan dám føroya sosialdemokratur men millum manna varð blaðið stutt og greitt kallað sosialurin og í fimmtiárinum varð navnið broytt samsvarandi blaðið virkaði fyrst og fremst sum málgagn fyrstu mongu árini men mentist kortini til eitt tíðindablað hendan menning tók serliga dik á seg í sjeytiárunum tá fleiri blaðfólk vórðu sett í starv tá blaðið í flutti í nýggju blaðhúsini á argjum við egnari prentsmiðju í kjallaranum var tað eitt sera stórt framstig gjøgnum áttati og nítiárini hevur blaðið lagt størri og størri dent á at gerast eitt veruligt tíðindablað og kjakblað sum kundi hýsa øllum sjónarmiðjum í løgdu sosialurin og dimmalætting prentsmiðjurnar saman í eina stóra prentsmiðju sum hevur til húsa í hølum dimmalættingar bæði bløðini arbeiddu í hvør sínum lag við at útbyggja prentsmiðjurnar men samstarvsviljin vann tó og báðir partar samdust um at leggja saman prentvirksemið í gjørdi sosialurin av at flyta alt virksemið heim í gomlu handilshølini hjá valdemar lutzen í vágsbotni í havn sum stóðu klár tann apríl í nevnd miðlahúsið í vágsbotni í februar í almannakunngjørdi javnaðarflokkurin at hann fór at selja alt blaðvirksemið sum hevði við sosialin at gera flokkurin var komin til ta niðurstøðu at flokkurin ikki átti at eiga ein so stóran og týðandi miðil sum sosialurin var mentur til at vera endalig søluavtala varð gjørd í mai í tá sp f miðlafelagið sum leiðsla og starvsfólk á sosialinum eiga og føroya tele keyptu bæði partafeløgini aftan fyri sosialin sp f sosialin og sp f húsið fyri tilsamans milliónir krónur á vári í keypti miðlafelagið partabrøvini aftur frá føroya tele og eigur miðlafelagið nú allan partapeningin í sp f sosialinum sum er lagt saman við sp f húsinum sp f sosialurin eigur eisini allan partapeningin í sp f miðlavarpinum sum í keypti rás frá eru tað sosialurin og nema sum eiga p f prentmiðstøðina í felag sosialurin eigur prosent og nema á vári keypti sosialurin vikublaðið sum er eitt lýsingarblað sum verður borðið í hvørt hús í landinum hvørt mánakvøld sosialurin rás vikublaðið og in fo verða rikin úr miðlahúsinum í vágsbotni átrúnaður ella religión snýr seg um at menniskjað á ein ella annan hátt stendur í samband við maktir uttanfyri menniskjað sum hava ávirkan á lív og umstøður menniskjans menniskju hava til allar tíðir havt sinar átrúnaðir fra nátturureligion og persónligum spiritualiteti til trúnna á fleiri gudar til trúnna á ein guð fyri hvønn átrúnað sær kann ein hyggja at ymsum síðum t d læru ritualum menniskjafatan gudsfatan o s fr høvuðsgrein átrúnaður í føroyum flestu føroyingar hoyra til fólkakirkjuna av teimum sum hoyra til fólkakirkjuna eru kanska umleið knýtt at heimamissiónini hin føroyska heimamissiónin er føroyska greinin av dansk indremission eini av føroyingum halda seg til brøðrasamkomuna hesi standa fyri tað mesta uttanfyri fólkakirkjuna í føroyum eru fleiri trúarbólkar nógv teir flestu kristnir kristindómurin varð til fyri árum síðan stovnari var jesus kristus ið varð føddur í betlehem í ísrael jesus var føddur jødi men fór at leggja út jødisku skriftirnar øðrvísi enn teir skriftlærdu eftir at hann var deyður varð læra hansara skrivað niður og er tann parturin av bíbliuni sum verður róptur nýggja testamentið tey kristnu trúgva á ein gud og at jesus er sonur guds at hann reis upp frá deyðum og at tey sum trúgva á hann skulu eiga ævigt lív tekn kristindómins er krossurin sum jesus doyði á í fyrstu øld e kr stóð ísrael undir rómverskum valdi hóast tað var ímóti jødafólksins vilja um ár fór smiðurin nevndur jesus at prædika læra hansara varð væl umtókt og mong fylgdu honum men høvuðsprestarnir og hinir elstu í jødiska samfelagnum løgdu jesus undir at spotta gud og villeiða fólkið teir fingu rómverska landshøvdingan pontius pilatus at fáa hann fyri rættin hann var funnin sekur í gudspottan og krossfestur um ár viðhaldsfólk hansara hildu hann vera messias hin útvalda á grikskum khristos haðan navnið á trúarlæru hansara kristindómur er komið ein maður sum í fyrstuni eldhugaður stríddist ímóti læru jesusar men brádliga varð umvendur var ein lærdur jødiskur tjaldmakari úr tarsos í lítlaásia hann æt saul betri kendur undir navninum paulus lív sítt vígdi hann til at boða nýggju trúnna og gjørdist ein av oddamonnum hennara í fyrstuni vóru tað næstan bara tey sum kendu jesus og høvdu fylgt honum ið hugsaðu um krossfestingina og trúðu at hann var risin upp frá deyðum men eftir rættiliga stuttari tíð var læra hansara borin um rómverska heimin og í var kristindómurin alment góðkendur í rómaríkinum kristin fólk trúgva at bíblian er innblást inspirerað av gudi bíblian er býtt í tveir høvuðspartar gamla testamenti heilaga skrift jødanna og nýggja testamenti skrivað í øld við ápostlunum sum heimildarmonnum kvødið fyri at hann doyði át jesus sína seinastu máltíð saman við lærusveinunum og hann breyt breyð og gav teimum at eta og vín at drekka allir drukku úr sama kaliki og hann bað teir gera tað so ofta teir kundu til sínar áminningar alt frá tí degi hava kristin fólk býtt breyð og vín í einum rituali sum verður kallað evkaristi ella altargangur evkaristi er grikskt og merkir at veita tøkk ovast á listanum er norðurkorea og hetta er sjeynda árið á rað at norðurkorea verður mett sum tað mest fíggindaliga landið mótvegis kristindóminum har verður sagt at kristindómurin er skaðiligur fyri landið vil open doores verða við felagsskapurin sigur at umstøðurnar eru vanlukkuligar í norðurkorea kristin eru í arbeiðslegum og dagliga verða kristin fólk bukað pínd ella dripin orsaka av teirra trúgv av teimum londunum ovast á listanum hjá open doors eru sjey muslimsk lond ólavsøka verður hátíðarhildin og juli og er tjóðarhátíð føroyinga í túsund ár hava føroyingar hildið hátíð fyri sameiningini av politikki og kristindómi á deyðadegi ólavs heilaga hesin noregs kongur fall í bardaga á stiklastøðum hin juli og gjørdist halgimenni norðmanna deyðadagur hansara gjørdist tingdagur føroyinga føroyingar vóru teir einastu norðurlendingar sum settu ting á ólavsøku eingin veit rættuliga hví men hon verður hildin enn í dag í tórshavn tá ið tingmenn kirkjumenn og høgir embætismenn ganga í skrúðgongu úr løgtingshúsinum oman í dómkirkjuna til guðstænastu og niðan aftur í løgtingið sum verður sett hvørt ár á ólavsøku at tinghald og ólavsøka hoyra saman er hjá føroyingum ein næstan túsund ára mentanarlig siðvenja hátíðarhald hevur helst altíð verið í sambandi við tinghaldið vit vita frá gomlum keldum at nógv fólk kom til havnar á ólavsøku sambandið millum løgting og kirkju er eisini gamalt tó helst ikki eldri enn tá ið fyrsta kirkja varð bygd í tórshavn úti á reyni í skrivaði prósturin lucas debes at hvør tingdagur byrjaði við guðstænastu í havnar kirkju núverandi havnar kirkja dómkirkjan varð bygd í í dag er skrúðgongan ein fastur partur av ólavsøkuni tað tykist at hava verið ógvuliga ymist sum skrúðgongan hevur verið skipað í hvussu er var eingin føst skipan t d um raðfylgjuna við hvørt hevur eisini politisk ósemja verið um henda spurning tað hevur ikki enn eydnast at fáa eina fasta skipan men kortini so sæst á hvørjari ólavsøku enn í dag hitt gamla sambandið millum ting og kirkju og hin stóra mannfjøld sum hvørt ár skoðar skrúðgonguna við løgtingsmonnum prestum og donskum embætismonnum úr løgtingshúsinum oman í dómkirkjuna og niðanaftur væntar at síggja hesa sjón ár um ár santiago de compostela er høvuðsstaður í tí sjálvstýrandi galicia sum liggur í útnyrðingshorninum av spania og hevur umleið íbúgvar ár býurin er uppkallaður eftir jakob eldra ið var ein av teimum apostlunum hjá jesus grøv hansara er í dómkirkjuni katedralinum í býnum síðan miðøldina hava pílagrímar gingið pílagímsgongu til grøvina vanligt er at fólk ið hava vitja grøvina seta eina jákupsskel á klæði síni sum eitt tekin um at tey hava verið har gamli býarparturin av santiago de compostela kom á listan hjá unesco yvir heimsarv í býurin hevur egið fróðskaparsetur í var býurin evropiskur mentanarhøvuðsstaður sørvágsvatn verður í vágum eisini nevnt vatnið og í nýggjari tíð eisini leitisvatn liggur í vágum og er størsta vatn í føroyum km til víddar sørvágsvatn liggur millum bygdirnar sørvág miðvág og vatnsoyrar vatnið liggur í einum av náttúruvakrastu økjum í landinum vanligt hevur verið at fiska síl í vatninum undir krígnum var vatnið sjóflogbreyt hjá enskum flogførum og flúgvarabedingin sum nú er tilhald hjá húsvognum ber enn boð um hetta tað liggur í vágum stutt frá vága floghavn og kallast leitisvatn í bygdunum eystanfyri vatnið meðan sørvingar kalla tað sørvágsvatn sørvágsvatn liggur í metra hædd í einum breiðum dali millum fjøllini á sunnara parti av vágum vatnið er km í vídd uml kilometrar langt og uml metrar har tað er sum breiðast miðaldýpið er metrar og har tað er djúpast m frárenslið er tann stutta bøsdalsá sum rennur út av berginum í bøsdalafossi beinleiðis á sjógv suðursíðan av vágum er illa jarðslitin og eyðkend fyri bratta bjargalendið m a forbergið trælanípan sunnanfyri bøsdalafoss strondin er mest hella og leyst smágrót men norðasti endin av vatninum hevur sandstrond við norðurendan liggur annars einasta innlandsbygd í føroyum vatnsoyrar undir øðrum heimsbardaga áðrenn floghavnin varð bygd nýtti bretska hersetingarvaldið vatnið at lenda á við sjóflogførum ið vardu føroysku havleiðirnar og annars fluttu manning og tilfar til hernaðarstøðina tað finnast enn mangar slóðir og toftir eftir virksemið hjá bretska hervaldinum við sørvágsvatn føroyska krónan hevur sama virði sum danska krónan dkk serligir føroyskir seðlar verða prentaðir til nýtslu í føroyum hóast føroyskir myntir ikki verða slignir føroyskir pengaseðlar eru viðurkendir men tá ið føroyar ikki hava egið gjaldoyra er ein føroysk króna tað sama sum ein donsk króna undir seinna heimabardaga varð sjálvstøðug føroysk króna stovnsett føroyska krónan varð við lóg ásett at vera av enska pundinum hesi bæði gjaldoyruni vóru tá í einari sonevndari currency board skipan sum merkir at tvey gjaldoyru ella fleiri eru sett beinleiðis í lutfall til hvørt annað minkar eitt í virði so minkar hitt ella hini við orsøkin til stovnanina av føroysku krónuni var týska hersetingin av danmark í føroyum hildu danskir myndugleikar formliga fram at vera til sambært føroyskari løgfrøði varð danmark ongantíð hersett men flutt í amtmansborgina í havn amtmaður umsat so at siga alt sum danskir myndugleikar undan honum høvdu gjørt tí varð krónan ikki avtikin hon helt fram at vera til óheft av veruligu donsku krónini í fyrstu atløgu fingu danskir seðlar eitt stempul frá amtmanni sum segði frá at seðilin bara var galdandi í føroyum seinni vóru tó serligir seðlar prentaðir og myntir slignir til føroyska nýtslu hesir nýggju føroysku pengarnir vórðu framleiddir í onglandi føroyska gjaldoyrað varð verandi soleiðis líka til hóast seinni heimsbardagi endaði í heimastýrisskipanin kom ikki í gildi fyrr enn í og ikki fyrr enn eftir hetta varð føroyska krónan broytt til tað hon er í dag apríl kom lóg í gildi sum ásetir at føroyar hava egið gjaldoyra sum eitur ein króna og lutfallið millum føroysku og donsku krónuna er króna krone í lógini verður eisini ásett at serligir føroyskir seðlar verða prentaðir til nýtslu í føroyum men eingir serligir føroyskir myntir verða slignir danskir myntir verða brúktir í føroyum lógin hevur gildi enn tí er sambært lóg einasta lógliga gjaldoyra í føroyum hin føroyska krónan og danskir myntir sum tó hevur sama virði sum hin danska hetland enskt shetland skotskt gæliskt sealtainn skotskt etland zetland er ein oyggjabólkur norður úr skotlandi formliga er hetland partur av skotlandi sum formliga er partur av sameinda kongaríkinum í stórabretlandi hetland verður ofta roknað sum nærmasti granni hjá føroyum men hetta er ikki rætt úr sumbiarenda til vestastu oynna í hetlandi foula føroyskt fugloyggin eru fjórðingar ella km men úr sumbiarenda til north rona í hebridunum eru bara km sum sostatt er nærmasti granni hjá føroyum av oyggjunum í hetlandi sum eru í tali er ein nógv tann størsta mainland meginlandið á henni eru størstu býirnir lerwick ára gamal og scalloway gamli høvuðsstaðurin hetland var í fornøld bygt av piktum sum annars vóru í norðurskotlandi men tá norðbúgvar fóru at búseta seg har um vóru piktarnir helst horvnir eins og í føroyum var eitt alting har allir frælsir menn kundu møta og allar ósemjur vóru loystar hetland var ogn hjá norsku krúnuni eins og føroyar men mai var hjaltland sum tað æt tá pantsett fyri rínskar gyllin til skotakong hetland hevur verið skotsk ogn síðani lógirnar sum hetlendska altingið gjørdi í sínari tíð eru ongantíð settar úr gildi hetta merkir at hetland verður stjórnað sambært gamlari norrønari lóg hóast altingið langt síðani er farið í søguna av limum í hetlandsráðnum sum er hægsti myndugleiki í hetlandi eftir fólkið eru valdir politiskt liberal demokratar í skotska tjóðartinginum síggjast politiskir flokkar betur aftur ein liberal demokratur er valdur at umboða hetland beinleiðis við hetlandi sum valdømi men skotland hevur tvey sløg av valdømum og hetland er partur av einum teirra í hálondunum og oyggjunum sum er eitt valdømi ið umfatar hetland eru tveir limir valdir umboðandi konservativa flokkin tveir fyri labourflokkin ein fyri grøna flokkin og tveir fyri scottish national party málið í hetlandi er skotskt men skotska málið í hetlandi er serstakt og hevur m a fleiri norrøn orð enn onnur skotskt málføri men eisini nógv hollendsk orð sum úrslit av ovurstórari hollendskari hjáveru í hetlandi síðan tá hollendski sildafiskiskapurin við hetland tók seg upp serliga fólk í lerwick ið eisini bleiv róptur amsterdam of the north dugdu ræðið hollendskt fyri tvey trýhundrað árum síðani var norrøna málið norn enn tosað av almúguni úti á bygd í hetlandi men tá kristna vekingin tók seg upp fóru hesi at læra seg enskt fyri at kunna skilja bíbliuna og tá almennur ensktmæltur skúli bleiv settur á stovn í hetlandi var síðsta stigið tikið til avtøkuna av norrøna málinum tey seinastu ið dugdu málið livdu í fjarskotnu oyggjunum unst og foula tað sum livir eftir í dag er serliga staðarnøvn og nøkur navnorð ið lýsa fuglar fisk og gamla bóndasamfelagið sagt hevur verið at hetlendskir fiskimenn brúktu hetta málið til samskifti í føroyum men fleiri keldur vilja vera við at hesir hetlendingar heldur høvdu lært føroyskt sum við teirra serliga framburði kundi ljóða sum okkurt fremmant men tó skiljandi hetland er millum føroyar og skotska meginlandið landslagið líkist nakað aftur í tað í føroyum men hetland er betur vallað og fjøllini eru ikki so høg tað hægsta ronas hill er bara m veðurlagið er nakað sum í føroyum heldur eitt sindur lýggjari av teimum oyggjunum eru bygdar størsta oyggin er mainland nakrar av hinum eru hesar fair isle er umleið mitt millum hetland og orknoyar men verður ofta roknað sum partur av hetlandi og umsitin haðani outer skerries eru eystan fyri oyggjabólkin brennivínsframleiðsla er ein nýggj og lovandi vinna í hetlandi súsanna helena patursson livdi frá august til desember hon er fødd í kirkjubø og foreldur hennara vóru kongsbóndi poul peder pedersen páll patursson og ellen cathrine djonesen elin dalsgarð uml helana var fyrsta føroyska kvinnan sum er kend fyri at stríðast fyri rættindum hjá kvinnum og at arbeiða fyri javnstøðu millum kynini hon skrivaði fyrsta sjónleikin á føroyskum máli og útgav fyrsta føroyska blað fyri kvinnur skrivað á føroyskum blaðið nevndist oyggjarnar meðan hon búði í keypmannahavn bar hon so í bandi at føroyskar kvinnur eisini kundu gerast limir í føroyingafelagnum í keypmannahavn hetta hendi í hon var systir jóannes patursson og sverra patursson hon var ógift og átti ongi børn helena patursson hon ynskti sær sól og summar tó aldri ta eydnu fann sóttin hom tærdi livsins rót og langliga stundin rann hon vildi fegin hjálpa og benda á beina leið men fólkið svav og tað svevur enn og verkið eydnaðist ei nú ynskti hon bert at sova brotin á legu hon lá og deyðin hann kom á vinarhátt streyk henni um eygnabrá og nú er tað hvíld friður vár móðir í mold teg fjól gleði teg harrin á evstu stund hann gevi summar og sól hans andrias djurhuus bænadikt pávi varð føddur joseph alois ratzinger hin apríl í býnum marktl am inn í týsklandi ára gamli ratzinger er konservativur trúgvur móti lærusetninginum og berjist hart móti liberaliseringum í rómversku katólsku kirkjuni hann var erkibispur í mnchen áðrenn hann gjørdist leiðari í deildini hjá vatikaninum fyri spurningar um lærusetningin hesa støðuna brúkti hann millum annað til at berja niður suðuramerikonsku frælsisteologina sum var ávirkað av marxismu ratzinger er kendur fyri at hava verið høgra hond hjá jóannesi páll páva tann ára gamli pávin bænadikt almannakunngjørdi februar at hann fór frá sínum embæti sum tann fyrsti pávin síðani grækaris í orsøkin er at pávin ikki longur metur seg hava heilsu til at halda fram eftir maður hjá honum gjørdist frans pávi katólska kirkjan í føroyum telur umleið fastbúgvandi katolikkar úr umleið ymiskum londum miðdepil fyri katólsku kirkjuna í føroyum er mariukirkjan í tórshavn føroyingar verða tiknir upp í kirkjuliði við jøvnum millumbili seinast var í juli hin kendasti man einahelst vera william joensen úr sumba bróður pól f hann og kinn magnussen umboðaðu føroyar tá jóannes páll pávi var í danmark í bæði vóru í føroyskum búnum og bæði upplivdu tey at fáa tað heilagu kommuniónina frá jóannes páll páva árið sendir ólavur tryggvason kongur í noregi sigmund brestisson til føroyar saman við prestum at skíra fólkið og kenna teimum tað fremsta í teirri kristnu trúgv innihaldið í kristindóminum kirkjulæran var rómversk katólsk í árinum verða føroyar skipaðar sum eitt bispadømi og í varð fyrsti bispurin settur í kirkjubø har bispasetrið var har sótu tey næstu árini katólskir bispar tann seinasti av hesum var ámundur ólavsson sum sat í embæti sínum til í christian iii hevði avtikið norska ríkisráðið í og gjørt noreg og føroyar til danskt land avgjørdi kongur at trúbótin skuldi galda fyri noreg og hervið eisini fyri føroyar við siðaskiftið varð gamla biskupsembætið avtikið somuleiðis prestaskúlin og øll tann jørðin sum katólska kirkjan átti í føroyum fór undir kong kirkjumálið varð danskt eftir trúarfrælsið í vórðu royndir gjørdar at stovna katólsku kirkjuna aftur í føroyum georg bauer prestur slektaður úr bayern kom til føroyar í hann bygdi eina kirkju í rættará tá bauer prestur umleið fór úr føroyum var eingin at taka við starvi hansara í var bert ein katolikkur í føroyum hetta var ein kona sum búði á hvítanesi í varð katólska kirkjuliðið endurreist tveir nýlærdir prestar e g boekenogen og thomas king vildu fegnir átaka sær starv í føroyum í húsi fransiskanasystranna ið komu til føroya sama árið varð ein lítil kirkja vígd tann mai millium tey fyrstu ið leitaðu til kirkjuna vóru nøkur gomul sum í barnaárunum komu í kirkju hjá bauer presti skjótt var kirkjan í bringsnagøtu ov lítil og saman við tí nýggja skúlanum sankta frants skúla sum fransiskanasystrarnar lótu byggja eftir tekning hjá h c w tórgarð arkitekti varð eisini bygd ein vøkur kirkja ið var vígd desember nýggja sóknarkirkjan mariukirkjan stóð liðug í og var vígd við eini eukomeniskari gudstænastu í august javnaðarflokkurin varð stovnaður september flokkurin er ein sosialdemokratiskur flokkur á løgtingi javnaðarflokkurin átti inntil tíðindablaðið sosialin blaðið varð selt til p f miðlafelagið sum leiðsla og starvsfólk á blaðnum eiga síðani hevur p f miðlafelagið selt ein triðing av blaðnum til føroya tele flokkurin broytti í navn frá føroya javnaðarflokkur til javnaðarflokkurin føroyski javnaðarflokkurin varð grundaður í í høvuðsheitum vóru tað teir somu sum frammanundan høvdu lagt lunnar undir socialistisk ungdomsforbund suf og thorshavn arbejderforening ið tóku stig til at stovna flokkin tað er eisini mangt sum bendir á at gott samband var við danska javnaðarflokkin meðan fyrireikingarnar til floksstovnanina fóru fram nakrar mánaðir seinni stovnaðu fólk á tvøroyri felagið froðbiar sóknar javnaðarfelag petur mohr dam var ein av høvuðsforsprákarunum í báðum førum eru tað somu fólk sum vóru við til at stovna fakrørsluna her á landi sum eisini gingu á odda at stovna javnaðarfeløgini sum kunnugt var petur mohr dam lærari á tvøroyri hann hevði eisini tætt tilknýti til arbeiðarafelagið á tvøroyri enigheden har hann óløntur starvaðist tað mesta av ævi síni í gingu bæði javnaðarfeløgini saman um at stovna føroya javnaðarflokk við egnari politiskari skrá sum í høvuðsheitum fylgdi hinum norðurlendsku javnaðarskráunum men henda skrá varð víðkað við punktum sum vóru um serføroysk mál týdningarmestu av hesum punktunum vóru krøvini um nýggja og fólkaræðisliga útbúgvingarskipan ein almennan fiskivinnubanka umfatandi almannaverk útstykking av almennari jørð til fæloysingar og almannager av stórhvalaveiðini til løgtingsvalið stillaði javnaðarflokkurin upp fyrstu ferð men til fólkatingsvalið frammanunadan stillaði m s viðstein upp móti tí frammanundan trygga valevni sambandsfloksins andrassi samuelsen m s viðstein gav sambandsflokkinum veruliga kapping tann januar fekk javnaðarflokkurin atkvøður um alt landið t e av atkvøðunum og tvey umboð á ting nevniliga petur mohr dam av tvøroyri og m s viðstein úr tórshavn fyrstu árini vóru merkt av tætta samstarvinum millum flokkin og fakfelagsrørsluna og tað eyðkendi eisini politikk floksins á tingi hetta sást aftur í uppskotum um tjóðartøkur arbeiðsloysistuðul almannaskipanir broyting í jarðarviðurskiftunum og uppskotum um nýggja og øðrvísi skúlaskipan men við tí stóru borgarligu yvirvág sum var í tinginum hevði flokkurin smáar møguleikar at fáa ávirkan á førda politikkin men harafturímóti hevði politikkur javnaðarfloksins á tingi stóra ávirkan á vanliga fólkið sum livdi undir verri og verri korum øll tríatiárini flokkurin fekk eisini stóra framgongd til valið tá tað eydnaðist at fáa limir valdar úr eysturoy úr suðurstreymoy úr sandoy og úr suðuroy tey fyrstu árini vóru ikki uttan innanhýsis trupulleikar flokkurin hevði ilt við at halda lív í floksblaðnum føroya social demokrat hugsjónarlig ósemja fór eisini at gera um seg millum ein part við m s viðstein sum vildi halla seg til internationala og ein annan við petur mohr dam á odda sum vildi fylgja sjónarmiðunum hjá norðurlendsku arbeiðararørsluni hetta innanhýsisstríð hevði við sær at m s viðstein í fór úr flokkinum og úr politikki hann livdi restina av lívi sínum sum typografur og skald síðandi leiddi petur mohr dam flokkin við myndugleika og dugnaskapi til deyða sín november javnaðarflokkurin tók virkin lut í fyrireikingunum sum førdu til heimastýrislógina javnaðarflokkurin tók av fullum huga undir við heimastýrislógini og hevur virkað undir henni síðan flokkurin ásannar tó at tíðin nú er komin at loysa heimastýrislógina av við nýggja tíðarhóskandi lóg sjálvstýrislógina javnaðarflokkurin luttók í fyrsta landsstýrinum eftir nýggju skipani men fór úr landsstýrinum og aftaná at hava verið andstøðuflokkur í ár eydnaðist tað at fáa eitt gott val flokkurin fekk umboð í øllum valdømum uttan norðstreymoy tilsamans og gjørdist størsti flokkur petur mohr dam gjørdist løgmaður í samgonguni við sambandsflokkin og sjálvstýrisflokkin í tíðini eftir gjøgnumbrotið hevur javnaðarflokkurin luttikið í øllum landsstýrum uttan og síðani valið í hevur javnaðarflokkurin havt leiðsluna av samgonguni millum fólkaflokkin sambandsflokkin og javnaðarflokkin javnaðarflokkurin er limur í norðurlendsku arbeiðararørslusamtakinum samak og hevur møtirætt í socialistisk international si su sosialistiskt ungmannafelag varð stovnað í tað er politiskt ungmannafelag við tilknýti til javnaðarflokkin su er umboðað í leiðslu floksins á líkaføti við øll valfeløgini hjá flokkinum su stuðlar javnaðarflokkin í flestu viðurskiftum men hevur eisini havt serstøðu um serstøk politisk mál su er limur í fnsu sosialistisku ungmannafeløgini í norðurlondum og iusy alheims felagsskapurin hjá ungsosialistum javnaðarflokkurin stovnaði blaðið føroya social demokrat sum kom út fyrstu ferð mai seinni bleiv hetta til tíðindablaðið sosialurin har millum blaðstjórarnar kunnu nevnast vilhelm johannesen og jan muller blaðið var ogn floksins heilt fram til í hesum tíðarskeiðið gjørdist sosialurin størsta tíðindablaðið í føroyum nýtt felag myndað av blaðleiðslu starvsfólkum og føroya tele yvirtóku sosialin og reka hann í dag sum fjølmiðlafyritøkan miðlahúsið á løgtingsvalinum august fekk javnaðarflokkurin tingfólk vald niðanfyri verða nevnd tey ið vóru vald inn fyri javnaðarflokkin eisini løgtingslimir ið seinni gjørdist leysgangarar ella fóru í annan flokk sjálvstýri fyrr sjálvstýrisflokkurin og nýtt sjálvstýri varð formliga stovnaður í men fekk umboð á tingi í í varð sambandsflokkurin sum tann fyrsti politiski flokkurin her á landi stovnaður umleið eitt ár seinni varð sjálvstýrisflokkurin formliga stovnaður ikki ber til við vissu at dagfesta nær flokkarnir vórðu stovnaðir tí sum flokkar skipaðu teir seg so við og við tó verður vanliga sagt at sambandsflokkurin og sjálvstýrisflokkurin báðir vórðu stovnaðir í sjálvstýrisflokkurin er sjálvstýrisflokkur jóannes patursson sum gjørdist fyrsti formaður sjálvstýrisfloksins sat í fólkatinginum frá juni til juni og í landstinginum frá mai til februar sjálvstýrisflokkurin varð formliga stovnaður í sjálvskrivaði fyrsti formaður sjálvstýrisfloksins var jóannes patursson á løgtingsvalinum juli fingu sjálvstýrismenn og sambandsmenn umboð á ting av valtølunum fyri tey fyrstu løgtingsvalini sæst at undirtøkan hjá sjálvstýrisflokkinum var ógvuliga ymisk í teimum ymsu valdømunum líka fra niður í av øllum atkvøðunum tað eru ikki stórar broytingar tey fyrstu valini tó hevur sambandsflokkurin munin fram til verðaldarbardaga stríðið hesa tíðina millum flokkarnar stendur mest um stjórnarligu støðu okkara í ríkinum har sambandsmenn vilja varðveita verandi støðu sum amt í danska ríkinum meðan sjálvstýrismenn vilja hava broytingar til størri sjálvsavgerðarrætt fyri føroyingar sum heild mundi mótstøðan móti sjálvstýrisflokkinum frá donsku embætismonnunum vera størst meðan svenning rytter var amtmaður í føroyum til men av valtølunum sæst eisini at tá fer sjálvstýrisflokkurin at ganga skjótt fram í atkvøðum og í standa flokkarnir at kalla javnir í fær sjálvstýrisflokkurin fyrstu ferð reinan meirluta á løgtingi sjálvstýrisflokkurin fekk ongantíð aftur reinan meirluta á løgtingi ein av orsøkunum mundi vera at í stillar javnaðarflokkurin upp í øllum valdømum uttan í norðoya valdømi og fær tvey umboð á ting í fær javnaðarflokkurin umboð á ting meðan tann nýstovnaði vinnuflokkurin fær umboð í kom nýggj jarðarlóg sum nógvir stórbøndir vóru stórliga misnøgdir við og tá teir við jóannes patursson á odda royndu at fá sjálvstýrisflokkin at fella lógina og teir ikki fingu meirlutan í flokkinum í sín part vórðu teir so sintir at teir fóru úr flokkinum og jóannes patursson fór upp í vinnuflokkin patursson hevði verið formaður floksins síðan hann varð stovnaður og sjálvt um hann ikki varð afturvaldur í so var tað hann sum mestsum myndaði flokkin við sama lag tá patursson í saman við vinnuflokkinum ger nýggjan flokk fólkaflokkin fáa teir menn á ting og sjálvstýrisflokkurin einans menn longu sama ár minkar flokkurin við einum manni afturat tá rasmus rasmussen fer upp í fólkaflokkin tíðin undir heimsbardaga varð ein hørð tíð í føroyskum politikki og serliga fyri sjálvstýrisflokkin serliga ágangandi var fólkaflokkurin sum gjørdi alt fyri at jarðleggja sjálvstýrisflokkin m a komu teir fram við uppskoti um at broyta vallógina soleiðis at flokkur skuldi hava minst ein umdømisvaldan mann fyri at fáa tillutað nakað eykaumboð hetta uppskot vann frama og úrslitið varð at hóast sjálvstýrisflokkurin í fekk av øllum atkvøðunum so fekk hann ongan mann av teim valdu tingmonnunum sama hendi á valinum í á valinum nov fekk sjálstýrisflokkurin aftur menn á ting s p zachariasen fyri norðoya valdømi og louis zachariasen fyri suðurstreymoyar valdømi hetta var beint eftir fólkaatkvøðuna september og nú varð avrátt at sjálvstýrisflokkurin skuldi stilla upp saman við javnaðarflokkinum fyri at atkvøður ikki aftur hesaferð skuldu fara fyri skeyti flokkurin fær nú aftur ta ávirkan í føroyskum politikki hann áður hevði havt hann fer í samgongu við sambandsflokkin og javnaðarflokkin og fær avgjørdan leiklut í teim tingingum sum aftan á valið vórðu tiknar upp við donsku stjórnina um støðuna danmark føroya ímillum í framtíðini tingingar sum førdu til at vit fingu heimastýrislógina apríl av teimum trimum samgonguflokkunum var sjálvstýrisflokkurin tann nógv mest sjálvstýrisáhugaði og tí var tað hansara lutur at fáa hesa lóg so rúmliga á sjálvstýrisleið sum til bar í fyrsta landsstýrinum sum varð skipað í var sjálvstýrisflokkurin umboðaður og hann er tann flokkur á tingi sum oftast hevur verið í samgongu hóast tingmanningin hevur ligið ímillum og so hevur flokkurin í nógvum førum havt ein avgerandi leiklut tá samgonga skuldi skipast tískil hevur flokkurin havt størri ávirkan á politisku gongdina enn talið av tingfólki annars kundu rættvísgera endamálið við politikki floksins er at skapa haldgott grundarlag fyri sjálvstýri føroya málið er at føroyingar taka fulla ábyrgd og fáa fullan avgerðarrætt fyri tjóðini virkað verður fyri fullum sjálvstýri at føroyingar gerast sjálvbjargnir og at føroyar verða viðurkendar sum tjóð grundlóg verður gjørd fyri føroyar ríkisrættarliga støða føroya verður løgd út til fólkaatkvøðu bert lógir sum í síni heild eru samtyktar av føroya løgtingi eiga at galda í føroyum føroyskur heimarættur og føroyskt pass eiga at verða staðfest fólkatingssessirnir verða tiknir av føroya løgmaður verður valdur beinleiðis av fólkinum tryggjast skal at tilfeingið á landi í sjógvi og undirgrund er ogn føroya fólks undirgrundin út á hálva leið til næstu grannalond verður løgd undir føroyskt vald fíggjarorka landsins verður grundað á tað vinnuvirði sum samfelagið skapar peningakervi landsins eigur at vera føroyskt sermál langtíðaravtala verður gjørd við donsku stjórnina um fíggjarviðurskifti landanna millum serliga blokkstuðulsskipanina og uttanlandsskuldina íleggingar verða langtíðarraðfestar løgtingsfíggjarlógirnar skulu javnviga skatta og avskrivingarlóggávan verður tillagað soleiðis at hon eggjar til privata uppsparing og arbeiðis og vinnuskapandi virksemi bruttoskattaskipanin verður dagførd og víðkað lagt skal verða upp fyri at láginntøku og barnaríkar familjur verða ikki fyri vanbýti skattagjaldið má í ongum føri fara upp um toll og merivirðisgjald á føroyskum vørum og tænastum verður endurskoðað og tillagað so at tey gagna vinnulívinum vatn vind og aðrar nýtiligar orkukeldur verða at kanna og brúktar tá ið tøknin og fíggjarliga grundarlagið eru í lagi og raksturin væntast at bera seg tó má farast um náttúruna og umhvørvið við størsta varsemi føroyskt oljufelag verður sett á stovn dentur verður lagdur á at gera okkum tilbúgvin til at vera uppi í oljuvinnuni tá olja verður funnin í føroysku undirgrundini føroyingar skulu hava fult ræði á øllum viðurskiftum í sambandi við rannsóknum og vinnu úr havbotninum ella slíkari vinnu á landi við áløgdum burturleggingum skal verða forðað fyri at stórar tíðaravmarkaðar inntøkur til landið avskepla búskap og kappingarføri okkara á øðrum økjum øllum borgarum verður tryggjað ókeypis lækna tannlækna og sjúkraviðgerð eins og læknakanning til tess at fyribyrgja sjúkum sjúkratryggingarskipanin verður dagførd og skipað til føroysku fyrisitingina at reka heilsumiðstøðir verða bygdar har tørvur er á teimum lívsneyðugur heilivágur verður ókeypis landsstýrið leiðir allar samráðingar við onnur lond um mál ið viðvíkja føroyum føroyar skulu eisini hava sjálvstøðuga umboðan í norðurlandaráðnum virkað verður fyri linna í heiminum gjøgnum altjóða samstarv í teimum londum sum vit samskifta við eiga vit at nýta rættin til at seta egin umboð á donsku sendistovurnar sjálvstýrisflokkurin er ímóti føroyskum es limaskapi á løgtingsvalinum august fekk sjálvstýri tingfólk valt bæði fyrsta og annað varafólk sjálvstýrisfloksins hava tikið sæti á tingi meðan kári p højgaard var í landsstýrinum og onnur stytri tíðarskeið eftir at landsstýrismaðurin misti landsstýrissessin jógvan skorheim var samstundis borgarstjóri í klaksvík tí tók hann ikki sæti í løgtinginum tað fyrsta gott hálva árið í staðin tók kristianna winther poulsen sæti í løgtinginum fúrstadømi monako franskt principaut de monaco ella bara monako er næstminsta landið í heiminum eisini er tað næsttættast bygda landið í heiminum næst fjølbygdasta landið í verðini er tað lítla fúrstadømið monako tað er alt ein býur sum síðan hevur verið eitt sjálvstøðugt ríki landið er einans km til støddar og har búgva uml fólk um fólkið í føroyum skuldi búð líka tætt so hevði tað svarað til at øll kundu búð í stóru dímun lítla ríkið monako er á miðjarðarhavsstrondini tætt við italska vesturmarkið mitt inni í landinum er býurin monte carlo kendur fyri sítt spælikasino og grand prix kappkoyringina monako er frælst fúrstadømi og síðan hevur grimaldi ættin stýrt landinum frá var monako saman við fraklandi bara lítil partur av fólkinum er úr monako meiri enn helmingurin eru franskir borgarar lýggja veðurlagið í monako og glæsiliga umdømi landsins draga túsundtals ferðafólk nógv ríkfólk flyta hagar at búgva tí skatturin er lágur mong teirra hava stórar stuttleikabátar liggjandi fyri teymi í gomlu havnini monako er eisini altjóða handilsmiðdepil grønland á grønlendskum kalaallit nunaat eru oyggjaland í arktis og norðuratlantshavi og er partur av danska ríkinum saman við danmark og føroyum høvuðsstaður er nuuk og í landinum búgva umleið íbúgvar høvuðsmálið er grønlendskt grønland er heimsins størsta oyggj og er næstan alt í norðurpolarringinum í tá fólkaatkvøða varð hildin í grønlandi um sjálvstýrislógina hin november var greiður meirluti í grønlandi fyri størri sjálvstýri meira enn tríggir fjórðingar av grønlendingum sum vóru á fólkaatkvøðu atkvøddu fyri nýggju sjálvstýrislógini góð av grønlendingum luttóku í fólkaatkvøðuni høvuðsgrein grønlands søga helst hava forsøgulig fólk verið í grønlandi frá um f kr fremri mentanir tóku seg upp um f kr ein teirra er smáreiðskapsfólkið í arktis sum kanska er ættað frá sibirum ið høvdu gingið um beringssund úr asia til alaska meðan tað var landfast í seinastu ístíð teir búsettu seg heilt eysturi í grønlandi um f kr seinni býttu teir seg sundur í ættbólkar og verða nú á døgum nevndir inuittar í evropa hava teir verið nevndir eskimoar inuittar dugdu at laga seg til harðbalna lívið í kalda grønlendiska veðurlagnum teir veiddu til dømis reindýr og kóp elsta søga um grønland er at finna í íslendingasøguni eiriks søga reyða sum fortelur um norðbúgvan eirik reyða ið flutti úr íslandi til eitt land vestanfyri hann nevndi landið grønland tí hann metti hetta vera eitt gott og jaligt navn við tíðini settust nógvir norðbúgvar í grønlandi fyri góðum árum síðan í tóku víkingar land í suðurgrønlandi teir komu úr noregi íslandi og danmark norrønu búsetningini var tó ikki langt lív lagað tá ið eini ár vóru liðin var eingin norðbúgvi eftir á lívi í fót norski presturin hans egede til grønlands at kristna norðbúgvar men av ættarmonnum hansara var eingin á lívi egede og felagar hansara fóru í staðin at bera grønlendingum kristniboðini um hetta sama mundi tók handilin seg up millum evropa og grønland við handilsstøðunum vórðu at kalla allir grundsteinarnir til stórplássini lagdir grønland gjørdist um hesa tíðina danskt hjáland í fingu grønlendingar staðarráð í vórðu tvey landsráð stovnað eitt í norðurgrønlandi og annað í suðurgrønlandi undir heimsbardaga var einki samband millum danmark og grønland amerikumenn bygdu í hesum tíðarskeiði hernaðarvirki í grønlandi herstøðirnar í syðra streymfirði og thule eru har alsamt í gjørdist grønland danskt amt í kom danmark sær upp í evropeiska felagsmarknaðin ef við vali val var í grønlandi um hetta málið men atkvøddu ímóti upptøku í felagsskapin men grønland gjørdist kortini eins og øll donsk amt limur í ef í fingu grønlendingar eina heimastýrisskipan sum í so mongdum líkist okkara grønland fekk nú egið ting og egna stjórn landsstýri í atkvøddu grønlendingar aftur um ef á hesum sinni snúði valið seg um um landið skuldi verða verandi í felagsskapinum ella ikki tá ið atkvøðurnar vóru taldar vóru ímóti at vera í ef eftir samráðingar í brússel á vetri í varð umsíðir viðtikið at loysa grønland úr ef nýggjársdag í í mai læt usa eina skrivstovu upp í nuuk við einum embætisfólki embætisfólkið býtir starvstíðina millum nuuk og amerikansku sendistovuna í keypmannahavn í august gjørdi donald trump forseti av at avlýsa ætlaðu vitjanina í danmark sum skuldi vera fyrst í september orsøkin var at danski forsætisráðharrin mette frederiksen ikki vildi umrøða spurningin um at lata usa keypa grønland tað var amerikanski miðilin wall street journal sum fyrst bar boðini um at amerikanski forsetin var áhugaður í at keypa grønland og søgan varð seinni váttað av hvítu húsunum í fer usa at stovna eitt konsulát í nuuk í grønlandi har fara at starvast sjey fólk høvuðsgrein grønlendskur politikkur grønland og føroyar eru í ríkisfelagsskapi við danmørk grønlendingar atkvøddu sum væntað fyri sjálvstýrislógini á fólkaatkvøðuni november tríggir av fýra veljarum søgdu ja meðan ein segði nei valluttøkan var sum er nógv í grønlandi úrslitið av fólkaatkvøðuni var ein sannførandi meirluti fyri øktum sjálvstýri tá talt var upp vóru fyri og ímóti restin av atkvøðunum vóru antin blankar ella ógildugar tilsamans fólk høvdu atkvøðurætt og vallutøkan var tað var beinanvein greitt tá farið varð undir at telja atkvøðurnar at greiður meirluti var fyri øktum sjálvstýri eitt skifti var meirlutin oman fyri men tá úrslitini komu úr teimum stóru býunum í vesturgrønlandi minkaði meirlutin eitt sindur í nuuk var mótstøðan størri enn í restini av landinum orsøkin kann vera at fólkið í nuuk er meira samansett og at fleiri danir búgva har seinni sama dag skrivaði alea hammond út nýval sum varð hildið november siumut endurvann valið tó við fáum atkvøðum fleiri enn ia nýggj samgonga varð skipað millum siumut atassut og demokraatit við kim kielsen frá siumut sum nýggjum landsstingsformanni í búðu fólk í grønlandi malan marnersdóttir professari í bókmentafrøði dr phil er fødd tann januar í klaksvík sum malan simonsen malan marnersdóttir tók studentsprógv í hoydølum í við københavns universitet las hon danskt og tók hjágrein í fronskum á rhus universitet í fær hon prógv sum magistari afturkomin til føroya gerst hon lærari í føroyskum donskum og fronskum í hoydølum í tekur malan marnersdóttir pedagogikum á aurehøj statsgymnasium í gentofte lektari í donskum og føroyskum á johann wolfgang goethe universitt frankfurt am main hevur síðan starvast á føroyamálsdeildini á fróðskaparsetri føroya har hon var rektari í gjørdist hon professari í bókmentum við ritgerðini hvør av øðrum christian pløyen januar í keypmannahavn juni í holbæk var helst fólkakærasti amtmaður føroya hann var danskur løgfrøðingur og embætismaður frá var hann fúti í føroyum og frá til var hann føroyskur amtmaður hann var ógvuliga væl líddur millum fólk og skrivaði millum annað grindavísuna og lærdi seg føroyska málið í varð pløyen sum hevði verið fúti tilnevndur amtmaður hann var øðrvísi enn flestu amtmenn og yvirhøvur væl dámdur ikki minst tí hann sum fúti hevði yrkt grindavísuna sum lýsir grindadráp væl pløyen dugdi eisini at tosa føroyskt í var hann saman við trimum føroyingum á eini kanningarferð í hetlandi fyri at læra av hetlendsku fiskivinnuni sum tá var meira framkomin enn fiskivinnan í føroyum ein liður í hesum framburðsstrevi var at úthandlar vóru settir á stovn á tvøroyri í klaksvík og í vestmanna jens christian djurhuus august nes eysturoy november í kollafirði eisini nevndur sjóvarbóndin tí hann var bóndi við sjógv í kollafirði var kvæða og táttayrkjari hann yrkti fleiri føroysk kvæði og var ein av teimum fyrstu sum yrktu á føroyskum máli hann var fjórði sonur johan christian djurhuus og mariu rønning tey búðu á nesi í eysturoynni abbi hansara var danski presturin christen djurhuus sum var fluttur til føroya at starvast sum prestur í giftist hann jóhannu mariu jensdóttir úr kollafirði hon var dottir jens didriksen við sjógv sum var bóndi eftirsum hon var einabarn so arvaði hon festi tey bæði fluttu inn í bóndagarðin sama árið sum tey giftist bóndagarðurin gjørdist ein mentanarligur miðdepil í bygdini jens christian djurhuus og nólsoyar páll yrktu báðir kvæði á føroyskum og mugu sigast at vera teir týdningarmestu persónarnir í føroyskum bókmentum í fyrra helmingi av øld sagt verður frá prógv er tó einki at hann gekk í latínskúla í havn hann hevur havt stóran áhuga fyri gomlum nørrønum søgum tí úr hesum hevur hann yrkt flestu av kvæðum sínum sjóvarbóndin er kendasti kvæðayrkjari okkara men hann hevur eisini yrkt tættir wikimedia foundation inc er foreldrafelagið hjá wikipedia wiktionary wikiuote wikibooks og eisini wikijunior og wikiversity wikisource in memoriam wikimedia commons wikispecies wikinews og nupedia ikki virkin tað er ein áhugafelagsskapur skipað eftir lógunum í florida usa stovnanin av felagnum var formliga kunngjørd av fyrrverandi bomis stjóranum og wikipediustovnaranum jimmy wales juni málini hjá stovninum eru at menna og varðveita opin wiki grundaðar verkætlanir og at bjóða almenninginum alt innihaldið á teimum verkætlanunum ókeypis umframt at reka ta longu mentu fleirmæltu almennu alfrøðina wikipedia er ein fleirmælt orðabók og samheitaorðabók nevnd wiktionary ein savning av sitatum nevnd wikiuote ein goymsla av keldutekstum á einumhvørjum máli nevnd wikisource og ein savning av t bókatilfeingi ætlað lesandi so sum tekstbøkur og viðmerktar bøkur ið eru public domain nevnd wikibooks wikijunior er ein ungdómsætlað verkætlan stovnurin rekur eisini eitt minningarsavn av greinum um álopini september og virksemið hjá hvílandi verkætlanini nupedia sum ikki er wiki men tó opið innihald framhaldandi vøksturin av øllum wikimedia verkætlanunum er fyrst og fremst orsakaður av wikimedia stovnurin roynir at vaksa um inntøkurnar við alternativari fígging so sum játtanir og stuðulveitan navnið wikimedia var smíðað av sheldon rampton í einum boðum til postlistan hjá ensku wikipedia í mars tað er av og á kritiserað fyri sín líkskap við navnið wikipedia sum førir til fløkju millum nýkomarar til verkætlanina við fráboðanini av stovninum flutti wales eisini ognarrættin av øllum wikipedia wiktionary and nupedia navnaøkjum til wikimedia saman við ognarrættinum til alt tilfar í hartil hoyrir til verkætlanirnar sum vóru stovnaðar av bomis starvsfólkunum ella wales sjálvum telduútgerðin sum wikimedia verkætlanirnar eru á vóru eisini latnar av wales til stovnin navnaøkini og vórðu tryggjað grunninum av wikipedia stuðlinum daniel mayer bandvíddin hjá wikimedia og orkan eru goldin av stuðli til verkætlanina frá feløgum og einstaklingum í januar útnevndi jimmy wales sínar bomis felagar tim shell og michael davis til nevndina hjá wikimedia stovninum í juni var val hildið fyri at finna tvey brúkaraumboð í nevndina eftir ein mánað av valstríði og tvær vikur av atkvøðugreiðslu á internetinum vóru angela beesley og florence nibart devouard vald í nevndina síðani tað hevur wales havt beesley í starvi í fleiri vinnuframtøkum seinni vóru fleiri onnur formlig størv ment tim starling varð útnevndur menningarleiðari fyri at hjálpa samskipanini av menningini av mediawiki ritbúnaðinum og daniel mayer varð útnevndur fíggjarleiðari fyri at halda roknskap og samskipa fíggjarframtøk heimastýrislógin ella lóg um føroya heimastýri ella færø amts kundgørelse nr af marts af lov om færøernes hjemmestyre er lóg ella millumlandasáttmáli ið í høvuðsheitum staðfestir politisku viðurskiftini millum føroya og danmark heimastýrislógin kom í gildi apríl eftir at danmark og føroyar høvdu verið hersett av týsklandi og bretlandi ávíkavist eftir fólkaatkvøðu um heimastýri ella loysing og síðani eftir samráðingar millum meiriluta á løgtingi eftir løgtingsvalið november og donsku stjórnina heimastýrislógin ásetur hvørji málsøki verða umsitin í føroyum og hvørji verða umsitin í danmark vegna føroyskar myndugleikar mál og málsøki ið verða umsitin í føroyum verða nevnd føroysk sermál meðan mál og málsøki ið verða umsitin í danmark vegna føroyskar myndugleikar verða nevnd felagsmál lógin hevur ásetingar um hvussu donsk lóggáva skal fremjast í føroyum hon sigur okkurt um hvussu uttanríkispolitikkur kann verða samskipaður soleiðis at hann samsvarar við føroysk áhugamál í henni verður ásett at orðini føroyingur og føroyar skulu standa í serligum føroyskum passi eisini staðfestir heimastýrislógin hvat ein føroyingur er føroyskt mál er høvuðsmál samstundis sum danskt skal lærast væl og virðiliga umframt at kann nýtast í almennum viðurskiftum føroyska tjóðarflaggið merkið verður viðurkent samstundis sum danskir myndugleikar verða álagdir bara at nýta danska flaggið dannebrog á landi og sjógvi nógv stríð er staðist av orðingunum í heimastýrislógini og orðingunum í henni serliga er tað fyrsti setningur í fyrstu grein sum hevur skapt trupulleikar í donsku útgávuni verður orðið folkesamfund nýtt í staðin fyri føroyska orðið tjóð hetta hava føroyskir og danskir myndugleikar tulkað ymiskt við ymiskum avleiðingum í sama andadrátti sum sagt verður at føroyar eru í danska ríkinum verður sagt at føroyar eru sjálvstýrandi tjóð hetta kann tykjast eitt sindur tvørvent orðini í danska ríkinum kunnu bæði merkja at vera undir donsku grundlógini og at vera í kongsfelagsskapi við danmark somuleiðis kunnu orðini føroyar eru sjálvstýrandi tjóð bæði tulkast sum at føroyar hava okkurt slag av sjálvræði undir donsku grundlógini og at føroyar eru sjálvstøðugt fullveldisríki víst hevur í kritikki verið á hvussu heimastýrislógin er blivin til fyrst var fólkaatkvøða hildin september um eina heimastýrisskipan ella loysing og loysingin vann síðani fóru samráðingar fram millum føroyskar og danskar myndugleikar og ein semja funnin heimastýrislógin hon varð síðani samtykt í føroyum og í danmark í hvør sínum lagi eftir hvør sínari mannagongd og føroysku orðingina við føroyska orðinum tjóð undirskrivaði amtmaður og kunngjørdi hana uttan so mikið sum eina viðmerking øll ið lesa heimastýrislógina tykjast tulka hana upp á sín egna máta og júst hesin eginleikin at hon kann tulkast so ymiskt er ivaleyst grundin til at hon hevur verið so leingi í gildi uttan so mikið sum at verða broytt á ólavsøku kom yvirtøkulógin í gildi lógin er eitt ískoyti til heimastýrislógina og gevur føroyum eina nýggja sjálvstýrisskipan danska grundlógin heimastýrislógin og yvirtøkulógin avgerða støðu føroya í danska ríkinum í yvirtøkulógini verður nevnt at lógin byggir á ein sáttmála millum føroya landsstýri og donsku stjórnina sum tveir javnlíkar partar við yvirtøkulógini eru møguleikarnir hjá føroyum at yvirtaka økið ið hava verið donsk mál víðkað munandi føroyskir myndugleikar hava útinnandi og lóggevandi vald yvir teimum málum ið eru yvirtikin og hava eisini fíggjarligu ábyrgdina av teimum tað eru føroyskir myndugleikar ið avgerða nær eitt málsøki verður yvirtikið mál ið ikki kunnu yvirtakast og sum yvirtøkulógin tí ikki fevnir um jens olivur lisberg føddur desember í fámjin og deyður august var løgfrøðilesandi í keypmannahavn og gjørdist kendur eftir at hann saman við øðrum gjørdi merkið hinir ið gjørdu føroyska flaggið vóru emil joensen úr bø janus øssursson úr havn og pauli dahl úr vági ninna jacobsen systir mótadesignaran liffu gregoriussen seymaði síðan sjálvt flaggið eftir skitsu teirra jens oliver lisberg gjørdist tann fyrsti ið heysaði flaggið í føroyum tað hendi juni tá hann var heima í summarfrí í heimbygdini fámjin og heysaði flaggið eftir gudstænastuna í fámjins kirkju fyri fyrstu ferð á føroyskari grund hetta var nokk tað ið gjørdi at hann fekk størstu æruna av at hava gjørt merkið sjálvt um teir tríggir gjørdu tað í felag lisberg doyði av lungnabruna í fámjin hin august áðrenn hann náddi at gera seg lidnan við lesnaðin í danmark upprunaflaggið hongur inni í fámjins kirkju bitland er smápartafelag og verkætlan sum skal stimbra nýskapan og altjóðagerð innan tøknifyritøkur í føroyum felagið varð stovnað í av føroyskum fyritøkum undir bitland paraplyini húsast ikki færri enn fyritøkur við fólkum stjóri í bitland er ólavur gregersen ætlanin er at venda lítlu støddini á føroyalandi til fyrimun hugsanin er at føroyar eru eitt fullkomiliga nýmótans samfelag hvat tøkni viðvíkir og av tí at føroyar eru so lítlar er lutfalsliga bíligt at royna nýggja tøkni í føroyum enn í øðrum stórum londum hetta nýskapandi virksemið í føroyum skal so skapa arbeiði til føroyskar tøkniligar fyritøkur bitland nágreinir sítt virksemi at fevna um við hesum virksemi er ætlanin at føroyar skulu vinna framá í kappingini móti øðrum londum innan tøkni fríggjadagin mai kl var almennur tíðindafundur har bitland verkætlanin alment kunngjørd smápartafelagið bitland varð stovnað av fyritøkum hesi eru í nevndini hjá smápartafelagnum bitland sita mentanarvirðisløn m a jacobsens er bókmentavirðisløn ið tórshavnar býráð letur á hvørjum ári fyrsta virðislønin varð latin í nú á døgum verður mentanarvirðisløn m a jacobsens latin trimum fólkum ið verða hildin at hava bókmentaligt og mentanarligt virði virðisløn verður latin fyri fagurbókmentaligt verk fyri yrkisbókmentaligt verk og fyri annað mentanaravrik hetta seinasta er t d bygdasøgur endurminningar og verk um myndlist ella tónlist tær kunnu eisini latast fólki sum verður mett at hava avrikað nógv fyri føroyska mentan á móðurmálinum upphæddin verður ásett av tórshavnar býrað ein fimmmannanevnd ætlar um og ger av hvør ella hvørji ið virðisløn skulu fáa tórshavnar býráð velur tríggjar limir í nevndina rithøvundafelag føroya ein og fróðskaparsetur føroya ein í skrivandi stund eru hesi limir í nevnd m a jacobsens erling isholm jákup jacobsen og høgni joensen valdir av býráðnum vár í ólavsstovu fyri rithøvundafelagið og malan marnersdóttir fyri fróðskaparsetrið vónbjørt vang býarbókavørður er skrivari eingin formaður er í nevndini men fastur skrivari er býarbókavørðurin tað er treyt at virðislønarverdu verkini eru skrivað á føroyskum máli hava føroyskir rithøvundar skrivað og givið út á útlendskum máli eiga tær at verða týddar áðrenn tær koma til umrøðu í virðislønarnevndini virðislønir fyri fagrar bókmentir og yrkisbókmentir kunnu bert latast fyri verk sum eru útgivin virðislønirnar verða latnar september sum er føðingardagur m a jacobsens býráðsformaðurin handar vanliga vanliga teimum virðisløntu virðislønina saman við skrivi frá fimmmannanevndini har tilskilað er hvørji verk virðislønirnar eru givnar fyri og hvat nevndin metti gjørdi verkini virðislønarverd á sama hátíðarhaldi verður eisini barnamentanarheiðursløn tórshavnar býráðs handað áðrenn vórðu hesar mentanarvirðislønir latnar jákup pauli gregoriussen føddur í tórshavn er ein føroyskur arkitektur rithøvundur og grafikari jákup pauli er sønur liffu og magnus gregoriussen hann er útbúgvin arkitektur frá det kongelige danske kunstakademi keypmannahavn hann hevur m a teknað listasavn føroya í og útbyggingina av listasavninum í sum grafikari hevur hann teknað eina røð av føroyskum frímerkjum fyri posta fyrr postverk føroya og illustrerað bøkur við býar og landslagsmotivum úr føroyum russlandi póllandi rom og egyptalandi í fekk hann mentanarvirðisløn m a jacobsens fyri verk sítt í fýra bindum um kirkjurnar í føroyum verkið er teknað av honum og greiðir frá um føroya kirkjusøgu j p gregoriussen hevur eisini virkað sum ráðgevi í sambandi við ístandsetan av føroyskum kirkjum hin januar fekk hann heiðursgávu landsins frá mentamálaráðnum sigri mitra gani er føroyskur iranskur norskur yrkjari og sjónleikari hon varð fødd í oslo hevur føroyska mammu og iranskan pápa hon vaks upp bæði í føroyum og noregi gekk í fronskum skúla í noregi meðan hon búði har hon gekk á studentaskúla í føroyum og er búsitandi í føroyum sigri er dóttir lív joensen abbadóttir sigurð joensen og sigrið av skarði og langabbadóttir símun av skarði sum yrkti føroyska tjóðsangin tú altfagra land mítt hon spældi ein av høvuðsleiklutunum í føroyska danska filminum bye bye bluebird hjá katrini ottarsdóttir sigri spældi leiklutin sum barba filmurin bleiv vístur á fleiri filmsfestivalum uttanlands og vann eisini prísir sigri hevur givið fýra yrkingasøvn út øll eru skrivaði á føroyskum í fekk hon bókmentavirðisløn m a jacobsens fyri fagrar bókmentir bárður jákupsson er føddur desember í tórshavn og er føroyskur listamálari og rithøvundur bárður varð føddur í havn í hann er sonur kenda føroyska rithøvundan heðin brú hans jacob jacobsen og katrinu malenu dalsgaard í giftist hann við kristin hervør ltzen frá gjógv tey búgva í hoyvík og eiga tríggjar synir róaldur sveinur og heðin hann lærdi til lærara og eftir tað gekk hann á listaskúlanum kunstakademiet í keypmannahavn síðan gjørdist hann lærari á føroya fólkaháskúla og frá var hann leiðari á listaskálanum í havn frá til var hann stjóri á listasavni føroya sum rithøvundur skrivar hann serliga um føroyska list hann hevur verið fyrilestraferðir í danmark svøríki álandi finlandi og grønlandi hann var ritstjóri á tíðarritinum mondul føroya fornminnissavn útg hevur skrivað mangar greinar um siðsøgulig evni í mondli fyrireikað og lagt til rættis siðsøguligar framsýningar um føroysk evni m a í smithsonian institute washington dc og seattle færøerne i fokus forum kph og frarna p skansen stokkhólmi hann var eðarbeiðari við hunters of the north veiðimentan í útnorðri norðurlandahúsið o fl í var hann kurator við transform íslendsk grønlendsk føroysk sniðgeving á norðurbryggjuni í keypmannahavn í hann var meðarbeiðari við weilbachs kunstnerleksikon í stóð hann fyri sjónvarpsrøð í pørtum um føroyska myndlist hevur harumframt skrivað eina langa røð av greinum í tíðarrit myndaskráir yvirlitsverk listafrøðisbøkur o t um føroyska list myndskrýtt rættiliga nógvar bøkur senografi til ballettina harra pætur og elinborg íslendska ballettin hans jacob debes juli januar hann vaks upp og gekk í skúla við gjógv árini fór hann til skips við føroyskari slupp og íslendskum trolara og hann tók preliminerprógv í havn í og í nýmálsligt studentsprógv í tók hann embætisprógv sum cand mag á lærda háskúlanum í keypmannahavn í søgu og enskum hann var síðani lærari í føroya studentaskúla og hf skeiði til hann í fór í starv sum lektari á fróðskaparsteri føroya í gjørdist hann dr phil frá háskóla íslands við ritgerðini nú er tann stundin í varð hann tilnevndur professari í almennari søgu og føroya søgu á fróðskaparsetri føroya hans jacob debes sat í stjórn føroya fólkaháskúla í stýrinum fyri norðurlandahúsið í føroyum í føroya skúlastjórn landsskúlaráðnum og var formaður í stýrinum fyri húsalánsgrunnin og eisini var hann tingmaður fyri tjóðveldisflokkin frá til høgni karsten hoydal føddur mars í keypmannahavn er føroyskur politikari foreldrini eru gunvør og kjartan hoydal kona hansara er hildur hermansen og tey eiga trý børn hann er útbúgvin í søgu og samskifti á lærda háskúlanum í roskilde áðrenn hann gjørdist politikari starvaðist hann sum sjómaður sum læraravikarur og sum tíðindamaður í sjónvarpi føroya høgni hoydal hevur givið út tvær bøkur um politisk viðurskifti onnur nevnist myten om rigsfællesskabet sum kom út á vári í og hin nevnist frælsi er ábyrgd sum kom út stutt fyri jól sama ár í varð hann valdur á ting fyri tjóðveldisflokkin og gjørdist varaløgmaður og landsstýrismaður við ábyrgd av fullveldisætlanini norðurlendskum samstarvi og lógarmálum seinni varð hann valdur til formann í tjóðveldisflokkinum desember skrædnaði tásitandi samgonga og nýval varð útskrivað høgni varð afturvaldur á ting og gjørdist tá formaður í størsta flokki í andstøðu løgtingsval er týdningarmesta valið í føroyum endamálið við løgtingsvali er at velja tinglimir at sita á løgtingi valskipanin hevur verið rættiliga ymisk gjøgnum tíðirnar løgtingsval verða hildin við einum millumbili sum í mesta lagi er fýra ár núverandi valskipan er lutfalsval millum politiskar flokkar í einum landumfevnandi valdømi tinglimir verða valdir skipanin hevur verið galdandi frá løgtingsvalinum í og er enn galdandi tó at ávísar royndir verða gjørdar at fáa okkurt slag av valdømisskipan aftur áðrenn var løgtingsvalskipanin meirilutaskipan tað merkir at ein lítil meiriluti kundi fáa allar tingsessir meðan ein næstan líka stórur minniluti ongan fekk slíka skipan dámdu føroyingum ikki og tí varð hon broytt til lutfalsskipan henda nýggja lutfalsskipanin var ikki fullkomin tó í fekk sambandsflokkurin av atkvøðunum og sjálvstýrisflokkurin men sambandsflokkurin fekk bara tinglimir og sjálvstýrisflokkurin kvinnur fingu valrætt til løgtingsval í og kundu fyrstu ferð velja í í varð vallógin endurskoðað soleiðis at eitt skiftandi tal av eykaumboðum skuldi útjavna møguligt skeivt býti millum politiskar flokkar tinglimir kundu veljast soleiðis í varð hetta talið hækkað til valskipanin varð so lagað til í at tilsamans tinglimir skuldu veljast í seks valdømum við ymiskum støddum eitt lógarásett tal av tinglimum í hvørjum valdømi samsvaraðu valdu tinglimirnir hjá flokkunum ikki lutfalsliga við samlaða atkvøðubýtið hjá flokkum vórðu upp til tinglimir eykavaldir soleiðis hevur løgtingið skiftandi tal av tinglimum millum og frá til og við løgtingsvalið í var altíð tørvur á øllum teimum eykavaldu niðanfyri sæst talva við prosentbýtinum á løgtingsvali hjá hvørjum flokki sær í øllum landinum tilsamans eftir floksbýtið í tá ið fyrstu føroysku politisku flokkarnir blivu til jú longri afturi í tíðini løgtingsvalið er jú verri passa bókstavirnir við valstavirnar hjá flokkunum talvan niðanfyri sýnir valdar tinglimir á sama hátt sum talvan omanfyri sýnir prosentbýti millum politisku flokkarnar viðmerkingar í stillaðu javnaðarflokkurin og sjálvstýrisflokkurin upp saman í talvuni við prosentbýti er hetta sett undir javnaðarflokkin í talvuni við tinglimum er hetta sett undir báðar flokkarnar uni reinert debess er tónleikari yrkjari tónasmiðjur sangari og gittarleikari hann er føddur november í havn uni er sonur per debess sála sum eisini var tónleikari uni byrjaði seint at fáast við tónleik lærdi uni um tónleikaástøði og gittarleik á tórshavnar musikkskúla hann hevur gingið til ymsa gittarvenjing eftir tað í spældi hann við bólkinum teir á free føroyar konsert í spældi hann á ólavsøkukonsert við bates motel í við headache blues treo og í við gogo blues uni spælir við ymiskum bólkum og tónleikarum m a debess blues station crawling blue og saman við øðrum einstøkum tónleikarum m a hevur hann framført saman við froðbiar sóknar blues orkestri og við trónda enni úr suðuroynni og við pápabeiggja sínum edvard nyholm debess teir báðir hava spælt saman í einum bólki sum teir nevna debess blues station í desember góvu teir fløvu út við sama heiti vatikanið latín status civitatis vaticanae italskt stato della citt del vaticano eisini nevnt vatikanríkið er mitt í rom og er heimsins minsta frælsa ríki mong fólk koma higar at vitja tí at hetta ríkið hevur stóran átrúnaðarligan týdning og har eru stór mentanarsøvn vatikanið hevur egið flagg egnan tjóðsang egin frímerki og egnar myntir umframt dagblað og útvarpsstøð har búgva eini fólk pæturskirkjan er í vatikanríkinum og er ein av størstu kirkjunum í heiminum og miðdepil hjá katólsku kirkjuni her hevur katólska kirkjan høvuðssæti og her býr pávin fyrr ráddi pávin fyri mongum ríkjum í italia men nú á døgum er bara vatikanríkið eftir pávin er hægsti myndugleiki fyri róma kirkjuni milliónir eru rómversk katólskar vatikanið er eitt teokrati vatikanríkið er í róm tað er bara km og er heimsins minsta sjálvstøðuga land tungumálið norn var ein grein av fornnorrønum tað varð tosað av norðbúgvum í hetlandi orknoyum norðurskotlandi og norðast í suðuroyum við síðuna av gæliskum meðan hesi øki vóru undir norskum yvirvaldi annars var upprunamálið í økinum piktiskt eftir at hesi øki høvdu verið undir norskum valdi í meir enn ár vórðu tey aftur løgd undir skotska kongsríkið í øld norn bleiv tá mótvirkað av stjórn og kirkju og skotskt mál kom í staðin eina tíð og síðani enskt ikki er greitt júst nær norn doyði út tað kann hava verið tosað í pørtum av londunum báðum til øld smáir partar av málinum og tøkuorð yvirlivdu og komu inn í lokalt skotskt enskt eftir at høvuðsmálið sjálvt doyði ymisk bygdamál vórðu eisini tosað á meginlandinum í skotlandi t d á katanesi caithness á enskum men doyðu út mangar øldir áðrenn í orknoyum og hetlandi tískil tosa summir frøðingar um katanesnorn meðan aðrir ikki gera tað man veit minni um katanesnorn enn um norn í orknoyum og hetlandi lutfalsliga lítið av skrivaðum norni hevur yvirlivað tað sum er til umfatar bønina faðir vár matteus ella faðir vár á ymsum tungumálum ein hetlendsk guddick gáta á norn sum jakob jakobsen skrivaði niður á norðastu oynni í hetlandi unst svarið er ein kúgv fýra júgur hanga fýra bein ganga tvey horn og tvey oyru standa uppí ský tvey eygu vísa veg á bø og ein hali darlar aftast tá g low vitjaði á foula í skrivaði hann hildinakvæðið faðir vár bønina og ein orðalista við norn orðum niður norn orðalisti foula tórshavnar kommuna er størsta kommuna í føroyum tórshavnar kommuna hevur umleið umleið bátapláss eru í kommununi flestu teirra eru í havn og á argjum tilsamans pláss í kollafirði og signabø eru pláss í nólsoy og í kaldbak og hesti eru eini í hvørjum stað fólkatalið í tórshavnar kommunu hevur støðugt verið veksandi seinastu árini í november búðu tórshavn er gamal staður og frá fyrstu landnámstíðini varð høvuðsting føroyinga hildið á tinganesi nesinum sum skilir havnalagið sundur í eystaruvág og vestaruvág tórshavn liggur mitt í landinum saman við tingsetunum kom eisini handilsskapur og tórshavn gjørdist handilsstaður og miðstøð føroyinga á nesinum vórðu goymsluhús og handilshús reist her helt kongaligi einahandilin til sum stóð fyri øllum vøruflutningi í føroyum og ímillum lond á nesinum og uttan um eystaruvág var so búsetingin fólkatalið fór at vaksa og var komið upp á tá ið einahandilin var avtikin og fríhandil settur á stovn í men staðurin hevði ikki sína egnu umsiting var ikki býur men bygd sum aðrar bygdir í landinum skipað eftir avgerðum í tinginum og seinni av danska embætisverkinum tá ið løgtingið varð niðurlagt í árunum við nýggju donsku grundlógini í varð nýggj fyrisiting skipað við amtum og kommunum í danska ríkinum og tann februar kom lóg um thorshavns kommunale forfatning tá gjørdist tórshavn serstøk kommuna ið umfataði staðin sjálvan og garðarnar uttanfyri húsagarður og álaker við tí ið til teir hoyrdu til at stýra kommununi skuldu veljast borgarar í borgaraumboðið borgerrepræsentationen sum tað kallaðist hesir fimm skuldu stýra saman við landsins fúta sum varð fastur limur í stýrinum í hevur tórshavn verið kommuna nógv er broytt kommunan gjørdist býur og keypstaður í landaøkið er vaksið og ikki minst er fólkatalið økt og liggur nú nær teimum býráðsumsitingin heldur nú til í gamla kommunuskúlanum frá gróthúsunum í miðbýnum í meira enn ár hevur tórshavn verið miðdepil landsins men ikki fyrr enn í varð tórshavn formliga viðurkendur sum sjálvstýrandi eind sum veruligur høvuðsstaður krúnprinsessa mary er fødd februar í hobart avstralia sum mary elizabeth donaldson hon eigur saman við fríðriki krúnprinsi børnini prins christian christian valdemar henri john føddur prinsessa isabella fødd og tvíburðarnir prins vincent vincent frederik minik alexander og prinsessa josephine josephine sophia ivalo mathilda fødd mary er dóttir john donaldson professara og henrietta clark donaldson bæði eru fødd í skotlandi og fluttu til tasmania í hon er útbúgvin ba í løgfrøði og virkisbúskapi bachelor of commerce and law bcom llb frá university of tasmania til hon hevur starvast hjá ddb needham í melbourne young rubicam í sydney og hjá microsoft business solutions í danmark hon gistist fríðriki krúnprinsi hin mai krúnprinsessa mary gjørdist riddari av elefantordanum í hon er fødd í hobart í tasmania í avstralia mary er yngst av fýra systkjum hon eigur beiggja og tvær systrar foreldur hennara john dalgleish donaldson og henrietta clark donaldson eru bæði úr skotlandi men fluttu í til tasmania har mary er fødd og uppvaksin mamma mary doyði í undir einari hjartaskurðviðgerð og fýra ár seinni giftist pápi hennara uppaftur við susan moody ið er rithøvundur sum trý ára gomul fór mary í forskúla síðan gekk hon í skúla øll árini frá til fyrst tvey ár í usa har pápi hennara arbeiddi fyri nasa í houston texas so taroona high school hobart college og seinast lærdi háskúlin í tasmania har mary tók ta sokallaðu bachelorútbúgving í búskapi og løgfrøði eftir lærda háskúlan tók mary eina tvey ára langa útbúgving innan marknaðarføring og var síðan í fleiri stórum lýsingarfyritøkum m a í melbourne edinburgh og seinast í sydney fyrst hjá young rubicam og seinni hjá love branding donaldson flutti til danmarkar í í eina íbúð á langelinie og oktobur vóru tey trúlovað meðan kríggið leikaði á kundi einki politiskt samband vera millum føroya og danmark tí máttu føroyingar klára seg sjálvar undir krígnum síðani fóru samráðingar fram millum umboð fyri løgtingið og donsku stjórnina í danmark um framtíðarstøðu føroya eftir mánaðalangar samráðingar kláraðu føroyingar ikki at semjast innanhýsis og enn minni at semjast við donsku stjórnina danska stjórnin gjørdi tó eitt uppskot um eina heimastýrisskipan ii ynskja tygum loysing danmark og føroya millum atkvøðugreiðslan fór fram á tann hátt at krossur skuldi setast fyri tað punktið veljarin ynskti tó skal viðmerkjast at fólkafloksmenn sum ynsktu fleiri punkt at velja millum heittu á fólk um at skriva nei útfyri punkt eitt um tey ikki ynsktu tað javnaðarmenn somuleiðis viðvíkjandi øðrum punkti fólkaatkvøðan var hildin september og var úrslitið hetta eftir at úrslitið varð kunngjørt fór ein meiriluti av løgtinginum at fremja loysingina sum fólkið hevur samtykt sambært meirilutanum jákup í jákupsstovu varð tveittur úr javnaðarflokkinum afturfyri at vera uppií meirilutanum síðani fóru nýggjar samráðingar fram millum nýggja løgtingsmeirilutan og donsku stjórnina hesar samráðingar endaðu við at heimastýrislógin kom í gildi apríl sum mótmæli ímóti heimastýrislógini varð tjóðveldisflokkurin stovnaður á fundi og mai færingetidende er fyrsta avísin sum kom út í føroyum niels winther flutti sum nýútbúgvin løgfrøðingur heim til føroya og byrjaði at geva fyrstu føroysku avísina út mai við færingetidende varð fyrstu ferð funnist at donsku embætismonnunum í føroyum og kongliga einahandlinum mønustingin fekk blaðið eftir at tað í blaði nr ákærdi einahandilin fyri at snýta við vørum móti einum rættarleysum og fátækum keypara niels winther varð dømdur at gjalda eina bót áljóðandi ríkisdálar fyri ærumeiðing hetta tí at umtalaði keyparin ikki vildi standa fram og vitna einans bløð komu út av færingetidende fyrstu ferð mai og seinastu ferð juli sama ár málið var danskt tí føroyskt hevði enn ikki vunnið frama niels christopher winther juli februar arbeiddi sum sakførari í havn og í hjørring til hann gav fyrsta blað út í føroyum færingetidende sum tó bert kom út ferðir í tíðarskeiðnum mai til juli sama ár hann sat á løgtingi frá til og var valdur fyrst í eysturoyar valdømi og síðani í norðstreymoyar harafturat sat hann á fólkatingi frá til á fyrsta fólkatingsvalinum í varð niels winther valdur hann var úr havn har pápi hansara var snikkari hann hevði góð evni og sorenskrivarin niels hunderup tók sær av honum og hjálpi honum seinni at lesa løgfrøði í keypmannahavn hann var liðugur sum juristur longu í og kom til føroya í fyri at virka sum sakførari og fá ár seinni eisini sum politikari finnland var partur av svenska kongaríkinum men hóast hetta hevur landið altíð havt serliga støðu t d við serstøkum dømandi og fyrisitandi løgdømi í fekk landið heiti sum svenskt stórhertugadømi í finska krígnum kríggj millum svøríki og russland frá februar til september varð finnland hertikið av russum serliga løgfrøðiliga støðan hjá finnlandi hevði við sær at tað ikki varð limað inn í russiska tsarveldið tsarurin aleksandur i helt tað vera skilabetri at varðveita somu støðu sum finnland hevði havt í øldir undir svenskum yvirræði finskur ríkisdagur varð fyri fyrstu ferð hildin í úrslitið var ein sáttmáli millum tsarin og ríkisdagin um eitt samveldi finnland fekk egna stjórnarskipan og tsarurin gjørdist finskur konstitutionellur monarkur við heitinum stórhertugi við skipanini boðaði tsarurin frá at finnland nú var tjóð millum tjóðir markið millum finnland og russland var eisini varðveitt í fór ein kollvelting fram í russlandi tsarsins vald varð latið einari serligari russiskari bráfeingisstjórn við hesum stóð finnland eftir uttan nakran stórhertuga bráfeingisstjórnin metti seg hava tsarsins heimildir í finnlandi finnar sum óttaðust ruðuleikarnar í russlandi vildu heldur hava valdið flutt til ein heimligan stovn helst ríkisdagin fyrsta royndin miseydnaðist tá bráfeingisstjórnin ikki vildi staðfesta sonevndu heimildarlógina frá í staðin varð ríkisdagurin sendur til hús og nýtt val útskrivað seinna royndin at slíta frá russum eydnaðist í mánaðunum november desember greiður meiriluti av ríkisdegnum gjørdi av at ríkisdagurin fyribils skuldi hava tær heimildir sum fyrr lógi hjá tsari og stórhertuga hetta var mett sum de facto loysing frá russlandi og formlig frælsisyvirlýsing varð samtykt nakrar dagar seinni nýggja russiska stjórnin sosialistiska sovjet stjórnin valdi at viðurkenna finska fullveldið í var borgarakríggj í finnlandi og í bar til at fáa semju um eina lýðveldisskipan við forseta hertugadømið finnland var nú søga at fólk veruliga hava trúð upp á flotoyggjar framgongur av einum greinarstubba úr bókini færoæ et færoa reserata sum danski presturin lucas debes gav út í í kapitlinum færøes land skrivar hann soleiðis fleiri íbúgvar hava boða frá at ein flotoyggj ofta hevur verið at síggja norðan fyri landið hetta er ikki bara frásagnir ið eru bornar víðari frá forfedrunum men eisini fólk nú á døgum siga fyri satt at tey hava sæð hana í nakrar tímar tey siga seg hava sæð fjøll og dalar á henni áir ið streyma í dølunum og at tey týðuliga sóu at hon var grøn í neðra og í dølunum tann apríl fyrra árið kom skiparin poul baadsted til føroyar við sínum skipi bæði hann og tveir ungir prestar ið vóru við á ferðini nevniliga gregers pederssøn og peder clementsøn søgdu frá at teir á leiðini sóu eina oyggj tá skipið var rikið av kós sunnanfyri føroyar tá teir komu nær oynni sóu teir hana týðuliga við fjøllum bjørgum og streymandi áum grøn við sjóvarmálan og við klettum og skerum undir landi ikki ólík teimum føroysku oyggjunum men teir sóu ongar aðrar oyggjar og mettu tí at teir vóru snýttir teir sigldu tí víðari norðureftir og komu eftirhondini fram til føroyar skiparin metti at oyggin lá ellivu míl í ein landsynning úr føroyum um nøkur føst oyggj lá á tí positiónini hevði hon fyri langari tíð síðani verið funnun eftirsum skipini ið sigla á ísland ofta sigla á tí leiðini tey skip ið koma sunnanífrá og stevna norður um hetland seta kósina eftir føroyum og mugu tí koma framvið tí staðnum so um ein føst oyggj lá har hevði hon verið kend frammanundan enckhuyser eyland ið varð funnin og navngivin av hollendingum lá undir gradum norðari breidd ella latitude míl í ein útnyrðing úr føroyum tað er týdningarmikið at nevna hana av tí at hon ikki longur finst tað er upp til tann einstaka at avgera um tað er natúrligt at ein sovorin landmassi av hørðum gróti kann hava verið til og so hvørva aftur um oyggin var av plantum og viksteini so kundi tað verið men so mátti hon hava floti omaná sum flotoyggjarnar í ferskvatni samanvovin av rótum við eitt sindur av mold og grasi íbúgvarnir siga annars um svínoynna at hon upprunaliga hevur verið ein flotoyggj teir meta at um ein kundi komi út á tað flot oynna ið ofta sæst og kasta stál á hana so hevði hon sett seg hetta svarar til yvirtrúnna hjá kavarum ið leggja stál á dýrgripirnar teir finna á havbotninum so tey fornisku ikki skulu flyta teir tá kavararnir fara upp aftur mong eru tey ið siga frá tílíkum flotoyggjum og vilja vera við at tær eru veruleiki men eg trúgvi hesum ikki ei heldur nakrari yvirtrúgv teimum viðvíkjandi hevði tær ikki verið sagdar at líkjast vanligum oyggjum so vildi eg hildið at tær vóru ísfjøll ið eru komin rekandi úr grønlandi um so ikki er so er tað mín fasta trúgv at hetta er fyrigykling og sjónarvilling hjá djevlinum sum í sær sjálvum er ein sannur meistari í slíkum tí hann hevur ofta gykla teir fyrr í øðrum líki tað er kent millum manna hvussu satan um nætur tá teir eru á útróðri um veturin hevur víst seg fyri teimum sum ein bátur við manning og fiskireiðskapi hann hevur tala við teir givið teimum agn og sagt teimum frá góðum miðum teir bæði kenna til og nýta tey mið ið hann hevur sagt teimum frá um satan kann vísa seg í bátalíki fyri íbúgvunum so kann hann eisini gera tað í landalíki kanska fyri at lokka tey vantrúnu til sín og føra tey út í vanlukku norðan fyri bygdina á eiði ytst á flógvanum sum er millum eysturoy og streymoy standa framman fyri landi tveir stórir drangar sum rópast risin m og kellingin m hin ytri og hon innari landinum og har er rætt sund ímillum teirra tá ið kyrt er um hesar drangarnar er søgnin at einusinni ætlaði ísland at flyta føroyar norður til sín og sendi tí ein stóran risa og konu hansara at fáa tær fluttar har norður tey komu bæði at tí ytsta berginum sum rópast eiðiskollur og longst móti útnyrðingi risin varð standandi úti í sjónum meðan kellingin fór upp á kollin at fatla byrðuna hann skuldi bera og skúgva hana fram á hann fyrsta tak hon tók var so fast at ytri kollur skrædnaði frá hon royndi tí at fáa fetilin fastan í einum øðrum stað á kollinum men ikki vildi bera í lag hjá teimum grundvøllurin var fastur og oyggjarnar ikki lættar at flyta so er sagt at enn stóð kelling uppi á kolli tá ið dimmi tók at lætta tey ræddust dagin og hon fór tí sum skjótast oman til risan sum stóð í sjónum og bíðaði eftir henni men ov leingi høvdu tey drálað tí í sama bili tey funnust undir kollinum og skuldu vaða leið sína norður til íslands risin undan og kellingin aftaná tá reis sól úr havi og tey gjørdust bæði til steinar og standa nú og líta ímóti íslandi men sleppa ongan veg aðrir siga at tey vóru send at fáa korn úr føroyum av tí at kornneyð var heima í íslandi tað sæst at kellingin hevur sum knýti ella posa á baki heitið víkingur verður brúkt um norrønar ferðamenn í víkingaøld um mentanina hjá hesum norðbúgvum um tíðarskeiðið um sjálvar ferðirnar og um fólk ið búgva í víkum víkingar voru týdningarmiklir leikarar í evropeiskari søgu víkingur er eisini navnið á fótbóltsfelag í eysturoy sum er ein samanlegging av gøtu ítróttarfelag og leirvíkar ítróttarfelag upprunin av orðinum víkingur er ikki greiður flestu serfrøðingar eru tó samdir um at tað kemur av orðinum vík summir serfrøðingar halda at orðið upprunaliga hevur merkt virksemi í víkum seinni verður orðið samheiti við sjóferð ein víkingur er so einhvør ið fæst við slíkt virksemi ella býr í einari vík í íslendingasøgum merkir at fara í víking tað sama sum at fara á sjóferð ein víkingur er ein sjómaður ella hermaður ið er við á ferðini í handritum úr miðøld sum ikki eru skrivað av norðbúgvum merkir víkingur sjórænari víkingar vóru kendir fyri síni álop á kleystur og kirkjur í víkingaøld so tað er ikki løgið um orðini víkingur og sjórænari av hesum eru vorðin samheiti orðið er varðveitt í nútíðarføroyskum sum heiti fyri fólk ið búgva í víkum dømi eru klaksvíkingur hoyvíkingur og húsavíkingur orðið var eisini nýtt á henda hátt í víkingaøld av norðbúgvum sjálvum víkingaøld er heiti fyri eitt ávíst tíðarskeið í evropeiskari søgu frá um leið til um leið tíðarskeiðið byrjar við teimum fyrstu kendu álopunum í bretlandi og endar við trúðarskiftinum frá ásatrúnni til kristindóm tá miðøld tekur við stórur fólkavøkstur var í norðurlondum hesa tíðina norðurlendsku kongsríkini noreg danmark og svøríki vórðu til mong fólk fóru um hav á ránsferðum handilsferðum og at búseta seg í bygdum og óbygdum londum sambært føroyingasøgu savnaði haraldur hárfagri noreg í eitt ríki við tí úrsliti at stór mannfjøld flýggjaði vestur um hav upp á tríggjar øldir megnaðu norðbúgvar sum áðrenn víkingaøld ikki høvdu gjørt nógv um seg at leggja ongland undir seg at koma til grønlands og ameriku og at leggja lunnarnar undir russiska ríkið anker eli petersen føddur tann juni á tvøroyri er ein føroyskur grafikari myndprýðari og yrkjari hann varð føddur á tvøroyri men flutti seinni til havnar at búgva og býr nú á sjællandi hann er sjálvlærdur listamaður hann er serfrøðingur í kollasju og teldugrafikk fyrimyndir hansara eru william heinesen ið eisini var pappírsklipp listamaður og elinborg ltzen anker eli lærdi seg fornnorrønt meðan hann gekk í skúla í verkum hansara eru ein mongd av motivum úr norrønu gudalæruni hann hevur starvast sum netvørður og hevur týtt nógvar tekstir úr føroyskum til danskt og enskt og hevur eisini skrivað greinir um føroysk viðurskifti hann hevur eisini skrivað sangir teir kendastu munnu vera barnsangurin á ferð til dreymaland og ljóðsmynd síðstnevndi varð valdur til ársing føroyski sangur í øld terji rasmussen gjørdi lagi sangurin er við á útgávuni terji og føstufressar ið var útgivin í hann hevur eisini myndprýtt fleiri bøkur og tónleikaútgávur anker eli hevur gjørt grafiskt arbeiði fyri tað danska orkestrið othala sum sást í albummi teirra nr alting er glemt ið varð útgivið á heysti m a í norðurlandahúsinum smiðjuni í lítluvík foreningen norden í hørsholn birkerød og allerød foreningen norden í gøteborg det finske kulturinstitut keypmannahavn føroyahúsið í keypmannahavn vestnorrænt menningarsetur hafnarfjrður udstilling nordlys horsens l tandrup støtteprojekt horsens ymsar framsýningar fyri postverk føroya ásatrúgvin var átrúnaður norðbúgva í fornøld og víkingaøld ásatrúgv verður eisini nevnd norrøna gudalæra nærum øll vitan um ásatrúgv er skrivað av fólki sum ikki sjálvt var ásatrúgvandi eddukvæðið eldra sæmundar edda og eddukvæðið yngra snorra edda eru týdningarmestu keldurnar og eru skrivaðar í íslandi í kristnari tíð ein onnur áhugaverd kelda er frásøgan frá einum muslimskum sendimanni nevndum ahmad ibn fadlan ið fór á ferð til norðurlanda í ásatrúgv doyði út tá ið kristindómur kom til norðurlanda og fólkið tók við kristnari trúgv sagnir eru tó um at ávísar bygdir hava verið verandi heidnar t e ásatrúgvandi langt upp í miðøld fólk er síðan farið at trúgva uppá hesa trúgv aftur nøkur hundrað skrásett ásatrúgvandi eru í norðurlondum í dag ásatrúgvandi blótarar ella heidningar trúgva uppá gudar nevndir æsir eintal ásur av hesum er orðið ásatrúgv avleitt hesir æsir liva í ásgarði meðan menniskju liva í miðgarði í útgarði liva jatnir sum vilja æsum til lívs hægstur av æsum er óðin hann er alfaðir og kongur ásanna hann er einoygdur eftir at hava latið annað eyga sítt í veð fyri at drekka úr mímis brunni haðan hann hevur fingið vísdóm sín ravnar óðins hugin og munin flúgva um verøld alla og boða óðini frá tí ið fyri ferst í heiminum mætastur av æsum er tórur hjá sær hevur hann hamaran mjølnir nornurnar urð verandi og skuld ráða fyri mannalagnu tær spinna lagnutráð heiðursverdasti deyði ið menn kunnu fáa er at doyggja á vali á krígsvølli teir ið doyggja soleiðis verða av valkyrjunum førdir í óðins høll til valhalla har teir sleppa at halda veitslu og stríðast hvønn dag til ragnaraka millum ásgarðar og miðgarðar er brúgvin bivrøst ælabogin har ásurin heimdallur situr á varðhaldi tá ið jatnir koma eftir bivrøsti skal heimdallur blæsa í gjallarhornið tá verður ragnarøk t e heimsins undirgangur karsten hoydal mars í hoydølum apríl var føroyskur rithøvundur hann fór ungur til danmarkar at útbúgva seg innan landbúnað og fiskivinnu og starvaðist innan hetta arbeiðsøkið eitt skiftið var hann í ekvador sum ráðgevi hjá sameindum tjóðum hann var løgtingsmaður og landsstýrismaður umboðandi tjóðveldisflokkin karsten var fjøltáttaður høvundur og skald hann skrivaði yrkingar stuttsøgur týddi ummælti skrivaði yrkisgreinar og barnasøgur í sínum skaldskapi lýsti hann m a náttúruna lívskorini barnalyndið og vandan við kríggi og hernaðardubbing karsten hoydal var nýskapandi høvundur bæði málsliga og innihaldsliga fyrsta útgáva hansara var yrkingasavnið myrkrið reyða í karsten hoydal gav út yrkingasøvn myrkrið reyða syngjandi grót vatnið og ljósið og heildarsavnið teinur og tal kona hansara var maria louisa fødd falk rønne saman áttu tey fýra børn tvíburðarnir gunnar og kjartan anniku og egil politikarin høgni hoydal er abbasonur hansara hattarvík er ein bygd í fugloy hon er tann eystasta bygdin í føroyum hattarvík varð fyrstu ferð nevnd í hundabrævinum sum varð skrivað einaferð í tíðarskeiðnum í fugloy eru tvær bygdir kirkja og hattarvík strekkið ímillum kirkju og hattarvík er km í sjeytiárunum varð vegur gjørdur millum bygdirnar á fugloynni arbeiðið við at gera vegin byrjaði miðskeiðis í sjeyti árunum og varð vegurin tikin í nýtslu í umleið í dag eru nøkur akfør í oynni kirkja og hattarvík eru bygdir sum síggjast at hava verið um leið ár men sum kunnu vera eldri íbúgvatalið vaks upp í fólk beint fyri seinna heimskríggj og tók so at minka serliga frá og úteftir sambært tølum frá hagstovuni í búgva fólk í hattarvík men um veturin eru í mesta lagi seks fólk har tá mest fólk búðu í bygdini umleið vóru tey umleið í bygdini er kirkja og skúli kirkjan er bygd í og skúlin er bygdur í kirkjan hevur áður verið á kirkju men tá nýggj kirkja skuldi byggjast í árunum varð avgjørt at byggja hana í hattarvík á kirkju var ongin ið tá kundi vera kirkjuverji av tí at flestu menn á kirkju gingu burtur við báti í og ongin orsøk var at flyta hana frá hattarvík so ístaðin bleiv nýggj kirkja bygd har í tí fyrra kirkjan var illa farin sandoyarbók sum jóannes í króki fór undir í og fullførdi ár seinni er uttan iva høvuðsavrikið hjá jóannesi í króki hetta verk var øðrum til fyrimynd og úti í fugloy fór hanus hansen hanus hanusarson bóndi á kellingargarði í hattarvík undir eitt sovorðið stórarbeiði hansara verk fugloyarbók hevur kvæði á blaðsíðum hon varð givin próvstinum v u hammershaimb sum gáva hóast fugloyarbók má roknast at vera av minni týdningi enn sandoyarbók inniheldur hon nógv ið ikki er at finna aðrastaðni tann februar vóru teir flestu av monnunum á kirkju sjey í tali á útróðri á heimleið drakk báturin í ósløttum sjógvi og hann sakk bert tveir vórðu bjargaður men annar teirra doyði áðrenn teir vunnu upp hús í svínoy tá oyggin stutt eftir hetta skuldi hava nýggja kirkju sum higartil hevði verið á kirkju varð avgjørt at byggja hana í hattarvík kirkjan var vígd í í verður kirkjusýn hildið tá verður um kirkjuna sagt kirkjan í fugloy er í ringum standi tornið er rotið og somuleiðis viðurin undir vindeygunum kirkjusýn vóru aftur í og men ikki fyrr enn í juni tá símun mikael zachariassen staðfestir at kirkjan er at kalla ónýtilig hendir nakað august hetta árið skrivar kirkjueftirlitið til føroya løgting við umbøn um at játta ddk kr til at byggja nýggja kirkju fyri í hattarvík x alin til støddar tilboðið hevur petur í mattalág givið og september skriva hann og christian bærentsen amtmaður undir byggisáttmála afturat sær hevði petur magnus av kamarinum sum gjørdi timburarbeiði og í hattarvík vóru fleiri menn bæði til grót træ og jarn sum ivaleyst hjálptu til meir enn teir átta pliktarbeiðs dagarnar teimum vóru álagdir november sigur prósturin í skrivi amtinum frá at heilmann prestur á viðareiði hevur vígt kirkjuna oktober og vígsludagin hava líggjas í keldhúsinum og guttormur í geilini sýnað hana og váttað at alt er væl úr hondum greitt gamla kirkjan stóð uppi í húsi á markinum millum bø og haga nýggja kirkjan verða sett í býlinginum niðri í húsi á grundstykki sum festið í uttarstovu átti fugloyggin var av fyrstu tíð flotoyggj menn róðu at henni til at kasta stál á hana og festa hana so í botn men einki batti tí fult stóð av trøllum fram við bakkanum og tey loftaðu øllum ið blakað varð á land og tveittu tað út aftur á sjógv so vóru allir prestarnir heintaðir saman fyri at fáa oynna til at standa teir vóru fluttir út til hennara og bíndu ikki av henni alla tíðina meðan róð varð at hon skuldi ikki fara burtur úr eygsjón ein av prestunum stóð fremstur í bátinum og kastaði bíbliuna upp á land meðan allir hinir stardu upp á oynna tá hjálpti teir vóru mentir yvir trøllunum og vendu tey um til túgvur túgvurnar hava staðið tjúkt eftir bakkanum við kirkju fyrr men nú eru tær burturfarnar sum tað er matað niðanundir av brimi tríggir menn komu úr noregi til fugloyar í føroyum um tað bilið tá ið haraldur kongur hin hárfagri legði alt noregs land undir seg gunnar æt hann ið fyri teimum var og tróndur æt annar teirra ið við honum vóru gunnar búsettist í hattarvík hann hevði nógv gull við sær og ein ring um armin sum kundi verja hann fyri trølldómi ein gandakelling steinvør sum búði við kellingará í hattarvík átti eina fosturdóttur sum hon vildi so fegin hava gifta við gunnari hon hevði allar vælir sínar frammi at fáa hann til at vera góðan við hana men ikki batti tá gáddi hin gamla um ringin sum hann hevði um armin slepti so gunnari og gav seg í lag við trónd at lokka hann honum fekk hon skjótt bilbugt við tí hann hevði einki til at verja seg fyri gandi hon sigur við hann at hann fær ikki gunnhild dóttur sína uttan hann fær henni fatur í ringin sum gunnar ber um armin ringurin er eitt virðileyst ting heldur hon fyri og hevur einki at týða so tað er tað minsta hann kann gera henni afturfyri tróndur lovar at royna um náttina meðan gunnar svevur skal hann taka ringin burtur av armi hansara men gunnar vaknar í sama bili sum hin nertir við og drepur so trónd tí at hann sær at hann vil svíkja seg meðan hevur kellingin skapað fosturdóttrina um til ein ravn tá ið gunnar kastar tann blóðiga kroppin út situr ravnurin uppi á tekjuni gunnar tekur boga sín og skjýtur hann so hann dettur deyður niður og kennir nú kroppin á gunnhild sum er vorðin umskapað aftur í fólkalíki nú er kellingin kjarnað og svør at hon skal hevna honum hetta aftur tíðliga ella seint hon roynir allar vælir at fáa fatur á einum lindormi til at leggja á gull gunnars og forða honum at koma at tí ein morgun sum hon hyggur út sær hon lindormin liggja á bønum nú er frøi á henni hon gevur orminum bróst síni at súgva at hann skal trívast væl og vaksa skjótt hon kennir á sær hvussu hann drekkur lívið úr henni sum hann sýgur men hon leggur ikki lag í tað bara hon fær hevnd næsta vár fór gunnar víkingur burtur at herja alt visti kellingin og sá at hann festi sær konu tað sama summarið tá ið nakað leið at tíðini sum gunnar skuldi koma aftur bar hon lindormin út á gull hansara tað var goymt í jørðini undir húsi gunnars har sum nú gullheyggjur er ein stór jøvn hella liggur uppiá skínandi hvít at síggja har gróv kellingin undir grundini og setti kropp trónds aftur í holið sum tøpp ikki hevði hon bindindi at bíða til gunnar kom tá ið hon sá skip hansara skapaði hon seg um til ein hval fór ímóti skipinum og slerdi tað sundur í sor tað var gunnars bani tí ringurin vardi hann bert á landi og ikki á sjógv men gandakellingin læt sítt lív har eisini tí lindormurin hevði sogið allan merg burtur úr henni lindormurin varðveitti gullið og liggur á tí enn høvur hansara liggur undir øskudunganum niðri á øskudunga sum tey rópa tað tætt undir húsunum í hattarvík men halin liggur inni á tjørn innantil á hálsinum hálvan fjórðing frá bygdini buktin liggur á gullinum undir gullheyginum søgn er at fær ormurin høvdið út undan øskudunganum skal hattarvík forganga seksti ár herfyri fóru nakrir menn úr hattarvík at grava eftir gullinum oman fyri dyrhamar har sum kellingin skuldi seta tøppin í men góvu arbeiðið yvir tí at teir hildu seg hoyra blástur av orminum onnur frásøgn um gullið í gullheyggi er tann at gongu rólvur skuldi koma skipráki til hattarvíkar og so grava gullkistu niður har í áðurnevnda heyggj einaferð fyrr í tíðini búði løgmaður í fugloy hann æt jústinus og sat sum bóndi á kellingargarði í hattarvík hann sigst at hava fingið løgmansembæti í føroyum í løn fyri tað at hann bjargaði einari bátsskipan niðri við lendistøðina í hattarvík síðan hevur tað plássið verið nevnt jústinusartangi eftir honum jústinus og ein húskallur hansara fóru eina ferð við bát út í bispin stakkur norðan fyri fugloynna til at fleyga fugl húskallurin kleyv upp í stakkin men jústinus var eftir í bátinum tá sá løgmaðurin ein steinkóp sum lá og fetti sær á einari fles nakað um hálvan fjórðing sunnan fyri stakkin hann róði til flesina og bant bátin fastan við tangan leyp upp á flesina eftir kópinum men vann einki hann vildi venda aftur men tá var báturin losnaður frá og fór rekandi norðureftir húskallurin í bispinum var varur við bátin ið kom rekandi og til alla lukku bar streymurin hann so tætt at stakkinum at maðurin fekk lagt netið á fleygastongini niður yvir stevnið á bátinum og drigið hann til sín so róði hann til flesina og bjargaði húsbónda sínum henda flesin sum nevnd hevur verið løgmansskerið síðani er nú burturtikin av brimi einaferð kom jústinus løgmaður óvart á ein tjóv rætt sum hann var at bróta inn í eitt gróthús hansara tjóvurin bønaði hann einki at gera sær og jústinus slepti honum men varnaði hann ikki at gera slíkt oftari sama árið fór løgmaður til havnar til ólavsøkutingið men sum hann sat í rættinum kom hesin sami tjóvur inn og spurdi løgrættismenninar hvussu mikil sekt ið lá á manni sum slepti einum tjóvi og segði ikki frá honum tá svaraði løgmaðurin sum kendi skálkin aftur og visti hvat ið hann hevði í huga eg skal lata tjóvabøturnar men tú skalt hanga í gálganum og løgmaður galt peningin alt fyri eitt og legði seksti dálar fram á borðið men tjóvurin varð hongdur um hetta mundið sat ein einkja á húsagarði í hattarvík sum átti ein so frálíkan fuglahund at tí manni sum fór til fugla við honum kravdist einki annað enn at fylgja honum til plássið og so leggja seg at sova tá ið maðurin vaknaði kundi hann fara heim við eini heilari byrði av lundum sum hundurin hevði fangað løgmaðurin bar ofta upp á mál við hana um at selja sær henda hund men hon sýtti hvørja ferð so kastaði hann hatur á hana og gjørdi tað í hevnisøk at hann rak hana burtur av garði hennara í hattarvík hon átti eitt annað festi í hvannasundi í viðoy og flutti hagar at búgva men løgmaður var eftir henni og fekk gjørt so mikið at hon misti hetta festið við so flutti hon inn á strendur í eysturoy hvar hon átti eina hálvmørk í jørð men heldur ikki her varð hon verandi tá stóð kirkja á skála við ta ánna sum rópast kirkjuá men ein sunnudag í kirkjutíð kom eitt vatnlop so dáttliga á at tað tók kirkjuna út á sjógv og øll ið inni vóru týndu lívið tá varð tað lovað at har sum tað fyrsta sprekið av kirkjuni kom rekandi í tí staði skuldi hon verða bygd upp aftur og tað var beint niðri undir hálvmørkini sum hin áðurnevnda einkjan átti og búði á so skifti hon til nólsoyar har náddi løgmaður henni ikki og síðan livdi hon í friði og náðum alla sína ævi jústinus løgmaður átti tveir synir hin eldri fekk kellingargarð eftir pápan hin yngri giftist til løgmansgarðin á steig í vágum við skilnaðin gav løgmaður yngra soni sínum fýra óðalsmerkur innangarðs uttan fyri tvættá á kirkju í fugloy og ein hagapart fyri seg sjálvan ytst í skarðsvík festibrævið skrivaði løgmaður uppi á krossi á fjallinum ímillum kirkju og hattarvíkar floksmenninir vóru tiltikin bartrog ið livdu í føroyum fyri nógvum hundrað árum síðan teir itu høgni nev hálvdan úlvsson og rógvi skel og vóru úr hattarvík ein fjórða sjúrð við gellingará noyddu teir afturat sær teir søgdu fyri kongi at tað livdist ikki í føroyum fyri ófriðarkroppum og fingu hann at senda sær svørð og onnur vápn at verja sær við men veruliga ætlan teirra var at leggja undir seg allar føroyar fimti mans fingu teir í part við sær flestar úr suðuroy og stevndu teimum til fundar á gøtueiði at leggja til rættis men yvirvøldin í havn frætti um ætlanina tók viðhaldsmenn teirra og sendi síðan fólk at taka floksmenninar eftir harðan bardaga í svínoy vórðu teir tiknir og dømdir til deyða fyri m a at hava dripið bóndan í árnafirði floksmenninir vóru síðani førdir uppá á hægstan valaknúk omanstoyttir haðani og grivnir niðriundir áland svenskt land finskt ahvenanmaa er oyggjaland millum finnland og svøríki áland er partur av norðurlondum og norðurevropa og hoyrir framvegis til finnland áland hevur bara íbúgvarar t v s beint omanfyri helvtina av føroyum áland verður kallað friðaroyggjarnar tað er einasta sjálvstýrandi landøki í evropa sum er hernaðarfrítt og uttanveltað neutralt sambært millumtjóða sáttmála ferðavinnan hevur stóran týdning fyri áland áland er gomul sjóvinnutjóð áland er undir finskum stýri men hevur heimastýri eins og føroyar og grønland áland er eisini limur í es sum partur av finska ríkinum álendska heimastýrið ber í sær at uttanríkismál verjumál og skattamál eru felagsmál áland hevur egið ting landsstýrið landsstýrismenn eru í mariehamn er landsstýrishúsið har halda teir landsstýrismenninir fund landsstýrið verður valt fjórðahvørt ár øll eldri enn ár við álendskum heimarætti hava valrætt álendingar velja ein tingmann í finska ríkisdagin í álandi er hvørki hervald ella skansi álendsk mannfólk hava ikki herskyldu í gjørdist áland limur í norðurlandaráðnum saman við føroyum og grønlandi hóast tað eru oyggjar sum fólk búgva á hava álendingar ikki sæð tað neyðugt at hava meira enn eitt sjúkrahús áland er ein oyggjabólkur sum liggur í eystursjónum millum finnland og svøríki landið er nøkulunda líka stórt sum føroyar ferkilometrar men oyggjarnar eru ikki minni enn í tali tó eru bert av teimum bygdar í álandi búgva fólk meginparturin býr í fasta álandi sum er tann størsta oyggin høvuðsstaður er mariehamn víddin á lendinum er km sjógvur vøtn og áir eru km áland veksur tí undirgrundin verður trýst upp størsta oyggin er áland eystur og vestur er hon km og suður og norður er hon km har áland er hægst er tað m kommunur eru í álandi størsta kommunan er mariehamn har búgva fólk í minstu kommununi sottunga búgva fólk sottunga er minsta kommunan í finnlandi sjóvinna og ferðavinna hava stóran týdning hjá øllum álendingum meiri enn ein millión ferðafólk eru í oyygjahavinum hvørt ár teirra trafikkkervi er útbygt soleiðis at har ferðast yvir bilar til oyggjarnar um árið og yvir millión ferðandi ferðafólk koma til álands at vera í náttúruni at fiska síl og annað at spæla golf at síggja gamlar kirkjur og minnismerki ella at fara útferð á onkra av nógvu oyggjunum finnland finskt suomi er lýðveldi í norðurevropa finnland hevur mark við noreg í norðri svøríki og botnisku víkina í vestri eystrasalt í ein útsynning finnlandsfjørðin í suðri og russland í eystri finnland er norðasta sjálvstøðuga land í heiminum eftir ísland í øldir var finnland undir svenskum yvirvaldi hertugadømið finnland til tað kom undir russland í finnland gjørdist sjálvstøðugt land í ríkisdagurin í finnlandi samtykti nov við teprum meiriluta eitt uppskot um at loyva hjúnaband millum persónar av sama kyni gjørdist sigursharri størsti parturin av landinum er skógur har fura grann og bjørk vaksa kavin liggur næstan allan veturin stórir partar av finnlandi eru skógvaksnir og har eru mong vøtn tí at skriðjøklarnir gróvu djúpar lægdir í lendið í seinastu ístíð mesta fólkið livir av jarðarbrúki og skógbrúki tað er so í finnlandi at til hvønn garð liggur eitt strekki av skógi og hetta gevur ofta líka nógv av sær sum tað fólkið fær burtur úr jørðini um summarið verða neytini rikin á skógin kornsløgini tey dyrka í finnlandi eru mest bygg og havri men tey velta ikki sørt av hveiti inni í landinum kann tað ofta henda at hann legst við náttarfrosti tá ið akrarnir eru farnir at næla og so er alt strevið burturspilt kornið stadnar ikki allastaðni á bønum so teir mugu turka tað inni eplum og rótum verður nógv velt av røturnar verða brúktar til neytini neytatalið í finnlandi er heilt stórt og tey kirna væl av smøri skógbrúkið hevur ovurhonds nógv at týða fyri finnlendingar um tveir triðingar av landinum er skógvaksið og væl ber til at floyta viðin eftir áunum sum renna millum tey ymsu vøtnini kortini kann tað henda at stórir fossar eru á vegnum og tá ber ikki til men so hava teir grivið gryvjur millum vøtnini hægsti fossurin í finnlandi eitur imatra har er bygt stórt elverk tað eru ikki bara stórvið og borðvið teir flyta út úr finnlandi nøgd av viði helst av tí sum lítið virði er í verður gjørt til pappír og finnland flytur pappír út í stórum krosslineri flyta teir eisini nógv út av finskir svávulpinnar eru væl kendir í nýggjari tíð verður nógvur viður nýttur í klædnagerð kunstsilki eisini kallað rayon kol ella olja finst ikki í landinum men fossamegín trýtur ikki so teir brúka elkraft til drívmegi á ídnaðarvirkjunum eitt sindur av jarni er í landinum men ikki nóg mikið til egið brúk harafturímóti er væl til av kopari isle of man mann ella mon sum hon eisini verður nevnd ellan vannin á manskum er sjálvstýrandi oyggj í írska sjónum men undir enskum kongadømi stjórnin á oynni eitur tynwals og her verða summar týðandi avgerðir tiknar upprunamálið er manskt keltisk mál sum næstan er útdeytt og bara verður talað við hátíðarligt høvi oyggin hevur áður havt sjálvræði árini til var oyggin man sjálvstøðugt kongsríki høvuðsgrein manns søga søgan hjá mann er elligomul oyggin var longu bygd áðrenn keltar komu til bretsku oyggjarnar og hon hevði sína frælsu og óheftu skipan fram til tá duke john av atholl varð kroystur at selja ensku krúnuni síni rættindi fyri sterlingpund við hesi sølu fekk stóra bretland fult vald at krevja inn allan toll á oynni og tryggja at navigation act varð upphildin eisini á mann manbúgvar noyddust eftir hetta at venda aftur til gomlu vinnuvegirnar landbúnað fiskivinnu og námsvinnu blýggj og kol frammanundan hesi sølu varð mett at manbúgvar árliga stóðu fyri eini smugling ið snýtti bretsku krúnuna fyri virðir sum svara til góð pund ryberg royndi at flyta henda handil til føroya høvuðsgrein manskur politikkur mann er ikki eitt heimastýri mann er eitt sjálvstøðugt ríki í kongsfelagsskapi við ongland gordon brown hevur einki at siga í mann men tað hevur enska drotningin harafturímóti mann er fullkomiliga sjálvstøðugt men er tó ikki viðurkent av altjóða samfelagnum sum fullveldisríki høvuðsgrein mansk mentan gamla gæliska talumálið manskt bleivð avloyst av enskum í du øld høvuðsgrein mansk landafrøði mann liggur í írlandshavinum einar km suður úr skotlandi og einar km eystur úr norðurírlandi oyggin er ferkilometrar til støddar t e nakað sum streymoy vágoy og kalsoy til samans høvuðsstaðurin douglas liggur miðskeiðis á eystursíðuni á oynni høvuðsgrein manskur búskapur írland enskt ireland írskt ire ulster skotskt airlann er lýðveldi í vesturevropa landið írland ið ikki má mistakast fyri oynna írland hevur landamark norðureftir við norðurírland ið er partur av stórabretlandi sjómark hevur írland við atlantshavið írska havið og ermasund írland hevur sjálvstýri øvugt norðurírland sum er partur av stóra bretlandi dublin er høvuðsstaður í írlandi og aðrir stórir býir er cork limerick galway og waterford írland var leingi undir bretskum yvirvaldi í fekk syðri partur um fýra fimtingar av oynni sjálvstýri í bretska heimsveldinum og gjørdist óheft lýðveldi í men norðurírland varð verandi saman við bretlandi írski frístaturin varð settur á stovn í sum ein sjálvstjórnandi hjáland í bretska commonwealth og fekk økt sjálvstýri ígjøgnum m a og í varð ein nýggj stjórnarskipan ið lýsti landið sum fullveldisríki undir heitinum ireland sett í gildi og í vórðu seinastu formligu bondini við sameinda kongsríkið uk slitin tá ið írland tók loysing og lýsti seg sum tjóðveldi meðan landið var undir bretskum veldi og fyrstu árini sum tjóðveldi var írland eitt av fátækastu londunum í vesturevropa og fráflytingin úr landinum var stór í unum varð protektionistiski búskapurin opaður og í gjørdist írland limur í europeiska felagsmarknaðinum ef nú europeiska samveldið es ein búskaparkreppa noyddi landið til at fremja nýskipanir seinast í unum og skattur og reglur vórðu linkaði ógvusliga í mun til onnur es lond írski loysingarherurin ira stríddist í sekstiárunum fyri at fáa teir seks norðastu landspartarnar uppí írland ístaðin fyri at teir skulu vera partar av stóra bretlandi seinastu árini hevur írland havt ein stóran búskaparvøkstur og landið hevur í dag tann størsta búskapin í heiminum í varð landið mett at hava hægstu lívsgóðsku í heiminum men altjóða kreppan hevur eisini rakt írland hart og hevur ført arbeiðloysi og økta fráflyting við sær írland er limur í es oecd og st írskir forsætismálaráðharrar írskt taoiseach fl taoisigh upprunaliga var írland býtt í amt og hesi mynda framvegis tær mentanarligu og ítróttarligu eindirnar eins og postnumrini men fyrisitingarliga uppbýitið er í dag eindir county dublin varð í unum býtt í trý og tipperary í tvey í unum aftrat hesum koma býir teir eru dublin cork limerick galway og waterford haraftrat koma fimm býarkommunur nevndar sama orð sum norrønt borgir tær eru clonmel drogheda kilkenny sligo og wexford ið hava ávíst sjálvstýri innanfyri kommunumark hóast kilkenny verður roknað sum ein borough hevur býurin lógligan rætt sum city írska grundlógin sigur at staturin má ikki umboða nakra ávísa trúgv og hon tryggjar trúðarfrælsi fyri øll umleið av fólkinum eru rómverskir katolikkar og sambært úrslit av kanningum so eru írar tey ídnastu at ganga regluglia til messu í kirkju hvønn sunnudag í vesturheiminum men somu kanningarúrslit vísa eisini eina stóra minking í kirkjugond í landinum seinastu árini millum og minkaði kirkjugongdin frá til áðrenn var kirkjugongdin omanfyri og fleiri katólskir lærustovnar eru stongdir næststørsta kristna samkoman er anglikanska ið eftir áhaldandi minking í limatali ígjøgnum alla du øld nú aftur hevur upplivað eina framgongd eins og aðrar smærri kristnar samkomur so sum brøðrasamkoman presbyterian og metodistakirkjan millum og vaks talið av muslimum í írlandi við og islam er nú triðstørsta og skjótast vaksandi trúgvin í írlandi eisini hevur lítla jødiska samfelagið og nýggjara hinduistiska samfelagið upplivað ein vøkstur seinastu árini størstu halgimenni írlands eru sankta pátrik og men saint patrick er tann einasti av hesum ið regluliga verður roknaður sum høvuðshalgimenni pátriksmessa mars verður hildin í írlandi og uttanlands sum írskur tjóðardagur við skrúðgongum og øðrum tiltøkum sambært ein kanning frá vóru tað fólk ið søgdu seg onga trúgv hava men í hesum tølum eru bæði ikki trúgvandi og fólk ið rokna seg sum spirituel og heiðin ikki kristin íroknaði aftrat hesum komu fólk ið roknaðu seg sum agnostikarar og ið lýstu seg beinleiðis sum ateistar samlað verður talið á ikki trúgvandi fólkum sostatt av fólkinum onnur svaraðu ikki fyri um tey høvdu trúgv ella ikki upprunaliga grundlógin í írlandi frá gav eina serstøðu sum kirkja meirilutans men viðurkendi aðrar kristnar rørslur og jødadóm sum í øðrum katólskum londum hevur írland upplivað eina áhaldandi sekularisering ígjøgnum du øld í var lógin ið nevndi átrúnarligu bólkarnar katólsku kirkjuna íroknaða strikað úr grundlógini hóast átrúnarligar skipanir reka nógvar av skúlunum í írlandi fer ein framhaldandi sekularisering fram í írska fólkinum serliga hjá unga ættarliðnum í katólsku skúlunum kunnu foreldur biða um at børn teirra verða frítikin fyri átrúnarliga frálæru og sama frálæra snýr seg í dag um átrúnað sum heild heldur enn um eina ávísa trúgv átrúnarligir skúlar ið fáa almennan stuðul hava ikki loyvi til at diskriminera næmingar vegna teirra trúgv ella væntandi trúgv men ein avmarkandi skipan fyri upptøku har næmingar hvørs virði samtvinnar við skúlans virði verða upptiknir áðrenn aðrir næmingar finst tó í írlandi finnast øki har írskt gæliskt framvegis verður tosað hesi øki verða kallað gaeltachtai írland er kent fyri sín ríka fólkatónleik ein kendur bólkur er the dubliners veðurlagið í írlandi er lýtt og slavið og tí er lendið nógvastaðni arbeitt og græsgrønt landbúnaður er enn høvuðsvinna men eisini í írlandi eru mong fólk helst ungfólk flutt av bygd til býirnar náttúrutilfeingið er ikki nógv og áðrenn ídnaðurin og ferðavinnan tóku dik á seg var rland eitt av fátækastu londunum í vesturevropa stóra bretland ella hitt sameinda kongsríki bretlands og norðurírlands enskt united kingdom of great britain and northern ireland united kingdom ella great britain fevnir um tey fýra londini ongland wales skotland og norðurírland hóast bretland ikki er so stórt land hevur tað havt ógvuliga stóra ávirkan á allan heimin einaferð var tað ovurstórt heimsveldi og tí er enskt eitt heimsmál høvuðsstaður er london og høvuðsmálið er enskt í stóra bretlandi búgva umleið milliónir fólk á einum øki ið er km til støddar stóra bretland er í søguligum høpi eitt av heimsins størstu og mætastu londum bretska kongaríkið fevndi eitt skiftið um meira enn ein fjórðapart av heiminum og seinast í øld hevði ríkið lagt seg á odda á fleiri økjum til dømis innan ídnað sjóvegis flutning og altjóða handil í seinastu øld førdi afturgongd á ídnaðarøkinum til at kappingarførið innan bretsku handilsvinnuna versnaði samstundis sum sosialir trupulleikar fóru at gera vart við seg seinastu árini hevur aftur gingið framá við aldarmótið er stóra bretland í ferð við at staðfesta seg sum ein av týdningarmiklastu tjóðunum í evropa við stórari ávirkan á politiska handilsliga búskaparliga og mentanarliga økinum og london er ein av týdningarmestu miðdeplum í heiminum írar vildu ikki vita av enska yvirvaldinum og í vóru teir komnir so langt í frælsisstríði sinum at stórar partur av írlandi fekk sjálvstýri í bretska heimsveldinum í gjørdist írland óheft lýðveldi síðan árini er bretland vorðið alt meiri fjølmentað samfelag mong fólk úr gomlu bretsku hjálondunum í karibia afrika og india hava búsett seg í bretlandi og ríkað bretskt andslív við fremmandu mentanum sínum mangir bretar búgva í býarforstøðum tí har er reinari og rúmligari og góðir samferðslumøguleikar inn í miðbýirnar har nógv fólk starva bretar eru heimkært fólk og teir flestu seta sær fyri at eiga egin hús bretum dámar betur at búgva í vanligum sethúsum og raðhúsum enn í stórum íbúðarhúsum og í frítíðini dámar teimum væl at røkja urtagarðin og væla um uttandura og innandura búgva í býum og búgva á bygd bretar eru ítróttahugað fólk um veturin spæla teir fótbólt og rugby og krikket og golf um summarið bæði rugby krikket og golf ítróttargreinir sum nú verða spældar um allan heimin tóku seg upp í bretlandi og fótbóltsspælið spratt úr spølum spæld vórðu á enskum dreingjaskúlum bretska stjórnin situr í london í onglandi men tað eru sterkar frælsisrørslur bæði í skotlandi wales og norðurírlandi norðurírar hava sítt egna ting og tað fáa skotar og valisar um stutta tíð tjóðskapareyðkennini í hesum londum verða goymd í sermerktum handverki og siðum til dømis eru enn mangir skotar sum serligar hátíðardagar lata seg í puntuta skjúrt sítt trý viðurskifti eyðkenna serliga bretskan uttanríkispolitikk tey eru tætta sambandið við usa tilknýtið til tey mongu londini sum eru við í bretska samveldinum the commonwealth og sambandið við evropa serliga við evropeiska samveldið eftir valið í fór robin cook frá sum uttanríkisráðharri og jack straw sum tók við starvinum gjørdi beinanvegin vart við at góða sambandið við bæði usa og es skuldi varðveitast bretsku myndugleikarnir eru greiðir yvir at globaliseringin og teir ágóðar og vansar hon hevur við sær á mangan hátt ikki akta vanlig landamørk tá ið tað ræður um umhvørvisspurningar narkotikatrupulleikar og størri samskipaðan kriminalitet er fragasta loysnin ofta at loysa trupulleikarnar í ymiskum altjóða felagsskapum yvirgangsatsóknirnar september hava tó havt við sær at meginparturin av bretska uttanríkispolitikkinum seinastu tvey árini hevur staðið í skugganum av hesari hending og bardaganum ímoti altjóða yvirgangi har bretland hevur verið hollasti stuðulin hjá usa føroyar og stóra bretland eru grannatjóðir og hava í mong ár samstarvað væl í søguligum høpi hevur leingi verið samstarvað landanna millum á fiskivinnuøkinum men seinastu tíðina er samstarv eisini fingið í lag til dømis í oljuvinnu útbúgving ferðing og mentan seinastu árini hava ávísar broytingar eisini havt við sær at møguleikarnir fyri meira samstarvi eru mentir í stóra bretlandi er ein av stóru broytingunum til frama fyri meira politiskum samstarvi helst at skotska heimastýrið varð stovnsett men eisini oljuleitingarvirksemið á føroyskum havleiðum øktir útbúgvingarmøguleikar og betri ferðasamband til grannan fyri sunnan munnu vera atvoldin til at føroyska bretska samstarvið er ment samkynd í stóra bretlandi kunnu skráseta seg í parlagi men tey verða ikki viðurkend sum hjún í varð lógarbroytingin um skrásett parlag samtykt í bretlandi í setti konservativa stjórnin við thatcher á odda í verk section section var ein reglugerð sum bannaði lokalum myndugleikum at kunna um samkyndleika eins og sýna viðurkenning mótvegis samkyndleika antarktis er meginlandið á suðurpólinum og bleiv funnið suðurkollur er undir millumtjóða sáttmála sum bannar londum at eiga ella gangnnýta landið suðurkollur er stórt meginland og uttan um eru stór høv suðurkollur er fjarskotnasta og ómildasta land í heiminum oman á næstan øllum meginlandinum er tjúkkur ískappi úti við strendurnar brotnar í heilum burtur av ískappanum ísurin kálvar og ovurstór ísfjøll upp í km reka til havs suðurkollur er einasta meginland har fólk ongantíð hevur búsett seg einastu fólk ið eru har eru granskarar ið granska til dømis jarðfrøðina veðurlagið og lofthavið uppi yvir suðurkolli bara um fólk eru á suðurkolli um veturin um summarið eru um tríggjar ferðir so nógv fólk øll eru vísindafólk og granska og granskingarstøðir eru spjaddar um alt meginlandið øll hús eru ógvuliga væl bjálvað fyri nógva kuldanum og nøkur eru grivin niður í ísin har tað lívir betur serliga í vindi dieselmotorar gera ravmagn til húsini og allar støðir hava nóg mikið niður fyri av olju mati og aðrari útgerð til í minsta lagi eitt ár skuldi ikki verið komandi fram til teirra fyri veður granskarar úr øllum heiminum koma til suðurkoll at granska veðurlagið jarðfrøðina og sjáldsama dýra og plantulívið av elligomlum grótsløgum fæst vitan um menning jarðarinnar í jarðfrøðiligari fornøld og mongu torusteinarnir sum eru dotnir niður á ísin geva granskarum upplýsingar úr rúmdini vísindafólk bora niður ígjøgnum ískappan og taka kjarnan upp soleiðis kunnu tey granska broytingar sum hava verið í veðurlagnum berlin er høvuðsstaður týsklands berlin varð grundaður við ánna spree eftir gryvjum er siglandi í tvær aðrar stórar áir oder og elbá í heimbardaga varð berlin illa bumbaður eftir kríggið varð hann býttur sundur í vestur og eysturtýskan býarpart frá inntil býtti ein høgur múrur berlinmúrurin fólkið sundur í teir báðar býarpartarnar nú er múrurin tikin niður men munurin á báðum býarpørtunum er sjónskur tað verður leingi áðrenn týska fólkið aftur fer at kenna seg sum eina tjóð í varð múrurin brotin niður og í vórðu tey bæði týsku londini løgd saman tá ið kríggið endaði lá helvtin av húsunum í berlin í toftini og íbúgvatalið var ógvuliga nógv minkað annars er at siga at eitt risaarbeiði er gjørt síðan kríggið endaði til at fáa ruddað toftirnar og reist nýggj hús til hetta arbeiðið hava berlinarar fingið stuðul frá sambandsríkjunum brandenburger tor varð bygt í og er á gamla markinum millum vesturberlin og eysturberlin hann er ikki gamal býur og vegirnir eru tí beinir og breiðir keypmannahavn danskt københavn latín hafnia er høvuðsstaður danmarkar og størsti býurin í høvuðsstaðarregiónini hann er størsti býur og handilsmiðdepil í danmark ferðafólk ið ganga í trongum gomlum gøtum ella á gitnu gongugøtuni strøget koma skjótt fram á gamlar kirkjur áhugaverdir marknaðir og vøtn og tjarnir mangir keypmannahavnarar eru at síggja á súkklu og súkklubreytir eru lagdar út til forstaðirnar har fólk í býnum hava summarhús síni keypmannahavn er landsins størsti býur har búgva fleiri enn milliónir fólk og býurin er miðdepil í handli og ídnaði býurin er eisini høvuðsstaður har býr drotningin og har eru fólkatingið og stjórnin í miðbýnum eru sjónleikarhús forngripasøvn kirkjur og mong stór handilshús býarpartarnir eru nógvir t d vesturbrúgv norðurbrúgv og eysturbrúgv millumtjóða floghavnin í keypmannahavn kastrup hevur flogsamband við allar heimspartarnar keypmannahavn er størsta ferðamál føroyinga ferðasambandið millum keypmannahavn og vágar er gott við minst tveimum dagligum flogførum keypmannahavn og bergen vóru størstu býirnir í danska norska ríkinum í øld í keypmannahavn búðu keypmannahavn er høvuðsstaður danmarkar so har eru allar ráðharrastovurnar tær eru rundan um borgina christiansborg har fólkatingið hægstirættur og móttøkustovurnar hjá drotningini eru nógvar stórar fyritøkur bankar og tryggingarfeløg hava høvuðssæti sítt í miðbýnum í keypmannahavn í miðbýnum eru eisini leikhús søvn matstovur konserthallir og biohallir í stórum tali í miðbýnum í keypmannahavn eru nógv arbeiðspláss úr øllum heimi koma fólk at keypa úr teimum nógvu serhandlunum í miðbýnum eru eisini nógvar skrivstovur í miðbýnum verða næstan øll húsini brúkt til skrivstovur handlar og aðrar fyritøkur hóast húsini standa tætt er ikki nógv pláss til íbúðir íbúðirnar sum eru eru mangan lítlar tí eru tað mest smá húski eldri fólk og skúlaungdómur sum búgva í miðbýnum húski við børnum búgva mest í forstaðunum har tað er rúmsáttari í stuttum kann sigast at keypmannahavn er politiski fíggjarligi og mentanarligi miðdepilin í danmark tøl frá world meteorological organization baðistrendur og baðibrýr eru í høvuðsstaðarøkinum har eru baðistøð við kanalirnar á østerbro á amager á bellevue og í hellerup í stórbýum sum keypmannahavn er nógv fartan aftur og fram fólk sum arbeiða í øðrum býarparti enn har tey búgva mugu fara hvønn dag ímillum heim og arbeiði nógv fólk súkkla til og frá arbeiði til og frá skúla ella universiteti til hetta endamál eru súkklubreytir á báðum síðum á mestsum øllum teimum størru vegunum í keypmannahavn í keypmannahavn arbeiða uml í aðrari kommunu enn teirri tey búgva í tí er nógv ferðsla tíðliga um morgunin tá ið fólk fer til arbeiðis og seint seinnapartin tá ið fólk kemur heim aftur nógv av hesum fólkum í keypmannahavn koyra sjálv men nógv brúka eisini almenna ferðasambandið bussar og tok í keypmannahavn eru fleiri enn bussleiðir sum binda allan býin saman í keypmannahavn eru eisini tokleiðir s tok sum flyta fólk stað úr staði bæði skjótt og væl hvønn dag fara eini fólk úr forstaðunum inn til keypmannahavnar til arbeiðis flogvøllurin í keypmannahavn er kastrup flogvøllur grímur kamban var sambært føroyingasøgu fyrsti víkingur at seta búgv í føroyum roknað verður við at hetta hendi umleið ár sambært dicuil búðu tó írskir munkar í føroyum áðrenn grímur kamban setti búgv í føroyum fyrsta vers í føroyingasøgu greiður stutt frá búseting grím kambans í føroyum aðrar frásagnir eru ikki í føroyingasøgu um grímur kamban føroyingasøga verður tó mett at hava skeiva tíðarfesting ísv harald hárfagra tí abbasonur grím kambans tórálvur smør sambært landnámabók var við á rannsóknarferðini hjá flóka vilgerðarsson til íslands áðrenn ár og landnám grím kambans í føroyum tí má hava verið um hálva øld áðrenn ferð tórálvs fornavnið grímur er av norrønum uppruna meðan eftirnavnið kamban verður mett at vera av keltiskum uppruna summir granskarar meta tí at føroyska landnámi kom ikki beinleiðis frá noregi men umvegis norrøn niðursetuøkir á keltiskum øki til dømis hetlandi hebridunum ella írlandi vanligt er at siga at grímur kamban setti búgv í funningi í eysturoynni gøtan gríms kambans gøta í havn er uppkallað eftir grími kamban føroyingasøga ella føroyinga søga er skrivað í íslandi og varðveitt í gomlum íslendskum handritum men tó ikki sum sjálvstøðug bók kortini ivast granskarar ikki í at hon einaferð hevur verið tað mett verður at hon er skrivað umleið ár og har við ein av elstu íslendsku søgum samansettu søgurnar eru at finna í kenda íslendska handritinum flatoyarbók norrønt flateyjarbók í savnaði danski søgumaðurin carl christian rafn hesi brot saman og gav tey út undir heitinum færeyinga saga sum so varð týtt til føroyskt høvundurin er ókendur og føroyingasøga er skrivað ár eftir hendingarnar eru farnar fram tískil er ivi um hvussu høvundurin hevur fingið alla vitanina og tilfarið til vegar men hildið verður at høvundurin hevur kent til føroysk viðurskifti og tilfarið er komið frá fólki sum hevði samband við føroyar ella serliga vitan um oyggjarnar á føroyskum tróndur fór til danmarkar torbjørn var ríkur maður og gamal tá ið hesi tíðindi bórust tollakur giftist har í oyggjunum men var tó heima hjá faðir sínum í gøtu stutt eftir at tollakur var giftur andaðist torbjørn gøtuskegg og var útborin í heyg eftir fornum siði tí tá vóru allir føroyingar heidnir synirnir skiftu nú arvin ímillum sín men báðir vildu hava jørðina í gøtu tí hon var besta ognin teir lutaðu og heimaparturin líknaðist tá trónda tollakur beyð nú trónda at býta um lata seg annan fáa heimabúgvið og hann meira av leysagóðsi men tróndur vildi ikki tollakur fór tá burtur haðani og fekk sær annan bústað í oyggjunum tróndur tók til sín nógvar leiglendingar fyri mestu leigu um summarið gjørdi hann skip út og sigldi til noregs men tók lítlan farm við sær hann vistaðist hjá einum bónda allan veturin men hann tóktist fyri tað mesta vera dapur í huga tá var haraldur gráfeldur kongur í noregi summarið eftir fór tróndur suður til danmarkar við keypmonnum á farmaskipum og kom til háloyrar har var nógv fólk saman komið sagt er at hagar kemur størsta mannfjøld í norðurlondum meðan keysstevnan stendur tá ráddi í danmark haraldur kongur gormsson ið menn róptu blátonn haraldur kongur var á háloyri um summarið og stór mannfjøld við honum tveir menn av kongshirðini eru nevndir sum tá vóru við honum annar æt sjúrður og annar hárekur hesir brøðurnir báðir gingu javnan um keypstaðin og vildu keypa størsta og besta gullringin ið fáast kundi teir komu inn í eina búð hon er útgjørd av tí besta har situr maður inni sum tekur blídliga ímóti teimum og spyr hvat teir vilja keypa teir søgdust vilja keypa stóran og góðan gullring hann svaraði at her var gott úr at velja teir spyrja hann at navni og hann nevnir seg holmgeir ríka hann breyt nú upp fyri dýrgripum sínum og vísir fram tjúkkan gullring og metir hann so dýrgoldnan at teir tóktust ikki vita um teir í løtuni kundu fáa til vega alt tað silvur ið kravdist og bóðu bíða sær til morgins teir fara nú við hesi avgerð og líður so náttin um morgunin gongur sjúrður út av búðini og hárekur er eftir staddur stutt eftir kemur sjúrður fyri uttan tjaldsmunnan og ropti hárekur frændi skunda tær fá mær pungin við silvurinum til ringkeypið tí nú er keypið gingið í lag men bíða tú her og ansa búðini nú fær hann honum silvurið gjøgnum tjaldsmunnan ráðagerð tróndar hann svarar eg fekk tær silverið í áðni kongur og aðrir menn halda tað vera eyðvitað at silvurið er stolið frá teimum kongur leggur nú fráfaringarforboð á so eingi skip skulu sigla burtur so sum sakir standa hetta tókti mongum manni mikil vansi sum nú var vorðið at vera heftir har longur enn keypsstevnan stóð tá hildu norðmenn stevnu sínámillum til ráðagerð tróndur var á teirri stevnuni og tók til orða her eru menn heldur ráðleysir teir spyrja hann veitst tú tá nøkur ráð teir spyrja hvat hann leggur á hann svarar hvør tykkara skal lata meg fáa ein oyra í silvuri teir halda hetta vera nógv men ganga undir at hvør maður fær honum hávan oyra í silvuri og annan hálvan oyra um hetta spældi væl av dagin eftir setur kongur ting og sigur at aldri skuldu menn vera leysir haðani fyrr enn stuldurin var greiddur tá tekur til orða ein ungur maður ývið reytt hár upp av kolli frøknutur og heldur grefligur í ásjón her eru menn heldur enn ikki ráðleysir kongsins ráðgevarar spyrja nú hvørji ráð hann kann leggja hann svarar tað er mítt ráð at hvør maður ið higar er komin skal leggja fram so mikiðsilvur sum kongur setur á og tá ið fæið er saman komið í eina rúgvu bøti tá teimum sum fyri skaðanum vóru men kongur havisær tað til sømdar sum var loypur hann vill sketta væl um tað sum honum líknast veit eg og menn noyðastikki at vera heftir her so mikil manna múgva sum her ersaman komin sær til miklan vansa tað var skjótt tikið undir av mannamúgvuni og allir søgdust vilja leggja fram fæ og sømdarpening til kong heldur enn at vera tálmaðir her sær til stórt ógagn eftir hesum ráðum verðdur gjørt fæ borið saman og tað verður ein stór rúgva beint eftir hetta sigldu tey flestu skipini burtur haðani kongur helt tá ting hugt var at hesum nógva fæi og brøðurnir fingu nú skaðan afturbøttan kongur talaði við sínar menn um hvat ið gerast skuldi við tað nógva fæið sum eftir var tá tekur ein maður til orða og sigur harri mín hvat tykist tygum hann er verdur sum hetta ráð gav teir síggja nú at hetta er sami ungi maður sum legði ráðini og sum nú stóð fyri kongi tá mælti haraldur kongur alt hetta fæ skal býtast í helvt aðra helvtina skulu mínir menn hava hin helvtin skal aftur fara í tvíningar annan helmingin skal hesin ungi maður hava meðan eg taki hond um hin tróndur takkaði kongi fyri hetta við nýtum og blíðum orðum og so stór var pengarúgvan trónda lutaðist at illa fekst tølur á haraldur kongur sigldi tá burtur og øll mannfjøldin ið har hevði verið tróndur fór til noregs við teimum norsku keypmonnunum sum hann var komin hagar við og teir guldu honum tað fæið hann hevði kravt av teimum hann keypti nú stórt og gott farmaskip laddi í tað hitt miklafæið hann hevði fingið í hesari ferð síðani stevndi hann til føroyar við skipinum og lendi har í øllum góðum reisti búgv í gøtu um várið og skortar nú ikki fæ tróndur var stórur maður av vøkstri reyðhærdur reyðskeggjutur frøknutur grefligur í ásjón mykur við smámenn men fagurlátin við tann meira menta og altíð við svikagerð í kvittanum sigmundur brestisson og tórir føddir einar æt ein heimamaður hansara han var róptur suðringur ein annar var hjá havgrími ið æt eldjarn kambhøttur hann var orðhavin illorðaður fávitskutur og illskur latur og meinskur illgrundað lyguvætti tveir brøður eru nevndir í hesi søgu teir búðu í skúvoy annar æt brestir og him beinir synir sigmund sum var bróðir tórbjørn gøtuskegg faðir trónd teir báðir brestir og beinir vóru viðgitnir menn og høvdingar høvdu helvtina av oyggjunum í len av hákuni jalli sjúrðason sum tá hevði vald inni í tróndheimi og teir vóru hirðmenn hansara og kærastu vinir brestir bar av øllum monnum bæði í stødd og styrki og máddi meir till víggja enn aðrir høvdingar sum tá vóru í oyggjunum hann var ásýniligur maður og fimur í øllum leikum beinir var bróðurinum líkur í mongum men tó ikki javnlíki hansara kaldligt var millum teir og trónda hoast teir vóru nær skyldir brøðurnir vóru ikki giftir men frillur høvdu teir cecilia æt frilla brestis men hin sum fylgdi beinir æt tóra sonur brestir æt sigmundur hann vísti tíðliga góð mansevni tóri æt sonur beinir hann var tvey ár eldri enn sigmundur annað búgv áttu brøðurnir í dímun og tað var tað minna búgvið synir teirra vóru blaðungir tá ið hesi tíðindi vóru snæúlvur verfaðir havgríms búði í sandoynni ætt hansara var úr suðuroyum hann flýddi haðani til føroyar fyri manndráp og onnur illskubrøgd fyrra partin av ævi síni hevði hann verið í víking og var alsamt líka ódællur og harðrendur skaðatilburðir í føroyum tingstaður føroyinganna var í streymoynni og har er havnin teir rópa tórshavn havgrímur sum búði í suðroynni í bygdini hovi var mikil blótmaður tí tá vóru allar føroyar heidnar fámjin liggur mitt á vestursíðuni á suðuroynni sum mest sum øll er høg og brøtt og ring at koma til einans heilt fáar bygdir eru at finna her norðan og vestanfyri er bakkin høgur og brattur undir gluggunum m hægsta fjalli í suðuroy har markið er móti froðbiar sókn millum laðafelli og borgarknapp er markið móti hovi og víðari úr hesum vakra tindi yvir borgina og glopprók í gásadalsgjógv er markið móti vági sunnan fyri bygdina er bakkin eisini høgur gjøgnum tann breiða dalin ið er umgivin av kambum tindum og botnum rennur áin mikla fleiri smá vøtn eru við ánna á hjallanum norðanfyri bygdina er tað stóra kirkjuvatn hóast einki sethús er í gerð í bygdini so hevur fólkatalið seinastu árini ligið støðugt omanfyri seinasta uppgerðin frá hagstovuni í februar vísir at fólk búgva í fámjin og er tað lægsta fólkatalið síðani tá fólkatalið í fámjins kommunu sum bert snýr seg um hesa einu bygdina var uppá tað mesta vóru skrásett her hetta var í men síðani er talið minkað javnt og samt tvørtur um ta breiðu víkina har bygdin liggur í fleiri býlingum er eitt sandriv ið verjir móti tí opna havinum ein siglingarrenna er opin í rivinum inni í pollinum er kyrt sum í eini havn og hagar reka teir grind fámjin er grindavág merkur í jørð eru í fámjin av teimum merkur og gyllin kongs hagarnir eru botnur múlhagi rókhagi fjallið mikla miðhagi deildur í sunnara og norðara part hamrahagi og fløtan í fámjin var smoltstøð hon læt aftur í nú er sparkivøllur á staðnum har sum kørini hjá smoltstøðini stóðu í vann fámjin heiðurin sum best røkta bygd umframt best røkta strandarlinja aftur í vann fámjin heiðurin at vera best røkta bygd fámjin er ein av føroysku bygdunum sum fyrstu ferð verður nevnd í hundabrævinum sum varð skrivað einaferð í tíðarskeiðnum navnið fámjin er sjáldsamt og torført er hjá málfrøðingum at týða hvønn uppruna tað hevur men gomul søgn sigur at bygdin fyrr æt vesturvík men tað finnist ongin skrivlig kelda ið nevnir fámjin fyri vesturvík so hendi tað at maður í bygdini og sonur hansara fingu fatur á tveimum konufólkum av einum fronskum skipi ið lá uttanfyri tá ið skipsmenninir sóu at teir róðu til lands við teimum fóru teir at rópa soleiðis skuldi bygdin broyta navn brim kom og skipið sigldi burtur feðgarnir tóku sær hesar báðar til konu mangir sterkir avrekskappar sigast at vera komnir undan teimum best hugsandi er at navnið hevur okkurt við fóm skúm at gera tí oftani er sera nógvur skúmur í mølini tá ið brim er og tað samstundis er nógvur gróður í sjónum fámjins kirkja er bygd í hon er úr gróti hvítkálkað og takt við fløgugróti í kirkjuni hongur tað fyrsta føroyska flaggið merkið sum jens olivur lisberg úr fámjin gjørdi í saman við janusi øssurssyni og paula dahl merkið veittraði fyrstu ferð í føroyum hin juni møguliga í samband við eitt brúdleyp í familjuni hjá jens olivur hann liggur grivin í kirjugarðinum við kirkjuna í fámjin í forkirkjuni stendur ein rúnasteinur funnin í kirkjugarðinum óivað gravsteinur kirkjan undan hesari varð bygd í í miðøld skal hava verið bønhús í fámjin fámjin hevur tvær ferðir fingið heiðurin best røkta bygd umhvørvisátakið er afturvendandi tiltak sum umhvørvisstovan visit faroe islands agenda stovan og føroya náttúru og umhvørvisverndarfelag skipa fyri í felag fámjin vann heiðurin í og aftur í seyðabrævið er ein føroysk lóg sum varð sett í gildi hin juni av hákuni jarli magnussyni lógin er skrivað á norrønum av biskup erlandi og er elsta varðveitta skriv í føroyum brævið er ein víðkan av gulatingslógini landlov skrivað í av magnus lagabøte erland biskupur var biskupur í føroyum frá januar fram til har hildið er at kongur hákun magnusson setti hann av vegnað krav frá føroyingum tí erland biskopur kravdi ov nógvan skatt og kravdi arbeiðsmegi til at byggja nýggja magnusar katedralin tað finnast í dag tvey eintøk av seyðabrævinum annað er á landsskjalasavninum í tórshavn og hitt er á universitetsbókasavninum í lund svøríki í mótsetning til føroyingasøgu sum er skrivað í íslandi er seyðabrævið skrivað í føroyum og er ein betri kelda til hvussu tann tíðin var fyri føroyingar sumba er sunnasta bygd í suðuroy og harvið eisini í føroyum sumba er størsta bygdin í sumbiar kommunu ið eisini fevnir um lopra akrar víkarbyrgi og akraberg tó eru tað bert í sumba lopra og økrum at fólk búgva ongin fastbúgvandi er í víkarbyrgi og akrabergi sumbiar kommuna hevur høvuðssæti í sumba fólkatalið í sumba er farið nógv aftur síðan kreppuna í árunum í var fólkatalið í bygdini hin januar var tað sumba er ein av gomlu bygdunum í føroyum við fleiri býlingum ein er býlingurin í hørg ið liggur ovarliga í bygdini kendasta skaldið í suðuroy poul f joensen var ættaður úr hørg og verður eisini nevndur hargaskaldið úr sumba eru nógvar sagnir uppskrivaðar og ein teirra er hargabrøðurnir synir sterku marjun søgnin um hargarbrøðurnir er um fýra brøður í hørg ið vóru tiltiknir fyri styrki einaferð ránsmenn úr írlandi gjørdu innrás í hvalba var boð sent um oynna eftir hjálp tá kom dirvið og styrkin hjá hargabrøðrunum væl við so teir ikki sluppu longur suður á oynna men vóru riknir aftur til sjós fróðskaparsetur føroya er universitetið í føroyum og varð sett á stovn tann mai endamálið hjá fróðskaparsetri føroya sum er ásett í løgtingslóg er at inna gransking geva frálæru á hægsta stigi og breiða út kunnleika um vísindalig úrslit og háttaløg í stýrinum fyri fróðskaparsetur føroya sita sjey limir landsstýrismaðurin velur fýra teirra uttan fyri stovnin starvsfólkini velja tveir og tey lesandi ein lim fyri hvønn lim verður varalimur eisini valdur valskeiðið er ár fyri tey lesandi er skeiðið tó ár á setrinum eru umleið lesandi fróðskaparsetur føroya varð stovnað í við tí latínska heitinum academia færoensis tað vóru limirnir í føroya fróðskaparfelag stovnað í sum tóku stig til at fáa ein lærdan háskúla í føroyum føroya fróðskaparfelag arbeiddi miðvíst fyri einum vísindaligum umhvørvi av virksemi felagsins kunnu nevnast útgávan av fróðskaparriti og eitt sera umfatandi arbeiði at savna føroyskt orðatilfar við einum uppskoti frá fróðskaparfelagnum sum grundarlagi samtykti føroya løgting í at seta á stovn fróðskaparsetur føroya við tí endamáli at inna vísindaligt rannsóknarstarv og hægri undirvísing skylda læraranna er at fremja bæði føroyingar fingu tá ein hægri lærdómsstovn fróðskaparsetrið byrjaði virksemið við einum professara christiani matras og einum skrivara maud heinesen virksemi tey fyrstu árini fevndi um ársskeið í náttúrusøgu og í føroyskum fyri lærarar hetta vóru skeið sum fróðskaparfelagið hevði tikið stig til og sum fróðskaparsetrið helt fram við ársskeiðini fyri lærarar vórðu hildin toluliga regluliga á setrinum til tað seinast í unum varð avgjørt at eftirútbúgving av lærarum skuldi skipast á landsskúlafyrisitingini umframt ársskeiðini skipaði setrið fyri almennum fyrilestrum um ymisk evni og kvøldskeiðum í føroyskum tey fyrstu árini stílaði setrið fyri eini innsavningarnevnd ið varð sett í og hevði til uppgávu at bjarga føroyskari fólkamentan sum framhald av hesi nevnd varð tjóðlívsnevndin sett í til at savna tilfar um føroyskt fólkalív og føroysk fólkaminni hetta tilfar er í dag á goymslu á føroyamálsdeildini harumframt varð sett ein nevnd í at skipa fyri innsavning av føroyskum sálmasangi og andaligum vísusongi verulig akademisk útbúgving byrjaði í við heimspeki og skeiði til filosofikum tann akademiski próvlesturin byrjaði við eini náttúruvísindaligari heimspekiligari støðisútbúgving í síðani hevur verið undirvíst regluliga í stødd alisfrøði og lív evnafrøði og frá eisini til bs í ymsum greinum á føroyamálsdeildini varð farið undir próvlestur í fyrsta árið bert sum eitt ára lestur men síðani sum ára lestur til exam art eisini her varð farið undir víðari lestur í til cand phil í varð farið undir eina ára útbúgving í gudfrøði tey fyrstu árini vóru royndarár men í varð avgjørt at seta gudfrøðideildina á stovn avtala varð gjørd við universitet í íslandi og í danmark um at studentarnir kundu gera lesnaðin lidnan har gudfrøði og søguvísindi vórðu løgd saman til eina deild og í varð farið undir at undirvísa í søguvísindum fyrst til exam art síðani til ba og cand phil av ymsum grundum steðgaði undirvísingin í guðfrøði í í tíðarskeiðnum varð skipað fyri ársnámum í ávíkavist samfelagsvísindum og búskapi handli og máli hesin lestur steðgaði í kreppuárunum men í vóru studentar aftur tiknir inn til ársnám seinni bleiv hetta til eina bssc í stjórnmálafrøði frá hevur náttúruvísindadeildin við dyggum stuðli frá oljufeløgum kunnað bjóðað út útbúgving í kolvetnisverkfrøði fyrstu studentarnir fingu prógv í kolvetnisverkfrøði á vári á heysti byrjaði nýtt útbúgvingartiltak kallað opið setur við útbúgving í kt frøði talan er um parttíðarlestur sum kann samskipast við arbeiði innan kt vinnuna fyrstu studentarnir fingu bs prógv í kt frøði í februar í kom nýggj útbúgvingarkunngerð fyri allar útbúgvingarnar á fróðskaparsetrinum har allar útbúgvingar vóru skipaðar eftir bologna leistinum við bachelor master og ph d vanliga umrøtt skipanin allar deildir setursins skipaðu sínar útbúgvingar eftir hesum leisti frá lestrarárninum í løtuni eru fimm deildir á fróðskaparsetrinum og harafturat er umsitingin skipað í har eisini hoyrir til í skipa tær fimm deildirnar á fróðskaparsetrinum fyri bachelorútbúgvingum fimm masterútbúgvingum og trimum hjánámum eisini skipar setrið fyri í eru hesar í eru hesar í eru hesi hans nicolai jacobsen er føddur í havn mai hann giftist í havnar kirkju í við jóhonnu mariu úr koytu heiman av sandi tá var hann bert ára gamal sum tá var rættuliga óvanligur giftingaraldur var við til at seta jólafundin í hann var faðir dr jakobsen hans niklái gekk í skúla úti á reyni hjá a c lutzen skúlameistara at læra at lesa skriva og rokna umframt at hann lærdi allan kristiligan barnalærdóm sum tíðin kravdi so skjótt hans niklái var komin so mikið til manna at hann kundi gera lít hevði pápin hann við sær til alt arbeiði á trøðni og á heiði so væl sum á báti og tá var onki sum æt hjá ungdóminum at líva sær tað verður sagt um hann at hann var ikki meira enn ára gamal tá ið hann fór undir mansbyrðu hans niklái lærdi at binda bøkur inn mest handilsbøkur men eisini álmanakkar og sovorðið smátt so væl lá hetta arbeiði fyri hjá honum at ikki leið leingi um fyrr enn hann beyð sær til at binda bøkur inn fyri fólk hann fekk ikki sórt at gera og tann frammíhjávinningur hann hevði av handverki sínum kom honum væl við og gjørdist grundarlagi undir virki hansara seinni útvarp føroya úf var almenna útvarpið í føroyum og eitur nú kringvarp føroya fyribils stjórin eitur kári sólstein útvarp føroya varð stovnað í og fór undir regluligar sendingar februar løgtingið hevði í samtykt at seta á stovn eitt alment útvarp í føroyum fyrsti útvarpsstjórin var axel tórgarð ið seinni gjørdist prestur fyrsta programmfólkið var hjørdis thomsen úr nólsoy elias johansen lias í rættará sum fyrr hevði verið blaðstjóri var eisini eitt av fyrstu starvsfólkunum í útvarpinum í fyrstani keypti útvarpið tíðindi frá honum fyri ávíst krónutal men seinni varð hann settur í fast starv eftir axel tórgarð í tók niels juel arge við sum útvarpsstjóri og hann leiddi stovnin til hann legði frá sær fyri aldur í niels juel byrjaði í føstum starvi sum upplesari í útvarpinum longu í mai sent varð ein hálvan tíma á miðdegi og millum hálvan og heilan tíma um kvøldið høvuðsinnihaldið vóru tíðindi veðurtíðindi og nakrar talu og tónleikasendingar útvarpið menti seg gjøgnum øll trýssini stundum við stórum framleiðslum av útvarpsleikum beinleiðis sendingum týðing av heimsbókmentum o s fr útvarp føroya hevði ikki nokk av pengum til at mennast nóg nógv og tí var farið undir at fáa fleiri inntøkur til vega hetta gjørdist við eydnuspælinum v tað varð sambært løgtingslóg sett í verk í november v vísti seg at gerast ein rimmar inntøkukelda hjá útvarpinum samstundis fekk útvarpið sína størstu viðgongd nakrantíð við undirhaldssendingunum sum folk bara nevndu v ferðast varð kring landið og sent varð av bygd og úr bý í eini ár fyrstu árini varð sent av bryggjubakka í hølum sum útvarpið upprunaliga leigaði frá telefonverkinum og keypti fyrst í sjeytiárunum farið varð undir byggingina av nýggjum útvarpshúsi á heysti og juli varð flutt inn í tann eystara partin av húsinum sum hevur tríggjar útvarpsstovur og skrivstovu og redaksjónsrúm á sjálvum ára degnum tann februar varð alt húsið tikið í brúk nú vóru eisini forhøllin útvarpshøllin og leikhøllin klárar útvarpið hevði nú einar fermetrar av gólvi at húsast á og bara útvarpshøllin einsamøll hevði líka stóra gólvvídd sum tey gomlu hølini á bryggjubakka tilsamans útvarp føroya var síni fyrstu mongu ár einasti luftborni miðil í landinum kapping var frá norskum donskum og íslendskum útvarpi í henni stóð útvarp føroya seg væl umleið fekk úf eisini kapping frá sjónvarpi í føroyum sendingarnar hjá fyrst sjónvarpsfelagnum í havn og síðani sjónvarpi føroya tóku í fyrstani nógvar lurtarar ein part av degnum men sum frá leið stóð útvarpið seg eisini væl í hesi kapping og menti seg í nítiárunum kom fyrst kapping frá fylgisveinasjónvarpi og síðani øðrum føroyskum útvarpsrásum umstøðurnar hjá útvarpi føroya broyttust og kappingin um lurtararnar harðnaði enn meir útvarpið fór undir sínar sendingar við einum lítlum kw sendara frá marconi sum kom úr suðurafrika hagar hann varð sendur miðskeiðis í fimtiárunum hann varð tó ongantíð uppsettur har og kom síðani til føroya har hann varð settur upp uppi á varða í havn hesin sendari var leingi álitið hjá útvarpi føroya at bera boð til føroya folk men hann hevði sínar veikleikar og onkuntíð kavaði hann inni so hann fekk ikki sent hjálpt varð um hetta um tíggjuáraskifti tá tríggir fm sendarar vórðu settir upp á húsareyni á brúnaskarði og á hestinum hesir sendarar sendu ikki so langt sum millumbylgjan men ljóðgóðskan var munandi betri og gjøgnum hesar sendarar hoyrdu eitt nú hetlendingar sínar fyrstu sendingar í stereo útvarp føroya varð seinni í sjeytiárunum fyrsta útvarpsstøð sum rakk um alt landið við stereo øll áttiárini varð arbeitt fyri nýggjum og sterkum millumbylgjusendara at røkka sjófólkið sum hevði sítt arbeiðspláss víða um norðuratlantshav hetta fekst loksins í lag og avrátt varð at byggja ein kw sendara í akrabyrgi hann sendi í ár til hann í varð skiftur út við tveir nýggjar sendarar ein á kw og ein á kw smyril frøðiheiti falco columbarius subaesalon er einasti ránsfuglur sum eigur í føroyum í dag men hildið verður at havørnin átti í føroyum í gomlum døgum hann er av minstu falkum steggin er dimmgráur omaná gulbrúnur við dimmum strikum í neðra og um hálsin bøgan er smáflekkut av dimmum og ljósum brúnum ungfuglurin líkist bøguni men dimmari smirilin er líka grammur sum veiðifalkurin starar steinstólpur títlingar og aðrar smáfuglar drepur hann í meingi leingi kann hann sita samanhoykin á eini túgvu og skimast avbara væl skygdur er hann nú fær hann eyga á ein grátítling langt burtur lágt yvir jørðini flýgur hann títlingurin støkkur upp og kvikur sum ein hvirla er smirilin eftir honum men hin lítli er knappur í vendini hvørja ferð hann kennir smirilin tætt at sær snittar hann til viks so smirilin verður áhaldsin í takinum men títlingurin møðist og finnur hann ikki eitt friðskjól so er deyðin vísur mót einum garði heldur hann ferðini smýgur inn í eina holu og er bjargaður nipin setur smirilin seg uppiyvir at lúra men títlingurin kemur ikki út fyrr enn hann er farin starar tyrpast tætt saman í flokk undan honum og flúgva so høgt upp í loft væl vita teir at uttan hann er uppi yvir teimum fær hann hvørki nev ella kløur í teir og onkursvegna munna teir eisini fáa ørkymlað hann í flognum tí tá ið teir halda seg væl saman má hann oftast fara frá við ongum so ræddur kann stari vera at hann flýgur undan inn í roykstovuna og ytst undir væðingina og so morðgírugur er smirilin at hann eltir men tá ið hann sær fólkið inni skundar hann sær út aftur eisini størri fuglar sum lógv og snípa mugu stundum lata lív fyri honum smiril eigur víða í norðanlondum men einans í føroyum er hann alt árið reiður tímir hann ikki at gera sær tekur heldur eitt krákureiður tá verður bardagi millum bæði men knappur og knáur sum smirilin er má krákan oftast dvína alt hon er nógv størri smiril verpur reyðbrún egg og vikur seinni koma ungarnir út kemur tú at reiðrinum so blaka teir seg á ryggin og høgga upp ímóti tær við klónum teir eru av tí berginum brotnir bregða ikki úr ætt ljótt er at síggja hvussu smiril drepur smáfugl og ofta illskast vit inn á hann men annars kann hann ikki liva hvat skulu vit tá siga um teir sportsmenn sum mest til stuttleika drepa og særa hundraðtals av fuglum særa teir so at teir mangan fáa óreiðiligari deyða enn tá ið smiril tekur teir ránsfuglar ið hoyra til falkaættina kennast á flogi av sera spísku veingjabroddum teirra og heldur langa veli tætt hjá sært tú at smyrilin hevur rættiliga tjúkt nev ið beint aftan fyri niðurbenda oddin á yvirnevinum hevur eina tonn ið nevnist falkatonnin ið fellur inn í samsvarandi foyru á undirnevinum í falkaættini falconidae eru uml ymisk sløg ið liva um meginpartin av heiminum smyrlarnir eru býttir sundur í ymisk sløg sum eiga norðalaga á norðurhálvu tað smyrlaslagið ið sæst í føroyum bæði sum búfuglur og sum flytifuglur eitur á látíni falco columbarius subaesalon og eigur eisini í íslandi og í skotlandi tað eru serliga teir longu veingirnir á hesum slagnum sum bróta frá slagnum aesalon ið eigur norðalaga í norðurlondum heilt eystur í siberia smyril er minsti falkur í evropa hann er til cm til longdar og hevur eina veingjabreidd frá til cm stórur munur er á steggja og bøgu steggin er grábláur omaná og reyðbrúnur um búkin og hevur breiðar álir omaná er bøgan morreyð og um búkin er hon heilt ljósagul og hevur breiðar morreyðar álir teir ungu fuglarnir líkjast bøguni til fram ímóti vári tá teir missa gomlu fjaðrarnar og grábláir fjaðrar vaksa fram á bakinum á ungu steggjunum bøgan vigar í miðal gr og er tí heldur størri og tjúkkri enn steggin sum í miðal vigar g minni í dag eiga uml pør av smyrlum í føroyum stovnurin er í framgongd eftir eina stóra minking miðskeiðis í farnu øld ein orsøk til framgongdina í dag eru teir rættiliga veðurgóðu vetrarnir har starar og gráspurvar hava klárað seg væl og tí eru eitt gott føðslugrundarlag hjá smyrlunum hildið verður at ein partur av føroyska stovninum er búfastur íslendski stovnurin telir ímillum og pør harav teir flestu eru flytifuglar nógvir av teimum eru í føroyum á vári og heysti á veg til vetrarbýli á bretsku oyggjunum og í fraklandi nakrir av smyrlunum sum eru í føroyum um veturin eru helst íslendskir bert teir norðastu smyrlarnir eru flytifuglar av teirri einfaldu orsøk at smáfuglarnir teir liva av flyta suðureftir um heystið smyril veiðir ofta har frítt og opið er og ger ofta óvæntað snarálop flestu fuglar verða tiknir á jørðini ella nær við jørðina serliga er tað sjónin ið ger smyril til ein framúr góðan ránsfugl sjónarkyknurnar í eygunum eru mill fyri hvønn mm til samanberingar hevur menniskjan bert túsund í føroyum er fongurin vanliga stari títlingur steinstólpa og spurvur ja sjálvt vaðfuglur sum t d lógv og snípa má lúta tað er ótrúligt at smyrilin er førur fyri at taka ein so stóran fugl sum lógvin ið vigar uml tað sama sum hann sjálvur smyril velur sær øki sum er nóg stórt til at føða ungarnar í íslandi kann eitt tílíkt øki vera uml km til støddar smyril eigur ofta í brøttum líðum men hann byggir tó ikki reiður sítt sjálvur finnur hann eitt gamalt kráku ella ravnareiður á hóskandi staði er tað nóg gott viðhvørt verpir hann beint á bera hellu uttan nakað reiður verpingin byrjar í mai og eggini eru millum trý og seks í tali men vanliga fýra eggini eru uml mm til longdar og rættiliga rund tey eru morreyð við tøttum døkkum deplum klekingin tekur uml fýra vikur og ungarnir eru floygdir eftir øðrum fýra vikum tá ungarnir eru klaktir er tað steggin sum veiðir og hann roytir ofta fongin áðrenn hann verður givin bøguni á einum ávísum staði tætt við reiðrið við ungum bøgan skræðir fongin sundur í hóskandi bitar sum hon gevur ungum sínum smyrilsnavnið er grógvið inn í føroyska gerandisdagin suðuroyarleiðin verður røkt av smyrli og eitt skipafelag smyril line ber eisini smyrilsnavnið smyrilin er nevndur í fuglakvæðinum ið nólsoyar páll yrkti fyrst í nítjandu øld ein máliska sum enn hoyrist t d tá børn spæla væl saman og ein ótangi kemur og spillir spælið og friðin er nú kom smyril í staraflokk m f smyril er ferðaskip hjá strandfaraskipum landsins sum siglur ímillum tórshavn og tvøroyri suðuroy er heldur fjarskotin frá hinum oyggjunum og tí er tað skilligt at postflutningur til og úr oynni í gomlum døgum var bæði torførur og óregluligur tá ið fríhandilin kom í vórðu nógvir handlar stovnaðir kring landið og tað var tí skjótt monnum greitt at tað kravdist eitt betri postsamband oyggjanna millum enn tað ið var tosað varð aftur og fram um hvussu hetta skuldi gerast men tað vóru bert orð so tóku mortensens menn á tvøroyri sær um reiggj og gjørdu sáttmála við kochum mekaniska verkstad aktiebolag í malmø um at smíða teimum eitt dampskip til innanoyggjasigling tað var tí ein stórhending tá ið smiril við froyði frá bógnum desember kom inn um høvdan og inn eftir trongisvágsfirði á síni fyrstu ferð úr útlondum nýkomin av bakkastokki og legði at mortensens brúgv hesin fyrsti smirilin byrjaði siglingina í januar og tað var ein kollvelting í føroyska postflutninginum tí nú komu bæði bløð brøv og annar postur skjótari út á bygdirnar eftir ferðaætlanini hevði smiril vítt at fara í innanoyggjasiglingini hann skuldi á hvørja bygd at kalla í mai mánaði seldi a s j mortensens eft smiril til færøernes amtskommune endaliga skeytið uppá hann fekk amtskommunan í og varð hann nú skrásettur í tórshavn í læt tingið nýggjan smiril smíða í frederikshavn og hann kom til føroya í tá ið hann kom á havnina varð hann móttikin við bæði tónleiki og sangi og fólk helt hann vera eitt ógvuliga vakurt skip og serstakliga innan við stórari salón bleytum sofum og stólum eisini var ein lítil roykisalón og kahúttir niðriundir til ferðafólkið og á dekkinum til yvirmenninar eftir tátíðar krøvum var hetta eitt stásiligt ferðamannaskip sum sigldi til tær stóru bygdirnar eftir fastari ferðaætlan sum t d vestmanna vágar og onkuntíð mykines nólsoy klaksvík og bygdirnar á eystursíðuni á eysturoy sandoy og suðuroy tveir dagar eftir at hann var komin varð hann settur í sigling millum oyggjarnar og sama dag fór gamli smiril til keypmannahavnar tað var við sorgblídni at havnarfólk eygleiddu hann har hann fór suður gjøgnum fjørðin út ímóti borðuni hann hevði tá røkt siglingina millum oyggjarnar í yvir ár miðskeiðis í árunum samtykti løgtingið at byggja nýtt skip til strandferðsluna og januar fór ein nýggjur smyril av bakkastokki á tórshavnar skipasmiðju í havn sambært broytingum í rættskrivingarreglunum var stavihátturin nú broyttur frá smiril til smyril hann tók væl meira av fólki enn tann ið var undan honum og var pláss fyri ferðafólkum umborð hann hevði so stóran motor at siglitíðin millum suðuroy og tórshavn var bert tímar og hildu fólk at hetta var eitt óført framstig hesin triðji smyrilin hevði í mun til teir báðar fyrru dieselmotor hinir báðir fyrru høvdu dampmaskinu hesin smyrilin var útgjørdur við øllum nútímans navigasjónstólum radara automatiskari stýring o s fr kahúttirnar vóru við tilsamans koyggjum miðskips til ferðafólk manningin var og búði har afturi skipari og yvirmenn frammi í erva á ovasta dekki var stór uppihaldssalón við kafeteria á niðara dekki vóru kahúttirnar til ferðafólk og ein roykisalón tvørtur um alt skipið hann var eitt sera sjógott skip og teir ið førdu hann høvdu bara gott at bera honum hann hevði einki hvalabak framman so at fordekkið borðfyltist viðhvørt tá ið hann fekk onkran sjógvin oman yvir seg men var sum heild eitt róligt skip ið bar seg væl í sjónum smyril varð settur í suðuroyðarsiglingina og suðuroyingar vóru væl nøgdir við at ferðin norður um fjørð nú einans tók tímar og ikki sum áður sum nakað nýtt kundi hesin nýggi smyrilin flyta nakrar fáar bilar millum oyggjarnar hann hivaði einar niður í lastina men tá máttu teir ikki vera ov stórir ein bilur varð settur á dekkið hvørjumegin lastalúkuna og ein á sjálva lúkuna men tað kravdi gott veður um bilarnir ikki skuldu koma at liggja undir í sjóroki hesin bilflutningur vant so nógv upp á seg at tú skuldi vera heppin at fáa bilin við um tú ikki hevði biðið um pláss frammanundan tey ið vildu hava bil við tá ið tey ferðaðust millum tórshavnar og suðuroyar gjørdust alsamt fleiri og skjótt var monnum greitt at neyðugt var at útvega størri skip ið kundi flyta nógv fleiri bilar og fólk á suðuroyarleiðini tað bar á at trongligt var umborð og tá ið fólk og bátar skuldu flytast til tær ymsu stevnurnar kring landið var hann mangan ov lítil tosað varð aftur og fram um hetta og ymsar vóru meiningarnar onkur vildi byggja skip og onkur vildi keypa skip í var so ára gamla ferjan morten mols keypt frá molslinjen og tað var eitt stórt og prýðiligt far afturímóti smirlunum ið verið høvdu frammanundan smyril varð beinanvegin settur í innanoyggjasiglingina og uttanlandssigling og hetta var nakað heilt nýtt fyri suðuroyingar at sleppa norður til havnar um morgunin og suður aftur um kvøldið nógv varð tosað um hetta skip í fyrstuni sum t d um tað var egnað til sigling í okkara sjógvi ella ikki so flatbotnað sum tað var ikki skal dyljast at illa rullaði tað í ringum líkindum og fór nakað langt viðhvørt men síðani stabilisatorarnir vóru settir í smyril er hann eitt heilt annað skip hann er farin mangan ringan hesi árini síðani hann kom til føroya og ógvuliga sjáldan hevur hann avlýst nakra ferð fyri veður smyrilin siglir enn peter mohr dam august í skopun november í tórshavn var løgmaður í føroyum og útbúgvin lærari dam var lærari á tvøroyri hann hevði eisini tætt tilknýti til arbeiðarafelagið á tvøroyri enigheden har hann óløntur starvaðist tað mesta av ævi síni dam var ein av høvuðsforsprákarunum tá ið fólk á tvøroyri stovnaðu felagið froðbiar sóknar javnaðarfelag petur mohr dam var formaður javnaðarfloksins í tíðarskeiðnum í tveimum skeiðum var han føroya løgmaður og frá var hann løgtingsmaður árini sum løgmaður undantikin í tíðarskeiðnum var hann fólkatingslimur børn atli pætursson dam signar dam lækni bergur p dam faðir rigmor dam robert joensen august í klaksvík mai var kommunuskrivari í klaksvík fólkalívsfrøðingur og heiðursdoktari á fróðskaparsetrinum í átjan ára gamal leitaði hann sær til danmarkar har hann tók preliminerprógv og seinni studentsprógv hann tók so upp guðfrøðislestur fyrst á lærda háskúlanum í árhus og seinni í keypmannahavn men hann var staddur heima tá heimsbardagi brast á og skipasambandið danmarkar og føroya millum varð kvett tá ið kríggið var av hevði joensen fingið starv sum skrivari hjá klaksvíkar kommunu fimm ár vóru liðin og hann tók ikki gudfrøðislesturin upp aftur robert hevur havt mong álitisstørv m a sat hann á løgtingi umboðandi fólkaflokkin anfinn kallsberg november var løgmaður í føroyum hann hevur eisini verið fiskimálaráðharri fíggjarmálaráðharri løgtingsformaður og formaður í løgtingsins fíggjarnevnd hann var limur í danska fólkatinginum frá til anfinn er útbúgvin innan skrivstovu og handil hevur starvast sjálvstøðugur við bókhaldi og annað á viðareiði í tíðarskeiðinum frá til harumframt hevur hann starvast hjá j f kjølbro í klaksvik frá til anfinn kalsberg legði frá sær sum løgtingsmaður í januar tá fólkaflokkurin avgørdi at gera ymiskar umrokeringar í flokkinum jørgen niclassen fór frá sum uttanríkisráðharri og fór í staðin í løgtingið annfinn hevði tá verið virkin í føroyskum politikki á føroya løgtingi í ár sveis týskt schweizerische eidgenossenschaft franskt confdration suisse italskt confederazione svizzera rætoromanskt confederaziun svizra er eitt land í miðevropa í norðri hevur sveis mark við týskland í eystri við liktinstein og eysturríki í vestri við frakland og í suðri við italia hóast zrich er størsti býur í sveis er bern høvuðsstaður landið er eitt av ríkastu londum í evropa sveis gjørdist uttanveltaland í og hevur ikki verið uppi í nøkrum kríggi í evropa síðan nú er landið býtt í landspartar kantonir og hesir hava so skipað seg sum eitt tjóðveldi við einum samveldisforseta sum oddamanni mong fólk búgva í rættiliga avbyrgdum dølum og fólkið talar ikki sama mál í sveis eru fýra almenn mál franskt sveisaratýskt retoromanskt og italskt av fólkinum talar sveisaratýskt í zrich og bern tala tey týskt men í t d genve og lausanne tala tey franskt høvuðsgrein sveisisk søga høvuðsgrein sveisiskur politikkur sveis sum verður stýrt sum tjóðveldi er í fleiri smáum ríkjum sum teir kalla kantonir hvør kantonin hevur heimastýri men allar hava felags samveldisforseta í sveis eru fýra mál í vestara parti er móðurmálið franskt í syðra parti italskt í útsynningspartinum er eitt fornt romanskt mál tey kalla retoromanskt og í norðara og mittasta partinum er eitt týskt mál sum tey kalla sveisartýskt sveis hevur ikki verið í nøkrum bardaga í ár men hevur ofta verið nýtt av teimum stríðandi at halda friðarsamráðingar í í genve verða á hvørjum ári hildnir alheims friðarfundir reyði krossur sum sveisarin jean henri dunant setti á stovn í at veita krígsherjaðum medisin og læknahjálp hevur høvuðssetur sítt í genve sveis er ikki limur í es men hevur eina avtalu um tey fýra frælsini vørur arbeiðsmegi tænastu og kapital sum ger at landið í heilt stóran mun virkar sum ein partur av innara marknaðinum í es sveisiska fólkið hevur í atkvøtt fyri at steðga streyminum av tilflytarum til landið erlendur ella erland d juni var biskupur í kirkjubø frá til biskup erland bleiv januar í nidarós dómkirkjuni settur í starv sum biskupur í føroyum hann setti bú í kirkjubø á kongsgarðinum hin juli fór erland biskupur til bergen til krúningina av erik præstehader erland biskupur fór í uml ár undir at byggja magnus katedralin eisini nevndur kirkjubømúrurin fyri at byggja katedralin var erland noyddur til at seta skattin upp hjá føroyingum og kravdi at fólk skuldu arbeiða við at byggja katedralin eisini hetta elvdi til uppreistur og var orsøk til at húsið hjá biskup erlandi varð brent hetta var eisini orsøk til bardagin í mannafalsdali føroyingar kravdu her eftir at erlendur biskupur bleiv settur frá av kongi hákun magnusson og sendur aftur til bergen erlendur biskupur doyði í bergen nólsoyar páll upprunaliga poul poulsen nolsøe doyptur oktober í nólsoy er ein tjóðarhetja í føroyum páll var sjómaður rithøvundur bóndi og bátasmiður í bygdi hann royndina fríðu á fløtuni fríðu í vági veturin gekk hann burtur við skipinum á veg heim til føroyar nólsoyar páll var borin í heim í nólsoy í árinum hann var ein næmur drongur ið fegin vildi læra men skúlaamboð vóru eingi og tí sat hann og lærdi seg at skriva við einum pípuleggi og øskan á grúgvuni var fyrsta skrivibók hansara seinni keyptu pápin honum talvu og griffil verður sagt úti í nólsoy var nógv at síggja og hoyra hjá einum røskum smádreingi hinumegin fjørðin sá hann havnina og úti í fjørðinum komu handilsskipini fyri fullum seglum inn úr havinum stundum komu stór orlogsfør við øgiligum kanónum og flagginum uppi stevnandi uttan av havi og har hevur óivað hin lítli páll droymt sínar fyrstu dreymar um at koma langt út í stóru verð men so mikið visti hann at skuldi hann fara burtur og gerast ein rættur maður so mátti lærdómur til tað næsta vit tí frætta um páll er at hann er farin at ganga í skúla í nólsoy var eingin skúli hann var tí farin til havnar og tað var hjá sjálvum fútanum at hann hevði byrjað sína skúlagongd tað var eitt aftrat sum páll visti at skuldi hann nakrantíð hava vón um at gerast ymirmaður á skipi so noyddist hann at læra seg siglingarfrøði eitt sindur av hesum lærdi hann hjá manninum ið førdi handilsbøkurnar í tinganesi seinni kom hann sær til keypmannahavnar og lærdi seg tað sum í restaði so slapp hann sær út í stóru verð eingin visti reðiliga hvar hann fór tá eini ár eru liðin er hann aftur heima í føroyum hann kom rætt sum undan kavi hann giftist sama árið úti í nólsoy og longu árið eftir fær hann skip at føra tað er skip sum kongligi handilin eigur og sum siglir millum danmark og føroyar konan doyði skjótt hann giftist á øðrum sinni og nú fær hann bóndagarð á oyri á borðoynni seinni á myrkjanoyri og so væl royndist hann sum bóndi at hann fekk heiðursløn í silvuri fyri framúr góðan bóndaskap men havið dró hann kundi ikki geva seg til tols uppi á landi á sølutingi í suðuroy keypti nólsoyar páll saman við peri bónda í gørðum og jákupi bónda í toftum burtur av rovum av skipum ið vóru farin á land og flutti hetta úr hvalba til vágs á fløtuni fríðu bygdu teir av hesum tilfari eitt skip ið teir nevndu royndina fríðu tað var í hetta var fyrsta skip føroyingar høvdu átt í øldir við skipi sínum ger nólsoyar páll sum hann nú helst verður nevndur handilsferðir til keypmannahavnar og bjørgvins teir sum høvdu handilin í hondum vóru ikki fegnir um handilsferðir hansara og teir royndu at forða honum alt teir kundu teir reistu m a sakarmál ímóti honum men støða teirra var ikki mætari enn so at hann eisini kundi stevna teimum fyri lógarbrot tað kom soleiðis einki burtur úr sakarmálinum men hann stuttleikaði sær so um teir høgu harrarnar at hann yrkti ein tátt ella eitt kvæði um teir fuglakvæði tey nevna tað var ikki lukkuligt at nevna teir høgu harrarnar við navni men hann var so beinrakin í sínum fuglanøvnum at eingin var í iva um hvar og hvør og fólk stuttleikaðu sær óført og gera tað enn sjálvur var hann fuglin í fjøruni við sínum nevi reyða hann var tjaldrið ið vardi smáfuglarnar móti rovfuglunum hesi árini vóru ófriðarár kríggj var og bardagi á landi og sjógvi tá ið nólsoyar páll í árinum var komin til danmarkar eftir kornfarmi kom hin bretski herskipaflotin har og fór avstað við øllum teimum donsku orlogsskipunum nólsoyar páll heitti á bretska yvirmannin um loyvi at sigla til føroya við farminum og tað varð játtað honum hann kom í øllum góðum heim og legði farmin upp á land í suðuroynni tað var skjótt at korntrot gjørdust aftur og summarið eftir fór nólsoyar páll avstað aftur til keypmannahavnar eftir korni á heimleiðini varð royndin fríða tikin av bretskum herskipi og førd til svøríki har hon fór á land og gjørdist vrak nólsoyar páll slapp sær so yvir til stóra bretlands og klagaði um ta ringu viðferð hann hevði fingið har fekk hann farm og skip av nýggjum og legði í havið men henda ferðin kom at vera hansara seinasta skipið kom ikki fram og einki spurdist hvat ið orsøkin var til tess fólk gittu men einki kundu sigast við vissu korntunnur av skipi hansara komu rekandi til hetlands tað var alt ið spurdist frá teimum nólsoyar páll og menn hansara vóru allir farnir í ta vátu grøv men føroyingar kundu ikki bara gloyma stórmennið nólsoyar páll og á fløtuni fríðu suðuri í vági er reistur minnisvarði um tað bragd hann saman við øðrum útinti havnar kirkja ella dómkirkjan er næstelsta kirkjan í føroyum hon varð bygd í á bryggjubakka í havn og varð vígd sunnudag í advent sama árið ein størri umbygging og víðkan varð gjørd í og fekk hon tá størri vindeygu skifertak og tað høga sermerkta klokkutornið kirkjan varð vígd av nýggjum í í vórðu føroyar skildar burtur úr keypmannahavnar biskupsdømi og gjørdar til egið stift og havnar kirkja gjørdist dómkirkja uni næs hevur verið dómpróstur síðan og jógvan fríðriksson føroya biskupur síðan forsøga kirkjunnar er heldur fløkt eftir øllum at døma var eingin kirkja i havn í miðøldini í mesta lagi eitt bønhús hildið hevur verið at havnarfólk hildu gudstænastur sínar í munkastovuni úti á reyni rasmus jørgen winther verður prestur í havn í og í tekur hann stig til at byggja nýggja kirkju av roknskaparbókunum framgongur tíverri ikki hvørjir ið gjørdu arbeiðið men fyristøðumaður hevur uttan iva verið tann tiltikni johannes poulsen timburmaður sum búði í havn kirkjan varð ikki liðug fyrr enn í kirkjan úti á reyni varð síðan tikin niður og í seld á uppboði sumt av innbúgvinum varð flutt í nýggju kirkjuna og sumt varð selt til aðrar kirkjur í føroyum tá tann nýggja kirkjan varð bygd í var havnarbýur ikki størri enn so at kirkjan tá varð bygd nordenfor byen har hon enn stendur aftaná umfatandi umbygging tíverri eru ongar frágreiðingar um hesa kirkju men nakrar fáar tekningar siga okkum at hon varð smíðað nakað sum gomlu bygdakirkjur okkara bara nógv størri bert alin styttri enn tann sum nú stendur í búðu umleið fólk í tórshavnar sókn og í umleið í varð kirkjan heilt umbygd fyristøðumaður var íslendingurin guðmundur sigurðsson tórshavn vanliga nevndur sivertsen ein tilbygningur varð gjørdur á eystursíðuni alin til longdar og alin breiður hetta er innvikið í kórinum har ið altarið nú stendur í varð aftur bygt x m stórt rúm uppí eystureftir tí at kirkjan tá fekk hitaverk kolovn og farnristir vórðu settar í eysturveggin hvørjumegin altartalvuna kirkjan varð aftur longd í tá kontór og onnur rúm vórðu bygd uppí kórið í skipinum eru beinkir og uppi á pulpiturinum eru á norðurbróstinum hongur altartalvan ið er frá myndin er hin heilaga kvøldmáltíðin málað við djúpum reinum litum beinleiðis á træið x cm stór á talvuni stendur skrivað mett verður at málningurin er málaður eftir koparprenti av málningi ið peter candid sum var hovmálari hjá wilhelm v í mnchen málaði til fransiskanarakleystrið har í ramman er frá sama tíðarskeiði ein renessansuramma útskorin og málað í var altartalvan umvæld av ernst og holmer trier vallekilde í samarbeiði við fraser eysturoy klokkan sigst vera komin í kirkjuna í og er komin av skipinum norsku løvu sum fórst í lambavík nýggjársaftan klokkan er prýdd við palmettum og á einum stað er henda innskriftin danscke ostindische compagnies scheb nordische lowe hæddin er cm tvørmát á slagringi uttan er cm í var klokkuspælið enn í gerð á de smithske jernstøberier í lborg danmark klokkuspælið hevði klokkur og ætlanin var at tað skuldi spæla tíðin rennur eftir j waagstein nú á døgum byrjar klokkan at sláa kl á morgni og slær dagsins seinasta slag kl kl og spælir klokkan umframt tímasløgini eitt lag kl er lagið nettupp tíðin rennur føroya realkreditstovnur ella realurin upprunaliga færøernes realkreditinstitut er føroyskur fíggjarstovnur sum hevur sum endamál at veita lán við veð í fiskiførum farmaskipum flótandi eindum og førum í frálandsvinnu og fiskaaling við heimstaði í føroyum realurin hevði í ein eginpening á mió kr útlán á mió kr eina fíggjarstøðu á mió kr og hevði hann starvsfólk í starvi realurin var stovnaður av danska statinum við fígging frá marshallhjálpini í realurin varð yvirtikin av føroysku myndugleikum í og hevur síðani virkað undir føroyskari løgtingslóggávu longu í varð mál um at stovna kredittfelag tikið upp á løgtingi men væntandi lóggávu tinglýsing og matrikulering gjørdi at tilgongdin steðgaði hóast hjálp frá donskum myndugleikum í var málið tikið uppaftur og í samband við samráðingarnar um heimastýrisskipanina var í uppskotinum til heimastýrislóg tilsøgn givin frá donsku stjórnini um at hjálpa at seta á stovn eitt kredittfelag kredittforening sambært heimastýrislógini ið varð samtykt í varð kredittfeløg føroyskt sermálsøki og hóast nakrar royndir vóru gjørdar steðgaði tilgongdin at stovna realkreditfelag í føroyum aftur hesuferð sum part av marshall hjálpini samtykti fólkatingið lóg nr frá juni om anvendelse af modydelsen af det i henhold til det europæiske genopbygningsprogram modtagne gaveydelser ið m a heimilaði donsku stjórnini at lata mió kr av marshallhjálpini til føroysk endamál av hesum skuldi mió kr latast sum grundfæ til eitt realkredittfelag í føroyum meðan restin skuldi lánast til føroyskt vinnulív og skuldu rentur og avdráttir síðani fara til grundfæið í realkredittfelagnum fyri at uppfylla lógina var august sett nevnd med den opgave at overveje spørgsmlet i forbindelse med oprettelsen af et realkreditinstitut for færøerne og fremsætte forslag til lov om oprettelse af et sdant institut í nevndina vóru valdir limir og gjørdist viggo kampmann formaður av teimum fingu føroyingar limir hákun djurhuus landsstýrismann og jóhann djurhuus skrivstovustjóra í landsstýrinum arbeiðssetningurin hjá nevndini segði onki um hvat skuldi lánast út til men valdi nevndin at avmarka seg til at ummæla realkredit til sethúsa og skipafígging umframt lán til kommunur og løgtingið í álitinum frá nevndini betænkning angende oprettelse af et realkreditinstitut p færøerne afgivet af det af statsministeriet den august nedsatte udvalg ið var útgivið í varð niðurstøðan at realkredittstovnurin ið skuldi hava heitið færøernes realkreditinstitut skuldi avmarka seg til lán við veð í fiskiskipum men at tað seinni kundi verða ynskiligt við lóg at víðka virksemi til onnur endamál seinni við støði í álitinum samtykti fólkatingið mars lov om færøernes realkreditinstitut grundarfæið á mió kr plus rentur og avdráttir av hinum mió kr munaði ov lítið og tí fekk stovnurin ymsa aðra fígging bæði við og uttan veðhald frá donskum myndugleikum seinasta veðhaldið frá danska statinum til realin var mió kr gekk út mars tann juni varð avtala gjørd millum landsstýrið og donsku stjórnina fyri at enda tað sonevndu bankakreppuna millum londini í avtaluna var m a semja gjørd um at føroyskir skuldu yvirtaka rættin ið danski staturin hevði yvir fyri realinum tí var fólkatingslógin um realin avtikin og nýggj løgtingslóg løgtingslóg nr frá november um føroya realkreditstovn varð samtykt av løgtinginum realurin hevur tí ikki longur nakað tilknýti til danska statin realurin er stýrdur av eini stjórn hvørs tríggir limir verða tilnevndir av landsstýrinum fyri eitt ára tíðarskeið hvørja ferð stjórnin kann seta undirstjóra og metingarmenn eisini hevur realurin eitt umboðsráð við limum ið verða tilnevndir fyri ár í senn í umboðsráðnum sita umboð fyri landsstýri fyri skuldararnar hjá realinum fyri føroya reiðarafelag meðan føroya fiskimannafelag føroya skipara og navigatørfelag og føroya maskinmeistarafelag saman velja limir í umboðsráðið í løtunu eru limirnir í stjórnini óli e heinesen virgar dahl og ulla svarrer wang undirstjóri er leivur d michelsen nevnast kann at atli dam fleirfaldur løgmaður føroya var varastjóri í realinum frá og frá januar gregorianski kalendarin verður brúktur í vesturheiminum hann er ein tillaging av julianska kalendaranum aloysius lilius skeyt upp at brúka kalendaran og gregorius xiii pávi sum kalendarin fekk navn eftir setti hann í gildi februar summir mæltu til at rætta kalendaran við at loypa leypárini um ferðir soleiðis hevði kalendarin verið fluttur dagar fram gregorius xiii pávi vildi kortini hava hetta gjørt í einum við at stytta oktober dagar og soleiðis kom dagurin eftir hósdag oktober at eita fríggjadagur oktober ymiskt var hvussu lond tóku ímóti gregorianska kalendaranum men so við og við tóku øll katólsk og síðan protestantisk lond við kalendaranum gregorianski kalendarin varð gjørdur tí at julianski kalendarin var eitt sindur skeivur miðalsólárið er ikki eitt heilt dagatal tað er dagar ella umleið dagar so neyðugt er við árum við ymiskari longd og tí vórðu leypár eisini nevnd skotár sett inn í julianska kalendaran julianski kalendarin hevði fast leypár hvørt ár t v s leypár fyri hvørji ár við rættingum í gregorianska kalendaranum verða leypár fyri hvørji ár í gregorianska kalendaranum er árið í miðal dagar ella dagar hetta er so mikið neyvt at tað ganga ár áðrenn kalendarin er eitt samdøgur skeivur í danmark var ikki farið yvir til gregorianska kalendaran fyrr enn ár danski astronomurin ole rømer arbeiddi við málinum og tá fríðrikur iv kongur tók við eftir christian v í fekk ole rømer sannført hann um broytingina kongur gjørdi av at dagurin eftir sunnudag februar skuldi eita mánadagur mars men í føroyum hendi hetta skiftið ikki fyrr enn í november tá dagurin aftan á leygardag november varð sunnudagur november katólska kirkjan vildi hava kalendaran endurskoðaðan fyri at páskirnar kundu verða hildnar á teirri tíðini ið katolikkar hildu verða komið ásamt um á fyrsta ráðnum í nicæa í sjálvt um ein kirkjulóg frá ráðnum sigur at allar kirkjur skulu halda páskir í senn gjørdu tær ikki tað eftir tí gregorianska kalendaranum er árið býtt í mánaðir evropa verður vanliga roknað sum ein av teimum sjey heimspørtunum á jørðini men í hesum føri er meir ein spurningur um menniskjaligar politiskar heldur enn jarðfrøðisligar orsøkir til tess tí semja er ikki til fulnar um hvar markið gongur hjá evropa sum í meginlandahøpi meir er at rokna sum ein stór hálvoyggj vestantil í evrasia evropa er næstminsta meginlandið í heiminum tað fyllir umleið ferkilometrar ella av flatu jarðar einasta meginlandið sum er minni er oseania tá talan er um fólkatal er evropa triðstørst í ásia og afrika búgva fleiri fólk í evropa búgva fleiri enn fólk t e umleið av fólkunum í heiminum norðan fyri europa er arktiska havið vestanfyri atlantshavið og sunnanfyri er miðjarðarhavið og sambært siðbundnari jarðfrøðisligari definitión kaukasusfjøllini eystureftir er tó heldur verri at seta markið men søguliga verða uralfjøllini og kaspiska havið roknað sum markið millum ásia og evropa búskaparliga kunnu vit enn býta evropa í tvey vesturevropa við nógvum ógvuliga ríkum londum t d týsklandi sveis og fraklandi í eysturevropa harafturímóti ið var kommunistiskt til fyrst í árunum eru londini nógv fátækari t d pólland ungarn og rumenia tey stríðast við at menna búskapin so at tey kunnu gerast kappingarfør á heimsmarknaðinum vælferðin og lutfalsliga støðugu politisku viðurskiftini í evropa hava drigið mangar tilflytarar til heimspartin flestu teirra úr gomlu hjálondunum hetta hevur havt við sær at í mestsum øllum londum helst í vesturevropa búgva nú stórir tjóðarminnilutar í fraklandi t d hava norðurafrikanarar úr algeria og øðrum gomlum hjálondum búsett seg í stórbýum t d marseilles og parís í gingu fimm lond saman og stovnaðu europeiska búskaparliga felagsmarknaðin eec tey hildu at neyvt búskparligt samstarv fór at avmarkað vandan fyri kríggi ímillum limalondini og at skapa vælferð í evropa seinni komu fleiri onnur lond uppí og nú eitur felagsskapurin evropasamveldið es lond eru limir og umframt búskaparliga samstarvið verður nú virkað fyri at gera es til politiskt samveldi evropa er sundurbýttur heimspartur og yvir sjálvstøðug ríki eru í evropa men í fleiri londum eru loysingarrørslur sum stríðast fyri at vinna sær størri sjálvræði ella fult frælsi frá tí landi tær eru partur í eitt dømi um hetta eru baskar í baskalandi í útnyrðingsspania seinastu árini hava vit sæð hvørja megi tjóðskaparkensla hevur tí bæði í gamla sovjetsamveldinum og jugoslavia hava fólk vunnið sær frælsi og stovnað óheft ríki onkustaðni spældi hetta friðarliga av onkustaðni endaði tað við stórkríggi evropa skifta vit sundur í norðurevropa norðurlond við skandinavia vesturevropa miðevropa suðurevropa og eysturevropa í høvuðsheitum kunnu vit siga at høg faldfjøll pyrineafjøll og alpurnar skilja kaldara norðurevropa frá heita suðurevropa frá strondunum norðan norðurpólkring og nakað suður eru træleysar frostmýrar til nálaskógarbeltið tekur við tað er vestan úr noregi og eystur ígjøgnum alt russland sunnanfyri er fruktagóði norðurevropeiski lágslættin sum er besta kornlendið í heimspartinum har veksur eisini leyvskógur longri suðuri er miðjarðarhavsøkið har er veðurlagið heitt og sumstaðni er lendið oyðimarkarkent gosfjøll eru bara í íslandi og suðuritalia har etna og stromboli enn eru virkin uralfjøll og kavkasus eru mark ímóti asia alpurnar taka seg upp í landsynningspartinum í fraklandi fara ígjøgnum sveis og norðuritalia og langt inn í eysturríki seinastu milliónir árini hevur ísurin broytt landslagið og gjørt pýramiduskapaðar tindar hvassar fjallakambar og røðir fagrar fossar og djúpar lægdir sum nú eru vøkur vøtn nógvar plantur m a fransagras hava lagað seg til gróðrarumstøðurnar so høgt uppi tey vøtnini í tjóðargarðinum lake district í útnyrðingsonglandi eru í u skapaðum dølum ið greina seg úr nøkrum lágum fjøllum sum snældur úr hjólshjarta fyri øldum síðan runnu áir í dølunum men í seinastu ístíð gróvu skriðjøklarnir seg djúpt niður í dalarnar men tá ið ísurin tiðnaði byrgdi grótið ið jøklarnir høvdu skumpað íyri sær dalarnar so at teir fyltust við vatni av tí at stóru dalarnir gjørdist so djúpir hingu síðudalarnir nú langt oman fyri høvuðsdalin og nógvastaðni runnu nú høgir fossar út av vøtnunum ígjøgnum norðara part í evropa gongur stórt nálaskógarbelti nálatrø t d grann standa grøn alt árið og tola bæði kava og nógvan kulda nálaskógurin veitir eisini mongum dýrum lívd og føði hørðu vetrarmánaðirnar donau ið vellir fram í týsklandi og er longsta á í vesturevropa rennur í ein landsynning eystur ígjøgnum evropa og út í svartahav hon er týdningarmikil flutningsvegur í teimum níggju londunum hon rennur ígjøgnum donauoyrarnar har áin skilur seg í nógvar smáar áir og vatnræsi eru stórt vátlendi við nógvum dýralívi fleiri enn fuglasløg eru sædd her og eisini dýr sum villsvín hjørtur og villkøttur í londunum við miðjarðarhav er serligt veðurlag um summarið er heitt og turt og um veturin er lýtt og tað regnar illa hetta veðurlagið hevur við sær at t d aldinfruktir vínber og oljutrø vaksa væl mong trø t d tundureikin hava tjúkkan børk sum verjir tey fyri nógva hitanum um summarið norðurevropiska slættlendi er úr suðuronglandi ígjøgnum frakland og týskland og heilt eystur at uralfjøllum í russlandi næstan allur slættin er láglendi og í niðurlondum er hann so lágur at partar av honum eru niðan sjóvar hesin víði slætti er eitt hitt besta kornlendið í heiminum undir honum eru bæði kol olja og gass slættin er eisini fjølbygdasta økið í evropa og her eru mangir stórir býir evropa er fjølbygdur heimspartur í vídd er hann næstminstur men bara í størsta heimspartinum ásia er meiri fólk tað hevur við sær at mong búgva í býum ikki er bara nógv fólk í evropa har eru eisini mong lond fleiri enn og ósemjur landanna millum t d um landamark og átrúnað eru javnan endaðar við kríggi bara í hesari øldini hevur stríð kyknað í evropa elvt til tveir heimsbardagar men hóast hesar trupulleikar er evropa ríkur heimspartur og mong evropeisk lond eru ímillum tey ríkastu í heiminum nøkur fátæk lond eru men samanumtikið eru lívskorini góð samanborið við hvussu fólk hava tað nógva aðrastaðni í heiminum henda vælferð er komin av mestsum støðugum ídnaðarvøkstri og at evropa áður var mikið hjálandaveldi og ráddi í mongum londum í afrika asia og amerika norðuramerika og suðuramerika mesta fólkið í evropa býr í stórum býum fjølbygdasti parturin í evropa er úr suðuronglandi ígjøgnum norðurfrakland belgia niðurlond og nakað eystur í týskland í hesum økjum hevur fólkavøksturin verið so stórur at einstakir grannabýir eru vaksnir saman í tað sum verður nevnt stórstaðarøki størstu stórstaðarøkini eru í ruhr í týsklandi í eysturevropa býr harafturímóti størri partur av fólkinum á bygd og í smáum býum einir milliónir evropearar eru trongdir saman á einum landøki sum tilsamans er lítið størri enn avstralia av tí sama eru nøkur lond í evropa ímillum tey fjølbygdastu í heiminum í niðurlondum eru fleiri enn fólk á hv km eysturevropa er ikki so fjølbygt sum vesturevropa men eisini her er fólkatættleikin væl oman fyri heimsmiðalfólkatalið bera vit saman við afrika og ásia er fólkatalið í flestum londum í evropa støðugt tað hvørki veksur ella minkar fá børn verða fødd og fólk liva leingi um ár í miðal í flestum londum harafturímóti er miðallívsævin í india og mongum londum í afrika undir ár tað ger at fólkið í evropa er eldri enn nógva aðrastaðni í heiminum stórur partur er farin um ár hetta yvirlitið sýnir fyrst viðurkend fullveldisríki undir hesum standa landslutir ella lond uttan fullveldi og undir hesum eru aftur aðrir landslutir og lond viðmerkingar anne frank fødd annelies marie frank í frankfurt juni deyð mars var av jødiskari ætt og familjan mátti tí flyta til amsterdam í fyri at sleppa undan vaksandi nasistiska áganginum í týsklandi ágangurin móti jødum í niðurlondum vaks eisini eftir at landið varð hersett av týskarum og tí máttu tey fjala seg fyri teimum í juli noyddust tey at búgva í fjaldum rúmum í bygninginum har pápin otto frank hevði arbeitt tvey ár seinni tann august vóru tey avdúkað og flutt til týningarleguna auschwitz har blivu menn og kvinnur skild sundur og sóu einki til hvønn annan meira í oktober sama ár vóru anne systirin margot og augusta von pels sum eisini hevði goymt seg saman við teimum fluttar til bergen belsen mamman edith frank var verandi eftir í auschwitz í mars fór tyfus at ganga í leguni og drap fangar harímillum anne og systrina margot tær liggja grivnar á ókendum stað í hópgrøv í bergen belsen saman við øllum hinum ið máttu lata lív í týningarleguni anne frank gjørdist kend av tí at hon skrivaði dagbók meðan hon fjaldi seg í amsterdam dagbókin varð funnin í og givin út síðan er hon spæld bæði á palli og sum filmur mads andreas jacobsen september í tórshavn mai var ein føroyskur rithøvundur politikari lærari og bókavørður eftir preliminerskúlan í havn í fór hann til keypmannahavnar at ganga á studentaskúla hann tók studentsprógv í í nøkur ár læs hann síðan matematik alisfrøði evnafrøði og astronomi men hann gjørdi seg ikki lidnan við lesnaðin frá til var hann lærari í realskúlanum og á føroya læraraskúla í bleiv hann útvaldur av føroya løgtingi til at seta á stovn eitt føroyskt bókasavn hann fór til danmarkar at nema sær útbúgving til tað endamálið og í varð hann settur í starv sum bókavørður á færø amtsbibliotek sum seinni fekk navnið føroya landsbókasavn og har arbeiddi hann til hann andaðist í hann gjørdist formaður fyri føroya fornimmissavn í hann var formaður í varðanum frá nøkur ár saman við richard long hann skrivaði nakrar stuttsøgur og nakrar yrkingar men tað mesta av tí hann skrivaði var yrkisbókmentir og vísindalig verk hann skrivaði m a bøkur til undirvísingarnýtslu og tók sær eisini av at ritstjórna og at útgeva bøkur ið onnur høvdu skrivað mentanarvirðisløn m a jacobsens eitur eftir honum tórshavnar býráð valdi at heiðra minni um m a jacobsen við at heiðra einum ella fleiri føroyskum rithøvundum hvørt ár á føðingardegi hansara virðislønin var í fyrstani bert givin til ein ella tveir rithøvundar men í var virðislønin býtt upp í tveir partar ein virðisløn ella fleiri skuldi latast fyri fagrar bókmentir og ein ella fleiri skuldi gevast fyri yrkisbókmentir í legðist ein bólkur afturat sum verður nevndur annað mentunarligt avrik rithøvundafelag føroya er felag fyri føroyskar rithøvundar og týðarar felagið varð sett á stovn mars í vóru umleið limir endamál felagsins er at virka fyri áhugamálunum hjá føroyskum rithøvundum og verja rættindi teirra harumframt virkar felagið fyri at føroyskar bókmentir fáa góðar umstøður at mennast og trívast rætt til at gerast limur hava øll ið skriva bøkur á føroyskum máli ella á annan hátt starvast sum rithøvundar sum skrivað antin fagrar ella yrkisbókmentir dagført í oktober virðislønin ber navnið eftir rithøvundan ebbu hentze sum livdi sep mai tað er nevndin í rithøvundafelag føroya ið ger av hvør fær virðislønirnar sum er ásett at vera kr nevndin hevur heimild at lata eina virðisløn árliga men eisini onga at lata ebba hentze var ein fjølltáttaður og viðurkendur høvundur sum skrivaði bæði barnabøkur stuttsøgur og yrkingar mest kend var hon tó fyri sítt virki sum týðari gjøgnum árini hevur ebba hentze umsett eitt ótal av bókum til danskt úr enskum týskum og svenskum men mest úr føroyskum hennara íðna virki við at umseta føroyskar bøkur hevur havt ómetaligan týdning fyri kunnleika til og útbreiðslu av føroyskum bókmentum í danmark og hinum norður londunum umframt sítt víðfevndi virksemi sum rithøvundur og týðari legði ebba stóran dent á at veita yngri høvundum ráð og vegleiðing tá ið hon skrivaði testamenti hevði hon eisini rithøvundar og serliga teir yngru rithøvundarnar í huganum í testamentinum stendur soleiðis skrivað við hesum í huga setti nevndin fyri rithøvundafelag føroya november á stovn ebbu virðislønina við krónum á konto fyrsta virðislønin verður handað mai hvannasunds kommuna kommuna í føroyum í september var fólkaatkvøða í kommununi um sammanlegging við klaksvíkar kommuna úrslitið av fólkaatkvøðuni var eitt greitt nei til samanlegging hvannasunds kommuna var í partur av norðoya prestagjdalds kommunu í var hvannasunds kommuna uppi í viðareiðis fugloyar og svínoyar sóknar kommunu í gjørdust tær seks bygdirnar við hvannasund til hvannasunds kommunu hesar seks bygdirnar eru múli fossá norðdepli depli norðtoftir og hvannasund fossá nú avtoftað og norðdepli eru niðurseturbygdir frá hinar fýra bygdirnar eru aldargamlar múli er nevnd í hundabrævinum frá talinum í depli stendur friðaður garður hesin er frá hvannasunds kommuna er sum flestu gomlu kommunur í føroyum broyttar frá gamla bóndasamfelagnum til fiskivinnu og ídnaðarsamfelag vinnulívið í kommununi er nærum alt fiskivinna og útróður havnaviðurskiftini eru góð í varð flakavirki bygt í norðdepli síðani bergholini vóru gjørd í er samvinnan við klaksvíkinga vorðin sera stór koyrdar verða bæði virkaðar og óvirkaðar vørur millum kommunurnar tvey stór alibrúk eru í kommununi eitt hvørju megin byrgingina samferðslukervið er væl útbygt koyrandi er millum allar bygdir í kommununi í kom byrging um hvannasund so borðoyggin og viðoyggin vórðu samanbundnar rutubáturin út til svínoyar og fugloyar siglir út frá hvannasundi sjálvt um roynt varð at stovna skúla eystan múla í kom ikki gongd á fyrr enn í tá fór viðingur giftur á toftum norðtoftum at lesa við børnunum á toftum depli og múla í fór annar viðingur at lesa við børnunum á viðareiði og hvannasundi í varð skúli bygdur í norðdepli og hesin stendur uppi enn børnini í hvannasundi vórðu rógvin í skúla og hini noyddust at ganga skúli varð so aftur bygdur í hvannasundi í hesin er í dag kommunuskrivstova í varð nýggjur skúli bygdur á fossánesi og her ganga nú øll børnini í kommununi í skúla til og við skúlaár skúlabørnini í framhaldsdeildini verða koyrd til klaksvíkar í hvannasundi er øll jørðin kongsjørð meðan øll jørðin í norðdepli er ogn hvannasund er fyrndarbygd fýra fýramarkað festir eru í bygdini hetta eru ikki stór festir áseyðir hvørt men afturat eini aðrari inntøku ber til fyrr var jarðarskipanin í hvannasundi soleiðis at festararnir áttu ein fjórðing í hvørjum hagaparti men soleiðis er ikki longur jørðin varð skift fyri kortum og tað hevði við sær at hvør festari hevur sín haga hetta ger tað samstundis høgligari hjá hvørjum einstøkum festara sum ikki longur nýtist at ganga á fjall so ofta sum frammanundan norðdepil er niðurseturbygd sambært gomlum bókum vóru tveir hagapartar í depli fýra merkur hvør bøkurnar siga at hagapartarnir vóru kallaðir depli for sønden og depli for norden í tí syðra partinum er ein partur kongs men í norðara parti er alt ogn klaksvíkar kommuna er næststørsta kommuna í føroyum tórshavn hevði fingið kommunuskipan longu í men tað var ikki fyrr enn í at kommunuskipan varð sett í gildi fyri allar føroyar frammanundan síðan høvdu føroyar verið býttar sundur í fattigforstanderskaber klaksvíkin saman við restini av norðuroyggjum tá kommunuskipanin kom í varð sami leistur nýttur føroyar vóru býttar sundur í sóknarkommunur norðuroyggjar gjørdust ein kommuna kommunufundir vóru hildnir skiftivís á prestagarðinum í ónagerði á viðareiði og á einum bóndagarði í klaksvík tá klaksvíkin sum ein avleiðing av at kongaligi einahandilin varð avtikin í fór at mennast vinnuliga gjørdist hendan skipan óhøglig hóast høvuðsvinnan var landbúnaður alla øldina so vóru bæði handil og fleiri fiskiskip á staðnum longu í fólkatalið sum í hevði ligið um tey var í vaksið upp í hetta hevði m a við sær at klaksvíkin gjørdist sjálvstøðug kommuna í og í fekk bygdin sum í fyrisitingini hevði verið nevnd vágur navnið klaksvík høvuðsuppgávan hjá klaksvíkar kommunu sum í fekk býarheiti gjørdist at skapa hóskandi karmar um tað vaksandi virksemið í bygdini sí býráðsformenn í klaksvíkar kommunu klaksvíkar kommuna setti á stovn listavirðisløn nólsoyar páls í viðarlundin í havn er størsta viðarlund í føroyum viðarlundin verður eisini rópt plantasjan viðarlundin fór illa í eini ódn í sangurin eitt sunnukvøld í plantasjuni sum simme gav út í gjørdist ein sonn landaplága og fimti ár seinni varð sangurin kosin størsta landaplágan í føroya søgu av útvarpið føroya sangurin útkom sama ár sum útvarp føroya byrjaði at senda plátan var ein av teimum fyrstu føroysku tónleika útgávunum í viðarlundini rennur havnará har er eitt lítið vatn mitt í viðarlundini har dunnur og svanar halda til benkur standa rundan um vatnið og aðrastaðnis í viðarlundini havnarfólk og vitjandi dáma væl at ganga túr í viðarlundini viðarlundin er millum varðagøtu gundadalsveg og hoydalsveg listasavn føroya er í norðara enda av viðarlundini ein standmynd stendur á einum heyggi mitt í viðarlundini standmyndin er minnsvarði til minnis um teir føroysku sjómenninar ið lótu lív undir seinna heimsbardaga støddfrøði er læran um mynstur í mongd bygnaði broytingum og rúmi við øðrum orðum støddfrøði er skilbundin frøðigrein um støddir og viðurskifti teirra millum harav av navnið støddfrøði elsti farvegurin eftir støddfrøði er ógvuliga gamal bæði í egyptalandi og bábylon fingust fólk við støddfrøðilig fyribrigdi eini ár f kr tað vóru tó grikkar sum mentu støddfrøðina til rættulig vísindi ár til f kr seinni eftir hóttafallið í griksku mentanini mentist støddfrøðin í india um ár og kom við arábum aftur til evropa um ár seinni aftur fekk hon innvist á lærdum háskúlum og í bæði og øld hendu stór framstig støddfrøðin fær tá tað skap sum vit kenna aftur í dag í støddfrøðini verða ofta langar og rúgvumiklar skilvísar útgreiningar gjørdar sum lítið tykjast hava við veruleikan at gera hetta júst tí at støddfrøðin er skilbundin tað merkir at hon byggir ikki á eygleiðingar men á skilvísar útgreiningar eftir ásettum reglum støddfrøði var upprunaliga læran um tær reglur sum galda fyri tøl og skap av ymsum slag millum onnur vísindi hevur hon ta løgnu serstøðu at hon ikki nýtist at verða grundað á nakað ítøkiligt t e tað sum sansirnir siga okkum harafturímóti verður altíð sett krav at ongar mótsøgnir skulu vera í støddfrøðiliga lærubygninginum eingin ivast í hvat ið jarðfrøðingar alisfrøðingar lívfrøðingar evnafrøðingar og aðrir frøðingar gera teir kunnu allir eftirkanna síni ástøðiligu úrslit í náttúrufyribrigdum ella við royndum tað ber ikki altíð til hjá støddfrøðinginum hetta merkir tó ikki at støddfrøðilig úrslit ikki kunnu verða nýtt til at viðgera ítøkilig fyribrigdi tvørturímóti men tað merkir at tey skulu nýtast við varsemi eisini tá ið støddfrøðiliga fyrimyndin er grundað á tað sum veruligt er partar av støddfrøðini eru siðsøga aðrar partar kunnu vit best lýsa sum amboð og amboð er støddfrøðin av sonnum tað eru næstan ikki tey vísindi sum ikki dagliga nýta støddfrøði sum amboð t d verður hon lýst sum málið í alisfrøðini á tann hátt hevur støddfrøðin neyvt samband við tøkniliga støðið í samfelagnum og tí við fíggjarviðurskifti og lívskor hjá tí einstaka heiðurin fyri t d teldurnar eiga serliga støddfrøðin og alisfrøðin støddfrøðiligi parturin eru tær skipanir sum teldurnar virka eftir at læra støddfrøði kann á mangan hátt berast saman við spæl til dømis at telva skalt tú telva eru nakrar grundreglur tú mást duga fyrst tú mást vita hvussu borðið er skipað hvussu talvfólkið sær út hvussu tað flytur o s fr á hesum støði er ikki so nógv at skilja so byrjar telvingin og teir nógvu møguleikarnir koma til sjóndar nú krevst at tú hevur hugflog at tú dugir at síggja og kanna teir ymsu møguleikarnar og hevur tú gloymt onkra grundreglu til dømis hvussu riddarin flytur ber einki til fyrst mugu vit læra nakrar grundreglur t e slíkt sum tey sum undan gingu hava hildið verið skilagott at gjørt viðtøkur fyri á tí støðinum er ikki júst so nógv at skilja tá ið vit so seinni fara at seta saman hesar lutir veksur støddfrøðiligi lærubygningurin fram tá krevst hugflog eins og í telvingini og ikki ber til at ivast í grundarlagnum kann henda at tú tá kanst nýta støddfrøðina til at kanna eitthvørt fyribrigdi sum eingin áður hevur kannað og skuldi staðið í botni er ikki at falla í fátt men heldur bíta á kampi so mikið størri verður frøin tá ið komið er á mál joen pauli højgaard ellefsen best kendur sum pauli ellefsen apríl august føddur í miðvági var føroyskur politikari og ríkisgóðkendur grannskoðari hann varð løgmaður í føroyum frá januar til januar sum ungur var hann fiskimaður og útróðrarmaður miðskeiðis í fimtiárunum var hann við sluppini william martin í tvey ár sum abbi hansara dánjal petur højgaard úr rituvík átti sluppin var til fiskiskap undir føroyum og íslandi seinni fór hann í skúla og lærdi til telegrafist og hevði kjans hjá danska reiðarínum dansk fransk í tvey ár hann las til grannskoðara í keypmannahavn meðan hann las arbeiddi hann samstundis sum grannskoðari eftir at hann var liðugur at lesa arbeiddi hann í nøkur ár hjá revisiónsfirmanum c jespersen í gjørdist hann ríkisgóðkendur grannskoðari hann flutti heimaftur til føroya fyrst í árunum har hann eitt skifti hevði grannskoðaravirkið sundstein ellefsen saman við jógvani sundstein í stovnaði hann sítt egna virki hann arbeiddi sum grannskoðari til meðan pauli var upptikin av politikki hevði hann onnur at taka sær av grannskoðaravirkinum robert lefevre var stjóri eitt skifti meðan pauli var í politikki ein sonur og síðani ein verdóttur komu sum frá leið upp í fyritøkuna seinni eisini sum ríkisgóðkendir grannskoðarar pauli gjørdist av álvara virkin í føroyskum politikki í tá hann fyri fyrstu ferð var valdur inn á føroya løgting fyri sambandsflokkin táverandi formaður sambandsfloksins trygvi samuelsen varð ikki afturvaldur og tí bleiv nýggjur formaður valdur og valið fall á nývalda paula ellefsen hann varð formaður floksins til hann valdi ikki at stilla upp aftur í pauli var eisini virkin á danska fólkatinginum mars varð hann valdur inn á fólkatingið fyri fyrstu ferð tað var meðan pauli ellefsen var løgmaður at samtíðarskattaskipanin varð sett í verk foreldrini hjá paula vóru sofía fødd højgaard úr rituvík og joen elias ellefsen úr miðvági hann var elstur av átta syskjum pauli giftist í við henni egholm ellefsen fødd rasmussen eftir at hava búð nøkur ár í danmark fluttu tey til føroya og búsettust í hoyvík har vuksu børn teirra eisini upp marita petersen fødd marita johansen oktober vágur august tórshavn var løgmaður í føroyum marita petersen er fyrsta kvinnan ið náddi ovastu rók í føroyskum politikki tann januar varð hon tann fyrsti kvinnuligi løgmaður í føroyum í varð hon fyrstu ferð vald á ting frá var hon landsstýrismaður í mentamálum har hon m a gjørdi vart við seg við at endurskoða yrkisútbúgvingarnar í føroyum og fáa samtykt lógarverk innan hetta øki hon var talskvinna fyri at skipa miðnámsskúlarnar í deplar eisini legði hon broytingar í rúsdrekkalógini fram ið viðførdu ta skipan sum vit kenna í dag tíðin sum marita var løgmaður í føroyum frá januar til september var eitt av svárastu tíðarskeiðunum í føroya søgu bankarnir vóru um at fara av knóranum og vinnulívið á sjógvi og landi var við at fara sama veg arbeiðsloysið var methøgt fráflyting úr føroyum og tvangsauktiónir av sethúsum vóru gerandishendingar sum løgmaður stóð marita petersen á odda fyri samráðingunum við danir og den danske bank fyri at forða fyri at føroyar fóru av knóranum úrslitið av hesum samráðingum var millum annað at føroya landsstýri keypti partabrøvini í føroya banka frá den danske bank hetta keypið hevði seinni sokallaða bankamálið við sær har ákærur vórðu reistar ímóti den danske bank fyri ikki at hava kunnað føroya landsstýri um veruligu fíggjarstøðuna í føroya banka innan søluna av partabrøvunum marita petersen stóð sum løgmaður eisini á odda tá ið semja var gjørd við donsku stjórnina um eina bjarging fyri føroyska búskapin henda avtalan hevði við sær at danska stjórnin afturfyri setti krøv um kvotuskipan innan fiskivinnuna og skipanina av føroya fiskavirking fyri at sleppa undan hópuppsagnum innan tað almenna samráddist marita við almennu fakfeløgini um lønarniðurskurð eisini legði hon stóran dent á skipanarlig viðurskifti og var stigtakari til nýggju føroysku stýrisskipannarlógina frá í bleiv marita petersen eisini forkvinna fyri javnaðarflokkin eftir atla dam ið ikki stillaði uppaftur sum formaður innanfloks arbeiddi hon við at útbyggja demokratiið í flokkinum og at endurnýggja politikkin hjá flokkinum hon legði dent á at kvinnurnar eisini vóru virknar bæði innan og uttanfloks hon hevði eitt netverk av kvinnum ið hon eisini gjørdi brúk av meðan hon var landstýrismaður og løgmaður hon hevði ein virknan leiklut í samband við at løgtingið í samtykti javnstøðulógina aftaná løgtingsvalið í stóð hon á odda fyri samgongusamráðingunum javnaðarflokkurin fekk ikki løgmann og marita petersen valdi aftur at taka sæti á løgtingi harvið breyt hon siðvenjuna hjá javnaðarflokkinum um at floksformaðurin hevði sess í landsstýrinum hon var sum tann fyrsta kvinnan vald til løgtingsformann í í bjóðaði jóannes eidesgaard henni av sum formansvalevni í javnaðarflokkinum marita vann formannsvalið men á landsfundinum í legði hon frá sær sum formaður fyri javnaðarflokkin til løgtingsvalið í stillaði petersen ikki uppaftur og fór hon sostatt úr føroyskum politikki marita var leiðari av sernámsdeplinum frá og til hon eftir stutta sjúkralegu doyði tann august í evnafrøði ella kemi er læran um eginleikarnar hjá evnum lívrunnum sum ólívrunnum og hvussu tey samspæla við onnur lívrunnin og ólívrunnin evni av tí at evni sum eru ymiskar samansetingar av atomum eru so fjølbroytt so granska evnafrøðingar ofta hvussu atom av ymiskum frumevnum samspæla og soleiðis skapað mýl og eisini hvussu ymisk mýl samspæla sínamillum evnafrøði verður ofta kallað tann miðsavnandi vísindin av tí at hon knýtir aðrar vísindagreinir saman evnafrøðingar kunnu við evnisandgerðum gera t d heilivág plast litir og mangt annað sum vit brúka dagliga teir kanna hvat er í evnunum og hvussu ið nýggj evni kunnu verða gjørd umleið fimm mió evni eru til vit brúka dagliga umleið fyrr í tíðini søgdu granskarar at fýra grundlutirnir eldur jørð vatn og luft vóru grundarlagið undir øllum heiminum nú á døgum siga vit at allur heimurin er bygdur úr uml frumevnum og bindingum teirra millum evnafrøði er sum navnið sigur læran um øll hesi frumevni evnafrøðilig gransking er fyritreytin fyri nógvum av teimum hentu evnunum sum vit brúka hvønn einasta dag til dømis plasti sama er við øllum tí heilivági sum er til taks nú á døgum í evnafrøðini verða atomini skrivað í stytting vatn hevur evnafrøðiliga formilin ho tað sigur okkum at vatnmýli eru tvey vatnevnisatom h er stytting fyri hydrogen og eitt súrevnisatom o er stytting fyri oxygen vatn hevur evnafrøðiliga formilin ho ið merkir at eitt vatnmýl er samansett av tveimum hydrogenatomum og einum oxygenatomi høvuðsøki innan evnafrøði runavíkar kommuna er ein kommuna í eysturoy í føroyum runavíkar kommuna fevnir um bygdirnar rituvík æðuvík runavík saltangará glyvrar lamba lambareiði søldarfjørður skipanes skálafjørður skála oyndarfjørður funningsfjørð funningur og elduvík fólkatalið í runavíkar kommunu var januar íbúgvar í dag er íbúgvaratalið sambært heimasíðuni hjá runavíkar kommunu runavíkar býráð er mannað av limum til seinasta býráðsval í varð magnus rasmussen lærarin og bóndin úr lamba stóri atkvøðuslúkarin hann varð tískil valdur til borgarstjóra og tók yvir frá fyrrverandi borgarstjóranum hans jacob lamhauge men tann januar gavst magnus sum borgarstjóri vegna at hann varð valdur á ting og tí tók táverandi varaborgarstjórin tórbjørn jacobsen yvir sum borgarstjóri í runavíkar kommunu hinir býráðslimirnir eru helgi l petersen bárður k nielsen kári e jacobsen jónleyg hammer terje b vestergaard jónhard danielsen hallur ellingsgaard karl rasmussen og arnfinn langaard mentanar og vinnulív í kommununi sjóvar kommuna kommuna í føroyum sjóvar kommuna fevnir um bygdirnar strendur innan glyvur kolbanargjógv morskranes og selatrað í kommununi búgva fólk konufólk harav á strondum jan tann gamla sjóvar sókn fevndi um bygdirnar selatrað strendur skála og skálafjørð av hesum bygdum er skálafjørður tann yngsta hon er bygd onkuntíð í árunum fyri stívliga árum síðan komu niðursetubygdirnar morskranes og innan glyvur afturat tann nýggjasta niðursetubygdin er kolbanargjógv sum kom fyri góðum árum síðan navnið sjóvar sókn kemur av býlinginum við sjógv á strondum tí har stendur kirkjan sum nú er og har hava kirkjur undan hesari staðið í fleiri hundrað ár so langt aftur sum søguligar keldur røkka kirkjan við sjógv var einasta kirkjan í sóknini heilt upp til okkara tíð kirkjan sum nú er varð bygd í á selatrað kom kirkja í og á skála í hvussu gomul sjóvar sókn og strendur eru vita vit ikki menn vilja verða við at vit skullu í hvussu so er aftur í øld til kommununa hoyra uml merkur í jørð á strondum eru mk ogn og mk landsjørð á selatrað eru merkur ogn og merkur landsjørð sunda kommuna er ein kommuna í føroyum sunda kommuna er úrslitið av einum samstarvi millum kommunurnar í sundalagnum í mong ár talan var tá um hósvíkar hvalvíkar haldórsvíkar og sunda kommunur hetta samstarv var longi skipað í einum kommunufelagsskapi men í varð hildið at tíðin var búgvin at leggja saman í eina felags kommunu saman við bygdunum gjógv og saksun við fólkaatkvøðu í øllum bygdum var uppskotið um samanlegging samtykt og januar fór nýggja kommunan til verka bygdirnar fram við sundalagnum hava eina langa og ríka søgu markatalsbygdirnar eru hósvík merkur hvalvík merkur streymnes merkur saksun merkur og gyllin haldórsvík merkur tjørnuvík merkur oyri merkur norðskáli merkur og gjógv merkur í mangar øldir tá landbúnaðurin var høvuðsálitið var tætt samanhang millum markatal og fólkatal tá fiskivinnan so við og við mentist í øld fyrst við útróðri og síðan við sluppfiskiskapi broyttist hetta mynstur tó í hesum tíðarskeiði vaks fólkatalið nógv og hóast inntøkurnar meira og meira komu frá fiskivinnuni var jarðarbrúkið enn ein týðandi partur av gerandisdegnum hjá teimum flestu tí vóru eisini nógv gerði løgd inn burturav haganum serliga aftaná at myndugleikarnir góvu heimild fyri hesum í seinnu helvt av øld og aftur við lógini frá sundið millum eysturoynna og streymoynna hevur ikki skilt bygdirnar frá hvørji aðrari men heldur verið leiðin sum fólk ferðaðust eftir tá tey fóru á vitjan og tá tað ráddu um onnur ørindi tí ber til at siga at hóast bygdirnar livdu sítt sjálvstøðuga lív vóru eisini bond sum bundu tær saman í gaman og í álvara ein góð lýsing av hesum viðurskiftum er at lesa í bókini á bygd fyrst í tjúgundu øld eftir víkamanninum sámali johansen tá brúgvin um streymin var tikin í nýtslu í og í norðskálatunnilin broyttust fortreytirnar hjá økinum grundleggjandi frá at vera ein heldur avsíðis partur í landinum gav henda nýggja meginferðsluæðrin øktar møguleikar fyri vinnulívinum umframt ferðingarmøguleikar fyri tey sum eitt nú starvast í havn ella á skálafjørðinum við nýggju samanløgdu sunda kommunu er høvuðsætlanin at sundalagið skal taka tey tungu tøkini í felag og menna alt økið eftir eini miðvísari ætlan sum kommunustýrið setur út í kortið á henda hátt verður støði lagt undir eina menningartilgongd ið svarar til tey krøv sum samtíðin setur okkum við nýggju samanløgdu sunda kommunu er høvuðsætlanin at sundalagið skal taka tey tungu tøkini í felag og menna alt økið eftir eini miðvísari ætlan sum kommunustýrið setur út í kortið á henda hátt verður støði lagt undir eina menningartilgongd ið svarar til tey krøv sum samtíðin setur okkum vágs kommuna kommuna í suðuroynni í føroyum vágs kommuna fevnir um vág nes og fámara borgarstjóri tíðarskeiðið er dennis holm varaborgarstjóri er eydis kjærbo fólkatalið í vágs kommunu var hin januar fyrst í øld vóru kommunuvalini í føroyum í januar februar og teir valdu kommunustýrislimirnir sótu frá januar árið eftir og til desember fjórða árið sum valið til næsta valskeið hevði verið í januar februar kommunustýrislimir sum vórðu valdir t d februar sótu frá januar teir sum vórðu valdir januar sótu frá januar og soleiðis fram niðanfyri sæst yvirlit yvir býráðslimir sóknarstýrislimir í vágs kommunu síðan kommunan varð stovnað í við løgtingslóg nr frá desember varð vallógin til kommunuvalini broytt soleiðis at valið fór fram í november desember og tikið var við januar árið eftir t d var val desember nývalda sóknarstýrið tók við januar valið fór fram í des og nýggja býráðið tók við men longu í des var aftur val og nýggju limirnir tóku við síðani hava býráðini sitið í ár landafrøði er læran um heimsins yvirflatu hetta umfatar politiskar eindir t e lond veðurlag jarðfrøði og onnur fyribrygdi ið hava við heimsins yvirflatu at gera fyri at halda skil á landafrøðini og fyri lættliga at kunna ferðast á yvirflatuni á jørðini er korttekning ein partur av landafrøðini ígjøgnum heimssøguna hava royndir verið gjørdar at tekna heimskort men tað er ikki fyrr enn við menningini av tøkni at góð og álítandi kort eru gjørd t d við fylgisveinatøkni men hóast dagins tøkni kemur enn fyri at gamlar upplýsingar ið fyrr vóru mettar at vera álítandi verða broyttar eftir nýggjar uppmátingar seinastu árini hava fleiri fjøll í føroyum broytt hædd umframt at oyggjar eru vaksnar ella minkaðar í eygunum hjá landafrøðini asia ella ásia er mittasti og eystasti partur av evrasialandmassanum og fæst við at taka evropa frá evrasia veruliga markið millum evropa og asia er ikki heilt greitt allýst men gongur ígjøgnum dardanellusundið marmarahavið bosporussundið svartahavið kavkasusfjallaryggin summi siga kuma manych lægdina kaspiska havið uralánna summi siga embaánna uralfjøllini til novaja zemlja umleið av øllum heimsins íbúgvum búgva í asia asia ið er av ísakalda norðurkolli og væl suður um heita miðkring er nógv tann størsti heimsparturin og í ongum øðrum heimsparti eru so mong og høg fjøll stórir partar av meginlandinum eru berligir og oydnir norðanfyri eru ísoyðurnar í sibiria í útsynnings og miðasia stórar oyðimerkur og norðan fyri himaleiafjøll kaldi veðurbardi tibetháslættin men í asia eru eisini nakrir av fruktabestu lágslættunum í heiminum og har eru eisini stórar áir t d mekong indus og evfrat í landsynningsasia eru nógv fjøll og stórir tropuregnskógir har er satt dýra og fuglameingi eystur úr meginlandinum báðu megin miðkring eru túsundtals stórar og smáar oyggjar í mestsum øllum sibiria ið er russiski parturin í asia er bítandi kalt um veturin norðari partur eru frostmýrar tundra her hevur jørðin nógvastaðni verið fryst síðan seinastu ístíð í sibiria eru nógv ráevni t d gull olja uran og gimsteinar sunnan fyri frostmýrarnar er heimsins størsti nálaskógur teiga og syðri eru turru grasfløturnar steppur ið eru besta landbúnðarjørðin í russlandi størsta áin í kina chang jiang rennur vestan úr tanggulafjøllum á tibetháslættanum og eystur ígjøgnum óført fjallalendi seinasta teinin rennur hon ígjøgnum stóra kinaslættan og út í eysturkinahav hitalagið í takla makanoyðimørk og gobioyðimørk er øðrvísi enn í flestu oyðimørkum summarið er ógvuliga heitt og veturin er bítandi kaldur har er mest berur klettur og ovurstórir sandheyggjar har er næstan eingin gróður uttan í áardølunum sum í takla makanoyðimørkini nøkur dýr liva kalda veturin av í gobioymørk t d villir kamelar himaleiafjøll eru sum ein ovurstórur og høgur múrur ímillum india og tibet fjøllini eru kavatakt alt árið og her er hægsta fjall í heiminum mount everest fjøllini vórðu til fyri um milliónum árum síðan tá ið indiapláta stoytti saman við evrasiaplátu sum pláturnar stoyttu saman var rondin á indiaplátu kroyst inn undir evrasiaplátu og havbotnurin ímillum teirra varð faldaður saman og trýstur upp til tað ið nú er himaleiafjøll so ofta goysir við strendurnar og í oyggjunum í vestara parti í kyrrahavi at økið stundum verður kallað eldkringur viðgitnasta gosið var í í oynni krakatoa vestan fyri java meginparturin av oynni sprongdist í luftina og spreingingin var so hørð at dunið hoyrdist heilt suður til avstralia í fór aftur at goysa í somu oyggj gosfjallið varð nevnt anak krakatoa ið er sonur krakatoa asia er nógv fjøldbygdasti heimspartur og ongastaðni eru mentanirnar so ymiskar og fjølbroyttar mangar siðmenningar eru fleiri túsund ára gamlar tað var í asia at fyrstu býirnir og fyrstu skriftmálini neyvt søguligt samband er ímillum bæði vórðu til fyri fleiri enn árum síðan vóru fyrstu býirnir bygdir við áirnar evfrat og tigris bábylon var ein teirra í bíbliuni verður hetta landið nevnt mesopotámia nú á døgum búgva tveir triðingar av fólkinum í heiminum í asia tey flestu fyri sunnan og eystan í heimspartinum hóast meginparturin av fólkinum eru bøndur vaksa býirnir ógvuliga skjótt fyrstu siðmenningarnar tóku seg upp í áardølunum í asia í tí landøki ið verður nevnt fruktagóði hálvkringurin sum er í ein bug úr persaflógva og vestur í miðjarðarhav mangir býir her hava søgu ið gongur mong túsund ár aftur í tíðina meginparturin av fólkinum í asia býr enn á bygd og livir mest av landbúnaði men býirnir vaksa skjótt í størstu býum í asia búgva nú fleiri enn milliónir fólk bæði hesir stórbýir og aðrir býir vaksa skjótt tí alt fleiri fólk flyta av bygd til býirnar stórir partar í miðeystri og miðasia eru ógvuliga strálbygdir ella heilt oydnir fyri fólk tí at har er ov turt ella ov kalt mesta fólkið býr í fruktagóðu áardølunum og á slættunum við strendurnar í suður og vesturasia tá ið hongkong og singapor eru frá er bangladesj fjølbygdasta land í asia har búgva fólk á hvørjum km tvey av trimum fólkum í heiminum búgva í asia sjey av teimum fjølbygdastu londunum eru her ovast eru kina og india í hesum báðum londum eru av øllum fólkum í heiminum í kina er viðtikin lóg ið sigur at maður og kona mugu ikki eiga meira enn eitt barn so her er fólkavøksturin minkaður men í flestum londum í asia fjølgast fólkið ógvuliga skjótt fyri ár búðu fleiri enn ein milliard fólk í india og um milliónir fólk í indonesia fyrstu búnaðarfólkini settust í búgv í fruktagóðu áardølunum har væl lá fyri at dyrka jørðina tey fóru at arbeiða í felag og veittu vatn úr áunum á akrarnar áirnar hava enn stóran týdning fyri fólkið í suður og vesturasia tí at har fiska tey og fáa drekkivatn og vatn á akrarnar nógvastaðni eru áirnar byrgdar til tess at fáa ravmagn áirnar eru eisini týdningarmestu flutningsvegir í mongum londum helvtin av fólkinum í heiminum livir mest av rísi og tí kann rístrot vera atvold til víðfevnda hungursneyð rísplantan ið er úr landsynningsásia hevur verið dyrkað í eini ár seinastu árini hava verið ald nýggj ríssløg at útvega mat til nógva fólkið í asia sum fjølgast í stórum hesi ríssløgini er úrslit av grønu kollveltingini har vísindaligur serkunnleiki og nýggj tøkni hava kynbøtt plantur so at tær geva meiri av sær hóast summo lond í asia t d japan og kina leingi hava verið sjálvstøðug lond hava mong lond í heimspartinum ikki loyst frá gomlu hjálandaveldum sínum fyrr enn seinastu árini fyrst í øld stóðu næstan alt miðeystur india og stórir partar í landsynningsasia undir evropeiskum hjálandaveldum men sterkar tjóðskaparrørslur tóku seg upp í asia og londini vunnu sær frælsi aftur í mongum londum hevur stórur búskaparligur vøkstur verið seinastu árini hetta hevur havt við sær størri nýtslu og stórar samfelagsligar broytingar mong gomul lond í asia hátíðarhalda frælsisdag sín á hvøijum ári eitt nú í pakistan nøkur lond til dømis india vunnu sær frælsi við friðarligari mótstøðu men í mongum londum vóru drúgv frælsiskríggj til dømis í burma hesi lond stríðast nú við at fáa eina tjóðskaparliga eindarkenslu at festa rót ímillum fólkið sovjetsamveldið var størsta ríki í heiminum í fór tað sundur í sjálvstøðug lýðveldi hvørt við sínari stjórn sjey av hesum lýðveldum eru í evropa hini átta í asia nú lýðveldini ikki longur eru partur í einum ovurstórum miðstýrdum búskapi mega tey laga seg til viðurskifti og treytir á heimsmarknaðinum og tað hevur ikki verið so lætt fall sovjetsamveldisins hevði eisini við sær at londini í eysturevropa sluppu undan sovjetskum eftirliti allir stóru heimsátrúnaðirnir eru komnir upp í asia hinduisma buddisma jødadómur kristindómur og islam atrúnaður hevur enn stóra ávirkan í asia og fólkið er gudrøkið atrúnaðirnir læra fólk at verða gávumild ósjálvsøkin og hjálpsom og at tað ræður ikki um at ríka seg upp avjarðligum ognum mangastaðni í gamla sovjetsamveldinum stríðast fólkasløg hvørt ímóti øðrum í summum londum í russiska samveldinum eru mangir russar onkustaðni eru teir um av fólkinum annað dømi er kekenia har triðja hvørt fólk er russi síðan sovjetsamveldið fall hava kekenar stríðst fyri tjóðskaparligum frælsi men russland ið er samveldisríki er hart ímóti hesum teir kvíða fyri at fer ein landspartur burturúr verður alt tað russiska samveldið syndrað í asiatisku samfeløgunum nú á døgum er stríð ímillum siðbundna og jarðbundna lívsháttin merktum av átrúnaði og vaksandi kapitalistiska lívsháttin merktum av vesturlendskum siðum og levnaði so hvørt asiatisku londini loyva størri vesturlendskari ávirkan veksur trýstið á gamla lívsháttin í iran hevði hetta við sær at átrúnaðarligu høvuðsmenninir við khomeini ayatollah á odda settu seg harðliga upp ímóti vesturlendsku ávirkanini teir birtu í kollvelting tóku valdið í landinum og settu á stovn muslimskt lýðveldið stýrt eftir strongum islamiskum lógum áðrenn oljan varð funnin vóru mong oyðimarkarlond í miðeystri ógvuliga fátæk men nú hevur oljan fullkomiliga broytt londini meiri enn helmingurin av allari olju í heiminum funnin er higartil og triðingurin av øllum gassi eru í miðeystri olju og gasssølan til lond um allan heimin hava gjørt londini ovurrík nýggir stásiligir býir eru bygdir og mangir fremmandir verkamenn eru komnir higar at arbeiða í summum londum broytast viðurskiftini so líðandi og hvørki harðlig mótmæli ella ófriður standast av tí í japan var búskaparlig menning hildin at verða neyðug so at landið ikki skuldi verða bundið at evropeiskum londum tí hevur japan tikið eftir vesturlendskum búskapi men roynir framvegis at stuðla og fjálga japanska mentan enntá kina sum í mong ár skúgvaði alla vesturlendska hugsan frá sær tekur nú undir við kapitalistiskum búskapi seinastu nógvu árini hava mong lond í asia havt japan sum fyrimynd og hava ment ídnaðin nógv við tað at hetta hevur gingið so skjótt og við slíkari megi hava hesi lond verið kallað tikaraveldini nógv bílig arbeiðsmegi og støðug politisk viðurskifti tí stjórnir gera alt fyri at steðga øllum ófriði hava fingið útlendskar fyritøkur at gera stórar íløgur í ídnaðin londini gera lidnar vørur t d klæði teldur og sjónvørp korini hjá konufólkum eru ógvuliga ymisk í so stórum heimsparti alt eftir mentanarligu átrúnaðarligu og politisku viðurskiftunum í londunum sumstaðni t d í india og islamsku londunum í miðeystri eru tað næstan bara mannfólkini ið gera lønt arbeiði men í muslimsku londunum í landsynningsasia eru mong islamsk konufólk tó í løntum starvi aðrastaðni sum í kommunistisku londunum kina og norðurkorea og í gomlu sovjetlýðveldunum eru konufólkini tyðandi partur av arbeiðsmegini og tey gera mestsum alt við hús eisini fall sovjetsamveldisins hevur í vissum førum havt við sær at flakkfólk í miðasia eru farin at liva sum í gomlum døgum lutir sum áður vórðu gjørdir á verksmiðjum t d dúkurin ið tjaldið varð klætt við innan fingust ikki longur og tey máttu sjálvi vevað dúkin somuleiðis hevur eisini verið við flutninginum seinastu árini hava mong flakkfólk flutt tjøld og aðra útgerð við lastbili men nú trýtur brennievni og tey eru aftur farin at nýta kamelar og ross mikkjal dánjalsson á ryggi f oktober d oktober í tórshavn var lærari búsitandi í gásadali foreldur dánjal pauli michelsen og maren margrethe petersen hann varð føddur í miðvági sum ungur fór hann tveir vetrar til danmarkar á fólkaháskúla hóast hann ikki var læraralærdur starvaðist hann í mong ár sum lærari hann var virkin í politikki bæði í sóknarstýrinum og í løgtinginum har hann umboðaði sjálvstýrisflokkin í árunum rithøvundastarv hansara fevndi millum annað um yrkingar sálmaskaldskap bygdarsøgu og skúlabøkur hann var okkara ídnasta sálmaskald hann skrivaði fyrstu føroysku bygdarsøguna hann lýsti arbeiðslívið bæði á sjógvi og landi hansara tokki til náttúruna sást aftur í skúlabókum um dýra og fuglalívið umframt í hansara landalæru og í sálmum hansara og sangum yvirhøvur yrkingin lítla hara stóð í savninum yrkingar sum kom út í mads andrias winther føddur november á sandi deyður februar á sandi var ein føroyskur politikari og rithøvundur hann var borgarstjóri í havn frá til hann var løgtingslimur tey fyrstu árini var hann valdur inn í suðurstreymoyar valdømi og tey seinnu árini í sandoyar valdømi hann varð valdur inn fyri sjálvstýrisflokkin eftir at hann varð stovnaður í mads andrias fór til havnar at ganga í realskúla bert ára gamal eftir loknan skúla starvaðist hann í tvey ár hjá sorinskrivaranum síðan flutti hann heimaftur til sands eina tíð tí honum longdist so illa til heimbygdina har tókst hann við fyrifallandi arbeiði síðan fór hann á heysti á vallekilde háskúla í danmark eftir háskúlan flutti hann heimaftur til sands har hann búði eina tíð og so flutti hann til havnar har hann fekk starv hjá sorinskrivaranum og frá til var hann fulltrúi har í fekk hann starv sum sýslumaður á sandoynni og flutti tí aftur til heimbygdina at búgva árini í havn var hann sera virkin innan politiska og samfelagslívið har hann var undangongumaðurin og formaðurin í havnar bóltfelag tá tað bleiv stovnað í oktober hann var eisini virkin í havnar ungmannafelag og nógv av tí ið hann skrivaði kom út í blaðnum hjá havnar ungmannafelag sum nevndist baldursbrá harumframt skrivaði petur alberg niður fleiri av søgunum ið mads andrias fortaldi munnliga í felagnum tað mesta av tí ið mads andrias skrivaði varð útgivið eftir deyða hansara í úrvalsrit sum kom út í hr poul johan sundberg michelsen føddur juli í tórshavn vanliga nevndur poul michelsen er stovnari og núverandi formaður fyri framsókn umframt vinnulívsmaður hann hevur útbúgving í handli og vinnulívi í setti hann á stovn vøruhandil í hjallaranum heima hjá sær sjálvum vøruhandilin mennist so mikið nógv at í varð partafelagið p f poul michelsen sett á stovn í starvaðust fólk á pm heilsølu har poul michelsen framvegis er virkin sum forstjóri poul michelsen hevur eisini verið føroya meistari í badmintoni fleiri ár á rað hann var býráðsformaður í tórshavn løgtingsmaður fyri fólkaflokkin frá til og aftur frá næstformaður í løgtinginum aðalkonsul fyri finnland í føroyum oktober valdi poul michelsen at melda seg úr fólkaflokkinum stutta tíð seinni á vári stovnaði hann saman við øðrum nýggja flokkin framsókn ið er ein liberalur tjóðskaparflokkur á løgtingsvalinum varð hann valdur á ting fyri framsókn flokkurin fekk tvey umboð hin tingmaðurin var janus rein sum var nýggjur í politikki knapt eitt ár eftir valið valdi janus rein tó at taka seg úr framsókn og gjørdist leysgangari og fór seinni í flkaflokkin poul michelsen gjørdist sostatt einasti løgtingsmaður fyri framsókn eftir oktober á løgtingsvali varð poul michelsen valdur inn aftur á ting fyri framsókn saman við honnu jensen hin september gjørdist hann landsstýrismaður í uttanríkis og vinnumálum tá tók ruth vang sæti fyri hann hin september tá ið nevndarsessir í løgtinginum skuldu býtast gjørdist annika olsen ið fór úr fólkaflokkinum eina viku frammanundan limur í framsókn og gjørdist forkvinna í fíggjarnevndini framsókn hevði harvið fingið tinglimir á fyrsta sinni og fyri fyrstu ferð í søgu føroya hevði løgtingið fingið ein flokk við meir enn einum tinglimi ið bara vóru kvinnur torkil nielsen føddur januar í sandavági er fyrrverandi føroyskur fótbólsspælari og leikari á føroyska a landsliðnum hann er eisini telvari torkil nielsen gjørdist víðakendur tá hann skeyt tað avgerandi málið í dystinum sum endaði við sigri móti eysturríki september í landskrona torkil leikti a landsdystir fyri føroya og skoraði mál umframt at gera seg galdandi á a landsliðnum spældi torkil nielsen við síf og seinni við fs vágar eftir at síf og mb vóru løgd saman til eitt felagslið torkil er eisini telvari hann gjørdist føroyameistari í talv í og torkil telvaði á føroyska talv landsliðnum í í sveis í og í thessaloniki í grikkalandi tveir synir torkils eru telvarar og fótbóltsleikarar eins og pápin tann eldri rógvi egilstoft nielsen føddur vann fm í talvi í og luttók á føroyska talvlandsliðnum á talv ol í turkalandi hann fekk stig harafturat hevur rógvi spælt dystir á u landsliðnum í fótbólti hjá føroyum yngri sonurin høgni egilstoft nielsen føddur vann fm í talvi í apríl og setti tvey nýggj met hann var yngsti telvari nakrantíð ið vann fm og hann var eisini einasti telvarin til tá ið hevði megnað at vunnið øll talvini í einum talv føroyameistaraskapi høgni hevur spælt fleiri dystir á føroyska u landsliðnum í fótbólti jens pauli heinesen f november í sandavági deyður juli í tórshavn var føroyskur rithøvundur jens pauli heinesen vaks upp í sandavági hann er læraralærdur men gavst at arbeiða sum lærari í síðan starvaðist hann sum høvundur burturav jens pauli var ein av okkara virknasta rithøvundum og hevur m a skrivað mong stuttsøgusøvn skaldsøgur og sjónleikir sum høvundur fevndi hann víða og lýsti m a bygdasamfelagið og býin listamannin og samfelagið barnið og tess heim og kærleikans torgongdu leiðir hann fekk fleiri virðislønir fyri sín skaldskap fýra ferðir hevur hann fingið bókmentavirðisløn m a jacobsens fyri fagrarbókmentir og í fekk hann mentanarvirðisløn landsins jens pauli var formaður fyri rithøvundafelag føroya hann giftist august við maud brimheim úr klaksvík saman fingu tey tvær døtur elin og marionnu elin heinesen er m a er kend frá tónleikalívinum og frá tíðini tá hon var stjóri á samvit ferðaráðið sorg s degningsælið søgur tórsh blaðstarv s hin vakra kvirran tórsh s n i e s gestur søgusavn tórsh egið forlag s aldurnar spæla á sandi søgusavn tórsh egið forlag s í aldingarðinum søgusavn tórsh egið forlag s gamansleikur søgur úr krabburð tórsh egið forlag s degningsælið søgusavn útg tórsh gestur s dropar í lívsins havi søgusavn tórsh gestur s tann gátuføri kærleikin tvøroyri hestur s gamansleikur søgur úr krabburð tórsh gestur s rósa maria søgusavn keypmh mentunargrunnur studentafelagsins s drongurin ið átti eina hvíta holu stuttsøgan er úr savninum gestir líttli frants vilhelm uppi í eini eikilund tórsh s hvønn stakkin skal eg fara í pápi sjónleikur um anniku í dímun í trimum pørtum tórsh bl fýra sjónleikir tórsh gestur s hvønn stakkin skal eg fara í pápi vælkomnir føringar her í vási skuggarnir uppi í eini eikilund sníkurin læran um sálina sjónleikur tórsh bl eitt dukkuheim sjónleikur í trimum pørtum henrik ibsen jens pauli heinesen føroyskaði tórsh jens pauli heinesen bl upprunatittul et dukkehjem brúsajøkul tórsh føroya lærarafelag s gamansleikur ljóðbók søgur úr krabburð oskar hermansen og páll danielsen lesa tórsh ljóðbókanevndin kassettubond í húsa spælitíð t min stuttsøgur endursøgn av bókini gamansleikur ljóðbók oskar hermansen lesur tórsh ljóðbókanevndin kassettubond í húsa spælitíð tímar min stuttsøgur endursøgn av bókini nú ert tú mansbarn á foldum ljóðbók jens pauli heinesen lesur tórsh ljóðbókanevndin kasettubond í húsa spælitíð tímar min á ferð inn í eina óendaliga søgu skaldsøga endursøgn av bókini rekamaðurin ljóðbók oskar hermansen lesur finst á spola á føroya landsbókasavni tey telgja sær gudar ljóðbók jens pauli heinesen lesur finst á spola á føroya landsbókasavni íkast til greinarøðin tann totaliteri staturin tórsh gestur s greinarøðin áður prentað í sosialinum desember sum dropar av blóð eru orð tórsh sprotin s skúlabók úrvalsrit tíðarkjarr hugleiðingar keypmh mentunargrunnur studentafelagsins s hugleiðingar tórshavn føroya lærarafelag í samarbeiði við illustrationsforlaget s glæstribøkurnar tórsh jens pauli heinesen bl cm upprunatittul et dukkehjem sjónleikur jens pauli heinesen hevur fleiri ferðir fingið bókmentavirðisløn m a jacobsens fyri fagrarbókmentir eysturríki er lýðveldi í evropa í ein norðan hevur eysturríki mark við týskland og kekkia eystan við slovakia og ungarn sunnan við slovenia og italia og vestan við sveis og liktinstein wien er høvuðsstaður eysturríkis og aðrir stórir býir eru graz linz og salzburg landið hevur umleið mió íbúgvar og høvuðsmálið er týskt í langar tíðir var tað eitt av høvuðslondunum í evropa keisarin i eysturríki ráddí bæði fyri ungarn kekkia slovakia stórum parti av jugoslavia og stórum parti av póllandi aftan á fyrra heimskriggið misti eysturríki øll hjálondini í seinna heimskrignum vóru summir býirí eysturriki illa skaddir og landið varð eftir tað at kriggið endaði hersett av teimum sameindu stýrismátin i eysturríki er lýðveldi við einum forseta á odda eysturríki hevur frá gamlari tíð verið eitt búnaðarland og enn livir nógv av fólkinum av jørðini á slættlendinum velta teir hveiti rug havra mais og røtur summir bøndur hava víngarðar neytahaldið er stórt nógvastaðni í hálendinum ber ikki so væl til at velta korn men bøurin er grasgóður so bøndurnir hava lagt seg eftir neytahaldi í staðin nógv av fólkinum sum býr millum fjøllini livir eisini av at fylgja ferðafólki ella arbeiðir á gistingarhúsum í summum bygdum gera teir træmyndir dukkur o a at selja teimum fremmandu jarnmálmur er í landinum men lítið og einki kol harafturímóti eru nógv stór elverk so bæði tok og ídnaðarvirkir verða drivin við elmegi teir selja eisini streym út av landinum nærhendis wien hava teir funnið olju og hesar oljukeldurnar eru nú millum tær mest gevandi í evropa ídnaðarvirkír eru nógv tað mesta ið gjørt verður er jamvara men teir veva eisini nógv toy fólkið í eysturríki er nær skylt við tað týska og málið er týskt mesta av fólkinum er kalolikkar í januar vóru næstan færri fólk limir í teirri katólsku kirkjuni í eysturríki enn í og so nógv fólk eru ikki farin úr kirkjuni eftir einum ári síðani seinna heimsbardaga kirkjumyndugleikarnir ivast ikki í at tað eru nær nógvu frásagnirnar um kynsligan ágang í katólsku kirkjuni víða um heimin sum hava fingið fólk at venda kirkjuni bakið eysturríki var einaferð miðdepil í stóra keisaraveldinum esturríki ungarn í gjørdist eysturíki sjálvstøðugt ríki vestari og mittasti partur í eysturríki eru fjallalendi men so lækkar landið so líðandi norðureystur á fruktagóða láglendið uppi í líðunum ganga neyt seyður og geitir á biti og fyri norðan er gott korn og fruktlendi eysturríki er væl ment ídnaðarland ið ger jarn stál maskinur og evnafrøðilig evni landið fór upp í es í markatal er tal á mørkum lutað út á ávísar eldri bygdir nevndar markatalsbygdir oyggj samlað markatal mk gl sk suðuroy og l dímun st dímun skúvoy sandoy vágar mykines koltur hestur nólsoy streymoy eysturoy kalsoy kunoy borðoy viðoy svínoy fugloy tilsamans nr markatalsbygd ognarjørð kongsjørð samlað markatal mk km mk gl sk mk gl sk mk gl sk sumbiar bygd vágs bygd nes bygd suðuroy porkeris bygd hovs bygd fámjins bygd øravíkar bygd trongisvágs bygd froðbiar bygd hvalbiar bygd dímunar bygd skúvoyar bygd skarvanes bygd dals bygd húsavíkar bygd skálavíkar bygd sands bygd sandavágs bygd miðvágs bygd sørvágs bygd bíggjar bygd gásadals bygd mykines bygd kolturs bygd hests bygd nólsoyar bygd kirkjubøar bygd velbastaðar bygd syðradals bygd streymoy norðradals bygd skælings bygd leyna bygd kvívíkar bygd vestmanna bygd saksunar bygd tjørnuvíkar bygd haldarsvíkar bygd streymnes bygd hvalvíkar bygd hósvíkar bygd kollfjarðar bygd kaldbaks bygd sunds bygd hoyvíkar bygd tórshavnar bygd stranda bygd selatraðar bygd oyrar bygd norðskála bygd eiðis bygd gjáar bygd funnings bygd skála bygd elduvíkar bygd oyndfjarðar bygd fuglfjarðar bygd leirvíkar bygd norðragøtu bygd gøtugjáar bygd syðrugøtu bygd søldfjarðar bygd lamba bygd glyvra bygd tofta bygd nes bygd eysturoy syðradals bygd kalsoy húsa bygd mikladals bygd trøllanes bygd kunoyar bygd haraldssunds bygd skarðs bygd norðoyrar bygd klaksvíkar bygd strandar bygd skálatofta bygd múla bygd depils bygd norðtofta bygd árnfjarðar bygd hvannasunds bygd viðareiðis bygd svínoyar bygd kirkju bygd hattarvíkar bygd tilsamans ø jákup dahl ella jacob dahl sum hann varð doyptur føddur juni í vági doyði juni í tórshavn var próstur í føroyum og ein av teimum fyrstu sum týddu bíbliuna til føroyskt eisini skrivaði hann ta fyrstu føroysku skúlabókina føroysk mállæra til skúlabrúks keypmanssonurin jákup dahl varð føddur suðuri í vági í í fór tann bert ára gamli jákup til havnar at ganga á læraraskúla í fór jákup til danmarkar har hann fyrst gekk á studentaskúla og tvey ár seinni í byrjaði hann at lesa gudfrøði við lærda háskúlan í keypmannahavn hann tók sítt embætisprógv í í var hann lærari á háskúlanum í karise á sælandi so fór jákup dahl heimaftur til føroya og gjørdist lærari á real og læraraskúlanum í tórshavn um tað mundi var tað ikki loyvt at læra frá sær á føroyskum men jákup dahl aktaði ikki boðini og tosaði við sínar føroysku næmingar á føroyskum til hann fór frá í sama ár varð jákup dahl settur sum prestur í suðurstreymoyar prestagjaldi seks ár seinni í varð hann útnevndur til próst og sat í hesum starvi til hann doyði í longu sum blaðungur var jákup dahl hugtikin av teimum tjóðskaparligu hugsjónunum sum so mangir aðrir prestar við honum m a vinmaðurin frá studentatíðini og undanmaðurin í próstastarvinum a c evensen ynskti jákup dahl at kirkjumálið varð umsett til føroyskt í hevði hann týtt ritualini men orsakað av politiskum stríði komu tey ikki út fyrr enn í og vóru góðkend í hann fór undir at umseta nýggja testamenti til føroyskt og teir ymsu partarnir komu út í smáritum frá umleið til í kom so nýggja testamenti út í samlaðari útgávu av gamla testamenti hevði jákup dahl longu í umsett sálmarnar av øðrum kirkjuligum tilfari umsetti jákup dahl luthers katekismus og bíbliusøguna eftir carl frederik balslev hann skrivaði eisini lestrarbøkur til deknarnar harafturat yrkti jákup dahl fleiri sálmar teirra finnast í sálmabókini har eisini sálmar týddir av jákupi eru at finna so tíðliga sum í skrivaði jákup føroysk mállæra til skúlabrúks sum hevur verið nýtt í skúlunum heilt upp til okkara tíð umframt síni kirkjuligu og málsligu verk var jákup dahl eisini skald og skrivaði fleiri yrkingar og stuttsøgur argja róðrarfelag er stovnað august arjga róðrarfelag er eitt av størstu kappróðrarfeløgum í føroyum felagið heldur til við bátahylin úti á argjum og eigur stórt róðrarneyst sum ofta verður leigað út til tiltøk veitslur o a bátarnir hjá argja róðrarfelag eru reyðir við ljósabláum stokkum og hava drekastevni í vann argja róðrarfelag trý fm heiti í barnaróðrinum bleiv teistin við smágentum nummar eitt mannafarið blikur við dreingjum varð nummar eitt eins og mannafarið argjabáturin eisini bleiv nummar eitt felagið fær eitt nýtt mannafar og eitt nýtt mannafar til fm kappróðurin argja róðrarfelag er næst mest vinnandi felagið tá hugsað verður um fm heitið í hevði argja róðrarfelag vunnið fm heitið havnar róðrarfelag hevði vunnið fm heitið í tíðarskeiðnum í sama tíðarskeiði var argja róðrarfelag nummar trý tá talan er um mest vinnandi bátar gull silvur og bronsu heiðursmerki frá til juli hevur argja róðrarfelag gull silvur og bronsu heiðursmerki áttamannafarið hjá argja róðrarfelag argjabáturin er tað áttamannafarið sum hevur vunnið flest fm heiti í hevði báturin vunnið fm heitið og er komi ájavnt við havnarbatin ið somuleiðis hevur vunnið fm heiti bátarnir hjá argja róðrarfelag eru í vann argja róðrarfelag heiðurin ársins róðrarfelag og í bólkinum besta áralag vann mannafarið argjabáturin hjá argja róðrarfelag heiðurin vann felagið á ársins róðrar gallaveitslu sum var hildin í neystinum hjá argja róðrarfelag róðrarfelagið knørrur rk er eitt róðrarfelag í tórshavn felagið varð stovnað februar í og hevur øll árini hildið til í neystinum við lágu kai á skálatrøð síðan hevur felagið eisini hildið til í evensens pakkhúsi við eystaru vág felagið hevur níggju bátar teir eru fimmmannaførini jallurin tambar og pílur seksmannaførini jarnbardur og herningur áttamannafarið knørrur og tíggjumannaførini ormurin langi og kongurin harumframt hevur felagið eisini tristin úlv ið verður nýttur til smábarnaróður bátar felagsins eru bláir við hvítari rond hava føroyskan stavn og hava allir nøvn úr kvæðinum um ormin langa tambar gentur jallurin dreingir jarnbardur kvinnur jarnbardur menn knørrur ornurin langi frændur eru upprunaliga sprotnir burturúr virkna ungdómsfelagnum í klaksvík fyrst í unum manningin í bólkinum hevur verið nakað skiftandi men tó hevur kjarnin alla tíðina verið steintór rasmussen og brøðurnir rani nolsøe og eyðun nolsøe teir hava síðan fyrstu lp plátuna saman við tær verið millum kendastu og best umtóktu tónleikabólkarnar í føroyum á fyrstu plátuni hevði steintór rasmussen skrivað øll orðini og mestsum øll løgini men seinni mentu rani nolsøe og serliga eyðun nolsøe seg eisini sum sangskrivarar á plátuni sungu beiggi teirra niels chr nolsøe og hanus g johansen eisini á nøkrum av sangunum í kom onnura plátan hjá frændum hon bar einfalda heitið frændur ii og hon gjørdist so mikið væl umtókt at hon skjótt var útseld tað sama gjørdi seg galdandi tá ið plátan seinni varð endurútgivin á fløgu plátan var eftir tátíðar máti í føroyum óvanliga væl produserað og við klassikarum sum føroyar ið mestsum hevur fingið status sum eitt alternativ til tú alfagra land mítt og eros sum terji rasmussen skrivaði og sang er tað ikki so løgið mítt land varð skorin eftir sama leisti sum tær báðar undanfarnu og kanska var tað virkandi til at hendan plátan tykist eitt sindur anonym í mun til hinar báðar fleiri góð løg eru tó á plátuni og mangan vóru mítt land sangurin og uttanumtos at hoyra frændur valdu í bæði at ganga teimum á møti ið ynsktu at fáa nýtt tilfar frá bólkinum og teimum sum vildu hava teir bestu sangirnar á somu útgávu úrslitið var sera vælumtókta savnsfløgan svart gull at frændurnir í somu útbering fingu bøtt nøkur arrangement ið teir vóru vorðnir ónøgdir við kundi tú sum lurtari frøðast um sum eitt kuriosum ella ilskast inn á alt eftir hvussu lagið var svart gull man vera fyrsta føroyska dupultfløgan men hetta var tó ikki fyrstu ferð at gamlar landaplágur blivu samlaðar á einari útgávu longu í unum skipaði hansemann tórgarð fyri útgávunum vit minnast og vit minnast har gomlu singulpláturnar við simme co tey av kamarinum faroe boys og mongum øðrum kundi fáast á somu plátu fyri at markera at nú vóru ár liðin síðan frændur fyrstu ferð spældu alment góvu teir í út eina fløguboks við teimum upprunaligu plátunum í boksin ið hevði positiva heitið eg vil elska eg vil liva var snøgg á at líta og man hava ligið undir mongum jólatræi tí hon kostaði lítið meir enn ein støk fløga kostar anker eli petersen hevði prýtt húsan so nú tóktist sirkulin eftir tjúgu hendingarík ár av vera fullfíggjaður anker eli petersen prýddi eisini húsan á saman við tær í boksini eg vil elska eg vil liva eru tó ikki allir sangirnir hjá frændum hesi árini hevur bólkurin havt stakar sangir við á nøkrum savnsfløgum far so væl var á plátuni ung ið lfú tók stig til og balladan um jsus escuan og tey dansa eins og skuggar vóru á fløguni amnesty tónar nýggju sangirnir og nýinnspælingarnar á svart gull eru heldur ikki við í boxini men helst hava teir hildið at tað hevði verið at lumpað fólk at keypt somu vøru fleiri ferð bæði steintór rasmussen og eyðun nolsøe hava givið út fløgur í egnum navni fløgurnar millum frændur og kærleikans vallaraheim hjá steintóri rasmussen kunnu við einum góðum vilja næstan teljast upp í frændur pláturnar tí nolsøe brøðurnir eru báðir við og sangir av hesum fløgum eru mangan við á skránni tá ið frændur spæla tað sama er galdandi við minnisfløguni bjørn afzelius sangur til frælsi hesar tríggjar fløgur eru tí eisini at finna í yvirlitinum niðanfyri steintór rasmussen tók í stig til stóra tónleikatiltakið summarfestivalurin sum varð hildin í klaksvík í august sama ár íblásturin kom m a frá g festivalinum sum tónleikasamtakið grót á fyrsta sinni skipaði fyri á sandinum í syðrugøtu í summarfestivalurin eydnaðist so mikið væl í at festivalurin aftur varð hildin í við m ø brian mcfadden shakin stevens og anne linnet sum høvuðsnøvnum leygarkvøldið august var helst størsta mannfjøld til eitt tónleikatiltak í føroyum savnað á vágsbø í klaksvík tað verður helst trupult at savna enn fleiri fólk til eitt tónleikatiltak í føroyum men hvussu er og ikki so sær út til at summarfestivalurin í klaksvík er komin fyri at vera frændur vann heiðurin ársins herðaklapp sum er ein av heiðurlønunum í árliga planet awards sum miðlahúsið og sosialurin lata á hvørjum ári saman við tær er fyrsta lp plátan hjá tónleika bólkinum frændur upptøka mz ljóðteknikk tórshavn plátan er innspæld í jan feb plátuhúsi anker eli petersen útgevari framtíð føroya baby reagan var við á upprunaligu lp ini í sanginum verður táverandi amerikanski forsetin ronald reagan hartaður fyri politikkin usa førdi í miðamerika um hetta mundið steintór rasmussen hevði brúkt lagið the boxer hjá paul simon til hendan tekstin útgevaraforlagið hjá paul simon sýtti fyri at geva frændum loyvi at útgeva sangin hóast teir høvdu broytt melodi linjuna nakað fyri at camouflera upprunan orsaka av hesum sama banni varð baby reagan tikin av plátuni tá ið hon var endurprentað á fløgu útvarp føroya og aðrar útvarpsrásir sleppa heldur ikki at spæla sangin týskt deutsch di á týskum er eitt av vesturgermansku málunum og er millum heimsins størstu mál týskt er tað málið ið flest fólk tosa í evropa týskt er samstundis størsta mál í evropasamveldinum yvir milliónir fólk hava týskt sum móðurmál m a mió í evropa týskt er mest útbreidda móðurmál í evropa eftir russiskt í m a vísindum gransking handilsskapi og mentan er týskt eitt týðandi mál í øllum heiminum týskt og føroyskt hava felags uppruna og líkjast í roynd og veru nógv vit siga til dømis hann hon ella tað um øll navnorð á báðum málunum føroyskt og týskt eru eisini bæði fallmál sum ger at bygnaðurin líkist nógv týsk mállæra hevur so at siga eingi undantøk tað ger málið lætt av læra eftir bókini úttalan og stavsetingin liggja tætt upp at hvørjum øðrum nógv orð á føroyskum eru komin úr týskum umvegis danskt týska stavraðið er bygt á latínska stavraðið týskt nýtir bókstavir umframt og bókstavirnir og framburður teirra á týskum sum á føroyskum eru fýra føll fall merkir her formur hjá kenniorðum lýsingarorðum navnorðum og fornøvnum tey einstøku liðini í setninginum krevja sítt fall grundlið og umsagnarlið til grundlið standa í hvørfalli hvønnfalsávirki stendur í hvønnfalli og hvørjumfalsávirki stendur í hvørjumfalli tað óbundna kenniorðið er ein kallkyn eine kvennkyn og ein hvørkikyn og tað bundna kenniorðið er der kallkyn die kvennkyn das hvørkikyn og die fleirtal her eru dømi um hvussu navnorð bendast bundin á týskum endingin á óbundna kenniorðinum í flestu føllum er júst sum endingin á bundna kenniorðinum tó hevur kallkyn í hvørkikyn og hvørfalli í hvør og hvønnfalli onga ending legg til merkis har sum stendur er eingin ending annars eru endingarnar tær somu sum hjá tí bundna kenniorðinum tað óbundna kenniorðið ein bendist soleiðis navnorð kunnu vera óbundin ein bilur og bundin bilurin tey kunnu vera eintal bilur bilurin og fleirtal bilar bilarnir á týskum verður bundna kenniorðið sett frammanfyri navnorðið og bent í føllum eitt bundið navnorð á føroyskum hevur ending bátur in bátar nir á týskum hevur navnorðið tað bundna eyðkennið frammanfyri t d das boot die boote hesi smáorðini nevna vit kenniorð navnorð verða altíð skrivað við stórum bókstavi sum á føroyskum benda vit sagnorðini í trimum persónum í eintali og í fleirtali og í fimm tíðum vit býta sagnorðini sundur í bólkar fyrisetingar eru smáorð ið sum oftast standa frammanfyri navnorð ella fornøvn og stýra teimum t e gera av hvørjum falli tey skulu standa í nøkur dømi í hagan hjá ommu undir borðinum til borðs til noregs fyrisetingar sum stýra hvønnfalli eru durch ígjøgnum fr fyri gegen ímóti ohne uttan og um rundan um lýsingarorðini standa saman við navnorðum og lýsa tey tey kunnu standa bæði frammanfyri og aftanfyri navnorðini t d ein grønur frakki frakkin er grønur á týskum bendast lýsingarorðini ikki tá ið tey standa aftanfyri t e sum umsagnarlið til grundlið t d hann er stórur er ist gro ella hon er stór sie ist gro men tá ið tey standa frammanfyri navnorðini bendast týsk lýsingarorð líka nógv sum føroysk vit benda lýsingarorðini sterkt og veikt fornøvn eru orð sum vit seta ístaðin fyri navnorð og nøvn t d hvar er hans hann er í býnum hann er eitt persónsfornavn sum á føroyskum bendast fornøvnini í øllum føllum í eintali og fleirtali tygum sie er fleirtal sum á føroyskum og bendist soleiðis hvørfallsformurin hjá persónfornøvnunum verður ikki so nógv brúktur men vit siga tó á føroyskum til mín til tykkara til teirra á týskum eitur tað til dømis er kam statt deiner hann kom ístaðin fyri teg og er nahm sich ihrer an hann tók sær av henni ríkisumboðið ella ríkisumboðsmaðuriner sambært heimastýrislógini ovasta umboð hjá danska ríkinum í føroyum ríkisumboðsmaðurin í føroyum er ríkisins evsta umboð í føroyum og bindiliðið millum heimastýrið og ríkismyndugleikarnar ríkisumboðsmaðurin hevur sæti í løgtinginum og kann luttaka í samráðingum um øll felagsmál tó uttan atkvøðurætt boð skal gevast ríkisumboðsmanninum um avgerðir ið tiknar verða í løgtinginum ella landsstýrinum og um viðtiknar løgtingslógir og aðrar avgerðir sum tað føroyska heimastýrið tekur ríkisumboðið hevur sæti á løgtingi og kann luttaka í løgtingskjakinum um felagsmál tó uttan at hava atkvøðurætt ríkisumboðið viðger nógv lógarmál herímillum ígildissetur danskar lógir í føroyum eisini viðger ríkisumboðið sum evsta vald nógv familjumál sum t d skilnað sundurlesing ættleiðing mál um konu og barnapening ásetan av persónligari samveru við børn loyvi um fría rættargongd góðkenning av hjúnasáttmálum góðkenning av rættargerðum hjá ómyndigum og fólki undir lógaldur og eisini viðgerð av heimarætti ríkisumboðið røktar m a uppgávur innan hesi øki eisini er ríkisumboðið føddur limur í nevndini fyri dansk færøsk kulturfond kelda tinganes har landsstýrið heldur til býtir havnina í tveir partar í tinganesi og á reyni eru eisini tey elstu húsini í havn býráðið og landsstýrið gera nógv fyri at varðveita henda býarpart handilsbygningarnir hjá kongliga einahandlinum vórðu í miðøldini bygdir í tinganesi gomlu bygningarnir í tinganesi hýsa í dag føroya landsstýri munkastovan er í tveimum hæddum á múraðari grund metrar breið og metrar long múrarnir eru metrar tjúkkir eysturendin er áfastur við vesturendan á leigubúðini kjallararnir undir henni eru múraðir við skilpi júst sum kirkjubømúrurin stokkastovan í tinganesi er í tí líki hon nú er neyvan eldri enn frá árunum í tinganesi eru gamlir bygningar ytsti oddin á nesinum var fyrr eitt sker leyst frá landi úti á hesum skerinum varð tingið sett har boðaði sigmundur brestisson um ár fyrstu ferð kristindómin í føroyum og har varð karl hin mørski dripin hann sum var komin higar til føroya at krevja inn skattir fyri norska kongin ólav halga seinni varð skerið gjørt landfast og har um vegir bygdu teir monopolhandilin kongahandilin sum tá var einasti handil í føroyum har úti stendur enn tað gamla húsið munkastovan sum man vera elsta húsið í havn og har er hitt illa gitna fangahúsið portugálið við spískasteini í kjallaranum hin gamla havnarbygdin stóð mest á tinganesi har var tættbygt húsini vóru yvirhøvur smá og túnini krókut og trong og so er enn havnar skansi á stanganesi verður mettur sum eitt av fremstu fornminnum føroya og er einasta skansaverk av sínum slag í landinum havnar skansi er friðaður magnus heinason skal hava staðið fyri at byggja ein skansa uml og skansin verður fyrstu ferð nevndur og staðsettur yviri við strond í sjókorti hjá niðurlendinginum jan lucasz waghenaer í innaru virkini á skansanum stava helst frá talinum meðan stjørnuskapið stavar frá tíðini eftir at born gjørdist kommendantur í føroyum í havnar skansi á stanganesi verður mettur at hava nationalan týdning sum monument og týðandi fornminni eins væl og søguligan týdning í altjóða høpi fyri nøkrum árum síðani varð skansin settur í stand har er eitt gamalt vaktarhús og tvær kanónir frá krígnum umframt nakrar málm kanónir frá havnar skansi var í brúki til fyrst sum skansi at verja havnina og handilin úti í havn frá sum varðhald hjá politivaldinum og undir seinna heimsbardaga sum høvuðsstøð hjá bretska hervaldinum eftir seinna heimsbardaga fóru føroyskir myndugleikar at hugsa um hvussu havnar skansi kundi verða varðveittur og settur í stand so hann kundi verða føroya fólki at gagni sum savn og fríøki hildið verður at magnus heinason tjóðarhetja og handilsmaður í grundaði tann fyrsta skansan á sama stað har tann núverandi aftaná fleiri broytingar fram til enn er at síggja skansin skuldi saman við einum battaríi ytst á tinganesi og einum skansa innanfyri reynagarð verja handilin ímóti fremmandum sjórænarum undir heimsbardaga vóru føroyar hersettar av bretum og teir høvdu høvuðsstøð sína á skansanum norrna er størsta ferðamannaskip í føroyum sum siglir millum tórshavn hirtshals og seyðisfjrður hon sigldi ímillum hanstholm tórshavn bergen seyðisfjrður og scrabster í fór smyril line at tosa um at skifta út lerwick við scrabster men hetta vakti stóra øsing ikki minst frá hetlendingum sum hava fíggjað stóran part av norrnu frá summarinum er norrna kortini farin at sigla aðruhvørja viku til lerwick og aðruhvørja viku til scrabster frá siglir norrna bara ímillum hanstholm esbjerg tórshavn og seyðisfjrður seinni gavst norrna at sigla til hanstholm og fór í staðin ta sigla til hirtshals tann gamla norrna var bygd í í rendsborg sum gustav wasa frá æt hon norrna og sigldi fyri eigaran smyril line millum danmark føroyar ísland og noreg hetta skipið hevði pláss fyri ferðafólkum og bilum avloysarin er tann nýggja norrna frá men tað gamla skipið er enn undir føroyskum flaggi sum trúboðanarskipið logos hope tann nýggja norrna er eitt luksusskip tað var bygt í lbeck og apríl fór hon jomfrútúrin úr týsklandi við kós ímóti føroyum har hon varð sett í rutusigling apríl við eini longd upp á m og eini breidd á m hevur hon pláss fyri umleið ferðafólkum og eisini bilum manningin telur umleið fólk norrna hevur luksuskømur stór handilsøki góðar matstovur barrir dansihøli spælipláss til børn svimjihyl venjingarhøll o s fr norrna ii kostaði umleið mió evrur sum var rættiliga dýrt fyri smyril line og tað gav reiðarínum fíggjarligar trupulleikar men tað kláraði seg og nú er tað við íslendskari hetlendskari og almennum stuðli tryggjað at norrna verður verandi eitt føroyskt skip hans jákupsson debes var løgmaður í føroyum hann var bóndasonur ættaður av oyri borin í heim í hann las í ungdómsárum við lærda háskúlan í keypmannahavn og gjørdist løgmaður føroya í hann var giftur við dóttir sámal pætursson lamhauge undanfarna løgmanni hann var fyrst varaløgmaður og gjørdist løgmaður tá verfaðirin doyði eftir hann eru tvey rit um føroysk viðurskifti beskrivelse over agerdyrkningen paa færøerne og kort underretning om indbyggernes handelsmaade paa færøe aftast í hesi bók finna vit eina lítla yrking en enkemands nattetanker ved sin hustrues grav yrkt tá kona hansara var deyð í barsilssong andras guttormsson føddur umleið doyði búði í kálgarði í sumba ættaður úr noregi var løgmaður í føroyum hann er faðir guttorm andrasson sum gjørdist løgmaður eftir faðirin í desember fekk andras guttormsson tilnevning frá fríðriki kongi i til starvið sum løgmaður í føroyum hann skuldi gera løgmanseið sín til joachim wullenweber kongsins fúta og føroya fólk menige almue helst á føroya løgtingi hann skuldi veita hvørjum manni fátækum og ríkum lóg og rætt eftir sankta ólavs kongs og noregs lóg andras guttormsson búði í kálgarði í gørðum í sumba og hann var føroya løgmaður til kálgarðsbóndin guttormur løgmaður átti ellivu merkur av víkini jenis í laðangarði átti tað tólvtu men jenis legði eina mørk sína móti einari kálgarðsbóndans mørk og so eydnu sína ímóti hinum tíggju hann spurdi tá kálgarðsbóndan um hann vildi ikki leggja felag við seg tí hann jenis hevði so góða eydnu og hin onga so løgdu teir felag tó at kálgarður var løgmansgóðs og tí ikki átti at vera lagt í felag og síðan treivst væl hjá báðum men ongantíð sótu teir væl um sátt og skiltust síðan aftur úr felaginum so visti eingin av fyrr enn jenis gjørdi ferð niður til danmarkar til at stevna løgmanni ein dagin sum kálgarðsbóndin stendur úti fyri durum sær hann ein bæriligan reyðklæddan mann koma ríðandi oman á krossjarðargarðar og spyr um nakar veit hvør maður hatta er tá varð honum aftursvarað at tað var sjaldsamt at hann skuldi ikki vita at hatta var jenis í laðangarði sum hevði verið niðri eitt heilt ár og nú var afturkomin ikki frættist tíðindi úr laðangarði til kálgarðs tó at skamt var ímillum so hatskir vóru teir hvør á annan laðangarðsbóndin og kálgarðsbóndin stutt var umliðið tá ið bræv kom til løgmans frá kongi at hann skuldi búgva ferð sína niður til at verja seg fyri slíkum sum honum var um kent men av tí at løgmaður var vorðin gamal og orkaði illa at ferðast tók sonurin guttormur andrasson ferðina uppá seg guttormur andrasson doyði í bergen var løgmaður í føroyum hann var sonur andras guttormsson løgmann úr sumba og var faðir ísak guttormsson ið eisini gjørdist løgmaður føroya laðangarsbóndin jenis símunarson stevndi andras guttormsson fyri konginum í danmark men av tí at løgmaður var vorðin gamal og orkaði illa at ferðast tók sonurin guttormur andrasson ferðina uppá seg tá ið løgmanssonurin kom inn á slottið hjá kongi rætti hann eitt silvursteyp fram fult av peningum í bøtur fyri faðir sín men kongur vildi ikki taka við tí føroyingurin varð standandi og rætti armin út alla tíðina steypið hevði hann í hondini í endanum bliknaði hann og armurin vildi signa tá tók drotningin ein stól og skeyt inn undir armin á honum kongur blíðkaðist eitt sindur fór til hansara og spurdi hann um eina sak sum hann helt ímóti ráðnum einsamallur hvat hann hugsaði um hana løgmanssonurin segði at hann var so ungur og visti so lítið enn men eitt visti hann at tað var lóg í landinum sum gud og kongurin vildu so varð vitni tikið av honum við tað sama hann skuldi prógva tað innan fjórða dag segði kongur guttormur settist at blaða í løgbókini og blaðaði í tvey samdøgur men fann einki í endanum kom máttloysi á hann hann slummaði fram á borðið sum hann sat og droymdi at hann hevði blaðað eitt blað ov langt hann skuldi kasta blaðið umaftur hann so gjørdi tá ið hann vaknaði fann hvar tað stóð og breyt inn fyri um morgunin tá ið ráðið var samankomið á slottinum fór hann fram fyri kong og skeyt bókina til hansara og vísti honum á fyrst konginum og so hvørjum undan øðrum kongur vann sakina og var nú so findarblíður við hin unga løgmanssonin aftur fyri hjálpina at hann gav honum vald at velja sær tann besta garð í føroyum var at hava til løgmansgarð og guttormur valdi tá steigagarð í vágum so mikið gjørdi sonurin at faðirin varð sitandi í friði í sínum løgmansembæti ein dagin sum hann sat til borðs við konginum spurdu hovmenninir hann um hann hevði nakrantíð etið av fagrari borði ja segði hann hvussu tá spurdu teir á knøum sínum svaraði hann tí hvat gud hevði gjørt var tað fagrasta kongur spurdi hann hvussu nógv egg tann føroyska gásin varp tólv viðhvørt trettan svaraði hann óføra sterkur var guttormur einaferð sum teir rullaðu ammur stórar tunnur í keypmannahavn tók hann eina og bar í føvninginum hann varð spurdur hvussu tað bar til at hann var so sterkur hvat hann hevði havt til føði feska mjólk og turt lambakjøt svaraði hann frálíka vakur var guttormur og væl at sær komin aðra ferðina hann var niðri og kom á slottið skuldi tí drotningin leggja hug á hann tá kvað hann niðurlagið skuldi á mjúkum armi sovið ljósið tað er brunnið lystug var tann liljan meg væl unni frá hesari ferð eru enn høvd á lofti tey orð hansara mine vatter ligger under landets dronning hon sat á vøttunum hjá honum starin frøðiheiti sturnus vulgaris faroensis er ein dimmur smáfuglur við spískum nevi stari er ein tann fuglur sum mest er fyri eygum okkara og tó eru nógv sum als ikki vita hvussu vakur hann er grásprøklutur siga tey men hevur tú hann nær hjá tær so sært tú at hann skyggir vakurtgrønur og korkareyður tætt settur við gulbrúnum og hvítum prikkum ein prikkur á hvørjari fjøður tær stóru fjaðrarnar á veingjum og veli hava ongan prikk men so hava tær hvítan jaðara við svartari striku innanfyri nevið er svart um veturin í februar fer tað at blikna í mars er tað vorðið hvítt føroyski starin er eitt slag fyri seg størri og knáligari vaksnir enn aðrir starar í hinum norðanlondunum rýma stararnir burtur um heystið okkara eru her allan veturin føði teirra er mest maðkar og sniglar og annað smákykt í stórkava hava teir tað ringt tá koma teir í køstarnar og taka til takkar við øllum ið matkent er hoymoð eplaflus drýlamolar og grindamolar upphongdar fiskagreipur pikka teir hugaliga í kaldir og kúrandi sita teir mangan dagin um hávetur men út móti leypársmessu fara teir at reystnast og kemur so sólin at síggja tá fer í loft upp starin og syngur fagurt ljóð so at tá birtist vónin aftur í barmi ljós og góð hjá okkum sum hoyra so væl sum hjá honum ið syngur tá ið bøurin er táur bora teir sær eftir ormi og sniglum tøðujørð sæst ofta útgatað av holum eftir nevi teirra í apríl og stundum fyrr gera teir sær reiður summir í bjørgunum summir í urðum og gróthúsveggjum o t búr sum fólk heingja út til teirra taka teir gladliga uttan tá ið holið er so vítt at teir hava ótta fyri at smiril kann troðka seg inn at gera heimsóknir og frá nú hoyrast teir í heilum við úttambaðum kvørkrum sita teir og syngja um málið ikki er so fagurt er lagið so mikið lívligari og fjølbroytt og teir eru bannsettir at herma eftir øðrum fuglum steinstólpu lógv o a halda vit okkum hoyra men tá ið vit hyggja eftir er tað stari í apríl og mai verpa teir grønblá egg makarnir skiftast um at verma og ðju viku seinni koma ungarnir út ofta verpur hann tvær ferðir eru ungarnir ikki farnir úr búrinum tá ið hann vil verpa aðru ferð so lokkar hann teir út setur seg uttanfyri við maðki í nevinum og kallar blídliga á teir summir koma summir seta bara høvdið út og biðja harðliga men tá rýmir hann við maðkinum og kemur ikki aftur fyrr enn teir eru so svangir at teir koma út fyrst teir eru útkomnir úr reiðrinum duga teir lítið at flúgva og summir eru so ræddir at teir krøkja seg fastar í eina vindskeið og sita har og neyðhalda sær bangnir fyri at detta oman skjótt fáa teir glið á veingirnar og verða lættfloygdir so fylgist hvørt hýski eina tíð á nýslignum hógvi dámar teimum væl har er so nógv av møðkum og sniglum sum teir gomlu taka upp og rætta teimum nýfloygdu ungunum til teir eru fullmettir fyrst tá eta hinir gomlu sjálvir seinni taka teir seg saman í stórar flokkar starin er eitt sindur minni enn kvørkveggjan longdin úr nevinum og út á tromina á velinum er cm harumframt er hann heilt øðrvísi skaptur velið er styttri og tí er hann eisini reystari tá ið hann gongur og tá ið hann hoppar hann hevur eisini annað flog og gongulag eitt sum eyðkennir ungfuglin er at hann er javnlittur allur sum hann er og myrkari enn teir sum hoyra til onnur minni undirsløg tá ið staraungarnir skifta til vaksnamannabúna fáa teir tann eyðkenda málmglógvandi skyggjandi purpurlilla búnan sum um veturin hevur eina hvíta rond uttast á hvørjari fjøður hesa rond missa stararnir út á várið og tá sita teir í glitrandi nøringarbúna sínum og láta við sterkum gulum nevi um norðuratlantsleiðina er starin støðufuglur tí er føroyski starin so við og við vorðin størsti starin í norðuratlantsøkinum og egin sergrein sturnus vulgaris faeroensis meðan stararnir í hetlandi á fair isle og á ytru suðuroyggjunum eru heldur minni men eisini egin sergrein sturnus vulgaris zetlandicus og at enda er restin av teimum evropeisku starunum teir minstu og hoyra til grundsergreinina sturnus vulgaris vulgaris upprunaliga líktust stararnir í bretlandi teimum stóru norðuratlantisku men fyri ár doyði starin út í skotlandi og var ein sjáldsamur fuglur í onglandi hundrað ár seinni um leið ár flutti tann lítli starin sturnus v vulgaris aftur til onglands og skotlands úr evropa og henda grein er síðani spjadd til íslands og í dag eru munadyggir stovnar har bæði á eystur og á vesturlandinum teir smáu sturnus v vulgaris eru stundum at síggja her og sjálvandi eru teir lættir at kenna tí teir eru minni á stødd ungfuglarnir harumframt eisini tí teir eru væl ljósari enn okkara egnu sturnus vulgaris faeroensis starin verpur ljósaturkislitt egg og oftast fær hann her hjá okkum einar urptir starareiður kemur tú fram á allastaðni uttan um húsini í bøgørðunum í grótrúgvum úti í haganum og í fuglabjørgunum væl dámar honum at reiðrast millum steinarnar sum nýttir verða til grótlaðing undir vegunum situr starin í ovfarakæti í sólskininum og breiðir teir titrandi veingirnar út og syngur merkir tað at várið er komið syngur er kanska at gera í so nógv av hann pjátrar og skoytir onnur ljóð uppí sum hann nústani hevur hoyrt og sum hann hermir eftir uppímillum koma so tey longu eyðkendu starabríkslini lættasti mátin at vita um teir ymisku flytifuglarnir eru afturkomnir um várið er at lurta eftir staranum hann er sum tikin úr leikum tá ið um ræður at herma ikki bara eftir fuglaláti sum m ø á mortítlingi tjaldri lógv stelki og spógva men hann hermir eisini eftir lombum og seyði maskinbátum og bilum t e eftir øllum teimum ljóðunum sum koma honum fyri oyra har ið hann er staddur um heystið er vanligt í serligum skýmingarlýsi at síggja stararnar savnast í flokki eitt nú á húsatekjum ella á onkrum ávísum staði úti í haganum ella á bønum tí teir saman ætla at leita sær til eitt pláss at vera nátt oftast onkustaðni í teimum brøttu fuglabjørgunum á vetri flykkjast stararnir uttan um tey húsini sum leggja føði út til teirra køksrusk hvørvur skjótt á henda hátt og leggja vit tá ið kalt er eisini ein tálgarbita út er rættiligur gangur frá fuglunum sum klandrast um feittið drunnhvítin frøðiheiti hydrobates pelagicus er ein lítil svartur sjófuglur ið livir nærum alt lív sítt á víðum havi og bert kemur á land í bútíðini drunnhvítin er sera tevsamur og hjálpir tað honum at finna føðsluna og um náttina reiðrið tá ið hann kemur inn aftur av havi á landi sæst hann bert á reiðurstaðnum ið vanliga er í onkrari urð drunnhvíti er svartur um allan kroppin uttan á drunninum hann er hvítur so fuglurin ber navnið við sær danir nevna hann stormsvale tí at hann við sínum spísku og smølu veingjum líkist svala og ofta sæst aftan á illveður orðið stormur er eisini uppií navninum á mongum øðrum málum sermerkta skrápsnevið saman við fitjufótum hansara ger at eingin kann mistaka hann fyri svala drunnhvíti er sum grátítlingur til støddar og er millum minstu fuglar ið liva úti á havi hann er cm til longdar flogið er cm og hann vigar um g eitt av heimsins størstu drunnhvítabølum er at finna í nólsoy mett til pør drunnhvíti eigur ymsastaðni í føroyum tó mest í urðini í nólsoy summi meta at ongastaðni í heiminum er so nógvur drunnhvíti til sum har útbreiðsla hansara er millum lofot ísland og skotland føroyski stovnurin er samanlagt mettur til pør tað er eisini í nólsoy at flestu drunnhvítar eru merktir her í føroyum eru um drunnhvítar ringmerktir og vita vit tí at teir halda til á havinum uttan fyri suðurafrika ein av heimsins elsti kendi drunnhvítum varð fangaður í nólsoy ár eftir at hann varð merktur á foula í hetlandi føðin er m a æti á útlendskum kril smáir fiskar og høgguslokkur sum hann tekur í vatnskorpuni hjá drunnhvítum er árliga gongdin tann at fyrstu fuglarnir koma higar seinast í mai í juli august verpa teir reiðiliga stórt hvítt og brúnblettut egg um g sum teir bøla í góðar vikur pisan fær føði hvørja nátt í uml sjey vikur og gerst so spikafeit so rýma tey gomlu og millum átta og tólv dagar seinri er hon lætnað so mikið at hon sleppur á flog og kann halda leið sína suður um afriku tvey ár seinri kemur hon aftur og fer at reiðrast trý til fýra ára gomul rottan er ringasti fíggindin tó kunnu eisini másar og kjógvar taka nakað av gomlum fugli og er hetta helst ein orsøkin til at drunnhvítin oftast kemur í land tá ið myrkt er onkustaðni er heimakettan eisini ein hóttan eins og annar skrápsfuglur verjir drunnhvítin seg við at goysa spýggju eftir tí ið kemur ov nær og sermerktur roykur gongur at hesum fugli eins og hjá øðrum skrápsfugli zinedine yazid zidane føddur juni kelinavn zizou er ein franskur pensioneraður fótbóltsleikari og núverandi venjari hjá real madrid hann spældi sum áloypandi miðvallaleikari fyri franska fótbóltslandsliðið cannes bordeaux juventus og real madrid hann spældi sín seinasta landsdyst fyri frakland hin juli í hm finaluni í berlin móti italia hann spældi landsdystir fyri frakland og skoraði mál fyri franska landsliðið zidane var kendur fyri sína elegansu visión bóltkontroll og tøkni og var í valdur at vera besti fótbóltsleikari í evropa tey seinastu árini í uefa golden jubilee poll hann verður av mongum mettur at vera ein av størstu fótbóltsspælarum í søguni zinedine yazid zidane zin ad din yazid zidan varð føddur hin juni í la castellane marseille í suðurfraklandi zidane er ættaður av algirskum kabylskum berberfólki foreldur hansara smal og malika fluttu til paris úr bygdini aguemoune í berber talandi regiónini kabylia í norðara partinum av algeria í áðrenn algeriska kríggið byrjaði familjan ið búsettust í tí harða norðara umhvørvinum í økinum barbs og saint denis funnu lítið av arbeiði í regiónini og mitt í árunum flutti familjan til norðara marseille útkantin av la castellane í arrondissement av marseille í var zidane føddur har sum tann yngsti av fimm systkjum pápi hansara arbeiddi í goymlubygningum og sum náttarvørður í einum íbúðarblokki meðan mamman var heimagangandi familjan livdi eitt hampuliga gott lív eftir støðinum hjá grannalagnum har ið var kent um alt marseille fyri høgan kriminalitet og arbeiðsloysi tað var í castellane at zidane fyri fyrstu ferð kom at kenna til fótbólt hann fór sum fimm ára gamal at spæla fótbólt við grannabørnunum á place tartane í einum ganga yard garður ið var høvuðs torgið í bústaðarblokkinum í juli nevndi zidane fyrrverandi marseille leikararnar bla slikovi enzo francescoli og jean pierre papin sum sínar fyrimyndir undir uppvøkstrinum sum tíggjuára gamal fekk zidane sítt fyrsta spæliloyvi eftir at hann gjørdist partur av dreingjaliðnum í einum lokalum felag úr castellane ið nevndist us saint henri eftir at hava spælt við felagnum í hálvtannað ár fór zidane at spæla við so septmes les vallons eftir at venjarin hjá septmes robert centenero hevði sannført formannin í felagnum um at fáa fatur á zidane zidane spældi við septmes til hann var ára gamal tá hann var valdur til at luttaka í einum daga venjingarlegu á fótbóltsskúlanum creps regional centre for sports and physical education í aix en provence ið var ein av fótbóltsskúlunum ið var rikin av franska fótbóltssambandinum tað var her at as cannes fyrrverandi fótbóltsleikarin jean varraud fekk eyga á hann og viðmældi hann til formannin í felagnum kurt mørkøre februar er føroyskur fótbóltsspælari og venjari fyrst og fremst er kurt kendur sum álopsleikari men hevur eisini spælt sum verjuleikari og á miðvøllinum kurt spældi í sínum ungdómsárum og frameftir við besta liðnum hjá kí í til fór kurt til noregs og spældi við sogndal hann kom aftur til kí og spældi í eftir hetta fór hann aftur noregs og gjørdist venjari hjá felagnum eide og omegn il í norsku deild kurt gjørdi eitt stutt rend aftur til kí í fyri at bjarga teimum úr niðurflytingarvandanum hetta megnaði hann eisini í september valdi hann at gevast sum leikari kurt hevur tvær ferðir verið toppskjútti í bestu deildini í føroyum nevnliga í og kurt hevur verið leikandi venjari við bæði kí og eide og omegn í var hann venjari hjá besta liðnum hjá b í dag er kurt venjari hjá norska elnesvg edmund jacobsen f í rituvík rokksangari tónasmiður og journalistur byrjaði av álvara at spæla tónleik alment sum sangari í bólkinum skorar í fór á várið uppí bólkin kontrast og var á heystið við til at stovna bólkin chase var um somu tíð við í bólkinum rockmenn flutti í til rhus har hann las til journalist hevur síðani verið búsitandi í esbjerg har hann arbeiðir sum freelance journalistur á egnum virki mediaset var á heystið við til at stovna bólkin super sonic ið hevur heimastað í esbjerg hesin bólkur gav í desembur út stakfløguna onetwothreefour steintór rasmussen er føddur í klaksvík í og útbúgvin lærari hann hevur yrkt skrivað tónleik og íverksett frá ungum árum av flestu føroyingar kenna hann helst sum ein av upphavsmonnunum til tónleikabólkin frændur har hann hevur skrivað eina røð av kendum sangum hann hevur eisini í egnum navni og við heitinum millum frændur og kærleikans vallaraheim givið út hópin av sangum sum eru vornir fólkaogn steintór hevur eisini gjørt týðingar ígjøgnum árini m a eftir bjørn afzelius í leggur hann yrkingasavnið føroyingar liva ikki av fiski eina eftir sær sum íverkseti hevur steintór eisini sett sjónligan dám á samfelagið og fleiri kenna hann sum stigtakara til eitt nú summar festivalin sum byrjaði í og studio pegasus í fekk steintór barnamentanarheiðursløn tórshavnar býraðs fyri bóka og fløgusavnið kular røtur gull umframt barnasangir hevur steintór eisini skrivað krimigátur og søgur til børn og ung seinastu árini er steintór farin at skriva bókmentir í gav hann út sjálvævusøguna lívið er mítt listaverk og árið eftir kom fyrsta krimiskaldsøga hansara deyðin fer í bindiklubb út síðani er røðin voksin við hevndin úr havsins dýpi horvna rósan og seytjandi maðurin steintór rasmussen er giftur við jóngerð biskopstø saman eiga tey trý vaksin børn og tvey abba og ommubørn saman við tær lp og band frændur lp og band vísuvinir band millum frændur fløga tey dansa eins og skuggar mítt land fløga svart gull savn kærleikans vallaraheim fløga kular røtur fløga og filmur kular røtur túsund smíl fløga trølla pætur og kular røtur fløga sangur til frælsi afzelius fløga hon er omma mín filmur frændur eg vil liva fløgusavn kular røtur gull fløga frændur v fløga frískar kular røtur fløga her er gott at danska dansifløgu valla foldum á fløga tað er jól video kular røtur vov vov fløga ungdómur bóklingur mín gløggi vinur krimigátur føroyingar liva ikki av fiski eina yrkingasavn kular røtur gull sangbók svarti deyði krimi stuttsøga søgur til mín jólabók lívið er mítt listaverk sjálvævisøga deyðin fer í bindiklubb krimiskaldsøga hevndin úr havsins dýpi krimiskaldsøga horvna rósan krimiskaldsøga seytjandi maðurin krimiskaldsøga barnamentanarheiðursløn tórshavnar býraðs mentanarheiður frá klaksvíkar kommunu klaksvík er næststørsti býur í føroyum harumframt er klaksvíkar kommuna næststørsta kommuna í føroyum við umleið borgarum kommunan fevnir um ein bý fimm bygdir og er á trimum oyggjum á borðoynni eru norðoyri árnafjørður ánir og klaksvík á kalsoynni eru mikladalur og trøllanes harafturat er svínoyggin komin við í klaksvíkar kommunu frá januar klaksvíkin er størsti fiskivinnubýur í føroyum tann fyrsta búsetingin í klaksvík røkkur heilt aftur í víkingatíðina men tað var ikki fyrr enn í øld at býlingarnir veruliga vuksu saman til ein nýmótans føroyskan bý sum gjørdist ein mentanarligur og vinnuligur miðdepil í norðuroyggjum og føroyum sum heild í klaksvík búgva fremmandafók úr ymiskum londum hendan miðsavnanin av norðoya tingsetuni í vági í øld var møguliga tekin um at fólkatalið í klaksvík var farið at økjast í mun til onnur støð í norðoyggjum klaksvíkin var kortini ikki til sum samanhangandi eind um hetta mundið tvørturímóti vóru fýra býlingar á staðnum sum vóru óheftir av hvørjum øðrum hesir vóru í gerðum á myrkjanoyri í vági og í uppsølum fólkatalið var ikki stórt í tá fólkatalið í føroyum var umleið búðu tilsamans fólk í teimum fýra býlingunum í uppsølum í vági í gerðum og á myrkjanoyri hesi tøl siga nakað um hvussu stór vanlukka skalvalopini í gerðum í og sum kostaðu ávikavist og fólkum lívið vóru fyri býlingin bóndahúsini í gerðum vóru bygd upp aftur á sama stað í men í vóru tey bygd uppaftur á øðrum stað í fyrru helvt av øld var klaksvík tann býurin í føroyum sum hevði nógv tann størsta vinnuliga framburðin býurin vaks frá at vera fimm smáir býlingar í norðuroyggjum miðskeiðis í árunum til at vera fremsta fiskivinnuhavn í landinum um í vóru norðuroyggjar knýttar at miðstaðarøkinum við norðoyatunnlinum sí grein um christianskirkjuna christianskirkjan er fyrsta stóra kirkjan í norðurlondum sum er bygd eftir fornum norrønum byggihátti kirkjan kostaði umleið tvær milliónir krónur at byggja savnið hevur eisini ognað sær tey gomlu faktorshúsini sum standa beint oman fyri gamla apotekið faktorshúsini vórðu bygd til faktorin samstundis sum handilshúsini í klaksvík eru stevnur av ymiskum slag fleiri ferðir um árið klaksvíkar ítróttarfelag býráðsformenn í klaksvíkar kommunu klaksvíkar kommunu ove joensen f desember í tórshavn d november á skálafirði var nólsoyingur hann gjørdist kendur um alt føroyar tá hann fór at tosa um ætlanir sínar um at rógva í føroyskum róðrarbáti úr føroyum niður til danmarkar hann gjørdi eina roynd í og aftur eina í men báðar ferðir eydnaðist tað honum bert at rógva til hetlands triðju ferð eydnaðist tað honum tó at rógva allan vegin til danmarkar púra einsamallur hin august steig ove fótin á land á langelinje í keypmannahavn har hann kysti kendu standmyndina av tí lítlu havfrúnni den lille havfrue fleiri túsund fólk vóru komin á langelinje fyri at taka ímóti ova og eitt bátafylgi fylgdi honum úr helsingør túrurin úr føroyum til keypmannahavnar tók ova døgn ove doyði alt ov ungur hann druknaði á skálafirði longu árið eftir at hann framdi bragdið meðan hann sigldi ein túr við báti sínum ove joensen fekk eitt sindur av peningi eftir at hava róð tann langa teinin til danmarkar men hann ynskti ikki at ríka seg sjálvan upp heldur vildi hann brúka pengarnar til at gera ein svimjihyl til børnini í nólsoy tí har var ongin svimjihylur pengarnir rukku tó ikki langt og eftir deyða hansara tóku nólsoyingar stig til at halda stevnu úti í nólsoy fyri at heiðra minnið um ova joensen og at peningurin sum leyp av einari slíkari ovastevnu skuldi fara til verkætlanina at byggja ein svimjihyl í nólsoy sum ove sjálvur jú ynskti ovastevnan er hvørt ár eitt vikuskifti í august sum oftast er tað annað vikuskiftið í august nógv tiltøk eru á skránni tá ovastevnan er eitt nú tónleikur matur og drekka kabarett kappsvimjing um nólsoyarfjørð úr havn til nólsoyar røður framsýning av dianu victoriu bátinum hjá ova klatring tivoli rennikapping fótbóltur smábátar í hyli útimøti og annað skráin kann variera ár fyri ár eins og aðrar stevnur svimjihylurin er ikki bygdur enn ovastevnan sær út til at vera sera vælumtókt nógv fólk ferðast út til nólsoyar til ovastevnu og ferjur hjá strandfaraskipum landsins sigla ofta eisini langt út á náttina ossetiskt á ossetiskum iron avag hoyrir til iransku greinina av indoevropeisku málunum og verður tosað í russisku norðurossetia høvuðsstaður vladikavaz og georgisku suðurossetia høvuðsstaður tskhinvali pørtunum av ossetia í kavkasus umleið ein hálv millión fólk tosa ossetiskt harav eru í norðurossetiu og í suðurossetiu ossetiskt kann førast aftur til málið hjá alanunum ein fólkabólkur av sarmatum í dag eru ossetisk og jagnobi hini einastu landnyrðingsiransku málini ið enn eru til harafturat eru tey saman við tatipersiskum og talyshi hini einastu iransku málini ið hava stóra útbreiðslu í kavkasus til eru tvær dialektir hin vanligara iron í eystri og digoron í vestri har iron er hin vanligara ein triðja dialekt jassiskt varð fyrr tosað í ungarn lætt er at kenna ossetiskt tí ossetiskt er einasta málið við kyrillisku skriftini ið nýtir stavin við síni heldur fløktu mállæru hevur ossetiskt varðveitt nógv oldiransk eyðkenni fallskipanin hevur so statt enn átta føll ljóðskipanin er nógv ávirkað av kavkasisku málunum ið verða tosað har um leiðir orðatilfeingið hevur fleiri tøkuorð úr russiskum í skriftmálinum verða fonem nýtt hjáljóð sjey sjálvljóð og tvey tvíljóð í øld varð eitt kyrilliskt stavrað gjørt til málið harafturat var í árunum eitt latínskt stavrað nýtt a a æ æ b b c c d d e e f f g g h h i i j j k k l l m m n n o o p p r r s s t t u u v v x x y y z z eina tíðina var georgiska skriftin nýtt í suðurossetiu georgia georgiskt sakartvelo frá til kent sum lýðveldið georgia er eitt land í kaukasus og liggur við svartahavið í norðri hevur georgia mark við russland og suðri við turkaland armenia og aserbadjan høvuðsstaður er tbilisi og høvuðsmálið er georgiskt høvuðsgrein georgisk søga í fekk georgia sjálvstýri tá sovjetsamveldið fór til grundar fyrst undir leiðslu av moskva trúgva fyrrverandi sovjetska uttanríkisráðharranum eduard sjevarnadse og síðan eftir friðarligu rósukollveltingina í av verandi forsetanum mikhail saakasjvili fyrstu árini var saakasjvili nógv avhildin men lyfti hansara um vælferð í búskaparliga avmergjaða landinum hava ikki hildið og kríggið móti russlandi í sum hevði við sær at georgia misti abkasia og suðurossetia hava ikki gjørt støðuna betri høvuðsgrein georgisk fólk georgia eigur sjáldsamt heimsmet ongastaðni í heiminum gerast so mong folk eldri enn ára gomul enntá er ikki óvanligt at fólk eru frísk og ferðug tá ið tey eru farin upp um ár granskarar vita ikki hví tey liva so leingi men teir halda at góða veðurlagið sunnur kostur nógv útiarbeiði og óstrongda bygdalívið eru atvoldin til at fólk gerast so gomul georgiska kongshúsið sum m a er í ætt við spanska kongshúsið sigur seg vera avkom frá sjálvum dávidi kongi sum vit lesa um í bíbliuni og sum var kongur hjá ísraels fólki ófriður valdaði eftir fullveldið í og nú hevur georgia ikki veruligt vald í abkasia og suðurossetia sum verða stuðlaði av russlandi fyrrverandi sovjetiski uttanríkismálaráðharrin eduard sjevarnadse sat við valdi í nógv ár men kongin í fátækradømi og tað at georgia í veruleikanum ikki hevur vald á abkasia og suðurossetia ger at landið ikki tykist serliga støðugt georgia roynir at nærkast vestandlondunum er partur av partnership for peace undir nato og ætlar sær í es georgia hevur seinastu øldirnar ligið mítt í stríðnum millum russland turkaland og persia men er í dag tætt knýtt at usa sum hevur stóran áhuga í at landið er støðugt m a tí at usa hevur gjørt eina stóra íløgu í oljuveitingarskipan frá aserbadjan umvegis georgia og til turkalands loysingarøkini abkasia og suðurossetia fáa bæði stuðul úr russlandi og viðurskiftini millum georgia og russland eru vánalig politiska støðan í georgia er tí enn rokut høvuðsgrein georgisk landafrøði georgia er fjallaland kavkasusfjøll eru sum ein stórur marknamúrur norður ímóti russlandi og vestur ímóti svartahavi gróðrarlíkindini eru góð jørðin fruktar væl so umstøðurnar at dyrka vínber eru av teimum bestu georgia liggur soleiðis fyri ímillum svartahav og kaspiskahav at oljuflutningur og annar vøruflutningur ímillum londini her fer ígjøgnum landið høvuðsgrein georgiskur búskapur kýpros grikskt mál turkiskt mál kbrs er ein stór náttúruvøkur oyggj eystarlaga í miðjarðarhavi og væl umtókt ferðamannaland oyggin er triðstørsta oyggj í miðalhavinum høvuðsstaður er nikosia og landið hevur umleið túsund íbúgvar aðrir stórir býir er limassol larnaca og papos almennu málini eru tvey í tali grikskt og turkiskt kýpros er limur í eu oyggin liggur eystanfyri grikkaland sunnanfyri turkaland vestanfyri sýria og libanon í ein útnyrðin av ísrael og norðanfyri egyptaland kýpros tað minsta landið sum hevur havt eitt lið við í champions league bólkaspælinum tey fornastu prógvini ella tekin um at menniskju hava búð á kýpros kunnu førast aftur til øld áðrenn krist fornaldar útgrevstir frá hesi tíðini eru m a tann væl varda neolitiska bygdin khirokitia sum hevur fingið status sum world heritage site við kravi frá unesco um eyka verju status um so er at vápnaðar konfliktir fara fram tað sama er galdandi fyri pafos og málaðu kirkjurnar í troodos á kýpros eru eisini nakrir av heimsins elstu vatnbrunnum gjøgnum tíðina hevur kýpros verið undir fleiri ymiskum harradømum oyggin var bygd av grikskum mykenum í tveimum bylgjum í øld áðrenn krist síðan hevur oyggin verið hersett av fleiri ymiskum stórmaktum av nýassíriska ríkinum egyptalandi og síðan av persiska ríkinum í á kr tók aleksandur mikli ræði á oynni síðan varð oyggin stýrd av ptolemaiska kongaríkinum av rómverjaríkinum av byzantinska ríkinum av árabisku kalifatunum eitt stutt skifti av tí franska lusignan ríkinum og av venesianarum og síðan av ottomanska ríkinum í kýpros var undir ottomanskum harradømi í meira enn trýggjar øldir kýpros kom undir bretskt stýri í til oyggin fekk frælsi í og gjørdist ein limur í commonwealth árið eftir áðrenn oyggin fekk frælsi í var hon undir turkiskum og síðan bretskum yvirræði meginparturin av fólkinum eru grikkar bara fimtingurin turkar drúgvt stríð var ímillum tey bæði fólkasløgini og tað hevði við sær at oyggin varð býtt sundur í sunnari partur er sjálvstøðugur við meiriluta av grikskt talandi kýpriotum meðan norðari partur er turkiskur eitt vápnað stríð tók seg upp hin desember sum byrjaði tá tveir turkisk kýpriotar vóru skotnir dagurin er síðan kendur sum blóðigu jólini tað var byrjanin til eitt stríð millum hesi bæði fólkasløgini ein partur av griksttalandi kýpriotunum ynsktu enosis tvs sameining við grikkaland eoka b var ein paramiliterur felagsskapur stovnaður í av general georgios grivas digenis nevndur grivas hesir royndu eina hernaðarliga kvettroynd eitt coup d tat stuðlaðir av griksku juntaðini í men hetta miseydnaðist orsakað av at turkaland gjørdi innrás og hersetti norðara partin av oynni stríðið sum endaði við at oyggin bleiv býtt sundur í ein grikskan og ein turkiskan part í umleið griksttalandi kýpriotar búðu tó framvegis í norðara partinum og eini turkisttalandi kýpriotar búðu í syðra partinum av oynni syðri parturin av kýpros er sjálvstøðug tjóð og fevnir um av oynni meðan norður kýpros sum fevnir um av oynni bert er viðurkend av turkalandi stóra bretland hevur harradømi yvir økjunum akrotiri og dhekelia sum eru suðurstrondini ávikavist strandaøkið sunnanafyri limassol í syðra partinum av kýpros og vestanfyri famagusta í turkiska partinum av oynni og við markið longri suðuri sí kortið høgrumegin í dag er oyggin framvegis deild sundur í tveir partar í syðra partinum sum er tann parturin ið verður nevndur kýpros eru griksttalandi kýpriotar í meiriluta í norðara partinum av oynni sum er undir turkiskum yvirvaldi eru turkisttalandi kýpriotar í meiriluta turkaland er einasta land sum viðurkennir lýðveldið í turkiska norðurkýpros lýðveldið varð stovnað eftir turkiska innrás á oynna í eftir eitt kvett sum griksku kýprotarnir saman við griksku hernaðarjuntuni av grikska meginlandinum skipaðu fyri grikski parturin av kýpros hevur limaskap í es rørekur russiskt rurik ella rjurik fornnorrønt hrrekr umleið umleið var rúsi ið fekk valdið í ladogu í og gjørdi búsetingina hólmgarð rurikovo gorodische í novgorod rjurik er slaviska útløgan av sama navni sum dagsins enska roderick á gomlum germanskum málum hevði tað skap sum til dømis hrodric gamalt hátýskt og hroðricus gamalt enskt á fornnorrønum hrrekr ísland føroyar noreg og hrørkr ella rørik danmark svøríki haðan riurik er avleitt navnið kemur eisini fyri í beowulf sum hrðrk kjak er um hvussu rørekur kom at ráða yvir ladogu og novgorod einastu upplýsingarnar um hann er úr russisku fyrstu krýniku úr øld sum staðfestir at slavar og finnar gjørdu uppreistur ímóti rúsum men at rok stóðst av tí og at rørekur tá varð biðin um at koma at fáa frið aftur í lag rørekur hevði valdið til deyðans í valdsarvingar hansara røreksættin fluttu tó høvuðsstaðin til kiev og stovnaðu kievrúsaríkið ið stóð við til tá ið mongolar gjørdu innrás nakrar varðveiddar ættir vóru ættaðar frá røreki gjøgnum kallkyn men hin seinasti av hesum at ráða yvir russlandi vasilij iv doyði í tó at russiski rurik helst er søgn so er kjak um tjóðarliga uppruna hansara í eysturevropu sambært fyrstu krýniku var rørekur rúsi sum onkuntíð skeivt eru nevndir væringar sum vóru í ætt við danir sviar onglendingar og gotar í øld hava fornfrøðingar lutvíst váttað hendingafrágreiðingini í krýnikuni uppdagað var at búsetingin í ladogu hvørs stovnseting vanliga verður tilskrivað røreki veruliga varð stovnsett um miðju øld keramikkur húsarhaldslutir og húsasløgini frá tíð røreks stovnseting samsvara við norrønt snið summir slaviskir søgufrøðingar ivast um frásøgan um innbjóðingina til røreks er lænd úr eini møguligari norrønaru søgu tó at allar søgur nevna herferðir til garðaríkis og ongantíð um innbjóðingar til dømis staðfestir fyrsta krýnika at rurik kom til slavisk lond við tveimum brøðrum sineus og truvor og sendi teir at ráða býunum beloozero og izborsk ávíkavist heldur enn at seta sineus í samband við signjotr og truvor við torvald skjóta teir upp at krýnikuskrivarin lesur fornnorrønu orðini sine hus við húsi og tru voring við trúgvum varðhaldsmanni sum nøvnini hjá røreks brøðrum sineus og truvor um so er kann hetta væl vera ein norrøn orðing sum er varðveidd men misskilt av krýnikuskrivaranum summir slaviskir søgufrøðingar halda fast um at hetta er miskiljing av einari ókendari søgu ein onnur ástøði um rurik vegna vanliga giftu millum rúsir og slaviskar kvinnur at hann bæði var slavi og skandinavi hendan ástøðin byggir á upplýsingar frá fyrsta modernaða russiska søgufrøðinginum vasilij tatishchev av røreksætt sjálvur sum helt uppá at rurik var av vendskari vandalskari ætt tey ið líta á tatishchev hugsa at ástøðin byggir á eina burturmista krýniku summir søgufrøðingar vilja vera við at søgusagnarrøtur eru til søgnina og tískil meta rurik sum reina søgn einasti rørekur ið er lýstur í vesturlendskum krýkinum var rørekur í dorestad ein konungur úr kongsættini haithabu síðan øld hava royndir verið gjørdar at eyðmerkja hann sum víkingaprinsin rurik í russisku krýnikunum rørekur í dorestad varð føddur o u frankiskir krýnikuskrivarar nevna at hann fekk lond í fríslandi frá keisara ludvík hetta var ikki nóg mikið fyri hann so hann fór at ræna grannalondini hann tók dorestad í hertók haithabu í og rændi bremen í hetta fekk øði í keisaran sum tók allar ognir frá honum í rørekur í dorestad kom aftur til sjóndar í frankiskum krýnikum í tá fríslendska sjálvsogn hansara vórðu latnar honum aftur longu í er hann nevndur sum deyður russiska krýnikan ásetur deyða ruriks at vera í røreksættin var leiðandi ættin í russlandi frá til heilt neyvt var russland ikki til hesa tíðina ríkið sum var til frá til verður nevnt kievrúsaríkið mongolar noyddu valdsharrarnar av røreksættini at fara úr býnum novgorod eftir árini hevði ættin valdið í einum russiskum ríki og hevði hov í moskva millum eftirkomararnar av røreksættini eru nakrar aðalsættir í russlandi dolgoruki bogolubski staricki og fyrrverandi stórhertugadøminum litaviu og póllandi wareg massalski ostrogski zaslawski og øðrum ættin byrjaði við røreki sum var rúsi og valdsharri í novgorod og doyði út við andveika tsarinum feodor i eftir deyða feodors var ein óstøðug tíð kend sum trupla tíðin og helt fram til tað árið settist mikhail i í tsarssætið og byrjaði romanovættina sum fór at hava valdið í tríggjar øldir vegna yvirskot í fólkatali og tøkniligar fortreytir fluttu nógv fólk úr skandinaviu í víkingaøld og áðrenn norðbúgvar høvdu frálík skip víkingaskip sum teir ferðaðust á havinum fyri vestan og í áunum fyri eystan við norrøn útbreiðsla var víttfevnd norðbúgvar komu so langt vestur sum til vínlands ný fundnaland har teir fingu samband við indiánar og inuittar sum teir nevndu skrælingar so langt eystur sum til uralfjøllini í garðaríki russlandi har teir fingu samband við handilsmenn frá silkivegnum og so langt suður sum til sisiliu og grikkalands har norðbúgvar komu í tænastu hjá keisaranum í miklagarði konstantinopolis verður nú nevndur istanbul soleiðis skaptu norðbúgvar handilssambond ið tilsamans rukku longur enn rómverska ríkið nakrantíð gjørdi norðbúgvar ið ferðaðust vestureftir verða nevndir víkingar norðbúgvar ið ferðaðust eystureftir verða nevndir sviðar og rúsir norðbúgvar ið ferðaðust suðureftir og komu í tænastu hjá keisaranum í miklakarði verða nevndir væringar íslendingasøgur nevna at stór mannfjøld flýddi fyri harðræði haralds hárfagra og búsettust í føroyum hetlandi orknoyum íslandi meðan aðrir leitaðu burtur í onnur lond og bygdu har russiska fyrsta krýnika nevnur at norðbúgvi altso rúsi nevndur rurik á føroyskum rørekur varð biðin um at koma at fáa frið í lag í slaviskum londum av tí er navnið russland avleitt oyggjaleikir eru ítróttarkappingar millum oyggjalond fyrstu leikirnir vóru á isle of man limalond í oyggjaleikasambandinum taka lut og skiftast um at vera vertsland oyggjaleikirnir verða hildnir annaðhvørt ár seinastu leikirnir vóru á isle of wight í og verða aftur á bermuda í meðan leikirnir vórðu hildnir í hetlandi fingu føroyingar hug at vera vertsland aftur og ísf hevur søkt um at vera vertsland í tað bleiv tó ikki til veruleika men nú sigur oyggjaleikanevndin at føroyar hevur góðan møguleika fyri at gerast vertir í tað bleiv tó av ongum orsakað av at føroyar enn ikki hava nakran góðkendan golfvøll luttøkan er vaksin nógv síðani fyrstu oyggjaleikirnar soleiðis hava teir verið gjøgnum tíðirnar nakrar ávísar ítróttargreinir eru við í oyggjaleikunum men tó eru ikki allar greinarnar við hvørja ferð tað verður lagað eftir umstøðunum hjá vertslandinum sum oftast eru av greinum við tær ítróttargreinirnar eru tilsamans oyggjar oyggjabólkar hava luttikið í oyggjaleikum harav hava ellivu luttikið í øllum oyggjaleikum síðan byrjanina í yvirlitið er dagført eftir oyggjaleikir viðareiði er norðasta bygd í føroyum og liggur á viðoynni tað er vøkur bygd við nógvum býlingum býlingurin við garð á viðareiði er norðasti býlingur í føroyum hann er tætt uppi undir villingadalsfjalli hinir býlingarnir eru spjaddir á tí slætta eiðinum sum er millum malinsfjall og villingadalsfjall tvær lendingar eru ein vestanfyri á helluni og ein eystanfyri við eina vík sum eitur eiðsvík báðar eru brimstøðir men okkurt um tveir fjórðingar sunnan fyri bygdina er triðja lendingin undir leiti har er altíð lendandi á viðareiði síggjast allar seks norðoyggjar fólk búgva á viðareiði miðalaldurin er millum teir lægstu í landinum fólk eru undir ár eru ímillum og og fólk eru eldri enn ár viðareiði er liðið til tað stórsligna forbergið enniberg sum við sínum metrum rísur steyrrætt upp úr norðuratlantshavi og er eitt av heimsins hægstu forbergum viðareiði var nýggjársbygd hagar komu fólk úr grannabygdunum at dansa á nýggjárinum piktar vóru fornu innbúgvarnir í skotlandi teir livdu í skotlandi og oyggjunum fyri norðan í øld eru teir nevndir í rómverskum skriftum landið sum teir búðu í var nevnt piktland ella piktaland nógvar fornar leivdir eru eftir piktar sum geva nakað av innliti í samfelag teirra men lítið av skrift hevur yvirlivað vísindin veit ikki eingang hvussu piktar nevndu seg sjálvar navnið piktar kemur av latínska picti sum er navn ið rómverjar góvu fornu innbúgvunum í skotlandi tí at teir vóru litprikaðir tattoveraðir um stóran part av kroppum sínum í samtíð pikta vóru bretar í onglandi og keltar í írlandi møguliga vóru piktar skyldir at hesum báðum tjóðarbólkum í ætt ella gjøgnum mentan men eingin veit hetta við vissu summi skotsk staðarnøvd skulu eitast at vera av piktiskum uppruna nøvn ið byrja við aber lhan pit or fin bera boð um at økini hava verið bygd av piktum í fortíðini til dømis aberdeen lhanbryde pitmedden pittodrie findochty og onnur sjálvt um nógv vitan um piktisk samfeløg ikki er varveidd so er eitt yvirlit yvir piktakongar varveitt sum gevur eitt sindur av vitan um piktar menniskju hava brúkt nógvar ymiskar mátieindir til øll møgulig fyribrygdi tá talan t d er um longd er ein enskur tummi tað sama sum cm skalt tú umrokna eina longd í tummum til somu longd í cm skalt tú falda við skalt tú umrokna frá cm til tummar gert tú øvugt tú býtir við so einfalt er tað ikki tá talan er um hitastigar bert tveir av hitastigunum hava absolutta nullpunktið sum stig allir hinir hava ymisk forskotin nullpunkt í søguligum høpi er tað ikki so langt síðani at vísindafólk vitstu at hiti hevði eitt lágmark eitt absolutt nullpunkt franski alisfrøðingurin guillaume amontons samanbar í rúmdarbroytingar í einum lufttermometri og einum kyksilvurtermometri og kom fram til at lufttermometrið fór at vera tómt við ein hita sum svarar til umleið c landsmaður amontons johann heinrich lambert kom í fram til at tað absolutta nullpunktið mátti vera áleið c skotin william thomson kelvin lordur skrivaði eina vísindagrein í har hann m a roknar absolutta nullpunktið til c og vísir á at hiti átti at verið roknaður út frá hesum nullpunkti í søguligum høpi er alt hetta rættiliga seint og tað er tí kanska ikki so løgið at teir ymisku hitastigarnir sum hava verið hava ymisk nullpunkt harafturat hava hitastigar verið sum hava gingið øvugtan veg tá hitin veksur minkar talið á stiganum soleiðis var m a tann upprunaligi celsiusstigin hjá anders celsius men landsmaður celsius kendi plantufrøðingurin carl von linn broytti stigan til tann vit kenna í dag men eisini delislestigin gongur øvugtan veg tær løgnu umrokningarnar koma av at stigarnir hava ymisk festipunkt og serliga av tí at teir hava ymisk nullpunkt í talvuni ber til at síggja festipunktini fyri teir átta mest vanligu stigarnar tjúkk reyð tøl eru gomul festipunkt meðan tjúkk grøn tøl eru galdandi festipunkt trýstið hevur týdning fyri fleiri festipunkt og er viðmerkt við trý av teimum á myndini eru teir vanligastu átta stigarnir samanbornir grafiskt við eini loddrættari striku kanst tú samanbera tølini á øllum stigunum t d vísa bláu strikurnar at vatn frystir við k og reyðu strikurnar vísa at vatn kókar við k í talvuni sæst hvussu ein roknar frá einum stiga til ein annan til ber eisini at brúka lidnar umroknarar á netinum eisini er meiri um hvønn stiga í greinini um hann falskur nettleiki kemur fyri tá numeriskar dátur verða sýndar á slíkan hátt at bent verður á at neyvleikin er betri enn hann í veruleikanum er eftirsum nettleiki er avmarking á neyvleika førir hetta ofta til ov stórt álit á nettleikan í vísindum og verkfrøði er skikkur at um møguligur skeivleiki ikki eyðsýnliga er upplýstur skulu tølini til framløgu av dátum vera avmarkað av nettleikanum av dátunum sjálvt uttanfyri hesar námsgreinir er lyndi til at ganga út frá at øll siffur uttan null í einum tali hava týdning soleiðis kann framløga av ov avgjørdum tølum fáa skoðaran at vænta frægari nettleika enn hann í veruleikanum fær falskur nettleiki kemur í tá ið hánettar og lágnettar dátur verða settar saman og við eindarumrokning dømi eindarumrokning verður brúkt tá tøl í einari eind verða roknað um til eina aðra eind hetta er ofta neyðugt m a orsakað av at siðvenja er at brúka ávísar eindir í ymsum londum t d eru nógvir formlar knýttir at ávísum eindum har verða nýttar altjóða eindirnar si eindir t d er si eindin fyri longd metur fyri kraft newton o s fr einfaldasti hátturin at umbroyta eina eind til aðra er at viðgera eindirnar støddfrøðiliga sí dømini fyri at síggja gongdina tú ynskir at broyta føtur til metrar við uppslagi hevur tú funnið út av at ein fótur er metrar nú fært tú umbroytt støddfrøðiliga legg til merkis at fótaeindin dettur burtur og letur metrarnar standa einsamallar eftir av tí at bæði føtur og metrar til hvønn fót eru fullkomiliga neyv tøl er svarið við týðandi talteknum fullkomiliga rætt latið okkum siga at hæddin á tær er sentimetrar og at tú ynskir at umbroyta hetta til tummar hetta váttar fyrra úrslitið fleiri eindir kunnu verða viðgjørdar á sama hátt tí er ferðin á heiminum umleið míl um sekundið ella kilometrar um tíman legg merki til at av tí at útrokningin byrjaði við einum týðandi taltekni talinum hevur úrslitið eisini eitt týðandi taltekn talið í um faldast ella býtast skal verður avgjørt við at hyggja at eindunum og við at gera av hvør skal burtur um vit høvdu býtt við s t í umbroytingini omanfyri í staðin fyri at falda hevði úrslitið verið í kilometurtímum fyri fersekundið sum eyðsýnt er skeivt og høpisleyst úrslit týdningarmikið er at minnast at umbroytingargongdin ikki kann geva neyvari tøl enn tey sum vóru frammanundan meðan fleiri av umbroytingartættunum í uppslagstalvunum eru neyvir og aðrir óneyvir tó at teir hava mong týðandi taltekn eru øll talteknini tú fært við roknimaskinu ella blýanti og pappíri ikki týðandi ansa eftir at runda av hóskandi eftir útrokning talorð er orðaflokkur ið verður brúktur til at siga frá mongdum talorð eru snøgt sagt tøl men heilt so einkult er tað ikki á føroyskum máli talorð skulu eisini bendast ymiskar bendingar av talorðum verða eisini bólkað aftur í undirbólkar hesir eru grundtøl raðtøl og skiftitøl grundtøl eru talorð í hvørfalli trý tey fyrstu grundtølini kunnu bendast í kynum og føllum soleiðis raðtøl eru bundin talorð undantikið fyrsti sum er hástig av hjáorðinum fyrr tey bendast í kynum føllum og tølum skiftitøl eru talorð í fleirtali skiftitøl verða brúkt um pør td einar tvinnar trinnar hosur tað eru ella pør av hosum ella aðrar sameindir td eini kort tað eru bløð ella eini hús tað eru sethús við tilhoyrandi úthúsum skiftitøl eiga sostatt bara at vera nýtt tá talan er um sameindir bara trý tey fyrstu talorðini kunnu vera í fleirtali skiftitøl skjaldarmerki føroya sæst fyrst í kirkjubøstólunum í umleið øld tað ímyndar ein veðr á einum skjøldri seinri nýtsla sýnir ein veðr í einum innsigli brúkt av løgrættumonnum ið vóru limir gamla føroyska dómstólinum løgtinginum í seinna parti av øld hómast ein trá í føroyingum at hava eitt savningarmerki elsta merkið vit vita um er veðramerkið seinni kom tjaldursmerkið og tíðum veittraðu tey lið um lið men eins og grannar okkara fyri vestan íslendingar hildu føroyingar ikki at tað var hóskandi við djóramynd sum tjóðflaggi skjaldarmerkið fór úr nýtslu tá ið løgtingið varð niðurlagt í eftir at løgtingið varð endurreist í og sjálvt meðan føroyar vóru de facto sjálvstøðugar undir seinra heimskríggi var einki føroyskt skjaldarmerki brúkt eftir gildiskomuni av heimastýrislógini í kom skjaldarmerki í nýtslu aftur saman við gamla heitinum løgmaður og tað var júst løgmaður og landsstýrið og ikki løgtingið sum nú brúkti skjaldarmerkið bretska hersetingin í føroyum ella operation valentine vardi frá apríl til mai undir seinna heimsbardaga dagarnir eftir apríl tá ið danmark og noreg vórðu hersett av týsklandi vóru ørkymlandi fyri føroyingar uttan fyrivaring varð alt samband við danmark kvett telegrafsambandið steðgaði longu um morgunin tann apríl og sambandið sjóvegis steðgaði av sær sjálvum løgtingið helt fundir við amtmannin um støðuna fyri at avgera hvørji tiltøk skuldu setast í verk nú sambandið til danmark var kvett hesi boðini mundu helst fáa ein og annan upp úr stólinum og fólk skimaðust íkring og út á hav men ikki skuggin av nøkrum breta so langt eygað rakk so um middagsleitið tann apríl komu tveir enskir oyðarar á havnina tveir yvirmenn komu í land og fyrireikaðu myndugleikarnar upp á ta komandi hersetingina oyðararnir fóru avstað aftur men longu dagin eftir komu teir aftur hesuferð saman við tveimum vápnaðum trolarum og krússaranum suffolk nú komu tann nýggi enski konsulin frederic mason og t b w sandall oberstur í land teir hildu stuttan fund við amtmannin og løgtingsformannin sum handaðu teimum formlig mótmæli í góðsemju og sostatt var operation valentine bretska hersetingin av føroyum veruleiki so vórðu teir heldur ørkymlaðu hermennirnir frá royal marines settir í land marinararnir høvdu ikki fingið at vita hvar teir skuldu og fleiri av teimum hildu at teir vóru í noregi hermennirnir hjá sandall obersti vóru bara í føroyum í tveir mánaðar tann mai vórðu teir avloystir av lovat scouts skotska herdeildin var so stór at teir kundu senda hermenn til so at siga allar oyggjarnar og sambandið millum ungu hermennirnar og føroyingar varð sera gott hermennirnir gjørdust partur av samfelagnum og tóku lut í t d grindadrápi kappróðri á ólavsøku og sjúkraviðgerð av m a særdum sjómonnum av skipum sum høvdu verið fyri álopi á sjónum sum rímuligt er kom meir enn so fyri at ungir hermenn og føroyskar gentur funnu saman summir giftust og fingu børn undir útisetuni og summir vendu aftur til føroya eftir stríðslok fyri at giftast við føroyskum gentum tað var tí ein sorgardagur tann juni tá ið føroyingar noyddust at siga farvæl til lovat scouts tá teir vórðu heintaðir av troppaskipinum lady of man og fluttir heim aftur til skotlands eftir stuttan steðg í skotlandi vórðu teir flestu hermenninir í lovat scouts sendir til kanada til stríðsvenjingar á høgum kavakløddum fjøllum í vórðu lovat scouts so sendir til italiu har teir luttóku í bardøgum til vápnahvíldina í mannfallið var stórt í italsku atsóknini og mangir av teimum ungu skotunum sum í tvey ár høvdu haft sína dagligu gongd í føroyum lótu lív og ella vóru løstaðir í bardøgunum lovat scouts vórðu avloystir av herdeild av aðrari skotskari herdeild cameronians sum vóru í føroyum í eitt ár frá á sumri til juni mánað í eisini hesir hermennirnir vóru vælumtóktir millum føroyingar eins og aðrar stríðs og arbeiðseindir sum komu til oyggjarnar deild av cameronians høvdu væntað at teir skuldu vera við í álopinum á meginlandið teir høvdu sum undangongumennirnir vant dúgliga meðan teir vóru í føroyum og hildu seg vera væl fyri til bardagar men soleiðis gekk ikki afturkomnir til skotlands varð deild niðurløgd tí at teir ikki høvdu haft møguleika at venja saman við øðrum hereindum ið skuldu standa fyri álopinum á evropu hermenn og yvirmenn vórðu fluttir til aðrar stríðseindir og fleiri av teimum hermonnunum ið høvdu verið í føroyum fóru til norðurafriku og haðani til italiu har teir luttóku í álopinum mangir teirra fullu ella særdust á vígvøllum á várið hevði bretska stríðsleiðslan gjørt av at flogvøllur skuldi byggjast í vágum sum kundi veita stuðul til tann hermálsliga týdningarmikla flutningin um atlantshav hetta førdi við sær at talið av hermonnum í føroyum øktist munandi tá harðast leikaði á vóru upp móti hermenn í føroyum yvir av teimum í vágunum flogvøllurin og ein miðstøð fyri sjóflogfør á leitisvatni vórðu bygd eftir sera stuttari tíð og meðan byggingin stóð við yddi tann annars so friðarliga vágoyggin við hermonnum frá m a royal engineers royal pioneers royal artillery og royal air force upprunaætlanin var at byggja eina flogstøð har vesturi við flogførum og yvir starvsfólkum men sum kríggið leið í broyttist hermálsliga støðan í norðuratlantshavi og hetta førdi við sær at ætlanin við flogstøðini varð frágingin og flogvøllurin sum upprunaliga skuldi hava tvær lendingarbreytir endaði við teirri eini breytini í fór bretska hersetingarvaldið undir at flyta hermenn úr føroyum aftur og tá ið sigursskrúðgongan varð hildin í havn tann mai vóru bara bretar við vøluspá er kendasta og mest týðandi av norrønu gudakvæðunum soleiðis ljóðar fyrsta ørindi í vøluspá tað finnast tvær fullfíggjaðar uppskriftir av kvæðnum onnur í tí sokallaðu kongabókini codex regius meðan hin er at finna í hauksbók munurin millum uppskriftirnar er lítil stavsetingin brýtur frá og onkur ørindi mangla í báðum vanligt er tí at nýta ein normaliseraðan tekst har holini í aðrari útgávuni eru fylt út úr hinari úrslitið er tann kenda útgávan av vøluspá við ørindum yrktar í kvæðaháttinum fornyrðislag tað sum serliga skilur vøluspá frá øðrum gudakvæðum er at tað ikki bara er ein uppremsan av ymsum mytologiskum frumevnum men at kvæðið hevur eina nøkulunda samanhangandi søgugongd úr byrjan í enda tað er eitt sindur óvist hvar og nær vøluspá er yrkt helst er kvæðið sett saman í íslandi onkuntíð seint í øld altso stutt fyri kristningini av landinum óvissan er tó grundað á ta sannroynd at partar av vøluspá tykjast at vera eldri enn aðrir hetta og so frávik í frásagnarhættinum bendir á at kvæðið er sett saman av fleiri eldri mytiskum kvæðum ein afturvendand spurningur viðvíkjandi vøluspá er hvør er tað ið vølvan tosar við hóast hon í innganginum biður allar heilagar verur t v s mannaættina um ljóð og fleiri ferðir setur spurningin skilja tit nú ella hvat so benda fleiri skeivt sett ørindi inni í sjálvum tekstinum á at vøluspá sum onnur norrøn kvæði upprunaliga hevur havt ein episkan inngang hetta fekk norska filologin sophus bugge at gera eina lítla endurskipan av tekstinum har hann flutti ørindini og fremst í kvæðið ver tó varugur við at henda endurskipan hvussu logisk hon enn kann tykjast merkir at kronologiska uppsetingin í upprunatekstinum er broytt um vit nýta tann endurskipaða tekstin hjá bugge so byrjar vøluspá við at siga frá vølvuni og seiðkvinnuni heið sum undir andamáning í einsemi fær vitjan av óðini hin gamli ásagudurin gevur henni gávur at síggja út í ymsar heimar so byrjar vølvan sína frásøgn við at siga frá um upphavið hvussu tíðin tók sína byrjan í tí mytisku frumglopruni ginnungagapi um hvussu frumlutirnir vórðu til og hvussu gudarnir fingu skil á tí skipaða alheiminum eftir hetta kemur parturin ið vanliga rópast dvørgatal har vølvan sigur frá upphavi dvørganna og reksar eina rúgvu av dvørganøvnum upp dvørgatal er helst eitt kvæði fyri seg sum av einari ella aðrari orsøk er vavt upp í vøluspá síðan sigur vølvan frá hvussu fyrstu menniskjuni vórðu skapt og um nornurnar lagnuguddómarnar ið halda til við einari av rótunum á yggdrasils aski vølvan sigur eisini frá umstøðunum viðvíkjandi tí fyrsta krígnum í heiminum tá gudaættirnar æsir og vanir ruku í krovið á hvørjum øðrum orsakað av drápinum av tí frumkendu gullveig í øðrum parti verður hin ljósi og góðlynti baldur dripin drápið hevur við sær eina røð av ræðugerðum sum enda við ragnarøkum har gudar og jatnir útrudda hvønn annan ragnarøkur gera enda á heiminum jørðin søkkur í kav og alt endar aftur í sínari upprunastøðu í ti myrka ruðuleikanum sambært vølvuna skal ein nýggjur heimur tó rísa úr havinum har skulu baldur og drápsmaður hansara høður ráða fyri borgum ein nýggjur gullaldur skal koma men fyri at gera vart við at alt gongur í ring hómast hin ræðuligi ormurin niðhøggur í sjónarringinum ein áminning um at eisini hesin nýggi heimurin er dømdur til undirgang og deyða rúsir eintal rúsi vóru norrønur ættbólkur ið búði eystanfyri í eystrasalti hesir vóru helst eftirkomarar hjá svium men hetta er óvist í hvussu so er høvdu rúsir tætt samband við sviðar og norðbúgvar annars orðið rúsir verður brúkt um teir norðbúgvar ið ferðaðust eystureftir í norrønu útflytingini fyrsta sjónarváttarfrágreiðingin um lívið hjá norðbúgvum er frá muslimska sendiharranum ahmad ibn fadlan arábiskt sum í kom í samband við rúsir við ánna volgu eftir frásøguni metir hann teir sum norðbúgvar skaldsøgan eaters of the dead eftir michael crichton byggir á frásøgu ahmadar ibns fadlans sum eisini er gjørd til film við navninum the thirteenth warrior sambært russisku fyrstu krýniku gjørdu finnar og slavar uppreistur ímóti sviðum eftir uppreisturin var ófriður í slaviskum londum teir heittu so á rurik føroyskt rørekur um at koma at fáa skil aftur á landið hann kom og gjørdi sum umbiðið og stovnaði harvið kievrúsaríkið sum var fyrsta slaviska ríkið í øld flutti røreksættin til moskvu sum tá bleiv høvuðssaður í einum russiskum ríki rúsir løgdu við hesum navn til russland støddin á søguliga kievrúsaríkinum svarar í stødd rættiliga væl til núverandi ukrainu summir slavskir sgøufrøðingar eru tó ikki samdir við hesari frágreiðingini uppá fyrsta slaviska ríkið teir setar spurnartekin við trúvirðið í russisku fyrstu krýniku teir halda í hvussu so er ikki at tað er trúligt at norðbúgvar skulu hava stovnsett fyrsta slaviska ríkið indo europeisku málini fata um áleið sil meting mál og málføri talað av umleið trimum milliardum fólkum herundir flestu stóru málini í evropa og vestara ásia sum hoyra til eina einkulta yvirfamilju nútíðarmál í hesi yvirfamiljuni fata um bengali enskt franskt týskt hindi persiskt portugisiskt russiskt og spanskt hvørt móðurmál hjá meiri enn einari milliónum fólkum eins væl og mong onnur tjóðar og minnilutamál ymsu undirflokkarnir í indo evropeisku málfamiljuni fata um í søguligari raðfylgju eftir fyrstu staðfesting afturat hesum tíggju klassisku greinumum ið standa omanfyri eru fleiri útdeyð mál ið lítil vitan er um ivaleyst vóru onnur indo evropeisk mál sum nú eru horvin uttan spor tey lutvísu málini etruskiskt og rætiskt kunnu ikki flokkast við nakrari vissu uttan at tey helst eru indo evropeisk fleiri undirfamiljur eru skotnar upp her ímillum italo keltisk og græko ariskt hvørgin av hesum verða vanliga góðkendar indo hittitiskt sipar til hugsanina at týðandi munur er millum anatolsk og og hinar flokkarnar summir málfrøðingar skjóta upp at indoevropeisk mál eru partur av einari hugsaðari nostratiskari yvirfamilju og royna at finna skyldskap millum indo evropeiskt og aðrar málfamiljur so sum suðurkaukasisk mál altaisk mál uralsk mál dravidisk mál og afro asiatisk mál ósemja er um hetta ástøði eins væl og líknandi ástøðið um evrasiatisk mál josephs greenbergar og ástøðið um frumpontisk mál johns colarussos møguleikin fyri einum felags uppruna fyri summi av hesum málunum varð fyrst skotin upp av marcusi zueriusi van boxhorn í tó gjørdust uppskot hansara ikki viðgitin og tí ikki kannað hugsanin varð aftur skotin upp av sir williami jones sum legði merki til líkskapir millum fýra av teimum eldstu málinum kend í hansara tíð latíni grikskum sanskrit og persiskum skipaður samanburður millum hesi og onnur gomul mál varð framdur av franzi bopp og stuðlaði hesum ástøði samanberandi mállæran franzar bopps ið kom fram millum og er mett at vera byrjanin til indo evropeiska gransking sum hægri lærugrein endurskapta felags upprunamálið verður nevnt frum indo evropeiskt enskt proto indo european stytt pie ósemja er um upprunaligu landafrøðiligu staðfestingina sonevnda urheimat ella fornheimlandið haðan málið kom tveir høvuðskandidatar eru í hesum døgum fortalarar fyri kurgisku hugsanini hava lyndi til at dagfesta frummálið til umleið f kr fortalarar fyri anatolska upprunanum vanliga dagfesta tað fleiri túsundár fyrr teir seinnu seta útbreiðsluna av indo evropeiskum málum í samband við útbreiðsluna av landbúnaði í yngru steinøld upprunaliga skotin upp av marija gimbutas í árunum henda hugsanin við ymsum broytingum er í dag eyðsýnliga hin mest góðtikna ímillum málfrøðingar sambært kurgisku hugsanini varð indoevropeiskt talað í koparaldarligum grasfløtumentanum í túsundári f kr millum svarta havið og volgu colin renfrew skeyt í upp at útbreiðslan av indo eropeiskum hevði samband við kollveltingina í yngru steinøld at málini friðarliga breiddu seg úr lítla ásia frá umleið f kr við menningini av landbúnaði menningarbylgja samsvarandi hevði alt evropa í yngru steinøld talað indo evropeiskt kurgisku fólkaflytingarnar hevði í mesta lagi sett indo evropeisk málføri í staðin fyri onnur indo evropeisk málføri thomas gamkrelidze og vyacheslav v ivanov staðfestu í indo evropeiska heimlandið við vatnið urmia teir skutu upp at armenskt var málið ið var verandi í indo evropeisku vøgguni meðan onnur indo evropeisk mál fóru úr heimlandinum teir eru eisini upprunin til glottaliska ástøðið summi hava víst til svartahavs syndaflóðar ástøðið ið dagfestir upprunan til umleið f kr sum beinleiðis orsøk til indo evropeiska útbreiðslu henda hendingin fór fram í yngru steinaldartíðum og er eitt sindur ov tíðliga til at samsvara við kurgiska fornfrøði tó kann ímyndast at ein hending í fjaru fortíð sredny stog mentanarinnar og fólksins ið livdu í lendinum ið nú er undir asovsjónum sum møguligar undan frum indo evropearum onnur ástøði eru til sum ofta hava tjóðskaparligan dám onkuntíð eru tær á markinum til tjóðskaparligt dulspeki ofta staðseta fortalararnir menningina í sínum egna landi serliga yngru steinaldar framhaldar ástøðið sum er skotin upp av italskum ástøðingum ið gongur út uppá at indo evropeiskt kemur frá evropeiskum mentanum í yngru steinøld summir indiskir ástøðingar lata vediskt sanskrit koma frá indusdalar mentanini uppáhaldandi at vedisk sanskrit í grundini er samlík frum indo evropeiskum og at øll onnur málføri í síðsta enda mugu føra aftur til gomlu indusdalar mentanina í umleið f kr hetta ástøði er ikki alment góðtikin av lærdum fólkaflytingatíðin er heiti sum søgufrøðingar brúka um fólkaflytingarnar frá ár til í evropa millum aðrar umfataði fólkaflytingarnar germanskar og slaviskar ættbólkar gotar vandálar og frankar fólkaflytingin er helst sett í gongd av innrásini av húnum úr eystri seint í øld fólkatalsbroytingar og veðurlagsbroytingar hava møguliga eisini havt ávirkan á gongdina mett verður at húnir sum undan fólkaflytingatíðini vóru ókendir í evropa lupu á eysturgermanar í øld og at trýstið frá teimum vestureftir hevur sett stórar fólkaflytingar í gongd húnir herjaðu á rómverjar og aðrar tjóðir rundan um germanar fluttu undan húnum vestureftir longubardar vesturgotar og vandálar fluttu hvørjir longri enn hinir fyrru vestureftir og trýstu keltar undan sær keltar fóru til írlands um frakland og víðari til skotlands keltiskt mál bleiv við tíðini høvuðsmál bæði í írlandi og skotlandi anglar og saksar fóru til onglands og róku bretar undan sær angulsaksiskt mál bleiv skjótt høvuðsmál í onglandi meðan bretskt mál valisiskt mál var verandi høvuðsmálið í wales eftir fólkaflytingatíðina kom víkingaøld við sínum fólkaflytingum fólkaflytingin innrásin av húnum og ófriðurin sum í fólkaflytingatíðini hava sett týðilig spor í germanskan skaldskap føroysku sjúrða kvæðini íslendsku søgurnar vølsunga søga og tíðriks søga týska nibelungenlied og angulsaksiska bjovulfs drapa á nútíðarenskum beowulf greiða øll frá hendingum sum fóru fram í fólkaflytingatíðini og frá innrásini hjá húnum fyrsti táttur í sjúrðar kvæðunum regin smiður greiðir frá at ófriður gekk á kong giurs lond at bardagar eru suðuri við sjóvarstrond og at av teimum ið fóru í kríggj kom eingin heim men hvør er giur kongur ein burgundarkongur er nevndur í søguligum keldum sum æt gibika hann er mettur at hava livað um ár gibika kongur var millum fyrstu menn í vestri sum húnir lupu á søgugranskarin guðmund schtte setir metir giur kong vera gibika kong og hann metir at bardagarnir suðuri við sjóvarstrond eru bardagar við svartahavsstrendurnar seinni siga sjúrða kvæðini frá artala húnakongi sum mettur er at vera attila húnakongur karlamagnus livdi eisini í fólkaflytingatíðini sum føroyskt kvæði eisini eru um karlamagnus førdi harðligt kríggj m a ímóti heidnum germanskum ættbólkum sum hann vildi kristna summir søgufrøðingar halda at júst karlamagnus var við til at seta gongd á víkingaøld við sínum álopum á heidnar germanskar ættbólkar víkingaálopini vóru í byrjanini álop á kristin fólk sum nýliga vóru komin norðureftir seinni fóru teir tó at leggja land undir seg germansku málini eru ein grein av indo evropeisku málfamiljuni størstu germansku málini eru enskt og týskt sum eru móðurmál hjá umleið og miliónum fólkum ávíkavist onnur týdningarmikil mál umfata lágtýsk mál herundir niðurlendskt og skandinavisk málini danskt norskt og svenskt sil tjóðlívsfrøðin hevur yvirlit yvir ymisk germansk mál og málføri teirra felags forfaðir er felags germanskt helst talað í miða ártúsundi f kr í jarnaldarevropa felags germanskt og allir tess eftirkomarar eru eyðkend av fleiri serligum málfrøðiligum sereyðkennum mest kenda er hjáljóðabroytingin kend sum grimms lóg fyrstu germansku málførini koma inn í søguna við germanskum ættbólkum ið seta seg niður í norðara evropa fram við markið við rómverska ríkið frá øld elstu prógvini fyri germanskt koma frá nøvnum skrásett í øld av tacitus og eina einkulta ferð í øld f kr á negau hjálminum umleið frá øld mentu summir talarar av fyrstu germansku málførunum eldra fuarkin fyrstu rúnaristirnar eru í størstan mun avmarkaðar til persónsnøvn og torfør at tulka gotiska málið varð skrivað við gotiska stavraðnum ment av biskupinum ulfilas til týðing hansara av bíbliuni í øld seinni byrjaðu kristnir prestar ið talaðu og lósu latín afturat sínum germanska máli at skriva á germanskum málum við lítið broyttum latínskum stavum men í skandinavia og í londunum fyri vestan var rúnastavraðið vanliga brúkt alla víkingaøld afturat vanliga latínska stavraðnum brúktu germansku málini ymisk serliga frámerki og eyka stavir herundir umlaut og eszett ø æ ð orn og frá rúnum søguligt prentað týskt er ofta prentað sum gotisk skrift nøkur serlig eyðkenni fyri germansk mál eru øll germansk mál eru hildin at koma frá einum hugsaðum frumgermanskum máli hetta bleiv helst til í jarnøld áðrenn rómverska ríkið í norðara evropa frá umleið f kr aðrar felags nýskapanir ið skilja germanskt frá frum indoevropeiskum benda á eina felags søgu hjá undanfrumgermanskum talarum gjøgnum norrønu bronsuøld í tíðini tá ið germanskt mál er staðfest fyrstu ferð hevði germanskt mál býtt seg í tríggjar bólkar vesturgermanskt eysturgermanskt og norðurgermanskt hvussu sambandið hevur verið millum tey ber illa til at staðfesta heilt neyvt frá teimum fáu rúnaristunum tey vóru sína millum skillig gjøgnum fólkaflytingatíðina lombardiska málið í øld til dømis kann upprunaliga hava verið norður ella eysturgermanskt sum síðani varð gjørt vesturgermanskt eftir at lombardarnir settust niður við elbe vestari bólkurin er blivin til í rómversku jarnøld eystari bólkurin kann hava fingið sítt mál frá málinum í gotlandi í øld hetta ger svøríki til upprunaliga heimlandið hjá norðurgermanskum elsti varðveitti samanhangandi germanski teksturin er gotiska týðingin av nýggja testamenti eftir ulfilas úr øld gamlar niðurskriftir av vesturgermanskum eru á fornhágtýskum og anglosaksiskum í øld norðurgermanskt er bara kent frá spjaddum rúnaristum sum frummnorrønt til tað mennist til fornnorrønt umleið longri rúnaristin eru varðveittar úr og øld longri tekstir við latínskum stavum eru varðveittir úr øld íslendingabók og nøkrum yrkingum so gamlar sum tíðliga í øld í umleið øld eru málførini broytt so mikið nógv at tey eru illa skillig sína millum málsliga sambandið millum noorðbúgvarnar ið settust niður í danalóg í onglandi við anglosaksar setti spor í enskt mál hetta sambandið er mistonkt fyri at vera orsøk til samanfallið av gomlu ensku mállæruni sum førdi til miðalenskt frá øld eysturgermansku málini mistu týdning frá endanum á fólkaflytingatíðini burgundar gotar og vandálar gjørdust málsliga partur av grannum sínum umleið í øld uttan krimiskt gotiskt sum helt á til øld gjøgnum miðøld býttust vesturgermansku málini av oyggjamenningini av miðenskum á einari síðu og øðrum germanska ljóðskiftinum á fastlandinum á hinari sum førdi til hátýskt og lágtýskt við miðtýksum í miðuni norðurgermansku málini vóru hinvegin enn meira sína millum skillig í stórum varðveittu tey førleikan at skilja hvønn annan til nýggja tíð legg merki til at munur millum undirfamiljur av germanskum sjáldan neyvt eru ásettar fleiri av orðunum niðanfyri hava skift týdning til dømis hevur orðið epli á føroyskum fingið annan týdning enn upprunin var og nú verður nýggja føroyska orðið súrepli brúkt til gamla týdningin av epli harafturat líkist føroyska orðið kavi frá hinum málunum í talvuni litava litaviskt lietuva er lýðveldi í miðevropa litava hevur mark við eystrasalt russland kaliningrad og lettland í norðri pólland í vestri og hvítarussland litava mørkini eru kanska meiri enn onnur evropeisk broytt óteljandi ferðir í søguni litava skilur seg á mangan hátt frá hinum báðum baltalondunum meginparturin av fólkinum er litavar í estlandi og lettlandi er rættiliga stórur partur av fólkinum tilfluttir russarar mesta fólkið býr eisini inni í landinum har høvuðsstaðurin vilnius eisini er og ikki við strendurnar triðja sum víkur frá er fruktagóða jørðin litava var fyrsta landið í fyrrverandi sovjetsamveldinum sum tók loysing og síðan hevur litava leita vestureftir litava er limur í bæði nato es og st litava gekk soleiðis á odda fyri at koma burturúr sovjetsamveldinum og tað kostaði eisini eitt hart stríð við stjórnina í moskva sum eisini royndi at brúka vald at steðga loysingarroyndini litava er eitt land í vøkstri og við nógvum møguleikum og landið hevur ment seg til at hava ein opnan marknaðarbúskap litava hevði ætlað at gerast partur av evra samstarvinum í es í men orsaka av ov høgari inflatión sleppur litava ikki við enn landbúnaðurin hevur stóran týdning fyri litavska búskapin sørvágur er ein bygd í vágum hon er inni á botni á sørvágsfirði bygdin er í seinnu tíðini vaksin skjótt og er nú millum tær størstu í oyggjunum har er bæði veðurgott og kyrt og tað má sigast at vera heldur góð skipahavn fiskipláss er tað av teimum bestu innast á fjørðinum er ein avbera stórur sandur á sunnara síðu á sørvágsfirði er selvík har var fyrst í seinastu øld hvalaveiðistøð í tveimum av bygdunum í vágum hava útgrevstrar víst at bygdirnar helst stava heilt afturi frá landnáminum bæði í sandavági og í sørvági eru toftir funnar av so gamlari búseting at búsetingin verður hildin at vera minst ára gomul í fimmtiárunum tá grivið varð út fyri nýggjum skúla í sørvági komu menn fram á hesa gomlu búseting dygst undir har gamla fimleikahøllin varð bygd vórðu leivdirnar av búseting funnar fornfrøðingar komu vestur og gróvu økið út og máldu teknaðu og kortløgdu garðin fyri fleiri árum síðan varð forn búseting aftur funnin í kirkjugarðinum í sørvági henda búseting er ikki kannað enn og tí verður heldur ikki grivið í hesum partinum av kirkjugarðinum henda búseting er við hanusará eins og tann fyrra vit kunnu sostatt staðfesta at fyrsta búseting í sørvági hevur verið uttanfyri kirkjuá niðan við hanusará seinni helst einaferð millum og er so tað hent at bygdin er flutt millum kirkjuá og stórá at vera í talinum vita vit rættuliga vist at eingin búseting var uttanfyri kirkjuá so tá er bygdin flutt tá fyrstu kendu skrivligu keldurnar taka við í nevniliga jarðarbøkurnar eru bert tríggir garðar í bygdini bøndurnir ið eru nevndir við navni eru philipus gregersen niels andersen og thommes nielsen hesir báðir seinastu eru hildnir at vera feðgar ein uppsitari er til hvønn hagan í bygdini suðrtriðing norðurtriðing og úttriðing hesi haganøvn eru sera gomul og síggja vit tey stundum í tingbókunum frá fyrst í árunum og fram og tey eru helst eldri enn tað tað sýnist sum at bygdin er vaksin rættuliga nógv seinast í talinum tí fyrst í talinum eru tey trý festini býtt sundur í átta festi sama uppbýtið av jørðini er líka fyrst í talinum men hagarnir eru framvegis tríggir í tali aðalsættin benkenstock í noregi átti helst frá byrjan í talinum og til árini alla jørðina í sørvági allar merkurnar um seldu tey sína jørð í sørvági til ein dana nevndur severin fohrman hesin varð av føroyingum róptur servin servin byrjaði longu í at selja jørðina aftur til føroyingar eftir hetta er meginparturin av jørðini í sørvági ognarjørð at ein eigari var til jørðina og at hann ikki var føroyingur ger helst at nærum eingin kongsjørð er í bygdini tann eina hálvmørkin ið er kongs í sørvági vita vit stavar frá tá ein maður nevndur sunnivu jógvan rýmdi av landinum uttan loyvi hansara jørð fór tá undir kong við jarðarbókini sum keldu kunnu vit ætlað at fólkatalið í sørvági í talinum ikki hevur verið stórt meira enn eini fimti fólk og tað er vaksi seint tí í fyrstu veruligu fólkateljingini ið er til skjals frá búgva í sørvági bert fólk gott fimti ár seinni í búgva fólk í sørvági stóra boomið í fólkatalinum í sørvági kemur eftir við fríhandlinum og nógv økta útróðrinum ið harav stóðst so fyri sørvág hevði henda lóg sera stóra ávirkan má sigast í dag búgva út við fólk í sørvági og lítla bygdin ið stóð millum áirnar báðar kirkjuá og stórá fyri gott hundrað árum síðan er langt síðan farin upp um allar áarbakkar og breiðir seg nú langt suður um og vestur um gamla bøin og út í tað sum fyri bert fáum árum síðan var hagi um ár vóru átta reiðarar og fiskakeyparar í sørvági ið høvdu hvør sína brúgv úti á bakka og egnar og aðrar bátar ið avreiddu til teirra einstaklingar og menn við stórum familjum fluttu til bygdina í hópatali at lívbjarga sær sum útróðrarmenn úti á stongum vóru fiskastykki úti í geilini og úti á bakka fyrsta flakavirki í føroyum sá dagsins ljós í sørvági í og var tað tann framfýsni dánjal niclasen stjóri í pf n niclasen sum læt hetta gera fyrstu árini varð skorið við hond men í fekk flakavirkið í sørvági ta fyrstu flakamaskinuna í landinum í var givið við flakavinnuni í sørvági seinni er virkið bygt um til at virka alilaks saltfiskavirkið ið upprunaliga hoyrdi til flakavirkið hevur mesta partin av tíðini framleitt saltfisk undir skiftandi eigarum kirkjan í sørvági er bygd í men kirkjur vóru undan henni tann fyrsta stavar helst frá siðaskiftinum um áðrenn siðaskifti sigst at eingin kirkja var men eitt bønhús og passar hetta helst tá hugsa verður um lága fólkatalið ið var tá bønhúsið stóð har koyrivegur nú er niðan gjøgnum bygdina áleið har útistova stóð og niðanfyri bønhúsið var gravstað í unum tá ein renna varð grivin oman gjøgnum bygdina varð komi fram á henda gravstað frá u l var skúli hildin í sørvági men fyrstu mongu árini mátti skúlin halda til í leigaðum hølum frá til var eingin skúlagongd men bert heimaundirvísing í verður aftur lærari settur og helt hann skúla í leigaðari stovu í húsunum hjá stoffa rópt fyrsti skúlin í sørvági varð bygdur í í var eldri parturin av núverandi skúla bygdur gamla fimleikahøllin er frá og sunnasti parturin av eldra skúlanum varð bygdur í nýggi parturin av skúlanum tann niðari og nýggja fimleikahøllin vórðu bygd í gamli svimjihylur við bonursahyl varð bygdur summarið til svimjiundirvísing innandura svimjihylurin varð bygdur í beint við skúlan og varð tann gamli tá niðurlagdur grikkaland grikskt ella er lýðveldi í landsynningshorninum av evropa høvuðsstaðurin er athen sum eisini er størsti býur í ein útnyrðing hevur grikkaland mark við albania í norðri við bulgaria í landnyrðing við lýðveldið makedónia og í eystri við turkaland landið hevur umleið mió íbúgvar og høvuðsmálið er grikskt nýgrikskt grikkaland er limur í es í nýggjari tíð stóðu grikkar undir turkum í ár til landið við hjálp uttaneftir vann sær frælsi í frælsiskríggið byrjaði í landið skuldi viðurkennast í við london avtaluni men orsakað av juli kollveltingini í fraklandi varð skjalið frá ikki fullført altjóða viðurkenningin av grikkalandi sum fræls tjóð kom í ikki fyrr enn í fingu grikkar syðru sporaduoyggjar dodekanes aftur frá italia eftir at mykene mentanin fór til grundar um f kr gekk aftur á í grikkalandi og landið syndraðist í fleiri býarríki sum mangan lógu í kríggi størst og sterkast var hernaðarveldið sparta men athen gjørdist handils og mentanarmiðdepil fólkatalið vaks og um f kr vóru býarríkini so fjølbygd at fólk fluttu og búsettu seg fram við miðjarðarhavið og svartahavið í seinnu helvt av árunum f kr hótti nýggja persiska stórveldið grikkar og tað hevði við sær at griksku býarríkini eitt skifti stúta saman ímóti stóra fíggjindanum fyri eystan hóast hesar trupulleikar skapaðu grikkar eina blómandi mentan og høvdu eitt stýrislag sum hevur verið hámett og havt ávrikan á allan heimin alt at okkara døgum um f kr stýrdi stórmannastætt nevnd aristokratar athen summir valdsharrar vóru harðrendir nevndir tyrannar um f kr setti valdsharrin solon lóg í gildi hon hav smámanninum rætt til at eiga jørð og hava fullan ríkisborgararætt men fólkið kravdi meiri frælsi og at fáa ávirkan á landsins stýri og í f kr varð fólkaræði sett í gildi nú kundi fólkið í athen sjálvt velga sínar tingmenn konufólk trælir og frælsir menn sum ikki høvdu ríkisborgararætt høvdu ikki valrætt ár f kr tók hægsti athenski tingmaðurin perikles stig til at byggja templið parthenon á einum heyggi sum æt akropolis templið varð vígt vísdómsgudinnuni athenu og skuldi eisini fagna athen sum stóð á odda fyri grikkum í stríðum við persar frælsa grikska býarlívið varð góður gróðrarbotnur fyri list bókmentum og vísindaligari hugsan og grikkaland fostraði mangar mætar heimspekingar demokrit úr abderra um f kr var helst fyrsti maður sum segði at øll evni eru úr ersmáum óbýtiligum bitlum sum hann kallaði atom sokrates úr athen f kr bygdi sína hugsan á at tú skuldi kenna teg sjálvan og dugdi frágera væl at seta spurningar um ætlanina við tilveruni næmingur hansara platon f kr og aftur næmingur platons aristoteles f kr hava havt stóran týdning fyri alla evropeiska heimspeki í øld tóku grikkar land helst fram við miðjarhavinum og svartahavinum niðursetumenninir bóru griksku heimamentanina við sær og stýrdu sínum býarríkjum eftir somu lógum sum í grikkalandi niðursetulondini fingu í fyrstuni hjálp heimanífrá men sum frá leið funnu tey sær egnar marknaðir og bygdu upp á sicilia gjørdust mætir handilsbýir summir býir vóru ovurríkir sagt var at fólkið í sýbris í suðuritalia svav í song úr rósubløðum grikkaland var ikki stórt land so hjálondini t d partur av frakland spania italia egyptaland og kýpros vóru bygd har jørðin var fruktagóð og havnaviðurskiftini vóru góð sýrakus á sicilia var bygdur um f kr og býsans við bosporus um f kr grikkar vóru ógvuliga áhugaðir í ítrótti og fimleiki best umtóktir vóru olympisku leikirnir sum fjórða hvørt ár vóru í olympia høvuðsgudinum zeusi til heiðurs kappast var í diskoskasti og spjótkasti lopi glíming og kapprenning ítróttareglurnar vóru strangar og tann ið ikki helt tær var revsaður harðliga grikkar vóru gudrøknir og templini í gamla grikkalandi vóru stórbær og vøkur undurfagrar høggmyndir og standmyndir prýddu templini og mong teirra eru til enn grikskir myndhøggarar vóru sannir meistarar at høgga út mannakroppin og teir hava havt stóran ávirkan á høggmyndalistina kappkoyring í stríðsvogni gudunum til heiðurs var mangan á einum leikvølli tætt við delfi vognstýrarin stendur enn og heldur í teymarnar hóast hestarnir langt síðan eru burtur um høvdu grikkar verið undir osmanniskum yvirvaldi í næstan ár seinna helming í øld høvdu teir havt stóra inntøku av handli helst við russland og nú vildu teir hava sjálvræði við frælsishugsanini úr fronsku kollveltingini sum fyridømi stovnaðu grikkar loyniligan felgasskap sum skuldi arbeiða fyri frælsi í var tvær reisur uppreistur fyrri miseydnaðist men annar eydnaðist betur og í megnaði sultánurin í istanbul ikki at berja uppreisturin niður hann bað muhammed ali varakong í egyptalandi hjálpa sær ali sendi ein her til grikkalands og vann nakrar sigrar tað loypti hvøkk á londini í evropa í samdust bretland og russland um at bjóða turkum av í kríggj frakland fór upp í hesa samgongu árið eftir í felagi beindu tey fyri turkiska og egyptiska flotanum í navarinovíkini í árið eftir lupu russar á turkar og vunnu fleiri sigrar friðurin í adrianopel í fekk enda á krígnum londini sum vunnu gjørdu av at geva grikkalandi frælsi otto av bayern gjørdist kongur síðan hevur ein sera álvarsom fíggjarkreppa herjað í grikkalandi og tað hevur ført til stórt arbeiðsloysi fólkafráflyting og fátækradømi í februar sást tó ein glotti fyri framman tí tá tølini fyri vóru gjørd upp vísti tað seg at yvirskotið hjá grikkalandi fyri bleiv góðar milliardir krónur sum er tríggjar ferðir tað sum upprunaliga varð ætlað sparitiltøkini sóu út til at hava givið úrslit í var støðan aftur hættislig viðvíkjandi fíggjarstøðu grikkalands eitt stórt lán skuldi rindast aftur í juli men tað megnaði landið ikki samráðingar vóru millum umboð fyri griksku stjórnina og evorsonulondini fólk í grikkalandi kendu seg ótrygg og fóru at taka allar pengar sínar úr bankunum tað førdi til at bankarnir vóru stongdir frá mánadegnum juni fólk fingu bert loyvi til at heva við korti úr sjálvtøkum og eitt loft var sett á soleiðis at grikkar bert kundu heva nakrar fáar hundrað krónur um dagin orsøkin til at bankarnir vóru stongdir var fyri at fyribyrgja at bankarnir tømdist og at landið harvið fór á húsagang útlendsk ferðafólk ið ferðast til grikkalands sluppu tó at heva sum vanligt meðan tey vóru í landinum vandið er fyri at landið fer á húsagang um ikki eu lænir landinum meira pening ella gevur lutvísa skuldarsanering eu og grikski forsætismálaráðharrin alexis tsipras og fíggjarmálaráðharrin samráddust við leiðararnar av evrolondunum um mánaðarskiftið juni juli evrolondini settu fram uppskot um strong sparitiltøk afturfyri at hjálpa grikkalandi mitt í samráðingunum fór tsipras aftur til grikkalands har hann útskrivaði fólkaatkvøðu um uppskotið frá evrolondunum sjálvur mælti hann sínum landsmonnum til at siga oxi úttalast ohsji og merkir nei á grikskum nógv fólk var í gøtunum í athen og øðrum býum upp til valið og eftir valið fólkaatkvøðan varð hildin hin juli og úrslitið gjørdist at av teimum ið atkvøddu søgdu nei nógvir grikkar fegnaðust saman við tsipras um úrslitið fleiri leiðarar úr evrolondunum vóru illir um framferðarháttinum hjá grikkum samráðingarnar hildu fram og bankarnir vóru framvegis stongdir tá ið komið var til mánadagin juli men tó vóru glottar at hóma forsetin í eu donald tusk boðaði frá á twitter at ein avtala við grikkaland nú varð fingin uppá pláss eftir tíma langar samráðingar eftir øllum at døma verða grikkar noyddir at góðtaka strong krøv afturfyri at fáa fíggjarliga hjálp frá eu syðst á balkan er grikkaland eitt av elstu og søguríkastu londunum í evropa grikkaland er fjallaland og oyggjaland har eru fleiri enn spjaddar oyggjar og lítið er til av ráðevnum helst nakrar av atvoldunum til at grikkaland er eitt tað fátakasta landið í es grikkaland er allur suðurparturin av balkanhálvoynni og eitt ótal av oyggjum í jonarhavinum og egearhavinum grikkaland er fjallaland við einstøkum breiðum dølum upp ímillum og onkrum stórum slættlendi av tí at landið er so bratt er bert lítil partur av tí veltur meginparturin liggur sum beiti hjá seyði og geitum sunnan fyri fjallið olympos har teir gomlu griksku gudarnir búðu er slættlendi sum eitur thessalia har eru stórir bókaskógir og har velta tey nógv korn men annars er tað mest frukt grønmeti vín og tubbak sum tey dyrka á oyggjunum dyrka tey bæði olivintrø og víntrø og tað er haðani vit fáa tær søtu korennurnar tey mongu og høgu fjøllini gera tað strævið at ferðast yvir land tí hava grikkar ferðast meira eftir sjónum enn yvir land fram við teirri griksku strondini eru nógvar góðar havnir inni á djúpum firðum í grikkalandi og serliga á oyggjunum kann jørðin knappliga fara at skelva so at fjøllini brotna og oyggjarnar klovna og stórir býir javnast við jørðina í hendi ein sovorðin vanlukka á eini av oyggjunum kefalonia í jonarhavinum tá fóru eini hús og um fólk doyðu tað vóru fýra jarðskjálvtar í august á kefalonia og oyggunum har umleiðir t d zakynthos ithaka og lefkada umleið fólk fluttu burtur av oynni eftir hørðu jarðskjálvtarnar og bert fólk búðu eftir á oynni og stríddust við at endurbyggja oynna tað var serliga suðursíðan á kefalonia sum var hart rakt av jarðskjálvtanum oyggin reisti seg umleið metrar úr havinum árið eftir mistu fólk hús og heim oyggin santorini sum eisini verður nevnd thyra er av vulkanskum uppruna har er svartur sandur og sera brøtt berg ólógligi fólkastreymurin inn í es gjøgnum grikkaland er vaksin nógv í grikkaland er vorðið bakdyrnar inn í evropa hjá ólógligum innflytarum í hópatali koma fólk úr miðeystri og heilt úr pakistan til turkalands haðani tey koma víðari inn í grikkaland og harvið es eftir at demokrati aftur valdaði gekk framá búskaparliga í nøkur ár serliga tí at stóri handilsflotin og nógva ferðamannavinnan veittu landinum stóra inntøku í var landið í álvarsamari fíggjarligari kreppu og noyddist at fáa hjálp frá hinum londunum í es grikkaland fekk ein hjálparpakka frá es á milliardir rvro tað svarar til milliardir krónur serfrøðingar mettu eftir at hjálparpakkin var latin at nú fór at ganga framá aftur í grikkalandi við búskapinum es setti tó strong krøv til griksku stjórnina áðrenn hesin hjálparpakkin var latin stór ónøgd var millum grikkar og mótmælisgongur vóru ofta í athen og øðrum stórum býum fleiri enn mió ferðafólk fara til grikkalands á hvørjum ári at njóta lívið á vøkru veðurgóðu oyggjunum í egearahavinum ella tí jóniska havninum og at síggja mongu fornminnini grikkar sjálvir ferðast eisini nógv í egnum landið serliga frá meginlandinum til oyggjarnar túsundtals grikkar starvast í ferðavinnuni til dømis í gistingarhúsum í handlum á matstovum og sum bilførarar ferðaleiðarar og annað ferðavinnan hevur ovurstóran týdning fyri grikska búskapin griksku myndugleikarnir lata ferðavinnuni stuðul til útbyggingar í summum oyggjum hevur vinnan ment seg so skjótt at trupulleikar hava staðist av tí til dømis vatnrot seinastu árini hevur afturgongd verið í griksku ferðavinnuni tí at fólk fara hagar bíligari er at ferðast undir fíggjarkreppuni í har grikska stjórnin varð noydd til at seta stórar sparingar í verk gekk tað nógv út yvir ferðavinnuna fleiri gistingarhús standa tóm á hásumri sum plagdu hava úr at gera serfrøðingar meta tó at ferðavinnan fer at vaksa aftur einaferð seinni flestu ferðafólk ið koma til grikkalands eru evropearar men hagar koma eisini mangir amerikanar og avstraliar mesti flutningur í grikkalandi er enn sjóvegis stórur farmaflutningsfloti flytur neyðsynjarvørur og lidnar ídnaðarvørur ímillum oyggjarnar og meginlandið og tíðliga og seint sigla ferjur við akførum grikkum og ferðafólki grikkar hava leingi havt mong skip í altjóða farmasigling og grikski handilsflotin er nú tann størsti í heiminum inn og útflutningurin av vørum skift á ávikavist upprunaland og nýtsluland fyri sær soleiðis út sambært kramfors kommuna svenskt kramfors kommun er ein kommuna í vsternorrlands ln í svøríki kramfors kommuna hevur umleið íbúgvar svenska hagtalsstovan nýtir orðið ttort um eina bygd við í minsta lagi íbúgvum har tað í mesta lagi eru metrar millum húsini og har parturin av frítíðarhúsum er minni enn tað eru tólv bygdir ttorter í kramfors kommunu svenska hagtalsstovan nýtir orðið smort um eina bygd við íbúgvum har tað í mesta lagi eru metrar millum húsini ein smort kann tó hava yvir íbúgvar um parturin av summarhúsum fer upp um tað eru trettan bygdir smorter í kramfors kommunu albania albanskt republika e shipris ella lýðveldið albania er eitt lýðveldi í suðurevropa høvuðsstaður er tirana og londinum hevur umleið millionar íbúgvar albania hevur mark við lond í norðri hevur albania mark við montenegro í eystri við kosovo og makedónia og í suðri við grikkaland høvuðsmálið er albanskt stórur partur av albania er fjallalendi í øldir stóð landið undir osmannaríkinum og tá ið turkar fóru haðan í var albania illa fyri á øllum økjum har vóru hvørki vegir ella jarnbreytir og ídnaður var eingin næstan alla øld hevur albania verið fasistisk kongsveldi og kommunistisk einaræðisland í vóru fræls val albanar stríðast nú við at umskipa búskapin og menna landið frá til stýrdi kommunistiski einaræðisharrin enver hoxha oktober apríl albania meðan hann stýrdi varð landið fullkomiliga avbyrgt frá hinum londunum í evropa markið til gamla jugoslavia og grikkalands varð stongt og eisini varð alt samband við italia bannað eftir hevði albania bara handilssamband við kina og allur flutningur skuldi bara fara um teir báðar havnabýirnar durres og vlore kommunistarnir mentu stálídnaðin men lótu landbúnaðin liggja á láni og gjørdu annars einki at menna landið ættin ella húskið hava nógv at týða í albania og bara fá ár eru síðan at myndugleikarnir eggjaðu hjúnum at eiga mong børn frá barnsbeini verða albanar lærdir at verða orðhaldnir á albanskum besa stendur maður ikki við sítt orð til dømis í einari handilsavtalu er tað stór skomm albania er ímillum allar fátækastu lond í evropa lítið arbeiði er í albania og lønin er lág um triðingurin av fólkinum arbeiðir í landbúnaðinum hin triðingurin arbeiðir í ídnaðinum og tænastuvinnuni seinastu árini eru mangir albanar farnir til grikkalands og italia at arbeiða meginparturin av landinum er fjallalandi og einans nýtiligt sum geitar ella seyðabeiti ungarn fyrr húnaland ungarskt magyarország er lýðveldi í miðevropa í vestri hevur ungarn mark við eysturríki í norðri við slovakia í eystri við ukreina og rumenia og í suðri við serbia kroatia og slovenia høvuðsstaðurin er budapest kommunistarnir tóku ræðið eftir annan heimsbardaga og teir bardu eirindaleyst niður ein uppreistur í nú er fólkaræði í var ungarskt landnám í øld taka ungarar við kristindóminum frá til var ungarn kommunistiskt mai gjørdist ungarn limur í es annar veraldarbardagi fór illa við sovjetsamveldinum tað misti ógvuliga nógv fólk og allur vestari partur lá í sorli sovjetisku ríkisovastarnir vórðu altráðir eftir at fáa ræðið yvir eysturevropa tí at teir óttaðust fyri nýggjum álopum vestaneftir og tí at ríkinum tørvaði at endurreisa ídnaðin við ávikavist politiskum trýsti og hermegi grundaðu teir fólkalýðveldi og settu fólk at stýra sum tóku undir við sovjetiska stýrinum í moskva í kravdu bæði ungarn og pólland sjálvræði í póllandi eydnaðist at fáa tamarhald á viðurskiftunum við hernaðarhóttanum og lyftum um størri frælsi men í ungarn setti fólkið seg upp ímóti kommunismuni november tóku sovjetiskar herdeildir seg inn í budapest og bardu uppreisturin niður við harðari hond usa og nato londini fordømdu atgerðina men løgdu ikki uppí meginparturin av ungarn er stórur fláur og fruktagóður slætti nevndur puszta men í vestara og norðara parti í landinum eru heyggjalendi og lág fjøll ungarn er syðsta landið í miðevropa vestan fyri donau ganga kortini høgir ryggir gjøgnum landið men eystan fyri ánna er heilt slætt av tí landið er so slætt renna áirnar ógvuliga makar og krókutar í móruni fram við áarbakkunum vaksa heilir skógir av sevi og har er eitt útvalt tilhaldspláss hjá ymsum fuglasløgum tisza sum kemur úr karpatarfjøllunum førir nógv vatn við sær um várarnar tá ið kavin tiðnar har norðuri og ikki var tað sjáldan at hon leyp nú hava teir gjørt byrgingar til at forða fyri hesum summastaðni hava teir eisini grivið gryvjur frá henni so teir fáa veitt vatn á bøin um summarið landið er langt frá stórhøvunum og summarið verður tí heitt og turt men veturin kaldur fyrr var at kalla alt landið ein grasfløta pusztain men nú er fløtan undanvelt og har er eitt tað besta kornlendið í evropa eystasti parturin av fløtuni liggur kortini enn sum hann lá og har ganga stór neyta og seyðafylgir vestast í landinum eru einstakir skógir og nú eru teir farnir at seta nøgd av trøum niður í eystara parti eisini mest fyri at hava tey sum skjólgarðar tjóðarrættur í ungarn er gulasj ein kendur grýturættur við neytakjøti og grønmeti sum eisini verður sopin sum tjúkk súpan sterk reyð piparfrukt nevnd paprika gevur rættinum sín sterka eyðkenda smakk aðrar máltíðir sum liggja leingi á eru karpa í paprikasós livurpostei lagt í deiggi og glóðsteikt kjøtsneis við paprika sum í hinum londunum í miðevropa verður nógv korn velt bøndurnir dyrka eisini sólblómur frukt grønmeti og oljuber fikur og vínber ungarar gera nógv vín skiftið frá kommunistiskum búskapi til kapitalistiskan hevur verið trupult ídnaðurin í ungarn er fjølbroyttur og teir gera metal evnafrøðievni akfør klæði amboð og ravmagnslutir eftir stjórnarskiftið í legði landið búskapin um til marknaðarbúskap mangar fyritøkur eru komnar á privatar hendur og á summum økjum í ídnaðinum hevur verið afturgongd ungarska fólkið er væl útbúgvið helst í gransking tøkni og maskinframleiðslu og tað hevur við sær at útlendingar seta meiri pening í vinnulív í ungarn enn í nøkrum øðrum landi í miðevropa høvuðsmálið er ungarskt argir er ein býur í føroyum sunnanfyri fyri høvuðsstaðin tórshavn í suðurstreymoy navnið kemur frá navnorðinum ærgi eitt ærgi er eitt summarbit til neyt í haga har fólk eisini vórðu hildin til av tí sama hava málfrøðingar skotið upp at nýnevna býin ærgir argir hevur verið partur av tórshavnar kommunu síðani tá argja kommuna legði saman við havnina fólkatalið var í í jarðarbókini frá ið skrivað er á donskum verður bygdarnavnið stavað arge elsta navnið ið tingbøkurnar hava er frá har verður navnið stavað argie schrøter prestur og n andersen sorinskrivari hava ikki dugað føroyskt mál og tí hevði bygdin danskt navn seinni fekk bygdin navnið argir í kom hitt fyrsta samkomuhúsið av sínum slagi í bygdini hetta var hebron sum fólk hiðani úr brøðrasamkomuni lótu byggja henda samkoma hevur líka til henda dag havt kristiligar fundir bíbliutímar og sunnudagsskúla fyrst í gamla hebron so bygdu tey eitt nýtt í hús tá skúlin var bygdur í opnaðist eisini fyri kristiligum fundum í skúlastovuni fótbóltsliðið ab argja bóltfelag og róðrarfelagið argja róðrarfelag húsast á argjum hoyvík er ein bygd i tórshavnar kommunu í streymoynni umleið fólk búgva í hoyvík hoyvík hevur ongantíð verið stór bygd til var bert ein garður seinri varð hann býttur sundur í tveir garðar fyrstu húsini uttan fyri sjálvan garðin vórðu bygd í frá fyrst í árunum var landbúnaðarroyndarstøð í hoyvík til húsini og økið vórðu latin føroya fornminnissavni gomlu húsini og bøurin verða skipað sum útisavn hoyvík legði saman við tórshavnar kommunu í og stór útstykkingarætlan varð gjørd fyri alt tað økið sum fyrr var hagi har hevur mikil og fjølbroytt sethúsabygging verið seinastu árini við øllum tí sum hoyrir einum so stórum býarparti til skúli er og ein enn størri verður nú bygdur og ætlandi skal fyrsti partur standa liðugur á sumri eisini er nýggj stásilig ítróttarhøll bygd í hoyvík fyri fáum árum síðan fleiri størri handils og ídnaðarfyrtøkur halda til í hoyvík teirra millum er einasta mjólkavirkið í føroyum mbm nýggj kirkja verður í løtuni bygd í hoyvík og fleiri fríkirkjur og samkomur hava bygt samkomuhús hoyvík er við at menna seg til at gerast ein býur í býnum bygt verður í stórum í hoyvíkshaganum hetta setur skjøtil á ein nýggjan býling í hoyvíkshaganum og tá ið karlamagnusarbreyt um ikki so langa tíð fer at knýta hetta handilsøkið við kirkjutorgið sum verður gjørt í sambandi við nýggju hoyvíkar kirkju hevur kommunan skapt tær rammur ið neyðugar eru fyri býarvøkstri í hesum partinum av býnum hvítanes er ein niðursetubygd á eystursíðuni á streymoynni sunnanfyri kaldbaksfjørð og út móti tangafirði ein orsøkin til at fólk settust her var til at bøta um sam band ið millum eyst ur oynna og streym oynna um fólk búgva á hvítanesi hvítanes er niðursetubygd frá unum niðursetumenninir komu flestir úr kollafirði henda búseting er í skaldsøgusniði lýst í skaldsøguni hvørt við sínar náðir eftir d p danielsen tað var pløyen amtmaður sum í gav nøkrum monnum møguleika at gerast niðursetumenn á hvítanesi fólk hevði ikki búð har áður men í fleiri førum høvdu menn áleiðis av skálafjørðinum til havnar sett upp her hvítanes er brimpláss og tí hevur mangan verið trupult at koma á land niðursetufólkini fingu fyrst jørðina til leigu og seinri til keyps og bygdin vaks hagi var eingin til bygdina tí varð stórt arbeiði lagt í bøin sum saman við útróðrinum var teirra livibreyð eftir at vegur kom millum havnina og hvítanes og býurin er vaksin norðureftir við miklari ferð er nærum samanbygt og flestu hvítanesfólk arbeiða í havn hvítanes hevur síðan kommunuvalið verið partur av tórshavnar kommunu hvítanes er partur av tórshavnar kommunu men hóast tað er hvítanes enn ein bygd við sínum eyðkennum sum hvítanesfólk framvegis vilja varðveita kaldbak er ein bygd í streymoy umleið fólk búgva í kaldbak kaldbak lá leingi avbyrgd frá øðrum bygdum skuldi ikki gangast inn í fjørð var bert sjóvegis samband til tá ið vegasamband fekst við havnina hetta var trý ár eftir tað at kaldbak gjørdist partur av høvuðsstaðarkommununi við góða sambandinum við umheimin mentist bygdin fleiri grundstykki vórðu fingin til vega í nýggjum býlingi gamli skúlin er umvældur og útbygdur og somuleiðis hava kaldbaksfólk fingið dagstovn nýggj útstykking er í løtuni ávegis í kaldbkak kaldbaksmenn vóru millum teir fyrstu í føroyum sum fóru at ala síl og laks og síðani hevur alivirksemið alt eftir hvussu alivinnan hevur verið fyri verið stórt á firðinum fiskasølufyritøkan farex rekur eitt fiskavirki í kaldbak virkinum arbeiða dagliga eini fólk sum framleiða gourmetvørur til matstovur nógv tann størsti parturin fer til útflutnings men føroyskar matstovur keypa eisini nakað av framleisluni saman við kaldbak kom sund upp í tórshavnar kommunu í kaldbaksbotnur er ein bygd í streymoynni partur av tórshavnar kommuna í kaldbaksbotni búgva fólk innast í botninum á kaldbaksfirði er niðursetubygdin kaldbaksbotnur sum við sínum báðum bóndagørðum lá rættiliga avbyrgd til vegurin í kom úr havn inn í kaldbaksbotn og út til kaldbaks trý ár eftir at kaldbaksbotnur saman við kaldbak og sundi kom upp í høvuðsstaðarkommununa í kom berghol millum kaldbaksbotn og signabø og er hetta nú høvuðsferðsluæðrin norðaneftir til havnar oman fyri kaldbaksbotn er mjørkadalur har nato bygdi herstøð í nakað oman fyri bygdina er eisini mannafelsdalur søgnin sigur at har brustu sunnan og norðanfjørðsmenn saman í miklum bardaga av misnøgd um skattin katólska kirkjan legði á fólk at fíggja múrin í kirkjubø tað sigst at grasið í mannafelsdali litaðist reytt av tí blóði har fleyt í bardaganum og tað sigst vera reytt enn av blóðinum á sandinum inni í kaldbaksbotni er vanligt at síggja nógv fólk við tráðu um sumrarnar tí har eru sjósíl og laksur at fáa kollafjørður er djúpur fjørður á eystursíðuni á streymoynni kollafjørður er eisini navnið á einari av bygdunum sum liggja við fjørðin á suðursíðuni á fjørðinum liggja bygdirnar signabøur og inni móti fjarðarbotninum oyrareingir á suðursíðuni eru hesi støð úti á sperm suðuri í bø á signabø markið millum signabø og oyrareingir er tryggjaðaráin so koma vit til oyrareingir v m kollafjørður verður ofta róptur landsins longsta bygd av signabø og norður í sund eru km tá er strekkið við kollfjarðardalur av hólmanum og fram á hvilvt ikki íroknað hetta strekkið er km fjørðurin sjálvur sum bygdin ber navnið eftir er km innan av hólma og út á kjalnestanga kollafjørður er merkur sum svarar til km tær merkurnar eru landsjørð meðan bert tann eina er ogn hagin ber umleið seyðir bert tveir av bóndagørðunum hava mjólkneyt eini mjólkneyt tilsamans á oyrareingjum og frammi í dal á norðursíðuni liggur bygdin kollafjørður norðan fyri kjalnes út móti tangafirði kallast bygdin norðuri í sundum kollafjørður verður roknaður upp í norðurstreymoy men hoyrir nú til tórshavnar kommunu bygdin kollafjørður er á norðaru síðu á kollafirði hon var fyrr deild í fleiri býlingar men er nú mestsum samanbygd nakrir av býlingunum eru á langasandi við kópastein á lygnnesi í líðini við sjógv í homrum á todnesi á miðgerði á kjalnesi og norðuri í sundum í kollafirði er eitt ítróttarfelag sum eitur kíf tað er stytting fyri kollafjarðar ítróttarfelag kíf íðkar hondbólt flogbólt og kappróður triðja hvørt ár er stevna við fm kappróðri í kollafirði henda stevna verður nevnd sundalagsstevna hinar bygdirnar sum skiftast til at hasa sundalagsstevnuna eru hósvík og hvalvík norðradalur er ein bygd í streymoy norðradalur hoyrir til tórshavnar kommunu í dag búgva fólk í norðradali og húsini sum fólk búgva í eru seks í tali barnaskúlin í bygdini varð niðurlagdur fyri umleið árum síðani og ganga børnini tískil í skúla í havn fyrr var norðradalur ein av bygdunum í tórshavnar uttanbíggja kommunu saman við hoyvík hvítanesi syðradali og argjum í dag verður barnaskúlin í bygdini nýttur sum bygdar og samkomuhús har guðstænasta verður hildin einar fýra ferðir um árið samkomuhúsið verður eisini nýtt til ymiskt annað eitt nú til brúdleyp føðingardagar o t norðradalur er gomul landbúnaðarbygd har dentur varð lagdur á neytahald seyðahald og flogfenaða í dag er eitt fjós í norðradali við neytum harav eru mjólkineyt og eini slaktineyt tveir seyðabøndur eru eisini í bygdini samanlagt hava teir umleið seyðir hesir hava eisini nøkur slaktineyt í bygdini er eisini ein smoltstøð har arbeiða eini fimm til seks fólk og nakað meira tá serliga nógv er at gera lendingarviðurskiftini í bygdini eru ikki av teimum bestu og tí hevur norðradalur ongantíð verið nøkur útróðrarbygd men kortini eru tveir opnir bátar heimahoyrandi í bygdini sund er ein bygd í streymoy partur av tórshavnar kommuna sund á syðru síðu á kaldbaksfirði er gomul bóndabygd har ongantíð hevur verið meira enn eitt festi tað var rættiliga stórt merkur tey umleið fólkini sum einaferð hava búð á garðinum á sundi hava livað av tí jørðin hevur borið men útróðurin hevur eisini verið eitt gott ískoyti landbúnaður er enn sum áður á sundi men eystan fyri bóndahúsini er nú stórt havnarlag har bøur fyrr var ætlað útflutningsvinnu og møguliga komandi oljuvinnu norðan fyri hevur sev motorverk við havnarlagið er eisini eitt asfaltvirki á sunnara síðu á kaldbaksfirði er bóndabygdin sund syðradalur ið er vestantil á streymoy er umgirdur av høgum fjøllum bæði norðradalur og syðradalur eru á vestursíðuni á streymoy bygdin hevur verið ógvuliga avbyrgd til hon í fekk vegasamband við velbastað til og úr bygdini slepst heldur ikki við báti tí syðradalur er av ringastu brimplássum syðradalur hevur síðani trúbótina verið festigarður hjá ymsum prestum í suðurstreymoy og var tað líka til tá ið hendan skipan varð broytt seinasti sum festi prestajørð í syðradali var jákup dahl próvstur eftir hetta vórðu festini latin øðrum í syðradali eru tvey festi annað hevur seyðahald og hitt festið hevur umframt seyðahald eisini neytahald og nógv er seinastu árini velt upp úr nýggjum og gamal bøur er veltur aftur velbastaður er gomul bóndabygd sunnarlaga á vestursíðuni á streymoynni millum syðradal og kirkjubø umleið fólk búgva á velbastað velbastaður er av elstu bygdum í føroyum í bønum niðan fyri bygdina oman móti sjóvarmálanum eru lutir sum ivaleyst stava frá miðøldini funnir og nakað norðanfyri í fossdali eru toftir funnar sum helst stava frá víkingaøld velbastaður hevur verið og er framvegis eyðkend landbúnaðarbygd har er eisini stórt eggvirki og sláturvirki til flogfenað í bygdini bygdin er í vøkstri og tað sæst m a av at skúlin verður munandi útbygdur og nýggjur dagstovnur er bygdur livandi mentanin hevur sínar djúpu røtur á velbastað har tey longu í stovnaðu ungmannafelagið sólarmagn og hóast bygdin januar í kastaði saman við tórshavnar kommunu verður stórur dentur lagdur á at varðveita bygdarumhvørvið ánirnar ella ánir er ein bygd á borðoynni millum klaksvík og strond í ánunum kom bygd um leið í vóru nýmótans íbúðir bygdar í ánunum bygdin er partur av klaksvíkar kommunu og liggur km norðanfyri klaksvík norðhavnin er í ánunum havnin er alternativ havn hjá norrønu og talið av ferðamannaskipum úr øðrum londum er vaksandi tey leggja at við norðhavnina og síðan kunnu ferðafólkini fara ein túr til klaksvíkar ella onkra útferð tunnil er millum ánir og árnafjørð hann var tikin í nýtslu í og er metrar langur vegurin sum kemur úr klaksvík gjøgnum ánirnar fer víðari norðureftir til byrgingina til haraldssund á kunoynni fólkatalið var í men í var talið komið upp á tríggjar bygdir í føroyum eru vaksnar so nógv í at fólkatalið er meira enn tvífaldað í einari teirra er fólkatalið meira enn fimmfaldað bygdin sum hevur havt nógv tann størsta vøksturin í fólkatali er ánirnar beint norðan fyri klaksvík tað er har sum eitt nýtt íbúðarøki varð bygt fyri nøkrum árum síðani við fleiri eins húsum við útsýni oman á nýggju bingjuhavnina í norðoyggjum juli vóru fólk skrásett at búgva í ánunum sambært hagstovuni juli í vóru íbúgvarnir í ánunum í tali ein vøkstur upp á svarandi til prosent árnafjørður hoyrir til klaksvíkar kommunu í árnafirði búgva fólk í bygdini eru hús hús eru í gamla partinum av bygdini og tey flestu av teimum eru gomul men í bygdini er eisini ein nýggj útstykking higartil eru fýra hús bygd í tí økinum í árnafirði er kirkja sum er bygd í skúli ið er bygdur í minuhúsið við síni serligu søgu og so er eisini ein sjógvalistøð og eitt lítið fiskiídnaðarvirki í bygdini har er bátahylur og fleiri opnir bátar sum reka útróður og avreiða fiskin til flakavirkið í bygdini minuhúsið varð bygt undir krígnum av tí at húsini í árnafirði standa so nær sjónum var vandin fyri fólkaskaða stórur um so var at minur róku á land í bygdini tá ættin lá inneftir víkini fór øll bygdin niðan í minuhúsið at búgva har var stórur køkur matarhøll og fleiri sovirúm við koyggjum tað kom eisini fyri at eitt barn varð borið í heim í minuhúsinum mikladalur er tann næststørsta av teimum fýra bygdunum á kallsoynni skráin var rúgvismikil við tónleiki dansi og sjónleiki stóra løtan var tá bjørn kalsø landsstýrismaður í mentamálum avdúkaði standmyndina fólk í hópatali høvdu lagt leiðina í kalsoynna fyri at síggja kópakonuna í mikladali tað vóru eini fólk við til hátíðardagin ið var væl fyrireikaður við bussum sum koyrdu millum syðradal og mikladal løtan byrjaði við at ingibjørg hansen sang meðan rani nolsøe spældi undir eivør pálsdóttir sang og maiken hansen hevði ljóðleikin kópakonan klaksvíkar dansifelag kvað part av kópakvæðnum og klaksvíkar sjónleikarafelag vísti leikin um kópakonuna kópakonan verður ein ferðafólkaattraktión segði bjørn kalsø landsstýrismaður søgnin um kópakonuna gongur fyri seg í mikladali og man hon vera ein tann mest kendasøgnin í føroyum fyrst sigur søgnin okkum at kópar eru fólk sum hava stoytt seg oman og hava forkomið sær í sjónum tá ið mikladalsdrongurin sær kópagenturnar dansa á helluni hugsar hann als ikki um at hann ger seg inn á nakran hann tekur sær tað hann vil hava hann sær at hon er vøkur og tí vil hann hava hana heim við sær til hús hon skal vera kona hansara søgnin sigur frá hvussu hon gremur seg og bønar og biðir um at sleppa aftur í havið men har hjálpir ongin bøn hon noyðist heim við dronginum ellar rættari hon fylgir honum eftir húðini ið hann bar við sær og húðin verður síðan læst niður í eina kistu og lykilin hevur maðurin altíð hjá sær frælsishugurin er har framvegis í kópakonuni tú fært næstan varhuga av at hon hevur roynt at finna fyrsta møguleika fyri at sleppa leys og tá tað so gerst veruleiki ein dag er hon skjót at sleppa sær avstað tó ansar hon væl eftir at børnini hon eigur saman við mikladalsmanninum ikki skulu koma til skaða meðan tey eru einsamøll hon noyðist tí at gera eitt ræðuligt val skal hon verða verandi eftir hjá manni og børnum sum ófræls og í kærleiksloysi ella skal hon fara aftur í havið har hon í grundini hoyrir heima kenslukuldin hjá mikladalsmanninum kemur enn einaferð fram tá menn skulu fara á látur at sláa kobbar og kópakonan vísir seg fyri honum í dreymi og biðir hann ikki drepa brimilin tí tað er maður hennara og biðir hann eira tveimum hvølpum tí tað eru synir teirra eitt gamalt orðatak livir enn frá teirri tíð tá ið páll fangi livdi longu tá hevur tað ivaleyst verið gamalt meðan páll sat fastur í havn hevði ein ið nevndist jákup urni til arbeiðis at passa upp teir fastsettu strong vóru korini fyri ein slíkan fangapassara søgn er at hann ið av gáaloysi læt ein fanga sleppa burtur skuldi verða lívleysur einaferð ið jákup urni kom inn við mati til páls tók páll nakað av matinum og koyrdi tað í fikku sína og síðani tók hann við allari megi jákup niður á báðar akslar so jákup small í gólvið síðani tók páll til dyrs og niðan í hagan so skjótt sum jákup kom aftur fyri seg skundaði hann sær at siga frá hvussu vorðið var hann tók tá til orða betri er lív at tróta enn leistrar maður fór tá av húsi at leita eftir páli sum nú var komin nakað niðan í hagan havnarbóndin beitti hundin eftir honum tí í kapprenningini sýntist at dragna millum havnarmenn og pál tá ið hundurin var komin tætt til páls tveitti páll honum nakað av tí mati hann hevði stungið til sín áður hundurin legðist at gnaga og páll kom undan í hesi syfti aðra ferð fekk bóndin beitt hund sín eftir páli men páll fekk hundin frá sær á sama hátt og slapp soleiðis hesa ferð bæði frá hundinum og havnarmonnum pætur og dósi báðir húsamenn ferðaðust ofta saman soleiðis verður sagt at teir báðir einaferð vóru saman í mikladali dósi var leiddur av at bíða eftir felaga sínum og fór undan honum heimaftur nú hetta verður sagt fyri pæturi svarar hann blídliga at dósi mundi nokk koma at bíða eftir honum kortini og hann skundaði sær ikki við at gera seg lidnan tá ið hann umsíðir var liðugur við ørindi síni fór hann til gongu komin niðan á ennið var dósi har tað var honum ógjørligt at koma longri hvussu hann enn royndi áðrenn pætur kom janus kamban føddur september í tórshavn mai í tórshavn var ein føroyskur myndahøggari janus kamban stóð fyri nýbrotinum í føroyskari myndlist í árunum eins og tey flestu føroysku myndlistafólkini av hesum ættarliði fór janus til keypmannahavnar har hann árini og var næmingur á kunstakademiets billedhuggerskole hjá ejnar utzon frank professara eftir kríggið kom janus aftur til havnar og her hevur hann síðani búð og virkað hann hevur av fullum huga tikið lut í menningini av myndlistini her á landi og lagt rygg til mong tiltøk á hesum øki millum annað sum nevndarlimur og formaður fyri listafelag føroya og leiðari fyri listaskálan yviri við strond hevur hann sína rúmligu listaskemmu haðani útsýnið er frítt yvir nólsoyarfjørðin janus kamban telist ímillum føroya fremstu listafólk í list hansara ræður tann einfaldi greiði formurin og monumental virðilig spekt í fleiri standmyndum er seyðurin myndevni nevnast kann millum annað tvílemba í listasavni føroya grindahvalurin verður eisini viðgjørdur í figurbólkinum m a bólkur standmyndir janusar príða almenn tún og bygningar víða um í føroyum á listasavninum eru m a bringumyndir av hans a djurhuus skaldi og vensili onnur høvuðsverk eru móðurmálið úr føroyskum gróti uttan fyri landsbókasavnið í havn og dansiringurin úr bronsu í føroya banka í prentlist síni serliga linoskurði mangan í fleiri litum er havið sjófuglurin og lívið við strondina eitt høvuðs myndevni eingin hevur sum janus megnað at lýsa tær fullfíggjaðu linjurnar í tí lætta og tó sterka og smidliga føroyska bátinum janus kamban hevur fingið fleiri heiðursmerki fyri list sína og tikið lut í óteljandi framsýningum av føroyskari list uttanlands í skipaði listasavn føroya fyri stórari afturlítandi framsýning av myndhøggaralist og prentlist hansara nú hann fylti ár í gav listasavni út bók eftir gunnari hoydal rithøvunda og ummælara um lív og verk janusar trøllanes er ein bygd í kalsoy trøllanes er tann norðasta av fýra bygdum á kalsoynni og liggur væl vard millum nestindar og borgarin sum er tað norðara fjallið av teimum báðum trøllanes er næstnorðasta bygd í føroyum tann norðasta bygdin í føroyum er viðareiði sum liggur á viðoynni frá trøllanesi kanst tú ganga til vitan úti á kallinum haðan kanst tú síggja norðastu føroyar og hyggja út í havsbrúnna á trøllanesi kanst tú eisini vitja mikkjalssmiðju mikkjalssmiðja er í minsta lagi ár kanska ár so smiðjusiðvenjan hevur djúpar røtur í bygdini nakrir av bestu smiðunum í føroyum upp ígjøgnum tíðina eru ættaðir av trøllanesi og mikladali haðan fleiri mæt listafólk eisini eru ættað heimsatlas føroya skúlabókagrunnur tórshavn upplag fuglafjørður er ein býur og fjørður í eysturoynni fuglafjørður liggur við fjørðin við sama navni og hildið verður at upprunin til navnið er antin kallkynsnavnorðið fuglur ella mansnavnið fugli tað løgna er at býurin eingi fuglabjørg eigur men fyrr átti nógvur skrápur í føroyum og hann átti uppi á sløttum í urðum og líðum kanska hevur serliga nógvur skrápur og heiðafuglur átt í haganum uttan um fuglafjørð er upprunin hinvegin eitt mansnavn kann man hugsa sær at fugli var ein av niðursetumonnunum í bygdini í fjøruni á syðra armi á fuglafirði er ein kelda sum eitur varmakelda vatnið ið rennur úr henni er eini stig heitari enn í øðrum keldum tað hevur verið siður at ungdómurin í grannabygdunum hittist her á jóansøku til dans og hugnaliga samveru gjøgnum tíðirnar eru mong giftarmál komin burtur úr hesum tá bygdastevnan varmakelda er hevur eisini verið fast at hava fólkafund og dans á staðnum men í varð í staðin fólkafundur hildin uttan fyri mentanarhúsið í bygdini í fluttu fólk úr fuglafirði og settu seg niður á hellunum og í komu fyrstu húsini á kambsdali ið liggur km sunnan fyri býin í dag búgva eini fólk á kambsdali fuglafjarðar kommuna og eysturkommuna eiga og reka í felag ítróttar og samkomuhøllina á kambsdali fuglafjørður er góð skipahavn og tí er nógv virksemi har ið hevur samband við fiskivinnuna og mong skip hava havt heimstað á fjørðinum í var sildaverksmiðja sett á stovn sum hevur ment seg nógv gjøgnum árini og er størsta arbeiðsplássið í býnum føroyar eru fiskivinnutjóð og í hesari vinnu fært tú allar tænastur í fuglafirði fuglafjarðar bókasavn heldur til í hugnaligu hølunum á gamla skúlanum frá mitt í bygdini fyri fáum árum síðani var eitt mentanarhús bygt í býnum sum verður nógv nýtt til konsertir og onnur tiltøk fuglafjørður er ein gomul bygd og verður mett at stava frá áleið sum er mett útfrá fornfrøðiligum útgrevstri í árinum í útgrevstinum vóru funnin ein húsatoft við fjósi og tá ið grivið var longur niður komu fimm húsatoftir sum vóru bygdar omaná hvørja aðra har hvørt hús hevur verið avtofta eftir hvørt annað í var eisini ein útgrevstur á kirkjuryggi sum týddi á búseting við umleið somu datering tað er í hesum báðum útgrevstunum at mett verður at fuglafjørður stavar frá víkingatíð fuglafjørður er eisini nevndur í hundabrævinum sum er ein lóg frá áleið har tað er staðfest at fuglafjørður hevði loyvi at hava tveir hundar sum var galdandi fyri flestu bygdir tá eisini er fuglafjørður nevndur í brævið um tingfaratoll skipan um tingfaratoll sum stavar frá áleið burtursæð frá hesum báðum skjølunum er onki skriva um fuglafjørð fyrr enn eftir trúbótina í eins og aðrastaðni í føroyum hevur fuglafjørður havt ónáðir av sjórænarum sum rændu og drópu frá hond tá ið hetta stóð á hildu fuglfirðingar vakt á eingilskahúsi og fjaldu seg uppi á húsum har ein húsaleivd enn stendur tann dag í dag í vóru fýra kendir býlingar hesir vóru við gjógvará við garð í toftum og á áargarði miðskeiðis í talinum komu síðan býlingarnir í trøðni á bakkanum og á høvdanum í unum komu býlingarnir vestur á horni í rossagerði og í fløtugerði í unum og unum komu býlingarnir á bjarnafløtum í toftabønum og norðuri í bø allir hesir býlingarnir vóru samanvoksnir burtursæð frá vesturi á horn sum fyrst í og inn í ini eisini bleiv ein samanvaksin partur av restini tá ið seinasti parturin av bønum niðanfyri býlingin bleiv útstykkjaður aftrat hesum býlingum eru eisini hellurnar sum er niðursetubygd frá og kambsdalur sum somuleiðis eisini er niðursetubygd frá handilin niðri í støð byrjaði í tá ið sámal petur petersen gamli sámal petur av miðgerði í kollafirði kom til fuglafjørð at reka handilin og fyritøkuna s p petersen handilin var í tí húsinum sum vit í dag kenna sum piddashandil í unum hevð hann longu ognað sær fleiri fiskiskip og fiskastykkir og í var virksemið økt somikið at hann løt handilin útbyggja við einum goymslubygningi goymslubygningurin er tann parturin av piddashandli sum vit kenna sum ribarhús og sum fekk eyknevnið eftir einum av skipunum hjá s p petersen í unum gekst fyritøkuni verri og sum gamli sámal petur hevði hug at gevast tók elsti sonurin piddi hann æt eisini sámal petur yvir virksemið í fuglafirði eins og í klaksvík hevur man havt sítt egna privata gjaldoyra um sama mundi í fuglafirði var talan um pengar knýttir at s p petersen meðan pengarnir í klaksvík hoyrdu til j f kjølbro annað gjaldoyra hevur eisini verið frammanundan í sum vóru pengar frá c f simens í vóru pengar ein mangulvøra tað var ringt at fáa pengar frá bankunum og reiðaríð bíðaðu ofta leingi eftir útlendskum pengum haraftrat var tað eisini soleiðis í at arbeiðstakarar ofta keyptu vøru frá arbeiðsgevarunum hetta evldi til eina kreditskipan har arbeiðstakarar kundu skriva uppá fyritøkuna og soleiðis keypa uttan at hava reiðan pening hendan skipanin virkaði soleiðis at fyritøkan bókaði á einari konto og arbeiðstakarin hevði eina kontrabók soleiðis at bæði fyritøka og arbeiðari kundu bókføra keypini til tá ið hesi skuldu gerast upp hendan loysnin riggaði tó ikki so væl sum ætla tí stundum passaðu tølini ikki millum bókingarnar hjá fyritøkuni og bókingunum hjá fólkinum og tað var m a av hesi orsøk at fyritøkan s p petersen fór undir at framleiða privatar pengar sum kundu brúkast sum valuta í fyritøkuni og harvið avloysa kreditskipanina pengarnir vóru úr messing og framleiddir í spania av einari fyritøku sum gjørdi myntir til spæliautomatir teir vóru blankir á aðrari síðu meðan tekstur var á hinari og vóru í ymiskum støddum og skapum hetta var gjørt fyri betri at kunna skyna mun á pengunum hjá gomlum blindum og brúkarum annars í vóru pengarnir burturbeindir av donskum mynduleikum eftir kravi frá danska nationalbankanum fuglafjørður er karmur um eitt ríkt mentanarlív søguliga hevur tað verið nógvur tónleikur í býnum við kórtónleiki hornorkestri tónleikabólkum og nógvum tónaskaldum í piddashandli er heimavirki har fólk úr økinum lata inn handgjørda vøru sum kann keypast í handlinum í sama bygningi er gallarí ribarhús sum er ein listaskáli har listaframsýningar stundum verða hildnar av bæði fólki úr bygdini og fólki aðrastaðni frá á varmakeldu verður hvørt ár skipa fyri listaframsýning í skúlanum og í gallarí ribarhús fuglafjarðar kvøldskúli koyrir árið runt og sum fevnir um áleið ymisk kvøldskúlatilboð sum borgarar kunnu melda seg til bindifestivalurin er eitt afturvendandi tiltak sum snýr seg um binding á festivalinum eru fyrilestrar pallborðsfundir skipaðir gongutúrar bindiverkstovur hekliverkstovur við meira festivalurin er kendur uttanlands og dregur árliga eina rúgvu av ferðafólki til fuglafjørð eisini er nógvur ítróttur í býnum ið fevnir um kappróður flogbólt fótbólt svimjing badminton skótar bridge dart og billiard andaliga lívið hevur góð kor og fevnir um fólkakirkjuna thabor og siloa umframt at hava vanligu møtini og guðstænasturnar verður javnan skipa fyri útimøti í bygdini og útiguðstænastu í miðstaðarlundini niðanfyri kirkjuna í býnum eru fleiri listaverk sum fevna um eina standmynd av victor danielsen ein minnisvarða fyri sjólatin sum stendur í kirkjugarðinum eitt listaverk sum kallast portrið til heimin sum stendur av fimm standmyndum av marmennlum o ø á grótkastinum sunnanfyri bátahylin og eitt listaverk av frits johannesen sum prýðir niðaru síðu av mentanarhúsinum umframt fleiri smærri verk aðrastaðni á bygninginum í gamla svimjihylinum eru ymisk listaverk úr betongi sum borgarar hava gjørt og ein trappa er mála við ælabogalitum fyrsti skúli í fuglafirði var úti í beiti við garð og kom eftir kommunulógina í í var skúlin fluttur í gróthúsini á bugnum har ið bókasavn og kunningarstova er í dag hesin skúlin hevði skúlastovu í øðrum endanum og læraraíbúð í hinum endanum í varð skúlin fluttur í høgnahúsini men var aftur í gróthúsinum í tá ið læraraíbúðin eisini bleiv gjørd til skúlastovu í varð nýggjur skúli bygdur á skarðsryggi og í varð hesin útbygdur við einum nýggjum tilbygningi sum eisini hevði svimjihyl serstovur og fimleikahøll síðan hevur eitt skúlasamband verið við gøtu og leirvíkar kommunu har næmingar frá flokk ganga á skúla í fuglafirði í varð nýggjur tilbygningur tikin í nýtslu við nýggjari alis og evnafrøðistovu lívfrøðistovu smíðstovu smiðu og motorlærustovu handarbeiðarstovu og bókasavni í varð skúlabygningurin frá niðurtikin fyri at geva pláss fyri nýggjum skúla hesin skúlin hevur verið í gerð frá til og verður væntandi tikin í nýtslu í fuglafjarðar skúli hýsir hvørt ár einum stórum kvøldskúla við nógvum kvøldskúlatilboðum eisini heldur musikskúlin til í skúlanum í fuglafirði sigst at hava staðið kirkjur tann elsta kirkjan hevur staðið á kirkjuryggi har húsatoftir fjalar og beinagrindir eru funnar í samband við vegabygging norður á ennið sambært søgnini skal kirkja hava staðið har sum staðarnavnið eisini ber brá av søgnin sigur at hendan kirkjan varð tikin av einum skriðulopi skrivligt tilfar finst ikki um kirkjuna men søgnin er borin av mannamunni hóast hústoftir brettir og beinagrindir undirbyggja søgnina halda summi søgnina verða ósanna seinna kirkjan er frá katólskari tíð hevur staðið í toftabønum og kallaðist jákups kirkjan ca triðja kirkjan hevur staðið við garð har sum tann gamli kirkjugarðurin í dag stendur vit vita ikki nær hendan kirkjan er bygd men hon verður tó umrødd í donskum skriftum frá har hon er nágreiniliga lýst kirkjan varð niðurtikin í tá ið nýggj kirkja bleiv bygd fjórða kirkjan stóð áleið á sama staði sum kirkjan í dag stendur tá hon varð bygd blivu fleiri lutir úr tí gomlu kirkjuni tiknir yvir í tí nýggju kirkjuna kirkjan bleiv longd í við nýggjum torni og longdum kirkjuskipi fimta kirkja er tann kirkjan sum vit kenna í dag hon varð tekna av danska arkitektinum holger jensen og vígd tann av ejvind vilhelm varabiskupi arbeiðið við at fáa nýggja kirkju varð ført av sóknarpreti torkil beder við kirkjuráði arbeiði við at fáa kirkjuna bygda elvdi til nógva ósemju millum borgararnar har undirskriftainnsavning varð fyriskipa til at varðveita hina gomlu kirkjuna arkitekturin fekk fyrispurning um at gera eitt uppskot um at broyta kirkjuna men eftir at hava verið í føroyum og hugt at kirkjuni beyð hann sær frá arbeiðinum tí hann ikki metti at kirkjan kundi byggjast út á ein haldgdóðan hátt og vildi tískil ikki leggja navn til hann bleiv tí biðin um at gera uppskot til nýggja kirkju sum kom longu sama árið fuglafjarðar prestagjald varð stovnsett í og fevndi um bygdirnar fuglafjørð leirvík gøturnar hellurnar oyndafjørð elduvík funningsfjørð funning og gjógv áðrenn prestagjaldið varð stovnsett var fuglafjørður partur av einum felags prestagjaldi fyri alla eysturoynna sum hevði sæti á nesi prestagarðurin er bygdur á mørkini í dánial úr fuglafirði hevði framt lógarbrot og var dómdur til deyða hann flýddi úr føroyum og ætlaði sær til íslands hann róði avstað við trimum dreingjum og teir høvdu snøri við norðanfyri kalsoynna síggja teir ein bak sita á sjónum og dánial biður dreingirnar seta snøri har teir fangaðu fullan bát av fiski og róðu aftur á land við fiskinum hungursneyð var í føroyum tá og stóri fongsturin hoyrdist um landið og hoyrdist eisini av embætismonnunum í havn teir vildu hava dánial at fortelja hvar hann hevði fingið allan fiskin og hann setti sum treyt at hann skuldi blíva fríðkendur annars segði hann teimum tað ikki tá lovaði løgmaður honum grið í føroyum og dánial vísti teimum miðið fiskurin á miðinum var so nógvur at hungursneyðin endaði á landi miðið hevur síðan verið kallað dánjalsmiðið sagt er frá jarðarstríði millum oyndfjarðarbóndan oyndra og gullbrand sum var bóndi í fuglafirði ein dagin vóru báðir og róku seyð tá sær oyndfjarðarbóndin gullbrand binda nakrar av sínum seyðum úr sum vóru farnir um mark bóndin hevnir seg stingur gullbrand í hel við stavinum og leggur líkið hjá úrbundna seyðinum á rættargarðinum seinni biður oyndfjarðarbóndin synir sínar fara eftir úrbundna seyðinum og lata frammorreyða veðrin liggja eftir gullbrandur var í morreyðum koti synirnir bóru líkið niðan í gullbrandshellið og haðani niðan undir skarðið har teir jarðaðu tað við eina hellu sum verður rópt gullbrandsleiðið bótin fyri dráp gullbrands var hagaparturin hjá oyndra í skarðshaga sum gongur til laksá har hagamarkið enn er tann dag í dag omanfrá skarðinum móti hellunum vestanfyri varðagøtuna eru hulduheyggjarnir í gomlum døgum tá ið fólk skóru torv í økinum ansaðu tey væl eftir at verða á góðum føti við huldufólkið sum búi í heyggjunum sagt er frá jarðarmóðir úr dalbøi sum hjálpti einari huldukvinnu sum var komin í barnsburðarneyð sagt er at hon varð heintað av einum huldumanni sum bant henni fyri eyguni og førdi hana niðanum skarið og inn í hulduheygin til huldukonuna huldufólkið lønaðu henni væl fyri gerningin og hildið var at ríkidømi á dalbøi skuldi stava frá huldufólkunum malunarhav er ein steinur sum liggur í bønum áveg niðan á skarð søgnin sigur frá um neytakonuna maluna sum var við barn og sum hinar neytakonurnar flentu at tí hon ikki kláraði at fylgja við teimum tá lyfti malan havið sum vigar kg einaferð var stríð millum fuglafjørð og norðagøtu um hvar hagamarkið millum bygdirnar var gøtuskurðar søgdu at markið gekk við innaru markrá meðan fuglfirðingar søgdu tað verða uttaru markrá ein dagin meðan stríðið stóð á kom ein reki at liggja við markið og hetta gjørdi stríðið enn heitari lógarvaldið kom nú uppí og avgjørdi at uttara marká skuldi hoyra til fuglafjørð og at rekin skuldi klyvjast so at hvør bygd fekk hvør sína helvt í seinni helvt av fóru tvær gentur avstað úr leirvík til eiðis at verða í tvær vikur tann yngra henrietta var úr leirvík og tann eldra marisanna var av eiði men tænti í leirvík har hon eisini var trúðlovað á ferðini hevði marsanna eina vakra og prýdda eskju har hon hevði hespur og annað í sum hon skuldi brúka til at gera sær klæðir úr meðan hon var á eiði tær fóru eftir leirvíkslíð á síðuni har gamli leirvíksvegurin gongur og skuldu ganga leiðina gjøgnum fuglafjørð oyndafjørð elduvík og síðani sigla yvir til funnings har tær síðan skuldu ganga um eiðisskarð tvær vikur gingu og nú var grind í sundunum og fólk fór í grind úr bæði leirvík og av eiði tá spurdu leirvíkingar eftir gentunum og nær tær fóru at koma aftur men eiðisfólk vóru bilsin tí at genturnar vóru ongantíð framkomnar í øllum norðara parti av eysturoynni fóru fólk at leita men genturnar vóru ikki at finna tó funnu leirvíkingar hespur og annað á varmakeldu sum marsanna hevði havt við sær á ferðini seinni fann ein útróðrarbátur lokið av eskjuni norðuri á funningsfirði genturnar vóru ongantíð funnar aftur men hildið var at hetlendingar møguliga kundu havt tikið tær tí at sama morgun sum tær fóru lógu tvey hetlendsk skip á fuglafirði har bátur var sæddur úr fuglafirði rógva í land við varmakeldu á helluni lá eisini bátshaki sum bendi á at teir høvdu verið á landi gitingar hava tí verið um at hetlendingar tóku genturnar meðan aðrar gitingar hava verið at genturnar eru dotnar og farnar á sjógv trøllasteinur var ein steinur sum stóð við endan bøvegi millum húsini hjá ellindi abrahamsen og johan elendersen søgnin sigur at einaferð kom eitt trøll inn í bóndahúsini í toftum sum var so stórt at høvdið takk uppundir tróðrið í roykstovuni trøllið bað fólkið í húsunum fara úr húsunum tí at okkurt fór at henda fólkið so gjørdi og fór aftaná trøllinum sum hvarv inn í trøllastein eftir hetta leyp skarðsá sum tók bóndahúsini við sær síðan hesa hendingina er fólk flutt úr toftum til garðs og síðan í toftir aftur eftir at tey eru farin at búsetast aftur í toftum hevur skarðsá lopið fleiri ferðir sum hevur verið til nógvan materiellan skaða varmakelda sigst at hava lekjandi megi sum hevur verið vælkent aftur til katólska tíð náttina juli er megin sterkast siður hevur verið at vitja kelduna hesa náttina drekka úr henni og at bera vatn við heim til fólk sum liggja sjúk vágur danskt heiti vg er størsta bygd og næststørsta kommunan í suðuroy í føroyum og hevur umleið íbúgvar vágur liggur kring vágsfjørð eitt vatn vatnið er vestanfyri býin har er gjørd ein gongugøta rundan um vatnið og longri vesturi er vágseiði sunnanfyri vág eru eggjarnar har útsýni er heilt suður til beinisvørð norðanfyri vág i ein útnyrðing er fámara og eitt sindur longri norðuri er vatnorkuverkið í botni sum fær vatn frá vøtnunum ryskivatni miðvatni frá vatninum í tindalíð og vatnsnesi ein viðarlund er omanfyri bygdina og ein onnur er nú eisini á sandinum í vági í vági er fólkaskúli vágs skúli til børn frá fyrsta til flokk fleiri søvn eru í vági fjølbroytt vinnulív er eisini í vági mest innan fiskivinnu og alivinnu og hevur ein peningastovnur suðuroyar sparikassi høvuðssæti í vági fiskavirkir og alivirki eru á kaiini mitt í býnum nevnast kunnu faroe farming sum er eitt fiskavirkið ið arbeiðir við aldum laksi løðhamar seafood er eitt av fiskavirkjunum á kaiini tað felagið eigur fleiri línuskip eitt virki er sum ger tangar og ymiskt annað tað eitur tangavirkið og varð stovnað av palla mortensen eisini nevndur argja palli síðan rak sonurin bent virkið og í dag er tað abbasonur argjapalla mortan mortensen ið rekur virkið ein skipasmiðja er í vági vágs skipasmiðja gudmund jacobsen er stjóri teir arbeiða mest við at umvæla træskip men eisini onnur skip eitt trollemmavirki og ein timburhandil eru yviri á oyrunum sum er á syðru síðu av fjørðinum lemmavirkið eitur rock hans í líðini er stjóri har timburhandilin eitur vágs timburhandil tað eru brøðurnir helgi og sølvi kristiansen ið reka handilin fleiri smærri smápartafeløg eru við handverkarum og reiðarar eru eisini fleiri harumframt eru fleiri handlar í býnum nevnast kunnu eitt nú torgið sum er ein handilsmiðdepil mitt í býnum har er ein matvøruhandil kiosk og aðrir handlar vesturi á gørðunum er handilin hjá dj vilhelm matvøruhandil er niðri undir og møblahandil er á ovaru hæddini í vági er fjølbroytt ítróttarlív serliga svimjing fótbóltur hondbóltur og kappróður umframt at fólk spæla bridge og sjavs vágs bóltfelag varð sett á stovn juni tað var serliga fót og hondbóltur ið felagið luttók í hondbólturin í vági brúkar enn navnið vb men fótbóltsfelagið eitur nú fc suðuroy navnabroytingin fór fram januar áðrenn tað nevndist fótbóltsfelagið í nøkur sumba vb og frá til vb sumba kappróðrarfelagið í vági eitur vágs kappróðrarfelag tað varð sett á stovn í juli kappróðrarneystið í líðini var bygt í í varð nógv tosað um at gera ein langhyl sum skuldi vera metrar langur yviri á oyrunum í vági soleiðis at avlopshitin frá sev verkinum sum annars bara rennur út á sjógv kundi nýtast til at hita hylin við og soleiðis kundi svimjihylurin vera sera bíligur at upphita ætlanin var at hylurin skuldi vera liðugur áðrenn ol í london tí vágbingurin pál skuldi svimja til ol og so kundi hann sleppa at venja í langhyli í heimbygdini ætlanin var sjálvandi ikki bert at byggja hylin til pál joensen men eisini til allir svimjarnar hjá susvim og svimjarar úr øllum føroyum harumframt var ætlanin at gera eina grøna multihøll soleiðis at svimjihylurin ikki bert skuldi nýtast av elitusvimjarum men eisini kundi vera eitt tilboð til barnafamiljur og til sjúklingar ið høvdu tørv á endurvenjing nógv ymisk hugskot vóru til hvat ið høllin kundi brúkast til stigtakarnir savnaðu inn pening frá privatum stuðlum og fingu eisini játtað stuðul frá landinum harafturat vóru stuðulslán sett á stovn í suðuroyar sparikassa hesi vóru nevnd pál lán fólk ið taka eitt pál lán á krónur stuðla erkætlanini við krónum ongin renta var á láninum bara eitt avgreiðslulán á krónur afturfyri at taka lánið fær alt húskið hjá lántakaranum loyvið at nýta allar hentleikar í svimjihøllini ókeypis í fýra ár grøna multihøllin á oyrunum bleiv ikki bygd áðrenn ol í sum upprunaliga ætlað og eftir ol flutti pál joensen niður til danmarkar at búgva ætlanin bleiv tó ikki slept og í november kom gongd á byggingina hin desember varð bygningurin reistur seinastu sperrurnar vóru lagdar á norður síðuni og tak elementini vóru longu løgd á suður síðuni í januar varð tak lagt á svimjihøllina í februar vóru rør løgd í og botnurin varð stoyptur og í mars varð hylurin settur upp væntandi verður grøna multihøllin latin upp fyri almennari svimjing í langhylurin er metrar langur og hevur seks geilir harafturat er ein barnahylur sum er x metar og cm djúpur hesin er ætlaður smærri børnum í síðubygninginum til svimjihøllina verður vælverudepil við heitum og køldum pottum og við gos baði og sauna umframt at eitt rúm verður har tilber at fáa massagu umklæðingarrúm og forhøll verður eisini í síðubygninginum sum harumframt eisini húsar kantinuni sum er umleið m til støddar svimjihøllin er sjálvsagt bygd soleiðis at tey ið bera brek sita í rullustóli ella eru illa gongd lætt fáa brúkt hentleikarnir í svimjihøllini í vági er kirkja og meinigheitshús brøðrasamkoman hevur samkomuhúsið salin bethel frelsunarherðurin hevur sín egna møtisal og harafturat er samkomuhúsið zion í legði jákup dahl próvstur grundarsteinin men kirkjan var ikki liðugt bygd og vígd fyrr enn februar sofus johan hofgaard arkitektur av tvøroyri hevur teknað vágs kirkju kirkjan undan hesi var tann sum í dag stendur í hovi hon varð bygd á kirkjukletti tað er har sum gamli kirkjugarðurin er beint við prestagarðin í vági men næstan heilt niðri í mølini tað var vanligt fyrr at fólk lovaðu olmussu til vágs kirkju antin tí fólk vóru bjargaði úr neyð ella av øðrum orsøkum ein múgvandi einkja í noregi sum hevði mist mann sín á sjónum gav eina kirkju í olmussu hon læt allan stórviðin gera til bant hann saman og slepti honum út á sjógv og hon legði tað lyftið á at har sum henda kirkja rak á landi har skuldu tey eiga hana kirkjan rak til føroya kirkjan kom so rekandi inn á vágsfjørð og rak sjálv á land á tí staði sum síðan kallast á kirkjukletti trý søvn eru í vági høvuðsgrein elektrisitetsverkið í botni elverkið í botni var tað fyrsta vatnorkuverk í føroyum arbeiði byrjaði seint í og tað gekk skjótt fyri seg anlægskompagniet úr bergen stóð fyri arbeiðnum við haakon blaauw á odda nærum alt tilfarið var flutt til botn frá eiðinum í vági rørini vóru sleipað av eiðinum og norður um gjógvaráfjall segldúkur varð settur fyri endarnar skinnarar vóru lagdir niðan gjøgnum hagan við einum spæli í erva sjálv støðin varð bygd niðri í botni har vóru settar upp tvær turbinur á hk hvør tær koyrdu snúningar um minuttin og vóru mettar at geva hk við eini fallhædd uppá metrar vatnið til elektrisitetsverkið í botni kom frá trimum vøtnum ryskivatn sum er kvm og m yvir havinum miðvatn sum er umleið kvm og er m yvir havinum og vatnið í tindalíð sum eisini verður rópt ovastavatn tað er umleið kvm og m yvir havinum byrging var bygd við ryskivatn hon var m høg men kundi lættliga hækkast tey fyrstu árini gav elverkið í botni bara streym til vágsbygd men í fekk tvøroyri eisini streym lopra fekk elektrisitet í tá gudmund mortensen av tvøroyri sum átti hvalastøðina í lopra sendi umsókn um at fáa elektrisitet til hvalastøðina nakrir týskir verkfrøðingar høvdu leigað hvalastøðina frá honum sóknarstýrið í vági játtaði umsóknini og sostatt fekk lopra elektrisitet í porkeri fekk elektrisitet í hinar bygdirnar í suðuroy fingu háspenningslinjur lagdar í og frameftir tær bygdirnar vóru sumba víkarbyrgi akrar hov fámjin hvalba og sandvík tó fingu hvalbingar sítt egna motorelektrisitetverk í nakað fyrr tað lýsti fyri fyrstu ferð á jólum kelda poul andreasen elektrisitetsverkið í botni egið forlag tórshavn tráðbanin varð gjørdur í so vágbingar kundu draga bát úr múlagjógv heim til neystini tráðbanin lætti munandi um hjá útróðrarmonnum sum róðu út frá eiðinum í vági hesin fyrsti tráðbanin varð nýttur til tá ein nýggjur elekstriskur tráðbani varð tikin í nýtslu tráðbanin var lutvíst fíggjaður við brúksgjaldi og so figgjaði kommunan restina hvørja ferð ein bátur var flotaður so skuldu oyru latast til eiðiskassan um tað mundi tá vágbingar fingu tráðbanan róðu bátar út av eiðinum vestmanna er ein bygd í føroyum sum liggur á vestursíðuni av streymoynni vestmanna er eisini ein kommuna alt sambandið millum vágar og floghavnina í vágum og restina av føroyum gekk fyrr um vestmanna áðrenn undirsjóvartunnilin til vágarnar kom var atløgubryggjan í vestmanna brúkt til ferðasambandi sjóvegis millum streymoynna og vágarnar í vestmanna er fiskivinnuskúli sev verk handlar matstova og mangt annað í fólkaskúlanum ganga yvir næmingar umframt fólkaskúlan er fiskivinnuskúli í bygdini føroya yrkisskúli fyri fiskiídnað og havbúnað fiskivinnuskúlin kom í hann er ein gymnasialur skúli tvs at næmingarnir sum ganga har fáa eina miðnámsskúla útbúgving á fiskivinnuskúlanum ganga vanliga millum og næmingar fiskivinnuskúlin flutti inn í nýggj hølir niðri á bryggjuni í mars skúlin er har sum gamla ferjulegan í vestmanna var fyrr til bygdina hoyra fimm størri fiskifør og nøkur fiskifør undir skrásett bruttotons á fjørðinum eru tvær alistøðir og á landi eru tvey flakavirki harav annað í stóran mun er sláturvirki sum tekur ímóti og hagreiðir alifisk í bygdini er ein útflutningsfyritøka eitt plastvirki vest pack skipasmiðja oljugoymsla fleiri fyritøkur í byggivinnuni bilverkstøð og aðrar tænastu og ídnaðarfyritøkur umframt stóra vatnorkuverkið hjá sev grundvøllurin undir landsumfatandi felagskommunala elfelagið varð í síni tíð lagdur í vestmanna har er banki og sparikassi gistingarhús samkomuhús ítróttarhøll kirkja prestur og prestagarður kommunulækni og læknaviðtaluhøli eldrasambýli dagtilhald fyri eldri undirhús ungmannafelag sangkór bridgefelag og talvfelag í skúlanum er innbygdur svimjihylur sum er bygdur í í vestmanna er ferjulega og ferðafólkafarstøð áðrenn undirsvjóvartunnilin millum streymoy og vágar varð liðugur var vestmanna miðdepilin fyri ferðasamband til vágarnar og flogvøllin bilferjur sigldu millum vestmanna og oyragjógv á vágoynni fleiri ferðir dagliga onkuntíð vóru tað tvey ferðamannskip sum pendlaðu aftur og fram allan dagin tí tørvurin var so stórur at flyta fólk millum flogvøllin og streymoynna eitt av ferðamannskipunum í vestmanna var sam sum nú røkir farleiðina millum kalsoynna og klaksvík seinastu árini hevur vestmanna ment seg nógv sum ferðavinnubýur vestmannabjørgini eru væl vitjað ferðavinnumál hvørt summar tað eru tvær fyritøkur sum bjóða túrar til vestmannabjørgini sjóferðir sum skúvadal spf eigur og rekur og vestmannabjørgini spf hjá palla lamhauge eisini nevnt sightseeing fo kamping er omanfyri bygdina og møguleiki fyri at fiska har eru eisini til staðar einasta savn í føroyum við voksdukkum søgusavnið í vestmanna er at finna í vestmanna savnið læt upp í ein kunningarstova er í vestmanna sum nevnist vestmanna tourist centre tað er opið frá mai til september ein matstova er inni í vestmanna tourist centre hon er somuleiðis opin um summarið eitt annað mat og drekkistað er bryggjan í vestmanna adventures fyriskipar túrar við atv akførum gongutúrar fiskitúrar haruveiðu síging og ymiskt annað víf er vestmanna ítróttarfelag sum fevnir um ítróttargreinarnar hondbólt badminton og kappróður felagið eigur fleiri bátastøddir eitt nú vestmenningur sum er mannafar havfrúhgving og jómfrúgvin sum eru mannafør tvøroyri er ein býur í suðuroy partur av tvøroyrar kommunu og har búgva fólk fólkatalið var býtt soleiðis millum bygdirnar á tvøroyri í trongisvági í froðba í øravíkarlíð og í øravík tvøroyrar kirkja varð smíðað í noregi og síðan førd við skipi til føroya har hon varð reist á tvøroyri og vígd í í mun til aðrar kirkjur í føroyum so er hendan kirkjan smíðað uttanlands á strømmen trævarefabrik a s í noregi arbeiðið fór í gongd um heystið í og var liðugt í kirkjan varð sett upp á ætlaða staðnum um várið var hon klár at taka í nýtslu og kr himmalferðardag sama ár fór vígslan fram tá føroyar í fingu fríhandil varð felagið t f thomsen a s stovnað danin thomas frederik thomsen úr keypmannahavn keypti bygningarnar eftir danska kongaliga einahandlinum á tvøroyri hesir vórðu seldir á uppboði á tvøroyri hin juni t f thomsen a s hevði reiðaravirksemi við nógvum skipum upp gjøgnum árini inntil í tá seinasta skipið í felagnum varð selt eftir tað varð hildið fram við krambúðini hjá thomsen sum seldi matvørur og aðrar kai relateraðar vørur til fiskafólkið á økinum í yvir ár hevði felagið umboð fyri d f d s hvørs skip sigldi millum føroyar ísland og keypmannahavn johan mortensen úr øravík fekk handilsbræví og setti seg niður á tvøroyri handilsvirkið hjá johan mortensen gjørdist skjótt eitt tað størsta í føroyum sum eftir deyða hansara i varð gjørt til partafelag undir navninum a s j mortensens eftf ein sonur n j mortensen tók seg kortini burtur og fekk egið handilsvirki í hvannhagi verður mettur at vera besta pláss í føroyum til tjóðargarð staðið er avbyrgt men kortini væl atkomandi til gongu sjáldsamt jarðfrøðisligt landslag við einum fjøllbroyttum plantu og djóralívi hvannhagi er eitt sermerkt og vakurt náttúruøki í norðaru helvt av suðuroynni hann liggur avbyrgdur og kann bert røkkast til gongu vanliga verður gingið frá vestara endanum av ovara vegi á tvøroyri og har verður gingið eftir einari gøtu norðureftir tvørturum fjallið hvannhagi er kransað av steyrrættum fjallalíðum og har slepst bert oman í tveimum støðum verður gingið oman eftir tí eystaru gøtuni er eitt frálíkt útsýni norðureftir til lítlu og stóru dímun hvannhagi hevur eitt sjáldsamt jarðfrøðisligt landslag sum er vælkent av jarðfrøðingum eisini í altjóða høpi á hvørjum ári verður skipað fyri gongutúrum til hvannhaga og hetta er ein væl vitjaður útferðarstaður fyri bæði útlendingar og føroyingar hvannhagi er sundurbýttur hagi norðaripartur og uttaripartur hagin hevur einki ásett markatal og liggur í tveimum markatalsbygdum hvannhagi norðaripartur hevur áseyðir seyðamarkið er fjøður mitt um heilt á høgra oyra hvannhagi uttaripartur hevur áseyðir seyðamarkið er mitt um sýling á vinstra oyra á tvøroyri er eitt bygdarsavn sum eitur tvøroyrar bygda og sjósavn savnið er í doktaragøtu tætt við havnarlagið í gomlu doktarahúsinum húsið hevur eisini verið býráðsskrivstova tað er tvøroyrar forninnisfelag sum rekur bygdarsavnið savnið eigur skrásettir lutir og myndir formaður í felagnum er einar larsen á tvøroyri er eitt gallarí sum eitur gallarí oyggin tað er palle julsgart sum eigur og rekur gallarí oynna gallaríið hevur skiftandi framsýningar við føroyskum og øðrum norðurlendskum listafólkum umframt fasta framsýning við verkum eftir palla julsgart sjálvum í havanum og á økinum yvirav gallarínum eru fleiri standmyndir sum palle julsgart hevur gjørt miðvágur er ein bygd í vágoynni í vágum eru tríggjar stórar bygdir og tríggjar smáar men fara vit ár aftur í tíðina vóru sjey bygdir tann størsta er miðvágur við íbúgvum í hon liggur miðskeiðis í oynni so høvuðsfyrisitingin er her politistøð keypsamtøka læknamiðstøð og prestagarður høvuðsvinnan her er fiskaídnaður men eisini er nakað av aðrari vinnu her miðvágs kommuna legði januar saman við sandavágs kommunu og gjørdust tær til vága kommunu miðvágur er søgulig bygd her búði prestakonan beinta sum er kend ikki bara fyri dygdir tí fekk hon eyknevnið illa beinta tað er søgan um hana ið jørgen frantz jacobsen nýtir í skaldsøgu síni barbara í var filmur gjørdur eftir hesi skaldsøgu náðinsgarðurin kálvalíð oman fyri bygdina eru elstu húsini í bygdini og kanska eisini í landinum tey verða í dag nýtt sum bygdarsavn frá miðvági kanst tú í góðum veðri síggja oyggjarnar sunnanfyri komin inn í bygdina er møguleiki at fara niðan í kálvalíð við kirkjar liggur jansagerð tann gamli prestagarðurin hesi bæði húsini eru kend fyri søguna um barbaru koyrir tú oman á vatn so sært tú kirkjugarðin hjá miðvingum til vinstru har liggur eisini tann bretski kirkjugarðurin har liggja nærum allir teir hermenn grivnir ið lótu lív í føroyum undir øðrum heimsbardaga í varð felag sett á stovn í vágum sum skuldi arbeiða við at gera eitt krígssavn í læt krígssavnið upp í miðvági savnið heldur til í sama bygningi har bónus og vága kunningarstova halda til í nógvir túrar kunnu gerast higani úr bygdini gongutúrar frá jansagerði framvið beitinum heimið hjá mikkjal á ryggi og niðan í kálvalíð men er hýsisáin lítil tað er hon helst tá ið turkur er so ber til at finna yrkingina sum mikkjal á ryggi høgdi niður í klettin har í ánni eisini ber til at fara ein túr út á bøsdalafoss á rossabaki miðvágur hevur virkið ítróttarlív miðvágs róðrarfelag varð stovnað í og hevur felagið fýra kappróðrarbátar sum luttaka í fm kappróðri tó ikki á hvørjum ári men í luttóku allir triðja hvørt ár er vestanstevna í miðvági mb miðvágs bóltfelag varð stovnað í og hevur lið í deild hjá monnum umframt fleiri barnalið flogbóltsfelagið dráttur varð stovnað í leirvík er ein bygd í eysturoynni frá januar partur av eysturkommunu leirvík er gomul bygd hildið verður at hon er millum tær elstu í føroyum í útgrevstinum á toftanesi er ymiskt funnið sum prógvar at bygdin stavar frá víkingatíðini leirvík fekk ikki kirkjugarð fyrr enn í og kirkju í í eini ár vóru leirvík og fuglafjørður ein sókn við sóknarkirkju og kirkjugarði í fuglafirði leirvík er gomul bygd sum liggur við leirvíksfjørð og frá gamlari tíð hava verið tríggir býlingar har uttan á á toftanesi og við garð í sambandi við útbygging av havnarlagnum og vegføringini til ferjuleguna varð neyðugt at gera fornfrøðiligar kanningar av økinum á toftanesi stórur útgrevstur fór fram og lutir og húsatoftir komu fyri ein dag sum prógvaðu at bygdin er frá víkingatíð hesar toftir eru nú friðaðar í sagnatilfarinum er leirvíks páll kendur og táttur var yrktur um hann tá ið hann fór til velbastaðar at hitta ellint bónda tað kom til bardaga teirra millum og við snildum fekk páll beint fyri ellinti í kom loynikeypsskip til leirvíkar og menn fóru umborð at keypa frá teimum tíverri vóru teir smittaðir av pokum stutt eftir var brúdleyp í bygdini og tá varð øll bygdin smittað stórur partur av leirvíkingum doyði bygdin mentist tó skjótt eftir henda skaða tí fólk úr øðrum bygdum fluttu á kongsgarðarnar sum vóru mannleysir meginparturin av jørðini í leirvík er kongsjørð manntalið í bygdini var í komið uppá og nú ár seinri er talið ferðir so høgt ella leirvík er gott útróðrarpláss tí lætt er at rógva út bæði norðureftir og suðureftir eisini hevur farleiðin úr sunnaru oyggjunum til norðoyar frá gamlari tíð ligið um leirvík men nú er tunnil gjørdur undir leirvíksfirði so koyrandi er til klaksvíkar og stóran part av norðoyum fyri nøkrum árum síðani læt kendur leirvíkingur gera bátasavn sum sýnir gamlar bátar frá fyrra parti av farnu øld í sama bygningi er eisini eitt málningasavn sum fyrst og fremst umboðar kenda listamálaran úr leirvík jóannis kristiansen tónleikarin høgni lisberg er eisini úr leirvík saltangará er ein bygd í runavíkar kommunu á eystara armi á skálafjørðinum saltangará eisini nevndar heiðarnar er bygd í í bygdini er nógv virksemi handils og vinnulívið blómar umleið handlar finnast í kommununi har flest allir liggja í saltangará handilsmiðdepilin í runavíkar kommunu skipar saman við kunningarstovuni í runavík fyri ymiskum tiltøkum og lýsingarátøkum árið runt stórur partur av vinnulívinum í eysturoynni er í runavíkar kommunu og fleiri av hesum virkjum liggja í saltangará við bátahylin í saltangará liggur gamli handil sum í dag verður brúktur í sambandi við listaframsýningar og onnur mentanartiltøk á sama øki stendur eisini eitt gamalt neyst og í bátahylinum liggur sluppin høganes sum verður brúkt til konsertir og tiltøk av ymiskum slagi saltangará er ikki gomul bygd til í unum vóru einans einstøk hús spjadd í økinum ið varð kallað í heiðunum við øktu miðsavningini í seinnu helvt av øld gjørdist saltangará ein stórbygd ið varð bygd áføst við glyvrar innanfyri og runavík uttanfyri saltangará er í dag handilsligi miðdepilin í runavíkar kommunu umframt nógvar vinnufyritøkur hava postverk føroya almannastovan og toll og skattstova føroya deild í saltangará brøðrasamkoman hevur samkomuhúsið berøa í saltangará sandavágur er ein bygd í vágum sandavágur er tríggjar ferðir kosin at vera best røkta bygd í føroyum tað hendi í og aftur í í sandavági eru ymisk felagshús við fótbóltsvøllin er síf húsið og harumframt eru eisini onnur felagshús t d kirkja samkomuhús til kristiligar fundir og losjan vakhús í bygdini er eisini ein viðarlund viðarlundin á abbreyt sandavágs ítróttarfelag varð íbirt nov í í sandvági er eitt virkið ítróttarfelag síf sum stendur fyri sandavágs ítróttar felag virksemið hjá felagnum fevnir um fótbólt hondbólt flogbólt og kappróður ørnin hevur vunnið fm í mannaførum við kvinnum árini og í bestu fótbóltsdeildini manna bygdirnar sandavágur og sørvágur eitt felags lið undir heitinum vestur ítróttarhúsið í sandvági virkar sum eitt bygdar og ungdómshús tað er karmur um so at siga alt felagslív í bygdini gjørdur er graslíkisvøllur og hús til ítróttafelagið á valloyruni síf húsið er mentanarmiðdepil í bygdini har eru fundir brúdleyp veitslur dansur o a sandavágur er gomul bygd men vit vita ikki við vissu hvussu gomul hon er í bøstykkinum sum rópt verður í toftini tað er har sum bygdarráðshúsið nú er hava fornfrøðingar grivið hústoftir út sum teir halda hava verið bústaðir seinast í víkingaøld í eingjartoftum sum er millum býlingarnar sandar og steig varð funnin ein rúnasteinur í ið seinni fekk navnið sandavágssteinurin innskriftin verður lisin soleiðis torkil onundarson eystmaður av rogalandi bygdi henda stað fyrst rúnakønir menn siga at rúnasteinurin er frá umleið ár hildið verður tí at hesin torkil onundarson er tann fyrsti sum bygt hevur á tí staðnum í bygdini rúnasteinurin stendur nú í sandavágs kirkju stórur og seyðaríkur hagi liggur til bygdina merkur á sondum og merkur á steig í var steigargarður lagdur til løgmansembætið hetta kom í lag við kongsbrævi dagfest mars flestu løgmenninir fluttu á steig at búgva íløgmanstíðini setti løgmaður sín dám á bygdina á mangan hátt eitt nú kirkjuna var løgtingið avtikið og løgmansembætið niðurlagt og steigargarður var seldur í tá høvdu løgmenn verið í hesum embætinum seinasti løgmaðurin æt jørgen frants hammershaimb sonur hansara vencil ulrik hammersheimb var føddur á steig í hann gjørdist væl kendur millum føroyingar tí at hann legði grundina undir føroyska skriftmálið og hann gav út ymsar bøkur á føroyskum føroyingar reistu honum prýðiligan minnisvarða á steig í tá ið løgmansgarðurin varð seldur var jørðin lutað sundur í átta lutir tríggjar merkur hvør bæði sandavágsmenn og fremmandir menn keyptu og summir teirra fluttu í bygdina at búgva hetta hevði týdning fyri bygdarlívið og eisini búskaparligan týdning í bóndasamfelagnum vóru høvuðsvinnuvegirnir annaðhvørt jarðarbrúk ella útróður um aldarskiftið fingu sluppirnar rættiligan týdning fólksins lívskor og viðurskifti broyttust í varð fyrsta skipið keypt til sandavágs og so við og við komu fleiri skip aftrat so at í fyrra krígnum vóru skip størsta handilsvirkið og reiðaravirkið hevði jógvan elias thomsen í haraldsstovu fyrsta skipið keypti hann í og í reiddi hann skip út tíðliga fór hann at turka fisk frá skipum og útróðrarbátum og turkihús bygdi hann úti í gjógv aðrir góðir vinnulívsmenn hava eisini verið eitt nú feðgarnir niels jacob og hjalmar nielsen eivind rasmussen og zacharias nielsen zacharias nielsen bygdi sær nútíðar turkihús og í fimmtiárunum og sekstiárunum var nógvur fiskur turkaður har hann reiddi nøkur skip út sum hann átti saman við øðrum og línuskipið reynsatind sum hann átti einsamallur samvinnufelagið hevur átt fleiri trolarar í keyptu teir stásiliga rækjutrolaran høgafoss samvinnufelagið hevur verið týdningarmikil arbeiðsgevari í bygdini onkuntíð varð maður út næstan øðrum hvørjum húsi við trolara hjá felagnum høgifossur bleiv seldur av bygdini í onnur reiðaravirki ið nú eru eru p f fossá sum eigur venus p f hýsisá sum eigur skipini vesturtúgvu og mars chaser og p f hans pauli í horni sum eigur kemikaliuskipi tóru sandavágur er brimpláss tí varð farið í samarbeiði við miðvingar at gera brimgarð og bryggju í miðvági eisini bygdu teir flakavirkið snarfrost í felag nú eigur føroya fiskavirking flakavirkið á giljanesi er niðursjóðingarvirkið kovin har sjóað verður niður rogn og rækjur norðuri við fútaklett er stór smoltstøð hesi virkini hava stóran búskaparligan týdning fyri bygdina annars er at nevna at vakstrarhús tannlæknastova hárfríðkanarstovur snikkaravirki bilverkstaður timburhandil málingahaldil klædnahandlar og aðrir handlar eru í bygdini skúlin í bygdini er bygdur í fyri stuttum er hann gjørdur av nýggjum innan á giljanesi bygdu báðar bygdirnar felagsskúla í ítróttahøll varð bygd upp í skúlan í tá vóru eisini gjørdar skúlastovur skúlakøkur smíðstova og bókasavn nógv virksemi er í ítróttarhøllini bæði skúlin ítróttarfeløgini og onnur brúka hana sandavágur er gomul kirkjubygd og einki er at ivast í at kirkjur hava verið í tí katólsku tíðini úr skrivligum keldum vita vit at seks kirkjur hava verið í bygdini niðri á oyru hava fýra kirkjur staði kirkjan ið nú er er bygd í magnus á kamarinum arkitektur úr havn teknaði kirkjuna og stóð fyri byggingini meiniheitshús varð bygt í nú er nógv bygt upp í tað har eru sunnudagskúli møti ungdómsmøti og annað kristiligt virksemi losja vakhús sum er fráhaldsfelag varð stovnað fyrst í tríatiárunum og nøkur ár seinni bygdu teir sær hús prýðiligt bygdarráðshús er bygt í avtrat kommunalu fyrisitingina eru vága sjúkrakassi vága kunningarstova og barnaverndartænastan fyri vágar vestmanna og kvívík í húsinum eru eisini viðtalurúm til læknarnar í dagstovnurin sóljugarði eru vøggustova barnagarður og frítíðarheim eini børn eru í skipanini í sóljugarði starvast fólk arbeitt verður við at gera nýggja útstykking í sørpum omanfyri vegin har verða grundstykkir meira enn helvtin av stykkinum eru umbiðin bøtt er um tey tøkniligu viðurskiftini ymsastaðni í bygdini dentur er lagdur á at hava bygdina reina og vakra í og vann sandavágur kappingina um at gerast best røkta bygd í føroyum í sandavágs kirkju stendur ein av fáu føroysku rúnasteinunum sandavágssangurin varð yrktur til eina vestanstevnu sum varð hildin í sandavági jóhannes olsen pápi knút olsen yrkti orðini til lagið venner ser p danmarks kort men seinni hevur knút olsen smíðað lag til sangin strendur eru syðsta bygdin á vestara armi á skálafirði í eysturoy sjóvar kommuna fevnir um bygdirnar strendur innan glyvur kolbanargjógv morskranes og selatrað í kommununi búgva fólk harav á strondum í skúlanum á strondum ganga næmingar umframt vanligan fólkaskúla fevnir skúlin eisini um eina framhaldsdeild fólkið í kommununi livir fyri stóran part av fiskiskapi og av at arbeiði í fiskiídnaðinum á strondum eru seks størri fiskifør og fleiri smærri útróðrarbátar eitt vanligt fiskavirki er í kommununi og somuleiðis er eitt kryvjingarvirki har er bæði smoltaling og sjógvaling av laksi av øðrum ídnaðarvirkjum kunnu vit nevna grótídnað málingavirki spinnarí og eitt dátavirki í kommununi eru tveir bóndagarðar á strondum er kirkja missiónshús bygdarhús banki sparikassi og posthús har er læknaviðtaluhøli sjúkrakassi og kommunuskrivstova eiði danskt ejde er ein bygd í eysturoy eiðis kommuna fevnir um bygdirnar eiði ljósá og svínáir bygdirnar eiði ljósá svínáir norðskáli og oyri valdu í at fara úr felagskommuni í eysturoynni og stovna ejdes sogns kommune fyrsti fundur í nýggju kommununi var oktober í ynsktu bygdirnar svínáir norðskáli og oyri at fara úr eiðis kommunu og gerast sjálvstøðug kommuna hetta førdi til at norðskáli og oyri gjørdust sjálvstøðug kommuna í meðan svínáir varð verandi partur av eiðis kommunu í kommununi búgva fólk nov av hesum búgva fólk á eiði nov í skúlanum á eiði ganga uml børn í bygdini er kirkja prestagarður samkomuhúsini mizpa salur hjá brøðrasamkomuni og karmel missiónshús eitt bygdasavn fótbóltsvøllur við tilhoyrandi ítróttarhúsi hólmahúsið ið eisini inniheldur venjingarhøli og veitsluhøli við skúlan er mentanarhøll til um fólk kampingpláss er á gamla fótbóltsvøllinum á mølini í bygdini er matvøruhandil eitt fiskiídnaðarvirki og tvey onnur smá ídnaðarvirki umframt fleiri tænastuvirki til bygdina hoyra størri fiskifør og fleiri smærri útróðrabátar flestu íbúgvarnir í eiðis kommunu arbeiða í fiskivinnuni antin umborð á fiskiførunum ella á fiskavirkinum sum er á havnaøkinum í bygdini meginparturin av jørðini er ogn ið fyri tað mesta er nokkso smábýtt so landbúnaðurin er fyrst og fremst seyðahald til húsbrúks einstakir størri eigarar reka vinnuligan landbúna á eiði vóru des húski sambært yvirlitinum hjá posta kend listafólk av eiði eru niels kruse óli egilstrøð og sigrun gunnarsdóttir f lamba er ein bygd í eysturoynni lamba er gomul søgulig bóndabygd nevnd í men kann væl vera eldri í lamba búgva nú fólk tá talað verður um bygdina lamba kemst ikki uttan um norsku løvu hetta var ein donsk bark sum nýggjársaftan í árinum í ódnarveðri rak á land og fórst í briminum út fyri lamba øll manningin bjargaðist og skal tað vera ein av manningini sum yrkti vísuna norske løve skipið skuldi reka inn á eina gjógv og smildrast og eitt omanlop skuldi leypa oman yvir gjónna og skipið skuldi hvørva í omanlopinum lamba var nýggjársbygd hagar komu fólk fyrr úr grannabygdunum at vitja og dansa á nýggjárinum skála er ein bygd á vestursíðuni á skálafjørðinum í eysturoy síðan er skála partur av runavíkar kommunu fólkatalið er í dag í skála skipasmiðja er størsta arbeiðsplássið á skála her eru nógv skip í føroyska flotanum bygd harumframt verða nógvar umvælingar gjørdar á skála skipasmiðju bæði føroysk og m a russisk skip verða umvæld á skála á hvørjum ári er bygdastevna á skála har fótbóltur og kappróður eru ein týðandi partur av tiltøkunum um summarið vitja ferðafólk í bygdini eitt kampingpláss er við ítróttarhøllina á skála og her hava umframt einstaklingar fleiri stórir kampingbólkar vitjað síðan plássið læt upp í tríggir skúlar hava verið á skála elsti skúlin varð bygdur í har var bara ein skúlastova skúlin stóð beint uttan fyri gjógvaráodda men er niðurtikin í varð nýggjur skúli tikin í brúk við trimum skúlastovum seinni vórðu tríggjar stovur gjørdar afturat í kjallaranum í tí býgninginum hava eisini verið læknahøli og tannlæknastova tann skúlin varð tikin niður í tá núverandi skúli varð tikin í brúk syðrugøta er ein bygd í eysturoy syðrugøta er bygd frá víkingatíð og saman við grannabygdunum gøtugjógv og norðragøtu verður hon ofta bert nevnd gøta og hesar bygdir eru ein kommuna navnið gøta sipar til bygdagøtuna sum frá gamlari tíð hevur verið ein høvuðsfarleið í eysturoy frá skálafirði til bygdirnar norðanfyri fyrri liður í bygdarnavninum sipar til at hon var tann syðra av tveimum gøtugjógv er helst yngri bygd enn hinar báðar gomul søgn er at kirkja var í syðrugøtu men av óbótagerð misti bygdin kirkjuna og varð hon flutt til norðragøtu enn verður víst á har kirkja og kirkjugarður vóru frá gamlari tíð eru kendir tveir býlingar niðri við hús og úti í grógv men teir eru samanbygdir fyri mongum árum síðan um kom nýggj niðursetubygd undir gøtueiði sum liggur í syðrugøtuhaga við skálafjørðin syðrugøta hevur stóran haga og sera langt er úr norðasta parti og aftur at húsum søgn er at syðrugøtumenn høvdu hús við eldstaði í haganum at vera í um ov seint var at fara aftur at húsum ein seyðamaður í bygdini ið nevndist jákup dintil var sera kvikur maður hann fór í hetta hús eitt kvøldið men skjótt eftir komu tveir seyðatjóvar inn og verða varir við hann við snildum slapp hann út og so til beins aftur at húsum at siga frá syðrugøta liggur við gøtuvík sum er opin móti eystri og tá ið landsynningur og eystan gera um seg er ókyrt á víkini frægasta kyrruplássið er í norðragøtu og har er kommunal havn bygd á frímerkinum sæst sandurin niðan fyri húsini og har verður g festivalur hildin á hvørjum sumri hann hevur verið eitt framúr stórt tiltak sum hevur savnað eina øgiliga rúgvu av ungum fólki og er vaksin á hvørjum ári í vóru fólk møtt ella um av øllum føroyingum og kendar stjørnur úr útlondum hava luttikið g festivalurin og summarfestivalurin eru teir størstu tónleikafestivarnir í føroyum og fevna um fleiri dagar á g festivalinum er vanligt at fólk møta í góðari tíð fyri at fáa eitt tjaldingarpláss síðan búgva tey har í fleiri dagar runavík er ein bygd í eysturoynni runavík er yngsta bygd við skálafjørðin fyrstu húsini vóru bygd í bygdarnavnið runavík varð alment tikið í brúk í í løtuni búgva fólk í runavík í runavík er ítróttarøkið fótbóltsvøllur og nýggja ítróttar og fimleikahøllin bylgjan barnagarðurin á mýrunum liggur í einum sera náttúruvøkrum umhvørvi við útsýni yvir toftavatn í sama umhvørvi liggur heimið á mýrunum eysturoyar ellis og røktarheim er eisini í runavík ellisheimið er nýliga útbygt við løkin í runavík er gomul kornmylla bygd av nýggjum økið er sera vakurt og liggur beint við hotel runavík í runavík eru fýra virkin ítróttarfeløg fótbóltsfelagið nsí ið stendur fyri nes sóknar ítróttarfelag badmintonfelagið nápur hondbóltsfelagið tjaldur og bogaskjótingarfelagið ørvur í runavík eru eisini kfum skótarnir við løkin ið eru sera virknir í løtuni við nýggjum skótahúsi ið eisini er føroya størsta skótarnir við løkin hava eisini føroya einastu ungdómsskótar við uml virknum ungdómsskótum í skótunum við løkin eru uml úlvar skótar og ungdómsskótar skopun er niðursetubygd á norðurendanum á sandoynni hon var grundað apríl nú er skopun næststørsta bygd í oynni ferjusambandið er gott millum streymoynna og sandoynna teistin siglur nógvar túrar dagliga millum gomlurætt og skopun føroya løgting samtykti í at farast skuldi undir at gera ein undirsjóvartunnil millum sandoynna og streymoynna sandoyartunnilin í seinasta lagi í eftir ætlan skal tað vera koyrandi millum oyggjarnar í streymurin er harður í skopunarfirði skopun er yngsta bygd í sandoynni hon er niðurseturbygd og varð grundað í har eru kongsbøndir og nógvar traðir ein minnisvarði er reistur teim sjólætnu í skopun norðalaga í bygdini í skopun er lívfiskastøð ið ger kynsbótararbeiði sum tryggjar alibrúkunum runt um í landinum frískan og góðan fisk skopun eigur eitt bygdahús samljóð sum varð liðugt bygt í húsið er vælegnað til samkomur fundir veitslur o a húsið verður eisini leigað út til bólkar ið kunnu gista har nakrar nætur húsið hevur góðar umstøður til menningartarnaði ungmannafelagið samljóð eigur húsið tann fyrsta havnin varð bygd í og var liðug í norðragøta er ein bygd í eysturoy partur av eysturkommunu sum eisini fevnir um bygdirnar syðrugøtu og við gøtugjógv hesar bygdir verða ofta undir einum róptar í gøtu gøta er gomul bygd í føroyingasøgu kend frá einum av høvuðspersónunum tróndi í gøtu óvist er hvørjari av gøtunum tróndur gamli hevur búð í norðragøta er millum elstu bygdir í føroyum á tróndargrund í kjallaranum í jákupsstovu varð í árunum staðfest búseting um ár vinnuvirksemið i bygdini er stórt á gøtu fiskavirkið ið framleiðir saltfisk arbeiða dagliga umleið fólk eisini er stórt virksemi á havnaøkinum av alivinnuni ítróttur og fótbóltur í eysturkommunu hevur sítt hásæti í norðragøtu í sarpugerði hava samanløgdu feløgini gí og líf sum nú eru víkingur funnið sína háborg við nýggjum graslíki og nýggjum felagshúsi og áskoðaraplássum sandur er onnur av teimum stóru bygdunum í sandoynni sandur er ivaleyst ein av elstu bygdunum í føroyum hon er grundað í víkingatíðini um ár landnámsmenn ið tóku land her vóru norskir víkingar sandur er eisini størsta markatals bygd saman við hvalba á sandi er sandur við einastu mølheyggjum í føroyum sandurin á sandi er sera vælegnaður til eplavelting kirkjan á sandi er sera áhugaverd tí har hava nógvar kirkjur staðið á sama stað undan hesari tann fyrsta varð bygd um ár ungmannafelag var stovnð í og felagshús teirra varð bygt í og eitur tað virkið tað er síðani umbygt og víðkað og sett í tíðarhóskandi stand í vóru eini eldri sethús norðara koyta sett í stand og hetta hús verður nú nýtt til bygdarsavn sands fornminnissavn eigur húsini somuleiðis eigur felagið eisini gamla handilin á grótteigum ið jóhan mortensen á tvøroyri læt byggja beint eftir at fríhandilin var komin til føroya einans á sandi eru rættiligir sandheyggjar teir nevnast mølheyggjar og eru friðaðir mølheyggjar eru vorðnir til í einum samspæli ímillum sand og plantuvøkstur ið verður førdur á staðið við vindinum fyritreytin fyri at sandheyggjar kunnu koma í er at nóg nógv er til av sandi og at tey plantusløgini ið kunnu geva lívd eru til staðar soleiðis at sandurin ið leggur seg uttan um planturnar verður bundin við teirra rótgreining har vaksa plantur og liva flogkykt ið ikki eru at finna aðrastaðni í landinum nógvar sagnir eru knýttar til sand bygd fyrst og fremst tær um kálv lítla og harra klæmint teir vóru báðir prestar á sandi og tað er sanniliga ikki fyri teirra dygdir teir eru kendir kálvur lítli var prestur her í øld og hann var yvirgangskroppur og manndrápari harra klæmint var prestur her í øld og hann hugsaði bert um at kráma jørð undir seg úr færøske folkesagn og æventyr hjá jacob jacobsen æðuvík er ein bygd í eysturoynni æðuvík er ein niðursetubygd frá og búgva í dag fólk í æðuvík í æðuvík sigst at nógvir huldumenn hava verið men evensen próstur gekk runt um garðarnar og fekk rikið teir útum á varðagøtuni æðuvík nes kemur man fram við promsgili har søgnin sigur at huldufólk búðu ein túrur eftir varðagøtuni er ein frálík uppliving varðarnir eru væl hildnir túrurin tekur umleið min í varð æðuvík kosin føroya best røkta bygd og verður tí vælvitjað av ferðafólki bæði um summarið og á jólum tá æðuvík er jólabygd skrýdd við perum og pynti í æðuvík sæst ein vakur minnisvarði sum varð avdúkaður í oktober til ára minningarhaldið fyri bygdina minnisvarðin sýnir myndir av fýra teim fyrstu hjúnunum ið bygdu æðuvík norðoyar ella norðuroyggjar er tær norðastu og eystastu oyggjar í føroyum tær liggja sum ein eind og eru fugloy svínoy viðoy borðoy kunoy og kalsoy viðoy borðoy og kunoy eru bundnar saman av byrgingum meðan fugloy svínoy og kalsoy kunnu náast við báti ella tyrlu landslagið í norðoyggjum er sermerkt av høgum brøttum fjøllum og eru av teim tíggju tindunum í føroyum sum eru yvir metrar at finna í norðoyggjum her eru størri og smærri bygdir firðir sund dalar og áir miðdepilin í norðoyggjum er klaksvík sum er næststørsti býurin í føroyum og fiskivinnubýur burturav men her er annað enn fiskur klaksvíkin og norðoyggjar hava eisini nógv at bjóða teim ferðandi tá hugsað verður um søgu mentan og vinnulív her finst eitt ríkt tónleikalív eins og fleiri listafólk innan málningalist eru at finna her ella stava hiðani gistingarmøguleikarnir eru eisini góðir í norðoyggjum í norðoyggjum finnast nógvar vakrar og áhugaverdar kirkjur og søguligir bygningar t d kunnu nevnast tann stórfingna christianskirkjan í klaksvík tann gamli einahandilin við fornminnasavninum og leikalund eins og prestagarðurin ónagerði á viðareiði har hin tiltikna beinta sum gav íblástur til skaldsøguna barbara einaferð búði og kirkjan har eru verd at vitja hesar oyggjar eru eisini ein fyrisitingarlig eind ein sýsla og í gomlum døgum eitt prestagjald og eitt vártingsøki tær eru høgar og brattar og lítið av dyrkilendi er í mun til restina av landinum men seyðurin í norðoyum er óføra góður oyggjarnar liggja nær við fiskimiðini norðan og eystanfyri føroyar og tá ið útróðurin við áttamannaførum og smærri bátum tók seg upp í seinru helvt av øld komu nógvir menn sunnan av landi norður higar at rógva út um várarnar og út á summarið hetta skapti trivna í teimum mongu smáu bygdunum men hesin vinnuvegur helt næstan uppat eftir at bretskir trolarar í stórum tali komu higar at veiða við troli um aldarskiftið norðoyar hetland gásadalur er ein bygd í føroyum hon liggur vestan fyri bø í vágoynni út móti mykinesfirði og er umgyrd av hægstu fjøllunum í oynni árnafjall metrar fyri norðan og eysturtindur metrar fyri eystan gásadalur er partur av sørvágs kommunu lending er sjáldant møgulig í gásadali tískil vóru bátarnir hjá gásadalsfólki altíð í bø og tá ið teir ætlaðu at fara út at fiska máttu teir fara eftir gøtuni upp um skarð ið er umleið metrar høgt meðan føroyar vóru hersettar av bretlandi undir seinna heimsbardaga gjørdu gásadalsmenn í eina trappu oman til sjógvin kortini kundi man neyvan kalla hetta eina havn harvið hevur gásadalur leingi verið einasta bygd í føroyum uttan vegasamband áðrenn gásadalstunnilin varð bygdur var bert møguligt at koma til gásadals við tyrlu ella til gongu hesin trupulleikin við sambandi hevur gjørt at bygdin er minkað nógv seinastu árini postmaðurin gekk tá við posti upp um fjallið tríggjar ferðir um vikuna tá ið danski filmurin metrar frá framtíðini kom út varð gásadalur kendur í øllum heiminum í varð møguligt at ganga ígjøgnum gásadalstunnilin um ein hevði lykt og síðan høvdu gásadalsfólk ið høvdu lykil til bummin loyvi at koyra við bili í læt tunnilin upp fyri almennari ferðslu tunnilin er metrar til longdar og einsporaður sambært gásadalsfólki var bygdin avtoftað var tunnilin ikki komin men eingin trygd er fyri at gásadalur fer at vaksa aftur meirilutin av íbúgvunum eru ár og eldri og børn búgva ikki leingi í gásadali síðan tunnilin kom ígjøgnum eru fleiri nýggj hús tó blivin bygd sambært søgu gásadals hevur bygdin fingið navn eftir gæsu í kirkjubø hon hevði etið kjøt hóast tað ikki var loyvt í føstu tískil vóru allar ognir tiknar frá henni og hon mátti flyta til dalin í vágum hinar sagnirnar eru mest um huldufólk ein onnur heldur trúligari frágreiðing sigur at navnið kemst av teimum villgásaflokkum sum frá gamlari tíð hava tikið seg til gásadals um summarið hóast tunnilin er tað framvegis trupult at koma til gásadals síðani tunnilin er vorðin veruleiki hevur tyrlan leingi ikki flogið til gásadals bussurin leið koyrir vanliga til sørvágs og bert einaferð um dagin um kvøldið tilkallukoyring til bíggjar um sagt verður frá tveir tímar áðrenn ferðina av tí at gásadalsfólk vóru tey einastu sum høvdu lykil til tunnilin var í fyrstuni ikki møguligt at koyra til gásadals hjá øðrum fólki tey kundu annaðhvørt ganga ígjøgnum tunnilin ella upp um skarð hetta er tó broytt nú og bummurin er bert stongdur tá arbeitt verður í tunlinum tann gamla gøtan upp um skarð er metrar til longdar og tekur tíma gingið verður fyrst úti við eggina her eigur man at ganga sera varliga uttan at gloyma at njóta tað framúrskarandi útsýnið yvir sørvágsfjørð tindhólm gáshólm og mykines í gásadali er ongin kirkja gudstænasta og lestur eru tískil í skúlanum áðrenn kirkjugarðurin varð bygdur í vórðu fólk borin upp um fjallið og grivin í bø miðskeiðis á ferðini er líksteinurin ið var tað einasta staðið har sum berararnir hvíldu longri frammi á veg til gásadals er eisini keldan vígda har sum ein prestur vígdi kelduna til at doypa eitt ógvuliga sjúkt barn ið mátti til læknan í bø var barnið deytt og ódoypt hevði tað sambært kristnari trúgv mist sálarinnar frelsu næst við skarð er risasporið søgan greiðir frá tveimum risum ið búðu í gásadali og í mykinesi tá ið teir komdu til ilnar ætlaði gásadalsrisin at ganga til mykinesar hann gjørdi sær renningarlop eftir fjøllunum og megnaði at koma út í mykines í einum lopi sporið sæst enn í dag tað er onkuntíð bratt og tungt at ganga niðan gásadalsbrekkuna av skarðinum og man má ansa eftir tí leysa grótinum sí eisini bygdir í føroyum skotland enskt og skotskt scotland skotskt gæliskt alba er eitt av teim fýra londunum ið mynda kongsríki stóra bretlands og norðurírlands skotland fevnir formliga um norðasta partin av oynni bretlandi umframt oyggjabólkarnar norðanfyri suðuroyar orknoyar og hetland umframt aðrar oyggjar har á leið orknoyggjar og hetland gjørdust partur av skotlandi í tá tær gjørdust heimafylgja hjá eini danskari prinsessu sum giftist james kongi skotska kongsríkið alba varð savnað í undir kenneth i skotakong kenneth gjørdi scone í piktaríkinum til høvuðsstað í ríkinum við sær tók hann lagnusteinin dalriadiska krýningarsteinin í varð steinurin fluttur í westminister abbey men í var hann fluttur aftur til skotlands skotska flaggið the saltire er mett at vera elsta tjóðarflaggið enn í nýtslu skotland hevur verið undir bretskum harradømi síðan høvuðsgrein skotlands søga seinast í árunum var skotland fleiri kongsríki ímillum vóru teirra piktaríkini fyri eystan og norðan og dalriada fyri vestan kongurin í dalriada æt kenneth mac alpin hann setti sær fyri at savna skotland í eitt ríki so at teir betur kundu verja seg fyri víkingum í rak hann víkingarnar úr dalariada síðan gjørdi hann innrás í piktaríkini og rak víkingarnar burtur hiðan í gjørdist hann kongur yvir piktum fyri vestan bardust rhoderi mikli prinsur av gwynedd við víkingar og enskar herdeildir sigraði á teimum og fekk valdið í meginpartinum av wales tá ið kenneth mac alpin doyði í var hann einavaldsharri í nýggja kongsríkinum skotia norðan fyri ánna forth alt frá tíðliga í øld høvdu enskir kongar verið grammir eftir at leggja skotland undir seg í sigraði edward á skotska herinum og tók ræðið í skotlandi tá ið edward doyði í legði robert bruce sum var ein av teimum ið kravdi skotsku krúnuna til brots at reka onglendingar úr skotlandi hann tók nógvar borgir og gjørdi slyálop á enskar herdeildir og í møtti hann umsíðir enska herinum við edwardi á odda við bannockburn mitt í skotlandi skotski herurin vann og skotland varð frælst í meira enn ár hóast tað liðu nøkur ár áðrenn ongland formliga viðurkendi tað í gjørdi fólkaatkvøða av at skotska tjóðartingið skuldi endurreisast og at skotland skuldi fáa heimastýri við sonevndu skotlandslógini varð hetta sett í verk og skotar sluppu fyrstu ferð síðani sameiningina í at velja tjóðarting í høvuðsgrein skotskur politikkur skotland hevur minni sjálvræði enn føroyar sum støðan er nú hin september var fólkaatkvøða um loysing í skotlandi úrslitið gjørdist nei til loysing atkvøddu nei og atkvøddu ja myndugleikarnir í skotlandi kunngjørdu í juli at skotland fer nú at loyva samkyndum at verða vígd og skotland er sostatt tann fyrsti parturin av stóra bretlandi sum tekur hetta stigið tann katólska kirkjan í skotlandi er ímóti avgerðini og sigur at talan er um eitt hættislig stig ætlanin hjá stjórnini er so at lógin skal koma nýggjársdag í meiningakanningar hava víst at meirilutin av tí skotska fólkinum tekur undir við ætlanini hjá stjórnini bøur er ein bygd í føroyum ið er í vágum vestan fyri sørvági á norðara armi á sørvágsfirði tey gomlu húsini í bygdini liggja í einum trunka við smølum túnum ímillum og vestast stendur hugnaliga bíggjar kirkja sum er bygd í útsýnið út móti tindhólmi gáshólmi og drongunum er helst tað stórbærasta og vakrasta í føroyum fram við strondini er ein lítil sandur og síðan er loyvt at drepa grind her bøur er gomul bygd nevnd í hundabrævinum frá um men er helst væl eldri hon er eisini gomul kirkjubygd og í skrivligum keldum er nevnt at kirkja var í bø í nær fyrsta kirkjan í bø varð bygd er ikki greitt tann kendasta søgnin úr bø er um arvastríð tveir brøður símun og eirikur áttu alla jørðina í bygdini í felag og eirikur strongdi á at fáa býtt teirra millum tað endaði við at eirikur drap símun og fór til bispin í kirkjubø at lýsa víggið bispur lovaði honum fyrigeving um hann gav kirkjuni og bispi góðar bøtur eirikur játtaði og semjan varð skorin á eitt trækelvi eirikur so vestur aftur og komin inn um sund helt hann seg vera komnan úr øllum vanda men tá reistist ein boði seg og holvdi bátin og eirikur druknaði boðin eitur eiriksboði og liggur innan fyri tindhólm stutt úr landi eigindómurin í bygdini er merkur innan og uttangarðs og av hesum eru mørk kongsjørð og mørk óðalsjørð ein søgn sigur frá hvussu tað bar til at meginparturin av jørðini fór undir kong tá hevur bygdin verið lítil kanska bert tann eini garðurin eldurin á grúgvuni var útkólnaður og fyri at fáa eld aftur mátti farast í grannabygdina at biðja lív og hetta var hildið at vera skomm ein arbeiðskona var send inn til sørvágs við ílæti at bera eld í eingin var inni og hon tók nakrar gløður av grúgvuni og fór so rennandi aftur til bíggjar men tá ið hon kom nakað áleiðis fór at rúka úr ílætinum og hetta var sætt úr sørvági og meldað til myndugleikarnar tá fór henda jørðin undir kong læsø kommuna danskt læsø kommune er ein kommuna tann minsta í danmark fjórða hvørt ár velja øll eldri enn ár fólk í kommunustýrið læsø er ein av teimum kommununum í región norðurjútlandi allur landsparturin er felags um sjúkrahús skúlar til ung og tilkomin og høvuðsvegirnar landsparturin rindar eisini ein part av tí tað kostar at hava ferju at sigla á læsø á læsø búgva eini fólk men hvørt summar liggja eini ferðafólk nátt í oynni fá ferðafólk fara avstað aftur sama dag tey koma umleið fólk búgva á hvørjum km í skúlanum ganga børn úr flokki upp í flokk eingin privatskúli er í oynni besta sambandið til læsø er ferjan hon siglir ímillum frederikshavn og vesterø havn tvær tríggjar ferðir um dagin um veturin og tríggjar fýra ferðir um dagin um summarið skanderborg kommuna danskt skanderborg kommune er ein kommuna í región miðjútlandi fyrr í rhus amt í danmark kommunan við sama navni frá til var nógv minni nýggja kommunan er eitt úrslit av kommunalreforminum í hesar kommunur vóru samanlagdar til ta nýggju skanderborg kommunu skanderborg kommuna er ein partur av región miðjútlandi venstremaðurin jens grønlund borgarstjóri í galten kommunu varð við kommunuvalinum valdur sum formaður fyri sammanleggingarnevndini og harvið borgarstjóri í tí verandi skanderborg kommunu hægsta náttúrliga punktið í danmark møllehøj metrar yvir havið og ejer bavnehøj metrar yvir havið eru í tí syðra partinum av kommununi í ein útsynning av skanderborg ýi við yding skovhøj móti vestri er horsens kommuna himmelbjerget liggur í vestara parti av kommuni bardagin í mannafalsdali er ein føroysk søgn um stríð millum føroyingar um byggingina av kirkjubømúrinum eisini nevnt magnus katedralurin av og á verður hetta sagnarstríð nevnt føroya einasta borgarakríggj eftir søgnini var hetta stríðið í tíðini meðan maður nevndur mús var bispur í kirkjubø mús bispur legði høgar skattir á føroyingar til tess at gjalda fyri kirkjuna sum tá var í gerð í kirkjubø fólk sunnanfyri hórisgøtu t e í suðurstreymoy sandoy skúvoy og suðuroy samdust um saman at halda ímóti bispinum bispurin fekk fólkið norðanfyri hórisgøtu í part við seg hin norðari parturin ætlaði at savna herlið fyri at herja á syðra partin og kúga hann undir bispin men syðri parturin fekk frænir av hesum gjørdi skjótt av savnaði egið herlið og fór norður at herja á hin norðara partin í mannafalsdali sum er norðanfyri kaldbaksbotn hittust herliðini og brustu saman sunnanmenninir vóru við undirlutan og máttu víkja grasið í dalinum sigst vera reytt og hetta sigst vera av tí nógva blóðinum sum tá fleyt árið eftir komu sunnanmenninir aftur at hevna ósigurin tá stóð stríðið í dalinum við kollafjørð sunnanmenninir høvdu fingið bóndan í akrabergi og synir hansara sum vóru av frísaætt og heidnir at ganga á odda fyri stríðnum sunnanmenninir vóru eisini styrktir við tveimum víkingaskipum hesuferð vóru sunnanmenninir við yvirlutan bispurin flýggjaði og slapp heilskapaður til kirkjubøar og sunnanmenninir aftaná sunnanmenn tordu tó ikki at bróta dyr at fara inn eftir bispi so teir sendu hin heidna bóndan í akrabirgi eftir bispi bispurin kláraði at sleppa upp á kirkjumúrin við øks í hendi akrabergsbóndin og synirnir hættaðu sær ikki upp eftir honum so teir settust at bíða tríggjar dagar og nætur seinni fall bispurin í óvit av svongd og tosta og datt av múrinum og varð straks dripin av bóndanum kirkjumúrurin sum enn stendur óliðugur verður nú nevndur kirkjubømúrurin søgufrøðingar ivast ikki í at erlendur bispur juni læt dómkirkjuna í kirkjubø byggja skal søgnin takast fyri fult so má erlendur bispur vera mús bispur hans jacob debes ivast tó í um meir enn ein søguligur kjarni er í søgnini kirkjubyggingin má hava verið kostnaðarmikil fyri so lítið samfelag sum hitt føroyska helst var tá tí er væl møguligt at erlendur hevur fingið fólkið ímóti sær tó at meiri kann vera satt í søgnini so eru eingi prógv fyri tí eftir søgnini gongur alt hetta fyri seg meðan mús er bispur í kirkjubø erlendur varð vígdur til bisp í føroyum í januar í og hann doyði juni kjarnin í søgnini má hava gingið fyri seg innanfyri hesa tíðina jógvan joen waagstein september í klaksvík desember í tórshavn var ein føroyskur songlærari kórleiðari urguleikari tónasmiður og málari jógvan waagstein er ein undangongumaður í føroyskari myndlist ið tók seg upp stutt eftir aldamótið hann varð borin í heim í klaksvík fekk sær útbúgving sum skúlalærari og virkaði alt lív sítt sum kennari serstakliga við tórshavnar kommunuskúla waagstein var av tí serstaka musikalska toftanesslagnum har ein stórur partur av tónleikarum okkara hevur sínar røtur og tónleikur hevði hansara størsta áhuga hann var songlærari og kórleiðari gav út bøkur og annað tilfar til songundirvísing og var urguleikari við havnar kirkju waagstein var gávuríkur tónasmiður og hann hevur smíðað mong umhildin løg til føroyskar fosturlandssangir og aðrar yrkingar eitt nú eftir janus djurhuus hans a djurhuus og christian matras ið eru vorðin fólkaogn teirra eru at finna í songbók føroya fólks stóran týdning fekk arbeiði hansara við at savna gomul føroysk sálmaløg og leggja tey til rættis til kirkjubrúk jógvan waagstein hevði eisini stóran áhuga fyri málningalist sum tónleikari var hann professionellur málningurin kom í aðru røð men eisini á hesum øki fekk hann sera nógv frá hondini hann var sjálvlærdur tað sindrið av vitan eg havi um málarí havi eg fingið frá frú heilmann og frk taylor hevði hann á sinni fyri munni flora heilmann prestafrúa á viðareiði og vinkona hennara amerikanski ferðandi rithøvundurin elizabeth taylor málaðu báðar waagstein má hava hitt tær helst á viðareiði og har fingið nakað av kunnleika til málningakynstrið men seinni fekk hann eisini undirvísing á statens tegnelærerkursus í keypmannahavn og í var hann námsferð í keypmannahavn og týsklandi í ungdómsárum jógvans vaknar tjóðskaparkenslan í føroyum við henni ansur fyri máli og nýggjum skaldskapi men eisini nýskapandi list í víðari merking og møguleikin letur seg upp fyri at bera fram kenslur ikki bara við orðum men eisini við tónum og myndum áhugin fyri fólksins siðbundnu mentan vekir eisini áhuga fyri landslagnum tí umhvørvi sum okkara serstaka mentan er runnin av tann norðurlendska romantiska landslagslistin m a danska gullaldarmálaríið er íblástur jógvans stundum kennist eitt brá av franskari impressionismu málarin fer út í náttúruna við myndafóti sínum og málarakassa leitar upp vøkur útsýni yvir dalar og fjøll og stríðist við at festa sína kveiking á løriftið við málningum eftir waagstein og hansara nýskapandi javnaldrum niels andreas kruse og kristini í geil síggja føroyingar á fyrsta sinni lýsingar av sínum egna landslag og meginpartin av øld hevur landslagið verið megintemað í føroyskari myndlist í langari røð av málningum lýsir jógvan waagstein tað føroyska landslagið sum eingin hevði áður hann sýndi fram málningar sínar í havn men umframt hevði hann framsýningar í keypmannahavn oslo og glasgow flot er svimjifelagið hjá íbúgvarunum í nes sóknar kommunu og runavíkar kommunu felagið varð stovnað apríl í og eftir at hava verið niðurlagt varð tað endurstovnað í síðani hevur felagið verið virkið og hevði í umleið virknar limir venjingin fer fram í svimjihylinum í tofta skúla sum er m til longdar ein av svimjarunum hjá flot sum hevur klárað seg sera væl í er birita debes hóast hon var juniorur í so setti hon fleiri føroysk senior met eitt av metunum setti hon tá hon sum fyrsta føroyska kvinnan vann gull á norðurlendsku svimjistevnuni tað gjørdi hon á njm stevnuni í kastrup í danmark desember hon vann gull í metrar ryggsvimjing føroyska landskappingin í fótbólti er løgd um nakrar ferðir frá stovnan í ein tann týdningarmesta broytingin var í tá ið beinleiðis upp og niðurflyting millum deildirnar varð innførd talið av feløgum ið hava kappast um fm heitið hevur verið ymiskt okkurt av teimum fyrstu árunum vóru einans feløg í kappingini hetta talið er tó síðani fleiri ferðir justerað frá til vóru fyri tað mesta lið og síðani hava verið lið í bestu deildini við at spæla úti og heima ímóti hvør øðrum hava feløgini síðan spælt dystir um árið fram til og við fekk vinnandi felag stig fyri sigur men frá vórðu stig latin í varð kappingin enn einaferð umskipað tað vóru framhaldandi feløg í bestu deildini men nú spældu tey ferðir móti hvørjum øðrum so dystartalið hækkaði til dystir eisini broytti besta deildin í navn til formuladeildin eftir høvuðsstuðlinum formula fo í varð næstbesta deildin framvegis rópt deild men í broytti næstbesta deildin navn til deild í broytti besta deildin navn frá formuladeildin til vodafonedeildin føroyar eru við í nógvum altjóðakappingum til dømis em og hm í fótbólti føroyskur fótbóltur hevur røtur aftur í øld í apríl mánaði stovnaðu tvørámenn tvær boldklub tb sum sostatt gjørdist fyrsta fótbóltsfelagið nógv ár gingu áðrenn nakað annað felag varð stovnað so tb spældi fyri tað mesta móti eingilskum trolaramanningum og trongisvágmonnum ið møguliga eisini høvdu eitt felag um tað mundið smb hundrað ára minnisritinum hjá tb eru menn tó ósamdir í hesum máli fyrsta veruliga fótbóltsfelag sum varð stovnað eftir hetta var havnar bóltfelag hb ið sá dagsins ljós í oktober klaksvíkingar høvdu tó longu í august stovnað klagsvigs idrætsforening kí men fóru teir har norðuri tó ikki at spæla fótbólt fyrr enn í í byrjaði landskappingin í føroyskum mansfótbólti henda kapping hevur síðani á hvørjum ári staðfest hvat felag er best í føroyum men øll byrjan er torfør og tí var eingin kapping í orsakað av bólttroti kappingin er broytt fleiri ferðir týdningarmesta broytingin hendi undan leikárinum tá ið beinleiðis upp og niðurflyting millum deildirnar varð innførd í varð deild víðkað til feløg í innførdi fótbóltssambandið regluna um at vinnandi liðið í einum dysti fekk stig í varð kappingin umløgd enn einaferð so nú spæla liðini í deild dystir hvør móti øðrum skeiva dystartalið ger at nú fáa summi lið tveir heimadystir móti onkrum mótstøðuliði meðan tey fáa tveir útidystir móti onkrum øðrum skipanin er roynd í nøkur ár í danmark og enn er ov tíðliga at gera nakra niðurstøðu um virðið í hesi skipan fyri føroyskan fótbólt í varð ein føroysk steypakapping sett á stovn føroysk feløg høvdu tó undan hesum dystast um ymisk steyp men hetta var fyrstu ferð at steypakapping í fótbólti varð fyriskipað undir ísf tá ið fótbóltssamband føroya varð stovnað í tóku teir sær av øllum føroyskum fótbóltskappingum ab b eb streymur fs vágar gí hb íf kí mb nsí b skála sí tb b undri ff fc suðuroy hm í fótbólti enskt fifa world cup er størsta undirhaldshending í heiminum einki annað tiltak savnar líka nógv fólk frammanfyri sjónvarpsskermarnar sum hendan kappingin ið verður avgjørd fjórða hvørt ár men soleiðis hevur ikki altíð verið í var fundur hildin í paris við tí endamáli at seta á stovn eina heimssamgongu fyri fótbóltssambond federation of international football asssociations fifa sum samgongan kom at eita hevði upprunaliga sjey limalond belgia danmark frakland niðurlond spania sveis og svøríki bretsku fótbóltssambondini ongland skotland írland og wales vóru ikki umboðað á fundinum m a orsaka av at fótbólturin longu var professionel ítrótt í bretlandi nýstovnaða fótbóltssamgongan setti sær m a sum mál at skipa fyri eini heimsmeistarakapping tá ið fyrri heimsbardagi brast á var fifa vaksið og kundi nú av røttum kallast ein heimsfelagsskapur brasil argentina usa og heimalondini ongland írland skotland og wales vóru nú komin við hóast hesa vaksandi undirtøku vóru trupulleikar fyri framman eftir kríggið vildi ongland og teir fingu stuðul frá skotlandi írlandi wales fraklandi og belgia ógvuliga treyðugt spæla dystir móti gomlu fíggindunum úr týsklandi eysturríki og ungarn og á fundi í bruxelles í varð samtykt ikki at hitta neutralar samgongur ella neutral feløg ið hava spælt móti samgongum ella feløgum úr miðveldunum og soleiðis settu bretar seg sjálvar uttanfyri heimsfelagsskapin í belgia broyttu tey skjótt meining tí tey skuldu vera ol vertir í og kundu tí ikki loyva sær slíkan hugburð á fundinum í staðfesti henri delauny sum var formaður í fronsku fótbóltssamgonguni at ein altjóða fótbóltskapping kann ikki longur vera partur av olympisku leikunum ið er fyri amatørar tí professionalisman er komin spurningurin var bara hvussu ein professionellur fótbóltsspælari skuldi definerast bretsku fótbóltssamgongurnar ið nú aftur vóru komnar upp í fifa ivaðust ikki og settu fram sína definitión fyri hinum limalondunum men tey høvdu ilt við at semjast um bretsku loysnina og hesaferð var ósemjan verri at bøta og tí hildu bretar seg burtur frá heimsmeistarakappingini í mong ár men hm kom tó kortini á fifa fundinum í varð skotið upp at fara undir fyrireikingarnar til hm kappingina í fótbólti limalond atkvøddu fyri uppskotinum bert svøríki danmark noreg finnland og estland atkvøddu ímóti hugo meisl fekk uppgávuna at leggja kappingina til rættis meisl var ein av fremstu monnunum í miðevropiskum fótbólti og hevði um hetta mundið skipað fyri teimum væleydnaðu kappingunum mitropa cup ið var kapping fyri feløg og nations cup ið var fyri landsliðini hjá kekkoslovakia eysturríki sveis italia og ungarn fyri at kappingin skuldi eydnast og av røttum kunna bera heitið heimsmeistarakapping í fótbólti mátti ein háttur finnast at fáa londini í suðuramerika við tey lond sum ynsktu at vera vertir vóru svøríki hóast teir høvdu atkvøtt ímóti kappingini niðurlond spania og ungarn men kortini var tað uruguei sum fekk heiðurin landið vann olympisku kappingina í og bjóðaði sær til at rinda allar útreiðslurnar hjá teimum luttakandi landsliðunum myndahøggarin abel lafleur evnaði steypin til ið fekk navnið jules rimet steypið at heiðra formannin hjá fifa tí hansara eldhugur hevði verið so avgerandi fyri at fáa hm kappingina av bakkastokki dato trongisvágur er ein bygd í suðuroynni sum hoyrir til tvøroyrar kommunu trongisvágur er tó eldri bygd enn tvøroyri tvøroyri varð ikki bygt fyrr enn í unum tá kongaligi einahandilin læt upp krambúð á tvøroyri trongisvágur liggur rundan um trongisvágsfjørð bygdin gongur næstan heilt út til hvítanes á norðaru síðu av fjørðinum runt um fjørðin suður um fjørðin til áleið har sum drelnes er har sum saltsiloin er ferjulegan hjá smyrli eitur krambatangi og er beint eystanfyri trongisvág á syðra armi av trongisvágsfirði grannabygdin fyri sunnan er øravík ein ítróttarhøll er í trongisvági har er eisini trongisvágs skúli ein kantina og barnaansing hjá tvøroyar kommunu fleiri ítróttarfeløg venja og spæla dystir í ítróttarhøllini m a flogbóltsfelagið tb borðtennisfelagið tbf og tb hondbóltur og tb innandura fótbóltur nevnast kann eisini at fleiri kendir tbarar eru úr trongisvági kampingpláss er á parkeringsøkinum sunnanfyri ítróttarhøllina tað er væl vitjað í summarhálvuni á veg til hvalbiartunnilin koyrir ein framvið viðarlundini í trongisvági viðarlundin er sera hugnalig har rennur ein á gjøgnum viðarlundina gøtur eru gjørdar inni í viðarlundini og benkur og grillir eru settar upp so fólk kunnu hugna sær har akrar er lítil bygd á sunnara armi á lopransfirði í suðuroy ein sonevnd niðursetubygd skriftformurin akrar sum higartil hevur verið vanligur setur navnið í samband við kornvelting tey sakligu viðurskiftini á staðnum tala ímóti hesari tolking navnið gongur óivað aftur til eitt gamalt norrønt hvørkikynsorð øgr lítil vík í hvørjumfalli fleirtali øgrum í hvørsfalli agra av hesum formum er formurin agrar runnin sum sekunderur hvørfalsformur og hevur skift til kvennkyn fyrsti maður ið setti búgv á økrum var úr sumba hetta var í seinri fluttu onnur til bygdina kendasti maður á økrum er poul johannes midjord ið var táttayrkjari hann giftist við dóttur nesbóndans hinu megin fjørðin men tað var ikki við bóndans vilja og sagt verður at poul johannes fór eftir unnustu síni á nátt og flutti hana yvir um fjørð uttan at foreldrini vistu av kendasti táttur hansara er eisini nesbóndatátturin har hann ger gjøldur burtur úr verfaðirinum ein annar kendur maður av økrum er politikarin jacob vestergaard ið var fiskimálaráðharri føroya undir fyrru og seinnu stjórn kaj leo holm johannesen m a í tíðini tá ið es setti handilsforðingar boykot í verk ímóti føroyum orsakað av trætuni um silda og makrelkvotuna jacob vestergaard stóð tó fastur við sína áskoðan og vann ósemjuna ið endaði við at es noyddist at slaka og ganga við til at føroyar fekk størri kvotu enn es upprunaliga hevði ætlað porkeri er ein bygd og kommuna í suðuroynni bygdin liggur á eystursíðuni á oynni uttalaga á norðara armi á vágsfirði porkeris skúli varð tikin í nýtslu í skúlin er skipaður við ára skúlagongd og halda næmingarnir fram í framhaldsdeildini í vágs skúla skúlaárið arbeiddu lærarar í skúlanum onkur fulla tíð og aðrir niðursetta tíð barnatalið í skúlanum var tá um veturin eru ymisk tilboð til kvøldskúlaundirvísing t d kunnu tilboð vera um undirvísing í postalínsmáling hondarbeiði og seyming luttøkutalið liggur vanliga um fimleikarhøllin verður nógv nýtt serliga vetrarhálvuna eitt borðtennisfelag varð stovnað í porkeri í tað nevnist purkan nýggjur skúladepil varð bygdur í grønudali í porkeri beint við hov hann varð tikin í nýtslu í í skúladeplinum eru tveir skúlar miðnámsskúli og heilsuskúli kirkjan er bygd í hon stendur í tí gamla partinum av kirkjugarðinum har eisini aðrar kirkjur hava staðið undan hesari kirkjan er bygd av viði og er takt við flagi klædningurin er tjøraður meðan grundin vindeyguni hurðarnar vindskeiðirnar og tornið eru hvít innan er kirkjan ómálað altartalvan vísir jesus í getsemane og er helst meira enn ár gomul á altarinum standa fýra messingstakar teir tveir við hvør sínum ljósi og tveir við ljósum hvør og kirkjan eigur altardúkar allir hesir lutirnir eru givnir á altarinum standa eisini tveir gipsfigurar við áskriftini st johannes og st paulus og tann gamli kalikurin frá og tann nýggjari frá í kórinum stendur gamli doypifunturin úr viði við tinfati frá og tann nýggjari sum er olmussugáva frá og er málaður hvítur mannfólkamegin í kirkjuni eru stólar og konufólkamegin eru stólar har umleið fólk kunnu sita í kirkjuni hanga ljósakrúnur ið eru olmussugávur og á vegginum hanga eisini tvær minnistalvur í kirkjuni hongur modell av sluppuni beinisvørð sum er ein gáva úppi yvir hurðini í forkirkjuni hongur ein navnafjøl vi árstalinum mdcccxlvii og við forbókstavunum hjá teimum sum bygdu kirkjuna í forkirkjuni stendur eisini gamalur gravsteinur við m a árstalinum og kirkjubússan sum er modell av kirkjuni á loftinum stendur orglið frá fyrsta orglið fekk kirkjan stutt eftir í torninum hongur gamla kirkjuklokkan frá og tann nýggjara sum er givin í á úthurðini er útskorin rosett og kongakrúna árstalið og c r viii ymsar metingar eru um hvussu gomul bygdin er men roknast kann við at hon er millum elstu bygdir í føroyum tí fyrstu ferð navnið porkeri kemur fyri er í hundabrævinum umleið har nevnt verður at í porkeri skal vera ein seyðahundur hvør upprunin til navnið porkeri er eru ymsar sagnir um tann mest kenda man vera tann at tá fyrsti maður ið búsettist í porkeri fór at velta jørðina kom hann fram á purkur í moldini søgnin sigur at hovgrímur høvdingi í hovi skuldi hava havt svínagerði her á staðnum og at tað vóru purkur av hesum svínum ið fyrsti niðursetumaðurin fann tí gav hann plássinum navnið purkurgerði ið seinni er blivið til porkeri porkeris bygdarsavn er ein sjálvognarstovnur sum føroya landsstýri góðkendi sum ein stuðulsøkjandi stovn tann mars porkeris bygdarsavn eigur gamla skúla sum varð bygdur í og ognina í eystrum sum hevur verið elligamal bústaður í porkeri í eystrum eru sethús sornhús og fjós porkeri er eisini ein av gomlu bygdunum við fleiri býlingum hin ovasti er býlingurin í eystrum hann er gamal býlingur og har vóru bert eini hús eitt lítið festi var í húsunum sum gjøgnum øldir er gingið frá faðiri til elsta son fyrst í øld bygdi næstelsti sonurin í eystrum nýggj hús eystan fyri gomlu húsini og tey fingu navnið í skálanum síðani hava tvinni hús verið í eystrum húsini ið nú standa uppi eru bygd um og har hava búð fólk til um nú standa húsini í eystrum tóm kvívík er ein bygd í streymoy á gomlum donskum stavað uivig kvívík er ein gomul bygd sum er nógv vaksin í nýggjari tíð í kvívík er ein krambúð har er sparikassi og posthús meginparturin av fólkinum í kvívík arbeiðir aðrastaðni enn í heimbygdini nógvir menn eru til fiskiskap við skipum ið hoyra heima ymsastaðni í landinum og nógv av heimafólkunum arbeiða í havn í kvívík eru tó tvær handverkarafyritøkur ið hava nógv at gera og sjálvandi er nakað av landbúnaði í bygdini eisini í kvívík eru gamlar víkingatoftir ið hava sín uppruna í landnámstíðini í ella øld tá grivið varð út fyri einum pakkahúsi í tíðarskeiðnum millum og komu kvívíkingar fyrstu ferð fram á hesar toftir í fór veruligur útgrevstur fram á staðnum við tí fyri eyga at kanna vavið av hesum toftum og at kanna hesar víkingatoftir meiri nágreinliga m a staðfesta nær tær eru reistar tey elstu húsini sum standa uppi í kvívík í dag eru bygd í øld kvívík er elligomul kirkjubygd trúðbótin var lógarfest í danmark í og ólavssøkudag í vórðu fleiri upprunaligir katólskir prestar vígdir til lutherska tænastu ein teirra harra pætur lýðarsson var prestur í kvívík lenvig undantikið eitt tíðarskeið í talinum tá prestasæti var norðuri í kjalnesi í kollafirði hevur prestur havt sæti í kvívík lenvig prestgarðurin varð settur á verandi grund á kirkjuteigi einaferð í tíðarskeiðinum frá til aðrenn tað hevur helst ligið nakað sunnanfyri verandi prestagarð í varð prestagarðurin bygdur av nýggjum og seinni eru ymsar minni tillagingar gjørdar lenvig í einum kirkjusýni frá verður greitt frá einari kirkju lagað av gróti brósta innan við viði hevði benkur hvørju megin og takt við nævur og flag hesar kirkjurnar er stundum nevndar bóndakirkjurnar júst hvar henda kirkjan hevur staðið er óvist í verður kirkja bygd í núverandi gamla kirkjugarðinum sum verður tikin niður og bygt uppafur í munandi umvælingar verða gjørdar í og í verður nýggj kirkja bygd sum rúmar øllum teimum sóknarfólkunum ið tá eru hesi árini er kvívík í stórari menning og kirkjan verður skjótt ov lítil núverandi kirkja sum er lagað úr gróti er bygd framman norðan fyri prestagarðin í lenvig skúlin í kvívík varð tikin í nýtslu í har ganga næmingar úr kvívík av stykkinum og av skælingi august varð nýggi skúlin í kvívík vígdur av ejvindi vilhelm varabispi børnini á válinum ganga í skúla í vestmanna og børnini í leynum ganga í skúla í heimbygdini í løtuni eru ongi børn í skúlaaldri á skælingi frá flokki fara børnini í kvívík á stykkinum í leynum og á skælingi í framhaldsskúla í vestmanna næmingar ganga í bygdarskúlanum í kvívík á framhaldsdeildini í vestmanna eru næmingar úr kvívíkar kommunu í bygdini er eisini eitt samkomuhús tað er arbeiðsmannafelagið samvirki ið eigur og rekur bygda og ungdómshúsið sum eitur glæman tað er karmur um felagslívið í bygdini í kvívík er eisini eitt róðrarfelag í varð nýggjur dagstovnur bygdur og tikin í nýtslu august har eru stovur til børn í vøggustovu barnargarði og til frítíðarskúlabørn stovnurin eitur dagstovnurin áarlon stovurnar til tey smærru børnini eita sóljan og summardáin barnagarðsstovurnar eita smæran og blákollan frítíðarskúlin eitur frítíðarstovan túgvublóman í kvívík er eitt róðrarfelag sum eitur kvívíkar sóknar róðrarfelag sum navnið sigur er tað fyri alla sóknina bátarnir hjá felagnum eru ljósabláir teir hava myrkabláar stokkar og reyða rond felagið hevur róð kapp í trimum bátum junkarin sum er eitt mannafar kvívíksbáturin sum er eitt mannafar og kvívíkingur sum eisini er eitt mannafar lenvig rólant kvívíkar kirkja eitt hefti ið varð givið út í samband við urguvígsluna november lenvig rólant kvívíkar kirkja í kirkjunar í føroyum yngru hválvkirkjurnar ed j p gregorisssen s forlagið í stølpum hvannasund er ein bygd í viðoy á gomlum donskum stavað uannesund bygdin hvannasund er uppkallað eftir sundinum millum borðoy og viðoy bygdin er bundin saman við borðoy við eini byrging um hvannasund hinumegin byrgingina er bygdin norðdepil strandfaraskipið ritan siglir fleiri ferðir um dagin frá hvannasundi til tær báðar eystastu oyggjarnar fugloy og svínoy við hvannasund sum skilir borðoy og viðoy liggja bygdirnar hvannasund og norðdepil kommunan eitur hvannasunds kommuna og fevnir um bygdirnar hvannasund múla norðdepil depil og norðtoftir bygdin hvannasund liggur á viðoynni meðan hinar fýra bygdirnar eru á borðoynni í kommununi búgva umleið fólk á fossanesi er felagsskúli fyri alla kommununa og har ganga umleið børn høvuðsvinnan í kommununi er útróður hvannasund er millum tey fremstu útróðraplássini í føroyum fiskurin frá útróðrarbátunum verður seldur á uppboðssøluni í klaksvík í bygdini er tó eitt flakavirki ið ikki longur keypir fisk frá útróðrarbátum á plássinum men keypir virkið sína rávøru á uppboðssølunum serliga á uppboðssøluni í klaksvík í kommununi er eisini stórt alivirksemi felagið eystlaks hevur bæði smoltalistøð og sjógvalistøð á smoltalistøðini á norðtoftum verða milliónir laksasmolt framleidd um árið sjógvalistøðin framleiðir tons av kruvdum laksi árliga í hvannasunds kommunu arbeiða fólk hjá eystlaks onnur arbeiða í klaksvík har fyritøkan hevur kryvjivirki og samlaða árliga lønarútgjaldingin er milliónir krónir hvannasunds kirkja varð vígd í tann mai var hvannasund fyri einum løgnum fyribrigdi ið minti mest um eina flóðaldu veðrið var av tí besta henda dagin tá ið brádliga fór at súða og síðan setti nógvur sjógvur inn í sundið sunnaneftir frá tí at vatnstøðan var lægst tá sjógvurin dró út úr sundinum til hon aftur var í hæddini var ein munur upp á einar metrar sjógvur stóð heilt niðan móti egningarskúrunum í bygdini og tá fjaraði aftur stóðu bátar á turrum botni og fiskur spraklaði í fjøruni orsøkin til fyribrigdið er ókend fólk hugsaðu at talan mátti vera um omanlop ið hevði verið har á leið men eingin kennir til nakað omanlop havrógvarin livar nysted er úr hvannasundi og býr har við familju síni hann hevur fleiri ferðir róð um høv tað einu ferðina í setti hann saman við bretum og einum íra heimsmet teir tóku eitt ára gamalt heimsmet sum tveir norðmenn settu í teinurin var tvørtur um norðuratlantarhavið úr new york til st mary í scilly oyggjunum teir róðu teinin á dagar tímar og minuttir og komu í land á scillyoyggunum hin juli stór móttøka varð í hvannasundi fyri livari tá hann kom heimaftur hin august har var reyður løpari fýrverk og røður eitt nú helt borgarstjórin veronika petersen røðu fyri livari í januar fer livar á nýggja ævintýraferð hesaferð tvørtur um suðuratlantarhavið aftur hesaferð verður leven brown skipari á ferðini norðskáli er ein bygd í eysturoy norðskáli er rættiliga gomul bygd helst gongur søgan nakað aftur í miðøldina hon er minsta markatalsbygd í landinum bert merkur hetta bar í sær at í tí longu tíðini meðan jørðin var avgerðandi lívsgrundarlagið kundu bert fá fólk lívbjarga sær á staðnum ymiskt bendir á at fyrstu fáu búfólkini bert hava støðast har í styttri tíð í senn hava verið uppisitarar í nøkur ár og eru so flutt aftur til heimbygdina tá loyvt varð at leggja inn gerði gjørdist grundarlag fyri einum størri fólkatali upprunaligi bøurin liggur frá stórá og norður á garðar í hesum samanhangi skulu vit eisini síggja elsta býlingin í bygdini reynið og tøðuna navnið garðsendi ber boð um at hetta var markið norðureftir hetta sæst eisini týðiliga á eini tekning frá ið ein av luttakarunum á kanningarferðini hjá skotanum stanley gjørdi ein summardag tá ið teir róðu av hvalvík og norður til eiðis menn hava tó ikki bert dúvað uppá jørðina men róð út við smærri bátum tá ið líkindi vóru til tað seinni hevur bygdin breitt seg norðureftir og suðureftir væl suður um hagamarkið móti oyri vøksturin í fólkatalinum má eisini her síggjast í mun til lívsgrundarlagið sum av álvara batnar aftaná nú verða gerðini løgd inn gerði ið ikki bara geva húsum navn men sum eru støðið undir húsarhaldinum saman við útróðri og seinni skipsfiskiskapinum hesa tíðina er sostatt neyðugt at fáa inntøkuna frá fleiri síðum til lívsins uppihald vár og summar til skips og hitt hálvárið til at velta og annað landbúnaðararbeiði handilsmenn hava hesa tíðina nógvar streingir at spæla uppá teir taka ofta ímóti fiski eiga útróðrarbátar og skip sum eru inntøkukelda hjá bygdafólkinum handilin hevði í nógvum førum postin um hendi umframt ymsa frakt alt hetta gjørdi handilin til ein miðdepil í bygdini har fólk savnaðist ikki bert fyri at keypa men eisini fyri at frætta tíðindi við stóru útbyggingunum innan samferðsluna í árunum kom norðskáli at liggja væl fyri í meginøkinum hetta hevur verið grundarlag undir nýggjum arbeiðsplássum í bygdini so sum fiskavirki stoypivirki innan aling eins og handils og tænastuvirksemi norðanfyri brúnna um streymin er vaksið fram eitt handilsøki sum liggur sera væl fyri í mun til ferðsluæðrarnar í meginøkinum fólkatalið er vaksið rættiliga skjótt seinnu árini og er komið upp um tey hálvttriðjahundrað nes er ein bygd í eysturoy nes er markatalsbygd frá tá heini havreki búsetti seg har og t d er æðuvík niðursetubygd frá nesi nes umfatar í dag økið frá gerðinum og eystur í líð á nesi eru í dag hús og her búgva fólk tær fyrstu búsetingarnar á nesi vóru prestagarðurin á torkildsheyggi og fyri uttan garð nes er gomul bygd eftir henni hevur nes kommuna navn á nesi búði í langa tíð føroya próstur vit vita ikki hvussu nógvar kirkjur hava verið á nesi og heldur ikki hvussu gomul kirkjubygd nes er fyrsta kirkjan sum er nevnd í skrivaðum skjølum er bygd millum og meðan jacob christensøn klinte var sóknarprestur í eysturoynni hon er tó neyvan hin fyrsta skjalprógva er at prestur hevur búð á nesi síðani og er tí hugsandi at kirkja í øllum førum hevur verið har síðani tá í fyrstu innskriving í regnskabsbogen dagfest mars stendur kirchen har ieg af ny ladet opbygge hetta kann geva okkum eina ábending um nær kirkjan er bygd henda kirkjan varð standandi til tá ið nýggj kirkja varð bygd av roknskapi sæst at kirkjan frá hevur staðið sjey ár við ongum torni helst tí at tørvur hevur verið á peningi kostnaðurin fyri tornið var næstan triðingurin av samlaða byggikostnaðinum orsøkin til lutfalsliga høga kostnaðin fyri tornið kemst av at tað einans var úr timbri stórur partur av útveggunum vóru úr gróti og var hetta heldur lættari og bíligari at fáa hendur á henda kirkjan stóð til árið eftir varð nýggj kirkja bygd hon var gjørd úr timbri og er møguliga fyrsta trækirkjan á bygd í føroyum í havn varð bygd ein trækirkja í tá kirkjan varð niðurtikin í varð allur tann nýtiligi viðurin fluttur við báti inn á saltnes har skúli varð bygdur kirkjan sum nú er á nesi stendur á somu grund sum allar tær undanfarnu kirkjurnar hon er bygd í meðan christian benedictus garde var prestur í eysturoynni og føroya próstur gamla nes kirkjusókn var av nesi inn á skipanes í dag eru tað bygdirnar nes toftir saltnes og æðuvík ið mynda kirkjusóknina tann stóri fólkavøksturin í sóknini hevur ført við sær at nes kirkja við tíðini er vorðin ov lítil og at tørvur var á nýggjari kirkju tá ið avgjørt varð hvar nýggja kirkjan skuldi reisast vórðu fleiri møguleikar havdir í huga til dømis varð dentur lagdur á at kirkjan lá nær fólkinum at hon sást væl og at klokkan kundi hoyrast av øllum í fleiri ár varð roynt at finna rætta staðið til kirkjuna og í seinna helmingi av unum varð farið undir at savna pening inn til nýggju kirkjuna sum stóð liðug í nýggja kirkjan fríðrikskirkjan er uppkallað eftir frederik petersen vanliga nevndur fríðrikur petersen ið var próstur á nesi frá til hann varð borin í heim á saltnesi í har pápi hansara jóhannes petersen var lærari og deknur við kirkjuna á nesi hvalvík er ein bygd í streymoy bygdin liggur á eysturstrondini á steymoynni nakað sunnanfyri brúnna um streymin og beint sunnanfyri streymnes áin stórá rennur oman gjøgnum dalin og skilur báðar bygdirnar sundur í varð ein brúgv gjørd yvir um ánna og ætlanin var at gera gongugøtur framvið ánni navnið hvalvík sigur frá at her er ein av góðu hvalvágunum í landinum niðri á hvalvíksoyruni er góð sandstrond har mong grindin hevur lagt beinini til hvalvíkar hoyra merkur av jørð av kongsjørð og merkur av ognarjørð festini eru trý lendið kring bygdina gevur góðar umstøður at reka landbúnað sum hevur verið sera umráðandi í eldri tíð seinni tá fiskivinnan fór at gera seg galdandi misti jarðarbrúkið fyri ein part sín týdning menn fóru til skips og síðan hava eisini aðrir vinnuvegir tikið seg upp eitt nú innan handverk flutning aling og innan handil í hvalvík heldur fyritøkan norðsetur til sum hevur smíðað sniðhús síðan fyritøkan fekk sær egnan framleiðslubygning í og hevur síðan smíðað eina ørgrynnu av húsum kring alt landið eisini eru hús útflutt til týsklands norðsetur byggir eisini størri virkisbygningar eitt nú hallir skrivstovubygningar og handlar á bryggjuni í hvalvík halda eisini aðrar fyritøkur til við goymslubygningum og øðrum kirkjan í hvalvík er bygd í og er bygd úr viði frá skotsku barkini broon sum fór á land í saksun árið fyri frammanundan stóð ein eldri kirkja í hvalvík prædikustólurin í hvalvíkar kirkju varð gjørdur til havnar kirkju í og er seinni keyptur til hvalvíkar talan er um eitt sjáldsamt listarverk ið hevur sína egnu serligu søgu í hvalvík er nýggjur dagstovnur bygdur barnagarðurin við kráir sum rúmar børnum skúlin í hvalvík hevur næmingar frá til flokk tilsamans úti við børn síðan verður hildið fram á felagsskúlanum á oyrarbakka bygdin er í vøkstri fólkatalið liggur omanfyri tey og útlit eru fyri at hesin vøkstur fer at halda fram bygt verður nú inn móti saksunardali í nattúruvøkrum og friðaligum umhvørvi hvalvíkar streymnesar róðrarfelag eigur tríggjar kappróðrarbátar báran mannafar hvessingur mannafar og gamli hvessingur hvessingur hevur vunnið fm átta ferðir við mannaførum monnum og og tvær ferðir við mannaførum kvinnum og seinastu árini hevur verið samstarvað við sunda róðrarfelag um kappróðurin hvalvíkingar eru eins og aðrar bygdir í sundalagnum partur av fótbóltsfelagnum eb streymur streymnes er ein bygd í streymoy heimstaður fyri fótbóltsvøllin við margáir sum er heimavøllur hjá samanlagsliðnum eb streymur bygdin streymnes er í síni tíð helst byrjað sum niðursetupláss sum fólk úr hvalvík eru flutt til til streymnesar hoyra merkur helvt um helvt kongsjørð og ognarjørð kongsjørðin liggur hjá einum festi hagapartarnir eru tríggir fyri framman og norðarahelvt í sundinum fyri framman heimaripartur og heimarahelvt í sundinum so longi jarðarbrúkið var lívsgrundarlagið var fólkatalið í bygdini rættiliga avmarkað men seinnu árini er hetta nógv broytt nýggir býlingar vaksa fram og stórur áhugi er fyri at seta búgv her bygdin er nær um vaksin saman við grannanum hvalvík hon liggur væl fyri við alfaraveg og skjótt er at koma til stórplássini í meginøkinum røktarheim er bygt á mørkini við plássi fyri búfólkum hetta er nýggjur og væl innrættaður stovnur býttur í fýra lonir og við eini miðleingju har felags hentleikarnir eru við at skipa stovnin í smærri eindin verður umhvørvið heimligt hjá búfólkunum sniðið í bygningunum ger at at fellur væl saman við grannalagnum og bygdini annars í streymnesi og í hvalvík hava fólk havt stóran áhuga fyri ítróttarlívinum bygdirnar hava róðrarfelag hvalvíkar streymnesar róðrarfelag sum gjøgnum árini hevur fingið nógv meistaraheiti við fimm og seksmannaførum sínum felagið eigur neyst í streymnesi ítróttarfelagið streymur hevur borðtennis og fótbólt á skránni í var farið undir at samstarva um fótbóltin við eiðis bóltfelag og hevur felagsdeildin undir heitinum eb streymur hepnast so væl at besta liðið av álvara er farið at gera seg galdandi í føroyskum fótbólti góða gongdin setur stór krøv til fótbóltsvallir og umstøður rundan um teir gjørdur er tí nýggjur graslíkisvøllur í streymnesi umframt at rúmligt hús og áskoðaraskýli verða bygt við vøllin ætlandi verður vøllurin tikin í nýtslu komandi kappingarár í børnini í streymesi ganga í skúlanum í hvalvík hagar leiðin er stutt fólkatalið í streymnesi liggur í dag um tey tveyhundað tjørnuvík danskt tjørnevig er ein bygd í streymoy útgrevstrar hava prógvað at tjørnuvík telist millum elstu bygdirnar í landinum her eru funnar leivdir frá víkingatíð og eins og í fleiri av elstu búsetingunum í landinum sæst at tað ikki var so umráðandi at talan var um kyrrupláss heldur var umráðandi at lendisviðurskiftini vóru góð til velting og at ein góð matará rann framvið markatalið í tjørnuvík er býtt í tríggjar hagapartar norðan kamb merkur heiman kamb merkur og fyri sunnan merkur norðanfyri er tjørnuvíksstakkur har tjørnuvíkingar hava seyð gangandi nakrir ferðir á hvørjum sumri verður skipað fyri ferð við tráðbananum út á stakkin eisini sjeyndir sum er norðasta víkin á streymoynni eru eina útferð verdar tjørnuvík hoyrir til mest vitjaðu ferðamálini í landinum bygdin og landslagið kring hana er serliga vakurt við útsýni út í flógvan og til risan og kellingina í summarhálvuni er tískil vanliga nógv ferðafólk í bygdini í tjørnuvík finst bygdahús sum er karmur um felagstiltøkini í bygdini fólkatalið í bygdini hevur havt ilt við at halda tørn við menningina í landinum sum heild men tað er tó støðugt um tey sjeyti skúli er í tjørnuvík við næmingum upprunaliga er tjørnuvík gomul kirkjubygd bæði hjá haldórsvík og saksun men stutt eftir at kirkjan í haldórsvík var bygd í var kirkjan í tjørnuvík tikin niður og ein partur av henni fluttur til saksunar helst var orsøkin at haldórsvík stóð í vøksti um hetta mundið útróðurin vant uppá seg og her vóru umstøðurnar betri í haldórsvík ikki fyrr enn í varð kirkjugongd hildin aftur í tjørnuvík í býttu tjørnuvíkingar sandin millum sín at velta epli og røtur í garðar vórðu laðaðir millum stykkini og bæði veltur og garðar síggjast enn langasandur er ein niðursetubygd í streymoy fyrstu fólkini settu seg niður á langasandi tá bóndin á bø í haldórsvík joen joensen fekk hagan býttan frá í hagin er tríggjar merkur av landsjørð bygdin ber navn eftir sandinum fram við sjóvarmálinum og við tíðini er fitt av lendi lagt inn úr haganum hóast fólkatalið hevur verið rættiliga avmarkað og bygdin hevur verið fyri bakkøstum bygdin á langasandi veksur í dag so spakuliga so í dag búleikast fólk har nýggj hús eru bygd seinnu árini og við stuttu frástøðuni til stórplássini í miðstaðarøkinum eru góðar fortreytir fyri framhaldandi vøkstri á gjánoyri sum liggur stutt sunnanfyri langasand bygdu norðmenn við tí navnframa grøn á odda í eina hvalastøð nógv virksemi var her í eitt tíðarskeið fram til tá hon læt aftur men í dag sæst nær um ongin farleið frá hesi áhugaverdu tíðini í føroyskari vinnulívssøgu tá hvalaveiðan minkaði aftaná heimsbardaga vóru bygningar og útgerð tikin niður og oyran fekk óspiltu náttúruna aftur nesvík er ein niðursetubygd í streymoy norðri við streymin er bygdin nesvík har millum eysturoynna og streymoynna sigst at vera besti hvalvágur í føroyum heimamissiónin eigur eitt leguhús í nesvík tað var vígt í leguhúsið í nesvík er nógv umbiðið serliga um vikuskiftini men tað eru eisini møguleikar at leiga húsið mitt í viku høvuðstiltakið í leguhúsinum í nesvík er summarlegurnar sum eru frá seinast í juni og nakað inn í august men annars verður húsið brúkt so at siga hvørt vikuskifti alt árið til legur av ymsum slag sum til dømis familjulegur ungdómslegur og bygdalegur ið eru sera væl umtóktar í er ætlanin at útbyggja fyri umleið milliónir ætlanin er at byggja ein bygning afturat í tveimum hæddum saksun eldri sagx hofn sakshøvn er ein gomul bygd á norðursíðuni á streymoy landslagið við bygdina er sermerkt gamli garðurin dúvugarður er framvegis virkin men gomlu íbúðarhúsini eru í dag friðað og standa sum eitt minni um farnar øldir millum saksun og vestmanna stendur millum annað koppenni ið er hægsta fjall á streymoynni við báti slepst inn á víkina uttan fyri bygdina saksun ein smalur ósi rennur millum havið og pollin sum annars er avskorin frá havinum av sandgrynnum bert heilt smáir og lættir bátar sleppa inn á pollin og bert á flóð úr saksun gongur vegurin oman gjøgnum saksunardal har gróðurin er nógvur í bygdini saksun eru fleiri garðar sum hava staðið í øldir sjáldsama og stórbæra landslagið dregur nógv vitjandi til sín saksunardalur ið er heilar kilometrar langur saksunarvatn við sínum sílum og laksi pollurin umframt dúvugarð sum er varðveittur í sínum upprunaliga líki har búleikaðust fólk fram til men seinni eru húsini gjørd til eitt forvitnisligt savn har vit kunnu síggja hvussu karmarnir vóru á einum vanligum føroyskum garði í gamla bóndasamfelagnum í saksun er ikki bara vakurt á hásumri tá mong ferðafólk vitja fyri nøkrum hundrað árum síðani fórst skipið sum seinni mest er umtalað saksunarskipið í saksun í lastini var millum annað viður og tá farmurin varð seldur á uppboðssølu varð ein stokkur av pommerskari furu seldur til nólsoyar har hann varð nýttur at byggja eina stovu í húsunum við brunn og tríggir aðrir stokkar vórðu seldir til suðuroyar maðurin sum keypti teir tríggjar stokkarnar bant teir saman til ein flaka setti segl á og sigldi í hesum líki stokkarnar suður gjógv er ein bygd á eysturoynni gjógv bygd er við íbúgvum ein av teimum smærru í kommununi men við sínum jarðartilfeingi og sum útróðrarpláss var hon fyrr munandi betri fyri gjógv er helst seinni bygd enn grannabygdin funningur men tó neyvan seinni enn tíðliga í miðøld útróðurin gav í síni tíð nógv virksemi í bygdini og seinni hava nógvir skipsmenn verið við gjógv vanlukkur á sjónum raktu rættiliga tíðum bygdina soleiðis sum mongu nøvnini við minnisvarðan bera boð um við nýggju tíðunum aftaná seinna heimsbardaga fekk gjógv bygd trupult við at varðveita fólkið á plássinum og síðan hevur afturgongdin í fólkatalinum verið rættiliga støðug í bygdini er skúli sum er bygdur í eisini hevur bygdin samkomuhús av vinnuligum virksemi við gjógv kann nevnast elementvirkið sum varð stovnað í her verða betongelement gjørt til ymiskar bygningar gjáarsmolt hevur eisini havt smoltstøð í bygdini men soleiðis sum viðurskiftini hava lagað seg í alivinnuni hevur støðin ligið still eina tíð tó verður vónað at tá framleiðslan kemur upp aftur á sítt gamla støði kann hetta virksemi takast upp aftur ferðavinnan hevur havt ein vaksandi týdning fyri gjógv longu í byrjaði gjáargarður sum vallaraheim og hann er framvegis vælumtóktur her kunnu umleið fólk gista í senn í hevur tiltakið gjógv adventure havt virksemi við útferðum og við sølu av ymiskum til ferðafólk í gamla handilinum í bygdini við gjógv er nógv vakurt at síggja tey høgu fjøllini gjógvin og ymisk støð nærhendis bygdina norska filmsrøðin buzz aldrin hvar bleivst tú av í ruðuleikanum fer fyri tað mesta fram við gjógv filmsrøðin var tann fyrsta filmsrøðin ið var víst í norskum biografum tað bleiv hon í røðin varð eisini víst í sjónvarpinum hjá kringvarpi føroya nakað seinni oyrarbakki er ein niðursetubygd á vestursíðuni á eysturoy hon liggur við sundalagið oyrarbakki er yngsta búsetingin í kommununi heilt fram til miðja øld var neyðugt hjá mongum at hava jarðarbrúk so longi fiskivinnan bert kundi bjóða arbeiði ein part av árinum um somu tíð varð landið bundið so mikið saman at fólk kundu ferðast meira millum oyggjarnar ella búsetast á nýggjum plássum um livilíkindini vóru betri har í hesum førinum síggja vit at tað í fleiri førum eru fólk sum koma rættiliga langvegis frá ið seta seg niður á oyrarbakkanum men eisini fólk úr grannabygdunum eru millum niðursetufólkini eftir hesi fólk liggja gerðini og húsini ið nærum knýta tær báðar eldru bygdirnar norðskála og oyri saman í dag sum miðstøða í kommununi liggur væl fyri at hava felags hentleikar á oyrarbakkanum eitt nú hevur ungmannafelagið eydnan bygt samkomuhøli tætt við brúnna um streymin og sunda kommuna hevur sína umsiting her felags skúli fyri kommununa var bygdur á oyrarbakkanum í eins og kommunurnar í sundalagnum gingu saman um ein felagsskúla fyri framhaldsdeildina har í støðugt vaksandi høliskrøvini á skúlaøkinum hava við sær at vaksið verður um skúlarnar sum ein liður kommunala samstarvinum er eisini brandstøð bygd á oyrarbakka væntast kann at góðu útbyggingarmøguleikarnir á oyrarbakkanum framhaldandi kunnu fáa tilflytarar til plássið eins og teir ið løgdu lunnarnar í síni tíð oyri er ein bygd í eysturoy bygdin man hoyra millum tær elstu í landinum hetta sæst á tveimum viðurskiftum hagin fevnir langt út um bygdina bæði norður og suðureftir og jørðin hevur verið savnað á fáum hondum á einum garði seinni tveimum soleiðis sum vit plaga at skilja við eina bónda og landnámsbygd flestøll munnu kenna søguna um orm bónda og oyrabónda sjálvt um tað eisini er ein spennandi søga so hevur hon óivað eina veruliga kjarnu givið er at oyri við sínum garði hevur havt ein bónda við ávirkan á tingi ein av teimum var hans jacobsen debes ið gjørdist føroya løgmaður í árunum frá hann hevði frammanundan lisið løgfrøði í danmark og skaraði í síni tíð á mangan hátt framúr hann hevði eitt nú hug til ganga nýggjar leiðir innan jarðarbrúk og fiskiskap men sum so ofta í slíkum førum var undirtøkan ikki stór tí tíðin mundi ikki vera búgvin til stórvegis broytingar ikki fyrr enn inn í øld gerast broytingarnar í bygdini sjónskar hóast uppskot hevði verið frammi í unum um at leggja eitt sindur av haganum inn til gerði og velta í nýggjum plássum millum bygdirnar var hetta av ongum bøndurnir ið mannaðu løgtingið tá vildu ikki missa haga ei heldur húskallar og arbeiðskonur um tey fóru at fáa fótin undir egið borð tað man tí serliga vera embætismonnunum fyri at takka at hesin nýggi møguleikin varð settur verk at velta upp úr nýggjum og kunna breyðføða eitt húski við tí ikki bert bygdafólkið tók við hesum tilboði vit síggja eina umfatandi flyting millum oyggjarnar fara í gongd fólk savnast har sum jørð var til taks akkurát sum fiskivinnubygdirnar fara at draga til sín seinni tá ið skipsfiskiskapurin tekur seg upp við fiskivinnni fekk oyri nýtt vinnuligt grundarlag nevnast kunnu garnavirkið sum læt reiðskap til mong skipini í føroyska flotanum gjøgnum árini og o c joensen ið fyrst rak handils og útgerðarvirksemi og seinni hevur gingið nýggjar leiðir innan skeljaveiðu og virking við stórum og framkomnum rækjuvirki og tilvirking av úrdráttum av øðrum skeljadjórum á oyri hevur fólkatalið seinnu árini ligið um tey hálvtannaðhundrað skálavík er ein bygd i sandoy skálavík er í vídd fjórðingurin av sandoynni meðan fólkatalið bert er ein áttingur av fólkatalinum í oynni skálavík er ivaleyst elligomul bygd grundað í víkingatíðini har er nógvur og góður slættur bøur ið hevur verið grundarlagið undir góðum landbúnaði skálavík er eisini gomul kirkjubygd og kirkjurnar hava frá fyrstu tíð av staðið niðri á møl skálavík er eisini søgurík bygd og sagnirnar eru eisini fleiri best kend er søgnin um ungajógvanssynir teir vóru bóndasynir í dalsgarði livdu í øld og eru eins og kálvur lítli á sandi kendir sum yvirgangskroppar so er eisini søgnin um jákup jóansson sum var løgmanssonur og festi dalsgarð í var dansistova bygd á keldu og í varð ungmannafelagið keldan stovnað felagið keypti gomlu dansistovuna reiv hana niður og bygdi nýtt felagshús reiðarin eiler jacobsen var skálvíkingur eina tíð áðrenn hann andaðist avgjørdi hann at lata byggja ein frítíðardepil í heimbygdini hann náddi ikki at síggja frítíðardepilin lidnan depilin í skálavík skeiðs og frítíðardepilin immanuel læt upp í mai navnið immanuel er uppkallað eftir skipinum ið pápi eiler gekk burtur við í bygningurin liggur omanfyri bygdina og er bæði gistingarhús og matstova umframt at har eru fleiri fundarhøli spælirúm til børnini heitan pott og annað tætt við depilin er ein minnisvarði reistur til minnis um eiler jacobsen á einari minnisplátu stendur navn hansara og føðingar og deyðsárið og og so stendur hesin teksturin tann ið altíð hyggur eftir vindinum kemur aldri at sáa og tann ið altíð hyggur eftir skýggjunum kemur aldri at heysta í vóru fleiri kømur bygt afturat ætlanin er eisini at gera kampingpláss og golfvøll ein tann kendasti rithøvundurin í føroyum heðin brú er uppvaksin í skálavík tá ein kemur til skálavíkar kan ein síggja at har er reistur ein prúður minnisvarði um rithøvundan húsavík er ein bygd i sandoy húsavík liggur sunnan fyri skálavík bygdin hevur íbúgvar bygdin er gomul helst frá landnámstíð hon hevur tveir gamlar býlingar men søgn er at høvuðsbygdin var í kvíggjagili vestan fyri ánna har víst verður á húsatoftir og har eisini kirkja og kirkjugarður vóru søgn er at bygdin doyði út av svartadeyða og aftaná varð hon flutt eystur um ánna ein sera rík kvinna nevnd hústrúin ella húsfrúgvin var í bygdini og søgnin sigur at hon og maður hennara grundaðu bygdina aftur grótgarðurin hon læt gera um kirkjugarðin stendur enn eisini veggirnir í hoyløðuni og tað steinsetta túnið minna um hennara stórbæri á frímerkinum hómast kirkjan sum var bygd í og høgrumegin eini um ára gomul hús sum verða varðveitt sum fornminni húsavík er hvalvág og har doyggja grindir av og á størsta grindin sum er deyð á sandinum var hvalir dalur er ein bygd i sandoy dalur er syðsta bygdin í oynni og lítil bygd fólk men hagin er góður og serliga feitilendið skorin syðst á oynni har byggir nógvur lundi og hann ger at gróðurin er nógvur og verður seyðurin tí sera góður dalur er gomul bygd og sæst í gomlum skjølum at hon eisini varð nevnd varmadalur men hon er neyvan so gomul sum hinar báðar eysturbygdirnar hon hevur ligið sera avskorin og fekk ikki vegasamband fyrr enn í vegurin liggur gjøgnum eina bratta líð og grót og skriðulop oman á vegin eru ikki sjáldsom fyribrigdi í fleiri ár hevur talan verið um at bora tunnil gjøgnum fjallið millum húsavík og dal bygdin fekk kirkju í og hómast hon høgrumegin á frímerkinum í bleiv kirkjan sett í stand og er nú eisini handikapvinarlig í dali er eisini eitt bygdarhús ið nevnist eiriksgarður tað bleiv útbygt í og nú er nógv meira pláss hjá dalbingum at dansa føroyskan dans og annað undirhaldandi dalur er fyrndarbygd gomul søgn sigur at tá sóttin svarta herjaði í føroyum varð dalsbygd eisini rakt og sagt verður at fyri sóttina svørtu var bygdin sunnan fyri sórá sum rennur mitt oman gjøgnum dalin eftir sóttina varð flutt norður um ánna tí eingin mátti byggja aftur har sum bygdin hevði verið og sóttin herjað tí óeydna skuldi spyrjast úr hóast dalur er ein av okkara elstu bygdum eru hvørki fornleivdir ella staðarnøvn sum benda á at nakar kristin halgidómur bønhús hevur verið her í gomlum døgum oyndarfjørður á eysturoy er ein av heilt gomlu bygdunum í føroyum skrivligar keldur frá talinum vísa at oyndarfjørður var hampuliga stór bygd longu tá fólkatalið er nú í kirkjan í oyndarfirði er ein av gomlu trækirkjunum ið enn standa uppi í føroyum hon er frá altartalvan í kirkjuni er málað av kenda danska listamálaranum c w eckersberg innan fyri býlingin í víkum í oyndarfirði standa stutt frá landi tveir stórir steinar sum hava elvt til nógva hugsan teir ridla altíð eisini í góðum veðri magnus heinasson vaks upp á próstagarðinum í garðshorni í oyndarfirði oyndarfjørður er gomul bygd men hon er ikki nevnd í føroyingasøgu bygdir ið hava mansnavn vera hildnar at vera landnámsbygdir og kønir menn hava hildið at navnið upprunaliga var oyvindarfjørður fólkatalsbroytingar síðan múli er ein bygd á borðoynni múli er ein gomul og søgulig bygd sum hevur verið búpláss í miðøld hetta vita vit tí hon er nevnd í hundabrævinum hon liggur norðan til á borðoynni har búði m a kendi gandakallurin guttormur í múla hóast tað ongantíð hava búð nógv fólk í múla er bygdin væl kend ikki minst frá guttormi í múla hann skuldi vera lógkønur men eisini duga gand seinastu ártíggjuni er fólkatalið støðugt minkað seinastu fastbúgvandi fólkini andrea og hans jacob frederiksen fluttu úr bygdini í í múla eru fýra hús men tey standa øll tóm í gjørdust tær seks bygdirnar við hvannasund til hvannasunds kommunu hesar seks bygdirnar eru múli hvannasund norðdepli fossá norðtoftir og depli hvannasunds kommuna hevur í fingið veganøvn og húsanummur av hesi orsøk er eisini staðfest at í múla eru fýra hús sum hava hvør sítt húsanummar ikki óvæntað verður tann átta kilometrar langi vegurin úr norðdepli og norður til múla kallaður múlavegur endamálið við at hava allar hesar adressurnar er at tað skal vera bæði lætt og skjótt at finna vegin fram um hetta gjørdist bráðneyðugt her kann til dømis verða talan um brandbil sjúkrabil ella løgreglu men eisini hjá hýruvognum lækna og vanligum fólki sjálvt um roynt varð at stovna skúla eystan múla í kom ikki gongd á fyrr enn í tá fór viðingur giftur á norðtoftum at lesa við børnunum á toftum depli og múla á vegnum til múla eystanfyri á borðoynni hendi eitt skriðulop í sambandi við ógvisligt avfall í august hetta skriðulopið gjørdi skaða á vegin og bilaverjuna hetta viðførdi at múli misti vegasamband eitt tíðarskeið kendasti múlamaðurin man vera guttormur í múla til guttormur í múla varð føddur í haraldssundi uml yngsti sonur rasmus magnusson tíverri eru ongar skrivligar keldur hvørki kirkjubøkur ella skiftibøkur íð røkka so langt aftur gutormur í múla var tiltikin at duga gand hann var yngsti sonur rasmusar í haraldssundi ið var sonur magnus heinasonar fleiri sagnir eru um guttorm í múla ein teirra hevur samband við mykinesfjørð guttormur hevði konu úr mykinesi hon æt billa ikki hevði hann verið vestan fyri leirvíkarfjørð fyrr enn hann fór at fríggja vágamenn førdu hann um mykinesfjørð tá ið teir vóru komnir mitt á fjørðin bóru teir eyga við eitt stórt rekatræ og vildu fegnir fáa tað til sín men heldur vildi hann sleppa ferðina fram til mykines alt fyri eitt og so varð hann bað teir miða væl hvar træið lá tað kundi vera teir funnu aftur á tað tá ið teir fóru úr mykinesi aftur í vágar ikki hildu teir líkindi verða til tess tí mykinesfjørður er óføra streymharður men tá ið teir vóru á leiðini heim vórðu teir meira enn bilsnir tí tá lá træið í sama stað og andøvdi guttormur í múla kom til garðin í múla norðuri á borðoynni hann var ein av føroya bestu monnum bæði sum bóndi útróðrarmaður og smiður men hansara ídni til alt slíkt førdi við sær at hann ikki virdi seg sjálvan at vera minni enn hann var teir ið øvundaðust inn á hann eyknevndu hann óða hanus í hansara tíð gjørdu fólk lítið av at hava nógvan pening við tá ið tey fóru til handils men javnliga var tað troyggjur hosur lýsi stokkfiskur og tálg og tílíkt ið brúkt varð í staðin fyri pening hanus legði stóran dent á at hann hevði mest av hesum lutum við sær tá ið húsamenn fóru til handils einaferð hann saman við bygdarmonnum var á handilsferð til havnar varð tosað mann og mann ímillum um mangt og hvat og at enda kom upp í tosið hvør av bátsskipanini ið mundi hava virkað flestar lutir til hesa ferð her fekk hanus at frætta at ein annar í ferðalagnum hevði ein part av hosupørum meira enn hann illsinni spann í hann og meðan báturin fór fram við lambavík tveitti hann øll síni hosupør yvir borð hanus var av bestu seyðamonnum saman við húskøllum sínum røktaði hann í øllum hagapørtum á húsum og hvat ið var meira sjáldsamt húskallarnir hildu nógv av honum men sera margháttligur maður var hanus ein morgun um várið tá ið hann á eini ferð í haganum var komin norður á mjóá stóðu í einum bóli fimm seyðir hóast veðrið var at kalla gott slíkan seyð vildi hann ikki eiga hann dró knív úr slíðra og alt fyri eitt svævaði hann teir allar fimm dósi pætur og hanus ætlast at hava livað samtíðis stutt fyri ár sonur hanus giftist nevniliga um ár við dóttur múlabóndans guttorm hon var annars so gávumild og blíð at hon kom at ganga undir navninum góðakona í fyrstuni varð posturin til múla lagdur til heintingar inni í hvannasundi tann oktober verður olaf andreasen settur sum postskiftismaður í múla tann oktober fær aðalstýrið boð um at olaf andreasen er deyður og at bróður hansara eliesar andreasen fyribils hevur tikið sær av postinum men av tí at hann ikki er sinnaður at halda fram verður gunleyg ritter sett sum postskiftiskvinna í múla frá august ritter er dóttir andreu og hans jacob fredriksen í múla seinast í árunum flytur hon úr múla inn í norðdepil at búgva eftir hetta tekur móðir hennara andrea fredriksen sær av postinum og í mars verður hon formliga sett sum postskiftiskvinna í múla sambært skjølum hjá postverkinum fær andrea fredriksen farloyvi frá postinum februar og árið út hon fær aftur farloyvi frá januar til desember posthúsið í múla letur aftur í tá býr ongin í múla longur skjølini hjá postverkinum siga onki um hvør hevur havt ábyrgdina av postinum frá januar til posthúsið verður latið aftur í norðtoftir er ein bygd í borðoynni felagið eystlaks hevur bæði smoltalistøð og sjógvalistøð á smoltalistøðini á norðtoftum verða milliónir laksasmolt framleidd um árið sjógvalistøðin framleiðir tons av kruvdum laksi árliga í hvannasunds kommunu arbeiða fólk hjá eystlaks ein maður var á norðtoftum í borðoy sum tey rópaðu hvalvíks jógvan av tí at hann var ættaður úr hvalvík hann kom fyrst norður til viðareiðis at vera húskallur hjá prestinum harra dániali og var raskur trúgvur og væl umtóktur maður tá ið hann hevði tænt presti í nøkur ár fríggjaði hann til eina prestadóttrina anna margreta æt hon og fekk hana í teirri tíðini var tað siður at prestasynir ella prestadøtur sum giftust skuldu fáa kongsfesti tað fyrsta sum lá fyri til at festa á norðtoftum var beint tá eitt slíkt festi sum ófest var enn og tað fekk hvalvíks jógvan hesin sami jógvan doyði av illgerð og við hesum bar so til tá ið hann var vorðin gamal maður var honum ein dagin seint á kvøldi gangandi út fyri dyr eina løtu eftir kom hann inn aftur men tá ið fólk fóru at tosa við hann fekk hann ikki orðið upp hann var vorðin dumbur síðan legðist hann á songina og varð liggjandi í eina viku um hann royndi at tala skiltist einki av tí sum hann segði og við tí skili doyði hann nú er at greiða frá hvussu hetta illa kom á hann ein maður var í hvannasundi sum tey rópaðu jákup í sundi og skuldi hann kunna gand einaferð tá ið sundamenn hvannasundsmenn vóru til handils í havn tá var eingin annar handil í føroyum hittust teir báðir jákup í sundi og sakaris í hvalvík hvussu tað fórst teirra millum veit eingin men so mikið er sagt at tá ið teir báðir skiltust vóru teir sannir óvinir og jákup lovaði sakarisi ilt nakra tíð eftir tað at jákup er komin heim aftur úr havn skal hann fara at senda sakarisi tað illa sum hann lovaði honum søgn hevur verið av gamlari tíð at tá ið nakar sendi slíkt skuldi eingin vera úti áraka tað plássið sum illgerð var væntandi frá tí annars rakaði hon tann ið fyri var so bar á at sama kvøldið og somu løtu sum hvalvíks jógvan var úti fyri durum fór illgerðin ið jákup sendi sakarisi tvørtur um sundið og rakti jógvan so hann fekk deyðamein froðba er ein bygd í suðuroy uttasta bygd á norðursíðuni á trongisvágsfirði er froðba tætt við froðba er hitt vakra forbergið froðbiarnípa við tí sjáldsama tindinum báradrangur undir berginum við froðbiarnýpu er eina hola inn í bergið sum verður nevnd hol í helli í froðba er sermerkt stabbagrót at finna í fleiri støðum m a niðri við sjóvarmálan er stabbagrót sum er skapað í zigzag fram við niðara vegnum beint við býlingin í bø har ein gamal kirkjugarður er er stabbagrót sum er skapað sum súlur fram við vegnum stabbagrótið hevur fingið hetta skapið tá eldgosið var á sinni kenda skaldið poul f joensen búði á hamri í froðba hann varð føddur og uppvaksin í sumba men giftist til froðbiar og búði har meginpartin av sínum vaksna lívi ein minnisvarði er reistur tætt við húsið har hann búði til minnis um skaldið kirkja hevur staðið á bø í froðbø síðan miðøld trækirkja varð bygd í sum kom í staðin fyri gomlu lagaðu steinkrikjuna í bókini komissionsbetænkingen frá verður soleiðis sagt um gomlu steinkirkjuna í froðbø at hon var alin og tummar long harav kórið alin og tummar alin breið og alin høg her varð eisini funnin ein rúnasteinur í forkirkjuni sum í bleiv sendur niður á nationa museet í keypmannahavn longu í varð kirkjan á bø flutt inn til búðplássi longri inni á fjørðinum sum nú nevnist tvøroyri undir hválin ella sum seinni eisini er nevnt kirckwall ella kirkjuvalur uppí í býlinginum í valinum við ídnaðarvøkstri og fólkaflyting til staðið bleiv kirkjan skjótt ov lítil nýggja kirkjan á tvøroyri varð tikin í brúk kr himmalferðardag í og eftir tað kundu hvalvíkingar ella sandvíkingar fara rættiliga til verka niels persson bygningssnikkari á tvøroyri sum hevði gjørt tekningina til hvussu kirkjan skuldi síggja út í hvalvík stóð fyri arbeiðinum í varð so gamla froðbíjar kirkja flutt av tvøroyri og til sandvíkar har tilfarið varð brúkt at byggja kirkjuna við tó eru nøkur ting innan varðveitt kirkjan varð vígd sunnudag eftir trinitatis í í sandvík froðba er ein landnámsbygd ella bøur og hevur verið búsett síðan landnámstíðina eisini eru hugleiðingar um at froðba er enn eldri enn landnámsbygdirnar tað er ein søgn viðvíkjandi upprunan til nanvið froðba um ein danskan høvding ella kong áðrenn tíðarskeiði sum vanliga verður sett í samband við víkingar og landnám kom til føroyar høvdingurin hæt fróði hann kom til føroyar við óvart ávegis til írlands óveður brast á og hann kom til føroya tað var mjørki og hann lovaði at um hann fann land har drekkivatn var so skuldi hann búseta seg har mjørkin lætti og hann kom til froðbiar og fann eina á har og so setti hann búgv har søgnin sigur eisini at av tí hann fann land blótaði hann til ásarnir og gav tí staðinum har teir komu á land ásdalur dalur ásanna navnið hevur verið upprunaliga froðabøur ella á norrønum froðabær hov er ein bygd i suðuroy hov er gomul bygd og er umrødd í føroyingasøgu har búði høvdingurin havgrímur og har hevði hann hov til sína gudadyrkan av hesum hevur bygdin fingið navn grøvin hjá havgrími og hesti hansara er omanfyri bygdina undir homrum har sum bygdin var fyrr áðrenn fólk fóru at byggja longri niðri bygdin liggur við hovsfjørð hovstunnilin eitur tunnilin millum øravík og hov í suðuroy tunnilin varð alment tikin í nýtslu leygardagin oktober hovstunnilin er metrar langur og er metrar breiður og hevur kostað milliónir at gera áðrenn tunnilin kom var einans koyrandi eftir gamla vegnum um hovsegg sum læt upp oktober áðrenn vegurin um hovsegg læt upp í var ongin koyribreyt til bygdirnar norðanfyri hovsegg tá máttu fólk antin ganga eftir varðagøtunum ella sigla tann november varð adressuskráin í hovi góðkend av matrikulstovuni gøturnar eita garðsvegur brekkuvegur í leivsgarði brúarvegur stapavegur traðarvegur heygavegur og við grind hov var ein høvuðsbygdin í føroyum í víkingaøld og søgnin sigur at stutt eftir at føroyar vórðu kristnaðar varð kirkja bygd í hovi seinri er bygdarinnar støða viknað og søgnin sigur eisini at seinasta kirkjan varð flutt til porkeris um trúbótarleitið havgrímur æt ein maður sum búði í suðuroy í føroyum hann var mætur múgvandi og harðrendur kona hansara æt guðrið og hon var dóttur snæúlvs havgrímur var høvdingi yvir øðrum helminginum av oyggjunum hann hevði fingið tær í len av haraldi gráfeldi sum tá var kongur í noregi havgrímur var ógvuliga brályntur og bar ikki orð fyri at vera serliga vitur maður ein húskallur hansara æt einar og var róptur suðringur ein annar maður havgríms æt eldjarn kambhøttur hann var orðmikil illorðaður fávitskutur og ilskur latur meinskur og eitt illmælt lyguvætti tá ið vágsbygd fekk nýggja kirkju varð hin gamla kirkjan flutt til hovs og vígd aftur har í upprunaliga var tað íslendingurin guðbrandur sigurðson ið stóð fyri arbeiðinum at smíða kirkjuna á kirkjukletti í vági hon var alin long og breið við stólum mannfólkamegin og stólum konufólkamegin kirkan varð bygd teir sum stóðu fyri arbeiðinum at taka gomlu kirkjuna á kirkjukletti niður vóru arkitekturin johan hofgaard og johan hammer timburmaður teir tóku bretti fyri bretti niður og merktu tey sama var við bjálkunum síðan var alt tilfarið koyrt í lastbili út á kaiina í vági har tað varð flutt við skipi til hovs av stapanum varð tað borið niðan á tað staðið sum hovbingar rópa innan glyvur grund varð laðað og kirkjan sett upp aftur av nýggjum umframt arkitektin hofgaard og johan hammer hjálptu leivur jespersen og hans pauli luid við at smíða kirkjuna upp aftur av nýggjum tá ið kirkjan stóð á kirkjukletti hevði hon flagtak men nú tá ið hon varð bygd av nýggjum løgdu teir galvaniserað jarntak á tann februar varð kirkjan vígd gulak jacobsen sum var fyribils settur próstur vígdi hana sandvík er ein bygd í suðuroynni sandvík er niðursetubygd og vóru tað hvalbingar ið komu hagar um tá kallaðist víkin hvalvík seinni varð navnið broytt til sandvík sandvík er norðasta bygdin í suðuroynni nærmasta grannabygd er hvalba hesar báðar bygdir vóru bundar saman við einum tunnli í sandvíkartunnilin er metrar langur hann hevur eina koyribreyt og fleiri møtipláss tunnilin er metrar høgur og er hann lægsti tunnil í føroyum sjálvt um sandvík er niðursetubygd so hava fólk tó búð í sandvík í víkingatíðini bygdin er nevnd í føroyingasøgu við navninum sandvík og har búði torgrímur illi hann var eingin vinmaður við sigmund brestisson ið vildi hava føroyar at vera skattland noregs kongs tá ið tróndur í gøtu við sínum monnum søkti at sigmundi noyddist hesin at loypa í havið og svimja alla leið úr skúvoy til sandvíkar har beindi tórgrímur fyri honum og tók gullringin sum sigmundur hevði um armin sandvík var ikki bygd aftur fyrrenn millum frá miðøld og fram í øld hevur bygdin itið hvalvík hetta var ikki heppið tí onnur bygd við sama navni var í føroyum í varð tí ásett at henda bygdin í suðuroy skuldi fáa sítt gamla navn sandvík aftur í bygdi niels jacob olsen húsini uttan ánna sum í dag er forminnissavn húsini eru tey fyrstu sum eru bygd uttan fyri ta stóru ánna ið rennur mitt gjøgnum bygdina fleiri gomul hús og bygningar eru í bygdini m a er ein gomul smiðja sum tummas thomsen átti eisini er ein gamal handil fra sum var úthandil hjá handilsmonnunum á tvøroyri tað var jens marius nielsen sum var seinasti handilsmaður har vestan fyri sandvík liggur ásmundarstakkur ið er ein stórur klettur sum einaferð var fastur í landinum men ikki longur eitt lítið sindur longur suðuri liggur tvørgjógv neytakonugjógv har níggju neytakonur gingu seg útav í mjørka tunnilin til sandvíkar kom ikki fyrr enn í men tunnilin er ikki tíðarhóskandi longur lag højt over fjellet skjótari tempo engedahl stordahl midnattsolens land lopra er ein niðursetubygd í suðuroynni bygdin liggur km sunnan fyri vág fólkatalið var við ársbyrjan ein tunnil bindur bygdirnar lopra og sumba saman sumbiartunnilin læt upp í akrar er lítil bygd sum liggur km eystanfyri lopra lopra liggur í einum dali rundan um lopransfjørð tá ein kemur koyrandi úr vági til lopra sæst toppurin av beinisvørði daga undan hestinum eitt spískt fjall í lopra sum minnir um eina pyramidu eitur kirvi toppur eitur kirviskállur fjallið sunnan fyri lopra móti økrum eitur siglifelli beint áðrenn ein kemur til lopra er ein vík sum eitur kirrivík hon verður eisini nevnd ónavík úr kirrivík er ein vegur gjørdur eitt petti vestureftir hesin førir til lopranseiði tó ikki heilt vestur lopranseiði er sera vakurt og sermerkt stað á vestursíðuni av suðuroynni har er eisini lopranshólmur útsýnið suðureftir móti beinisvørði er einastandandi víkarbyrgi er ein niðursetubygd í suðuroy har ongin býr longur ein persónur hevur tó enn postadressu har sambært hagstovuni víkarbyrgi liggur á eystursíðuni á suðuroynni millum lopra og sumba har hava verið tvær bygdir hamrabyrgi er sunnanfyri ánna og víkarbyrgi er norðanfyri ánna sum rennur oman gjøgnum dalin ongin vegur var til víkarbyrgis fyrr bygdin var hin seinasta av bygdunum í suðuroynni sum fekk vegasamband tað var í tað at vegurin kom førdi tó ikki til fólkavøkstur men tað gjørdist lættari fyri bøndur og onnur at koma fram til bygdina eitt alibrúk var í víkarbyrgi í nøkur ár men tað er ikki til longur fyrr vóru tvær bygdir á víkarfirði tann sum var norðarðu megin ánna var víkarbyrgi og hin sum var sunnanfyri ánna var hamrabyrgi tað er tó bara víkarbyrgi sum hevur postnummar tað er nummar víkarbyrgi er landnámsbygd hildið verður at hon er ein av elstu bygdunum í føroyum bygdin varð tó avtoftað tá svartideyði herjaði í bara ein kvinna livdi eftir hon nevndist sneppan í hamrabyrgi enn síggjast toftirnar eftir har hon búði søgnin sigur at hon gjørdist so vill av at búgva har einsamøll at tað ikki bar til at fáa hana at liva millum onnur fólk sumbingar gingu oman á hamarin beint uppi yvir har hon búði og kastaðu henni kjøt so hon ikki doyði i hungri ongin búði í víkarbyrgi í nærum fimmhundrað ár eftir at svartideyði legði bygdina í oyði og til jógvan joen joensen úr sumba setti búgv í víkarbyrgi við húski sínum umleið í búðu fólk í víkarbyrgi í búðu fólk har men sum áður nevnt býr ongin har longur fólk hava tó bygt summarhús í víkarbyrgi og hamrabyrgi so eitt sindur av lívi er á staðnum av og á bøndur hava eisini framvegis seyð í víkarbyrgi og nøkur neyst standa niðri við sjóvarmálan haraldssund er ein bygd sunnarlaga á eystursíðuni á kunoynni út móti sundinum við sama navni haraldssund var kyndilsmessubygd tað er at har varð dansað á kyndilsmessu úr haraldssundi er søgnin í haraldsundi búgva umleið fólk í haraldssundi er onki vinnuligt virksemi uttan landbúnaður ella rættari sagt seyðahald eftir bardagalok í keyptu haraldssundsmenn ein tons stóran útróðrarbát sum var knýttur at bygdini í eini ár báturin sum æt brimnes lá vanliga fyri teymi beint út fyri bygdini haraldssundsmenn róðu annars dúgliga út við brimnesi hesi árini seinni í tíðini var eitt ídnaðarvirki í bygdini sum framleiddi arbeiðshandskar í haraldssundi er gamla bygdin við tveimum býlingum heimi í húsi og suðuri á bakka og so ein nýggjur býlingur ið verður nevndur á leiti býlingurin liggur omanfyri og sunnanfyri gomlu bygdina í gomlu bygdini eru hús og á leiti eru hús skúlin í haraldssundi er bygdur í fyri nøkrum árum síðani varð eitt sera snotuligt bygdarhús bygt í haraldssundi har kann borðreiðast fyri eini fólkum bygdin kunoy liggur á vestursíðan á kunoynni hóast kunoyggin er km long er bara tann eini møguleikin fyri føstum búplássi á vestursíðuni og har liggur bygdin á flatanum undir skarðdali og lítladali omanfyri dalarnir eru lítlafjalli og kúvingafjalli fyri norðan og urðafjalli fyri sunnan ongar fornfrøðiligar kanningar eru gjørdar í kunoy ið kunna siga nakað um aldur á bygdini men haldast má at hon er bygd í landnámstíðini tríggjar rættuliga stórar áir renna oman gjøgnum bygdina garðá myllá og skarðdalsá og tríggir býlingar hava verið frá fyrndini í bygdini og liggja teir við hvør sín á suðuri í bø heimi í húsi og norðuri í húsi í eru tveir býlingar heimi í húsi og suðuri í bø gamalt er at norð í húsi skal vera triði býlingurin í kunoy har skal fólk hava búð í gomlum døgum men um ár doyr býlingurin út í búgva aftur fólk norð í húsi fólkateljingin í føroyum í vísur at bygdini kunoy búgva familjur sum telja tilsamans fólk í árunum varð farið undir at gera ein uppdyrkingarveg í kunoy hann gongur sunnan av bø níðan frá garðá framundir víðarlundini har ein rættuliga stór brúgv bleiv gjørd um myllá og so norðureftir omanfyri bygdina og oman aftur gongur hann í hin gamla vegin norðuri í húsi tað tók nakrar vetrar at gera vegin og er hann um km til longdar síðani vegasamband kom til bygdina er stór útstykking gjørd í bygdini hendan útstykkingin liggur sunnanfyri garðánna og omanfyri býlingin suðuri á bø og er fleiri nýggj hús bygd har eins og grundstykkir eru tøk til framtíðar sethúsabygging kunoy var nýggjársbygd hagar komu fólk úr grannabygdunum at vitja og dansa á nýggjárinum ítróttur er kropslig venjing undir føstum reglum vanliga skipað og íðkað sum kapping hóast ítrótt er spæl krevst ofta av teimum ið íðka ítrótt at tey eru sterk av lyndi og í t d kappingarítrótt er gleðin at vinna ofta vann størsta kappingarítrótt er vanliga skipað eftir reglum og lógum so at treytirnar hjá teimum sum kappast skulu vera tær somu ítrótt mest er sprottin úr gerandisvirksemi til dømis renning bogaskjóting og glíming onnur ítrótt til dømis vælumtóktu bóltspølini er nógv nýggjari og so hvørt útgerðin mennist verða reglurnar broyttar so at eitt ítróttafólk ikki skal hava fyrimun fram um annað stuðlar og sjónvarp ávirka ítróttina nógv bestu leikararnir vinna milliónir og størstu ítróttahendingarnar síggjast um allan heimin um fylgisvein hvør ítróttargrein hevur sínar reglur so øll sum leika skulu vita hvussu ið leikað skal verða kampleiðarar og dómarar eru við á leikvølli og fylgja gjølla við at leikarar halda reglurnar í summum spølum floyta teir hart tá ið leikur skal byrja ella steðgur skal verða eisini vísa teir við flaggi ella hond at leikarar skulu vita hvar ið nú er farið fram í reglunum fyri ymisku spølini er skrivað hvussu breiður og langur vøllurin skal vera hvussu hann skal vera merktur og hvar ið málini skulu vera kanska eru ymiskar reglur einar fyri vaksin og einar fyri børn í t d kurvabólti eru tríggjar støddir av plátum og fríkastøkjum fyri vaksin ung og yrkisleikarar soleiðis er eisini í m a fótbólti har yngstu leikararnir spæla tvørturum á hálvum vølli og í handbólti har tey smáu spæla á lítlum vølli við lítum bólti orðið kemur frá fornnorrønum iræt sum er í ætt við íð sum merkir at útinna íðka nakað ítrótt er sambært orðabókum kvennkynsorð men í mannamunni verður oftast orðið ídráttur nýtt hetta hevur ført við sær vanliga skriviháttin ítróttur kvennkynsorðið maskuliniserað sum í veruleikanum á føroyskum ikki kann sigast soleiðis sum tað verður skrivað høvuðsgrein ítróttur í føroyum athen grikskt athína er høvuðsstaður grikkalands og størsti býurin í landinum athen er ein av heimsins elstu býum sum frá skrivligum keldum kann føra sína søgu umleið ár aftur í tíðina har búgva íbúgvar í sjálvum býnum fólkatalið var í stórbýurin athen við forstøðum og upplandi hevði íbúgvar í á einum km stórum øki sambært eurostat er athen tann stórbýurin í es sum hevur flestar íbúgvar og flestar íbúgvar av høvuðsstøðunum í es í tá tað búðu í athen við forstøðum og upplandi athen er tann syðsti høvuðsstaðurin í evropa arvurin frá tí klassisku tíðini er enn sjónligur í athen við minnisvarðum og ymiskum bygningum sum eru listarverk har tað kendasta nokk man vera parthenon á akropolis sum av mongum verður hildið at vera týdningarmesta bygningsverkið í vesturlendskari mentan frá fornari tíð býurin hevur eisini fleiri fornminni frá rómverskari og bysantinskari tíð og nøkur frá tí osmanniska tíðarskeiðnum athen hevur tveir heimsarvar sum eru á listanum hjá unesco yvir heimsarvar nevniliga akropolis og dafni klostrið miðdepilin í gamla høvuðsstaðnum í grikkalandi var akropolis har ára gomlu toftirnar av parthenontemplinum eru men meginparturin av býnum er nýggjur tí at mong fólk av bygd eru flutt hagar at leita sær eftir arbeiði ein avleiðing av bráða vøkstrinum er at fáastaðni í heiminum er luftin so dálkað sum í athen til tess at minka um luftdálkingina er ikki loyvt at koyra bil inni í býnum summar dagar í vikuni tey eldstu prógvini frá menniskjum í athen eru frá yngru steinøld í bronsuøldini uppstóð eitt meira skipað samfelag ein partur av tí mykensku borgmentanini eftir at henda mentanin fall umleið ár á kr komu tær myrku øldirnar uml til á kr frá hesi tíðini eru nøkur spor av aktiviteti í athen men tað sær ikki út til at hava verið eitt samfelag ið var nakað serliga skipað býurin fór at vaksa umleið á kr fram til umleið á kr var athen eitt kongadømi við einari aristokratiskari stýrisskipan athenbúgvar løgdu attika undir seg hetta tíðarskeiðið meðan allir grikskir býarstatir høvdu ræði yvir eitt øki kring sjálvan býin er tað annarleiðis við athen sum hevði valdið á einum rættiliga stórum øki undir tyraninum peisistratos byrjaði býurin at markerað seg sum ein miðdepil fyri listahondverk og arkitektur í á kr fingu tey ið vóru ímóti tyranstýrinum hjálp frá sparta til at broyta stýrisskipanina tað athenska fólkaræðið var eitt demokrati ið hevði beinleiðis fólkaræði við eini røð av sereyðkennum síðan á kr høvdu persarnir víðka um land teirra persisk herlið komu til tað grikska meginlandið í á kr athen varð kringsett og tvær ferðir noyddur fólk at rýma úr býnum men í á kr taptu persarnir við plataiai og uppgóvu royndina at vinna grikkaland athen var nú blivin tann valdmiklasti býarstaturin í grikkalandi og tað dámdu spartanarum ikki kríggini millum báðir býarstatirnir endaðu við at athen tapti og tá filip ii av makedonia víðkaði um sítt økið og kom inn í grikkaland megnaði athen ikki at standa ímóti filip ii hevði ræði á athen og sonur hansara aleksander mikli staðfesti hetta athen var framhaldandi ein týdningarmikil býur eisini í hellenistiskari tíð men var ikki longur ein sjálvstøðugur statur býurin bleiv førandi innan mentan og útbúgving og teir filosofisku skúlarnir lokkaðu lesandi frá strórum pørtum av grikska heiminum og so við og við eisini frá rómverska heiminum grikkaland varð innlimað í rómverjaríkið í á kr athen fikk enntá minni ávirkan politiskt sæð men bleiv við at vera týdningarmikil miðdepil fyri lærdóm paulus ferðaðist eitt nú til athen fyri at kynda um kristnu trúnna og grikkaland var eitt teimum fyrstu økjunum í rómverjaríkinum ið tóku nýggju trúnna til sín hetta tíðarskeiði bleiv endin á athen sum lærdómsmiðdepli men tað var ikki fyrr enn undir justinian keisara í at lærustovnarnir vóru stongdir heilt í gjørdist athen høvuðsstðaur í tí nýggja kongaríkinum grikkaland og býurin mentist skjótt til ein nýmótans evropeiskan høvuðsstað í var fólkatalið undir fyrra heimskríggi var hart stríð í gøtunum í athen millum eitt stórt herlið sum var komið í land við pireus tað vóru franskir italskir og ensk herlið sum stríddust móti grikska herinum og grikska fólkinum úr athen teir sameindu noyddust at rýma úr aftur býnum men í megnaðu fraklendingar at herseta býin folkavøksturin í athen var øgiligur eftir tað sæð við grikskum eygum katastrofala griksk turkiska kríggið frá til tá yvir ein millión flóttafólk vóru tvangsflutt til grikkalands eftir lausannefriðin í tey vóru noydd at flyta frá heimum teirra í lítla asia sum í dag hoyrir til turkaland av hesum mongu fluttu umleið til athen og forstaðir til athen árini til var athen eins og restin av grikkalandi hersett av nasitýsklandi summar ol hevur verið hildið í athen tvær ferðir og býurin stóð eisini fyri teimum óalmennu leikunum sum vóru hildnir í athen hevur fleiri stór ítróttarfeløg sum fótbóltsfeløgini aek athen fc panathinaikos fc og panionios fc kurvabóltfelagið maroussi bc og hondbóltsfelagið sony athinaikos athens síðan hevur athen marathon verið fyriskipað í býnum danskt mál er málið í danmark danskt er móðurmál hjá um fólkum harav um í danmark um í grønlandi og um í føroyum danskt er eitt av germansku málunum av tí at føroyar í fleiri hundrað ár hava verið í ríkisfelagsskapi við danmark hevur danskt mál altíð havt sterka støðu her hjá okkum danskt var lógarmál kirkjumál og skúlamál langt upp í øld serliga sterka støðu hevði danskt í høvuðsstaðnum havnini har tað fínara fólkið búði embætismenn konslar og keypmenn børnini úr hesum umhvørvi við nógvum blandingsgiftum tosaðu danskt summi teirra høvdu beinleiðis danskt sum móðurmál danskt er tryggjað í heimastýrislógini har tað stendur at lesa at føroyskt verður viðurkent sum høvuðsmál men danskt skal lærast væl og virðiliga og danskt kann eins væl og føroyskt nýtast í almennum viðurskiftum við øðrum hevur danskt serstøðu millum fremmandamálini sum verða lærd í fólkaskúlanum í føroyum danskt er ikki einans móðurmál fyri uml milliónir danir tað er eisini eitt týðandi annaðmál í føroyum og grønlandi her skulu allir skúlanæmingar læra danskt sum fremmandamál danskt er eisini eitt týðandi minnilutamál í norðara parti av týsklandi uml fólk hava danskt sum móðurmál í týska landslutinum suðurslesvig nógv ung í føroyum lesa heldur bøkur á donskum enn á teirra egna móðurmáli ensk tøkuorð streyma inn í øll tey norðurlendsku málini men rákið er at ensku orðini í størri mun varðveita teirra uppruna ensku útsjónd í donskum herundir málfrøðiligar bendingarendingar og stavseting computer weekend speaker og teenager eru dømi um orð ið kunnu brúkast á donskum men sum verða broytt til norðurlendsk orð á norskum og svenskum eisini søguliga hevur danskt verið dúgligt til at læna frá øðrum málum orð sum bange borger angst og alene t d stava frá streyminum av týskum tøkuorðum sum nógv komu inn í málið í talinum tá ein dani fer at telja hava aðrir norðbúgvar trupult við at fylgja við men tað er í veruleikanum bert fimm orð ið volda trupulleikar nevniliga halvtreds tres halvfjerds firs og halvfems tey kunnu virka óskiljandi men hava ein logiskan uppruna danska talskipanin byggir nevniliga á tyve og tyve á donskum eitur snes í eintali og snese í fleirtali tá danir siga tres er tað ein samanrenning av tre snese meðan firs er ein samanrenning av fire snese halvtreds merkir sostatt tríggjar sneisir minus eina hálva sneis ein av stóru trupulleikunum við donsku framsøgnini er at tað oftast bert eru herd orð ið verða markað týðuliga í talumálinum óherd stavilsi eru trupul at fanga hjá teimum ið tosa svenskt ella norskt fleiri sjálvljóð verða søgd ymiskt á donskum og svenskum eitt langt a á donskum ljóðar sum eitt svenskt og u á donskum verður sagt nærri sum eitt svenskt o um eitt orð byrjar við g ella k skal tað altíð framberast við g ella k ljóði sjálvljóðini í samansetingum sum sk skj og stj verða øll framborin og ikki eins og á svenskum stytt til eitt sje ljóð endingar og ljóðveik stavilsi hvørva oftani tá danskt verður borið fram og tað ger tað trupult at hoyra nær eitt orð byrjar og endar tað gevur ikki bert trupulleikar hjá øðrum norðbúgvum kanningar vísa at trý ára gamlir danir hava lært munandi færri orð enn javngomul í eitt nú noregi og svøríki og at danskir skúlanæmingar hava eina truplari uppgávu fyri framman tá tey skulu læra seg at lesa og skriva á teirra egna máli budapest er høvuðsstaður ungarns og hevur umleið íbúgvar býurin er størsti býurin í landinum og ein av størstu býum í es hin november vóru býinir buda óbuda og pest sameindir til ein stóran bý við nýggja navninum budapest sum inniheldur nøvnini á tveimum av fyrrverandi býunum buda og pest áin donau rennur gjøgnum býin býarpartarnir buda og pest liggja hvør sínu megin donau buda er vestaru megin donau har var gamli ríkisdagshøvuðsstaðurin í keisaraveldinum eysturríki ungarn eystaru megin donau er pest sum er miðdepil fyri handil fíggjarvirksemi og ríkisfyrisitingina mong ferðafólk koma til budapest nógv fleiri enn til hinar høvuðsstaðirnar í miðevropa og næstan tveir triðingar av útlendsku íløgunum í ungarn eru í høvuðsstaðnum grikskt mál ellinika ella elliniki glossa er ein sjálvstøðug grein av teimum indo evropeisku málunum grikska málið er høvuðsmál í grikkalandi og á kýpros málið sum tey tosa í dag verður nevnt nýgrikskt tað sum tey tosaðu og skrivaðu í fornøldini verður nevnt forngrikskt harumframt eru tað onnur griksk mál t d er nýgrikst ikki bara nýgrikst nýgrikskt er móðurmál hjá um fólkum harav um í grikkalandi og um í kýpros nýggja testamenti er skrivað á koine grikskum og tað er átrúnaðarligt mál í griksku ortodoksu kirkjuni í nógv ár var eitt málstríð diglossi í grikkalandi stríðið snúðið seg um hvørt tey áttu at tosa og skriva eitt grikst mál sum lá so tætt upp at tí forngrikska sum møguligt katharevusa tað reinskaða málið ella um tey skuldu tosað og skriva tað sum tað vanliga fólkið tosaðu dimotiki tey lærdu brúktu í høvuðsheitum katharevusa t d í rættarmálum á lærdum háskúlum í fyrisitingini osfr meðan tey ikki lærdu ella tað vanliga fólkið brúkti tað móðurmálið sum tey høvdu lært dimotiki hetta málstríðið endaði í tá ein nýggj lóg varð sett í gildið sum segði at dimotiki nú var tað almenna málið í grikkalandi tað eru bókstavir í tí grikska alfabetinum allir hava ein stóran bókstav og ein lítlan bókstav tó hevur sigma tvey sløg av smáum bókstavum eitt vanligt sigma og eitt sum verður brúkt tá eitt orð endar við s við gøtugjógv er ein bygd í eysturoy bygdin við gøtugjógv liggur eystanfyri stóru gjónna sum sker seg norður gjøgnum lendið millum syðrugøtu og norðragøtu við gøtugjógv eru skúli peningastovnar kirkja og samkomuhús felags fyri allar tríggjar bygdirnar sum ofta undir einum verða róptar í gøtu bygdin við gøtugjógv hevur frá gamlari tíð verið ein savningarstaður fyri bygdirnar í gomlu gøtu kommunu og ber hon navn eftir gjónni ið liggur beint sunnanfyri bygdina í varð skúli bygdur har og hevur kommunali skúlin hildið til har síðan við útbyggingum í og í studentaskúlin í eysturoynni húsaðist í gomlu skúlabygningunum við gøtugjógv áðrenn flutt varð inn á kambsdal í í dag ganga børn í flokki úr allari eysturkommunu í skúlanum við gøtugjógv áður hava eisini bankar og sparikassar havt deildir í bygdini bygdin er eisini prýdd við eini vakrari viðarlund omanfyri bygdina og er eisini ein miðdepil fyri mentan við losjuni og fyri trúar og samkomulív við nýggju gøtu kirkju ið varð vígd í og filadelfia samkomuhúsinum hjá brøðrunum gøtueiði ella undir gøtueiði er eitt pláss í eysturoynni einasta búseting sum hevur verið á staðnum var tjaldið hjá vekingarrørsluni kelduni tað er tó skjótt langt síðani at tjaldið varð tikið niður og bygningurin í skálabotni varð tikin í nýtslu í staðin sambært hagstovu føroya búðu fólk undir gøtueiði í lítla bygdin á skálafjørðinum ið ber navn eftir hvar hon liggur undir gøtueiðinum er frá umleið og er sostatt yngri enn hinar gøtubygdirnar bygdin er vaksin saman við skipanesi ið er partur av runavíkar kommunu og hesar verða mangan mistiknar at verða ein og sama bygd bygdin hevur verið eitt knútapunkt hjá gøtufólki við tað at gøtumenn altíð hava havt bátar liggjandi við skipanes herfrá var lættari at sleppa yvirum skálafjørðin ella suður til havnar vatnsoyrar er ein bygd í vágoynni við norðurendan á sørvágsvatni leitisvatni vatnsoyrar er niðursetubygd frá fyrst í øld í dag er bygdin serliga kend fyri stóru vindeygaverksmiðjuna vatnsoyrar snikkaravirki og fyri leguhúsið zarepta hjá brøðrasamkomuni vatnsoyrar er yngsta niðursetubygd í føroyum frá og tann einasta hvar sjógvur ikki sæst fyrstu árini vóru bert trý hús í bygdini men aftaná kríggið vaks bygdin seinastu árini hava fólk búð í vatnsoyrum innbúgvarnir eru flestir í tænastuvinnuni í øðrum bygdum bygdin er partur av miðvágs kommunu ein av fyrstu koyrivegunum millum bygdir í føroyum varð gjørdur millum sørvág og miðvág ígjøgnum vatnsoyrar í vatnsoyrum er slætt og náttúruvakurt friðarligt og hugnaligt stóra áin skjatláin rennur oman í tað stóra vatnið leitisvatn sørvágsvatn har ber til at fiska síl og njóta náttúrunar friðsælu stórt heiðalendi eru norðanfyri vatnsoyrar og har var nógv torvarbeiði í tí tíðini syðradalur er sunnasta bygdin á kalsoynni syðradalur er ein niðursetubygd frá fyrst í øld hon er bygd í bygdin lá áður á vestursíðuni og æt blankskáli men vegna skalvalop á vári í fluttu blankskálafólk millum og eysturum til syðradals at búgva av tí at har er eingin vandi fyri skalvalopi eingin mansskaði hendi av lopinum fýra hús vóru á blankskála og har búðu fólk tá tá ið liðugt var at flyta til syðradals í vóru hús fimta húsið varð nevnt har uppi í slupptíðini hoyrdu skip til syðradal m s bjørgvin julius clementsen á dunganum og m s gudrun inni í húsi fleiri syðradalsmenn vóru skiparar á t d klaksvíks og havnaskipum syðradalsmenn vóru við sluppunum um summarið og veturin varð nýttur til útróður við maskinbátum bygdin fekk el orku frá sev í og ferjulegu í á syðradali er ferjulega sum er dagliga sambandið til og úr oynni hóast syðradalur er tann av teimum fýra bygdunum á oynni sum lættast slepst til so er hon kortini tann bygdin á kalsoynni ið hevur minsta fólkatalið hinvegin er syðradalur ein vælumtókt frítíðarbygd minnisvarðin á syðradali yvir deyð á sjónum varð reistur í hellurnar eru ein bygd á eystursíðuni á eysturoynni hellurnar eru partur av fuglafjarðar kommunu sum bygdarnavn er hetta ungt frá uml staðið hevur helst einaferð í tíðini itið at hellum sum hevur merkt við hellur fram við strondini seinri á hellum ein bundin formur av navninum hellurnar hevur tikið seg upp einaferð í tíðini kanska í sambandi við búsetingina og bundin og óbundin formur síggja út til at hava kappast enn hoyrast oyndfirðingar siga yvir á hellur í nútíðarmáli tykist tann bundni formurin at hava verið við yvirlutan og einmælt ynski er komið frá bygdarfólkinum um at fáa tann formin viðurkendan í gav danmarks metreologisk institut út eina frágreiðing um føroyska veðurlagið the climate of the faroe islands with climatological standard normals her kunnu vit m a lesa at tað regnar mest í hvalvík í harðari kapping við hvalvík eru tó hellurnar har regnar tað mm um árið fólkatalsbroytingar síðan ørðavík verður eisini stavað øravík er ein bygd í suðuroy har búgva fólk ørðavík er partur av tvøroyrar kommunu øravík er á eystursíðuni á suðuroynni miðskeiðis í oynni grannabygdirnar eru fámjin hov og trongisvágur fyri at koma til fámjins sum er bygd á vestursíðuni av suðuroynni má ein koyra gjøgnum ørðavík fyrst og snara av har ferjulegan í suðuroynni krambatangi er ber fáir minuttir norðanfyri bygdina ørðavík í øravíkarlíð eitt hotel er í ørðavík sum eitur hotel øravík ella gistingarhúsið við á har er eisini matstova bæði hotel og matstova lótu aftur í mai eftir at eldur varð settur á hotelli serliga køkurin og matstovan fóru illa summarhús verða eisini útleigað í ørðavík eitt bønhús er í bygdini har er eitt lítið havnalag við einari kai og nøkur neyst eru har neyt eru eisini at síggja í ørðavík umframt seyð og gæs úr ørðavík á veg suðureftir kann ein velja at koyra til hovs antin gjøgnum hovstunnilin sum varð tikin í brúk í ella eftir gamla vegnum um hovsegg sum gongur gjøgnum tjaldavík og eftir hovseggini ørðavík verður fyrstu ferð nevnd í hundabrævinum sum varð skrivað millum og hesin vegur verður nú mest brúktur av teimum sum eiga seyð í økinum ella av fólki sum velur at fara henda longra teinin fyri at njóta vakra útsýnið tað sæst langan veg norðureftir um tað er klárt í veðrinum frá vegnum um skarði beint áðrenn vegurin fer rundan um fjallið til hovseggina á hovseggini er eisini vakurt útsýni suðureftir ein sær heilt suður til beinisvørð í klárum veðri og so er sermerkt basaltgrót fram við vegnum stabbagrót men skapað meira í sikksakk formi ikki sum beinir stabbar sum stabbagrótið í froðba heldur meinlíkt tí sum ein sær í kúlugjógv í froðba longri uppi í fjallinum er tó basaltgrót sum er í stabbaskapi eins og tað fram við froðbiarvegi ørðavík er m a kent úr suðuroyarsøgnum við tað at tingstaðurin var í ørðavík á einum staði sum eitur uppi millum stovur beint sunnanfyri ørðavík er tjaldavík og tjaldavíkshólmur tjaldavík hevur fingið navn eftir øllum tjøldunum sum hava staðið har tá tingstova var uppi millum stovur gálgagjógv er á norðaru síðu av víkini niðri við sjóvarmálan á nesinum millum ørðavík og trongisvág har blivu fólk tikin av døgum fyrr í tíðini eftir at tey vóru dømd til deyða í tingstovuni uppi millum stovur skálatoftir er ein avtoftað bygd í borðoy bygdin varð avtoftað í navnið skálatoftir merkir húsatoftir og bendir á at bygdin fleiri ferðir er avtoftað hildið verður at bygdin avtoftaðist fyri ferð í tað eru mong ættarlið síðan jógvan í gerðum livdi hann var sum sagt verður frá ein ógvuliga mungin maður umframt ta ogn hann hevði tá í tíðini hoyrdi uppsalajørðin eisini til gerða vildi hann fegin hava kvíingadal sum tá hoyrdi til árnafjørð ein dagin fór jógvan burtur í haga saman við einum húskalli at hyggja eftir seyði frammanundan hevði hann grundað út ein tanka sum eingin hevði grun um tá ið heim aftur skuldi farast setti hann kósina móti árnafirði og við húskallin ið við honum var segði hann at um hann skuldi koma at taka brókatøk við miðstovubóndan so mátti húskallurin hjálpa sær komin til árnafjarðar fóru teir inn til miðstovubóndans har teir vóru væl fagnaðir við mati og drekka meðan teir sótu við borðið komu bøndurnir báðir upp at klandrast og endin varð at teir fuku saman at berjast tað vóru útlit fyri at miðstovubóndin fór at vinna men so kom húskallur jógvans sær uppí hann tók í bein miðstovubóndans so hann datt og jógvan var ikki seinur at drepa hann so fekk jógvan kvíingadal men hetta var honum ikki nokk hann fekk gott eyga á skálatoftir sum um tað mundið var ein bygd við átta húsum íbúgvarnir við skálatoftir vóru góðir jarðamenn og vælstandandi bóndin á skálatoftum æt símun og var skyldur við konu jógvans ein dagin jógvan var burtur í haga møtti hann símuni og birti klandur við hann teir ruku saman og símun lá eftir tá ið jógvan leitaði heim aftur til húsar hann segði konu síni frá at símun var deyður og hon sum grunaði hvussu hann var deyður svaraði bert harrin eigi sál hansara enn hevði jógvan eftir sínum tykki ikki alt tað hann ynskti hann átti ein skyldmann ið hevði nógva ogn á skarði hann vildi nú eisini ogna sær hesa jørð hann virkaði sær eina bjargalínu av ull allar línur vóru í teirri tíðini virkaðar úr ull men til miðjuna á hesi línu nýtti hann svídda høvdaull tá ið línan var liðug fór hann við henni til skarðs og læt skyldmannin fáa hana til gávu hann var væl fagnaður um línuna segði hann uttan at hann fyri tað vildi rósa sær sjálvum at hon var óføra sterk og hann hevði tí góðan hug at vera hjá tá ið hon fyrstu ferð skuldi roynast tíðliga á morgni fóru menn avstað til bjargar og skyldmaðurin á skarði var fyrsti maður niður við línuni um beltið tá ið fýrt var til helvtar av línuni slitnaði hon har tann svídda høvdaullin var hann datt oman og sló seg deyðan jógvan sýndist at taka sær hesa vanlukku ógvuliga nær men nú átti hann eisini ogn skyldmans so tað var sorgina vert slættanes danskt slettenæs er ein avtoftað niðursetubygd í vágum norðast við vestmannasund um man kemur frá tunnilinum og koyrir yvir til oyrargjógv er ein møguleiki at ganga framvið fjøruni og endar ein tá norði á slættanesi vanligt er tó at ganga í erva omanfyri gjáirnar á eystursíðuni á vágoynni fyrstu niðursetufólkini fluttu til slættanes í tey vóru heindrikur thomassen og julianna niklasdóttir sum fluttu úr sandavági við børnum eini ár seinni fluttu onnur til og í vóru húski við íalt fólkum á slættanesi í er fókatalið komið upp á minkar so aftur til fólk í men veksur so aftur í er fólkatalið komið upp aftur á og tá fólkatalið er mest í búgva fólk í bygdini eftir tað minkar fólkatalið og í eru bert húski eftir av húskjunum flyta av bygdini hetta árið og árið eftir í verður bygdin avtoftað tá seinasta húskið flytir av bygdini tey av húsunum ið enn standa eru brúkt av teimum ið hava ættarligt tilknýti til bygdina okkurt er yvirtikið av sandavágs kommunu ið økið hoyrir til bygdin hevur onki el og er tað av tí sama nærmast sum at vitja aftur í fortíðina kirkjubøsteinurin er ein rúnarsteinur ið var funnin í kirkjubø í á steinum eru rúnir ristar men tey lærdu eru ósamd á máli um aldur og innihald á innskriftini hóast hetta er steinurin helst eitt hitt elsta skriftminni vit hava í føroyum steinurin var eftir at hann var funnin sendur niður á nationalmuseet í keypmannahavn men er nú á føroya fornminnissavni soleiðis ljóðar fyrsta týðingin hjá finn magnussen og merkir tað knút kuvlungur vá drap tvs at talan er um gravstein yvir onkran ið áðurnevndi knút hevur dripið finn magnussen kom í fyrstu kanningum sínum til ta niðurstøðu at steinurin helst er frá øld soleiðis ljóðar onnur týðingin hjá finni magnussen og merkir tað ætt unnar hevur gravheyggj við arvok og skuldi arvok smb finni magnussen vera gamalt navn fyri kirkjubø ið um hetta mundi metir steinin at vera frá øld í sigur ludvig wimmer at innskriftin á steininum er so ótýðilig at ráðiligt er bert at lesa tey tvey seinastu orðini ið merkja eftir róa hetta metir ludvig wímmer sipar til at talan er um gravstein yvir mann sum æt rói ella rógvi og wimmer daterar steinir afturi í øld maria ingerslev simonsen ger í eina nýggja týðingarroynd av kirkjubøsteininum hon heldur at tey fyrstu tekini eru ólesilig og lesur bert tey seinastu ið hon týðir soleiðis unni vígúlvi ró steinin metur hon at vera frá kristnari tíð helst fyrst í øld tvøroyrar bóltfelag ella tb er eitt fótbóltsfelag av tvøroyri sum varð stovnað mai tb er elsta bóltfelag í føroyum umframt at tb er eitt fótbóltsfelag er tað eisini eitt flogbóltsfelag tb fótbóltur og tb flogbóltur hava tó hvør sína nevnd onnur ítróttarfeløg á tvøroyri og økinum kring trongisvágsfjørð eru tvøroyrar borðtennisfelag tbf froðbiar sóknar róðrarfelag og susvim susvim er fyri alla oynna í spælir tb aftur í bestu fótbóltsdeildini tb gjørdist nummar tvey í deild í fc suðuroy gjørdist nummar eitt tað var sera stórur spenningur um plássið millum tb og ab men tb vann tann dystin bæði liðini endaðu við sama stigatali sum var stig og við sama málmuni sum var tó hevði tb vunnin mál og tapt mál meðan ab hevði vunnin og tapt mál tað at tb hevði skorað eitt mál meira enn ab gjørdi at tb flutti upp í bestu deildina og ab bleiv verandi í deild í gjørdist tb nummar í deild tb hevur vunnið fm heitið ferðir tað var árini og tb hevur vunnið løgmanssteypið fyrr ísafjarðarsúlan ferðir tað var árini og dagført juli síðani tb varð stovnað og til oktober hevur tb spælt fótbólt á vøllinum á sevmýri vøllurin var blivin skeivur og leyk ikki altjóða krøv hann bleiv ikki góðkendur til at spæla fótbólt í vaksnamannadeildum í hin oktober varð seinasti dystur leiktur á sevmýri tb sum tá spældi í deild spældi ímóti nsí og vann dystin í apríl í var heimavøllurin hjá tb á skørinum í hvalba nýggjur fótbóltsvøllur er gjørdur inni í trongisvági beint eystanfyri høllina í trongisvági arbeiðið við at gera vøllin í trongisvági byrjaði í og væntaðist liðugt áðrenn kappingin byrjaði um mánaðarskiftið mars apríl ella í seinasta lagi tá tb fyllir ár mai vøllurin bleiv tó ikki klárur til fyrsta landskappingardystin og teir fyrstu heimadystirnir hjá tb blivu tí spældir á eiðinum í vági til dystin móti b var sjálvur vøllurin liðugur men hann bleiv ikki góðkendur m a tí at har manglaðu sitipláss sum er eitt krav til øll feløgini sum hava lið í bestu fótbóltsdeildini hjá monnum tb mátti sostatt spæla dystin móti b í vági flaggdagin var arbeiði við at seta setur við at vera liðugt og apríl varð vøllurin so góðkendur til fótbóltdystir í bestu mansdeildini fyrsti landskappingardystur í effodeildini var dysturin millum tb og íf sum varð leiktur sunnudagin apríl tb vann henda fyrsta dystin sigmundur brestisson føddur í skúvoy doyði í sandvík sambært føroyinga søgu var tað stórbóndin og víkingurin sigmundur brestisson ið kristnaði føroyar í ár noyddi sigmundur eftir boðum frá norska konginum ólavi trygvasyni føroyingar at taka við nýggjari trúgv mótstøðan móti tí nýggju trúnni undir leiðslu av tí víðagitna trónda í gøtu varð skjótt niðurbard og hóast sigmundur sjálvur læt lív fekk kristindómurin fótafesti sigmundur gifti seg við turið torkilsdóttir dóttir torkil barfrost summastaðnis kallaður turrfrost og ragnhild toralfsdóttir úr noreg saman fingið tey dóttrina tóra sigmundsdóttir ið seinni gifti seg við leivur øssursson gravstaðurin hjá sigmundi við gravsteini er varðveittur í kirkjugarðinum í skúvoy livonskt lv k hoyrir til finnisku greinina av finno ugrisku málunum einans fólk duga málið og einans flótandi tað er nær í ætt við finskt ið verður tosað hinumegin finnlandsfjørðin og estiskt upprunalandið hjá livonunum er livonia í lettlandi norðan fyri kurlandhálvoynna málið er hótt nakrir upprunalivonar eru byrjaðir at læra seg málið fyri at geva tí uppreisn hetta er tó torført tí livonar eru ongastaðni í meiriluta og hava nærum ongar møguleikar at nýta málið skriftmálið byggir bæði á estiskt og lettiskt livonskt hevur føll hvørfall nominativ hvørsfall genitiv partitiv hvørjumfall dativ illativ inessiv elativ allativ adessiv ablativ translativ og abessiv romanskt bókstavarað a a b b d d e e f f g g h h i i j j k k l l m m n n o o p p r r s s t t u u y y v v z z nøkur orð ein yrking must plag vals norskt mál er norðurlendskt mál og er talað í noregi tað finnast tvey almenn norsk mál bókmál bokml sum stavar frá donskum og nýnorskt nynorsk sum ivar aasen endurskapaði grundað á norskum málførum bókmál og nýnorskt eru tvungnar lærugreinar í øllum fólkaskúlum og framhaldsskúlum í noregi orsøkin til at tað í noregi eru tvey málsnið meðan tað er nóg mikið við bara einum málsniði í donskum og svenskum er søgulig og politisk bókmál er søguliga sæð ein norskað útgáva av tí danska skriftmáli sum varð brúkt í noregi í tí tíðini tá ið landið var í politiskum samveldi við danmark frá uml til nýnorskt er harafturímóti eitt nýtt skriftmál sum varð grundað uml við støði í norskum bygdarmálum sum ein innlendskur valgmøguleiki til danskt bókmál er tí ógvuliga líkt donskum í skrifti ikki í framburði meðan nýnorskt hevur ávís drøg í felag við føroyskt og íslendskt bertákna frøðiheiti polycera faeroensis er nakin bertákna í bólkinum nudibranchia í hesum bólki eru djór sum eru millum tey litríkastu ið finnast í havinum í dýpinum sum útróðrarmenn siga millum stong og eystnes sóu teir í juni fyri fyrstu ferð hetta djórið latín polycera faeroensis danin henning lemche serkønur í bertáknum hevði í grein um slagið í the zoology of the faroes hóast eintakið var í heldur vánaligum standi sýndu stødd og snið á rivtunguni at hetta var áður ókent slag nú er greitt at slagið er størri enn tey ið næst eru skyld tey eru um mm til longdar hetta slagið er upp í mm annar munur er at hetta slagið hevur vanliga átta kampar á høvdinum móti fýra til seks hjá polycera uadrilineata ið stendur næst í skyldskapi eli smith føddur í havn er ein føroyskur myndlistamaður sum málar og setir saman burtur úr tilfari sum hann savnar í náttúruni hann hevur síðani aldarskifti ment tveir ymiskar hættir at gera myndir burtur úr náttúrutilfari í høvuðsheitum steini tann fyrri hátturin er ein máliháttur har ið eli knúsar steinar skeljar kol og sand og nýtir hesi sum litpigmentir í málningum hetta nevnist grótmálningur tann seinni hátturin er brotamyndin har ið listamaðurin skerir steinar sundur til at seta saman eitt myndevni eli er fjølbroyttur og dugir eisini at tekna og arbeiða við øðrum meira siðbundnum tøknum og hevur hann eitt nú myndprýtt bøkur og fleiri føroysk frímerki hann varð útbúgvin sum radiomekanikari í hevur verið sjómaður men er í dag ein sjálvlærdur fulltíðar listamaður ruth smith fødd apríl í vági deyð mai var ein føroyskur málari og teknari ruth smith telist sum ein tann týdningarmesti koloristurin í føroyskari myndlist hóast hennara skeið sum listakvinna varð stutt hon doyði av einari syndarligari druknivanlukku í bert ára gomul kom hon at seta sín dám á málningalistina ruth smith varð borin í heim í vági í faðir hennara johan smith doyði tá ruth var níggju ára gomul og sum so mong í somu støðu noyddust ruth og systkin hennara longu frá barnsbeini av at taka fyrifallandi arbeiði fyri at hjálpa til heima í fór ruth smith til danmarkar har hon ætlaði at læra til sjúkrasystir hon fekk arbeiði í vaskarínum á diakonissestiftelsen í keypmannahavn men tá ein av sjúklingunum á staðnum sá hennara skitsur setti hann hana í samband við listakonuna bizzie høyer ruth gjørdist næmingur á høyers tegneskole í og í varð hon upptikin á kunstakademiets malerskole sum næmingur hjá aksel jørgensen professara hesin aksel jørgensen helt nógv um gávurnar hjá ruth smith og skal hava sagt at hennara sjálvsmyndir vóru millum tær bestu í norðurlendska listarheiminum í varð ruth smith liðugt útbúgvin í giftist ruth smith við arkitektinum poul morell nielsen og tey fingu tvey børn leif í og louis í tey búðu í keypmannahavn og lemvig í jútlandi tey árini málaði ruth býarmyndir úr keypmannahavn og landslagsmyndir av vesturjútsku strondini hon var limur í listafelagskøpunum se og ringen eitt skifti í málaði ruth glas á kendu donsku glasverksmiðjuni holmegaards glasværk í kendi ruth smith seg fastkoyrda og vildi broyta umhvørvi árið eftir fluttu hon og poul morell nielsen við børnunum til føroya og búsettist í heimbygd hennara vági upp gjøgnum fimtiárini málaði og teknaði ruth fólk og umhvørvið í vági og tað er frá hesari tíðini at hon skapti síni høvuðsverk serliga sjálvsmyndirnar frá hesum skeiðinum eru framúrskarandi her tvey dømi fyrra frá og seinna sum kom út á frímerki í er frá sum málari var ruth smith realistur sum strembaði eftir at lýsa tað ið eyguni og sinnið sóu hennara hond er eirindaleys stuttar óróligar strikur sum saman við skugga ljósið og einum óvanliga góðum eyga fyri litbragdi skapa livandi myndafløtur myndamálið sýnir stundum impressionistiska ávirkan og litspælið avdúkar ørgrynni av smálutum sum geva myndunum lív stundum tungt og ekspressivt stundum lætt og flákrandi tað liggja ikki nógvar lidnar myndir eftir ruth smith hon var ikki útvend av sinnið og bríggjaði seg ikki um at sýna fram men eftir hana lógu eitt ørgrynni av skitsum tekningum og ólidnum málningum ið bera boð um eitt pínt listafólk altíð ivandi altíð leitandi eftir tí fullkomna lítil ivi man vera um at hennara innvenda sinnalag gjørdi at hon í lívinum var heldur ókend og hon er eitt av teimum fáu føroysku listafólkunum ið gjørdist kend og umhildin eftir sín deyða í flutti ruth smith út á nes uttanfyri vágsbygd har hon bygdi eitt atelier veturin arbeiddi hon hart við málningunum eftir hvat sigst tí at hon óttaðist at missa sjónina og ávirka av eykandi tunglyndi í mai endaði lívsskeiðið hjá ruth smith orsaka av einari syndarligari druknivanlukku á vágsfirði eftirmæli hennara í føroyskari listasøgu ber boð um ein framúrskarandi kolorist og listafólk sum ongantíð vann framm á mál men sum á leiðini skaraði framúr teimum flestu rúni brattaberg føddur í vági er ein føroyskur operasangari ið starvast og framførir í operahúsum kring heimin hann hevur seinastu árini bygt sína leikskrá við wagner gurnemanz hagen hunding fafner pogner heinrich og aðrar leiðan bassleiklutir sum til dømis osmin the abduction from the seraglio timur turandot sparafucile rigoletto sarastro gandafloytan kaspar der freischtz læknin wozzeck rocco fidelio og basilio barberurin í sevilla í operaljómliðunum í mainz ulm detmold bern og mannheim í januar fekk hann mentanarvirðisløn landsins rúni brattaberg varð føddur og uppvaksin í vági foreldur hansara eru árni and karin brattaberg ið stovnaðu ullavirkið og klædnafyritøkuna sirri í suðuri í vági rúni tók fyrst útbúgving sum dokumentarmyndamaður í keypmannahavn og arbeiddi innan fakið í átta ár áðrenn hann fór í læru sum operasangari hann las á sibelius akatemia í helsinki frá til og á internationales opernstudio ios í zurich frá til hann er giftur við týsku operasongkvinnuni susanne brattaberg jacoby rúnir byggja lutvíst á gamla germanska tradisjón við at høgga tekin myndir og stavir í klettin men eisini á bókstavarøð tey gomlu hava møtt í sambandinum við fólkasløg í suðurevropa orðið rúnir merkir loynidómur rúnirnar eru bókstavir sum vórðu høgdir oftast í stein seinni uppi í miðøldini verða rúnirnar eisini høgdar í træ vit hoyra í føroyingasøgu um trónd í gøtu at hann var ein sera vitugur maður sum eisini varð lagdur undir at duga gand tey sum dugdu at lesa tá í tíðini vórðu ofta roknaði sum køn í gandi í kvæðinum um leiv øssurson tá tróndur fer til suðuroyar at finna torgrím verður sagt at hann hevði rúnarkelvi við sær eitt kelvi er eitt runt træpetti eitt økisnavn enskt domain name er eitt navn á einum øki á internetinum eitt tað mest nýtta økisnavnið er com hvørt land hevur sítt egna økisnavn til dømis hevur føroyar fo danmark hevur dk noreg hevur no osfr dømi um síður sum enda við fo portal fo vagaportal fo sandportal fo kringvarp fo setur fo dømi um danskar síður við dk eb dk politiken dk sis ku dk økisnøvnini eru ofta í einum sniði ið sampakka fyriskipanini í rfc økisnøvn í føroyum verða fyrisitin av trygdartøkni sp f men tað er fo ráðið ið er myndugleiki og sambært teimum av landsstýrismanninum í vinnumálum góðkendu viðtøkum hevur fingið ábyrgdina av umsitingini og nýtsluni av landsøkinum fo á internetinum íslendskt er eitt indo evropeiskt mál tað hoyrir til ta vesturnorrønu málættina saman við føroyskum norskum og hinum nú útdeyða norn sum norrøna málið í hetlandi nevndist sviar norðmenn og danir skilja heilt væl hvønnannan teir hava størri trupulleikar við íslendskum hóast íslendskt líkist tí skandinaviska málinum ið varð tosað fyri túsund árum síðan næstringur hjá íslendskum er føroyskt men málini eru ikki so lík at ein íslendingur skilir ein føroying uttan trupulleikar føroyskt og íslendskt eru grannamál hugsa vit um uppruna stavseting ella orðatilfar eru tey nær í ætt men munurin er á reglunum viðvíkjandi framburði tá ið landnámsmenn í øld hildu vestur í hav úr vesturnoregi settu summir búgv í íslandi summir í føroyum og uppaftur summir funnu sær bústað í oyggjalondum sunnan fyri føroyar hesir niðursetumenn vóru ættaðir av vesturstrond noregs og bóru sjálvsagt við sær tey bygdamál ið talað vórðu har um leiðir mál teirra kalla vit norrønt fyrstu øldirnar hendir valla tað nógva málinum viðvíkjandi í hesum nýbygdu londunum føroyingurin íslendingurin og hetlendingurin sum hittust um ár mundu uttan størri tvørleika skilja hvør annan men sum øldir liðu fleiri tók málið at broytast í ljóði soleiðis at smátt um smátt sprettur íslendskt úr norrønum og føroyskt úr somu rót stóra broytingarskeiðið verður ofta sett til hvarvið til kemur tú í einum teksti fram á orð sum til dømis blað bátur ella vík so heldur tú ivaleyst tekstin at vera føroyskan men tað er ikki vist at hann er føroyskur hann kann eins væl vera íslendskur men biður tú eitt íslandskt og eitt føroyskt fólk lesa hesi orðini upp so hoyrir tú mun alt fyri eitt skulu vit tosa um bygdarmál fø málføri ísl mállýskur í íslandi er fyrst at siga at munurin á málinum í teimum ymsu pørtunum av landinum er lítil tann munur ið er er fyrst og fremst í framburðinum skilt verður t d ímillum harðmæli á norðurlandinum frá hraðsvtnum og eystur í vopnafjrð og linmæli aðrastaðni í landinum í harðmæli eru k p og t fráblást í innstøðu aftan á langt sjálvljóð meðan tey eru ófráblást í linmæli ljóðskrivað ávíkavist k p t og b d g ein partur av harðmælisøkinum serliga eyjafjarðarsýsla hevur raddað ljóð undan p k og t dømi vanta vanta lampi lampi hjálpa jaulpa meginparturin av landinum hevur óruddaðan framburð t d vandta lambpi og jaulbpa filmur er livandi myndir tøknin var uppfunnin í endanum av øld teir fyrstu filmarnir høvdu ikki talu og ikki ljóð tekstir sum kundu greiða frá søguni stóðu á løriftinum ein pianoleikari hevði undirspælið við hóskandi tónleiki til dømis kvikum og harðligum tónleiki tá ið onkur varð jagstraður áskoðarafjøldin fór skjótt at velja sær sínar yndisleikarar og tær fyrstu filmsstjørnurnar vórðu til dømis rudolph valentino í kom tann fyrsti talufilmurin og síðan vildi áskoðarafjøldin ikki vita av øðrum tøknifrøðiliga gjørdust filmarnir støðugt betri í amerika gjørdu metro goldwyn mayer studios mgm og nøkur fá onnur stór filmsfeløg av øllum filmum í árunum fingu fólk áhuga fyri sjónvarpinum og tað gjekk aftur á hond við filmsídnaðinum tey seinastu árini hevur filmurin tó ment seg aftur í hollywood vórðu flestu filmarnir gjørdir í syðra parti í kalifornia var rætta veðurlagið og landslagið til filmsupptøkur millum og varð ein partur í los angeles hollywood miðdepil í amerikanskum filmsídnaði eisini russland týskland frakland og japan hava gjørt filmar sum hava havt stóra ávirkan á filmsídnaðin um allan heim og filmsídnaðurin er alstórur filmur kann býtast sundur í fleiri bólkar t d norðuramerika er ein heimspartur norðuramerika eru londini sambandsríki amerika kanada og meksiko umframt heimsins størstu oyggj grønland í seinastu ístíð lá mikil ískappi um meginlandið sum sumstaðni brýndi niður landslagið dýpti láglendið við stóruvøtn og legði eitt jaður av fruktagóðari mold oman á víðu grasfløturnar í miðvestri klettafjøll eru norðan úr alaska og suður í new mexico eru ryggurin í meginlandinum eystanfyri eru appalachiafjøll og eystan og sunnan tey er lág strond í eysturkanada er kanadaskjøldur ein ovurstór lægd við gomlum niðurruddum fjøllum sum nú liggja undir mold oyðimerkur eru í útsynningspartinum í usa og suður í norðurmeksiko fólkið í hesum heimsparti var einaferð upprunafólk indiánar sum livdu av tí náttúran gav næstan alt fólkið har nú á døgum eru eftirkomarar hjá niðursetufólki sum eru flutt hagar seinastu árini sterkasta landið bæði tá vit hugsa um fólkatal og vælferð er usa ríkasta land í heiminum norðan fyri usa er ovurstóra kanada her býr ikki so nógv fólk tí at har er berligari kaldari og harðførari enn hjá grannanum fyri sunnan bæði londini vóru einaferð bretsk hjálond og meginparturin av fólkinum talar enskt í meksiko talar fólkið spanskt tí at fyrr var meksiko spanskt hjáland hóast nógv olja og gass eru í meksiko er landið fátækt norðuramerika er ein av ótættast bygdu heimspørtunum í heiminum stívliga tveir triðingar av fólkinum búgva í usa næstflest fólk búgva í meksiko minst er í kanada fyrr búði mesta fólkið í usa í eystara parti í landinum men seinastu fimmti árini eru mong flutt til lýggjaru ríkini fyri sunnan og vestan t d kalifornia arizona og texas soleiðis hevur eisini verið í kanada fólk eru flutt av eysturstrondini og til stóruvøtn og til dømis toronto í ontario ella tey eru flutt til býir á vesturstrondini til dømis vancouver í british columbia tilflytarar eru komnir í stórum tali til norðuramerika helst úr evropa men eisini úr suðuramerika og asia øll fóru ikki tí at tey ætlaðu tað svarta fólkið í amerika er ættað frá afrikonsku trælunum sum við valdi vórðu fluttir til amerika frá til at arbeiða í lundunum trælahaldið varð ikki avtikið fyrr enn í afroamerikanarar sum tey svørtu verða nevnd fáa størri og størri ávirkan í amerikanska samfelagnum øll trý londini í norðuramerika eru sambandsríki tað er at londini eru skift sundur í fleiri ríki hesi ríki hava egið lóggávuvald og senda eisini umboð til sambandstingið so at øll kunnu verða við at gera av hvussu landið skal verða stýrt carl jóhan jensen føddur desember er ein føroyskur rithøvundur hann hevur tríggjar ferðir fingið mentanarvirðisløn m a jacobsens fyri fagrar bókmentir tað var í og og fýra ferðir hava bøkur hansara verið tilnevndar til bókmentavirðisløn norðurlandaráðsins í og í var tað bókin ó søgur um djelvulskap sum var tilnevnd og í var tað yrkingasavnið september í bjørkum sum kanska eru bláar ið varð tilnevnt í er tað fyri skaldsøguna eg síggi teg betur í myrkri carl jóhan jensen vaks upp í havn í flutti hann til danmarkar har hann tók studentsprógv í síðan flutti hann heimaftur til føroya har hann eitt nú starvaðist sum blaðmaður frá til las hann føroysk á fróðskaparsetrinum frá til las hann íslendskt mál og bókmentir í reykjavík í tók hann prógv sum cand phil í føroyskum máli og bókmentum hann er giftur avstralsku kate sanderson saman eiga tey tveir synir kate hevur starvast fyri føroya landsstýri í fleiri ár og í gjørdist hon sendikvinna føroya í es síðan hava tey búð í brússel vegna starv hennara hann útgav sítt fyrsta yrkingasavn í hann hevur útgivið yrkingar skaldsøgur og eitt ritsavn hann hevur týtt fleiri tekstir til føroyskt eitt nú hjá strindberg ayckbourn dario fo og einar kárason tekstir hjá carl jóhan eru týddir til onnur mál og hava verði útgivnir í tíðarritum og ritsøvnum í danmark noregi svøríki niðurlondum týsklandi og usa verk hansara ið hava verið tilnevnd bókmentavirðisløn norðurlandaráðsins eru týddar til eitt av norðurlendsku málunum í samband við tilnevningina skaldsøgan ó er útgivin í noregi av forlagnum det norske samlaget lars moa týddi til norskt í oktober var carl jóhan jensen ein av føroyskum rithøvundum ið var umboðaður á bókamessuni í frankfurt hann var umboðaður við skaldsøguni ó tað var fyrstu ferð at føroyar luttóku á týsku bókamessuni tað var ísland ið bjóðaði føroyum við í samband við at ísland var heiðursgestur á messuni á heysti umboðaði ein av yrkingum hansara føroyar í es tiltakinum transpoesie yrkingin hevur heitið tú yrkingin var víst í bussum sporvognum og í metro ini í høvuðsstaðnum hjá es á føroyskum og í franskari og niðurlendskari týðing tiltakið byrjaði við framsýning og upplestri september sum er almenni evropeiski dagurin fyri mál og málsligt fjølbroytni tá las carl jóhan jensen yrkingar á føroyskum saman við yrkjarum úr sjey øðrum londum carl jóhan var formaður fyri rithøvundafelag føroya og jehova vitni er ein altjóða kristin trúarrætningur jehova vitni royna at venda aftur til sið og trúgv í kristnu fornkirkjuni trúgva at afturkoma jesu krists verður í næstum og trúgva ikki uppá vanligu kristnu tríeindina charles taze russell stovnaði í unum bólkin sum í dag kallar seg jehova vitni í fyrstuni vórðu tey nevnd bíbliunæmingarnir men í tóku tey við bíbilska navninum jehova vitni samskipanin sum byrjaði í smáum er nú vaksin so mikið at vitni íðin boða í flestum londum kring heimin jehova vitni eru serliga kend fyri at boða boðskap sín dyr til dura har tey eisini útvega fólki ið bjóða teimum inn bøkur og annað tilfar eisini taka jehova vitni ikki ímóti blóði og gera heldur ikki hernaðartænastu sum hevur skapað stríð í ymiskum londum tey hátíðarhalda ikki jól páskir ella føðingardagar tí teir verða mettir at vera heidnir heilidagar og ikki í sambæri við kristindóm jehova vitni halda at sátan eigur verðsliga heimin og síggja hann sum spiltan tí avmarka tey samband við verðsliga heimin og fólkið fyri at fáa limir at akta verða summir onkuntíð skildir frá øðrum fólki um teir hava gjørt okkurt skeivt sambært jehova vitnum flestu samkomur jehova vitna hava møti tríggjar ferðir um vikuna frálæra jehova vitna er grundað á bíbliuna møtini byrja og enda við bøn og á flestu møtunum er eisini andaligur lovsongur atgongdin er ókeypis og eingin innsavning fer fram flestu samkomur halda møti í einum ríkissali talan er vanliga um einfaldar bygningar sum sjálvboðin vitni hava reist hvørki halgimyndir krossar ella annað slíkt er at finna í ríkissalinum útreiðslur bólksins verða goldnar við sjálvbodnum gávum í øllum samkomum eru elstar ella umsjónarmenn sum stíla fyri undirvísingini í samkomuni teir hava samkomutænarar at hjálpa sær hesir menninir eru ikki hevjaðir yvir hini í samkomuni teir verða ikki nevndir við serligum heitum teir eru ikki øðrvísi ílatnir enn onnur og teir fáa ikki løn fyri sítt arbeiði hinir elstu taka sær viliga og við gleði av andaliga tørvinum í samkomuni teir kunnu ugga og hjálpa í truplum tíðum jehova vitni halda eisini á hvørjum ári størri og minni stevnur tá savnast fleiri samkomur um eina serliga skrá við undirvísing úr bíbliuni á øllum stevnunum er dópur av nýggjum lærisveinum fastur táttur á skránni alheims høvuðsskrivstovan jehova vitna er í warwick í usa har situr stýrandi ráðið ein bólkur av royndum elstum sum leiðir ta heimsumfatandi samkomuna annars eru eisini meira enn deildarskrivstovur kring heimin á teimum arbeiða sjálvboðin við at framleiða og senda bíbilskan lesnað boðanararbeiðið á staðnum verður eisini skipað haðani atlantic radio var ein útvarpsrás í føroyum frá mai og sendi tímar um døgni fram til oktober sama ár frekvensurin var mhz atlantic radio var fyrsta privata útvarpstøð í føroyum rás keypti restirnar frá atlantic radio og byrjaði at senda í desember atlantic radio breyt við allar tradisjónir innan føroyskt útvarp og støðan fekk beinavegin risastóra undirtøku frá lurtarunum ungu og entusiastisku starvsfólkini vóru altíð á staðnum har nakað hendi og sent var frá ymiskum støðum kring havnina og kring landið atlantic radio borðreiddi eisini við einari nýggjari kjakmentan og hugflogið og spontaniteturin høvdu frítt spæl men fólkini dugdu ikki at føra ein lýsingar og sponsorpolitikk og bleiv lykilin snaraður um aftaná eitt hálvt ár g festival í gøtu er fyrsti uttandura tónleikafestivalur í føroyum fyrsti g festivalurin var í tað vóru fólk í tónleikasamtakinum grót og í bólkinum clickhaze sum tóku stig til hendan fyrsta g festivalin fyrsti g festivalurin vardi einans ein dag og hevði einans ein pall mestsum bara føroyskar tónleikabólkar og einki tjaldingarøkið árið eftir í vaks tiltakið í vavi til áleið tað konseptið sum g hevur verið kent fyri síðani tað strekkir seg yvir hósdag fríggjadag og leygardag við fleiri pallum tjaldingarøki og stórum parti av bólkunum úr útlondum festivalurin vaks hvørt ár frá byrjan til heystið tá g festivalurin fór á heysin vegna stóra fíggjarliga skuld í januar kunngjørdi jón tyril talsmaður fyri g festivalin at eingin festivalur fór at vera í tá summarið kom varð tó hildin ein g mini festivalur sum var ein skerd minni útgáva av g festival í januar varð g festivalurin endurreistur og varð hildin aftur í gøtu summarið í var g grunnurin settur á stovn og tók yvir fyriskipanina av g festival stjóri í g grunninum er janus rasmussen í nevndini fyri g grunnin sita í løtuni sigvør laksá formaður hans jákup mikkelsen næst form oluffa joensen theodor kapnas jón tyril alt yvirskot frá g festival fer óskert til arbeiðið at gera eina tónleikamiðstøð í gøtu í framførdu eitt nú hesi bomfunk mc s fi úlpa ís xploding plastix no glorybox dk clickhaze fo í framførdu eitt nú hesi kashmir dk russ taff usa temple of sound uk darude fi og gte no í framførdu eitt nú hesi nephew dk blue foundation dk beats and styles fi glenn kaiser us hjálmar ís afenginn dk europe se eivør fo teitur fo í framførdu eitt nú hesi mugison is animal alpha no beth hart us kaizers orchestra no outlandish dk infernal dk eivør fo teitur fo í framførdu eitt nú hesi natasha bedingfield uk serena maneesh no the dixie hummingbirds us nephew dk hatesphere dk polkaholix de eivør pálsdóttir fo teitur lassen fo boys in a band fo sic fo budam fo í framførdu eitt nú hesi spleen united dk mr flash fr familjen se katzenjammer no nathan james us veto dk the haunted se og valravn fo dk í framførdu eitt nú hesi arch enemy se moto boy se fm belfast is eivør pálsdóttir fo nephew dk lucy love dk týr fo og the ghost fo í framførdu eitt nú hesi travis uk the tennessee mafia jug band us annemarie zimakoff dk mugison is petur pólson fo orka fo andy irvine ire guðrið hansdóttir fo fallulah dk skálmld is hamferð fo guðrun bartal fo blind boys of alabama us movits se meshuggah se týr fo sic fo og nive nielsen and the deer children gr í framførdu eitt nú hesi kapten rd se raske penge dk retro stefson is hogni fo eivør pálsdóttir fo amsterdam klezmer band nl fo teitur lassen fo rosa lux dk nanook gl hamferð fo guðrið hansdóttir fo jpft soundsystem dk benjamin fo brynjolfur fo gipsy train fo villu veski ee momentum is sakaris fo marius ziska fo frændur fo knút fo kaj klein fo kgb is lív næs fo og kiasmos fo is g festivalurin hevði m a hesi nøvn á skránni fyri nephew dk karin park se ásgeir trausti is reptile youth dk alina devecerski se bólkarnir og sangararnir niðanfyri eru frá tónleikabólkar úr føroyum ein fylgisveinur er ein manngjørdur himinknøttur sendur í ringrás um jørðina mánan ella aðra gongustjørnu til dømis at gera mátingar ella at senda sjónvarps og útvarpsbákn fylgisveinar ið ganga í rúmdini taka myndir av jørðini og hesar myndir hjálpa veðurfrøðingum í arbeiðinum at seta saman veðurforsøgn komandi dagarnar fylgisveinar eru í ringrás um jørðina ikki hundraðtals metrar men hundraðtals kilometrar úti í rúmdini haðani hava fylgisveinar ótrúligt útsýni yvir jørðina summir hava myndatól og taka myndir av høvum og londum og siga frá veðrinum og øðrum viðurskiftum á jørðini sum broytast alla tíðina aðrir fylgisveinar eru millumstøðir í telesamskiftinum ímillum lond allir hesir fylgisveinar eru sendar upp av jørðini teir eru eins og ein máni sum er í ringrás um gongustjørnu upphavsrættur á enskum copyright er ein avmarkaður rættur sum fólk sum skapa verk hava til at ráða yvir verkinum upphavsrættur varð yvirtikið sum føroyskt málsøki frá danmark januar tað tók tó nøkur ár at smíða føroysku lógina sum kom í gildi apríl í lógini verður staðfest hvat tú kanst og ikki kanst gera við tilfar sum onnur hava skapað hetta tilfar kann vera myndir tekstir tónleikur filmur og telduforrit eftir lógini verður loyvi givið til ein felagsskap at umsita upphavsrætt í føroyum fjølrit hevur loyvi frá mentamálaráðnum at virka sum umsitingarfelagsskapur kapittul felags umsiting av upphavsrættargjøldum suðuramerika er annað av meginlondunum á vestaru hálvkúlu jarðar og er størri parturin av meginlandinum sunnanfyri ekvador tað liggur millum tvinni høv vestanfyri er kyrrahav og eystanfyri er atlantshav norðuramerika og karibiahav eru norðanfyri mangan verða meginlondini bæði norðuramerika og suðuramerika roknaði undir einum sum amerikansku meginlondini og hava bæði fingið navn eftir amerigo vespucci ið var fyrsti evropearin sum vísti á at hesi meginlond ikki vóru india men heldur ein nýggjur heimur ið evropearar ikki kendu frammanundan suðuramerika er km stórt og tað svarar til uml av jarðarflatuni tað var í mett at fólkatalið var hægri í vavi eru trý meginlond størri enn suðuramerika asia afrika og norðuramerika men tá talan er um fólkatal er evropa eisini størri enn suðuramerika tí bert í oseania bugva færri fólk antarktis er jú fólkatómt jarðfrøðisliga røkkur suðuramerika frá panamaveitini sum sker seg gjøgnum isthmus í panama og suður í eldlandið summi rokna norður og suðuramerika sum eitt stórt meginland og partarnir verða so hvør sær umtalaðis sum meginlanda øki geopolitiskt verður alt panama eisini pettið eystanfyri panamaveitina mangan roknað upp í norðuramerika ella kanska meiri neyvt millum londini í miðamerika í jarðfrøðisligum høpi er hampuliga stutt síðan at norður og suðuramerika runnu saman tí tað eru ikki nógv meiri enn milliónir ár síðan isthmus í panama varð skapt hetta nevna jarðfrøðingar stóra amerikanska samanrenningin andesfjøllini eru eisini rímiliga ung og tí enn seismologiskt óstøðug hesi fjøll ganga sum ein ryggur suður gjøgnum meginlandið vestantil eystanfyri andesfjøllini er tropiskt veðurlag við regnskóg og stóra ósanum frá amazonánni millum turraru økini í landinum kunnu nevnast patagonia og tann sera karga atacama oyðimørkin nógvar oyggjar og oyggjabólkar verða eisini taldar við í suðuramerika tí tær mangan hoyra til statirnar á meginlandinum karibia verður tó roknað uppí norðuramerikanska økið kolombia venesuela gujana surinam og franskt gujana eru lond í suðuramerika ið liggja út móti karibiahavi og verða tey eisini nevnd karibiskt suðuramerika suðuramerika hevur fleiri rekordir í landalæruhøpi heimsins hægsta foss angel falls heimsin størstu á ikki longstu amazoná longstu fjallaketu andesfjøll turrastu oyðimørk atacama størsta regnskógin amazonskóg hægsta høvuðsstaðin la paz bolivia og syðsta býin ushuaia argentina høvuðs natúrutilfeingið er kopar jarnmálm tin og olja nógva tilfeingi í suðuramerika er komið væl við hjá heiminum øllum men mangan hevur hetta tilfeingi verðið ein forðan fyri menningini av fjøltáttaðum ídnaði tað hevur fort nógvan órógv í fíggjarstýringini í fleiri av suðuramerikansku statunum og mangan fort til politiskan ófrið djóralívið í suðuramerika er bæði áhugavert og sermerkt einastandandi djór finnast her so sum llama anaconda pirana jaguar vicuna og tapir í amazonskóginum er sera høgur biodiversitetur og ein stórur partur av ymiskleikanum í djóraheiminum er her at síggja nógv tað størsta landið í suðuramerika er bæði í vídd og fólkatali brasil og argentina er næststørst fyrstu fólkini í suðuramerika eru helst ættað frá teimum sum fóru um beringssundið fyri umleið árum síðani hesi fólk eru so líðandi komin suður gjøgnum amerikansku meginlondini og longu fyri árum síðani eru fyrstu slóðirnar eftir fólki at finna syðst í kili muisca mentanin verður elsta mentanin í kolombia nevnd hetta fólk var samansett av fleiri ættbólkum cacicazgos ið høvdu umfatandi handil sínámillum tey vóru eisini gullsmiðir og bøndur chavín mentanin um ár f kr høvdu hesi fólk handilsvirksemi og úbygdan landbúnað sambært teim metingum gjørdar eru útfrá leivdum sum eru funnar lutir eru funnir á einum stað í peru ið nevnist chavín de huantar hetta stað er í metra hædd chavín mentanin helt sær ið hvussu er í gjøgnum tíðarskeiðið til f kr við høvuðssæti í mæta býnum cusco var inka mentanin ráðandi í andesøkinum frá til teirra land var kent sum tahuantinsuyu ið merkir tað fýra býtta landið í uechua var inka mentanin sera týðulig og vælment teir vóru mætir steinsmiðir og býir teirra eru einastandi avreksverk bygd inn í fjallasíðurnar teir veltu jørðina í terrassum metalarbeiði teirra var eisini av hægstu góðsku afrika er næststørsti heimsparturin í heiminum við einari vídd á milliónir km tað svarar til umleið av heimsins landaøki politiska støðan hevur verið turbolent tá ið seinni heimsbardagi endaði í vóru bara trý sjálvstøðug ríki í øllum afrika liberia suðurafrika og etiopia alt afrika annars var í høvuðsheitum býtt millum bretland frakland belgia og portugal tá ið afrikonsku londini tóku loysing vórðu tey vanrøkt og eftirlond á mest sum øllum økjum flestu londini vórðu syndrað tí hjálandastýrini høvdu sett landamørkini sum teimum hóvaði best og mong fólk kendu seg vitiliga skild frá sínum fólki og heimleys í nýggja landinum hóast einstakir menn og stovnar hava gjørt vala arbeiði fyri fólkið í afrika so hava tey gomlu harraveldini í evropa lítið og einki gjørt at búgva út londini í afrika til sjálvstýri komu ríki londini uppí var tað ofta til størri ógagns enn til gagns tað skal tí útinnast valaverk áðrenn livikorini í afrika eru á hædd við livikorini í evropa og usa londunum tørvar vællærdar embætismenn teimum trýtur góðar skúlar og góð sjúkrahús yrkislærdar arbeiðsmenn og virkisleiðarar ídnaðarvirki tróta og meira fjølbroyttur vinnuvegur og fjølbroyttur matur í stovnaðu flestu ríki í heiminum felagsskapin sameindu tjóðir hesin felagsskapur hevur til endamáls at fáa frið í heiminum hann virkar eisini fyri at fáa burtur atvoldirnar til bardaga og ófrið vánalig livikor fákunna fátækt o s fr sum valda í stórum parti av afrika eru orsøk til misnøgd og støðugan ófrið heimsparturin afrika eigur nógv ráevni í jørðini sum t d kopar salt gull diamantar og gimsteinar í afrika búgva stívliga milliónir fólk áttandaparturin av fólkinum í heiminum fjølbygdast er við norður og vesturstrondina helst í fruktgóðu áardølunum við nilá nigerá kongoá og senegalá fólkið fjølgast skjótt í afrika tí at mong børn verða fødd í flestum londum húskini eru stór og helvtin av fólkinum er yngri enn ár flestir afrikanarar búgva á bygd men her sum aðrastaðni í heiminum leitar nógv fólk sær til býirnar mong flyta av bygd undan fátækradømi og vinnuloysi onnur rýma undan borgarakríggi turki og hungursneyð afrika er heldur minni enn ásia men tríggjar ferðir so stór sum evropa tó er íbúgvatalið í afrika ikki meir enn helmingur av tí sum er í evropa næststørsti heimspartur afrika er ógvuliga fjølbroyttur norðantil er sahara størsta oyðimørk í heiminum mitt í afrika báðumegin miðkring er tropiskur regnskógur og sunnantil eru víðir grasgrónir háslættar ið so líðandi lækka út ímóti strondini stórar fjallarøðir eru eisini til dømis atlasfjøll fyri norðan og ruwenzorifjøll á markinum ímillum uganda og fólkaræðiliga lýðveldið kongo niðan frá næstan allari strondini í afrika er nakað av láglendi annars er landið alt mest bara háslættar við djúpum og nógvum dølum og einstøkum høgum fjallaryggjum mætastu fjallaryggirnir eru atlasfjøllini fyri norðan fjøllini í etiopia og fjøllini í syðra afrika hægsta fjall í afrika er kilimanjarofjall eitt sloknað gosfjall í tansania fyri eystan er stóri rivudalur har eru mong vøtn nakrar av longstu áum í heiminum eru eisini í afrika ímillum teirra eru nilá nigerá kongoá og zambeziá kyrrahavsoyggjarnar verða býttar sundur í tríggjar høvuðspartar mikronesia har norðuri melanesia har suðuri og polynesia har eysturi hesir oyggjabólkar eru partar av einum uppaftur størri øki nevnt oseania ella osiania oseania stavar frá franska orðinum fyri hav ocanie fjúrtan sjálvstøðug lond eru har teirra millum onkur av heimsins smæstu tjóðum nauru fiji og tonga fyrstu niðursetufólkini komu úr landsynningsásia til ný guinea haðani spjaddust tey so við og við til hinar oyggjarnar tey sigldu í sjógóðum træbátum bara ár eru síðan fyrstu búseting á t d nýsælandi og hawaiioyggjum upprunafólkið er runnið av trimum ættargreinum blámennaættini úr afrika indo evropaættini úr india og indonesia og mongolaættini úr eysturásia nakað væl fyri kristi føðing vóru stórar fólkaflytingar í syðra parti av ásia tá fóru stórar fjøldir av blámonnum heiman úr afrika við smábátum eystur í hav bátarnir vóru smidliga bygdir við sjóstokkum út frá síðunum so at teir skuldu ikki koppa menninir búsettust eina tíð í indonesia haðani fóru teir longur eystur og komu til ný guinea og oyggjarnar eystan fyri hana har búsettust teir av øllum tá ið evropararnir um ár fyrstu ferð settu fótin á land í kyrrahavsoyggjunum vóru tær allar bygdar oyggjabúgvarnir dyrkaðu jørðina og róðu út teir høvdu eisini hundar svín og høsn jarn kendu teir ikki men á summum av kyrrahavsoyggjunum vóru risastórar pyramidur steinmyndir og tempul teir høvdu einki skriftmál tað tropiska havveðurlagið gjørdi at teimum nýttist ikki klæðir brúktu bara eitt skúrt sum teir nevndu tapa tapa gera teir úr børkinum á pappír morberjatrænum konufólkið bukar tann avskrædda børkin við einum serligum lurki inntil bara trevlarnir eru eftir tapaskúrtið lita teir brúnt og nýta tað enn sum veitslubúna tann nakna kroppin tatoveraðu teir prikaðu sjáldsom mynstur ella myndir inn í húðina ný guinea og oyggjarnar eystan fyri hana eita undir einum melanesia fólkið sum býr í teimum eitur melanesar melanesar eru sera átøkir skyldmonnum sínum í afrika hóast teir hava verið í útlegd í túsundtals ár og eru ímeðan runnir saman við nógvum øðrum fólkasløgum eystan fyri filipsoyggjar er ein annar oyggjarflokkur sum eitur mikronesia fólkið í mikronesia sum vit kalla mikronesar er runnið av mongolskari og evropeiskari ætt og er komið úr eysturásia tær mongu smáu oyggjarnar og oyggjalondini sum eru í øllum kyrrahavinum frá avstralia og eystur ímóti amerika kallast undir einum polynesia fólkið sum býr í polynesia eitur polynesar polynesar eru upprunaliga komnir úr suðurásia og indonesia haðani teir við bátum hava siglt víða um í øllum kyrrahavinum og tikið búgv í oyggjunum sólarrisvíkingarnir vóru teir kallaðir summir menn halda at oyggjarnar kunnu eisini vera bygdar av fólki úr suðuramerika í perú er mannasøgn at maður sum æt kon tiki fór um ár haðani vestur í kyrrahavið hann kom til nakrar oyggjar sum hann nam og búsettist á fróðir menn siga at henda søgnin má vera skeiv tí fólkið sum búði undan inkunum í andesfjøllunum dugdi ikki at byggja bátar men hevði flakar í staðin tá var tað at norðmaðurin thor heyerdahl setti sær fyri at prógva at søgnin kundi vera sonn hann gjørdi sær flaka av balsaviði líkan teimum flakum sum indiánararnir nýttu flakan kallaði hann kon tiki apríl í legði hann út av perú sjálvur sætti vestur í hav august sama ár var hann komin km vestur úr suðuramerika tá strandaði hann á raroia rivinum og slapp upp á taumotuoyggjar thor heyerdahl hevur soleiðis prógvað at tað kann bera til at koma á flakum úr suðuramerika í kyrrahavsoyggjarnar kalmarsamveldið danskt norskt svenskt kalmarunionen tann hendingin sum fór fram í svenska býnum kalmar um miðjan juni hevði drúgvar fyritreytir í norðurlendskari søgu og norðurlendskum politikki í øllum trimum ríkjunum tá ið hákun magnusson av noregi í gjørdist myndugur var noregs ríki ikki tað tað einaferð hevði verið svenskir aðalsmenn ofta giftir inn í norskar stórættir og danskir kirkjumenn mannaðu nú ríkisráðið noreg og svøríki komu aftur undir sama kong beint ímóti einum sáttmála frá svenskir stórmenn settu eirik magnusson frá sum kong og í varð hákun av noregi valdur til kong av svøríki eisini tey politisku viðurskiftini í svøríki vóru ógvuliga ótrygg saman við teimum týsku hansastøðunum høvdu sviar verið í kríggi móti danska konginum valdemar atterdag men fóru so knappliga í part við danakongi móti týskarunum kalmar fundurin hevði eisini eina persónliga bakgrund ein partur av friðinum millum valdemar kong og teir svensku stórmenninar var at valdemar í læt ára gomlu dóttur sína margretu giftast við hákuni sum var ára gamal við hesum politiska hjúnalag vónaði valdemar kongur at fáa í lag eina samgongu móti týskarunum sum tá ið hann tók við sum kongur áttu tað mesta av danmark sum veð men stutt eftir var hákun settur frá sum kongur í svøríki og ein týskur maður albrecht av mecklenburg varð tikin til kong hákun átti ein son í hjúnalagnum við margretu valdimarsdóttur hann æt ólavur hákunarson í bar margreta so í bandi at hann arvaði danmarkar ríki eftir abba sín valdemar sum var deyður árið fyri tá ið faðir hansara hákun doyði í oslo í ára gamal arvaði hin ára gamli junkarin ólavur noregs ríki aftur at við øllum skattlondunum fyri vestan orknoyum hetlandi føroyum íslandi og grønlandi móðir hansara sat einkja ára gomul men ólavur hákunarson doyði longu í ára gamal eftir arvareglunum skuldi tá sonur albrecht av mecklenburg og sonur eldru systur margretu havt arvað krúnuna harvið hevði valdstøða margretu verið burtur men hon stóð nú so sterk at bæði verðsligir og kirkjuligir harrar fyrst í danmark og síðan í noregi valdu hana til til arving eftir seg sum í grundini ikki var drotning uttan tað at hon hevði verið gift við einum norskum kongi setti hon systursonin eirik av pommern sum eftir fornum siði varð tikin til kong á oyrartingi í noregi í tvey ár seinni fekk margreta svøríki afturat tá ið sviar settu albrecht frá og buðu henni valdið veturin varð eirikur valdur til kong á teimum donsku landstingunum og sama summarið tóku sviar hann til kong á stórmannafundi í uppsala eirikur av pommern ráddi tá yvir trimum ríkjum tá ið eirikur varð myndugur í stevndi margreta umboðsmonnum fyri ríkisráðini í øllum trimum ríkjunum til fundar í svenska býnum kalmar til krýningarhátíðarhald í tí sambandi varð hitt sonevnda kalmarsamveldið til tey trý norðurlendsku ríkini skuldu hava felags kong eitt pergamentsbræv váttar hesa avgerð brævið ber innsiglini hjá norðurlendskum aðalsmonnum frá hesum fundi er eisini eitt annað skjal tað sonevnda samveldisbrævið skrivað á pappír og við bara stórmannainnsiglum sum ikki hanga undir skjalinum sum diplomatariskur siður var men eru trýst inn á pappírið hetta er fyrsta almenna skjal í norðurlondum sum er skrivað á pappír eftir innihaldinum at døma er tað ein stevnuskrá fyri eitt samveldi ríkini skuldu hava felags kong felags uttanríkispolitikk og halda frið sínámillum men annars stýrast eftir egnum lógum millum søgumenn hevur verið nógv kjak um hetta skjal men í dag verður yvirhøvur hildið at talan er um eitt frumrit og tí er tað skrivað á pappír til ein samveldissáttmála soleiðis sum umboðsmennininir fyri ríkisráðini vildu hava hann og sum gav teimum tað veruliga valdið í ríkjunum hóast tey høvdu kong í felag meðan margreta vildi hava sterkt kongsvald men tá ið hon ikki fekk trýst hesa ætlan ígjøgnum eru hesar samráðingar helst endaðar men alla samveldistíðina hómast ein spenningur millum hesar báðar politisku uppfatanir og hesi bæði áhugamál aðalsvald ella sterkt kongsvald meðan noreg við vesturhavsoyggjunum var saman við danmark til fór svøríki longu í úr samveldinum og danskar royndir at fáa sviar uppí aftur t d hjá kristiani árini miseydnaðust tær einastu slintrurnar sum eftir eru av hesum stórt ætlaða samveldi eru føroyar og grønland eftir sita bara teir sum ikki vóru hjá christen holm isaksen mai í tórshavn mai var málari og bróður petur alberg vanliga varð hann millum manna kallaður kristin í geil eftir heimahúsum sínum útbúgvin fotografur í keypmannahavn hann hevur helst lært at mála hjá niels kruse málara á eiði tá tingakrossur varð stovnaður í varð hin tá ára gamli kristin í geil kosin til blaðstjóra og hetta starv røkti hann tá sæð verður burtur frá einum ári uttan slit til hann fyrst í tríatiárunum legði frá sær vegna sjúku øll samtíðarfólk bera samsint kristini í geil tað eftirmælið at dugnaligari blaðmann hava oyggjarnar ikki átt og tjóðskaparsinnað fólk og tey minni mentu í samfelagnum ikki betri stavnamann enn hann fyri honum var tjóðskaparrørsla ikki nóg mikið hon átti at vera sosialistisk kristin í geil var fyrst og fremst blaðmaður men hann royndi seg eisini sum bókmentamaður hann yrkti sjálvur og týddi yrkingar m a fyrsta sosialist songin brátt lýsir í eystri men størsta týdningin man hann hava havt innan føroyskt sjónleikarlív har hann var oddamaður bæði sum fyrireikari og leikari alt frá miðskeiðis í árunum til hann vegna heilsubrek gav frá sær hann týddi fleiri leikir til føroyskt og skrivaði sjálvur hin vælumtókta sjónleikin ófriðarligar tíðir sum snýr seg um vitjan enska brillumansins í havn í og óræddu framferð nólsoyar páls í hesum døgum føringatíðindi var fyrsta tíðindablað sum kom út á føroyskum í føroyum blaðið kom út frá januar til desember og aftur frá januar til februar februar blaðið var málgagn hjá føringafelagnum og var tað fyrsta tíðindablaðið ið varð skrivað á føroyskum rasmus effersøe var blaðstjóri longst hann var ein av teimum førandi í føroyska sjálvstýrisstríðnum og sendi saman við øðrum innbjóðing til jólafundin í redaktør i den korte perioden i andrias christian evensen ið var blaðstjóri eitt stutt skifti í var millum tey fyrstu ið arbeiddu fyri at gera føroyskt til undirvísingar og kirkjumál kringvarp føroya er almenni loftmiðlastovnurin í føroyum útvarp føroya og sjónvarp føroya vórðu løgd saman í ein stovn januar eftir avgerð frá landsstýrismanninum í mentamálum jógvan á lakjuni stjórin í kringvarpi føroya er ivan hentze niclasen stovnurin kringvarp føroya hevur nakrar skyldur og uppgávur sum er neyvt orðaðar í einum public service sáttmála hetta er ein sáttmáli har partarnir eru kringvarp føroya og mentamálaráðið harímillum eru nakrar lógarásettar skyldur kringvarp føroya hevur skyldu til at útvarpa sendingar ið fevna um tíðindi upplýsing mentan og undirhald kringvarp føroya skal í programmvirkseminum leggja dent á upplýsingar og talufrælsi sakliga og óhefta upplýsing og eitt fjøltáttað tilboð sum varðveitir og fjálgar um mál mentan átrúnað og siðalæru føroyinga stk kringvarp føroya eigur at leggja dent á at hava gott føroyskt mál í sínum sendingum kringvarp føroya hevur skyldu at tryggja starvsfólkunum holla málsliga ráðgeving stk kringvarp føroya skal ansa eftir at sendingar ikki kunnu skaða likamligu sálarligu og siðalagsligu menningina hjá børnum og ungum undir lógaldri eitt nú við ónærisligum ella ógrundaðum harðligum innihaldi stk sendingarnar skulu ikki á nakran hátt elva til mannminkan harðskap ella hatur orsakað av húðaliti kyni átrúnaði ella tjóðskapi stk landsstýrismaðurin kann áseta reglur um at í sendivirkseminum skal serligt fyrilit vísast børnum og ungum stk virksemið hjá kringvarpi føroya kann eisini fevna um at endurvarpa útlendskar public service sjónvarpsrásir kringvarp føroyar skal tryggja at tað framleidda tilfarið kringvarp føroya skal við jøvnum millumbilum skapa kjak har borgarin luttekur føroyskt mál skal nýtast til tilfar útlendskt tilfar skal týðast til føroyskt framleidda tilfarið skal vera tøkt á alnetinum lutfalsligt stórur partur av framleiðsluni skal vera keyptur frá uttanhýsis keldum hetta fyri at gagnýta marknaðin eisini so at fríyrkisfólk kunnu bjóða sínar tænastur kringvarpið skal vera ein partur av tilbúgvingarskipanum dygd og førleikamenning innanfyri journalistik skal vera í hásætið fyri at geva kringvarpinum størst møguligt trúvirði tíðindaflutningurin skal vera óheftur og útvarpsmiðilin og sjónvarpsmiðilin skulu hava hvør sína egnu redaktión føroyskan mentan skal skjalprógvast í tilfarinum hjá kringvarpinum átrúnaður skal miðlast við gudstænastum og møtum føroyskt ítróttartilfar skal framleiðast barna og undómstilfar skal framleiðast kringvarp føroya skal sum mentanarstovnur miðla tónleik og skapa áhuga fyri og eggja til at framleiddur verður føroyskur tónleikur undirvísingar og upplýsingartilfar skal sendast og endurvarpast tilfar skal gerast atkomuligt fyri deyv og hoyrveik ljós skal varpast á tað sum hendir í øllum føroyum ingálvur av reyni desember november var ein føroyskur listamaður og sangari hann sang eitt nú í dupultkvartettini í ebenezer mest kendur er hann tó sum listamálari ingálvur av reyni var føddur í tórshavn og hevur í síni ekspressionismu gjørt uppreistur ímóti tí episka innihaldinum í listini sum føroysku undangongumenn hansara stóðu fyri og hevur leitt myndlistina inn á nýggjar leiðir ein greiður koloristiskur franskur dámur ræður í hansara list røtur aftur til czanne og matisse tann føroyska náttúran er aðalevnið men uppfatað á ein annan hátt sum heild og felagsnevnari fyri vond klangi brotum av einum kosmos lutirnir í náttúruni savnast í greiðar formar vøtnini skiljast og myndagerðin snýr seg um at temja formar og rørslur ljós litir og rýtmu náttúrumyndin gevur hugskot til alsamt meira abstraherandi málingarlag í ljósfyltum og litføgrum landsløgum innihvørvum og figurmyndum frá árunum er einfaldingin við teimum greiðu formunum eyðkend linjurnar og formarnir úr náttúruni ganga inn í ella geva seg undir ta strongu komposisjónina frítt frá øllum óviðkomandi lutum og listaverkið verður ein mynd av øðrum innari og ytri veruleika støðugt sterkari mótsetningslitir verða settir hvør upp ímóti øðrum til hetta í endanum á árunum kemur í hæddina við ógvisligum komplementerlita mótspæli tann stóra broytingin hjá ingálvi kom við serframsýning hansara í gamla kommunuskúlanum í havn í her sóu føroyingar á fyrsta sinni eina beinleiðis abstrakta fatan av náttúruni myndirnar høvdu heiti sum kurpali og sjón í fuglaeyga hendan framsýning týddi ikki at tann nonfigurativa listin nú var komin fyri at vera ingálvur av reyni kom í árunum og nakað inn í árini alsamt at mála landsløg sum ongantíð áður umenn meira abstraherað serstakliga myndaevnið bygdina við havið litalagið skiftir frá sterkum logandi litum yvir ein skæran gráligan men alt annað enn turran tónastiga til tað djúpa svarta registrið ein røð av verkum frá árunum eru abstraksjónir yvir figurbólkar og bera heiti sum genta og menniskju við havið millum annað ein triptykon frá listasavn føroya í árunum hevur ingálvur av reyni yvirhøvur verið abstraktur málari um hetta hugtakið kann brúkast um nonfigurativa list ið byggir á náttúrunar egnu formar vond og klangir í hansara fýrisliga málaðu stóru og avgjørdu komposisjónum brýtur listaverkið sær leið innanífrá heitir jarðlitir glógva frá teimum djúpastu løgunum sjóða tá ið teir koma í samband við kaldar gráar litflatar og festa í aðrar dramað er stríðið ímillum litirnar ella litbrigdini og tær hugbráðu rørslurnar hjá pensilsstrokunum rýtman verður stundum enn meira undirstrikað av skøvum frá pensilsskaftinum í ta tjúkku fernisskínandi litflánna hetta er konkret málningalist ingálvur av reyni var tikin úr leikum sum teknari býurin við húsunum um havnina skipini og bátarnir og tey menniskju ið ferðast um tún og stræti serliga tey gomlu havnarfólkini eru avhildin myndevni andlitsdrøg verða fangað í knøppum tryggum strikum á mongu ferðum sínum til listarinnar klassisku evropeisku miðdeplar hevur hann teknað ein martýriligan hóp av fólkum og bólkum úr mannamúgvum innihvørvi og gøtumyndir tekningarnar vísa ein artistiskan ans fyri neyvt at lýsa eyðkenni men hóast tekningarnar sostatt eru meira figurativar og frásøgukendar enn málningarnir er myndaevnið undirgivið strikunnar egna lív og neyva skilmarkaða form í mongum førum hevur hann eisini gjørt nonfigurativar tekningar bóltfelagið ella b er eitt fótbóltsfelag í havn sum varð stovnað mars felagið er eitt hitt størsta fótbóltsfelagið í føroyum við umleið limum hb var leingi einasta fótbóltsliðið í havnini men at tørvur hevur verið á einum liði aftrat er eyðsæð tá ið vit hyggja eftir søguni hjá b b var leingi lítlibeiggi í fótbóltinum í høvuðsstaðnum og ikki minst í medvitinum hjá hb viðhaldsfólki og tey mongu ár sum gingu frá føroyameistaraheitinum í til tað aftur bragdaði í vóru mangan spottandi tikin til fagnaðarsangin hjá b við niðurlagnum í ár verða vit føroyameistarar við teirri heldur argandi umskrivingini nær verða teir føroyameistarar síðan vb vann føroyameistaraheitið í hava havnarliðini bæði hb og b nærum verið einaráðandi á ovastu rók og hava býtt meistaraheitini millum sín hb hevur vunnið og b trý nsí og eb streymur hava eisini vunnið hvør sítt meistaraheitið tíðarseskeiði í vann b fm í mansfótbólti fyri ferð og árið eftir endurvunnu teir føroyameistaraheitið tað er fyrstu ferð at felagið hevur vunnið fm tvey ár á rað strandfaraskip landsins eisini nevnt strandferðslan stendur fyri landsdekkandi flutningskervinum í føroyum strandferðslan er stovnur undir vinnumálaráðnum tey fyrstu nógvu árini hevði stovnurin umsitingin bústað í havn men í avgjørdi táverandi landstýrismaðurin sum varðaði av stovninum jacob vestergaard at flyta stovnin til suðuroyar strandferðslan flutti inn í fyrrverandi smiðjuna á tvøroyri sum var blivin umvæld til endamálið januar tað var stór ónøgd norðanfjørðs um flytingina serliga hjá strarvsfólkunum sum ikki sóu seg før fyri at flyta suður við ónøgdin stóðst eisini av mátanum ið starvsfólkini fingu kunningina um hesa stóru avgerð tí hana náddu tey ikki at fáa frá leiðsluni men hoyrdu tað frá fjølmiðlunum í suðuroynni fegnaðust fólk hinvegin um at fáa fleiri arbeiðspláss til oynna tá avtornaði flutti bara táverandi stjórin regin vágadal við suður eitt av starvsfólkunum í umsitingini heilt tó fram í sínum starvi men røkti tað úr høvuðsstaðnum áðrenn stovnurin flutti suður fingu starvsfólkini hoyringsskriv um ætlaðu flytingina og fingu í boði at flyta við suður ella at verða søgd úr starvi so við og við vóru nýggj fólk sett í starv í staðin fyri tey sum vóru í størvum har fyrr nøkur fingu starv har meðan stovnurin enn var í havn nakrir mánaðir áðrenn umsitingin flutti suður meðan onnur byrjaðu í starvinum eftir at stovnurin var fluttur suður virksemið er skipað í tvær deildir ein triðja deild var farmaleiðir ið tók sær av farmaflutningi um alt landið men henda deild varð einskild í fyrst hevði strandferðslan samstarv við samskip men í var deildin farmaleiðir seld strandferðslan helt uppat at veita hesa tænastu frá apríl tá p f heri thomsen tók yvir tó hevði strandferðslan nøkur undantøk avmarkaður vøruflutningur helt fram millum hesi øki eftir at farmaleiðir bleiv einskilt tóku privatar fyritøkur yvir har ið tað loysti seg har ið tað ikki loysti seg eru tað ferðamannaskipini hjá strandferðsluni ið røkja uppgávuna strandferðslan flytir sostatt farm millum oyggjarnar har tað ikki er landfast av og á er tað orsøk til at t d ein stór ferja sum smyril ið annars tekur bilar ikki fær pláss fyri so nógvum bilum og ávísar dagar kemur tað fyri at bilar standa eftir á kaiini hetta kemur eisini fyri á sandoyarleiðini men har er trupulleikin ikki bert farmur men eisini at tørvurin á at flyta vanligar persónbilar er størri enn skipið rúmar serliga tá fólk eru á veg til arbeiðis ella frá arbeiði og tá t d jarðarferðir eru strandferðslan eigur ferðamannaskip sum røkta sjóvegis farleiðirnar til oyggjar sum ikki hava fast samband við meginlandið tó eru oyggar sum bert hava loftvegis samband tað eru koltur og stóra dímun mykinesleiðin verður ikki røkt av skipi ið strandferðslan eigur strandferðslan bjóðar mykinesleiðina út til privatar at røkja annað til triðja hvørt ár í eru tað bátarnir m b silja star og m b froyur sum røkja farleiðina men bert um summarið frá mai til august og møguliga eisini í heystfrítíðini um viðrar yvirlitið er ikki fullfíggjað søren emil mller juni í havn oktober sýslumaður keypmaður fulltrúi hjá amtmanninum seinni fútanum reiðari og jarðarbrúkari hann bygdi eitt pakkhís í tórshavn í árunum pakkhúsið verður nevnt mllers pakkhús og virkaði sum keypmaður og seinni sum reiðari hann var eisini blaðstjóri á dimmalætting sýslumaður og starvaðist sum fultrúi hjá amtmanninum og fútanum mller var kommunustýrislimur í tórshavnar kommunu og og var borgarstjóri hann var valdur inn í løgtingið úr norðurstreymoy og úr suðurstreymoy hann var harvið ein av teimum løgtingslimum ið stovnaði sambandsflokkin í hann var sonur hans christopher mller lisbeth beate lindenskov petersen februar í havn er fyrrverandi føroyskur politikkari fyri sambandsflokkin hon hevur verið borgarstjóri løgtingslimur fólkatingslimur og formaður fyri sambandsflokkin hon gjørdist riddari av dannebrog í hon er dóttir georg l samuelsen sum var blaðstjóri á dimmalætting og harvið eisini abbadóttir andrass samuelsen bróðurdóttir trygva samuelsen og systir beatu l samuelsen hon giftist jákup petersen í hann doyði í hon tók realeksamiu í havn í og examen artium á bagsværd kostskole og gymnasium í danmark í lisbeth arbeiddi sum avloysari í ymiskum skrivstovustørvum m a á advokatskrivstovu í havn og var projektskrivari á ymiskum verkætlanum á føroya fornminnissavni harumframt var hon flokksskrivari sambandsflokksins og størsti einstakur partaeigari í dimmalætting til lisbeth var aktiv í kvinnupolitiskum arbeiði hon var næstformaður í ksf kvinnufelagssamskipan føroya lisbeth l petersen stillaði upp til val fyrstu ferð til býráðsvalið í havn í hon gjørdist fyrsta kvinna yvirhøvur sum varð vald fyri sambandsflokkin og hon fekk í boðið borgarstjórasessin hon valdi tó heldur at gerast varaborgarstjóri og formaður í sosialu nevnd hon fekk gott samband við borgararnar í tórshavnar kommunu í hesum sessum eftir einum ávísum trýsti segði hon ja takk til at gerast fyrsti kvinnuligi borgarstjórin í tórshavnar kommunu í sambandsflokkurin setti met við atkvøðum til býráðsvalið í men fekk ikki nakran sentralan leiklut komandi valskeiðið og lisbeth varð tá ikki afturvald til borgarstjóra hon helt fram sum býráðslimur til ár lisbeth l petersen varð vald inn á føroya løgting í suðurstreymoyar valdømi eftir valsigurin hjá sambandsflokkinum á løgtingsvalinum í fekk hon ein sentralan leiklut í ríkispolitikkinum hon var flokksformaður og formaður fyri tingbólkin í tíðarskeiðnum lisbeth var vald inn á danska fólkatingið í sum eitt av umboðum føroya hon varð vald fyri sambandsflokkin á fólkatingið gjørdist hon partur av fólkatingsbólkinum hjá venstre harumframt hevur lisbeth verið formaður í útnorðurráðnum lisbeth l petersen kunngjørdi í at hon tók seg úr aktivum politikki og stillaði ikki uppaftur til løgtingsvalið kambsdalur er ein bygd í eysturoynni og hoyrir til fuglafjarðar kommunu kambsdalur liggur í ytradali við fuglafjørð fjørðin og er niðursetubygd úr fuglafirði býnum fyrstu sethúsini í bygdini komu í sum ger kambsdal til ynsktu bygd í føroyum kambsdalur hevur eina rúgvu av vinnuligum virksemi við stórum fyritøkum og nógvum arbeiðsplássum eftir føroyskum mátistokki eisini er barnagarður fríðtíðarskúli og miðnámsskúli í bygdini nógvu arbeiðsplássini og nógvu miðnámsskúlanæmingarnir gera at fólkið í bygdini er fleirfalda um morgunin enn um kvøldið í gomlum døgum hevur fólk úr fuglafirði havt nógv virksemi á kambsdali her hava tey skorið torv gingið til neyta og havt seyðahald tí síggjast nógvar kráir í dalinum har onkur av hesum er friða av føroya fornminnissavni áðrenn fólk búsettust á kambsdali var eitt skótahús eitt snikkaravirki og ein ítróttarhøll í dalinum skótahúsið er elsta hús í bygdini og er bygt í snikkaravirkið er frá og er sostætt næst elsti bygningur á dalinum ítróttarhøllin er er bygd í í kommunalum samstarvi millum táverandi leirvíkar gøtu og fuglafjarðar kommunu kambsdalur var í mong ár best kendur fyri skótahúsið kambur sum virkaði sum leguhús hjá skótaliðum kring landið eisini var skótahúsið regluliga leiga út og virkaði sostatt sum eitt slag av vallaraheimi tann juli tók skótavirksemið í húsinum ein enda tá ið fuglafjarðar kommuna keypti skótahúsið frá kfum skótunum í føroyum til at húsa tí kommunala fríðtíðarskúlatilboðnum í kommununi í jólaódnini tann desembur í varð kambsdalur hart raktur av stormskaðum tá ið ódnin rakti stóðu fleiri hús í bygdini í gerð og fórust illa vísast kann til heimildarfilm hjá kringvarp føroya har partur av skaðunum innganga sum innsløg í herjaði aftur ein ódn sum rakti fleiri bygdir í landinum meint og sum hevði við sær metnógvar skaðafráboðanir kring landið her vóru fleiri av teimum stóru skaðunum á kambsdali har tað mest minnisverda mundi verið stóri lagurbygningurin hjá kj hydraulik sum bleiv blástur burtur í ódnini í januar læt føroya handilsskúli deild upp á kambsdali og nøkur ár seinni flutti studenta og hf skeiðið í eysturoy inn í nýggj høli sum vóru bygd upp í handilsskúlan eftir at miðnámsskúlaskipanin er umløgd til eina breytaskipan er studentaskúlin handilsskúlin og hf blivin ein eind sum kallast miðnám á kambsdali miðnámsskúlin bjóðar í dag út seks ymiskar breytir hesar eru búskaparbreyt fyrireikingarbreyt náttúrubreyt hugbreyt fhs yrkisnám og serbreyt í gingu áleið næmingar á skúlanum síðan hevur miðnámsskúlin verið við í einum samstarvi við gribskov gymnasium í danmark verzulnarskóla íslands í reykjavík og gux í sisimiut í grønlandi verkætlanin er ein ára royndarverkætlan sum snýr seg um ein norðurlendskan studentaskúlaflokk sum hýsir næmingum frá øllum fýra londunum sum taka sítt miðnámsprógv skiftivís á øllum fýra miðnámsskúlunum miðnámsskúlin hevur síðan mei húsað fablab kambsdalur hóast fablab varð royndarkoyrt eina tíð frammanundan fablab kambsdalur er fyrsta góðkenda fablab í føroyum og hevur tilknýti til líkandi royndarstovur í yvir londum kring heimin í var verkstovan kosin ársins átak sum partur af fuglafjarðar kommunu hoyrir kambsdalur til ítróttin í fuglafirði tó er ítróttarhøllin karmur um flogbóltsdystir og badminton eisini verður høllin javnan brúkt til innandurafótbólt sum verður nýtt av fólki í teimum nærliggjandi bygdunum fuglafjarðar kommuna og eysturkommuna eiga og reka ítróttarhøllina á kambsdali saman aftrat ítróttarhøllini hevur bygdin eisini ein fifa vøll sum er staðsettur í bygdini nær við barnagarðin og frítíðarskúlan undir landsvegnum nær fjósinum við varmakeldueiðið er ein steinur hesin steinurin eitur konusteinur og er navngivin eftir einari ungari gentu sum skal verða grivin undir steininum søgnin sigur at gentan varð stanga til deyðis av einum óðum tarvi einaferð var stríð millum fuglafjørð og norðagøtu um hvar hagamarkið millum bygdirnar var gøtuskurðar søgdu at markið gekk við innaru markrá meðan fuglfirðingar søgdu tað verða uttaru markrá ein dagin meðan stríðið stóð á kom ein reki at liggja við markið rekaviður hevði høgt virði tá og hetta elvdi tí til eitt enn heitari stríð har báðir partar gjørdu krav um markið og harvið eisini ognarleikin á rekaviðinum lógarvaldið kom nú uppí og avgjørdi at uttara marká skuldi hoyra til fuglafjørð og at rekin skuldi klyvjast í tvey so at hvør bygd fekk hvør sína helvt stutt sunnanfyri helláir er ein tangi sum nevnist presttangi staðarnavnið er gamalt og kemst av at tað sigst at prestur í gamlari tíð skal verða settur av á presttanga tá ið hann skuldi hava guðstænastu í gøtu ella í fuglafirði presttangi hevur lending við báðar síður og tí ber til at leggja at har í øllum veðri hóast hann ikki hevur verið brúktur í nøkur hundrað ár ber enn til at síggja gøtuna sum leiðir frá tanganum og ímóti gøtu hetta er sjónligt frá fuglafirði tá ið kavin liggur um vetranar tá hómast ein gøta sum er gamla bygdagøtan varmakelda sigst at hava lekjandi megi sum hevur verið vælkent aftur til katólska tíð eins og hildið verður at varmakelda hevur verið støðugt vitja áðrenn ár tá ið norðagøta var millum størstu bygdir í landinum náttina juli er megin sterkast siður hevur verið at vitja kelduna hesa náttina drekka úr henni og at bera vatn við heim til fólk sum liggja sjúk eldri siður hevur eisini verið at fólk savnaðust við kelduna á jóansøku at drekka úr kelduni fyri at gagnnýta hennara megi í umrøðir lucas debess eina keldu sum skal liggja nær gøtu sum er einasta heilsubótarkelda í føroyum varmakelda hevur tá verið vælkend og tí er tað helst hesa at debess umrøðir hóast hann nevnir hesa sum einastu keldu av hesum slag hava aðrar lekjandi keldur verið vælkendar við flestu bygdir í føroyum eisini verður hildið at varmakelda hevur verið offurstað í fornari tíð eins og við aðrar heilsubótarkeldur louis jacob andreas cantor bergh september í keypmannahavn november var ein danskur lærari og blaðstjóri hann flutti til føroya har hann gjørdist yvirlærari í realskúlanum í havn thorshavns realskole frá hann arbeiddi fyri at danskt skuldi vera verandi almenna málið í føroyskum skúlum hann var lærari hjá jóannes patursson tá ið jóannes gekk á realskúla sambært jóannes patursson vóru tey einastu tvey orðini ið hann hoyrdi bergh siga pínadoy og skerpikjøt bergh var lærari á læraraskúlanum frá til hann var blaðstjóri á dimmalætting frá til og fyrsti formaður í føroya lærarafelag har hann var formaður frá til maðurin ið slapp at fara danskt manden der fik lov at g enskt the man who was allowed to leave er ein føroyskur filmur av katrini ottarsdóttur frá ein tragikomisk søga um ein eldri giftan mann sum ein dagin ger av at fara frá konuni fyri at liva saman við tí nógv yngri mariu konan tekur hetta heilt róliga hon er hvørki óð ella kedd men heldur at hann skal sleppa at renna hornini av sær hon er sannførd um at hann skjótt verður klókari og fer at koma aftur til sín tað ger hann eisini men ikki akkurát so sum hon hevði hugsað sær sverri egholm august í leynum januar í tórshavn var landsbókavørður og sjónleikari hann tók preliminerprógv í og examen artium í hann tók útbúgving sum bókavørður á odense centralbibliotek og tók prógv við danmarks biblioteksskole í egholm var bókavørður á føroya landsbókasavni programfólk í útvarpi føroya landsbókavørður á føroya landsbókasavni og fyribils leiðari av býarbókasavninum í tórshavn sverri egholm var nevndarlimur í havnar keypssamtøku frá nevndarlimur í føroya keypssamtøku frá nevndarformaður frá nevndarlimur í fróðskaparsetur føroya frá nevndarlimur í collegium academicum færoense frá nevndarformaður frá limur í líkningarráð føroya og limur í nevndini ið deilir út m a jacobsens heiðursløn í og hann var eisini ritstjóri á tíðarritinum gluggin og skrivaði fleiri blaðgreinar og tíðarritsgreinar um bøkur og bókasøvn katrin ottarsdóttir f mai í tórshavn er føroyskur leikstjóri leikrithøvundur sjónleikari og rithøvundur í flutti hon til danmarkar har hon nam útbúgving á den danske filmskole í var hon fyrsti føroyingur sum hevði lokið útbúgving frá danska filmskúlanum hon gekk í sama flokki sum lars von trier við sínum filmum fyllir hon nógv í føroyskari filmssøgu í kom fyrsti spælifilmur hennara sum eisini var fyrsti spælifilmur sum var gjørdur av føroyskum leikstjóra gjørdur í føroyum og har tosað var føroyskt aðrir filmar hava verið upptiknir í føroyum áður men av útlendskum filmleikstjórum filmurin vann virðisløn á týska filmfestivalinum nordische filmtage í lbeck sama prísin vann hon eisini fyri filmin bye bye blue bird sum var ein road movie á minuttir hin september varð filmur hennara ludo frumsýndur í norðurlandahúsinum filmurin er upptikin heima á sandi og snýr seg um eina ára gentu sum er fangað millum myrku deprimeraðu sálina hjá mammuni og passivitetin hjá pápanum dóttir hennara hildigunn eyðfinnsdóttir spælir leiktlutin sum mamman filmurin er sjálvbiografiskur í debuteraði hon sum skald fyrst tá hon gav út nakrar yrkingar í tíðarritinum vencili nummar í juni og síðan tá hon gav út sítt fyrsta yrkingasavn á mentunargrunni studentafelagsins í yrkingasavnið hevur heitið eru koparrør í himmiríki í fekk hon mentanarvirðisløn m a jacobsens fyri hetta yrkingasavnið rani nolsøe er føroyskur gittarleikari sangari og sangsskrivari rani er klaksvíkingur umframt at vera kendur innan føroyskan tónleik so er rani nolsøe eisini kendur sum telvari rani er kendur úr bólkinum frændur og skrivar bæði orð og løg til bólkin frændur vóru nógv frammi í unum men enn í dag hava frændir konsertir í føroyum og eisini eru teir av og á í føroyingahúsinum í keypmannahavn og framføra har nógv fólk plaga at savnast saman í tá ár vóru liðin síðan frændur veruliga gjørdu vart við seg gav bólkurin út eina spildur nýggja útgávu sum kom út november tónleikabólkurin frændur fekk heiðurin ársins herðaklapp sum miðlahúsið letur á hvørjum ári henda heiður til onkran sum hevur havt serstakan týdning fyri føroyska tónleikaheimin í løtuni er rani nolsøe virkin í íverksetarahúsinum í klaksvík har hann er stjóri hann hevur eisini starvast sum lærari í heimsspeki filosofi í tsk tekniska skúla í klaksvík rani er kendur fyri sín frálíka gittarleik og hevur hann verið gittarleikari hjá sangarinnum sum arnfríð lútzen og ingibjørg hansen magnus dam jacobsen juli í havn august í keypmannahavn var fiskimaður prentari og rithøvundur magnus dam jacobsen varð føddur og vaks upp í havn hann fór ára gamal til skips seinni fór hann í prentaralæru í havn og tók sveinaprógv í danmark hann starvaðist sum prentari magnus skrivaði yrkingar stuttsøgur og skaldsøgur hann skrivaði um lívið á landi og á sjógvi hann lýsti kenslulívið og sambandið millum menniskju hann skrivaði um samfelagið og tey ið høvdu ilt við at fóta sær í lívinum málsliga legði hann seg eftir at skriva so nær talumálinum sum til bar hvítravnur gamalt føroyskt gorpur bringuhvíti frøðiheiti corvus corax varius var leucophaeus var eitt serføroyskt ravnabrigdi men er nú útdeyður hann var eisini krunkasvartur men stórir partar av honum vóru hvítir tó ofta við nøkrum fáum svørtum fjaðrum uppí teir hvítravnarnir sum eru varðveittir eru ikki allir meinlíkir men á øllum eru á høvdi veingjum og búki hvít øki beinini á honum eru líka svørt sum á tí svarta ravninum men ikki nevið tað fer yvir í brúnt hvítravnurin tykist hava verið her síðani miðøldina ígjøgnum ár og dag hevur nógv verið skrivað um hann og nógvar myndir eru teknaðar av honum lesur tú tað skrivaða keldutilfarið ber til at fylgja hvussu stovnurin er minkaður so hvørt sum hann varð skotin og skinnini vórðu seld savnarum ógvuliga áhugavert er at hann er á fuglamyndum sum díðrikur á skarvanesi hevur teknað og sum í dag eru í listaskálanum í havn sjálvandi verður gravgangur eftir einum dýri tá ið so lítið er til av tí og tað bara er at finna í einum fjarskotnum oyggjalandi hetta var lagnan hjá hvítravninum tí hann varð skotin og seldur útlendskum savnarum m a greiðir niels á botni frá at sýðslumaðurin h c mller síðst í farnu øld rindaði ríkisdálar fyri ein hvítravn ið var skotin í nólsoy soleiðis vórðu teir síðstu hvítravnarnir sæddir ein úti í mykinesi november ein á heysti bæði í velbastaðhaga og úti í koltri og at enda varð tann seinasti higartil sæddur úti í nólsoy bæði í stórkavanum í og aftur seint í um hetta mundið aftan á seinna heimsbardaga hava fólk ansað so væl eftir hvítravninum at lítið sannlíkt er at hann hevur verið á flogi uttan at nakar hevur varnast tað náttúrugripasavnið hevur gjørt eina serliga framsýning um hvítravnin í tí sambandi hevur verið roynt at leita fram upplýsingar um hvussu nógvir útstappaðir hvítravnar munnu vera til í dag og hvar teir eru savnið sjálvt eigur ongan men higartil eru vit komin fram á eintøk tey eru spjadd soleiðis í keypmannahavn new york uppsala leiden braunschweig og dresden hans christopher mller føddur september í havn deyður desember í havn var sýslumaðurin í suðurstreymoyar sýslu løgtingsmaður og fólkatingsmaður tá fyrsta føroyska posthúsið læt upp í havn mars stóð hann fyri posthúsinum tey fyrstu árini hans christopher mller var sonur sýslumannin rasmus mller og siggu joensdatter mller var klókur maður og yvirtók í embætið sum sýslumaður í streymoy eftir pápa sín hann gjørdist løgtingslimur og seinni í gjørdist hann postekspeditørur í havn og agentur fyri dfds han var áhugaður í altjóða viðurskiftum og vitjaði handils og heimsframsýningar í týsklandi og onglandi hann hevði ognað sær eina stóra vitan um føroya flora og fauna var sjálvlærdur og savnaði plantur sum hann sendi til japetus steenstrup í keypmannahavn hann rindaði ríkisdálar fyri hvønn skotnan hvítflekkutan ravn úr nólsoy sum skaffaði útstappaði eintøk av hesum ravni til zoologisk museum men sum eisini var viðvirkandi orsøk til at fuglurin bleiv týndur hann umboðaði suðurstreymoy í løgtinginum og og norðstreymoy hann stillaði upp til fólkatingsval longu í eftir at grundlógin varð samtykt í fólkatinginum men hann varð ikki valdur hann stillaði eisini upp í men aftur hesaferð vann løgfrøðingurin niels winther ikki fyrr enn hesin í sjálvboðin frásegði sær sín sess varð mller valdur inn í folkatingið hann varð afturvaldur tvey tey næstu fólkatingsvalini men í vann skúlalærarin jacob petersen yvir honum í staðin varð mller valdur inn í landstingið við einum eykavali og har sat hann til tá ið hann ikki varð afturvaldur árið eftir í varð hann aftur valdur inn í fólkatingið har hann sat til hann tók sum oftast bert orðið tá ið talan var um viðurskifti ið høvdu við føroyar at gera mller var giftur við marin kristinu f olsen hann var riddari av dannebrog mller er grivin á gamla kirkjugarði í havn andreas christian ltzen føddur juni í suðurjýtlandi hann kom í ára gamal til havnar at vera fyrsti eina lærari a c ltzen gjørdist ein av fremstu álitsmonum í havn hann gjørdist løgtingsmaður ríkisdags maður og kommunustýrisformaður í havn og hann fekk ein minniligan deyða í juli tá ið hann small niður deyður meðan hann talaði fyri kongi sum var komin á vitjan a c ltzen giftist við evu margretu úr baianstovu fødd jacobsen saman fingu tey børnini annu ltzen niklas ltzen jacob ltzen ltje ltzen georg ltzen andreas christian ltzen og edvard ltzen fleiri av børn og eftirkomarum hansara hava havt stóran týdning í føroyum einasta dóttir hansara anna giftist við prestinum og próstinum jens christian evensen tey fingu millum annað sonin andrias christian evensen í varð ein bók skrivað við annusa endurminningum ið kom útskrivað í trimum hondskrivaðum eintøkum thorstein petersen august mai var løgfrøðingur politikari fyri fólkaflokkin og fyrsti stjóri hjá sjóvinnubankanum thorstein petersen varð borin í heim í havn august aftan á barnaskúlagongd fór hann til danmarkar at taka studentsprógv og lesa løgfrøði við lærda háskúlan í keypmannahavn tá hann í hevði staðið løgfrøðisprógv kom hann aftur til havnar har hann setti seg niður sum sakførari í gjørdist hann stjóri í nýstovnaða sjóvinnubankanum og sat í hesum starvi fram til kreppuna hjá sjóvinnubankanum í tíðliga kom hann upp í politikk hann sat á tingi fyri fólkaflokkin í suðurstreymoy og var fleiri skeið tingformaður hann var landsstýrismaður og fólkatingsmaður varð aftur valdur á fólkating í men misti valbærið orsakað av leikluti sínum í sjóvinnubankamálinum í hann doyði mai listasavn føroya varð bygt í savnið er í viðarlundini í gundadali á gundadalsvegi í tórshavn j p gregoriussen teknaði bygingin norðari endin av húsinum er frá tað er tann eldri listaskálin sum listafelag føroya læt byggja savnshúsini vórðu tikin í nýtslu í tað vóru arkitektarnir n f truelsen og j p gregoriussen sum teknaðu nýggja bygningin listafelag føroya er sjálvsognarstovnur nevndin er mannað við fólkum sum umboða føroya landsstýri listafelag føroya føroysk myndlistafólk og tórhavnar kommunu í stýrinum fyri listasavnið sita fyri tíðarskeiðið apríl til mars listasavn føroya hevur bæði fasta og skiftandi framsýningar av eldri og nýggjari føroyskari list mong føroysk listafólk eru umboðaði á føstu framsýningini millum onnur sámal joensen mikines janus kamban ruth smith elinborg ltzen ingálvur av reyni steffan danielsen hans hansen frimod joensen og tummas arge árliga eru tríggjar stórar serframsýningar sum listasavnið skipar fyri og tvær framsýningar sum ávikavist føroysk myndlistafólk og listasfelag føroya skipa fyri framsýningarnar lata vanliga upp fríggjadag kl várframsýningin og ólavsøkuframsýningin eru framsýningar sum vanliga eru á hvørjum ári poffuel johannisøn páll jóannesson millum manna róptur páll fangi var bóndasonur á sunnanágarði í mikladali sonur jóannesar bónda føddur umleið páll var elstur av synunum og stóð til at arva garðin men pápin gjørdi hann arvaleysan og vildi heldur at yngri bróðurin magnus skuldi arva garðin eitt árið gjørdist pápin sjúkur og doyði ein arbeiðskona sum páll fyrr hevði gingið saman við men sum hann kortini ikki vildi hava og gjørdi tað tí liðugt við hana hevndi seg inn á hann og fortaldi fyri fólki at páll hevði dripið pápa sín við at geva honum eitur í varð hann ákærdur fyri at fáast við gand og fyri at hava tikið lívið av pápa sínum við rottueitri rættarmálið móti pálli kemur fyri á vártingi mars og aftur august og september og dómurin verður feldur juni í hvussu er tríggjar ferðir eydnast tað pálli at flýggja úr fangatippinum á skansanum í havn men hvørja ferð verður hann tikin aftur og av hesum hendingum fær hann navnið páll fangi tað einu ferðina eydnaðist tað honum at goyma seg í eitt heilt ár á kalsoynni áðrenn hann aftur varð fangaður tað ferðina var hann um várið farin við báti av kalsoynni til fiskimølar á kunoynni ið er sunnanfyri haraldssund eystantil á kunoynni haðan gekk hann til haraldssunds tí ætlanin var at hitta rasmus magnusson bóndan har teir báðir kendur væl rasmus tordi ikki at hýsa honum tí hann var bangin fyri at okkurt av húsfólkunum fór at slatra hann gav pálli bát og mat og drekka fisk og drýl nøkur skerpikrov og ein vatnkagga páll ætlaði sær at rógva til noregs ella til hetlands men hann kom ikki longur enn hálva leið tá brast óveður á og hann rak aftur til føroya báturin rak inn á árnfjarðarvík á borðoynni har ið hanus bóndi í gerðum fann hann hanus mannaði eitt seksmannafar og rói eftir honum fyri at fanga hann páll sum var sovnaður vaknaði av ljóðinum av árunum og fór at rógva undan teimum leingi kláraði páll at rógva undan teimum hanus tók tá mastrina ið lá niðri í bátinum og hótti menninar við at um teir ikki tóku á at rógva so skuldi hann sláa teir við mastrini tá tóku teir á at rógva og komu upp á liðina á bátinum hjá páll hanus slóð páll við mastrini niður á økslina so armurin fór úr lið síðan tók hann ein sóknarongul og høgdi ímillum herðarnar á pálli so har varð eitt stórt og djúpt sár tá skar páll í róp og bað gud løna honum hetta høggið aftur sár hansara varð grøtt men ongantíð kom hann at vera sami maður aftur til heilsu sum hann hevði verið fyrr hvussu honum fórst síðani um hann breyt seg útaftur ella varð niðursendur at útstanda sín dóm harum er einki frætt men úr føroyum fór hann og kom ongantíð aftur higar at búgva ein dagin tá ið mong ár vóru umliðin kom eitt útlendskt loynikeypskip inn norðuri í vági tað hevði hvørvisteinar sum annað at selja hanus í gerðum sum tá var sýslumaður har norðuri fór um borð til at keypa sær ein hvørvistein men sum hann stendur niðri í lastini tveitir við hvørvisteinunum og rekur teir aftur hann fann ongan sum dámaði honum og altíð skuldi hann nú ráða har sum hann var so kemur ein stórur maður til trívur í økslina á honum og biður hann skunda sær at velja sín hvørvistein tí her hevur hann einki ráð hetta skal ikki vera sum at sláa armin av páll fanga tá kom ferð á hanus men tað hevur altíð síðan verið hildið at hesin stóri maður var páll fangi sjálvur og eftir hetta er eingin frásøgn um hann men hanus í gerðum fekk ein ógrøðiligan svull í lærið hann fór niður til keypmannahavnar eina ferð upp á landsins besta sum tað nevnist til at royna at fáa betri prís upp á handilspørini men helst var tað fyri lær sítt hildu fólk tá ið hann kom aftur kom alt at vera hvaðna verri enn fyrr tí tá fór eitt skinn av hvørjum pari og eitt ørindi var yrkt um hann hanus við sínum rotna læri hann fekk skinn av hvørjum pari hanus í gerði doyði av hesum lærsvullinum og soleiðis gekk tann bønin út søgdu fólk sum páll hevði biðið til gud at tað mátti vera hanusi afturlønt tað høggið ið hann gav honum við sóknarkrókinum ein kappróðrarbátur klaksvíkar róðrarfelags er kallaður upp eftir páll fanga úr mikladali og kallast páll fangi tað er eitt mannafar sum sámal hansen bátasmiður hevur smíðað í eyðun andreassen úr søgn og søgu føroya skúlabókagrunnur har søgnin verður endurprentað eftir jakob jakobsen sagnir og ævintýr i søgnin verður eisini viðgjørd og borin saman við søguligu keldurnar sum vit hava í løgtings og vártingsbókini norðurlandahúsið í føroyum er størsti mentunarmiðdepil í føroyum húsið varð vígt og tikið alment í nýtslu mai í tórshavn norðurlandahúsið hevur havt stóran týdning fyri mentanarlívið í føroyum tað er stýrið fyri norðurlandahúsið ið setur stjóran stjórin verður settur í eitt ella áraskeið tó kann stjórin søkja um at fáa starvssetanina longda til ár teir fyrstu stjórarnir sótu bert eitt ár hvør niels halm úr danmark var stjóri frá februar til januar tað er higartil tað longsta tíðarskeiðið ið nakar stjóri fyri norðurlandahúsið í føroyum hevur sitið eitt stutt tíðarskeið á tveir mánaðir í røkti urd johannesen stjórastarvið meðan niels halm røkti aðrar uppgávur fyri nordisk ministerrd benny samuelsen føddur august í fuglafirði deyður desember var ein føroyskur blaðstjóri og prentari sum heilt ungur kom benny til havnar í prentaralæru á dimmalætting sum farbróðirin georg lindenskov samuelsen stjórnaði frá til dimmalætting helt tá til í gomlu prentsmiðjuni í erling jalsgøtu og áðrenn stóra eldin í tá húsini hjá dimmalætting brunnu í grund hóast prentaralærdur skifti benny til tað redaktionella arbeiðið í benny var blaðstjóri á dimmalætting frá hann var formaður í p f dimmalætting til tá hann bleiv næstformaður hann sat eisini í nevndini á samanløgdu prentsmiðjunum hjá dimmalætting og sosialinum p f prentmiðstøðini sum varð stovnað í benny sat í nevndini á prentmiðstøðini so leingi dimmalætting átti í prentmiðstøðini frá til tá hevði benny samuelsen verið virkin í føroyska fjølmiðlaheiminum í ár benny samuelsen var eisini virkin á mentanarøkinum í sjónleikarhúsinum hann var við í fleiri útvarpsleikum og læs eisini fleiri skaldsøgur í útvarpinum benny var sonur lenu og steingrim samuelsen úr fuglafirði hann var elstur av systkjum tíggju brøður og tvær systrar vóru í systkinaflokkinum martin joensen er føddur apríl í sandvík deyður desember sonur louisu joensen úr sandvík var giftur við linu bjørgheim úr tórshavn martin tók læraraprógv á føroya læraraskúla og var lærari fyrst á økrum í víkarbyrgi og í sandvík og síðan á tvøroyri tá ið hann vegna sjúku legði frá sær hann var á ársskeiði á dlh og martin var deknur í sandvíkar kirkju í ár eitt skifti var hann limur í sóknarstýrinum fyri hvalbiar sókn hann skrivaði eina mongd av greinum og stuttsøgum í bløð og tíðarrit og barnasøgur í barnabøkur og bløð martin var blaðstjóri á sosialinum í nøkur ár hann hevur skrivað hesar bøkur skaldsøgur fiskimenn tað lýsir á landi stuttsøgusøvn útrák klokkan ringir heimadoktarin gamli maðurin og varðin ein minnisvarði er reistur í sandvík til minnis um martin joensen dagmar joensen næs fødd deyð var ein føroyskur rithøvundur dagmar er fyrsta kvinna í føroyum sum hevur skrivað eina skaldsøgu tað var skaldsøgan rannvá dagmar er ættað av ryggi í miðvági systir mæta skaldið mikkjal á ryggi tey vóru systkin men mamman og systkin doyðu sum smá av tuberklum ára gomul giftist hon við martin joensen næss lærara úr skúvoy aftaná seks ár í skúvoy fluttu tey til miðvágs har maðurin var settur fyrstilærari martin doyði í ára gamal meðan tey vóru trúlovað var dagmar í skúvoy og ferðaðist og var beinanvegin hugtikin av toftunum í fagradali men tað var ikki fyrr enn tey vóru flutt aftur til miðvágs at hon skrivaði rannvá í fýratiárunum dagmar sigur sjálv at tað er sonarkonuni fyri at takka at bókin var givin út hon las handritið og var beinanvegin spent dagmar sjálv roknaði við at verða gjørd til grin um søgan varð givin út umframt rannvá útg hevur dagmar joensen næs skrivað søgusavnið tá minnini tala útg victor danielsen mars í søldarfirði februar í fuglafirði var ein føroyskur trúðboðari innan brøðrasamkomuna og bíbliutíðari hann var útbúgvin lærari victor danielsen gekk á læraraskúla í havn tá hann fekk prógv sum bestur av teimum sum tá fingu prógv skúlatíðina í havn hevði hann nakað av sambandi við heimamissiónina og serliga danska trúboðaran hjá heimamissiónini ryving jensen hesa tíðina upplivdi hann eina andaliga kollvelting sum fullkomiliga broytti hansara lív eftir lokið prógv gjørdist hann lærari við skúlarnar í søldarfirði á glyvrum og í lamba men gavst sum lærari longu mánaðir seinni og fór at virka sum trúboðari í breyt hann við kirkjuna tá hann saman við øðrum varð doyptur á sjónum í søldarfirði og eftir tað gjørdist hann ein hin ídnasti trúboðarin hjá brøðrasamkomuni í giftist hann henrikku malenu f olsen úr søldarfirði í fluttu tey til fuglafjarðar fyrst í eina lítla íbúð í samkomuhúsinum siloa og í fluttu tey í egin hús við gjógvará í fuglafirði victor danielsen var sera virkin trúboðari og umframt at vera virkin í samkomuni í siloa í fuglafirði ferðaðist hann víða um landið og prædikaði bókmentaliga avrik victors var fyrst og fremst bíbliutýðingin hitt nýggja testamentið kom út í í týðing victors og í kom øll bíblian út í hansara týðing nú við nýtýddum nýggja testamenti victor umsetti umleið sálmar og sjálvur yrkti hann sálmar umframt bíbliu og sálmabók skrivaði victor danielsen skaldsøgur aðru ferð og nei lyftið sveik ikki hann týddi úti við bøkur allar bøkur hansara hava andaligt innihald og eru partur av trúboðanarvirki hansara gjøgnum bókmentaliga arbeiði sítt serliga gjøgnum bíbliutýðingina og sálmabøkurnar fekk victor danielsen stóra ávirkan á brøðrasamkomuna í føroyum og á føroyskt samkomu og kirkjumál tann september varð standmynd av victori danielsen avdúkað í fuglafirði tað er listamaðurin hans pauli olsen ið hevur gjørt standmyndina í sálmabókunum ið victor danielsen hevur latið úr hondum hevur hann týtt ella yrkt meginpartin av sálmunum men ikki allar aðrar útgávur afturat hesum skrivaði hann fleiri smárit og greinar og almanakkan ráðgevari mín fór hann at geva út í hann var komin í árg táið victor doyði ráðgevari mín kemur framvegis út hvørt ár hans marius ejdesgaard í oyndarfirði hann er føddur september í oyndarfirði deyður mars sonur andreas ejdesgaard av eiði og elisabeth fødd justinussen av glyvrum var giftur við elsebeth fødd petersen úr funningi hans marius tók læraraprógv á føroya læraraskúla í og var lærari í ymsum skúlum í styttri tíð hann var eisini nakrar túrar til skips lærari í oyndarfirði oktober oktober tá ið hann fór úr starvi hann var formaður í sóknarstýrinum og formaður í skúlanevndini í fleiri ár hans marius hevur skrivað sjónleikin eina myrking skaldsøguna hitt ævinliga gonguverkið og søgusøvnini lívsins rætt og ein stjørna er tendrað ólavur michelsen í øravík hann var føddur september í øravík deyður mai sonur emil michelsen úr tórshavn og herdis f hentze úr hvalba var giftur við katrin f petersen úr kaldbak ólavur tók læraraprógv á føroya læraraskúla og var lærari í fámjin og á toftum sankta frans skúla í tórshavn og í tórshavnar kommunuskúla hann var vikarur í kvívík ólavur var blaðstjóri á september og var limur í aðalstjórn tjóðveldisfloksins limur í útvarpsnevndini formaður og býráðslimur varabýráðsformaður mestu tíðina í býráðnum var hann formaður í mentamálanevndini hann stovnaði saman við tummasi napoleon djurhuus og williami heinesen rithøvundafelag føroya og var okkurt skifti formaður ólavur hevur skrivað yrkingasavnið lovorð kirkjusøga norrøn gudalæra kálvur lítli søgusavnið brøgd og bjørg og myndabókina rossini á skoradali sum erik hjort nielsen myndprýddi bókin fekk norðurlendsku barnabókavirðislønina johannes andreas næs flóvin flekk føddur september á nesi í hvalba deyður juni var ein føroyskur yrkjari og lærari aftan á barnaskúlan var hann fiskimaður í nøkur ár fór so á læraraskúlan í havn og tók prógv í fyrstu árini var hann vikarur ymsastaðni í suðuroy sat í starvi í porkeri í vági varð so í fyribils settur sum skúlaráðgevari í serundirvísing fyri alt landið fekk fast starv sum slíkur frá av mongu álitisstørvum hansara kann nevnast at hann var nevndarlimur í føroya lærarafelag harav formaður í mong ár og nevndarlimur í útvarps nevndini longu á ungum árum gav hann út yrkingasavnið keldufar hann nýtti tá dulnevnið flóvin flekk í varð hann av føroya landsstýri valdur í føroya skúlabókagrunn formaður frá juli hann hevur havt stóra ávirkan á føroyska skúlabóka útgávu hetta ára skeiðið sjálvur hevur hann evnað til stavkistlar orða talvur og orðakort martin luther og saman við øðrum skúlafólki hevur hann lagt til rættis kristni bókarøðina og føroysku lesibókarøðina til fólkaskúlan umframt hetta hevur hann verið blaðstjóri á sunnudagsblaðnum og hann hevur frá verið formaður í teimum nevndum ið lagt hava til rættis útgávu av heimamissiónssangbókini í gav abbadóttir hansara lív næs út fløguna keldufar við yrkingunum úr yrkingasavninum hjá flóvin flekk johannes andreas næs óli dahl føddur í funningi deyður oktober var ein føroyskur lærari ritstjóri blaðstjóri rithøvundur barnabókahøvundur og skald lærari í klaksvík hevur skrivað yrkingar barnabøkur serliga við siðsøguligum innihaldi og eina siðsøguliga skaldsøgu fjúrtan ára gamal fór hann til skips og var burtur í ár hann fór so á føroya læraraskúla og tók prógv í hann starvaðist sum lærari í elduvík og funningsfirði á viðareiði og í klaksvík frá til hann í legði starvið frá sær vegna aldur hann var formaður í klaksvíkar sjónleikarfelag í nógv ár og var við til at stovna klaksvíkar dansifelag í hann er faðir árna dahl valdemar poulsen apríl í havn barberur og rithøvundur hann varð føddur í havn í sonur vilhelm s poulsen valdemar fekk tann lærdóm sum havnar skúli tá hevði at bjóða eitt viðføri ið ikki mundi røkka langt dugdi maður sær ikki sjálvur at byggja omaná og víðka sjónarringin hetta dugdi valdemar og heilt frá ungum av las hann nógv føroyskt eins væl og heimsbókmentir ungur fór hann í handverkaralæru var eitt skifti niðri í danmark kom so heim aftur og setti seg niður sum hárskeri í høvuðsstaðnum fyrsta stóra skaldaverk valdemars er sjónleikurin sat sapienti sum varð framførdur á fyrsta sinni á vári heitið er útlendskt og tað er umhvørvið eisini leikurin fer fram í í kom annar sjónleikurin og tó skínur sólin jóhanna maria skylv hansen februar í nólsoy februar varð borin í heim í nólsoy í og var í móðurætt ættað frá jóannesi í nýggjustovu ið var bróðir nólsoyar pálls mamman var pouline marie nolsøe pápin var thomas joensen skipari hon giftist fýrpassara anders hansen sum varð føddur desember í store havelse ølsted frederiksborg amt deyður í tórshavn skipað skúlagongd við egnum lærara var í nólsoy tá hon var smágenta og her lærdi hon at lesa skriva og rokna og so hin kristna barnalærdómin sjálv hevur hon á sín eyðkenda livandi hátt greitt frá teimu fyrstu skúlaárunum hon gav út bøkurnar gamlar gøtur i iv í fekk hon mentanarvirðisløn m a jacobsens og gjørdist harvið fyrsta kvinnan ið fekk henda heiður kvørkveggjan frøðiheiti turdus merula er nær skyld við óðinshana og líkist honum í vøkstri men ikki í liti steggin er kolsvartur við gulum nevi bøgan og ungfuglurin eru svart og brúnflekkut velið er langt og ofta setur hon tað uppeftir vetur og vár eru einstakar at síggja í føroyum tað er varugur fuglur flýgur mest høgt fram yvir jørðini og dámar væl at fjala seg fyrst hon er komin heldur hon seg mest við bøgarðar og úthús fær hon góðan frið verður hon djarvari og kann koma inn millum húsanna urtagarðar dámar henni væl men sjáldan situr hon í trøunum smýgur mest um niðri á jørð og skavar eftir føði í kava kemur hon í køstarnar bera fólk henni tá molar og eplaflus verður hon rættiliga spøk av allarbestu sangarum er hon men vit fáa ikki at hoyra hana tí eftir summarmála rýmir hon av landi navn hennara verður sagt so ymist summstaðni siga tey kverkveggja summstaðni kvørkviski og nú eru mong eftir einari bók farin at nevna hana rókur men tað er heilt skeivt rókur er ein nógv størri fuglur ein av mest skiftandi og ljómvakrastu songunum stavar frá kvørkveggjuni bert klingandi trøstalát hennara kemur stundum uppímillum krunkasvarti steggin við tí bjartgula nevinum situr ovast uppi í einum træ á einari flaggstong ella á einari rygg ás og við songi sínum frøir hann maka sín ið liggur og bølir og okkum eisini tá ið hann sigur hinum kvørkveggjusteggjunum í grannalagnum frá at øki hansara ikki er tøkt og í dag kunnu ikki bert tey ið búgva í havn frøast um hesa ljómandi gleði men eisini tey ið búgva í øðrum býum eisini í fleiri bygdum er hann at hoyra tí javnt og savnt hevur kvørkveggjan víðkað um øki sítt síðani hon fór at eiga her á landi í árunum tá kom hon fyrst til sandoyar kunoyar og havnar ógvisliga ódnin í fór illa við flestu viðarlundunum í landinum og forkom verpingarmøguleikunum hjá teimum fuglum ið halda til í trøum men áðrenn tann ódnin herjaði var kvørkveggjan farin víðari um so stovnur hennara var nógv betur fyri enn ein annar trøstur óðinshanin ið eftir ódnina nærum hvarv sum búfuglur kvørkveggjan er ein av teimum fuglunum sum fullkomiliga hevur broytt vanar eftir góðari øld fyrr var hon styggur skógarfuglur men so hvørt sum sethúsaurtagarðsmentanin breiddi seg flutti hon inn og í dag er hon munandi spakari og ein tann vanligasti fuglurin í evropa hon hevur førkað seg norðureftir og eigur í dag í øllum oyggjabólkunum í norðuratlantshavi og enntá í íslandi hevur hon átt nakrar ferðir kavaveturin í skandinavia ger at hjá kvørkveggjuni ber ikki til at finna føði og soleiðis hóra undan um heystið flyta fuglarnir suðureftir og í ein útsynning tá hendir seg at teir koma higar og onkuntíð um heystið ýður hagin av ymiskum trastum tí vanliga ferðast kvørkveggjan saman við øðrum trastum oftast saman við fjallatrastum og óðinshanum tá hoyrist eitt annað lát frá kvørkveggjuni nevniliga ferðalátið ið ljóðar eins og eitt høgt glintandi ljóð tjiiiip og sum líkist ferðalátinum hjá øðrum trastum er veturin lýggjur kunnu trastarnir steðga her í fleiri mánaðir og tá kunnu teir fara at amast uppi í okkara egnu kvørkveggjum tí sjáldan liggur kavi so mikið leingi her at kvørkveggjan ikki finnur sær føði og hetta hevur havt við sær at hon fær verið her alt árið hon eru vorðin støðufuglar hjá okkum kvørkveggjan er løtt at kenna steggin er svartur allur sum hann er við gulum nevi meðan bøgan er veikari á liti morreyð bringan heldur ljósari við deplum nevið brúnt kvørkveggjan er eyðkent trøstaslag hon hevur hoppandi gongulag og er tung á flognum úr nevinum og út á tromina á velinum er hon cm long hon byggir sær reiður húsanna millum t d í einum bilhúsi undir einum takskeggi ella í einum runni hon verpur ljós brúnblettut egg og góð ár megnar hon at fáa urptir undan nærkast ketta ella hundur reiðrinum ella teimum stóru ungunum hoyrist ávaringarlátið á kvørkveggjuni eitt máttmikið hvølt stutt lát sum tjiokk kvørkveggjan livir av reyðmaðki og smákyktum og vanligt er at síggja kvørkveggju leggja høvdið á skák so at hon sær reyðmaðkin betur meðan hon dregur hann upp úr moldini føroyingar hava spælt hondbólt síðan fyrst í unum tann fyrsta ítróttarhøllin varð tikin í nýtslu í talið á ítróttarhøllum er í dag síðan er talið av luttakandi kappingarliðum vaksið ómetaliga nógv føroysk feløg hava síðan luttikið í europa cup kappingunum men eingi av teimum føroysku liðunum eru komin longri enn til umfar av teimum landsdystunum ið føroyar menn hava spælt tann fyrsti í hava føroyar spælt ein javnleik tapt dystir og vunnið teir flestu sigrarnir vóru móti bretskum liðum fyrr vóru teir flestu landsdystirnir vinardystir men føroyar luttaka nú regluliga í bæði hm og nm kappingum kvinnurnar spældu teirra fyribils seinasta landsdyst í og tá vóru spældir ikki færri enn átta av íalt landsdystum hjá kvinnunum kappróður hevur verið eitt kent fyribrigdi í føroyum í øldir sum frítíðarítrótt gjørdi hann seg rættiliga galdandi í samband við framkomuna av tí nýmótans samfelagnum í fyrru helvt av hesi øld kappróður verður vanliga nevndur tjóðarítrótt føroya tað sum eyðkennir ta føroysku róðrar ítróttina er tað sermerkta sniðið bátarnir hava bæði menn og kvinnur luttaka í kappróðrinum hvør fyri seg barnaróðrar hava eisini verið vælumtóktir seinastu árini og í gjørdist barna kappróðurin eisini fm róður eins og hjá teimum ungu og teimum vaksnu hendan ítróttargrein sum er summar ítrótt burturav er serstakliga væl umtókt og áskoðaratalið er altíð sera stórt fm kappingarnar verða hildnar á teimum mongu summarstevnunum kring landið fyrsti róðurin er á norðoyastevnu í klaksvík sum oftast er fyrsta vikuskifti í juni kappróðurin er leygardag á norðoyastevnu seinasti róðurin er á ólavsøku juli vanligasti teinurin ið róð verður er metrar mannaførini rógva tó metrar har tað ber til á ólavsøku ber ikki til at rógva longri teinar enn metrar børnini rógva styttri teinar onkuntíð verður róð í fleiri bólkum tá verður eisini finaluróður hetta er onkuntíð galdandi fyri mannaførini sum eru flest í tali kappast verður í hesum bólkum til fm róðursmaðurin kann vera av hinum kyninum niðanfyri sæst yvirlit yvir tær føroysku bý og bygdastevnur sum hava fm kappróður og nær ið hesar stevnur eru niðanfyri sæst yvirlit yvir kappróðrarfeløg í føroyum sum hava vunnið fm heitið hagtølini eru frá yvirlitið er dagført í juli áðrenn ólavsøkuróðurin skrásetingin av hagtølunum við føstum starti byrjaði í kappróðurin er tó nógv eldri enn tað áhugin fyri svimjing hevur verið sera óstøðugur í føroyum gjøgnum tíðirnar í fyrru helvt av øld var svimjing saman við fimleiki partur av tí tjóðskaparligu kropsmentanini í hesum tíðarskeiði vórðu bygdir nógvir uttandura svimjihylar og svimjing gjørdist partur av frálæruni í skúlunum aftaná at nýggjar svimjihøllir við stuttum breytum m hylum eru tiknar í nýtslu hevur svimjingin ment seg av nýggjum tann størsti meinbogin fyri føroyska svimjing ið varð alheimsviðurkend í er at okkum vantar úrvalssvimjarar skulu úrvalssvimjararnir betra úrslit síni so er neyðugt hjá teimum at fara uttanlands at venja danmark usa hinvegin minkar hetta um kappingina hjá teimum heimligu svimjarunum føroyskir svimjarir luttaka í norðurlendskum svimjikappingum og í oyggjaleikunum fýra føroyskir svimjarar luttóku í ol fyri brekað í seoul í og vunnu heiðursmerki harav eitt gull av møguligum rasmus kristen rasmussen f november í pedholt rhus amt d august í havn var borin í heim november í pedholt sunnan fyri árhus í danmørk í tók hann studentsprógv við árhus kathedralskúla og veturin læknaprógv við lærda háskúlan í keypmannahavn aftan á at hava búgvið seg betur út á ymsum sjúkrahúsum í danmark tók hann á sumri við læknaembæti við sæti á eiði og her kom hann at virka í ár til hann vegna aldur og við eftirløn legði starvið frá sær og flutti til havnar at búgva her andaðist hann august eiðisdoktari sum hann vanliga varð róptur manna millum greiddi úr hondum eina mongd av læknafrøðiligum greinum um heilsuviðurskifti helst í egnum læknadømi men eisini í føroyum yvirhøvur kendasta rannsóknarúrslitið man vera illgruni hansara sum førdi til vissu um upprunan til hina herviligu nátasjúkuna eftir er at nevna gomul føroysk heimaráð ritgerðin sum føroya fróðskaparfelag gav út í føroyskari týðing í og sum tryggjar r k rasmussen eiðislækna sess í bókmentasøgu okkara rói reynagarð patursson september í havn varð føddur í havn í og har vaks hann upp hann fór ungur til skips arbeiddi og ferðaðist ymsastaðni í evropa fór so aftur á skúlabonk og tók útbúgving á lærda háskúlanum í keypmannahavn í heimsspeki í mong ár var hann skúlastjóri á føroya fólkaháskúla rói er serliga kendur fyri sínar yrkingar men hevur eisini skrivað stuttsøgur og ritroyndakendar prosastubbar í sínum yrkingum ferðast hann millum náttúru og menniskja barnið og tann vaksna heimin tað innara og tað ytra landslagið hann flytur seg frá tí persónliga og kensluborna til tað politiska og samfelagsliga í fekk rói patursson norðurlendsku bókmentavirðislønina í føgrum bókmentum fyri yrkingarsavnið líkasum yrkingin meðan áin rann er úr navnleysa yrkingasavninum hansara fyrsta sum kom út í føroysku klæðini ella føroyski búnin sum tey eisini verða nevnd hava í dag sera góða undirtøku millum fólk nógvir føroyingar eiga síni egnu klæði og eru í teimun til alsyns høvi til føroyskan dans eru fólk oftani í føroyskum klæðum eisini til ávísar hátíðarløtur og ikki minst á ólavsøku trupult er at tíðarfesta nær siðurin við føroyskum búnum hevur tikið seg upp vanligt hevur verið í føroyum at kvinnur vóru í ullintum vovnum skjúrti og menn í kvarðabuksum úr vaðmali ullintum hosum osfr tilfari og sniði mintu klæðini um tey sum vit í dag nýta til tjóðbúnan men upprunaliga vóru tey hvørki nýtt ella fatað sum tjóðbúnar í øld kom tó ein skilnaður millum klædnabúnan hjá fólki klæðini vóru skild ímillum donsk og tey meira siðbundnu klæðini donsk klæðir vóru klædningar og kjólar keyptir uttanifrá handilssambandið tá var gjøgnum kongaliga einahandilin og harvið danmark klæðini vóru tí rópt donsk klæðir hóast tey kundu verða allastaðni frá svabo fýlist longu síðst í á at kvinnurnar í føroyum alsamt leggja seg eftir øðrum klæðum og lata seg í kjólar úr útlendskum tilfari fruentimmeret i færøe synes mere end mandfolkene at forlade gamle skikke ihenseende til klædedragten jens christian svabo síðst í tekur tjóðskaparrørslan seg upp millum føroyingar um sama mundið eru ábendingar um at vanligari verður at nýta føroysk klæðir tað við siga klæðir sum mintu um tey gomlu siðbundnu men nú komi fram í øðrvísi hami og vóru nýtt til ávís høvi føroysku klæðini hava eins og tjóðbúnar í mongum øðrum evropeiskum londum uppruna sín í gerandisbúnanum miðskeiðis í øld nógv eru tey ið eiga føroysk klæði og nýta tey í veitslulag á stevnum og tá dansað verður hesi seinastu árini er líkt til at áhugin hevur verið vaksandi fyri føroyskum klæðum serstakliga millum ungdómin stakkurin hevur verið veitslubúni serstakliga brúðarkjóli í øldir lucas debes nevnir hann í í gomlum døgum vóru tað tær ríkastu bóndakonurnar ið áttu stakk hann gekk í arv so gentur í fleiri ættarlið giftust í sama stakki stakkurin sum er síður heilur kjóli verður seymaður av himmalbláum skarlaksreyðum ella grasgrønum klæði meira sjáldan sum í hesum føri av svørtum klæði í dag verður mangan silki brúkt til stakk skjúrtið er lagt í faldar lívið verður seymað við flundruryggi ermamar eru langar og trongar við lítlum uppslagi og pípaðari blondu framman stakkabróstið og uppsløgini hava annan lit enn kjólin í hesum føri eru tey reyð til stakkin hoyra silkikragi og silvurbelti ella floyalsbelti við áseymaðum silvurplátum annar beltisendin ið kann vera prýddur við silvuri sproti hongur nakað niður stakkastásið er maljur stimi og stór ferhyrnt stakkanál við hangandi bløðum ið verður fest gjøgnum hálsklútin og bróstið á høvdinum ber hon vanliga krúnu ella annað ennisprýði í mong ár var heldur sjáldsamt at síggja stakk men nú tykist sum áhugin fyri hesum stásiliga búna er vaksandi sjóstúkan er kníggjalangur síður svartur vadmalsfrakki kjóli sum hevur uppruna sín í gerandisbúna hjá monnum fyri árum síðan miðskeiðis í øld varð sjóstúkan stásbúni plaggið er seyraað við liðageira bakið er skorið úr einum stykki ermarnar eru víðar í erva sneiddar í neðra við stuttum skarði og einum knappi sjóstúkan hevur svartar knappar stimaknapparnir eru úr silvuri saman við sjóstúku er vanligt at nýta hvítar hosur og spenniskógvar stavnhetta var hildin vera tignarligur høvuðbúni og tað vóru serliga stórbøndur og aðrir mætir menn ið gingu í sjóstúku undir stavnhettu í árunum plagdi løgtingsformaðurin og í árunum løgmaður at vera í hesum hábærsliga búna tá løgtingið varð sett á ólavsøku sigast má at hetta riggaði sera væl sjóstúka og stavnhetta eru oftari at síggja nú enn fyri nøkrum árum síðan men heldur sjáldsamur má búnin kortini sigast vera kári leivsson august í havn fyrr petersen skaldanavn kári p er føroyskur sangari guitarleikari sangskrivari og tónasmiður hann er útbúgvin sálarfrøðingur kári tók studentsprógv í hoydølum í og arbeiddi síðani sum blaðmaður sjúkrarøktari húsasmiður týðari og mangt annað í fekk hann embætisprógv sum sálarfrøðingur frá lærda háskúlanum í keypmannahavn hann hevur búleikast í danmark íslandi og noregi umframt í føroyum kári p er gitin í føroyum fyri sín nýmótans fólkatónleik yrkingarnar smæðast ikki burtur og boðskapur teirra kemur uttan stórvegis trupulleikar á rætta pláss tvær fløgur eru tað blivnar til av kára p vælferðarvísur og hinumegin ringvegin á fløguni hinumegin ringvegin hoyra vit kára p saman við tórshavnar manskóri við lagnum skygni hann fekk m a jacobsens heiðursløn fyri fagrar bókmentir í kári er serliga kendur fyri sínar sangir á teimum báðum plátu og fløguútgávunum vælferðarvísur og hinumegin ringvegin debess petersen vóru per debess og kári petersen nu kári leivsson guðrið helmsdal nielsen februar er ein føroyskur rithøvundur skald hon er móðir rakel helmsdal rithøvunda guðrið búði í føroyum tey fyrstu árini síðan flutti hon við foreldrum sínum til danmarkar at búgva og har búði hon til hon sum ára gomul flutti heim aftur til føroya hon byrjaði at yrkja sum ára gomul fyrstu yrkingar hennara sum komu út alment vóru prentaðar í føroyska tíðarritinum í danmark oyggjaskeggi í fyrsta yrkingasavn hennara lýtt lot sum kom út í var fyrsta modernistiska yrkingasavn á føroyskum og somuleiðis fyrsta yrkingasavn eftir eina kvinnu á føroyskum annað yrkingasavn hennara morgun í mars kom út í og er yrkt bæði á føroyskum og donskum gunnar hoydal september í keypmannahavn varð føddur í keypmannahavn í men vaks upp í klaksvík og í havn hann fór ungur til danmarkar at ganga í skúla og í var hann útbúgvin arkitektur í var hann settur í starv sum býararkitektur í tórshavn og røkti hann hetta starv í mong ár gunnar hevur skrivað og givið út yrkingar stuttsøgur skaldsøgur leikir ferðafrásagnir listabøkur ritroyndir og sangir sum systirin annika hoydal syngur evnisvalið spennir víða frá tí kensluborna til tað satiriska frá tí persónliga til tað samfelagsliga gunnar hevur verið sera virkin á mentanarøkinum m a hevur hann verið formaður í rithøvundafelag føroya formaður í listafólkasambandinum lisa limur í mentunargrunni løgtingsins formaður í fjølriti og arkitektafelag føroya umframt at skriva hevur hann eisini týtt útlendskar bókmentir til føroyskt í kom bókin huckleberry finn eftir mark twain út á føroyskum gunnar hevði týtt til føroyskt bjarni niclasen mai í kunoy juli læraraskúlalærari á føroya læraraskúla komin til mans var hann fiskimaður eitt skifti fór so á føroya læraraskúla og tók prógv har í eitt skifti var hann lærari ymsastaðni í danmark flutti so heim aftur til føroya í og gjørdist lærari við tórshavnar millum og realskúla í gjørdist hann lærari á føroya læraraskúla og her starvaðist hann til hann vegna sjúku legði arbeiðið frá sær miðskeiðis í sjútiárunum hann doyði í niclasen var virkin skúlabókahøvundur sum skrivaði lærubøkurnar rúmdin evnafrøði og alisfrøði umframt legði hann úr hondum mikið týðaraverk fornsøgur høvdu hansara stóra áhuga og hann flutti yvir á føroyskt heimskringlu ið kom í trimum bindum laksdøla søgu og njáls søgu har umframt týddi hann víkingaskaldsøguna ormur reyði og gitnu skaldsøgu william heinesens den sorte gryde sum á føroyskum fekk heitið í sortanum heðin magni kristin súni klein februar við gjógv lærari yrkjari og politikari heðin var føddur á landssjúkrahúsinum í havn í vaks upp við gjógv hann fór til havnar at ganga í skúla ára gamal og tók læraraprógv í heðin hevur í mong ár starvast sum lærari fyrst á sandoyar meginskúla flutti síðan til havnar har hann var lærari á eysturskúlanum frá til frá til starvaðist hann sum dagligur leiðari í føroya skúlabókagrunni nám síðan hevur hann aftur starvast sum lærari í eysturskúlanum heðin hevur verið virkin innan mong øki hann hevur sitið í bygdaráði á løgtingi og í landsstýrinum umboðandi tjóðveldisflokkin hann hevur verið í nevndini og verið formaður í norrøna felagnum í føroyum í nevndini fyri skúlabókagrunnin og í nevndini og formaður fyri rithøvundafelagið og heðin hevur skrivað og givið út nøkur yrkingarsøvn eisini hevur hann lagt útgávur til rættis týtt og ummælt í sínum yrkingum lýsir og viðger heðin m a náttúruna mannalyndi og eksistensiellar spurningar yrkingin onkuntíð er úr savninum væmingar og vaggandi gjálv sum kom út í summar yrkingar hansara eru tolkaðar á øðrum málum eitt nú á íslendskum nýnorskum donskum enskum týskum svenskum russiskum finskum italskum og serbo kroatiskum eyðun johannessen føddur apríl í havn er føroyskur sjónleikari og leikstjóri børn hansara annika johannessen og olaf johannessen eru eisini sjónleikarar eyðun ferðaðist runt við arto í føroyum í hann lærdi til sjónleikara á kongaliga teatrinum í keypmannahavn og á odense teaters elevskole umframt at hann var lestrarferðir í warszawa berlin og london í árunum stríddist hann fyri at betra um viðurskiftini hjá sjónleiki og sjónleikarum í føroyum hann var leiðari fyri sjónleikarhúsið í havn og stríddist fyri at seta á stovn ein tjóðpall í føroyum í gjørdist hann leikstjóri sjónleikari og lærari í drama á sjónleikaraskúlanum í rhus teater hann stovnaði føroya fyrsta yrkissjónleikarahóp grímu í eftir at hann hevði verið virkin yrkissjónleikari leikstjóri og dramalærari í sjónleikarhúsinum í rhus rhus teater í fleiri ár hann var rektari á sjónleikaraskúlanum í rhus árini til búði hann aftur í føroyum har hann stjórnaði grímu eyðun johannesen hevur mest verið virkin á palli í sjónleikarhúsum men hann hevur eisini roynt seg sum filmsleikara í eitt nú donsku sjónvarpsrøðini rejseholdet jógvan poulsen føddur februar við svínáir doyði januar á strondum var ein føroyskur lærari rithøvundur og politikari sambandsflokkurin hann var sonur birgithe fødd thomasdatter og poul joensen foreldur hansara komu upprunaliga úr funningi og av eiði men settu búgv við svínári ið tá var ein ung niðursetubygd hann var lærari í sjóvar sókn og tingmaður hjá sambandsflokkinum frá helt hann skúla á strondum skála og selatrað hann útgav frisk abc og lesingabók eitt læruverk í føroyskum máli saman við c l johannesen í men hetta gjørdist skjótt ikki í trá við nýggju rættskrivingarreglurnar hjá v u hammershaimb ið vóru samtyktar at vera galdandi eftir at bókin varð komin út marius theophilus johannesen róptur marius á háskúlanum mars í funningi juli í tórshavn var ein føroyskur lærari politikari rithøvundur og ritstjóri fjúrtan ára gamal fór hann til skips og var í fýra ár sjómaður til hann í fór á læraraskúla í havn har hann tók prógv í sama ár varð hann settur í starv við skúlarnar í mikladali og á trøllanesi her starvaðist hann til hann í varð settur sum fyristøðumaður á føroya fólkaháskúla eitt starv hann røkti til hann vegna aldur og við eftirløn legði frá sær í marius hevur røkt mong álitisstørv innan føroyska skúlaverkið formaður føroya lærarafelags var hann og seinni aftur stjórnarlimur eitt skifti blaðstjóri á skúlablaðnum hann hevur eisini tikið lut í politikki sum løgtingsvalda umboð sjálvstýrisfloksins í suðurstreymoy tey bæði valskeiðini og sum blaðstjóri á tingakrossi drúgt áramál marius hevur sjálvur skrivað og eisini lagt til rættis hóp av bókaútgávum føroyska fólkaskúlanum skrivaði hann lærubøkurnar skrivligt føroyskt skúlaár og skúlaár hann hevur skrivað barnabókina nósi kjósagrái jólabókina eitt sindur um kalsoynna megnarmenn og kvinnur føroysk barnaspøl edward esbern mitens føddur november á tvøroyri doyði juni í havn cand jur navnaskifti frá mortensen landsrættarsakførari sjálvstýrisflokkurin edward mortensen sum í fekk sær eftirnavnaskifti til mitens varð føddur á tvøroyri ungur kom hann í til havnar at ganga í realskúla haðan hann tók prógv í úr havn gekk leiðin niður á sorø lærda skúla har hann tók studentsprógv í beinanvegin tók hann upp løgfrøðislestur við lærda háskúlan í keypmannahavn og hann tók prógv sum cand jur í aftan á lokið prógv las hann eitt stutt skifti á lærda háskúlanum í oxford í onglandi var aftur í keypmannahavn nakrar mánaðir og kom so í til føroya her arbeiddi hann fyrst sum sýslumaður so sum sakførarafulltrúi frá sum sakførari og frá sum landsrættarsakførari blaðungur kom hann upp í politikk hann sat á fólkatingi og á løgtingi umboðandi sjálvstýrisflokkin í suðuroyar valdømi frá til tvey skeið og var hann tingformaður í varð hann settur í nýskipaða starvið sum skrivstovustjóri løgtingsins og í hesum starvi sat hann til hann legði frá sær vegna aldur tó burtursæð frá tíðarskeiðinum tá hann sat í landsstýrinum umboðandi sjálvstýrisflokkin í landsstýrinum umsat hann mentanarmál og var íðin talsmaður fyri stovnsetan av føroyskum útvarpi mitens var eisini bókmentahugaður maður hann skrivaði í stuttan bókling um lívssøgu og virki v u hammershaimbs og seinni legði hann til rættis minningarrit um fríðrik petersen og rasmus effersøe høvuðsútgávuverk mitens man vera føroyskt lógsavn umfatandi serstakar føroyskar lógir og administrativar fyriskipanir við uppískoyti sum fevnir um tíðina hjálparmaður hansara var chr lørup sørensen manna millum man kendasta verk hansara vera endurminningarrøðin eg minnist um barnaárini skúlaog læruárini tíðina sum sýslumaður fólkatingsmaður og sakførari løgtingsmannaárini og tíðina sum skrivstovustjóri løgtingsins edward mitens doyði í russland er eitt sambandsríki í evropa og asia russland er verðins støsta land og hevur umleið mió íbúgvar høvuðsstaður er moskva og londinum hevur mark við lond noreg finnland estland litava hvítarussland lettland pólland ukreina georgia aserbadjan kasakstan kina mongolia og norðurkorea fyri nøkrum árum síðan var russland høvuðslandið í mikla kommunistaríkinum sovjetsamveldinum tá ið kommunisman fall í lýstu stórir partar í sovjetsamveldinum seg sum fræls ríki stjórnin í nýggja russlandi roynir nú at laga landsins stýri til fólkaræði og umskipa og evna búskapin eftir vesturlendskum leisti áðrenn kommunistarnar tóku valdið í russlandi var tað eitt kongsveldi har zarurin stýrdi ein zarur ein russiskur keisari til ráddi nikolaj t zarur í russlandi zarurin var einaræðisharri í landinum og soleiðis hevði verið síðan við tí fyrsti keisaranum ivan í var zar veldið mett til at fevna um eini milliónir limir flestu av hesum vóru góðseigarar embætismenn og heryvirmenn tey ráðandi royndi fyrst at fáa gongd í ídnaðin í unum russland hevði góðar møguleikar fyri ídnaði tí har fanst nógv ymiskt tilfeingi sum kol jarn og olja ein týðilig forðing fyri ídnaðarvøkstri var at tað var trupult at flyta vøru úr einum staði í annað av hesi orsøk var avgjørt at byggja fleiri jarnbreytir sum til dømis tann transsibiriska jarnbreytin ið er úr moskva til vladivostok í sibiria hendan var liðug í og er heimsins longsta tær skuldu harumframt eisini gera tað møguligt at leggja eitt øki í kina undir seg at fáa fólk til at flyta til sibiria at grava eftir málmi frakland veitti russlandi lán til jarnbreytirnar men tað vóru mest bøndurnir sum goldu fyri tær við tí nýggja ídnaðinum komu fleiri fólk at arbeiða og lívskorini vórðu betur hóast verkafólkið enn hvørki slapp at stovna verkamannafeløg ella fara í verkfall undir fyrra heimsbardaga var russland millum annað í kríggj við týsklandi á várið tá kollveltingin byrjaði verður mett at russland longu tá hevði eitt tap uppá mió hermenn sum antin vóru falnir særdir ella tiknir til fanga orsøkirnar til hendan stóra sorgarleikin eru tvær tey høvdu ikki nóg góðan førleika og ein stórur manglandi dugur á krígsførslu hin orsøkin er at tey høvdu ikki tíðarhóskandi amboð til samband sínámillum og ei heldur nóg góð vápn nóg nógva føðslu klæðir o s fr frá hevði zarin persónliga leiðsluna av vanlukkurnar seinnameiri sóu fólkið sum ábyrgd zarins fólkið misti myndugleikatrýgv til zarin og tey liðu hungursneyð og vóru køld fleiri bøndur vóru tiknir í herin og kornframleiðslan minkaði tað viðførdi hungursneyð í landinum støðan gjørdist rættiliga hættislig tá ið allur jarnbreytaflutningarnar steðgaði í vóru yvir ein mió arbeiðarar í verkfalli í mars kom mongdin av fólkum ið vóru í verkfalli í hæddina lívskorini gjørdist verri tí alt breyð var uppi og uppreistur brast á verkføllini og uppreistrinum vóru spontan men eftir nakrar dagar stovnsettu bøndurnir ið vóru í verkfalli og hermenninir eitt felag herleiðslan gav hermonnunum boð um at seta seg upp ímóti uppreistrafjøldini og skjóta teir ístaðin skutu hermenninir yvirmenninar og fóru uppí uppreisturin eftir fáum døgum hevði zar stýrið mist tamarhaldið á fólkinum nikolaj t noyddist at abdisera tvs hann fór frá valdinum ymiskir politiskir flokkar vórðu loyniliga settir á stovn undir zar stýrinum harímillum bolsjevikkaflokkurin bolsjevik meiriluti flokkurin varð stovnaður av vladimir iljitsj uljanov betri kendur sum lenin ið er hansara dulnavn hann hevði ætlanir um at drepa zarin men tað týdningarmesta helt hann vera at stovna ein flokk ið setti limunum strong krøv so flokkurin gjørdist betri førur fyri at megna at kollvelta samfelagið lenin hevði ætlanir um at kollvelta allan heimin og vildi byrja við sosialistisku kollveltingini í russlandi tað helt hann vera skilagott tí hann var vísur í at fólkið hevði fingið ein annan politiskan hugburð aftaná februarkollveltingina hann megnaði at sannføra bolsjevikkaflokkin til sín framtakshugaða politikk í var bolsjevikkaflokkurin einans ein lítil flokkur á uml limir men í var limatalið økt til tað tíggjufaldaða við slagorðunum friður jørð og breyð flokkurin hevði meirilutan í teimum týdningarmestu sovjettunum ráðum stjórnin við lenini á odda varð tilnevnd og har vóru millum aðrar eisini trotskij og stalin í valið til nýggja tjóðartingið hilnaðist illa hjá flokkinum tí teir fingu bert ein fjórðing av atkvøðunum aðrir sosialistiskir flokkar fingu meira men lenin noktaði at leggja frá sær valdið og í januar tók hann tjóðartingið av og gjørdi at aðrir flokkar vórðu bannaðir russland ið er størsta land í heiminum er í tveimum heimspørtum evropa og ásia og er um næstan hálva jørðina av tí at veðurlagið er bítandi kalt og náttúra og landslag eru soleiðis lagað at ikki ber til hjá fólki at búseta seg nógvastaðni er hetta stóra ríkið ógvuliga strálbygt men soleiðis er ikki allastaðni í vestara og syðra parti er nógv fruktagóð jørð og víða um í ríkinum eru mong steinsløg í jørðini og ovurstórt náttúrutilfeingi uralfjøll eru mark ímillum evropeiska og ásiatiska partin í russlandi tveir triðingar av fólkinum milliónir búgva vestan fyri uralfjøll mesta fólkið í evropeiska partinum í russland býr í stórum býum til dømis moskva høvuðsstaði landsins og st pætursborg ella á víða slættlendinum fram við volga nógv steinsløg eru í undirgrundini mesti landbúnaðurin í russlandi er eisini evropeiskumegin fyri norðan verða dyrkað hveiti og onnur kornsløg fyri sunnan har lýggjari er verða dyrkað tubbak aldinfrukt og mangt annað russland er tað kaldasta landið í øllum heiminum í mestsum øllum siberia ið er russiski parturin í ásia er bítandi kalt um veturin norðari partur eru frostmýrar her hevur jørðin nógvastaðni verið fryst síðan seinastu ístíð sunnan fyri frostmýrarnar er heimins størsti nálaskógur teiga og syðri eru turru grasfløturnar steppur ið eru besta landbúnðarjørðin í russlandi fjórði hvør russiskur maður doyr áðrenn hann er komin miðskeiðis í árini og ein av stóru orsøkunum til stuttu lívstíðina er vodka tað kemur fram í eini kanning sum varð almannakunngjørd í januar í øld í russisku upplýsingarøldini mentist russikar bókmentir við verkum eftir mikhail lomonosov og denis fonvizin fyrst í øld byrjaði ein tjóðskaparlig nýmótans siðvenja har ið nakrir av teimum størstu rithøvundum í søgu russlands útgóvu síni verk hetta tíðarskeiðið er eisini kent sum gulløldin hjá russiskum skaldskapi og byrjaði við alexander pushkin ið verður sæddur sum stovnarin av tí nýggja russiska bókmentamálinum og verður ofta nevndur hin russiski shakespeare tíðarskeiðið helt fram inn í øld við yrkingum eftir mikhail lermontov og nikolay nekrasov sjónleikir eftir alexander ostrovsky og anton chekhov og prosa eftir nikolai gogol og ivan turgenev leo tolstoy og fjodor dostojevskij eru blivin ummæld av bókmentafrøðingum sum teir størstu skaldsøguhøvundarnir gjøgnum allar tíðir í árunum var øldin við teimum stóru skaldsøguhøvundunum farin og stuttsøgur og yrkingar gjørdist tær dominerandi sjangrurnar tey komandi áratíggjuni gjørdist kend sum silvurøldin við russiskum yrkingum tá symbolisman kom í staðin fyri tað fyrr so dominerandi bókmentaligu realismuna nakrir av kendastu rithøvundunum frá hesum tíðarskeiðnum eru valerij brjusov vjatseslav ivanov alexandr blok nikolaj gumiljov og anna akhmatova og skaldsøguhøvundarnir leonid andrejev ivan bunin og maksim gorkij mentanarvirðisløn landsins hevur verið latin siðani talan er um tvær høvuðsvirðislønir sum verða latnar hvørt ár tó eru nøkur undantøk har virðislønir ikki eru latnar mentanarvirðisløn landsins er á krónur heiðursgáva landsins er á krónur av og á verður ein triðja virðisløn latin hon kann vera til ungt listafólk ella til onkran annan serligan bólk av listarfólki og er á kr sømdargáva landsins er í løtuni kr sum verða latnar mentafólki soleiðis at tey fáa upphæddina útgoldnað einaferð um árið restina av lívinum virðislønin verður latin sambært í kunngerð nr frá oktober um stuðul til mentan og list har tað stendur soleiðis landsstýrismaðurin veitir eftir tilmæli frá nevndini lívslanga heiðursgávu nevnd sømdargáva til navngivið listafólk so leingi viðkomandi er á lívi stk til tess at fáa sømdargávu skal listafólkið hava útinnt listarligt avrik ið verður mett at hava týdning fyri samtíð og framtíð stk so hvørt listafólk fer úr skipanini skal støða takast til um annað listafólk eigur at fáa lívlanga sømdargávu mentanarvirðisløn landsins verður givin sambært grein í áðurnevndu lóg greinin ljóðar soleiðis stk bert listarlig eyðkenni kunnu galda sum metingarstøði fyri arbeiðið hjá nevndini til tess at kunna fáa mentanarvirðisløn landsins skal virðislønarevnið hava skapað listaverk á høgum støði heiðursgáva landsins verður latin sambært grein í kunngerð um stuðul til mentan og list stk til tess at fáa heiðursgávu landsins skal virðislønarevnið hava virkað til frama fyri mentanarlig virði sum hava týdning fyri føroyska mentan list og mentanararv stk aðrar heiðursgávur kunnu eftir landsstýrismansins egnu avgerð latast listafólki mentafólki ella felagsskapi virðisløn til ungt listafólk í desember varð tað kunngjørt at táverandi landstýrismaður í mentamálum bjørn kalsø eftir tilmæli frá tilmælisnevndini valdi at lata virðisløn til ungt listafólk virðislønin er ætlað ungum listafólki sum kveikjan stimbran og stuðlan hetta varð gjørt sambært grein stykki í kunngerðini um stuðul til mentan og list ið heimilar at landsstýrismaðurin eftir egnum vali kann lata aðrar heiðursgávur enn mentanarvirðislønina og heiðursgávuna frá til hava nevndin og landsstýrismaðurin valt at heiðra ungum listafólki í januar mentanarvirðisløn landsins valdi jenis av rana landsstýrismaður ikki at lata virðisløn til ungt listafólk ið nevndin annars mælti til hesar heiðurslønirnar verða givnar uttan umsókn sum ein viðurkenning av føroyskum listafólki mentanarvirðisløn landsins er á kr hesi listafólk mentafólk hava higartil fingið mentanarvirðisløn landsins heiðursgáva landsins er kr virðislønin til ungt listafólk er kr sømdargáva landsins er ein árlig upphædd á kr sum verður latin restina av lívinum fyrr hava hesi fingið sømdargávu landsins árið er óvist bjørn kalsø nevndi tey tá ið hann handaði sømdargávurnar fyri serstaka virðislønin er kr hon kann eftir landsstýrismansins egnu avgerð latast listafólki mentafólki ella felagsskapi sum hevur virkað til frama fyri mentanarlig virði sum hava týdning fyri føroyska mentan list og mentanararv nevndin situr í trý ár landsstýrismaðurin setir nevndina tríggir limir eru valdir av lisa tveri eru valdir av landsstýrismanninum nevndin fyri tíðarskeiðið jógvan ingvard olsen f juli á toftum er fyrrverandi reiðari og politikari fyri sambandsflokkin jógvan ingvard olsen fekk skiparaprógv í og skipsføraraprógv í hann arbeiddi sum skipari frá og sum reiðari og skipari frá hann var tingmaður fyri sambandsflokkin harav var hann tingformaður juli sept og han var landsstýrismaður í fiskivinnu og orkumálum juni til januar av øðrum sessum kunnu nevnast at hann var bygdaráðslimur í nes kommunu harav bygdaráðsformaður í kommununi og jan aug at hann var formaður í lønjavningargrunninum hann sat í umboðsráðnum fyri tryggingarsambandið í nøkur ár og í norðurlandaráðnum vinnuvitan stovnað er føroyskt vikublað um føroyskt vinnulív til føroysk vinnulívsfólk og onnur við áhuga fyri vinnulívinum endamálið við vinnuvitan er at kveikja og kanna vinnulívið vinnuvitan kemur út einaferð um vikuna í juli keypti vinnuvitan vikublaðið sum kemur ókeypis út í hvørt hús í føroyum einaferð um vikuna dimmalætting skrivar tó um føroyskt vinnulív sum partur av blaðnum dimmalætting eigur og rekur heimasíðuna vinnuvitan biz sum er heimasíðuskipan har øll føroysk partafeløg p f og smápartafeløg sp f eru skrásett har ber til at finna fram til hvør ið er í teimum ymisku nevndunum hvørji partafeløg eru hvar og so framvegis upplýsingarnir har eru tó ikki alment tilgongiligir uttan víðari fólk mugu tekna hald fyri at brúka víðkaðu leitiskipanina undir navninum forlagið á deild gav vinnuvitan eisini skipalistan og aðrar bøkur út henrik james frits old juni í vági er ein føroyskur politikari og skipari hann var løgtingsmaður frá til og varð aftur valdur inn á ting oktober tær fyrstu ferðirnar ið hann stillaði upp var føroyar býtt sundur í valdømi henrik old stillaði upp og varð valdur í suðuroyar valdømi fyri javnaðarflokkin tá hann stillaði upp og varð valdur í var føroyar valdømi men hann varð stillaður upp av suðuroyar syðra javnaðarfelag henrik old var fiskimaður frá til hann í gjørdist skipari henrik old er sonur henrikku jacobsen old og dennis william connor old fosturforeldur hansara vóru inger og johannes joensen úr vági henrik er giftur við elsebeth old sum er dóttir jenny hentze og petur í gong í desember gjørdist greitt at henrik old stillaði upp til formansvalið í fiskimannafelagnum móti jan højgaard úrslitið gjørdist tó at jan højgaard vann við atkvøðum henrik old fekk martin christian restorff juni í keypmannahavn juli í tórshavn vanliga nevndur gamli restorff kom til føroya í at arbeiða sum bakari og kondittari hjá kongaliga einahandlinum hann arbeiddi fyri at fáa fríhandil í føroyum og tá tað hendi í tók hann stig til at seta á stovn restorff s handil í havn handilin var niðri í vágsbotni seinni komu fleiri av hesum handlum kring alt landið hann stovnaði eisini restorff s bryggjarí í havn í á áttati ára føðingardegi hansara heiðraði tórshavnar býráð honum við at útnevna hann til heiðursborgara í tórshavn martin er abbi frants restorff johan hendrik schrøter februar í tórshavn november var sóknarprestur í suðuroyar prestagjaldi november apríl jørgen frantz hammershaimb var abbi j h s schrøter fekst við at savna kvæðauppskriftir hann skrivaði eisini upp sagnir hann varð borin í heim í havn í har faðirin sum var av týskari ætt var lækni schrøter gekk í havnar latínskúla árini frá til og leitaði sær síðan til danmarkar at fáa víðari útbúgving hann varð studentur í og tók gudfrøðisprógv við lærda háskúlan í frá verður hann settur sum hjálparprestur í suðuroy og frá situr hann sum sóknarprestur fyri oynna við sæti í leirum í hvalba aftan á at hann hevði lagt starvið frá sær búði hann í fýra ár suðuri í vági flutti so í til havnar at búgva og her búði hann til deyðadags í faðir vár í týðing schrøters av matteus evangeliinum frá fejir vaar t sum r ui himlunun haillit væri navn tuit kómi ruigji tuit skj tuin villie sum ui haimmalinun so ogsó aa jørini gjv okkun ui de okkara daglia brei o forlaad okkun okkara skjild sum víd forlaada skjildarun okkara o lai okkun ikkje inn ui fruistilse men fruja okkun fraa tui onda thui tuit r ruigje o mje o harlihaid ui evihaid amen johan hendrik schrøter februar í trongisvági apríl í tórshavn var keypmaður bóndi og sýslumaður hann varð borin í heim í havn í har faðirin sum var av týskari ætt var lækni schrøter gekk í havnar latínskúla árini frá til og leitaði sær síðan til danmarkar at fáa víðari útbúgving hann varð studentur í og tók gudfrøðisprógv við lærda háskúlan í frá verður hann settur sum hjálparprestur í suðuroy og frá situr hann sum sóknarprestur fyri oynna við sæti í leirum í hvalba aftan á at hann hevði lagt starvið frá sær búði hann í fýra ár suðuri í vági flutti so í til havnar at búgva og her búði hann til deyðadags í schrøter fekst við at savna og skriva upp kvæði sagnir hann var fyrsti føroyingur sum setti sær fyri at týða bíbliuna til føroyskt lívrunnin evnafrøði er tað økið innan evnafrøði sum snýr seg um tær sambindingarnar sum innihalda karbon kolevni og hydrogen vatnevni hetta økið verður kalla lívrunnið av tí at man fyrr helt at tær lívrunnu sambindingarnar bert kundu fáast úr livandi organismum og ikki skapast kunstiga á eini starvsstovu lívrunnar sambindingar eru sostatt mýl ið innihalda karbon og hydrogen men kunnu eisini innihalda onnur frumevni nógvar lívrunnar sambindingar innihalda nitrogen oxygen halogenir og meir sjáldsamt fosfor og svávul dømi um nøkur einfald lívrunnin mýl tað finnast sera nógv sløg av lívrunnum sambindingum og tí er neyðugt at greina tær í ymiskar bólkar bólkað verður eftir hvussu mýlið er samansett og hvørji frumevni finnast í mýlinum frumevni festa seg ofta á ávísan hátt og hetta ger at vit fáa sokallaðir funktionellir bólkar tey mýlini ið bert innihalda karbon og hydrogenatomir verða nevnd antin alkan alken ella alkyn ein alkan hevur bert einkultbindingar ein alken hevur eina ella fleiri dupultbindingar og ein alkyn hevur eina ella fleiri trýdupultbindingar dømi um funktionellar bólkar fyri at halda skil á øllum hesum ymisku sambindingum verður iupac skipanin nýtt hetta er ein skipan sum ásetir júst hvussu lívrunnin mýl skulu nevnast sambindingar sum hava verið kendar leingi og nógv nýttar hava ofta fingið eitt sokallað trivialnavn t d er edikssýra eitt trivialnavn fyri ethansýru og formaldehyd er eitt trivialnavn fyri methanal fríðrikur krúnprinsur frederik andr henrik christian føddur mai í keypmannahavn er krúnprinsur av danmark sonur margrethu ii drotning og heindrik prins prins henrik fríðrikur krúnprinsur er giftur við krúnprinsessu mary og saman eiga tey fýra børn tann elsti er prins christian av danmark sum eldri sonur margretu drotningar og heindriks prins er fríðrikur danskur ríkisarvingi krúnprinsurin føddur er í móðurætt fimti maður frá kristjani kongi fyrstikongurin av glcksborg ættini hann verður tí sætta úr hesi ætt á danmarkar trónu hann er somuleiðis fimmti maður frá viktoriu drotning hann hevur lisið á harvard og er cand scient polit frá rhus harafturat hevur hann holla hernaðarliga útbúgving innan allar tríggjar greinirnar í donsku verjuni seinast serútbúgving í froskmannaliðinum í sjóverjuni afturat bókliga lesnaðinum umfatandi hernaðarligu yrkisbreytini og teim mongu almennu skyldunum hevur fríðrikur krúnprinsur eisini givið sær stundir til at gera vart við seg sum fjølbroyttur ítóttar og náttúrumaður hann er góður á skíðum og í tennis hann hevur runnið maraton siglt í hm fyri seglbátar og so hevur hann ferðast fleiri túsund kilometrar á hundasleðu á tí stóru sirius rannsóknarferðini í ár krúnprinsurin tók saman við vinmonnum lut í mánaðar longu sirius sleðurannsóknarferðini norður um grønland úr thule i í útnyrðingshorninum til daneborg í ein landnyrðing túrurin var km langur við hundum sleðum tjøldum matarskamti og kuldastigum týðandi partur av arbeiðnum hjá krúnprinsinum er at umboða danmark og at virka til frama fyri donsk áhugamál í útlondum tað ger hann á almennum vitjanum hjá útlendskum statsleiðarum og tá hann tekur lut í donskum vinnuátøkum í útlondum og í tiltøkum innan ítrótt og mentan hann varð útbúgvin cand scient pol í eftir at hava lisið á rhus univeristet og á harvard í usa krúnprinsurin hevur tænt í danska herinum flogvápninum og í sjóverjuni hann er offiserur í øllum trimum vernum í varð hann útnevndur kommandørur í sjóverjuni og oberstur í herinum og flogvápninum krúnprins fríðrikur er eisini ítóttamaður hann íðkar kappsigling í bátasløgunum dreki og farr hann hevur luttikið við dm em og hm til em í gjørdist hann nummar fýra á dm lá hann á einum øðrum plássi nærum alla kappingina men endaði tó á einum fjórðaplássi eitt aldehyd er eitt lívrunnið mýl við einum ella fleiri aldehydbólkum ein aldehydbólkur er eitt karbonatom við einum dupultbundnum oxygenatomið o og einum hydrogenatomið aldehydir verða nevnd við endingini al dømi um nøkur nógv nýtt aldehyd aldehydir verða framleidd við at oxidera primær alkoholir man kann tó ikki nýta sterk oxidatiónsevnir til hetta tí aldehyd oxiderast lætt víðari til carboxylsýrur mest nýtta oxidatiónsevni til framleiðslu av aldehydum er pcc pyridinium chlorchromat aldehyd útinna tvey sløg av reaktiónum oxidatión og nukleofil additión oxidatión gevur eina carboxylsýru og nukleofil additión gevur ymisk evni alt eftir hvat man adderar til aldehydið niðanfyri er ein listi yvir aldehyd reaktiónir og hvat produkt tær geva john johannesen f oktober í tórshavn løgtingsmaður fyri javnaðarflokkin í suðurstreymoyar valdømi løgtingsmaður nú john búði í havn fyrstu árini men flutti síðan til lopra í suðuroynni at búgva við familjuni har búði hann til hann varð liðugur við studentaskúlan seinastu árini hevur john johannessen búð í tórshavn foreldur hans oluf johannessen sáli conny thomsen jóna olsen fosturmamma hjúnafelagi ragnhild olsen børn hans oluf ragnhildarsonur johannessen f og eva ró ragnhildardóttir johannessen f og rani ragnhildarsonur johannessen f yrki john johannessen er málsligur studentur og hevur arbeitt sum tíðindafólk í sjónvarpi føroya og á sosialinum john johannessen varð valdur á ting við valið januar tá varð hann bert ára gamal harumframt var john johannessen valdur limur í stórnarskipanarnevndini ið arbeiðir við at smíða føroyum nýggja stórnarskipan og so varð hann eitt skifti valdur limur í nevndina fyri øktum leikluti hjá kvinnum í politikki sum seinni fekk navnið demokratia jean luc picard er ein persónur í star trek skiparin umborð á uss enterprise d og uss enterprise e hann varð leiktur av bretska sjónleikaranum patrick stewart í sjónvarpsrøðini tng og filmunum ið komu aftaná gene roddenberry gjørdi persónin og uppkallaði hann eftir jean piccard doktara ein sveisiskur vísindamaður og ballónførari eingin almenn kelda finst til navnið picard men persónurin hevur ofta sínar kendu forfedrar á orði allarhelst jean auguste og jacues piccard jean luc picard varð føddur í labarre fraklandi jørðin juli hann er sonur maurice picard and yvette fødd gessard longu sum drongur longdist honum eftir ævintýrum og kanningarferðum og hetta førdi nærum til stríð tá hann fór frá víngarðinum ið familjan hevði átt í fleiri ættarlið og søkti inn á stjørnuflotaakademiið í eru bæði foreldrini deyð bróðurin robert og bróðursonurin ren vóru einastu eftirlivandi familjulimir hansara men teir doyðu í einum eldi í hann dumpaði fyrstu inntøkuroyndina men hann kláraði hana seinni og slapp inn hann fekk prógvið í sum besti ella nærum næmingur í árganginum hann var fyrsti fyrstaársnæmingur ið vann akademimaratonrenningina á delulin ii stjørnuflotaraðnummar hansara var sp chain of command part stutt eftir próvtøkuna var picard í eina tíð á earhartstjørnustøðini og bíðaði eftir skipinum ið hann skuldi mynstra við meðan hann bíðaði varð hann stungin í hjartað av einum av trimum nausicaanarum undir einum bardaga í bonestell recreation center skaðin kundi ikki gerast aftur og hjartað varð býtt um við eitt manngjørdum hjarta hendan hendingin gjørdi unga picard varugan við at hugmóð hansara var høvuðsatvoldin til at hann nærum varð dripin í gjørdist picard yvirstýrimaður umborð á uss stargazer ncc og gjørdist skipari tá skiparin doyði í eini orrustu they næstu árini var picard skipari á stargazer á eini rannsóknarferð meðan hann var skipari á stargazer vann hann í maxiaorrustuna í maxia zeta skipanini ímóti einum ókendum fígginda ið seinni vísti seg at vera eitt later ferengi d korafloksstjørnuskip við at finna uppá og nýta eitt herráð ið varð kallað picardhandferðin og sum gjørdi at ferengiskipið fórst við manni og mús eftir at stargazer gekk burtur varð hann sendur í krígsrættin í men ákærurnar um skeiva atferð vórðu sleptar hetta er vanlig stjørnuflotasiðvenja hvørja ferð eitt skip gongur burtur og fylgir gomlu sjósiði hvat picard tókst við tey næstu níggju árini áðrenn hann gjørdist skipar á enterprise d er ikki heilt greitt óivað varð hann vandur við kenda star trek diplomatiið og herráð men við eini glæsiligari yrkisleið ið enn ikki var byrjað í einum parti nevnir hann eina hending ið hendi millum stargazer og enterprise d tíð hansara tá skip hansara svaraði einum neyðarkalli bítast má merki í at franski skiparin verður leiktur av einum bretskum sjónleikara ein kundi hugsað sær at paramount vildi tekkjast bæði fronskum og bretskum fjepparum samstundis tað er meira enn hugsandi at bretar hyggja burtur frá franskleikanum og meta picard sum ein av sínum egnu fólkini handan røðina gera heldur ikki nógv við at fáa teir hugsa øðrvísi tí sjálvt um lívssøga hansara heilt vist er fronsk so hella atferðin og hugburðurin meira til ta bretsku síðuna umborð á enterprise d og e biður picard altíð um tea earl grey hot ið neyvan hevði verið fyrsta valið hjá einum fransmanni og hóast at kærleiki hansara til shakespeare kann orsakast ja sjálvt klingonar dáma shakespeare so er tað at picard lærir data at nýta eina sterka midlandsdialekt ótrúliga ósannlíkt óansæð hvussu væl fransmaðurin dugir enskt eisini verður upplýst í einum av filmunum at picard hevur lært data at syngja sangin a british tar hjá gilbert sullivan og í einum parti roynir ein eftirgjørdur picard ið tó hevur somu tankamynstur sum hin veruligi at fáa manningina at syngja hearts of oak ið er ein fosturlandssongur ið er ímynd av royal navy í felag picard er mestu sum fjølfrøðingur og hevur áhuga í so ymsum evnum sum klassiskar bókmentir fornfrøði alisfrøði fikting ríðing og modellmyndirnar av ymsum stjørnuflotaskipum honum dámar væl m a berlioz og áhugi hansara í tónleiki kemur væl til sjóndar tá hann spælir á sína ressikansku floytu ið hann lærdi at spæla á meðan hann var bundin til eitt rúmdarfar ið hevði minnið hjá einum manni av eini mentan langt eftir at hon týndist tng the inner light onkuntíð venur hann saman við skipstelduni alskur hansara til tónleik og sjónleik verður vístur fram sum røðini líður eisini lærir hann data at føla seg gjøgnum verkini og at fáa røttu mannakensluna fram picard er ein privatur persónur og tað kemur til sjóndar í hansara romantisku ævintýrum og tá hann skuldi undir skurð á stjørnustøð í fyri at fáa eitt nýtt hjarta samaritan snare sum yvirmaður er picard ein ráðgevi ella fyrimynd hjá fleiri øðrum persónum serligani data picard ansaði eisini væl eftir undurbarninum wesley crusher og gav honum tignina sum fenrikkur wesley er sonur starvsfelagan dr beverly crusher læknayvirfólk á enterprise d og besta vin hansara loytnantkommandørur jack crusher og varð føddur áðrenn jack varð dripin meðan varð við picard umborð á stargazer eftir at jack crusher doyði vórðu picard og beverly crusher góð vinfólk og altíð vóru onkur tekin um atdrátt teirra millum men hesin atdráttur var tó avdúkaður fyrr enn hann varð noyddur fram av einum tóli ið ein fremmand rasa pryttarnir á kesprytt hevði koyrt í tey og sum loyvdi teimum at lesa tankarnar hjá hvørjum øðrum í partinum attached í einari av tíðarlinjunum hjá í síðsta parti all good things var picard giftur og seinni skildur frá crusher ið nú var skipari á einum sjúkraskipi hon hevði enn hansara navn og hetta voldi til eina skemtiliga hending tá bland kom í um hvør picard skipari varð róptur á brúnna eitt av holodekkforritunum ið picard dámar best er detektivurin dixon hill ið allarhelst er skrivaður til heiðurs fyri aðrar bókmentadetektivar sum philip marlowe og sam spade søgurnar hjá dixoni hill ganga fyri seg í árunum í san francisco á jørðini ein vælkomin broyting frá einum gerandisdegi við millumstjørnaferðum at byrja við var picard einsamallur í forritinum men seinni fingu eisini data beverly crusher o o áhuga í tí og komu uppí sum vinir hjá dixoni hill heimurin hjá dixoni hill hava nógvar afturvendandi persónar ið einans finnast á holodekkinum t d brotsharrarnir cyrus redblock og nicky the nose summi halda at dixon hill varð skapaður í eini roynd at endurnýta aðalevnini í st tos partinum a piece of the action men her skal leggjast aftur at tann parturin snúði seg um chicagobrotsmenn í árunm meðan dixon hill er ein film noir detektivur úr fjørutiárunum star trek bókin a hard rain gongur fyri seg nærum øll í heiminum hjá dixoni hill við einans fáum undantøkum ið ganga fyri seg í veruliga star trek heiminum tá løgnar hendingar sum t d at fólk livna upp aftur ikki verða tald uppí so er bókin júst sum ein vanlig detektivskaldsøga dixon hillsøgur í nýtir picard holodekkið við eini dixon hill søgu the big goodbye kapitlar og at snýta og drepa tveir borg við at skjóta eina thompsonmaskinbyrsu hetta vápnið kundi einans drepa tí picard hevði sløkt trygdarverjuna røðin the next generation byrjaði tá picard gjørdist skipari á nýggja galaxyflokkaða stjørnuskipinum uss enterprise ncc d nýggja flaggskipið hjá stjørnuflotanum á stjørnudagfesting februar á umleið stjørnudagfesting dagar seinni varð picard útnevndur til at umboða mannaættina í einum rætti stýrdur av tað eydnaðist picard at sannføra um at geva mannaættini ein møguleika og so var tng encounter at farpoint umleið stjørnudato december hevði aftur ein dómstól við eini nýggjari roynd til picard picard kláraði royndina og mannaættin var bjargað tng all good things segði at royndin endaði ongantíð á farpointstøðini og legði upp til at øll røðin var ein roynd hjá tilveruni at kanna menniskjuni í samband við maxiaorrustuna fann bok ein ferengiskur daimon seinni vrakið av stargazeri og gav picard tað bok hevði picard undir ákæru fyri at hava dripið son sín ið var umborð á fíggindasinnaða skipinum við at nýta vitisstýring gav hann picard ógvuslig minni um hendingina og hetta fekk picard til at leypa á enterprise d manningin hjá picard kláraði tó at steðga hesum the battle nøkur ár seinni fann bok ein mann jason vigo hvørs dna hann broytti so tað sá út sum at hann var sonurin hjá picard bok ætlaði at picard og vigo skuldu hittast og síðani skuldi bok drepa vigo so picard visti hvussu tað var at missa ein son men ætlanin miseydnaðist tá tað var staðfest at jason vigo ikki var sonurin hjá picard bloodlines í bar so í bandi við at senda enterprise d góð ljósár út í rúmdina at stjørnuflotin fyri fyrstu ferð hevði samband við borgfólkið í j skipanini enterprise d var við undirlutan og slapp bara undan tí picard bønaði um at senda seg aftur inn á øki hjá føderatiónini who árið eftir bað k mpec klingonskur kanslari picard um at verða millummaður fyri at finna útav hvør skuldi koma aftaná k mpec ið varð spakuligani eitraður og at avsløra collusion stutt eftir skuldi picard velja ímillum tveir avbjóðarar duras og gowron undir tingingunum umborð á enterprise d drap duras klingonska sendimannin k ehleyr makin hjá trygdarovastanum worf loytnanti ið hjálpti picard afturfyri drap worf seinni duras reunion havtaska frøðiheiti lophius piscatorius er ein fiskur ið livir á grunnum havtaska kann gerast cm long men er vanliga styttri enn cm hon er funnin á metra dýpi í øllum atlantshavi havtaska hevur teinar á høvdinum sum líkjast agni sum hon lokkar annan fisk til sín við tá ið ein fiskur er nóg nær letur havtaskan kjaftin upp og gloypir honum havtaska verður veidd vinnuliga havtaska hevur stórt breitt og flatt høvd við stórum og breiðum kjafti sporlið er nakað flatt fremst og meira rundligt aftari tveir stórir beinnaddar eru aftanvert eyguni tríggjar høgar stengur eru á bakinum tann fremsta er heilt fram móti gronini henda stongin hevur ein skræðulepa við ljósgagni á toppinum og hann verður brúktur at lokka fong til sín onnur stongin er beint aftan fyri hesa stongina triðja stongin er á nakkanum mitt á bakinum millum uggafjaðrarnar er ein lítil fjøður við teinum og hetta alt er fremsta ryggfjøðurin aftara ryggfjøðurin er oman á sporlinum og ein gotfjøður undir tær eru umleið eins til støddar sterturin er lítil tykist samanfallin og trevsutur hon hevur stórar uggafjaðrar ið sita frammanvert miðjuna búkfjaðrarnar eru smáar og eru tætt saman tær sita mitt undir øsinum og venda nakað ímóti síðunum og minna um føtur tenninar eru nógvar óregluligar væl atskildar langar og klænar spískar og hvassar afturábendar tær eru ójavnar í stødd og í undirkjaftinum í mest sum tveimum røðum hon hevur smá eygu sum sita nakað tætt saman roðsla er eingin táknaopini eru smá eitt hvørjumegin aftan fyri og mest sum undir uggafjaðrunum fram við síðunum allan vegin runt kroppin eru smáir trevsukendir skræðulepar hon er nakað broytilig eftir umstøðunum men vanliga er hon einlitt brún og sprøklut dimmari ella ljósari viðhvørt við reydligum farra gráhvít er hon undir búkinum royggið er gráhvítt brosma frøðiheiti brosme brosme er vanlig undir føroyum hon er annars við svalbarð og kolanesið suður við noregi um alt ísland í eysturgrønlandi og útsynningsgrønlandi í skagerrak í norðara parti av norðsjónum og við írland hon er á bankum og tindum á víðum havi í vestara atlantshavinum er hon frá grand bank til new jersey brosma er long og breið í kropsskapi tvørskurðurin er mest sum rundur hon hevur eina langa ryggfjøður sum byrjar uppi yvir hálvari uggafjøðurini og kemur aftur til stertin brosma hevur eina gotfjøður frá miðjuni á fiskinum til fremst á stertinum breiðar og rundligar uggafjaðrar og smáar búkfjaðrar sterturin er heldur lítil og er avrundaður strikan bogar oman fyri uggafjøðurina hon hevur lítið høvd smá eygu lítlan kjaft smáar tenn og finnu brosma verður upp í cm long vanlig longd er cm hon er botnfiskur hon er av grunnum vatni um m og niður á m ella meir hýsa frøðiheiti melanogrammus aeglefinus fæst rættiliga víða á leiðunum við føroyar bæði á landgrunninum føroyabanka ytrabanka og ytstabanka hon fæst bæði á grunnum vatni og niður ímóti metra dýpi hýsa gýtir frá mars til mai gýtingin er tó í hæddini í sinnu helvt av apríl hon gýtir rættiliga víða men trý høvuðsgýtingarøki eru eystan vestan og norðanfyri hon gýtir eisini á føroyabanka yngulin er uppi í sjónum teir fyrstu mánaðirnar men í august september leitar hann niður at botni á umleið metra dýpi hýsan veksur upp á vanligu fiskileiðunum og smáhýsan er tí ikki so væl vard ímóti fiskiskapi sum t d toskurin í uppvøkstrinum er hon heldur ikki so væl vard ímóti fíggindum føðin hjá hýsuni eru ymisk slangukrossfiskur krabbadýr maðkasløg og smáfiskur kombikk frøðiheiti gasterosteus aculeatus finnast úr fjøruni og í hyljum langt uppi í fjøllunum hesin lítli sjáldan meiri enn cm fiskur við trimum hvøssum píkum fyri fjaðrar á rygginum er tann tolnasti fiskur hvat salti og hita viðvíkur á okkara leiðum hann trívist í reinum vatni eins væl og søltum sjógvi og har hitin er úr c til c men best dámar honum tá tað er grunt við nakað av gróðri og lítlum røringi til dømis í áarhyljum millum kombikk er tað kallfiskurin ið ansar eggunum tíðliga á vári skiftir hann lit og byggir eitt reiður úr ymsum planturestum sum hann límar saman við sevju úr nýrunum hagar lokkar hann kvennfiskar eina ella fleiri at gýta tá reiðrið er fult egg aktar hann reiðrinum til eggini klekjast meðan hann við fjaðrunum alla tíðina rørir reinan sjógv at reiðrinum kombikk hava stóran týdning sum føðikelda hjá sjófugli fram við landi og smáfiski kombikk verða tí oftast ikki eldri enn ár og í rárasta føri ár rútar kongur frøðiheiti neocyttus helgae er ein sjáldsamur fiskur á føroyskum leiðum í royndarfiskiskapi eftir búrfiski á m dýpi vestarliga í føroyskum sjógvi fekk magnus heinason í februar um hálvthundrað av hesum fiski fiskurin hevur enn einki føroyskt navn men av skapinum eyknevndi manningin á magnusi hann rútar kong fiskurin er um cm til longdar og hann er nærum eins hávaksin men mjávaksin sum flatfiskur tvørtur um liturin er ljósagráur við svørtum í fjaðrunum rygg og gotfjaðrarnar hava sterkar píkar hann hevur stór eygu og lítlan munn í norðuratlantshavi er hann fyrr bert funnin á dýpum frá uml til m áarsíl frøðiheiti salmo trutta fario í mun til sjósíl latín salmo trutta trutta ið fáa mesta vøksturin í sjógvi liva áarsíl alt lívið í áum vøtnum og løkjum tað hevur sama lit alt lívið og líkist sjálvt gamalt einum óbúnum sjósíli áarsíl verða vanliga aðrastaðni ikki kynsbúgvin fyrr enn tey eru cm til longdar men í kørgu áunum og vøtnunum í føroyum eru tey kynsbúgvin longu tá tey eru cm til longdar ella uppaftur fyrr livilíkindini hjá sílum í føroyum er nær tengt at avfallinum og umhvørvinum annars vaksandi jarðarbrúki í nógvum dølum førir til at tøð lekur í áirnar og dálking annars er eisini ein vandi byrgingar til ymisk endamál tøma áirnar tá turkur er upprunin til áarsíl ið ofta eru í avbyrgdum vøtnum er helst at sjósíl hava verið avbyrgd frá sjónum í longri tíð búrfiskur frøðiheiti hoplostethus atlanticus verður til støddar uml cm hann er hávaksin við stórum høvdi hægstur av longdini beint aftan fyri høvdið kjafturin er stórur svartur innan og stendur á skák hann hevur fleiri píkar á høvdinum og roðslan eftir strikuni er beinakend og á hesum fiskaslagi størri enn annars liturin á kroppinun er fagurt reyðgulur og høvdið reytt í norðuratlanshavi er hann undir íslandi og suður til biskayavíkina og við azorurnar annars livir hann á sunnaru hálvu við new zealand australia og tasmania eru tað í fleiri ár fiskaðar stórar nøgdir av búrfiski á okkara leiðum er hann fyri tað mesta fingin djúpari enn m og oftast fram við brøttum hellingum og fram við tindum í sjónum á sunnaru hálvu veksur fiskurin sera spakuliga og í australia rokna fiskifrøðingar við at bert uml av samlaðu stovnunum kunnu fiskast árliga uttan at stovnurin minkar stjørnufrøði er grein innan náttúruvísindini sum snýr seg um rúmdarlutir so sum fastastjørnur gongustjørnur halastjørnur stjørnubreytir og stjørnuskipanir hon snýr seg eisini um fyribrigdi uttan fyri jarðarinnar atmosferu til dømis kosmisku bakgrundsstrálingina hon fæst við evolutión alisfrøði fýsikk meteoronomi og hvussu himinknattar ella rúmdarlutir ferðast og við hvussu alheimurin bleiv til og hvønn veg hann mennist stjørnufrøðin er ein av elstu vísindagreinum í forðum eygleiddu stjørnufrøðingar náttarhimmalin og royndu at gera ymsar skipanir og sera gomul astronomisk tól eru funnin ymsastaðni men tað var ikki fyrr enn stjørnukikarin varð uppfunnin at astronomiin bleiv ein røtt vísind allar hesar lærur og hesi fyribrigdi hava verið partur av astronomi astrometri himnanavigatión eygleiðandi astronomi stjørnuspá og hvussu kalendarir vórðu gjørdir í dag verður stjørnufrøði mett vera tað sama sum astrofýsikk í øld fór stjørnufrøðin sundur í eygleiðandi og ástøðiliga stjørnufrøð eygleiðandi stjørnufrøði fæst við at fáa upplýsingar til vega og granska tær á grundleggjandi alisfrøðiligan hátt ástøðilig stjørnufrøði mennir telduskipanir og analýtiskar skipanir sum skulu frágreiða stjørnufrøðilig lutir og fyribrigdi hesar báðar greinirnar hanga saman av tí at ástøðiliga stjørnufrøðin roynir at greiða frá tí sum eygleiðandi stjørnufrøðin sær og eygleiðingarnar styrkja ástøðina amatørstjørnufrøðingar eru ofta líka góðir sum rættir stjørnufrøðingar serliga tá umræður at eygleiða stokkut fyribrigdir á himmalinum millumtjóða orðið astronomi merkir stjørnulóg ella stjørnumentan og ikki stjørnufrøði í roynd og veru hevði føroyska orðið stjørnufrøði riggað betur til millumtjóða orðið astrologi í dag eitur astrologi tó stjørnuspá orðið er grikskt og stavast astronomia av astron sum merkir stjørna og nomos sum merkir lóg ella mentan undir teirri eygleiðandi stjørnufrøðini eru fleiri aðrar lærur til dømis radiostjørnufrøði sum granskar stráling við longri bylgjulongd enn ein millimetur infrareyð stjørnufrøði sum finnur og granskar infrareyðar strálur longri bylgjulongdir enn reytt ljós ljósstjørnufrøði ultraviolett stjørnufrøði røntgustjørnufrøði og gammastrálustjørnufrøði enskt mál ella eingilskt er móðurmál hjá umleið portugal ella portugál portugisiskt república portuguesa er lýðveldi í evropa lýðveldið fevnir eisini um um partvíst sjálvstýrandi oyggjabólkarnar azorurnar og madeira ferðavinnan hevur stóran búskaparligan týdning helst á algarvestrondini høvuðsstaður er lissabon og londinum hevur umleið millionar íbúgvar aðrir stórir býir er porto faro beja og portalegre portugal hevur bara mark við spania høvuðsmálið er portugisiskt portugal sum var mæt siglingartjóð og átti hjálond í afrika suðuramerika og asia fekk sjálvræðið aftur í og hevði tá verið undir spania í ár jos kongur í portugal setti sebastio de carvalho seinni markisur í pombal í høgt embætisstarv í og sum forsætisráðharra í pombal var helst kendasti politikarin í portugal í nýggjari tíð hann stýrdi í stívliga ár og nýskapaði portugisiska búskapin herin og skúlaverkið styrkti ídnaðin skapaði menning í hjálondunum skerdi vald aðalsmanna steðgaði inkvisitiónini og rendi jesuittarnar av landinum men hann stýrdi harðliga og fór ikki fram við mýkindum ímóti mótstøðumonnum sínum tá ið jos kongur doyði í varð pombal settur frá fólkaslagið sigst vera einsartað men eygleiðir tú fólkamongdina í býunum til dømis lisboa leggur tú skjótt til merkis at tey suðurevropeisku andlitini fáa mótspæl av afrikanskum hesi stava í høvuðsheitum frá fyrrverandi portugisiskum hjálondum m a angola og mosambik har tað var frítt at fara ímillum áðrenn londini leysrivu seg frá portugal í árunum fluttu nógvir portugisar til brasilia og eftir seinna heimsbardaga fluttu nógvir til fraklands og týsklands samstundis eru nógvir portugisar fluttir aftur til portugals frá afrikansku hjálondunum fyrst í øld stovnaðu portugisar sjómansskúla og ta øldina og næstu hildu portugisiskir sjófarar um allan heim og løgdu landøki undir portugal í asia afrika og suðuramerika frá til stýrdi einaræðisharrin oliveira salazar landinum men eftir hernaðarkvett í tók herurin seg heilt burtur úr politikki portugal gjørdist limur í es men er enn eitt av fátakastu londunum í vesturevropa ferðavinnan hevur stóran búskaparligan týdning helst á algarvestrondini næstan alt fólkið í portugal er katolikkar portugisar eru ættkærir og genturnar búgva ofta heima hjá foreldrunum til tær verða giftar tó er nú vorðið alt vanligari at gentur nema sær útbúgving og fara út at arbeiða ueima das fitas er stevna sum verður hildin í mai tá ið lestrartíðin á lærdu háskúlunum er av seinastu árini eru einir mió portugisar farnir í onnur lond at arbeiða summir fara einsamallir men senda pening heim portugisar hava traditión fyri at eta bacalhau klippfisk í stórum mongdum summi siga teir hava ymiskar uppskriftir eina til hvønn dag í árinum onnur at uppskriftirnar eru minst í tali klippfiskurin verður keyptur úr norðurlondum og eisini føroyingar hava útflutt klippfisk til portugals nú á døgum framleiða føroyingar tó ikki klippfisk longur og stórur partur av portugisiska døgurðamatinum verður innfluttur úr noregi landið framleiðir millum annað portvín serliga í porto og vinho verde grønt vín sum er eitt slag av óbúnum hvítvíni grønt sipar ikki til litin men til at vínið er ungt leirvøra úr portugal er gitin fyri vakurleika helst leirflísar nevndar azulejos sum mest verða nýttar til prýðis á gøtumarknaðum og torgum er vanligt at selja ymist listahandverk til dømis litfagrar leirvørur málaðan húsbúna glassvørur og postalín snøgt silvursmíð og vakurt baldýrað klæði av portugisisku oynni madeira verður flutt út um allan heim stórur partur av portugal er víður háslætti nevndur meseta har er næstan eingin skógur um summarið er so heitt at næstan allar áir eru turrar um veturin fellur hitin ofta niður um frostmarkið og kavaroksódnir eru ikki óvanligar avfallið á háslættanum er so lítið at bøndurnir mega veita vatn á dyrkilendi í spania og portugal er heitt miðjarðarhavsveðurlag og í báðum londum hevur ferðavinnan stóran búskaparligan týdning bæði londini hava stóran fiskiflota og eru ímillum størstu fiskivinnutjóðir í es í portugal verður m a framleitt portvín kork tundur og pinjukjarnur til útflutnings harumframt hevur landið eina ríka leður og skinnframleiðslu og taskur belti og skógvar verða ofta portugisiskt framleidd til heimsmarknaðin danska skógvamerkiðecco fær nú á døgum stóran part av vøruni framleidda í portugal arbeiðshættirnir í landbúnaðinum í portugal eru enn nógvastaðni sum teir hava verið í øldir og í summum bygdum er framvegis vanligt at pløga við oksum ein hin týdningarmesta grøðin er mais sum kristoffur kolumbus hevði við sær úr amerika í øld nógv verður eisini dyrkað av oljuberum og fikum vín tundur og tomatir eru týðandi útflutningsvørur og fiskiskapurin hevur stóran týdning í býum og bygdum fram við strondini um triðingin av portugal veksur tundureikin tjúkki óslætti børkurin verður flustur uttan av trænum og lagdur at turka síðan verður hann kókaður ella guvaður og trýstur saman í stórar plátur og er liðugur at selja einki land í heiminum flytur so nógv tundur út sum portugal tundur verður m a nýtt til fløskutøppar gólvflísar inniskógvar og í badmintonbóltum tað er bara loyvt at flysa børk av einum træi hvørt ár børkur veksur á trøunum á meiri enn eina øld stonehenge er eitt yngra steinaldar og bronsualdar fornminni tætt við amesbury í enska landslutinum wiltshire umleið km í ein útnyrðing úr salisbury tað er uppbygt av vøllgørðum rundan um eina runda uppseting av stórum reistum steinum og er eitt hitt kendasta fyrisøguligu støðunum í heiminum fornfrøðingar halda steinarnar verða millum f kr og f kr tó at umverandi rundu vøllgarðarnir og grøvin sum eru eldsti parturin av fornminninum eru tíðarfest til umleið f kr stonehenge og tað sum er rundanum eru sett á listan hjá unesco sum eitt world heritage site í og er við lóg vart eftir bretskari lóg sum scheduled ancient monument stonehenge er statt á stonehenge complete eftir bretska fornfrøðinginum christopher chippendale sigur orðið stonehenge koma frá angulsaksisku orðunum stn ið merkir steinur og annaðhvørt hencg ið merkir hongsul ella hen c en ið merkir gálgi ella píningartól miðaldargálgar vóru uppbygdir av tveimum lodrøttum pettum við einum petti omaná tey bæði sum minnir um nakrar uppsetingar í stonehenge heldur enn at líkjast einum umvendum l skapi sum vit kenna betur í dag nógvir søgufrøðingar eru ávirkaðir av sagnum í sínum frágreiðingum sambært summum sagnum læt gandakallurin merlin ein risa byggja verkið fyri seg ella flutti tað við gandi frá mount killaraus í írlandi meðan aðrar siga djevulin standa aftanfyri henry of huntingdon var fyrstur at skriva um verkið umleið skjótt fylgdur av geoffrey of monmouth sum var fyrstur at skriva hugfloygd sambond við kong arthur sum gjørdi verkið til ein part av einum víðari evropeiskum romantikki í vildi enski arkitekturin inigo jones vera við at stonehenge var eitt rómverkst tempul halgað caelus latínskt navn fyri grikska ouranos og bygdi eftir tuskansku ordanini seinri viðmerkjarar hildu at danir reistu tað sjálvt seint í nítjandu øld fingu saksar ella onnur lutfalsliga ung samfeløg heiðurin fyri verkið tær fyrstu akademisku royndirnar at kanna og skilja fornminnið vórðu gjørdar umleið av william stukeley sum hann var vanur gjørdi hann tann feilin at geva druidum heiðurin tó kom hann við teimum fyrstu tekningunum av staðnum sum gjørdu fleiri lýsingar gjørligar av skapinum og týdninginum frá sínum arbeiði megnaði hann at vísa á ein stjørnufrøðiligan ella tíðarteljingarligan leiklut av setanini av steinunum tá ið nítjanda øld byrjaði megnaði john lubbock at tíðarfesta staðið til bronsuøld út frá bronsufundum nærhendis ormurin langi er eitt kvæði eftir jens christian djurhuus bóndi við sjógv í kollafirði og tí ofta nevndur sjóvarbóndin kvæðið snýr seg um ólav tryggvason tá ið vit koma inn í øld er stórur áhugi fyri tí føroyska kvæðaskattinum longu fyri hevði jens christian svabo fest kvæðir á blað men tað er serliga eftir at ferð av álvara kemur á innsavningina av kvæðum her kunnu vit nevna menn sum johan henrik schrøter jóannes í króki og seinni v u hammershaimb í fyrstani var áhugin eyðvitað størstur fyri teimum gomlu kvæðunum tí tey vórðu hildin at hava serligt søguligt virði men áhugin fyri yngri kvæðum og táttum vaks eisini so við og við persónar við skaldagávum yrkja nýggj kvæðir meira ella minni í gomlum stíli eitt tað fremsta navnið í tí samanhangi er jens christian djurhuus sjóvarbóndin hevur yrkt fleiri kvæðir og tættir hann hevur yrkt ormin langa sigmunds kvæði yngra leiv øssursson grettis kvæði guðbrands kvæði og viljorm kornus kendastur av táttunum hjá honum er leirvíks páll men hann hevur eisini yrkt aðrar og hann hevur verið við til at yrkja billu símunar tátt úr kvívík hoyrdist sjongur eitt tað mest sermerkta verk frá hansara hond er púkaljómur eitt religiøst epos ið byggir á paradise lost eftir enska skaldið john milton sum livdi í talinum sjóvarbóndin hevur kortini brúkt ta donsku umsetingina frá annars síggja vit at tað serliga er úr teimum norrønu fornsøgunum at sjóvarbóndin tekur sær evni at yrkja burturúr heimskringla grettis søga og føroyingasøga tíðarskeiðið hann livdi í var romantikkurin og tær norrønu fornbókmentirnar vóru høgt í metum men sjóvarbóndin hevur lisið og kent tær úr donskum týðingum alt bendir á at føroyingar alt fyri eitt hava tikið kvæðini hjá sjóvarbóndanum til sín í eini frásøgn frá eini ferð í sigur hammershaimb soleiðis vit vita ikki hvat ár sjóvarbóndin hevur yrkt kvæðið um ormin langa men tann elsta uppskriftin vit hava er frá og hana hevur jóannes í króki heima á sandi gjørt og aftur í skrivar hann kvæðið tá ið hann tekur tað upp í sandoyarbók sína og tá sigur hann seg hava fingið kvæðið frá sjóvarbóndanum sjálvum tá ið svend grundtvig og jørgen bloch í og unum savnaðu og skipaðu alt tað føroyska kvæðatilfarið í heildarútgávuna føroya kvæði høvdu teir uppskriftir av kvæðnum til taks seinri er ein uppskrift komin undan kavi sum yrkjarin sjálvur hevur skrivað men vit vita ikki nær í dag nevna øll kvæðið fyri ormin langa men tað stuttliga er at sjóvarbóndin sjálvur ikki brúkar tað heitið men kallar tað óla tryggasons kvæði og tað eitur tað eisini hjá jóannesi í króki summir uppskrivarar kalla tað bara ólav tryggason ella ólavur trygvason hetta síðsta er tað heitið sum grundtvig og bloch settu sum yvirskrift í føroya kvæðum fyrstu ferð kvæðið sæst nevnt við skipsheitinum er í eini uppskrift sum j p skle ið var sýslumaður í suðuroy gjørdi í tá ið hann kallar tað kvæðið um ormin langa í eini uppskrift úr havn frá eitur tað ormurin hin langi og ormurin langi er heitið sum hammershaimb valdi at brúka í útgávu síni í færøsk anthologi nøkur ár frammanundan í hevði kvæðið verið prentað sum framhaldstekstur gjøgnum fleiri dimmalættingar og nevndist tá kvæðið um ormin langa síðan tykist skipsnavnið hava sigrað sum heiti á kvæðnum ikki er orðalagið heilt tað sama í teimum ymsu uppskriftunum av kvæðnum tá ið ormurin langi verður kvøðin í dag er tað altíð sum hann er prentaður í anthologiini og dimmalætting eisini kann nevnast at ta fyrstu tíðina er ivi um hvat niðurlag skal brúkast til kvæðið sjóvarbóndin hevur einki niðurlag í síni uppskrift jóannes í króki sum fekk kvæðið frá yrkjaranum uppgevur ólavur kongur herjar hann mót trøllum sum niðurlag uppskriftin frá brúkar noregis menn dansið væl og stillir bara ein uppskrift úr nólsoy hevur glymur dansur í høll tað er eisini hetta niðurlag vit finna í anthologiini og prentinum í dimmalætting hetta var niðurlag sum frammanundan var kent frá fleiri gomlum kvæðum anthologi útgávan hevur havt avgerandi týdning fyri hvussu ormurin langi verður kvøðin kvæðið um ormin langa er yrkt eftir frásøgnini í heimskringlu um tann tiltikna sjóbardagan við oynna svøldur ár tá ið tann danski kongurin sveinur tjúguskegg tann svenski ólavur skeytkongur og tann norski jallurin eirikur hákunarson herjaðu á ólav trygvason noregs kong sum var á veg heim úr vendlandi til noregs umborð á navnframa skipi sínum orminum langa saman við herflota sínum endin á bardaganum var sum øll vita at ólavur kongur tá ið hann sá at stríðið var tapt leyp í havið og tað sama gjørdu teir ið eftir vóru av monnum hansara eingin veit hvar hesin bardagin hevur verið tað er óvist um nøkur oyggj hevur itið svøldur harafturímóti skal ein á á vendlandi hava borið tað navnið sjóvarbóndin letur ólav sigla í eysturhavi sum má vera eystrasalt og síðan inn í oyrasund og har hugsar hann sær oynna og sjóbardagan í sundinum við oynna á frímerkjum frá í teirri nýggju røðini eru avmyndaðar nakrar av hendingunum í tí drama sum kvæðið lýsir vit síggja knørrin verða bygdan og flotaðan vit síggja kongin sita í hásæti og einar tambarskelvir koma av bergi oman og síggja teir sigla út í hav vit síggja ormin og hini skipini sigla inn í sundið meðan mótstøðumenninir standa á landi og eygleiða hann umborð á orminum síggja vit úlv tann reyðhærda stavnamannin og kongin saman við einari tambarskelvir uppi í lyftingini vit síggja flotarnar bresta saman og høvur og kroppar tumbla í havið og at enda síggja vit eirik jall við sínum monnum ganga upp á ormin og taka hann og jallurin kann taka róður í hond kvæðið um ormin langa hevur eisini verið livandi kelda til navnagávur dømi úr nýggjari tíð er róðrarfelagið knørrur ið hevur givið øllum bátum sínum nøvn úr kvæðinum tað ber til at siga at kvæðið um ormin langa er vorðið fólkaogn hvørt mansbarn í føroyum kennir tað og tað hevur verið lisið og lært í nógvum skúlum tað munnu vera fá ið hvussu so er av fólki við einum sindri av áhuga fyri kvæðum og dansi sum ikki duga at kvøða uppií tá ið tað er havt á gólvi kvæðið er væl sett saman frásøgnin er livandi og hongur væl saman og orðalagið er fyndugt b fult navn tofta ítróttarfelag er fótbóltsfelagið á toftum felagið varð stovnað desember fyrstu árini spældi felagið í meðaldeildini sum næstbesta deildin tá nevndist í varð føroyska fótbóltskappingin umskipað og í tíðarskeiðnum spældi b framvegis í næstbestu deildini sum tá nevndist deild í vann felagið deild og flutti upp í deild fyrstu ferð felagið royndi seg í bestu deildini var sostatt í og har spældu teir í samfull ár til tá teir fluttu niður í vunnu teir næstbestu deildina men fluttu beinleiðis niður aftur í í vunnu teir aftur næstbestu deildina og hava síðani aftur verið í bestu deildini sum nú verður rópt effodeildin í vann b sítt fyrsta føroyameistaraheiti í deild hjá monnum og árið eftir endurtóku teir hetta bragd seinast felagið vann bestu deildina var í í endaði b á einum plássi og flutti niður í deild har teir spæla í teir vóru javnir í stigum við tb og spældu seinasta avgerðandi dystin móti júst tb við stórá kravið var at teir vunnu við í minsta lagi fýra málum og tað var um reppið at eydnast úrslitið av dystinum gjørdist b fekk øll málini í seinna hálvleiki og tað seinasta í yvirtíðini men so gekk tíðin undan og b hevði vunnið dystin men tapti stríðið um at varðveita plássið í effodeildini dagført talv er eitt borðspæl har tveir telvarar kunnu telva telvað verður á einum borði við puntum har hvør telvari hevur talvfólk ein tað hvíta fólkið og ein tað svarta fólkið endamálið er at vinna við at seta kongin hjá mótpartinum skák og mát eisini rópt mát telvarar skiftast um at leika men hvítur tað er telvarin við hvíta fólkinum leikar altíð fyrst ymsu fólkini hava hvør sítt gongulag talv verður telvað um allan heim bæði fyri at stytta sær stundir og á professionellum støði bæði kvinnur og menn í øllum aldursbólkum telva nógvar kappingar eru bæði í talvfeløgum og á altjóða støði eisini er væl umtókt at telva á internetinum ímóti telvarum runt allan heim tá ið talvið byrjar standa talvfólkini sum myndin vísir omanfyri hvítur leikar fyrst og so svartur og er tað ikki loyvt at leypa leik um hvør hevur hvíta og hvør hevur svarta fólkið verður antin avgjørt við lutakasti ella verður tað avgjørt av teimum ið skipa fyri kappingini á fyrsta og áttanda raði standa fólk sum vit vanliga rópa menn frá vinstru standa rókur riddari bispur frúgv og kongur og frammanfyri teir standa finnur borðið er býtt sundur í loddrættar linjur sum verða nevndar við stavunum a h og vatnrættar røðir sum verða nevndar við tølunum við hesum ber til at nevna hvønn einstakan punt við heitunum frá a til h sum í einari koordinatskipan internet merkir millumnet og er eitt net sum bindur saman teldur um allan heim netið verður brúkt til ymsar tænastur har tær mest kendu eru world wide web teldupostur og ip telefoni oktober fylti internetið ár tað byrjaði alt við einari hernaðarroynd á ucla í har tvær teldur vórðu settar saman og meiningarleyst data varð sent millum tær internetið varð útviklað til hernaðarligt brúk undir kalda krígnum var ein vandi fyri atombumbuálopi um ein atombumba varð brostin á eitt sentralt stað í hernaðarrøðini var alt samskifti kryplað ætlanin við internetinum var tí at skapa eitt netverk har einki var sentralt alt skuldi vera bundið saman við alt soleiðis at um eitt stað varð tikið burtur t d av einari atombumbu var enn gjørligt at samskifta millum tey yvirlivandi merkur hevur sum venus mars jupiter og saturn altíð verið kend hon er tann minsta av hesum gomlu gongustjørnunum men tá ið pluto varð funnin í fekk merkur ivasama heitið at vera næstminsta gongustjørnan á altjóða ráðstevnuni fyri stjørnufrøðingar í misti pluto sína støðu sum gongustjørna og varð bólkað av nýggjum í bólkin gongustjørudvørgar og er merkur tí aftur at rokna sum minsta gongustjørnan í okkara sólskipan hon er bert áleið hálva aðru ferð størri enn mánin merkur er næst sólini lítil er hon knappar túsund km í tvørmál tað er um meira enn tvørmálið á okkara mána á ýtuni minnir hon eisini mest um mánan á myndum sum amerikanska rúmdarfarið mariner tók í síggjast dalar og fjøll rivur og holur hon hevur eina fasta flatu omaná burtursæð frá teimum holunum sum eru skapt tá meteorar og annað hava gjørt um seg gjøgnum milliardir av árum arruta ýtan er tekin um at loftsteinar í hópatali eru dotnir niður á merkur fyrstu mia árini eftir at gongustjørnan varð gjørd størsta vinkulfrástøðan frá sólini er tí er merkur ring at síggja og hon sæst bara í skýmingini ella í lýsingini lofthav er einki til tess er merkur ov løtt nógvi hitin forðar tí eisini á sólsíðuni eru máld c á skuggasíðuni c innan í merkur er jarnkjarni og um hann er magnetfelt máni okkara hevur hvørki um merkur melur eingin máni merkur eitur eftir rómverska handilsgudinum merkur er tann gongustjørnan ið hevur mest sermerktu gongdina um sólina tað eru aðrir himmalknøttir ið hava gongur ið eisini eru serligar men hesir knøttir eru ikki gongustjørnur í perihelium er merkur einans milliónir km frá sólini men í aphelium er hon milliónir km haðani ekvatorialplanið hjá merkur fellir saman við umfarsásin tvs rotatiónsásin stendur næstan vinkulrætt á umfarsásin hetta merkir at ongar árstíðir eru á gongustjørnuni og í ávísum kraterum við pólarnar sær sólin ongantíð umfarsásurin hellir í mun til umfarsás jarðar av tí at merkur melur um sólina innafyri jørðina hevur hon fasur akkurát sum mánin einar ferðir hvørja øld førir himmalgonga merkurs hana millum jørðina og sólina soleiðis at vit kunnu síggja hana sum ein lítlan svartan blett ið ferðast eftir sólarskivuni merkur melur tríggjar ferðir um seg sjálva fyri hvørjar tvær ferðir hon melur rundan um sólina við øðrum orðum eru trý merkur døgn fyri hvørji tvey merkur ár henda merkisverda støða ger at stóðu vit á merkur so gingu jarðarsamdøgur millum hvørt sólarris venus er ein gongustjørna og er tann sum er tattast jørðini hon eitur eftir rómversku gróðrargudinnuni gomlu føroyingarnir róptu venus stakkalastjørnuna venus er onnur gongustjørnan frá sólini størsta vinkulfrástøðan frá sólini er av hesum verður hon eisini nevnd morgunstjørna ella kvøldstjørna í góðum líkindum er venus sera bjørt av øllum himmalknøttum eru bara sólin og mánin bjartari í lítlum kikara sæst at hon hevur kvartalaskifti tendring og fylling eins og mánin venus er á stødd við jørðina og verður tí nevnd tvillinga systir okkara so tekkilig og eygagóð sum venus vøn og skar skrivaði poul f joensen á sinni um gongustjørnuna venus og tað er heldur ikki so løgið venus er bjartasti himmalknøttur tá ið sólin og mánin ikki verða tikin við venus sæst best í januar og februar og stendur hon lágt á himli til støddar er hon sum jørðin ýtan er sum oyðimørk full í klettum venus hevur luft sum á jørðini gongustjørnan er væl bjálvað í tjúkt lofthav men luftin er eitrandi luftin er mest av koltvísúrni og køvievni av hesum stendst vakstrarhúsárin sum tryggjar javnan hita á ýtuni rúmdarfør hava mált c á venus so har gløða klettarnir í náttarmyrkrinum og trýstið er heilar atm í lofthavinum eru m a eisini svávulsýra vatn og kolsúrni skýferðin á venus er so tjúkk at ýtan sæst ikki í kikarn men við radarakanningum av jørðini er staðfest at venus hevur øvugan snúning tí gongur sólin á venus eystureftir á luftini og ikki sum hjá okkum vestureftir um venus melur eingin máni jørðin bústaður okkara í alheiminum er ein av teimum átta gongustjørnunum sum eru í ringrás um sólina áður varð hildið at pluto var gongustjørna men tað varð seinni mett at hon ikki var jørðin er einasti himinknøttur sum vísindamenn vita at lív er á tí at í lofthavinum um jørðina er súrevni og í høvunum vatn bæði treyt fyri alt lív drúgvir tveir triðingar av jørðini eru vatn í høvum ísi vøtnum og áum tað ið eftir er eru sjey ovurstór meginlond kallað heimspartar við skiftandi landslagi og fjølbroyttari náttúru har eru høgir og óførir fjallaryggir langar áir og víðar oyðimerkur teir sjey heimspartarnir sum eru turra lendið oman fyri sjógvin á jørðini eru ásia afrika norðuramerika suðuramerika antarktis evropa og kyrrahavsoyggjarnar við avstralia eftir stødd kring norðurpólin og suðurpólin eru póløki sum ikki síggjast á einum fløtum korti men síggjast á globusunum higartil er einki lív funnið á aðrari gongustjørnu enn jørðini rundan um alla jørðina er eitt jaður nevnt lofthav sum er tann luftin vit anda okkara sólarskipan og jørðin vórðu skapað fyri um milliardum árum síðan einar milliardir ár eru liðin síðan fyrsta einfalda lív kyknaði á jørðini og tá ið enn eitt ófatiliga langt tíðarskeið var runnið høvdu fyrstu einfaldu verurnar ment seg til fullskapaðu menniskjuna homo sapiens sapiens fyri einum árum síðan fólkatalið er vaksið við einari milliard síðan og stovnurin census bureau hevur roknað seg fram til at í ár verða ikki færri enn sjey milliardir fólk á jørðini tískil hevur tað bert tikið ár fyri menniskjuni at økjast við einari milliard serliga er tað í m londum har vøksturin fer fram í niger og í mali fær hvør kvinna í miðal sjey børn jørðin er samansett av trimum høvuðspørtum skorpan kápan og kjarnin uttast er skorpan tað er her vit liva og útvinnað ráðevnir sum olju málmsteinsløg og ymisk grótsløg skorpan er okkurt um til kilometrar tjúkk og er tískil bert ein lítil brøkpartur av allari jørðini tey mest vanligu grótsløgini í skorpuni hava eitt høgt innihald av kisil sum ger hana relativt lætta undir skorpuni er kápan hon fevnir um av rúmdini og massanum av jørðini samansetningin er ikki so kisilrík og massafyllan er nakað væl størri enn í skorpuni kjarnin er í høvuðsheitum gjørdur úr jarni fe og nikkul ni uttari parturin er flótandi ímeðan innari parturin er fastur fólk liva bara á av jarðarflatanum umleið av jarðarflatanum eru land mars er gongustjørna næst jørðini mars er turr og lítil gongustjørna ýtan er reyð og grýtut hon hevur íspólar og tunt lofthav hitin er millum c og c har er ofta óveður hitastigini á mars eru c fjarstøðan hjá mars frá sólini er milliónir kilometrar tvørmátið á mars er kilometrar eins og jørðin er mars eyðkend av fjallalendi flatan á mars er turr og klødd við rustreyðum støvi sum kallast jernoxid harav navnið tann reyða gongustjørnan tyngdarkraftin á mars er av henni á jørðini lofthavið á mars er í høvuðsheitum úr kuldioxid tað er tunt og verjir ikki gongustjørnina móti ultraviolettum ljósi frá sólini eins og jørðin ger mars hevur tveir mánaðar phobos og deimos í kunngjørdi nasa at vísindamenn høvdu funnið farveg eftir einføldum verðum sum høvdu livað á mars fyri mió árum síðan hetta vóru ørsmá samansett mynstur møguliga steinrunnar leivdir av verum í lítlum petti av steini av mars funnin á suðurkolli í vísindamenn søgdu at steinurin helst var slongdur burtur av gongustjørnini tá ið ein stjørnusteinur datt niður á mars fyri mió árum síðan enn er hetta ikki prógvað í gjørdi nasa eina roynd at fáa meira at vita um næstu grannastjørnu okkara í juli setti pathfinder seg á mars og bilurin sojourner koyrdi út úr sonduni at gera fyrstu jarðfrøði og dustkanningarnar av reyðu gongustjørnuni í september fór mars global surveyor eina ferð sum vardi í tvey ár at kortleggja gongustjørnuna til tess at vita hvar rúmdarfør kunnu seta seg í komandi tíðum í funnu stjørnufrøðingar leivdir eftir flótandi vatni á flatuni á mars og í funnu granskarir lívrunnin mýl ið kunnu vera leivdir eftir útdeyðum lívi umframt hetta avdúkaðu radaramátingar á einum rúmdarkanningartóli herfyri eina tjúgu kilometra langa undirjørðiska á kilometrar undir syðru ískápuni á mars vatnið í undirjørðisku ánnið er ivaleyst sera salt og flatan á mars er fyri vandamiklari stráling stjørnufrøðingar trúgva tó at smáverulívfrøðiligt lív møguliga kann finnast her uranus er grøn á liti hon hevur ring rundan um og har hava eingi fólk verið hon er snúningstíðin er um tímar og hon hevur ár um umferðina um sólina uranus er eins og dottin um koll við tað at snúningsásin er bara nøkur fá stig frá umferðarflatanum hetta kundi bent á onkran ógvusligan tilburð har á leiðini onkuntíð í fyrndini av hesum stendst at annað póløkið liggur í myrkri nærum helmingin av umferðartíðini ár meðan hitt póløkið er í ljósinum hóast hetta máldi voyager sum fleyg fram við uranusi í januar at hitin á ýtuni var merkiliga javnur uttast í lofthavinum eru máld c um uranus er magnetfelt og magnetisku viðurskiftini eru fløktari enn vanligt tí vinkulin millum magnetisku ásina og snúningsásina er eini av og á hendir tað at ein gongustjørna kemur ímillum jørðina og onkra stjørnu tá liggja stjørnufrøðingar altíð framvið at fáa eitthvørt nýtt at vita við at máta hvussu leingi stjørnuljosið er burtur ber til dømis til at meta um tvørmálið á gongustjørnuni í myrkti uranus fyri ljósinum frá einari stjørnu og tá varnaðust granskarnr at stjørnuljósið kamaðist fleiri ferðir áðrenn tað sloknaði tá ið stjørnan var komin til sjóndar aftur kámaðist ljósið aftur nú í øvutari røð hetta varð tulkað soleiðis at um uranus var skipan av tunnun ringum voyagermyndirnar váttaðu at so var rinsarnir sum eru eru úr klettum sum eru ymiskir til støddar longu í sá herscnel í kikara sínum teir báðar størstu uranusmánarnar oberon og títanía og seinni vórðu sæddir tríggir aðrir mánar á voyagermyndunum síggjast nýggir mánar so nú vita vit um mánar í ringrás um uranus serligan ans vaktu myndirnar av miranda sum er km í tvørmál og hevur samdøgur um hvørt umfar um uranus ýtan er merkiliga óreglulig fjøll og gjáir hurlað saman hvørt um annað tað sýnist sum er miranda brotnaður t d í samanbresti við eina smástjørnu og at atdráttarmegin síðani hevur sett brotini saman aftur til nýggjan mána pluto er fjar dvørgagongustjørna uttanfyri gongustjørnuna neptun klótan pluto er flokkað í bólkin gongustjørnudvørgar og melur klótan kring sólina í eini ringrás uttanfyri henni hjá neptun henda umflokking av pluto fór fram eftir august tá ið vísindafólk sum vóru komin saman á ráðstevmiu í sveis samdust um at pluto ikki longur skuldi verða roknað millum gongustjørnur um pluto gongur ein máni charon nevndur charon varð funnin í hann er um niggjunda og ytsta gongustjørnan er pluto sum tó í løtini bara er næstytst frá sólini rásin er so háttað at pluto árini til mars er nærri enn neptun áðrenn pluto varð funnin bendu frávik í rørslunum hjá ytru gongustjørnunum á at ein himmalknøttur mátti ganga um sólina uttan fyri neptun pluto er so kám at hon sæst bara í stórum kikara og leitað hevði verið eftir henni í mong ár tá ið clyde thombaugh umsíðir fekk eyga á hana í umferðartíðin um sólina er stívliga ár og í miðal er hon stívliga ferðir frá sólini sum jørðin so langt burturi munar sólarljósið lítið og hitin á ytjuni fer valla upp um c tvørmálið er eftir nýggjastu metingunum bara einar tá ið pluto varð flutt niður í flokking millum klóturnar í umfari um sólina vóru ávís atlit tikin fyrst og fremst var ætlað um støddina tí klótan er rættiliga nógv minni enn hinar gongustjørnurnar haraftrat eru eisini aðrir gongustjørudvørgar funnir í sólskipanini bæði áðrenn pluto varð funnin í t d ceres og ikki minst hesi seinastu árini tá ið betraðu stjørnukikararnir hava latið okkum sæð smálutir sum fyrr vóru fjaldir fyri eygum okkara t d sedna vísindafólk høvdu valið skal pluto ið ikki er nevnivert størri enn hinir gongustjørnudvørgarnir framvegis hava serstøðun sum verulig gongustjørna bert tí klótan fekk hetta heitið afturi í unum ella skulu allir hinir gongustjørnudvørgarnir flytast upp mill gongustjørnurnar so vit fáa eitt møgulig óendaligt tal av klótum av hesum slag men hinvegin so var merkur heldur ikki so øðiliga nógv størri enn pluto og hvussu við mánunum titan og callisto skuldu teir nú eisini flokkast umaftur tørvur var tí á eini avgjørdari skilmarkan ið greitt útgreinaði nær talan er um eina gongustjørnu og nær talan er um ein gongustjørnudvørg á ráðstevnuni í sveis varð komið til hesa niðurstøðu í trimum punktum skal klóta í ringrás um sólina kunna kallast ein gongustjørna krevst at talan er um himmallikam í beinleiðis umfari um sólina sum er nóg stórt at atdráttarmegin hevur gjørt tað runt tó uttan at hava ruddað burt onnur likam í grannalagnum og tá ið pluto hoyrir til kuiper beltið sum verður hildið at hava líka nógvar klótur klettar og ís sum asteroidu beltið kann valla sigast at gongustjørudvøgurin uppfyllir seinastu treytina tvørmátið á pluto er bara fimtingur av tvørmáti jarðar pluto er kaldasta klótan í sólarskipaini við einum miðalhita upp á c pluto hevur ein mána karon sum varð sæddur í mánin er næsti granni okkara í rúmdini teir gomlu norðbúgvarnir nevndu hann himintungl ella bert tungl men mánanavnið var eisini vanligt longu í norrønari tíð miðalfjarstøðan er bert km og tað merkir at tú við einum vanligum handkikara kanst síggja spennandi detaljur á mánaflatuni á mánanum er hvørki luft ella flótandi vatn og tí hevur hann heldur einki veðurlag mánin hevur heldur einki jarðfrøðisligt lív tey landmerki vit síggja á mánaflatuni eru skapt av at loftsteinar meteorir hava rakt mánan eftirsum tað tekur mánanum júst somu tíð at snara einaferð um sjálvan seg sum tað tekur honum at snara um jørðina vendir hann altíð somu síðu móti okkum hetta verður nevnt bundin rotatión og hiðani av jørðini síggja vit sostatt bert umleið helvtina av mánaflatuni stóru økini á mánanum kunnu síggjast við berum eyga myrkar fløtur við láglendi mare økini mánahøv standa í andsøgn við ljósari hálendini mánaflatan sæst best nærhendis terminatorinum ið er markið millum ljós og skugga á mánanum tá ið fullmáni er síggjast landkenningarnar ikki so væl tí tær eru ov upplýstar og sjálvt stór kratir kunnu vera ósjónlig onnur øki síggjast hinvegin best í fullmána tí tey krevja stóra kontrast fyri at verða sædd hetta er serliga galdandi fyri myrku mare økini mánin er okkum ferðir so nær sum sólin men hann er eisini ferðir so lítil sum sólin tí eru hesir knøttir um leið líka stórir at síggja til á luftini tá ið mánin er ímillum okkum og sólina kemur hann stundum fyri sólina tá er sólarmyrking full sólarmyrking var í føroyum juni øðrvísi enn sólin er hann ein kaldur knøttur sum melur um jørðina mánin lýsir ikki sjálvur men bara við afturkastaðum sólarljósi sum vit nevna mánalýsi til støddar er hann góðan fjórðing av jørðini og frástøðan er um leið ferðir tvørmálið í jørðini mánin hevur fasur t e lýsandi mánaeygað broytir skap alt eftir hvar hann er í ringrásini um jørðina fyrstu menn at ganga á mánanum vóru amerikanararnir neil armstrong og edwin buzz aldrin í juli teir fóru við rúmdarfarinum apollo og mánafarinum eagle førdi síðan tveir av monnunum niður á mánan meðan hin triði michael collins fleyg í ringrás um mánan armstrong hevði leiðsluna á apollo tann juli í tá ið rúmdarfarið lendi á mánanum hann varpaði aftur til jørðina við kendu orðunum that s one small step for a man one giant leap for mankind í tríggjar tímar gingu neil armstrong og felagi hansara edwin buzz runt á mánanum kongur kann verða leiktur eitt í allar ættir kongur er mest umráðandi talvfólk í talvi hvør telvari hevur ein kong endamálið í talvi er at seta kongin hjá mótpartinum skák og mát og tá er talvið vunnið kongurin kann fara eitt fet í allar ættir tó er ikki loyvt at leika hann beinleiðis í deyða verður kongurin hóttur soleiðis at ein maður hjá mótpartinum kann drepa kongin í næsta leiki stendur kongurin í skáki tá skal kongurin leikast úr vanda ella annað fólk leikast ímillum so hann ikki stendur í skáki longur kongurin er við í serligum leiki tá ið ein leypir í borg at leggja kongin merkir at ein gevur upp ein kann velja at geva talvið yvir á ymiskan hátt og tá er talvið liðugt og tapt ein kann leggja kong sín niður ein kann steðga klokkuni ella ein kann taka í hondina á mótpartinum og siga at ein gevur talvið finnan er minsta og veikasta talvfólk í talvi í fyrstuni hevur hvør telvari átta finnur gongulag hjá finnuni finnan gongur eitt fet beint fram tó fyrstu ferð kann hon fara tvey fet fram hon hevur ikki loyvi at bakka finna kann ikki drepa beint fram finnan drepur á skák tá ið finna drepur kann hon bara gera tað á skák hon kann ikki drepa beint fram her kann finnan á c drepa antin rókin ella riddaran ella hon kann fara beint fram á c finnan á f kann ikki fara á e ella g her at drepa í framlopi finna kann drepa aðra finnu í framlopi t e tá ið finna hjá mótpartinum leikar tvey fet fram upp á síðuna av tínari finnu kanst tú drepa hana á skák men tað skal verða gjørt beinanvegin tú eigur leik á myndini hevur svartur júst leikt finnuna av c á c og nú kann hvítur leika sína finna av d á c og taka finnuna á c burtur hann kann ikki bíða til hann eigur leik aftur tá ið finna kemur fram á áttanda rað skal hon verða býtt um við annað fólk í sama liti í sama leiki hon kemur fram tó ikki til kong mest vanligt er at býta um við frúgv tí hon er so sterk men onkuntíð verður býtt um við riddara tí hann hevur so serligt gongulag í føroyum eru tunlar harav undirsjóvartunlar hvalbiartunnilin var fyrsta berghol í føroyum tað var liðugt í hann er millum trongisvág og hvalba nógvir aðrir tunlar eru eisini í føroyum t d vatnorkutunlar fyrsti vatnorkutunnilin í føroyum er stívliga m og gongur ígjøgnum ein heygg millum ryskivatn og rørini sum vórðu løgd oman í botn vestantil á suðuroynni har fyrsta ravmagnsverk varð bygt í longsti vatnorkutunnilin í føroyum er ein vatnorkutunnil í eysturoynni hann er km langur úr norðskála í eiðisvatn longsti vegatunnil í føroyum er eysturoyartunnilin við metrum koyritunlarnir í føroyum eru hesir íroknað í hesum lista eru ikki onnur sløg av tunlum enn koyritunlar til dømis vatnsavningartunlar ísv vatnorkuverk nógv uppskot hava verið um nýggjar tunlar í føroyum millum ár og dag í gjørdi landsverk heildarætlan ið m a lýsti ymsar nýggjar tunlar herundir longdir kostnað og netto samfelagsvirði av ymsum nýggjum tunlum niðurstøðurnar í heildarætlan viðv nýggjum tunlum vóru vágatunnilin er undirsjóvartunnil ið gongur undir vestmannasund og bindur saman streymoy og vágoy og loyvir hann beinleiðis koyrisamband úr meginøkinum til og frá vága floghavn vágatunnilin er fyrsti undirsjóvartunnil í føroyum hann læt alment upp desember tankin um fast samband um vestmannasund røkkur langt aftur í tíðina fram til gjørdi landsverkfrøðingurin kanningar sum í stóran mun eru grundarlagið undir tí arbeiði sum seinni varð gjørt farið varð at rigga til veturin og setast skuldi á tunnilsgerðina í apríl men steðgur kom í tá búskaparkreppan skolaði yvir landið tíggju ár skuldu ganga áðrenn ætlanini aftur varð lív lagað í varð partafelagið vágatunnilin p f stovnað við landsstýrinum sum einasta partaeigara harvið varð gongd sett á aftur arbeiðið at gera fast samband um vestmannasund byrjað varð at bora streymoyarmegin hin september og vágamegin varð fyrsta skotið latið februar sprongdir vóru kubikkmetrar til tunnil o a grótið úr tunlinum fór til vegagerðina og til havnargerð í kollafirði brúkt vóru tons av spreingievni tons av betongi vóru brúkt í tunlinum til at tetta lekar ætlaði kostnaðurin var mió krónur í prísum uttan byggirentu og fíggjarkostnað endaligi kostnaðurin gjørdist mió kr íroknað byggirentur og fíggjarkostnað føroya løgting játtaði mió krónur til tunnilsgerðina árini restin verður fíggjað við brúkaragjaldi vágatunnilin er km langur av hesum eru umleið km undir vestmannasundi vágamegin er atkomuvegurin km atkomuvegurin streymoyarmegin er m á djúpsta punkti er hann metur undir sjóvarmálanum og dýpið á sjónum er í mesta lagi metur tvær mótkoyrandi farbreytir eru í tunlinum sum er góðar m breiður sjálv akbreytin er m breið steðgipláss eru til persónbilar fyri hvørjar m og til størri akfør eru trý steðgipláss mest loyvdi lekin í einum undirsjóvartunli av hesum slag er litrar um minuttin fyri hvønn kilometur lekin í vágatunlinum er l min km so hetta er minni enn triðingurin av hægst loyvda lekanum pumpur leiða vatnið burtur so hvørt ein m langur brunnur er gjørdur á lægsta staðnum sum í neyðstøðu skal kunna taka alt vatnið í góð tvey samdøgur um pumpurnar ganga fyri ein av fyrimununum við føstum sambandi er at tað nú er skjótari at sleppa til og úr vágum fyrr máttu útvið tveir tímar setast av til teinin millum sørvág og tórshavn við bíðitíð og sigling við undirsjóvartunli er vegalongdin stytt km og flutningstíðin er undir ein tíma fyri vágafólk hevur undirsjóvartunnilin við sær at sambandið við meginøkið gerst ómakaleyst hugsast kann at fleiri fólk velja útbúgving og møguliga arbeiði í meginøkinum tí tað ikki longur krevur flyting tunnilin bøtir eisini um trygdarkensluna við tað at tíðin til landssjúkrahúsið er vorðin stytri vinnuliga er talan um betri samband til kundan og marknaðin hjá fyritøkum í vágum kundagrundarlagið verður víðkað hinvegin er tað eisini ein avbjóðing at tað er vorðið lættari hjá vágafólki at leita sær tænastur og tilboð aðrastaðni fyri føroyingar sum heild lættir undirsjóvartunnilin eisini um við tað at ferðasamband føroyinga til umheimin í høvuðsheitum gongur umvegis flogvøllin í vágum sambandið við umheimin er sostatt vorðið liðiligari og lættari ferðslan í vágatunnilinum síðani hann opnaði hevur verið hendan til samanberingar so vóru flutt nakað omanfyri akfør um vestmannasund í norðoyatunnilin er undirsjóvartunnil ið gongur undir leirvíksfjørð og bindur saman eysturoy og borðoy norðoyatunnilin er við sínum metrum longsti tunnil í føroyum hann er annar undirsjóvartunnil í føroyum eftir vágatunnilin norðoyatunnilin læt alment upp apríl ítøkiligu ætlanirnar at gera fast samband millum borðoy og eysturoy við tunli undir leirvíksfirði eru rættiliga gamlar longu í gjørdi landsverkfrøðingurin seismiskar kanningar í leirvíksfirði í sambandi við hesa farleið árið fyri hevði verkfrøðingurin á landverkfrøðinginum heini olsen gjørt eina leystliga heildarætlan um hvar undirsjóvartunlar kundu vera gjørdir at royndir vórðu tiknar í leirvíksfirði longu í staðfestir at hildið hevur verið at tað mundi fara at loysa seg at fremja júst hesa ætlanina fimtan ár eftir fyrstu ítøkiligu kanningarnar er farið undir at gera nýggju farleiðini ið knýtir saman norðuroyggjar og eysturoy í septembur í fór ncc undir at gera atkomuvegin eysturoyarmegin í leirvík verður borurin settur í í desembur borðoyarmegin var farið at borað apríl sprongdir vóru kubikkmetrar til tunnil o a brúkt vóru tons av spreingievni tons av betongi vóru brúkt í tunlinum til at tetta lekar tilsamans var tunnilsarbeiðið mett at kosta milliónir kr endaligi kostnaðurin endaði við at vera mio kr landsstýrið rindaði milliónir við partapeningi ið varð goldin við mió kr í mió kr í mió kr árliga árini og síðanini mió kr í munurin verður fíggjaður við nýtslugjaldi pf norðyatunnilin eigur og rekur tunnilin til hann er goldin tá fellur hann til landið tunnilin er kilometrar til longdar djúpasta punktið er metrar undir havyvirflatanum dýpdin í sjónum er í mesta lagi metrar mesta hall er umleið tvær mótkoyrandi breytir eru í tunlinum ið er metur breiður og metur høgur mest loyvdi lekin í einum undirsjóvartunli av hesum slag er litrar um minuttin fyri hvønn kilometur lekin í norðoyatunlinum er l min km pumpur leiða vatnið burtur so hvørt ein brunnur er gjørdur á lægsta staðnum sum í neyðstøðu skal kunna taka vatni um pumpurnar ganga fyri ferðslan í norðoyatunnilinum síðani hann opnaði hevur verið hendan legg til merkis at ferðslan í vóru bara fyri tann partin av árinum sum tunnilin var opin til samanberingar so vóru flutt nakað omanfyri akfør um leirvíksfjørð í at leypa í borg er einasti leikur í talvi har tvey talvfólk í sama liti verða leikt í senn við í leikinum eru bara kongurin og annar rókurin leikurin verður gjørdur soleiðis at kongurin fyrst verður leiktur tveir puntar yvir ímóti øðrum rókinum síðan verður hesin rókurin leiktur beint yvir um kongin tað er loyvt at leika bæði kong og rók í senn við báðum hondunum men verður bara ein hond brúkt skal kongurin verða leiktur fyrst og so rókurin leikar tú rókin fyrst hevur tú ikki loyvi at leika kongin yvir um rókin aftaná ikki er loyvt at leypa í borg um a kongurin ella rókurin sum ætlanin er at leypa í borg við hava verið leikt áður b kongurin stendur í skáki c fólk hjá mótpartinum hóttir puntin sum kongurin leypir yvirum d annað fólk stendur ímillum kongin og rókin sum ætlanin er at leypa í borg við skilt verður í millum stuttu borg og longu borg í stuttu borg er rókurin á h linjuni við í leikinum og tá er borgin styttri enn hin langa har rókurin á a linjuni er við talvsamband føroya er sambandið hjá talvfeløgum í føroyum tsf sum tað verður stytt var stovnað í tórshavn februar til stovnandi aðalfundin vóru umboð úr talvfeløgunum úr sandavági miðvági sørvági eiði gøtu klaksvík kollafirði vestmanna og tórshavn í fyrstu nevndina vóru valdir jákup thomsen úr tórshavn sum formaður samson højgaard úr vestmanna sum varaformaður hanus joensen úr kollafirði sum kassameistari hans petersen úr vestmanna sum skrivari og sjúrður lómstein úr gøtu longu sama ár gjørdist tsf sjálvstøðugur limur í altjóða talvsambandinum fide og í september mánaða sama ár telvdi føroysk lið á fyrsta sinni á talvolympiaduni sum var í siegen í týsklandi algebraisk uppskriving er ein uppskrivingarháttur at endurgeva talv við og sum verður nýttur í kappingum bókum og bløðum hvørt talvfólk er merkt við byrjanarstavi sum lýsir fólkið og byrjar tað við einum stórum stavi til dømis k kongur f frúgv r rókur b bispur og ri riddari finnan hevur ongan byrjanarstav leikir við finnuni verða einans skrivaðir við navninum á puntinum við hesum skriviháttinum eru tveir møguleikar sum eru hin stutti sum er hin mest vanligi og hin langi skrivihátturin við stutta skriviháttinum skrivar ein bara hvar ávísa fólkið verður leikt til t d ra og við langa skriviháttinum verður eisini skrivað hvaðani fólkið kemur t d ra a tó at stutti hátturin verður nýttur er onkuntíð neyðugt eisini at skriva hvaðani fólkið kemur um ivi er um hvat fólk talan er um sjavsur úr týskum schafskopf og merkir seyðarhøvd er eitt kortspæl til tveir tríggjar ella fýra spælarar men fýra er mest vanligt spælarirnir eru býttir í tveir partar í fýramanssjavsi sita tey sum eru í parti yvirav hvørjum øðrum í trímanssjavsi er tann ið hevur meldið einsamallur ímóti hinum báðum í sjavsi er endamálið fyrst at koma úr stigum niður á og harvið fáa krossin tí ein krossur verður skrivaður tá ið ein vinnur sagt verður eisini skulu vit taka ein kross tá ið ein ætlar at spæla sjavs fyri hvønn kross skulu oftast fleiri spøl til sum hvørt gevur ávíst tal av stigum heilt úr upp í í sjavsi verða kort nýtt kortini eru ikki við kortini verða so býtt út ímillum spælararnar so hinir spælararnir ikki síggja hvat hvør fær í fýramanssjavsi fær hvør spælari kort vanliga byrjar tann sum skrivar at geva gevarin blandar væl og plagar at leggja bunkan framman fyri spælaran høgrumegin hesin antin bankar ella tekur av bankar spælarin verða øll kortini til hvønn spælara givin í senn tekur hann av verða kort givin í senn er skeivt givið og kortini eru upptikin skal gevast av nýggjum tá ið gevarin hevur givið er ein runda har spælarar melda tann vinstrumegin gevaran meldar fyrst o s fr her ræður um at finna hvør skal fáa meldið og hvat skal vera trumfur ein skal hava í minsta lagi trumfir á hondini fyri at sleppa at melda annars skal ein siga pass eisini skal ein passa kann ein ikki melda meira enn undanfarnu spælarar tá ið meldað verður skal ein altíð melda besta meldið á hondini besta meldið er tað við flest trumfum ella eru eins nógvir trumfir so er meld í kleyvara betri enn eitt meld í hinum litunum sum verður rópt eitt meld í simplum tá ið ein meldar skal ein bara siga talið á trumfum ikki kulørin tó skal ein siga betur t d fimm betur um ein meldar í kleyvara og um undanfarin spælari hevur meldað við eins nógvum trumfum sum ein sjálvur hevur og tá ið liðugt er at melda boðar tann ið hevur besta meldið frá hvørjum kuløri meldað er í tað eru kort sum altíð eru trumfir tey eru í hesi styrkisrøð kleyvardama spaðardama kleyvardrongur spaðardrongur hjartardrongur og rútardrongur saman við hesum kortum skal ein tá ein meldar finna tann litin sum ein hevur flest kort í hinir litirnir verða fúsir í sjálvum spælinum ræður nú um at fáa fleiri eygur enn mótparturin og helst so nógv eygur sum til ber tað verður gjørt við at vinna stikk sum telja mest tí ymsu kortini telja ymiskt tó er eingin munur á trumfi og fúsi hetta gevur eygur tilsaman so tann ið fær fleiri enn eygur hevur vunnið tað kann eisini enda javnt ella stanton tá eru eygur í part hevur ein partur ikki minst eygur er hann ikki javnfríur tá fær vinnari í fleiri førum fleiri stig enn um taparin var javnfríur fær ein partur øll stikkini so volar hann tá ið liðugt er at melda skal hin sami sum byrjaði at melda spæla út og tann sum vinnur stikkið eigur so at spæla út aftur tá spælari hevur spælt út skulu hinir spælararnir bekenna kulør um tað ber til verður trumfur spældur út skal ein bekenna við trumfi verður fúsur spældur út skal ein bekenna við tí liti sum verður útspældur ber ikki til at bekenna kann ein spæla okkurt út verður fúsur spældur út kann annar spælari stinga við at spæla trumf út um hann ikki kann bekenna er stikk stungið kann ein av næstu spælarunum ikki spæla ein lægri trumf út stinga undir enn tann sum hevur stungið tað verður eisini rópt at stinga í skadni undantakið er um spælarin einki annað hevur at spæla út tann ið eigur hægsta kortið av teimum fýra útspældu eigur stikkið fyri hvønn part er ein sum savnar stikkini inn hægsta kort í fúsi er ess og niður t d ehearts khearts dhearts hearts hearts hearts hearts ella espades kspades spades spades spades men í trumfi eru hesi kortini hægri í hesi røð dclubs dspades jclubs jspades jhearts j tann sum hevur hægsta trumf í einum stikki eigur tað tað er loyvt at síggja seinasta stikk so leingi næsta stikk ikki er tikið inn tá ið eitt spæl er liðugt fær tann parturin sum hevur vunnið stig stigini verða givin soleiðis dystarstigini verða skrivað í tveir teigar vanliga merktir sum vit og tit reglurnar eru tær somu sum í fýramanssjavsi men her fær hvør spælari kort í part tey bæði kortini sum leypa av verða løgd á borðið so eingin sær hvørji tey eru tann sum eigur meldið er einsamallur ímóti hinum báðum sum eru í parti áðrenn fyrsta kort verður spælt út kann meldarin skifta eitt ella bæði tvey kortini á borðinum um við eitt ella tvey kort í hondini meldarin sleppur ikki at síggja kortini á borðinum áðrenn hann býtur um bæði kortini sum nú eru á borðinum telja við í eygunum hjá meldaranum dystarstigini verða skrivað í tríggjar teigar ein fyri hvønn spælara tí at hvør er í parti kann skifta fyri hvørt spæl um meldarin ikki vinnur so fáa hinir báðir spælararnir tey stigini sum reglurnar siga omanfyri reglurnar eru tær somu sum í fýramanssjavsi men her fær hvør spælari kort í part tó fær spælarin bara kort í hondina hini kortini verða løgd á borðið framman fyri hvønn spælara har kort verða løgd við síðuna av hvørjum øðrum við baksíðuni upp omaná hvørt av hesum kortum verður eitt kort lagt við myndini upp nú sær hvør spælari síni kort í hondini síni egnu kort á borðinum og tey kortini hjá mótpartinum á borðinum út frá teimum egnu kortunum hjá spælarunum kunnu teir nú melda sum vanligt tá ið spælt verður kann spælarin alla tíðina velja at spæla eitt kort úr hondini ella eitt av borðinum spælir hann eitt kort av borðinum og eitt kort liggur undir við bakinum upp skal hetta korta vendast við so tað er sjónigt hjá báðum pørtum kortið skal tó ikki vendast fyrr enn mótparturin hevur spælt sítt kort út í stikkið harur leporidae eru ein ætt í bólkinum harudjór hara er eisini føroyska navnið á eini leporidae slekt lepus eyðkenni fyri harur er at tær hava eina lítla tonn aftan fyri fortennirnar í báðum kjálkum og at bakbeinini eru munandi stórligari enn forbeinini tað er hetta ið gevur haruni eitt hoppandi gongulag harur ið finnast i europa eru haran í føroyum lepus timidus leggur ferðir um árið hon leitar eftir føði meðan ungarnir krógva seg í holum haran í føroyum nevnist snjóhara men verður meira grálig nú um vetrarnar av tí at so lítið av kava er kanadiska pólharan lepus arcticus sum er í grønlandi og norðurevropeiska snjóharan lepus timidus eru lívfrøðiliga rættiliga líkar pólharan og snjóharan eru cm langar og viga kg í grønlandi eru tær størri jú longri norðuri tær halda til tær hava stutt breið oyru við svørtum snippi pólharan er heilt hvít á vetri harafturímoti eru tvey litfrábrigdi tá talan er um snjóharu vetrarfeldurin á teimum ið reika heilt har norðuri í miðnoregi og norðurnoregi er snjóhvítur harafturímóti er hann ljósagráur og ber í hvítt syðri í føroyum skotlandi írlandi og í suðurnoregi og suðursvøríki hjá báðum sløgunum er summarfeldurin morlittur og gongur yvir í heilt ljósamorreytt í íslandi eru ongar harur snjóharan er í føroyum skotlandi og oyggjaflokkunum har írlandi noregi og svøríki umframt í alpunum í føroyum er væl til av henni og hon er slept upp í fleiri oyggjum pólharan finst fram við norðurstrondini í kanada og í grønlandi fram við strondini tó ikki í landssynningsgrønlandi og í melvillevíkini fornfrøðingar hava funnið beinleivdir av henni í norðbúgvabygdum úr víkingatíðini í føroyum vóru ongar harur fyrr enn í august tá vórðu snjóharur sleptar í kirkjubøreyn tær vóru snjóhvítar um veturin men longu í árunum vórðu nakrar blágráar vetrarharur sæddar bláharur tær vuksu skjótt í tali og troðkaðu ta hvítu snjóharuna heilt burtur veturin varð tann seinasta snjóharan skotin royndir við snjóharu bláharu vísa at hvíti vetrarfeldurin altíð troðkar seg framat tað liggur í hesum harunum á kragerø í noregi haðani tær føroysku snjóharurnar komu er eitt blendsøki har snjóharur halda seg høgt og bláharur lágt um bara ein av teimum uppsleptu snjóharunum hevur havt bláharu ættarbregði í sær hevur ikki borið til at sæð tað fyrr enn stovnurin varð so væl fyri at bláharu ættarbregðið slapp framat bláharan í føroyum leggur ferðir um árið tá veðrið er til vildar men snjóharan leggur bara ferðir harumframt fær snjóharan hvíta vetrarbúna sín fyrr um heystið enn bláharan fær sín blágráa vetrarbúna í føroyum liggur kavin sjáldan leingi so tað hevur verið nógv verri hjá snjóharuni enn hjá bláharuni at fjala seg fyri harumonnunum tá ið snjóharan varð flutt til eitt øki við havveðurlagi misti hon øll framíhjárættindi síni hetta hevði við sær at ikki gingu meira enn ár fyrr enn tað ráðandi snjóharuættarbregðið var forkomið eitt frálíkt skúladømi tá tað kemur til arvalívfrøðina pólharan og snjóharan halda til í skógi har skógur er men annars eru tær á lyngheiðum heilt upp at kavanáminum tær leggja ímillum grót og klettar haran etur plantur grøs stargrøs urtir og trøllakambar umframt knubbar og endaknappar á runnum og trøum pólharan og snjóharan eru virknastar í dimmingini men tá ið makingartíðin kemur og tær renna hvør eftir aðrari og gera seg upp síggja vit tær eisini um dagin hara gongur kviðin í einar vikur pólharan og vetrarhvíta snjóharan longst norðuri leggja bara eina ferð um árið men longur suðuri leggja tær tvær ferðir um árið bláharan í føroyum leggur ferðir um árið og ungar eru í hvørjari legu kortini er sjáldan at veðrið er so gott at allar legurnar koma undan í leguni hjá pólharuni í grønlandi eru ungar teir eru kynsbúnir tá ið teir eru mánaðir gamlir hetta hevur við sær at ársgamlar harur leggja pólhara og snjóhara verða veiddar tí at kjøtið smakkar so væl hildið verður at stovnurin í føroyum í var uml harur men av tí at harumenn í føroyum ikki skulu biðja um veiðiloyvi ella geva fongin upp er torført at meta um hvussu nógv verður skotið árliga í føroyum er loyvt at skjóta haru frá november til desember fleiri staðsettir lokalir snjóharustovnar breðga frá upprunastovninum og verður hetta nevnt frábrigdi t d í skotlandi l t scoticus í írlandi l t hibernicus og í sveis l t varronis føroysku harurnar hava longu sýnt broytingar ið benda á at føroyski stovnurin kann gerast eitt føroyskt frábrigdi í framtíðini eins og hent er við føroysku mýsnum og fleiri føroyskum fuglastovnum soppar er en storur lívveru bólkur sum hoyrur til biota sum er tættari í ætt við djór enn plantur torført er at staðfesta um teir eru plantur ella djór soppar vaksa væl í myrkja slavna skógarbotninum luftin er tung av leyvi ið liggur og rotnar soppasløgini eru fleiri enn í soppafylkinum eru til dømis bjølgasoppar hýggjsoppar og hattasoppar soppar eru leyvgróplantur felagsheitið á øllum einføldum plantum flestu soppar eru rotplantur sum súgva rotin evni úr jørðini og eru soleiðis í lívskringinum í náttúruni summir soppar liva sum snultarar á dýrum og plantum nógv soppasløg vaksa í slavnum skógum og fruktagóðari jørð serliga um heystið summir soppar eru etandi aðrir eru sera eitrandi vit nevna nógvar soppar hundaland hetta eru hattasopparnir ovasti parturin er hatturin miðparturin er leggurin og í moldini er leyvið ið sýgur føðsluevni upp millum rukkurnar uppi undir hattinum eru grókornini sum lætt spjaðast við vindi og spíra árið eftir nógvir soppar elva sjúkur hjá fólki dýrum og plantum men nógvir soppar verða brúktir til brygging og baking gersoppar fáa t d breyð at ganga mong soppasløg eru etandi og verða nevnd átusoppar summir soppar ikki bara smakka væl men eru heilsugóður matur champignon verður dyrkaður í slavnum myrkum húsum í mógvi og rossatøðum soppasavnarar leita hvørt ár eftir villum átusoppum men fólk ið taka soppar úti eiga at vera varin og duga á at skyna tí nógvir átusoppum hvørt ár doyggja fólk av soppaeitran tann friði reyði flugusoppurin er eitrandi hvíti flugusoppurin er so eitrandi bara tú smakkar á hann kanst tú doyggja tí er umráðandi ikki at taka hann hann líkist nógv champignon í føroyum vita vit um meiri enn ymisk soppasløg nærum helvtin av teimum eru hattsoppar t e soppar við hatti og leggi hattsopparnir í føroyum kunnu skiftast sundur í tríggjar nærum eins stórar bólkar alt eftir hvar ið teir vaksa vakshattarnir frøðiheiti hygrocybe eru soppar ið vaksa á graslendi flestu vakshattarnir eru gulir appilsingulir ella reyðir men einstakir eru sum eru ljóst viólubláir á liti grønir brúnir gráir ella hvítir vakshattar vaksa á lendi har ið teir verða mettir at liva av at niðurbróta deyðar plantulutir teir eru hattsoppar við flíggi undir hattinum vanliga er hatturin úr og upp í cm breiður tú sært mun á sløgunum hyggur tú at liti og skapi teirra men tú kanst eisini hyggja at um teir eru turrir ella fitikendir hálir flusutir ella trevsutir vakshattarnir eru uppi í teimum hattsoppasløgunum her í føroyum sum flest sløg eru av vit vita um sløg tað er um leið helvtin av teimum sløgunum sum vit vita um í evropa tey sløgini ið resta í her á landi eru júst sovorðin sum eru tengd at skógarumhvørvi ella sum dáma betur kálkalendi ella líggjari kringumstøður vakshattar seta stór krøv til vakstrarstaðið flestu sløgini eru næstan bara at finna á heldur turrum óveltum graslendi har ið eingi handilstøð verða nýtt og har ið trø ella runnar ikki fáa breitt seg tí etið verður av lendinum nógva staðni í evropa minkar hetta slagið av náttúruøkjum sostatt gongur eisini aftur á hondina við vakshattum avleiðingin av hesum er hon at ikki so fáir vakshattar eru at finna á teimum sonevndu reyðu listunum t e á yvirlitunum sum londini hvørt sær gera yvir teir soppar tey óttast fyri kanska fara at verða týndir í føroyum eru stak góðir møguleikar hjá vakshattum at standa seg næstan alla staðni etur seyður av haganum ikki eggja tær brøttu líðirnar heldur nøkrum til at velta upp úr nýggjum ella til at trároyna tær á annan hátt sostatt kunnu føroyar metast sum eitt friðskjól hjá vakshattum yvirhøvur eisini hjá soppum plantum og flogkyktum sum trívast á sovorðnum støðum matur er nakað sum kann etast matur er høvuðskeldan til orku og føðsluevni fyri djór og kemur vanliga frá djóri ella plantu øllum djórum og menniskjum tørvar mat í matinum eru lívsneyðug evni ið veita kroppinum bæði orku og hita og evni sum eru lívsneyðug fyri trivnað og vøkstur kosturin er ymiskur um allan heim og lagar seg eftir hvør matur er tøkur menniskan kann sodna sera ymiskan mat av gróðri og djóri men summi fólk eru urtaátarar vegetarar burturav tey eta ikki kjøt tí trúgv teirra loyvir tí ikki ella tey halda tað vera ringt fyri heilsuna er kosturin ikki nóg heilsugóður ella mattrot er kann sjúka standast av tí hjarta og æðrasjúkur og aðrar vælferðarsjúkur kunnu vit fáa um vit oveta okkum av mati sum er ringur fyri heilsuna jógvan á lakjuni november í fuglafirði er føroyskur politikari og tónasmiður hann er útbúgvin lærari og hevur verið lærari í fuglafjarðar skúla og á føroya handilsskúla á kambsdali jógvan er giftur við odvør og eiga tey børn í politiska lívi sínum er jógvan fólkafloksmaður hann var landsstýrismaður í mentamálum og løgtingsformaður frá november jógvan á lakjuni er dugnaligur tónleikari og hevur skrivað løg til nógvar sangir m a til tekstir hjá hans a djurhuus og ismari joensen eisini hevur hann havt barnakór í fuglafjarðar skúla og saman við frits johannesen stjórnað og spælt undir hjá fuglafjarðar gentukóri jógvan hevur eisini sungið vid í fleiri kórum m a berøa kórinum sum jóannes s hansen og alfred hansen høvdu síðst í árunum í ebenezer kórinum undir leiðslu av jens guttesen frá til og ikki minst í siloa kórinum sum beiggi hansara eyðun á lakjuni hevur stjórnað síðan eisini hevur jógvan tey seinastu nógvu árini sungið við í mans dupulkvartettini vega í fuglafirði jógvan hevur eisini verið vid á fleiri plátu band og fløguútgávum í lestrarárunum í havn í árunum sang hann vid nicodemussangbólkinum har hann var við á trimum plátuútgávum í skipaði hann saman við frits fyri útgávu av bandi av fuglafjarðar gentukóri og í var jógvan primus motor aftan fyri bandið heima við bólkinum bros har hann eisini sang við á summum av løgunum jógvan eigur sjálvur eini ella av teimum løgunum á bandinum í november góvu jógvan og sonur hansara bárður út fløguna gakk tú tryggur heitið hevur hon eftir barnarímuni hjá hans a djurhuus sum er vorðin fólkaogn og eisini komin við í kirkjusálmabókina síðan jógvan gjørdi sítt vakra lag til hana í jógvan hevur gjørt sjey av løgunum á fløguni og bárður fimm m a tann sera vakra sangin sólstrálan hans andreas djurhuus eigur annars helmingin av yrkingunum á fløguni tónleikarar á fløguni eru m a magnus johannessen mikael blak jan rúni poulsen niclas johannesen finnur hansen og rúni hentze niclas johannesen hevur produsera brennivín er rúsdrekka sum hevur meir enn enn umleið rúmprosent av alkoholi í brennivíni er nógv meiri alkohol enn í víni og øli rúsnøgdin í brennivíni er viðgjørd á serstakan hátt hon er dropadrivin eisini nevnt destillerað smakkurin er tengdur at hvussu løgurin er dropadrivin hvør frukt er nýtt til framleiðsluna og hvussu brennivínið verður goymt eftir destillering tað hevur eisini týdning hvussu leingi tað verður goymt og hvørjum træi tað verður goymt í áðrenn tað verður tappað brennivín er til dømis vodka akvavit og whisky í føroyum er ikki loyvt at selja brennivín og annað alkohol í vanligum handlum brennivín verður selt í rúsuni rúsdrekkasøla landsins sum hevur deildir í tórshavn á streymoynni klaksvík á borðoynni skálavík á sandoynni á drelnesi í suðuroynni saltangará í eysturoynni og í miðvági á vágoynni eitt føroyskt felag framleiðir alkohol tey fyrstu árini noyddist felagið at framleiða brennivíni í danmark og íslandi men í samtykti føroya løgting at nú er loyvt at bryggja sterkt í føroyum markið hjá tollvaldinum millum heitvín og brennivín er alkohol í brennivíni eitt alkohol er í evnafrøðiligum høpi eitt lívrunnið mýl við einum ella fleiri hydroxybólkum oh rúsandi løgurin vit vanliga nevna alkohol eitur í evnafrøði ethanol sí mynd alkoholir verða nevnd við endingini ol ella um aðrir hægri raðfestir bólkar eru í mýlinum við hydroxy eitt mýl við einum hydroxybólki bundnum til ein benzenring kallast ein phenol og verður ikki roknað sum eitt alkohol alkoholir verða deild í tríggjar bólkar dømi um nøkur alkohol framleiðsla av alkoholum kann gerast á nógvar ymiskar mátar niðanfyri er ein listi yvir teir mest nýttu alkoholir kunnu reagera á óteljandi mátar niðanfyri er ein listi yvir nakrar av teimum mestu vanligu reaktiónunum tindhólmur er ein hólmur í vágum kemur ella fer ein við flogfari umvegis vága floghavn er tað ofta at ein flýgur fram við tindhólmi tindhólmur er størsti hólmur í føroyum og er hann hektar til støddar hólmurin er tvær merkur og hevur nógvan fugl í hólminum er ofta grind deyð men seinastu ferð um leið tann sermerkti hólmurin sum sæst úr bygdini bø hevur fingið navn eftir sínum høgu tindum tindarnir eru fimm í tali og eita teir ytstitindur arnatindur lítlitindur breiðitindur og boygditindur í skúlanum hevur verið vanligt at børnini lærdu tindarnar við hesi ramsuni ytsti arni lítli breiði bogni og er ramsan eisini nýtt sum niðurlag í einum populerum sangi hóast eingin býr har hevur tað ikki altíð verið so søgn er at hann skal hava verið bygdur í gomlum døgum søgan sigur at ein familja maður kona og barn búði har einaferð men meðan maðurin var og fiskaði kom ein ørn og tók smábarnið og fleyg tað upp á ein av tindunum og hóast mamman megnaði at fara eftir barninum var ov seint eftir hetta flutti familjan av oynni og síðan tá hevur eingin búsett seg har hólmar í føroyum vodka er rúsdrekka sum er sterkari enn alkohol vodka er upprunaliga ein eysturevropeiskur drykkur ið verður framleiddur úr øllum rávørum sum kunnu gerast um til alkohol men sum oftast verður korn ella epli nýtt tá ið tað er dropadrivið verður sprittið sílað so at øll lukt og smakkfrumevni verða tikin burtur munurin á teimum ymsu sløgunum liggur í dygdini á rávørunum og í vatninum vodka verður mest nýtt til at blanda ymiskar drykkir vodka inniheldur vatn og alkohol tað fæst harumframt eisini við einum ótali av ymsum tilsettum smakkum alkoholprosentið spennir millum og navnið vodka er eitt vart navn í es og reglurnar eru greiðar vodka skal verða destillerað til minst og síðani blandað til í minsta lagið um hesar reglur ikki verða fylgdar kann tað ikki eita vodka men má seljast undir øðrum navni nepal er eitt lýðveldi í asia høvuðsstaður er kathmandu fólkatalið er umleið milliónir nepal liggur millum kina í norði og india í suðri tíggju av sekstan av heimsins hægstu fjøllum liggja har norðuri í nepal av teimum er eisini mount everest ið er heimsins hægsta fjall og liggur á markinum millum nepal og kina lítla landið nepal er ógvuliga avbyrgt land í syðra parti í himaleiafjøllum flestu fólk eru hinduar men hjá mongum fólkum er átrúnaðurin blandingur av hinduismu og buddismu til var kongur einaveldugur men eftir harðan politiskan ófrið varð skipanin broytt til parlamentariskt kongsveldi og fólkið slapp at velja stýrið sítt og nú styrir fólkavald stjórn landinum í varð kongurin koyrdur frá og landið varð stovnað sum lýðveldi hægstu fjøll í heiminum harímillum mount everest eru í nepal og tí er landið væl umtókt ferðamál hjá fjallaklívarum og fólki sum dámar at ganga í fjøllunum kathmandu er høvuðsstaður í nepal og størsti býur í gamla býarpartinum eru nógvar trongar gøtur og mong torg við gomlum templum og minnisvarðum í einum templi býr livandi gudinnan kumari devi ein smágenta sum kosin er at umboða hindugudinnuna parvati gentan er í templinum til hon kemur í kynsbúningaraldurin tá verður ein onnur vald í nepal eru mong fólkasløg sherparnir í eystara parti í hálendinum eru óføra djarvir fjallaklívarar gurkharnir miðskeiðis í landinum eru heimsgitnir fyri dirvi og evni síni sum hermenn og manna serdeildir bæði í indiska og bretska herinum newrarnir í kathmandudali eru kendir fyri træskurðarlist sína sum prýðir mong tempul og hús í nepal meiri enn helvtin av fólkinum í nepal er nepalar ið eru ættaðir úr india um av fólkinum í nepal arbeiðir í landbúnaðinum mong dyrka rís og aðra grøði í vælgjørdu bríkunum sum eru laðaðar langt niðan í brøttu líðirnar soleiðis ber til at velta í lendi sum annars hevði verið óhugsandi sum dyrkilendi sum aðrastaðni her um leiðir hevur monsunregnið alt at siga fyri gróðurin lena anderssen fødd september i tórshavn er ein føroysk kanadisk songkvinna lena hevur valt at útliva dreymin um eitt lív sum yrkistónleikari saman við manninum niclas johannesen hevur hon síðani seinnu helvt av nítiárunum roynt seg bæði uttanlands og í føroyum í hava tey satsað miðvíst upp á danska marknaðin har hava tey spælt nógvar konsertir givið út fløgu can t erase it luttikið í nógvum útvarpsendingum fingið fleiri frálík ummæli og hava verið á konsertferð saman við amerikonsku songkvinnuni beth hart lagið step on the gas av nýggju endurljóðblandaðu útgávuni av fløguni can t erase it hevur verið nógv at hoyrt í útvarpinum í danmark í løtuni juni byrjar can t erase it at verða spælt í donskum útvarpi lena er nógv ment sum songkvinna tekstskrivari og tónasmiður hennara inniliga rødd nemur við hjartað hjá mongum tá hon syngur sínar søgur kári sverrisson er ein føroyskur tónleikari sangari sangskrivari og tónasmiður eru vit til spurdi kári sverrisson í sanginum á amnesty international fløguni fyri sløkum árum síðani tað var tað fyrsta sum føroyingar veruliga hoyrdu til sangskrivaran og sangaran kára sverrisson kári var sentralur limur í tónleikabólkinum enekk sum var ein tann mest nýskapandi bólkurin í føroyskari tónleikasøgu sum einstaklingur hevur kári javnan framførslur við tónleiki hjá sær sjálvum og øðrum hann er ein gávaður og nýskapandi sangskrivari sum telist millum teir størstu vísusangararnar sum føroyar hava átt røddin er sera egin og hann var millum uppskotini til besta sangara á planet awards á asfalt hevur kári fingið føroya besta botn við sær føroya besti trummuleikari sambært ame rógvi á rógvu og føroya besti bassleikari somuleiðis sambært ame arnold ludvig vóru við til at gera framførsluna til eina bólkaframførslu tjóðveldið montenegro serbiskt crna gora úttala tsrna gra er land í landsynningsevropa tað hevur strond við adriahav fyri sunnan og mark við kroatia fyri vestan bosnia og hersegovina í útnyrðingi serbia í útnyrðingi herundir eisini st umsitna landspartin kosovo og albania í landsynningi høvuðsstaðurin er podgorica sjálvstøðugt frá seinmiðøld til men landið gjørdist seinri partur av jugoslavia í ymiskum holdum og ríkissamveldinum serbia og montenegro grundað á úrslitini frá fólkaatkvøðu mai kunngjørdi montenegro sjálvstøðu sína juni montenegro varð viðurkent sum sjálvstøðug tjóð av serbia juni og juni tað gjørdist limaland sameindu tjóða navn montenegro á egnum máli crna gora merkir beinleiðis svart fjall sum sipar til dimmu skógirnar ið einaferð klæddu líðirnar í dinarisku alpunum sæddar frá sjóvarmálanum landsins navn á flestu vesturevropisku málum endurspeglar venetisku týðingina av navninum monte negro ið eisini merkir svart fjall onnur mál serliga nærmastu grannamálini nýta sína egnu beinleiðis týðing av hugtakinum t d albanskt mali i zi bulgarskt ið merkir svartur skógur har ið orðið er farið at merkja skógur heldur enn fjall í nútíðarbulgarskum romanskt muntenegru grikskt og turkiskt karada svørt fjøll nakað fjarari eisini russiskt og kinverskt pinyin hishn somuleiðis hevur skotið verið upp at nevna landið svartafjall á føroyskum landið er kent fyri at vera ein partur av serbia undir krígnum millum bosnia og kroatia í unum og var partur av serbiska herinum ið leyp á kroatia landið byrjaði eina sjálvsstýristilgongd í og fekk endaliga sjálvstýri frá serbia í fyrsta ríki at viðurkenna montenegro var ísland juni síðan fylgdu sveis og estland sameinda kongsríkið gav formliga viðurkenning juni kina og frakland juni soleiðis at allir fimm limirnir í st trygdarráðnum viðurkenna stjórn montenegro serbia hin fyrrverandi parturin í ríkissamveldinum viðurkendi montenegro juni osce gjørdi av at góðtaka montenegro sum lim sín juni og landið tók við sæti sínum í fasta ráðnum juni sameindu tjóðir gjørdu við atkvøðu í trygdarráðnum at bjóða fullan limaskap í felagskapinum sum hitt nýggja sjálvstøðuga tjóðveldið montenegro juni montenegro varð váttað sum limur juni montenegro er eitt lítið land í eysturevropa tað liggur ímillum kroatia serbia bosnia hersegovina og albania spania spanskt espaa er eitt land í suðurevropa høvuðsstaður er madrid og londinum hevur umleið millionar íbúgvar spania hevur mark við andorra frakland gibraltar portugal og marokko frá ceuta og melilla høvuðsmálið er spanskt fyrst í øld var spanianes lutað sundur ímillum muslimsk ríki sunnan fyri og í miðjuni og mong kristin kongsríki norðanfyri í eydnaðist fernando av kastilia at fullfíggjað ta mál pápi hansara hevði sett sær at taka grannaríkið lon men ikki fyrr enn í kendi sonur fernandos alfonso seg so tryggan í sæti at hann tordi at leggja á muslimsku ríkini fyri sunnan stríðið vardi í ár til síðsta muslimska kongsríkið granada mátti lúta í trý skip úr spanska rannsóknarflotanum sum skuldu sigla kring jørðina við portugisiska sjófaranum ferdinandi magellan sum høvuðsmanni sigldu um tað ovurstóra kyrrahav tey komu fram á tvær smáar polynesiskar oyggjar á vegnum onnur var pukapuka at enda kom magellan til guam størstu oynna á marianoyggjum tá var manningin illa fyri og nógvir vóru deyðir mars steig magellan fótin á land á filipinsku oynni samar og nakrar vikur seinni drupu uppøst fólk á oynni hann bara eitt skip við næsta sjóloytnanti magellans sebastian del cano sum skipara kom heim aftur til spania í september tá hevði tað fullført fyrstu siglingarferðina um knøttin og umsíðir var prógvað at jørðin var rund í noyddu spanskir lýðveldismenn alfonso kong í útlegd nýggja lýðveldisstjórnin førdi sosialistiskan politikk og legði hald á góðseigarajørð og býtti út til bøndur og avmarkaði valdið hjá kirkjuni og herinum á valinum í fekk sosialistiska fólkafylkingin meiriluta tá gjørdu yvirmenn í spanska herinum sum stuðlaðu fasistunum uppreistur herovastin francisco franco gjørdist oddamaður teirra ræðuligt borgarakríggj brast á í landinum italia sendi herlið at hjálpa franco og týskland sendi honum hernaðarflogfør sovjetsamveldið sendi stjórnini pening og vápn men í mars hevði franco tikið meginpartin av spania hann gjørdist einaræðisharri og bara ein flokkur falengeflokkurin slapp at vera eftir blóðugt borgarakríggj frá tók einaræðisharrin francisco franco við og stýrdi øll árini til eftirmaður hansara juan carlos kongur setti fólkaræði aftur í gildi nú á døgum er spania sterkt ídnaðarland mong fólk arbeiða eisini í landbúnaðinum og ferðavinnan er í støðunum vøkstri størsta menningin og mesta virksemið er fram við strendurnar føroyar útfluttu í nógv ár klippfisk til spania har fiskurin varð nevndur bacalao spanska heitið gav eisini navn til flakavirkið í havn við sama navni spaniar eta framvegis nógvan bacalao men innflyta hann nú úr øðrum londum enn føroyar í spania hava fólk spælt ymisk sløg av fótbólti heilt aftur til rómverjatíðina síðan tíðliga í øld hevur enska slagi av fótbólti ið er tað slagi ið føroyingar eisini best kenna verið vælumtókt í spania real madrid c f og fc barcelona eru millum heimsins kendastu og mest vinnandi feløg í heiminum spanska fótbóltslandsliðið vann em í fótbólti í og og hm í fótbólti í aðrar ítóttagreinar ið eru væl umtóktar í spania eru kurvabóltur tennis súkkling hondbóltur futsal motorsúkklukappkoyring og seinastu árini eisini formula eitt spania gjørdi saman við sameindum londum innrás í afghanistan í síðan eru spanskir hermenn deyðir í krígsherjaða landinum í løtuni oktober eru spanskir hermenn í afghanistan tað mesta av spania er ein turrur háslætti men so eru kortini stórar og veldyrkaðar fløtur uppímillum sunnan fyri pyreneurnar er ebrofløtan har er turt veðurlag men ógvuliga heitt um summarið um veturin kann kortini vera kavi har sum tað ber til at veita vatn oman úr fjøllunum er fløtan væl dyrkað vestan fyri fløtuna fram við biscayavíkini eru tey kantabrisku fjøllini har á norðursíðuni fellur ógvuliga nógv regn niður og har vaksa skógir av tundureik mitt í spania er háslættin castilia har er so turt og steikjandi heitt um summarið at gróðurin svidnar av um veturin kann tað vera kalt og ikki so sjáldan kavar hann í útnyrðingshorninum av háslættanum regnar kortini nakað og har velta teir hópin av hveiti og rugi størstu áirnar í castilia eru tajo og duero men tað er við teimum sum við hinum sponsku áunum um veturin standa tær á tremur og um summarið kunna tær brúkast sum vegir sunnan fyri castilia í útsynningshorninum av spania er vítt slættlendi sum eitur andalusia har er heitasta plássið í spania nógvastaðni á fløtuni hava teir veitt vatn frá guadaluivir og øðrum áum út yvir bøin og bøndurnir dyrka nógvar plantur sum bert trívast í nógvum varma har vaksa m a mais hveiti vín og suðurfruktir eystan fyri andalusia er fjallalendið granada har síggjast nógvir vakrir bygningar frá teirri tíðini tá ið maurarnir ráddu yvir suðurspania fram við miðjarðarhavsstrondini eru nógvar smáar fløtur hesar fløtur sum á sponskum kallast huertas urtagarðarnir eru besta jørðin í spania heitt er bæði vetur og summar og úr fjøllunum koma nógvar áir sum teir frá fornari tíð hava veitt oman yvir bøin við teimum mongu frukttrøunum har vaksa bæði mandlur sitrónir víndrúir olivur appilsinir fikur abrikosur og dadlur og teir heysta fleiri ferðir um árið allar sunnast í spania eigur stórabretland ein lítlan bý gibraltar í atlantshavinum eigur spania kanarisku oyggjarnar spania verður ofta sett í samband við fiesta og flamenko flestu fólk eru katolikkar og tá ið teir halda fiesta er tað tíðum at minnast ymisk halgimenni tá ganga teir skrúðgongu spæla tónleik og dansa fleiri fólkasløg við egnum máli og serstakari mentan eru í spania málini eru fleiri til dømis katalónskt gæliskt og euskera baskar ið búgva í norðurspania og nakað inn í frakland tala euskera sum als ikki er skilt við spanskt eins og hini bæði málini eru almenna málið í spania er kastilianskt og allir skúlanæmingar læra tað umframt enskt ella franskt sponsk børn bera orð fyri at leggjast seint tey eta lítla máltíð tá ið tey koma úr skúla so spæla tey uttandura til alt húskið fær sær nátturða um níggjutíðina landbúnaður og fiskivinna vóru grundarlagið undir spanska búskapinum nú á døgum er stórur stálídnaður í landinum meginparturin er miðsavnaður uttan um barcelona har eru eisini nógvar bilverksmiðjur í árunum komu nógvar elektróniskar og hátøkniligar verksmiðjur nógv av tí fíggjaðu útlendskar fyritøkur týdningarmestu landbúnaðarvørurnar eru korn oljuber vínber og aldinfruktir helst appilsinir úr fruktagóða lendinum við sevilla búskaparkreppan er farin illa við spania seinastu árini og neyðugt hevur verið at siga nógvum fólkum úr starvi fyri at spara samstundis sum neyðugt hevur verið at lænt stórar peningaupphæddir fyri at landið kann hóra undan spanski landskassin skyldar meir í sjálvt um stjórnin hevur gjøgnumført krevjandi sparingar á fíggjarlógini ynys mn ella anglesey enskt isle of anglesey kymriskt ynys mn framborið ipa er ein oyggj og sýsla í útnyrðingswales høvuðsstaður á ynys mn er llangefni oyggin er skild frá meginlandinum av einum smølum sundi ið eitur menai strait hon er bundin at meginlandinum við tveimum brúm tí upprunaligu menai suspension bridge ið ber a og sum varð bygd av thomas telford í til vegsamband og tí nýggjaru tvær ferðir bygdu britanniabrúnni ið ber a og north wales coast railway line ynys mn sýslan hevur fleiri aðrar oyggjar m a holy island ynys mn er limur í altjóða oyggjaleikasamtakinum væntandi verður ynys mn vertur fyri oyggjaleikunum í føroyskur dansur stavar úr miðøld hetta er dansur uttan ljóðføri ístaðin verður kvøðið føroyskur dansur hevur verið vanligur í stórum partri av evropa men nú er tað bara í føroyum at hann er livandi stuttleikin við tí føroyska dansinum liggur fyri mestan partin í at hann verður troddur til sang kvæði kempivísur og fólkavísur sum verða sungnar fyri av einum ella fleiri skiparum meðan øll taka undir í viðganginum við endan av hvørjum ørindi øll tey dansandi fylgja hugtikin við í søgugongdini í kvæðinum og tá okkurt serliga yndisligt ella hugtakandi kemur fyri sæst tað á andlitsbrøgdum og atferð teirra dansandi tá ruðileikin í bardaganum kemur fyri taka tey hendurnar fastliga saman og tá sigur er vunnin loypa tey av gleði sjálvur dansurin gongur fyri seg soleiðis at fólk taka saman hendur og gera ein ring og um fleiri koma upp í ringin verður hann brotin og eitt innvik ringist inni í sjálvum ringinum er fólkatalið til tess og stovan nóg stór ringist so aftur eitt innvik innan í tí fyrra og so framvegis men altíð í einum samanhangandi dansiringi so at tann dansandi má fylgja hesum innvikunum i ringinum og viðhvørt er í tí uttara ringinum og løtu seinni í tí innara tey dansandi koma sostatt framvið hvørjum øðrum andlit til andlit og møtast tvær reisur í hvørjum umfarið kvæðaløgini eru í sættaparts takt sum verður hildin av jøvnum og einstáttaðum fótatrampi vanligasti dansihátturin er tað sokallaða stígingarstevið tey dansandi flyta seg støðugt til vinstru so at hvør takt í tónleikinum verður fylgd av seks trinum og soleiðis verður hildið fram óavbrotið við sama stevið í takt við tónleikin er tað ein álvarsom vísa ið verður sungin seigliga fylgir dansurin spakuligari og sinniligari eitt frábrigdi av dansinum er trokingarstev av at troka har fólk sum vanligt halda saman hendur í einum óbrotnum ringi men standa still ella fara eitt sindur aftureftir við tí vanliga stevinum meðan ørindið verður sungið og so flyta seg frameftir við sama stevi tá niðurlagið kemur fyri til henda dans verða serliga skjótar og lívligar vísur nýttar hetta stev er burturfallið norðanfjørðs men í suðuroy serliga í teimum syðru bygdunum havi eg ofta luttikið í hesum dansi í heila tikið leggja fólk har ein heilt annan dent á dansin enn norðanfjørðs har tað oftast er tað einstáttaða stevið ið dentur verður lagdur á eitt triðja slag av dansi har skjótar og livligar vísur verða nýttar er bandadansurin har standa fólk í tveimum røðum alin frá hvørjum øðrum menn á aðrari síðuni og kvinnur hinumegin við einum bandi ímillum sín meðan vísan verður sungin stendur man í stað og trínur tað vanliga stevið men tá niðurlagið byrjar verða hendurnar ið halda bondunun lyftar upp í loft og úr tí endanum av røðini sum andlitini venda ímóti boyggja fólk seg parvís undir tey lyftu bondini til tey eru komin út aftur úr røðini snara sær á og hevja aftur bondini yvir teimum tey tá møta steðgað verður á tí plássinum har hvørt parið byrjaði og so byrjar alt umaftur og heldur fram til vísan er endað hetta er ein sera lívligur men eisini troyttandi dansur fyri uttan sjálvan dansin eru eisini fleiri ymiskir jólaleikir og nakrir av hesum leikum verða leiktir til sangir ið hoyra til summir leikir eru serføroyskir sum t d frísavísa aðrir eru komnir aðrastaðnis frá t d at ríða ediling sum eisini er íslendsk vikivaka her riðr hoffin og somuleiðis finnast í jútlandi samanber lyngbye fær kvæder s og svabo hevur í bindi av sínum ferðafrásagnum á tí kgl bókasavninum sagt frá einari rúgvu at tílíkum leikum sum verða nýttir til samkomur í húsunum ella úti undir opnum himli moovce er ein av teimum størstu bygdunum í tí søguliga økinum turiek sum nú liggur í turianske teplice landslutinum í ilina regiónini í norður slovakia nógvir søguligir varðveittir bygningar eru í moovce tað fyrsta søguliga dokumentið ið nevnir bygdina var frá av fyrstan tíð var talan um tvey bústaðarøki machyuch og terra moys áin moovka rennur gjøgnum bygdina í bygdini eru fleiri minnisvarðar og søguligir bygningar eitt nú er ein klassisk rokoko harragarður frá seinna helmingi av øld við enskum hava onnur støð sum eru vitjunarverd í bygdini eru ein neo gotisk katólsk kirkja ein luthersk kirkja frá og eitt mausoleum sum nú er eitt museum moovce er føðibygdin hjá kenda slovakiska skaldinum ján kollár húsið har hann varð føddur er eisini eitt stað ið ferðafólk plaga at vitja fólkatalið í moovce er minkað tey seinastu árini og var í sum var minni enn í húsavíkarbrøvini eru savn við tilsamans brøvum ið snúgva seg um arvin eftir guðruna sjúrðardóttir í húsavík brøvini eru at finna sum pergament skinnbræv í árnasavninum ella savninum á det arnamagnæanske institut á københavns universitet og eru talmerkt am fasc nr a brøvini eru samanskrivað í eitt transskriftarbræv juli guðrun var dóttir sjúrð hjalt hvørs navn bendir á at hann hevur verið av hetlendskari ætt og gift við arnbjørn guðleiksson einum føroyskum stórmanni arnbjørn er deyður í arnbjørn og guðrun áttu tvey børn saman sonin sjúrð og eina dóttur og tá arnbjørn doyði arvaði sonurin ognir faðirsins men doyr stutt eftir síðani arvaði dóttir arbjarnar og guðrunar bróður sín men eisini hon doyr stutt seinni og guðrun lyftir arvin eftir mann og børn síni einsamøll í doyr guðrun eisini og hon er eftir øllum at døma tann seinasta av ættini húsavíkarbrøvini eru stórt sæð royndir at fáa skil á ognarviðurskiftini til hesar eftir tátíðarinnar máti sera stóru ognir brøvini verða av mongum roknað sum fyrsta dømið um at føroyskt mál er farið at menna seg so langt burtur frá tí felags norrøna málinum at tosast kann um eitt serstakt føroyskt mál tó eru øll ikki á einum máli um hetta inngangurin verður endurgivin soleiðis g er stytting fyri vedju guðs talan er um tilsamans brøv ið snúgva seg um hans jacob debes er av teirri fatan at guðrun sjúrðardóttir ikki er tann sama sum tann kenda hústrúgvin ella húsfrúgvin í húsavík ið kend er úr søgnunum hústrúgvin í húsavík eitur sambært søgnini sissal ella cecilia og er gift við nevi meðan tað er próvfast at hjúnini í húsavík eita guðrun og arnbjørn ein frásøgn vil vera við at maður nevndur nevur verður sendur av kongi úr noregi at byggja húsavíkar bygd uppaftur og giftist hann við húsfrúnni ivasamt er hvussu tað bar til at øll ættin í húsavík doyr út eftir lutfalsliga stuttari tíð ein sannlíkur møguleiki er at tey vórðu rakt av svartadeyða ella av aðrari farsótt søgukvæði enskt historical ballads eisini rópt sannsøgulig kvæði snúgva seg um persónar ið veruliga hava livað í norðurlondum finnast sambært yvirlitsverkinum the types of scandinavian medieval ballad tsb tílík kvæði men á føroyskum finst bert eitt sannsøguligt kvæði og er tað margretu kvæði ccf kvæðabólkurin verður allýstur soleiðis brot úr encyclopaedia britannica the details in historical ballads are usually incorrect as to fact because of faulty memory or partisan alterations but they are valuable in reflecting folk attitudes toward the events they imperfectly report tsb skrásetingin hevur hendan bólkin við sum bólk c í tsb eru skrásett fýra føroysk kvæði av hesum slagi men verða trý teirra roknað sum tættir av margretu kvæði nevniliga margretu kvæði tsb c frúgvin margreta tsb c og eyðuns ríma tsb c hartil verður frú dagmoy tsb c eisini roknað sum sannsøguligt kvæði í tsb v u hammershaimb ger í færøsk anthologi i bls vart við at margreta dagmoy og margreta eiriksdóttir ið margretu kvæði snýr seg um eru komnar í bland á sandoynni har margretu kvæði verður kvøðið sum trítáttað við drotningin av rúnsborg sum fyrsta tátti sjálv hendingagongdin í margretu kvæði snýr seg um søguliga persónin margretu eiriksdóttir ið sambært søguni sjólætst á veg at verða gift við skotska trúnarvinganum kvæðið vil vera við at hon varð burturflutt til týsklands fyri síðani at venda aftur til bergen í at krevja trúnuna eftir faðir sín eirik magnusson faðirbróður hennara hákun magnusson annaðhvørt trýr henni ikki ella vil ikki lata trúnuna frá sær og letur hana brenna á báli eystein eggen føddur deyður november er norskur rithøvundur útbúgvin málfrøðingur og søgufrøðingur í gav hann út gutten fra gimle í agnar mykle en dikterskjebne og í skaldsøguna generalen ið er um lagnuna ið carl gustav fleischer generalmajorur fekk undir seinna heimsbardaga og árið eftir var tað at hann kom við bókini hov kærleikssøgan hov fer fram í tíðarskeiðnum til hon er lutað upp í trý skeið tað fyrsta fer fram frá til hitt næsta frá til og hitt triðja og seinasta frá til í einum parti av søgugongdini eru hendingar tiknar við sum um hetta mundið fara fram í føroyum kona eystein eggen er føroysk ættað av skála eitur unni friis skogstad gentunavnið var unni karlsen dóttir jógvan karlsen johan karlsen lsd ið er ein stytting fyri lysergsýra diethylamid er eitt hallusinogent rúsevni viðhvørt verður lsd eisini nevnt við slangorðinum sýra ella tripp lsd varð í árunum nýtt í samrøðuviðgerð av sálarsjúklingum av tí at man metti tað at vera ein snarveg til at fáa sjúklingin at opna upp fyri tað undirbevísta lsd er eitt tað sterkasta psykoaktiva evnið vit kenna ein vanlig dosa er millum og mikrogram hetta svarar til umleið av vektini á einum sandkorni tað verður vanliga selt sum frímerki á ólógliga marknaðinum hetta eru smá pappírspetti har ein dropi av lsd er dryppaður á svarandi til eina dosu frímerkini eru ofta prýdd við ymiskum litríkum myndum bye bye bluebird er ein føroyskur filmur eftir katrini ottarsdóttur úr høvuðsleikarar í filminum eru sigri m gani hildigunn eyðfinnsdóttir og johan dalsgaard filmurin er framleiddur í føroyum filmurin er ein roadmovie ið fylgir tær báðar rannvá og barbara tá tær venda heim til føroyar eftir at hava búð uttanlands í fleiri ár bye bye bluebird vann fimm heiðurslønir m a prize of the ecumenical jury special mention á mannheim heidelberg international filmfestival og audience award á rotterdam international film festival einasti útbúni føroyski filmsleikstjórin tá katrin ottarsdóttir var klár við bye bye bluebird í bye bye bluebird er seinasti heili spælifilmur ið er framleiddur í føroyum tær báðar ungu vinkonurnar rannvá hildigunn eyðfinsdóttir og barba sigri mitra gani venda aftur til føroya eftir fleiri ár í útlondum óðin norrønt óðinn er mætasti gudurin í norrønu gudalæruni og forngermanskari gudafrøði har hann verður nevndur wotan óðin er gudur vísdómsins krígsins og stríðsins gandsins sigursins og skaldskaparins hann er alfaðir og kongur alra ása hann er einoygdur eftir at hava latið annað eyga sítt í veð fyri at drekka úr mimirs brunni haðani hann hevur fingið sín vísdóm ravnar óðins hugin og munin hugurin og minnið flúgva um allan heimin og boða óðini frá tí ið fyriferst í heiminum kona óðins eitur frigg men hann eigur eisini børn við jørðini og nøkrum jatnadøtrum mætastur av synum óðins er tórur sum vinnur á øllum livandi aðrir synir óðins eru baldur høður váli víðar og kanska heimdallur týr og bragi óðin eigur hestin sleipnir sum hevur átta bein fornnorrøna gudanavnið óðinn og tess skyldorð fornenskt wóden fornsaksiskt wden fornhátýskt wuotan og langobardiskt godan ella guodan stava øll frá tí endurskapta protogermanska gudanavninum wanaz kallkynsnavnorðið wanaz rann úr protogermanska lýsingarorðinum waz ið er skylt við latínskt vts of fornírskt fáith ið bæði merkja spámaður profetur lýsingarorð ið stava frá waz umfata m o gotiskt wos besettur fornnorrønt óðr óður og fornenskt wód óður lýsingarorðið waz ella w er vorðið til onnur navnorð t d fornnorrønt óðr ið merkir viti sál orka ella lívskraft navnið óðinn er samansett av tveimum liðum óð og inn har seinni liður í hesum føri merkir harri sostatt merkir navnið harrin yvir lívskraftini uml onnur nøvn ella eyknevni eru fyri óðini ið lýsa hansara útsjónd og eginleikar t d alfðr alføður blindi bragi høvdingi blverkur illgerðarmaður forni grímnir grímuklæddi hárbarðr gráskeggi herfðr herfaðir hildolfr krígsálvur loðungr rísni kappi síðhttur síðhattur síðskeggr síðskeggi valfðr vígvallarfaðir og vegtamr vegkendi í fyri kristnu tíðini varð óðin dyrkaður í øllum tí germanska økinum í núverandi týsklandi hollandi og onglandi ætlandi spjaddist dyrkanin av óðini norðureftir frá rhínøkinum í øld e kr og hevur nátt skandinavia í tu øld e kr her hevur ásatrúgvin avloyst eina eldri fruktbærisdyrkan óðin framstendur sum ein krígsgudur í suðurgermanskum keldum frá tu til øld e kr óðin eigur hestin sleipnir sum hevur átta bein føroysku orðini óður øði ódn og á suðuroyarmáli ónsdagur stava frá navninum óðin eitt rúsevni er eitt evni ið kann verða brúkt til heilivág til at fáa ein rús til at skerpa evni mans til at orka meira ella til annað endamál tá eitt menniskja ella djór tekur ella fær hesi evni innvortis ella á annan hátt rúsevni virkar á heilan og gevur ein rús í stóran ella lítlan mun flestu rúsevni eru ring fyri heilsuna tó eru summi verri enn onnur og summi hava eisini víst seg at hava nakrar góðar eginleikar í smáum nøgdum og brúkt á rættan hátt eitt nú til at linna ella lekja sjúkueyðkenni men sum heild verða rúsevni mett at vera skaðilig serliga tá ið tey verða misnýtt rúsevni eru ymisk evni summi lóglig og onnur ólóglig til dømis eru tubbak og kaffi lóglig og kaffi er vanligasta evnið ið kemur undir rúsevni rúsdrekka er lógligt í nógvum londum men verður í summum londum ikki selt frítt men í serligum handlum sum t d í føroyum og svøríki heilivágur kemur eisini undir rúsevni summi sløg fáast í handkeyp meðan onnur bert fáast við læknaávísing narkotika er felagsheiti fyri ymsum sløgum av rúsevnum og er í høvuðsheitum bannað í flestum londum flest rúsevni verða vanliga sædd sum rúseitur og eru ólóglig í flestum londum nevnast kunnu nøkur av hesum evnum lsd heroin kokain og ekstasi um ein tekur amfetamin verður ein í góðum lag ovfarakátur og heldur seg megna alt samtíðis verður ein friðleysur sjávsøkin og mælskur amfetamin køvir ávaringartekin kropsins til dømis pínu og møði kroppurin er tískil ikki førur fyri at boða frá hóast hann er útlúgvaður og ein kann tí smella av møði nógv verður gjørt t d á skúlum at upplýsa um rúsevni besta fyribyrging er vitan um skaðiligu evnini í narkotika alkoholi og tubbakki javni er landsfelag fyri fólk við menningartarni og teirra avvarðandi endamál felagsins er í einum og øllum at stuðla menningartarnaðum og teirra avvarðandi og fremja áhugamál teirra so tey kunnu liva á sama støði sum onnur fólk í føroyum felagið javni var stovnað mai endamál felagsins er at virka fyri at bøta um korini hjá fólki við menningartarni á øllum økjum eitt nú viðvíkjandi bústaðamøguleikum skúla barnaansing korunum hjá eldri og so framvegis javni hevur skrivstovu í havn á hoydalsvegi hædd tlf javni hevur eina fimmmannanevnd og tveir tiltakslimir á skrivstovu felagsins er ein dagligur leiðari í fulltíðarstarvi og eitt skrivstovufólk parttíð javni samstarvar við onnur líknandi feløg bæði innanlands og uttanlands innanlands er javni eitt av limafeløgnum í mbf meginfelag teirra brekaðu í føroyum uttanlands er javni limur í bæði evropeiska felagnum fyri menningartarnað inclusion europe og í altjóða felagnum fyri menningartarnað inclusion international norðurlendsku systurfeløgini hjá javna hava eisini eitt tætt samstarv nsr norðurlendska samstarvsráðið og har er javni virkin limur hydrogen latín hydrogenium úr grikskum hydr vatn og gens framleiðari upprunaliga upphav symbol h er eitt frumevni ið hevur atomnummar í skeiðbundnu skipanini á føroyskum verður evnið eisini nevnt vetni av upprunaheitinum sum meira neyvt kundi verið umsett vatnupphav latínska heitið kemur av at hydrogen er annað av teimum báðum frumevnunum í vatni almenna danska heitið er hydrogen men heitið brint verður eisini brúkt hetta seinna navnið kemur av at hydrogen brennir væl hydrogen er gass við atmosferiskt trýst og vanligan hita frítt hydrogen finst sum hydrogenmýl hydrogen er sera eldfimt saman við oxygeni gevur tað vatn hydrogen h finst í trimum isotopum loki ella lokki er ein av ásagudunum í norrønu gudalæruni loki er av jatnaætt men sum vinur óðins búsettur í ásgarði gylvaginning sigur um hann loki er fríður og fagur í útsjónd illur av lyndi og skiftandi í atferð hann var snildari enn fólk flest og svikaligur í øllum lutum hann voldi ofta ásum stórar vandar og ofta loysti hann teir við sviki børnini hjá loka eru miðgarðsormur hel fenrisúlvur narvi og sleipnir kona hansara eitur sigyn loki orsakaði deyða baldurs og eftir tað bundu æsirnir hann hann man losna við ragnarøk har hann berjist saman við jatnum ímóti æsum hann berjist við heimdall teir verða hvørjum øðrum at bana víkingar hava ikki dyrkað loka heldur hevur hann verið ímyndin av menniskjasligum eginleikum sum víkingarnir hava kent aftur í sær sjálvum loki umtalast í einum føroyskum kvæði lokka tátti har hann hjálpir fólki móti einum risa ein kveiki ella eitt ensym er eitt protein sum økir um ferðina á eini ávísari evnafrøðiligari reaktión ein lívfrøðiligur katalysatorur kveikin skundar undir reaktiónina millum reaktant substrat og produkt men verður tó ikki sjálvur broyttur í reaktiónini fyrr varð hildið at allir lívfrøðiligir katalysatorar vóru proteinir men í árunum varð uppdagað at nøkur rna mýl kunnu verða munadyggir katalysatorar og tey verða nú nevnd ribozymir vanligt verða kveikar nevndir við endingini ase tó hava nakrir av teimum fyrstu kveikunum ið funnir vóru gomul heiti og enda sostatt ikki við ase kveikar verða bólkaðir í ymiskar høvuðsbólkar eftir teirra starvi tað eru eisini undirbólkar undir høvuðsbólkunum sørvágs ítróttarfelag ella sí er eitt ítróttarfelag úr sørvági sum var stovnað tann mars felagið er virkið innan flogbólt og fyrr eisini innan fótbólt nú tó við felagnum vestur aðrar ítróttargreinar sum svimjing og hondbóltur hava eisini verið íðkaðar í sørvági í sørvágs ítróttarfelag í fyrstani æt felagið sørvágs bóltfelag men navnið passaði ikki longur tá svimjingin eisini gjørdist partur av felagnum sí var føroyameistari í fótbólti í árini var sí partur av fs vágar eftir tað endaði felagið í deild vann deildina og rykti upp í deild í var fótbóltsfelagið vestur stovnað tað vóru fs vágar og sí sum løgdu saman og gjørdist til nýggja felagið vestur sí er tó enn virkið innan flogbóltin sí hevur lið í bestu deildunum hjá monnum og kvinnum í frankfurt am main er stórbýur i týsklandi býurin er fimtstørsti býur í landinum og størsti býur í hessen flogvøllurin í frankfurt am main í týsklandi er tann fjórðstørsti í evropa hiðan er millum annað gott samband við flogvøllir í usa og ásia fyrstu ferð frankfurt verður nevndur í skrivligum keldum er tað í miðøldini býurin verður umrøddur sum franconofurd í einum skjali frá árinum í fekk frankfurt framíhjárættindi sum frælsur býur í heilaga rómverska ríkinum frá til var býurin høvuðsstaður í stórhertugadøminum frankfurt í oktober verður frankfurt limaður inn í prusslandi undir seinna heimsbardaga vórðu stórir partar av býnum oyðilagdir annika hoydal fødd november er ein sjónleikari songkvinna og tónasmiður úr havn hon er limur í bólkinum harkaliðið hon er búsitandi í danmark har hon m a hevur virkað sum sjónleikari á palli í filmi sjónvarpi og útvarpi annika er fødd í havn hon er dóttir føroyska rithøvundan og politikaran karsten hoydal og donsku marie louise hoydal fødd falk rønne hon hevur tríggjar brøður gunnar kjartan og egil hon er uppvaksin í føroyum og í ekvador í suðuramerika har familjan búði í nøkur ár seinni hevur hon eisini búð í spania og skotlandi í var hon útbúgvin sum sjónleikari á statens teaterskole men hennara royndir sum sjónleikari byrjaði longu í árunum við studentakabaret í hoydølum og í spældi hon við í í færinger frænder á fiolteatret í keypmannahavn hon hevur búð í keypmannahavn í nógv ár og er kend í øllum norðanlondum og í týsklandi sum sjónleikarinna hon hevur eisini verið sera virkin sum songkvinna í útgav hon plátuna til børn og vaksin við barnasangum sum hans andrias djurhuus hevur yrkt henda útgávan var útgivin sum cd í annika luttók í dansk melodi grand prix við sanginum aldan sum hon sjálv hevði gjørt lag til og sum bróðir hennara gunnar hoydal hevur yrkt sangurin gjørdist nummar fýra í sang hon á fyrsta sinni við harkaliðnum í føroyum tey gjørdust sera vælumtókt og eru enn virkin av og á tó við broyttari manning annika hoydal jógvan dahl eyðun mohr hansen og kaj johannesen politikarin høgni hoydal er bróðursonur anniku annika hoydal jógvan telling joensen kári mouritsen jógvan dahl umframt jaspur petersen bert á fyrstu útgávuni lýðveldið turkaland turkiskt trkiye cumhuriyeti er bæði í evropa og asia og smalt sund er ímillum evropeiska og asiatiska partin turkaland hevur mark við svartahav í norðri bulgaria og grikkaland í vestri sýria og irak í suðri og við iran armenia aserbadjan og georgia í eystri í meiri enn ár var turkaland partur av máttmikla osmannaríkinum nú er turkaland lýðveldi har bæði islamskir og kristnir siðir hava djúpar røtur turkaland hevur uml mió fólk juli yvir mió býr í istanbul istanbul er størsti býur í turkaland høvuðsstaður er ankara við mió íbúgvum til samans er turkaland túsund ferkilometrar til støddar mong ferðafólk koma til turkalands btú fyri hvønn íbúgva í landinum er sbrt tjóðardagur er oktober fyrri heimsbardagi gjørdi enda á osmannaríkinum arábisku landslutirnir fingu sjálvræði og ríkið misti øll landøki síni í evropa uttan konstantinopel og í legði seinasti osmanniski sultánurin mohammed frá sær í oktober sama ár varð landið lýst lýðveldi og mustafa kemal mai november varð valdur forseti hann var heryvirmaður og hevði verið uppi í at stovna eina tjóðskaparfylking seinast í heimsbardaganum mustafa varð afturvaldur í og hann varð nevndur atatúrk sum merkir faðir turkanna og hesi árini setti hann stórar nýskipanir í verk og nútíðargjørdi landið ímillum nýskipaninar varð nýggj stýrisskipan nýggj sivil rættarskipan valrættur til konufólk latínska stavraðið varð tikið í nýtslu og fleirkonuhjúnalag varð bannað eisini eggjaði hann landsmonnum at ganga í evropeiskum klæðum og skipaði fyri einari fýra ára búskaparætlan kemal atatúrk doyði í í var val í turkalandi og samstundis harðnaði andstøðan millum kurdar og turkisku stjørnuna ið hevur ført við sær eina øking av bæði yvirgangi og av turkiskari nationalismu í byrjaðu samráðingar um es limaskap tað eru samráðingarøki ið skulu góðkennast samráðingar um seks av hesum økjum eru byrjaðar bert eitt av hesum økjum er í dag góðkent tað er tøkni og vísindi at byrja við gekk tað væl við kjakinum um es limaskap serliga tí turkaland hevði eina sterka alliansu við bretland sum við tony blair á odda hevði formanskapin í es í dag er tað nicolas sarkozy sum situr við formansskapinum í es og fraklandi er einamest móti turkiskum limaskapi forsætisráðharrin í bretlandi gordon brown er heldur ikki so heitur fyri turkiskum limaskapi turkiska nationalisman er einamest við til at seta fóti fyri øllum samráðingunum um turkiska limaskapin í es eitt stórt problem í mun til hetta er at turkiski herurin er alt ov sterkur at turkar enn forfylgja minnilutum so sum kurdum kristnum og sínum egnu atfinnarum við lógini móti at tosa niðursetandi um alt sum er turkiskt enn vil turkaland ikki viðurkenna kýpros og vil ikki loyva skipum úr kýpros at leggja at í turkiskum havnum bert við hesi avgerð brýtur turkaland við økir ið skulu góðkennast av es marknaðir ella basarar eru vanligir í mongum turkiskum býum turkaland er gitið fyri listhandverk sítt helst vøkru teppini lutir úr leiri leðurvørur og smíðaðar lutir úr kopari teppini verða knýtt av silkitráði og bummullartráði og hava vøkur mátað mynstur ella blómumynstur ið ofta eru úr heimstaði vevarans siður er at fólk hittast á uttandurakafum helst mannfólkini teir koma hagar at drekka te ella turkiskt kaffi roykja pípu og práta ofta spæla teir kort ella damma bara mannfólk roykja vatnpípu roykurin verður sogin ígjøgnum langa slangu sterkt svart kaffi er væl umtóktur drykkur í turkalandi landafrøðisliga liggur bara prosent av turkalandi í evropa restin liggur í asia landslagið er fjølbroytt og veðurlagið er skiftandi nógvastaðni fruktar væl og landið er sjálvbjargið við mati fleiri milliónir ferðafólk koma til turkalands á hvørjum ári at njóta góða veðrið at vera á sandstrondunum og at síggja fornminni ferðavinnan er ein av høvuðsvinnuvegunum í turkalandi annaðhvørt fólk í turkalandi arbeiðir í landbúnaðinum bøndurnir dyrka m a hveiti bummull tubbak sukurrøtur og frukt fram við svartahavi dyrka teir nógv te tað er væl dámdur drykkur í turkalandi konufólk gera mesta landbúnaðararbeiði nógv og góð búnaðarjørð er í turkalandi og landið dyrkar nóg mikið til egna nýtslu og til útflutnings meginparturin av fólkinum er muslimar ið tala turkiskt men eingin ríkisátrúnaður er í landinum miðallívsævin í landinum er ár fenerbahe spor kulb ella fb er eitt ítróttarfelag og fótbóltsfelag úr istanbul í turkalandi felagið varð stovnað í og er tað mest vinnandi fótbóltsfelagið í turkalandi við turkiskum meistaraheitum felagið hevur eisini luttikið í evropeiskum fótbólti og hevur í hesum sambandi spælt móti føroyska b í champions league undankappingini í fenerbahe vann báðir dystirnir móti b og kom víðari men taptu í rundu móti dinamo kiev í uefa champions league komu teir víðari og komu til kvartfinaluna sum teir spældu móti enska felagnum chelsea fc teir vunnu heimadystin men taptu á útivølli stadion hjá teimum fenerbahe kr saracolu stadyumu liggur í býarpartinum kadky sum liggur í asiatiska partinum av istanbul og er tað mest nýmótans fótbóltsstadion ið í turkalandi tvey onnur feløg ið kappast móti fenerbahe eru beikta og galatasaray sangirnir hjá eru allir á føroyskum og eru merktir av skemti og sjálvsironi sangurin muscleman blað sum var ovast á føroyska hittlistanum í fleiri vikur snúði seg um homoseksuelitet og her talaði bólkurin at ágangi ímóti teimum samkyndu bólkurin kom fram á almenna pallin í í kappingini prix føroyar og gjørdist kendur bæði í føroyum og íslandi eftir hetta á ólavsøku hevði norðurlandahúsið í teirra ólavsøkuframsýning eitt metur høgt roterandi papmach listaverk sum var ein fokk jú fingur og brúkti hetta listaverk sum dekoratión á teirra palli á konsertum fløgan vendetta varð av allscandinavian com kosin besta fløguútgáva í skandinavia eftir framførsluna á g festivalinum í við papmasch fokk jú fingrinum var ein mynd at síggja á nym fo sum er ein føroysk dagdvølja á netinum við skemti og øðrum sum vísti á gøtusandi og eina náttúrumynd frá mykinesi mykines myndin vísti ein stóran klett sum lættliga kundi líkst einum fokk jú fingri hugsast kann at tað var haðani at niels og hinir báðir limirnir í bólkinum fingu íblástur til at gera ein stóran fokk jú fingur funnings kirkja er ein av gomlu trækirkjunum í føroyum hon varð vígd november og er tískil yngst av gomlu trækirkjunum porkeris kirkja varð eisini vígd í men nakrar mánaðar frammanundan funnings kirkja er harafturat einasta trækirkja og elsta kirkja í eiðis prestagjaldi til tá gjáar kirkja varð vígd var funnings kirkja eisini sóknarkirkja ið fevndi um bygdirnar funning og gjógv staðið har kirkjan stendur verður nevnd niðri í hólma í dag líkist økið ikki einum hólmi men ein á tentlá rennur norðanfyri kirkjuna hon er í dag løgd undir heilt kirkjan hevur benkur mannfólkamegin og konufólkamegin prædikustólurin er framman fyri fremsta konufólkabonk kevin m cosgrove januar ndash september úr west islip new york var eitt av offrunum í september yvirgangsálopunum cosgrove var fangaður í eini skrivstovu í landnyrðingshorninum á hædd í sunnara torninum saman við honum vóru starvsfelagin dough cherry og ein annar ónevndur persónur eftir at hava ringt til skyldfólk ringdi hann til neyðkall um hjálp meðan hann enn var á tráðnum skramblaði bygningurin saman kl føroyska tíð og sambandið reyk síðstu orð hansara vóru oh god oh føroyskt á gud á kevin cosgrove var varastjóri hjá aon corporation hann var ára gamal líkið varð funnið áðrenn vika var liðin og hann varð jarðaður september í st patrick kirkjugarðinum í huntington new york upptøkan av neyðarkallinum varð spæld til rættarmálið hjá zacarias moussaoui absalon guttormsen mai juli var bóndi í útistovu á trøllanesi hann var sjálvlærdur lærari í kalsoynni hann var virkin í føringafelag og var frá umleið íðin fráhaldsmaður og virkaði fyri at stovna fráhaldsfeløg ymsastaðni serliga í norðoyggum og í eysturoy tingmaður fyri norðuroyggjar og absalon var bóndasonur í útistovu á trøllanesi elstur av systkjum hann fór ungur til tvøroyrar har hann lærdi til snikkara absalon festi eftir pápan guttorm absalonsen í ára gamal og sat við festinum í ár tá sonurin poul johannes tók festið eftir hann absalon giftist í við ellen sofie jensdatter av viðareiði tey fingu børn ið øll fingu eftirnavnið østerø absalon var framburðsmaður og longu í var hann partaeigari í norderø fiskeri og skibsselskab af sum árið eftir keypti skonnartina caprice registartons til støddar endamálið var at reka fiskiskap undir føroyum og síðani farmasigling afturat eftir miseydnaða roynd at reka fiskiskap fór skipið í farmasigling og í keypti skiparin jóhannes johansen allan partapeningin í var við lóg ásett at øll børn yvir ára aldur skuldu hava skúlagongd absalon átók sær sjálvur at vera lærari í kalsoynni til og í var hann lærari í kunoy hóast hann ikki var læraralærdur hann var talsmaður fyri at fáa føroyskt mál inn í skúlan og at avtaka uttanatslæruna frá umleið var absalon íðin talsmaður fyri fráhaldsrørsluna ið tók seg upp um hetta mundið hann ferðaðist um allar norðuroyggjar og eystursíðuna á eysturoynni og eggjaði til at stovna fráhaldsfeløg fyri at tálma stóru rúsdrekkanýtsluni absalon var íðin tjóðskaparmaður og virkin í føringafelag í blaðgreinum td dimmalætting nr streingir hann á fyri at vinna føroyskum máli rættindi í kirkju og á tingi hann var tingmaður fyri norðuroyggjar og absalon doyði brádliga á trøllanesi juli ára gamal hann er grivin á trøllanesi har minnissteinur er settur yvir hann steinurin hevur hetta ørindi eftir símun av skarði sum innskrift bókmentavirðisløn norðurlandaráðsins nordisk rds litteraturpris varð stovnað av norðurlendsku stjórnunum í virðislønin verður latin árliga av norðurlandaráðinum fyrstu ferð í í var virðislønin dkk síðan hevur hon verið dkk virðislønin verður latin fyri eitt bókmentaligt verk skrivað á norðurlendskum máli endamálið við virðislønini er at økja um áhugan fyri máli og bókmentum í norðurlondum og fyri norðurlendska mentanarfelagskapinum higartil hava bert tveir føroyingar fingið bókmentavirðisløn norðurlandaráðsins william heinesen fekk hana í fyri det gode hb og rói patursson fekk hana í fyri yrkingasavnið líkasum tóroddur poulsen hevur verið tilnevndur seks ferðir og jóanes nielsen hevur verið tilnevndur fimm ferðir og meðan carl jóhan jensen hevur verið tilnevndur fýra ferðir og rakel helmsdal er fødd september í trnby á amager men hevur búð meginpartin av lívi sinum í havn tó hevur hon búð fimm ár í frankaríki har hon skrivaði fýra av bókum sínum rakel er dóttir guðrið helmsdal hon hevur undirvíst í kreativari skriving og drama og hevur skrivað og sett upp leikir saman við ungdómi rakel er serliga kend fyri bøkurnar um dreingin viktor hugo persson og myndabøkurnar um lítla og stóra skrímsl fýra bøkur eru komnar út um hugo og ein við søgum úr port janua har hann býr fyrsta bókin tey kalla meg bara hugo er týdd til norskt bøkurnar um skrímslini hevur rakel skrivað saman við svenska rithøvundanum kalle gettler og íslendska myndprýðaranum og høvundanum áslaug jónsdóttir bøkurnar eru komnar út í føroyum íslandi svøríki fraklandi finlandi spania og noregi rakel helmsdal hevur marionett leikhúsið karavella marionett teatur har hon setir upp egnar leikir hon var forkvinna í rithøvundafelag føroya til síðani hevur hon arbeitt burturav sum listafólk uganda enskt republic of uganda swahili jamhuri ya uganda ella lýðveldið uganda er stórt land í eysturafrika við umleið mió íbúgvar tá ið farið var at leggja jarnbreytir í fingu túsundtals ugandarar arbeiði í uganda fekk jarnbreytafelagið sær eisini arbeiðarar úr asia sum vórðu sendir heimaftur tá ið arbeiðið varð liðugt fyri tað at uganda loysti frá bretlandi var tað ríkt land perlan í afrika kallaði kendi politikarin winston churchill tað men í var landið oyðilagt og á húsagangi frá til stýrdi rái einaræðisharrin idi amin landinum túsundtals menniskju vórðu jagstrað og myrd evropearar og ásiatar vórðu riknir av landinum og hald varð steðgað tá ið umheimurin varnaðist hvussu rotið og harðrent idi amin stýrið var í varð idi amin rendur frá og flýddi men viðurskiftini batnaðu ikki fyrr enn í tá ið yoweri museveni kom til valdið og gjørdist forseti í landinum uganda stríðist nú við at endurreisa búskapin og fáa í gildi fólkaræðiliga stýrisskipan í uganda eru ovurstórar nøgdir av olju funnar og í byrjar beinhørð kapping millum heimsins størstu oljufeløg ið síggja sær møguleika fyri vinningi í landinum startskotið til hetta var í januar tá kanadiska oljufelagið heritage oil fann tað sum helst er størsta fund á landi sunnanfyri sahara hetta fund ber heitið giraffe og metingin sigur at har finnast í minsta lagi milliónir tunnur av olju síðan hava útlendsk oljufeløg funnið tíggjutals onnur fund har vesturi í uganda til samanberingar kann nevnast at í sjeytiárunum vóru oljufundini í norðsjónum milliónir tunnur nýggjasta metingin haðani er at umleið milliónir tunnur eru eftir áðrenn liðugt er við olju úr norðsjónum kandiska heritage oil hevur borað átjan brunnar í uganda og í øllum brunnunum varð olja funnin síðsta oljufelag ið fann olju í uganda var írsk bretska tullow oil í august hetta felag metir at minst milliónir tunnur eru í vestara partinum av uganda tingið í uganda hevur fyrireikað eina lóg sum loyvir mismuni og hatri mótvegis samkyndum tvíkyndum og transpersónum lógin ið verður rópt anti homosexuality bill hevur verið ávegis síðani umrødda lógin heimildar mismuni mótvegis teimum ið eru ella kunnu hugsast at vera samkynd núverandi revsilóg í uganda forbjóðar longu at fólk av sama kyni eru saman kynsliga men nýggja lógaruppskotið er nógv meira víðgongt lógaruppskotið leggur upp til deyðarevsing fyri provokerandi samkyndleika ger tað revsivert um man ikki innan tímar fráboðar at man veit um ein samkyndan og kann geva sjey ára fongsulsrevsing fyri at arbeiða fyri rættindunum hjá samkyndum tvíkyndum ella transpersónum sudan jemen móritania iran og saudiarábia hava longu sett deyðarevsing í verk fyri samkyndleiki brøðrasamkoman er vanligt heiti á kristnari leikmanna vekingarrørslu í føroyum brøðrasamkoman er í dag tann størsta kristna samkoman uttanfyri fólkakirkjuna við samkomuhúsum í flestu størru bygdum td ebenezer í havn betesda í klaksvík berøa í saltangará hebron á argjum og bethel í vági íalt hevur samkoman eini samkomuhús í størri og smærri bygdum um alt landið tey flestu við bíbilskum navni umframt at onkur samkoma heldur til í leigaðum hølum td samkoman lívdin í hoyvík brøðrasamkoman hevur ongan skrásettan limaskap men fevnir helst um eini av fólkatalinum í føroyum í støðum upp til hvør bygdasamkoma er sjálvstøðug og rørslan er ikki skipað í landsnevnd ella líknandi ongin er formliga settur í starv í samkomuni rørslan hevur ongan prest at leiða samkomufundirnar ella at prædika brøðrasamkoman hevur ikki nakra trúarjáttan men læran er í samsvari við apostólsku trúarjáttanina brøðrasamkoman uppfatar menniskjað sum syndugt og tí má tann einstaki venda um og verða frelstur dópurin er fyrst og fremst ein játtan og ein vitnisburður eftir at ein er frelstur í mun til aðrar vekingarrørslur leggur brøðrasamkoman dent á at frelsan er ævig tað vil siga at hon kann ikki missast aftur rørslan leggur dent á ikki at taka sær onnur heiti enn tey sum verða nýtt í nýggja testamenti um tey kristnu og haðani kemur heitið brøður ella brøðrasamkoman tey ið hoyra til rørsluna verða á manna munni ofta eisini nevnd baptistar og sipar hetta til dópsfatanina at rørslan bert doypir fólk sum sjálvi kunnu játta sína trúgv og svara fyri sín dóp dópur fer tí vanliga fram frá uml ára aldri og uppeftir dópur í brøðrasamkomuni fer altíð fram við at tann doypti verður koyrdur heilt undir í vatni brøðrasamkoman viðurkennir ikki pinkubarnadóp brøðrasamkoman er ein grein av eini rørslu sum byrjaði í dublin í írlandi umleið fyrsta stóra samkoman var tó í plymouth í suður onglandi og haðani hevur rørslan fingið heitið plymouth brethren rørslan fór tíðliga í tveir høvuðspartar kallaðir opnir brøður open brethren og lokaðir brøður eksclusive brethren samkoman breiddi seg um miðja øld um bretland og í bar skotski trúboðarin william gibson sloan f opnu greinina av rørsluni úr hetlandi til føroya í búsettist william sloan í havn sloans hús við tinghúsvegin ber navn eftir hann og í var fyrsta samkomuhúsið hjá brøðrasamkomuni bygt við tinghúsvegin í havn á leið har havnar bio er nú árið eftir vóru tey fyrstu doypt fyrst í unum var eisini ein lítil samkoma í miðvági síðani kom stígur í men eftir aldamótið vendi gongdin umleið byrjaðu samkomur á viðareiði í skálavík og í hvalba og árini eftir byrjaðu samkomur í fleiri bygdum td porkeri vági tvøroyri sørvági gásadali og í hesti tað er hesi árini at brøðrasamkoman festir seg í føroyum næsta stigið í gongdini er í tveimum ungir trúboðarar byrja fulltíðar trúboðaratænastu í føroyum umleið victor danielsen úr søldarfirði og andrew sloan úr havn sonur william sloan teir ferðast dúgliga bygd úr bygd og halda møti og hetta gjørdist teirra lívsstarv hin tátturin er at menn fara at halda møti um borð á sluppunum ofta saman við monnum frá heimamissiónini hesa tíðina upp til seinna kríggið byrja samkomur í fleiri bygdum td klaksvík leirvík fuglafirði toftum eiði og søldarfirði frá umleið tykist stóri vøksturin hjá rørsluni at minka nakað rørslan fylgir tó við broyttum bústaðarmynstri og í unum byrjaði samkoman í berøa í saltangará og umleið ár byrjaði samkoman lívdin uppi í hoyvík í byrjaði samkoman kristnastova millum føroyingar í keypmannahavn og nøkur ár seinni byrjaði samkoman malta í hirtshals fyrst serliga sum ein sjómansmissión í bygdi brøðrasamkoman leguhúsið zarepta í vatnsoyrum har eru legur fyri ymsar aldursbólkar og áhugabólkar alt summarhálvárið umframt styttri legur flestu vikuskiftini á vetri eisini brøðrasamkoman hevur gingið á odda í at nýta føroyskt mál í samkomuhøpi serliga victor danielsen var undangongumaður og umsetti bíbliuna til føroyskt umframt at hann yrkti og umsetti einar sálmar og bøkur til føroyskt brøðrasamkoman er virkin í trúboðan einir føroyingar eru um allan heim sum trúboðarar frá brøðrasamkomuni brøðrasamkoman hevur serliga seinnu árini eisini verið virkin í sosialum arbeiði eitt nú við at savna inn klæði og annað at senda til eysturevropa tey seinastu árini serliga til rumenia at rógva kapp er elligomul ítróttagrein frá gamlari tíð hevur verið vanligt at bátar hava róð kapp eitt nú á grindaferð ella aftur av útróðri tað hevur tó ikki verið undir skipaðum viðurskiftum men meira tilvildarliga tá tað bar so á at bátar fóru somu leið samstundis seinni serliga eftir at føroyski róðrarbáturin hevði mist sín týdning sum álitið í útróðri varð farið undir at skipa fyri kappróðri á ólavsøku og til aðrar stevnur fyrstu árini var tað mest við teimum bátum ið vóru til taks men seinnu árini hava menn latið smíðað bátar til kappróður kendastu bátasmiðirnir á hesum øki eru niklas í koltri og seinni sámal hansen kappingarnar verða nú skipaðar undir róðrarsambandi føroya rsf sum er eitt av sersambondunum í ítróttasambandi føroya ísf tá róð verður eru nógvar serstakar orðingar ið verða nýttar til dømis tá tann ið rør ikki fær árina niðurí ella at árin gleppur burtur úr sjónum hetta verður á føroyskum rópt at fara ov stutt niður í búkin nevnast kunnu tey ensku og donsku heitini sum eru ávikavist to catch a crab og at fange en ugle jákup pauli christiansen vanliga nevndur jákup í skemmuni er føroyskur týðari búsitandi í svendborg í danmark hann er føddur oktober í vági flutti ára gamal til sands har hann vaks upp í skemmuni las á odense universiteti nú syddansk universitet og tók cand phil prógv í norðurlendskum máli og bókmentum jákup í skemmuni er serliga kendur sum týðari jákup í skemmuni hevur týtt umleið bøkur til føroyskt serliga úr svenskum og norskum fyrst og fremst barna og ungdómsbøkur men eisini norðurlendskar klassikarar sum keisaran av portugáliu eftir selmu lagerlf meginpartin av bókmentunum hevur hann givið út á egnum forlagi nevnt nýlendi hann hevur havt týddar stuttsøgur og framhaldssøgur í tíðarritunum glugganum og vencli og í blaðnum september har hann var blaðmaður frá til jákup í skemmuni fekk í barnabókaheiðursløn tórshavnar býráðs fyri týðingar og útgávuvirksemi sítt og í læt sveriges frfattarfond honum virðisløn fyri at týða svenskar bókmentir til føroyskt seinni eisini starvsløn bókadeild føroya lærarafelags ofta stytt bfl varð stovnað í bfl hevur givið nógvar bøkur út serliga til børn og ung hetta virksemið hevur verið skipað gjøgnum barnabókaklubba og ungdómsbókaklubba bókadeild føroya lærarafelags er helst virknasta forlag í landinum føroya lærarafelag eigur bókadeild føroya lærarafelags í setti forlagið ingrið sondum í starv sum leiðara sum burturav fekst við bókaútgávu í varð niels jákup thomsen settur sum leiðari á bókadeildini hvørji jól síðan forlagið varð sett á stovn er mín jólabók komin út tær fyrstu jólabøkurnar høvdu bleytar permur men síðan er jólabókin vorðin sum stór myndabók í litum við stívari permu innihaldsliga er hon broytt munandi við adventssøgu og ítrivi til børnini kongsjørð ella kongs er jørð ið er almenn ogn tað er fyri tað mesta jørð ið kirkjan átti í katólskari tíð sum við trúbótini verður løgd undir kong kongsjørð er um alt landið men misjavnt er hvussu stórur partur er ogn og hvussu stórur partur er kongs eitt nú er mest sum øll jørð kongs í suðurstreymoy og suðureysturoy meðan lítið er av kongsjørð norðast i eysturoynni ein kongsbóndi leigar kongsjørðina frá almennu myndugleikunum vanliga ein hagapart uttangarðs við tilhoyrandi bø innangarðs og slíkt leigumál verður kalla eitt festi vanliga hevur festið gingið í arv frá faðir til elsta son men seinnu árini er eisini vanligt at døtur ella yngri synir festa og um onki av børnunum hevur áhuga at festa kann festarin siga festið frá sær kongsið sum kongsjørðin eisini verður kallað verður í dag umsitin av búnaðarstovuni jørð ið ikki er kongs verður kallað óðalsjørð trettandi ella trettandadagur er heiti fyri dagin januar dagin eftir jóladag jóladagur íroknaður á trettanda var fyrr vanliga dansað í ávísum bygdum bygd har dansað var á trettanda varð kallað trettandabygd vanligt hevur verið at taka veðragjólingar inn aftur á trettanda januar tá er brundtíðin at enda síðan desember á niklasarmessu í sum er kend bæði úr mikladali og úr skálavík koma kóparnir upp á helluna at dansa á trettandunátt og lata seg úr haminum tá líkjast teir menniskjum í kirkjuárinum verða sunnudagar eftir trettanda hendinga ár sunnudagar nevndir sunnudagur eftir trettanda sunnudagur eftir trettanda o s fr kirkjuliga hevur dagurin verðið hildin til minnis um teir tríggjar vísmenninar sum leitaðu eftir nýfødda jødakonginum so sum matteus greiðir frá í frumkirkjuni hevur dagurin helst eisini verið hátíðarhildin sum føðingardagur jesusar men í fjórðu øld varð gjørt av at desember var rætti dagurin at hátíðarhalda jesu føðing trettandi verður eisini kallaður gomlujól hetta sipar tó helst til skiftið frá julianska kalendaranum til gregorianska kalendaran í ár í ortodoksu kirkjuni er enn vanligt at halda jól januar islam arábiskt al islm er ein ábrahamsk trúgv ið umleið heimsins íbúgvum fylgja tey ið hoyra til islam eita muslimar miðdepilin í trúnni er tær fimm súlurnar trúarjáttanin bønin fastan olmussan og pílgrímsferðin heilaga skrift muslima er koranin ið er eitt savn við teimum opinberingum sum muhammed profetur fekk í árunum til í mekka og medina í saudi arabia muslimar eru í høvuðsbólkum sunni islam umleið og shia islam uml aðrar smærri rørslur eru eisini til t d sufisma og ahmadiyya islam er eitt arábiskt navnorð ið er kemur frá semitisku hjáljóðs rótini s l m ið formar ein bólk av orðum ið sipa serliga til fullkomleika tryggleika og frið friður eitur t d salam á arábiskum í átrúnaðarligum høpi verður islam umsett til at merkja at leggja seg undir ella geva seg til islam er ein átrúnaður ið byggir upp á guðs vilja og er borin fram gjøgnum nógv ár av profetum í dag er islam ein ordiliga stórur átrúnaður og er í yvir londum tey ið trúgva á islam eru muslimar og teir flestu muslimarnir búgva í beltinum frá marokko til pakistan eisini eru nógvir muslimar í vesturafrika og landsynningsásia indonesia er tað landið í heiminum sum hevur flest muslimar muslimar halda gudstænastu í einari mosku charles darwin februar apríl var ein bretskur lívfrøðingur tað var á síni rannsóknarferð við beagle at darwin fekk hugskotið til arvalæru sína menningarlæruna beagle vitjaði galapagosoyggjarnar og har sá darwin at sami upprunaligi fuglurin finkan gjøgnum tíðina var vorðin til eini tjúgu ymisk sløg av fuglum hvør við sínum serligu eginleikum tað gingu tó útvið tjúgu ár eftir at darwin kom aftur av ferðini áðrenn úrslitini og niðurstøðurnar hann gjørdi sær komu út í bók men tað er ikki at taka munnin ov fullan at siga at bókin the origin of species gjørdist ein hin mest týðandi bókin í heiminum og enn tann dag í dag verður arvalæran dúgliga umrødd millum leikfólk leypár er kalendaraár sum er dag longri enn hini árini tað verður eisini nevnt skotár eyka dagurin verður settur inn í februar sum tá hevur dagar tá leypár er verður februar nevndur leypársmessa eitt leypár er sostatt eitt ár við døgum í gregorianska kalendaranum í mun til teir vanligu dagarnar eitt ár er leypár um árstalið kann býtast við men ikki við tá árstalið kann býtast við er tað kortini leypár soleiðis var ár ikki leypár meðan var eftir hesari reglu vera leypár fyri hvørji ár og árið verður í miðal dagar ella dagar meðan miðalsólárið er dagar tað er so mikið neyvt at tað ganga ár áðrenn kalendarin er eitt samdøgur skeivur leypárið er sett inn fyri at tryggja at kalendarin liggur fastur í mun til árstíðirnar við fastari longd á árinum uppá dagar hevði várjavndøgur flutt seg næstan ein dag hvørji fýra ár eftir árum hevði kalendarin verið fluttur dagar í mun til sólarárið eftir árum hevði kalendarin verið fluttur so mikið í mun til árstíðirnar at várið hevði verið í september og heystið í mars leypár var longu ásett í julianska kalendaranum frá ár f kr oddvør johansen f oktober í havn er føroyskur rithøvundur og organistur síðan hevur hon starvast sum organistur í hoyvíkar kirkju hon er dóttir verland johansen urgusmiður ið hevur smíðað orgul ið standa í føroyskum kirkjum og ebbu restorff úr havn oddvør hevur fingið tríggjar føroyskar bókmentavirðislønir fyri ávikavist eina barnabók og tvær skaldsøgur hon er higartil fyrsta og einasta føroyska kvinnan ið er tilnevnd bókmentavirðisløn norðurlandaráðsins tað var fyri skaldsøguna í morgin er aftur ein dagur sum var tilnevnd í hon vann ikki heiðurslønina pápin var hondverkari mamman heimaarbeiðandi oddvør gekk ár í skúla var síðani arbeiðskona í eitt ár fyri síðani at fara á musikkháskúla í svøríki í eitt ár giftist blaðung og nam sær meiri kunnleika í orgulspæli uttanlands adopteraði tvey børn men fór eftir hjúnaskilnað á konservatoriið í keypmannahavn at læra orgulspæl giftist uppaftur og búði trettan ár í danmark har hon átti tvey børn hevur síðan búð í føroyum grækarismessuhald er hátíðarhald á grækarismessu mars við røðum og tónleiki har tjaldrið og várið verða fagnað siðurin at halda grækarismessu ella tjaldursdagin er ikki gamal siður hevði tikið seg upp millum sigmund brestissonar skótarnar í havn í árunum skótarnir møttust at fagna fuglunum og høvdu bál í varðaholuni í havn fyrsta almenna grækarismessuhald vit vita um var í havn í tá sverri patursson helt røðu sverri hevði heitt á ssb skótarnar í havn um at skipað fyri og hava skótarnir síðan skipað fyri grækarismessuhaldinum í havn á hvørjum ári grækarismessurøða er røða ið verður hildin til grækarismessuhald grækarismessurøður eru vanliga at síggja í føroyskum bløðum dagarnar eftir grækarismessu grækarismessurøðan hjá anniku w joensen venesuela er eitt land í norðara partinum av suðuramerika landið hevur mark við kolombia í vestri við brasil í suðri og við gujana móti eystri norðanfyri vendir landið móti suðurkaribiska havinum her eru nógvar kendar oyggjar og oyggjabólkar sum eru partur av karibiaoyggjum niðurlendsku abc oyggjarnar liggja í ein útnyrðing úr venesuelansku strandarlinjuni meðan grenada barbados ella trinidad og tobago finnast í ein landnyrðing allar hesar smáu oyggjarnar í suðurkaribiahavi sum liggja fram við venesuelansku strondini eru partur av smáu antilloyggjum víða hvar í regnskógunum í venesuela daga fleiri enn høg sandsteinsfjøll nevnd tepuis upp ímóti luftini summi eru m hesi fjøll vóru áður í fyrndini víður háslætti sum regn og vindur í ótaldar øldir hava matað niður mong rár plantusløg og dýrasløg hava ment seg í hesum horvnu heimum hægsta fjallið í venesuela kallast pico bolívar og er metrar høgt fjallið liggur sunnanfyri maracaibovatnið orinocoá km er longsta á í venesuela mesta fólkið býr í býunum norðantil mongum teirra dámar væl norðuramerikanska undirhaldsmentan t d at lurta eftir rokktónleiki og at spæla hornabólt baseball ein ítrótt sum menn ið komu hagar at arbeiða í oljuvinnuni høvdu við sær tey fáu upprunafólkini sum enn eru eftir í venesuela halda til langt inni í landinum tætt við markið ímillum brasil og venesuela fjølmentastir eru yanomamo indiánarnir eini fólk yanomamoar eru veiðimenn og savnarar teir veiða við bogum ið eru tveir metrar langir ørvaoddarnir eru smurdir við eitri gjørt úr plantum teir búgva í ovurstórum rundum sevsmáttum nevndar yanos sum teir byggja á einum ruddaðum bera í skóginum teir eru í vanda fyri at vera tyndir bæði tí at skógarvinnufyritøkur og námsfyritøkur oyðileggja lendið teirra og tí at teir eru ikki mótstøðuførir fyri sjúkum t d meslingum smátturnar eru gjørdar av tunnum plankum og klønum greinum og taktar við pálmabløðum í miðjuni er vanliga stórt tún eini húski búgva í einari yano og hvørt teirra hevur sítt egna býli tá ið italski rannsóknarfarin amerigo vespucci sigldi fram við strondini í suðurkaribiahavi í kallaði hann landið venesuela ið merkir lítla venezia húsini stóðu á steyrum og tað minti hann um húsini og siglingarveitirnar í italska býnum venezia í italia í ár var landið spanskt hjáland men í gjørdist venesuela frælst ríki stórur ójavni er í landinum oljuvinnan gevur milliardir av sær kortini búgva ógvuliga mong fólk í fátækrabýlingum í stórbýunum inni í landinum búgva indiánar sum so at siga einki vita um nútíðarmentan okkara nógva oljan ið varð funnin í maracaibovatni í hevði við sær at venesuela ið hevði verið av fátækastu londum í suðuramerika gjørdist eitt hitt ríkasta í suðuramerika oljukeldurnar í maracaibovatni eru tær størstu vit vita um tá ið tær í miðeystri eru frá eisini eru oljukeldur og stór asfaltdíki við orinocoá hóast alt ríkidømið eru mong fólk fátæk lítið er gjørt burtur úr at menna almennar tænastur og landbúnaðurin gevur lítið av sær oljuprísfallið hevur elvt til búskaparliga afturgongd høgt uppi yvir býnum mrida er heimsins hægsta kaðalbreyt hon flytur ferðafólk úr býnum og langt niðan til fjals m oman sjóvar ferðin varir stívan tíma og ferðafólkini mega skifta breyt fýra ferðir venusuela er eitt land sum ikki er serliga vinarligt móti usa tað kom tíðuliga fram tá fyrrverandi forsetin úr venusuela hugo chavez koma á røðarapallin í st í beint eftir george w bush og segði at hann kundi lukta at satan hevði verðið her venesuela hevur verið rættiliga ófriðarligt í februar bæði viðhaldsfólk hjá nicolás maduro forseta og andstøðan hava verið í gøtunum og mótmælt tað sum byrjaði fyrst í februar sum mótmælir frá lesandi hevur spreitt seg til at gerast eitt umfatandi mótmæli móti støðuni í landinum har fátækradømi er umfatandi og kriminaliteturin er høgur tað verða t d dripin umleið fólk í venesuela hvørt einasta ár tey krevja at nicolás maduro leggur frá sær tí tey halda ikki at hann loysir politisku trupulleikarnar í landinum maduro tók við sum forseti aftaná hugo chavez tá hesin doyði usa hevur ikki vilja samstarva við venesuela í fleiri ár og støðan versnaði herfyri tá maduro sendi nakrar ameikanskar sendimenn av landinum í harry potter eitur ein røð av sveimbókmentum sum bretski rithøvundin j k rowling hevur skrivað tær snúgva seg um tannáringin harry potter sum dugir at ganda tær ganga mest fyri seg á hogwarts skúlanum fyri gandakynstur og galdralist sum er ein skúli fyri ungar gandakallar og ungar heksir tær eru mest um bardagan millum harry og tann ónda gandakallin voldemort sum drap foreldrini hjá harry sum lið í ætlanini at yvirtaka gandaheimin filmar eru givnir út um allar bøkurnar bøkurnar um harry potter hava fingið status sum ongar aðrar barnabøkur fleiri enn miljónir eintøk seld bøkurnar um harry potter eru týddar til føroyskt av gunnari hoydal i iii maluni háberg iv og bergi rasmussen v vii harry potter bøkurnar eru eisini filmatiseraðar uni jógvansson arge f januar er føroyskur blaðmaður fyrrverandi fótbóltsleikari og landsliðsleikari hondbóltsleikari tónleikari tónasmiður sangari og rithøvundur uni leikti dystir fyri kyndil og skeyt mál hann er næstformaður í kyndli tá hann spældi fótbólt so leikti hann øll árini í føroyum við hb hann hevur eisini spælt uttanlands spældi hann við íslendska felagnum leiftur frá til spældi hann við danska felagnum aarhus fremad og í spældi hann við íslendska felagnum ía akraness uni arge hevur spælt a landsdystir fyri føroyar í tíðarskeiðnum uni skoraði mál fyri føroyar í landsdystum í oktober gav uni út fløguna mitt í sjónum í gav hann út fløguna meldurtíð jens martin knudsen juni var føroyskur fótbóltsspælari til og er nú venjari jens martin hevur a venjaraútbúgving í var útgivin bók við ævisøguni hjá jens martini knudsen við heitinum maðurin við topphúgvuni sprotin gav bókina út uni holm johannesen skrivaði bókina jens martin knudsen man vera heimsins kendasti málmaður í topphúgvu hann hevur verið landsliðsmálmaður mong ár og hevur eisini verið málmansvenjari og hjálparvenjari hjá føroyska a landsliðnum fyri menn sum landsliðsmálmaður hevur jens martin knudsen spælt dystir fyri føroyar bara fróði benjaminsen óli johannesen og jákup mikkelsen hava spælt fleiri a landsdystir fyri føroyar enn jens martin jens martin knudsen hevur spælt við føroyskum og útlendskum fótbóltsfeløgum jens martin knudsen hevur verið málmansvenjari hjá føroyska a landsliðnum hjá monnum í fleiri ár januar varð hann eisini settur sum hjálparvenjari hjá a landsliðnum hann avloysti tá john petersen fótbóltsleikari jens martin hevur fleiri ferðir verið kosin ársins málverji í føroyskum fótbólti t d í og allan mørkøre føddur nov í er ein føroyskur fótbóltsspælari miðvallaleikari og venjari allan er mest kendur frá føroyska landsliðnum hann hevur millum annað skorað móti dananum peter schmeichel sum var málmaður á danska fótbóltsmanslandsliðnum og bæði í og varð útnevndur heimsins besti málmaður allan er útbúgvin pedagogur og hevur arbeitt á barnagarði í fleiri ár beiggi allan kurt mørkøre er eisini kendur frá føroyska a landsliðnum í fótbólti allan mørkøre hevur spælt dystir fyri føroyska landsliðið í tíðarskeiðnum til hetta tíðarskeiðið hevur allan skorað eitt mál fyri føroyar allan mørkøre var leikandi venjari hjá bestu deildini hjá ab í nøkur ár fram til síðsta árið spældi hann ikki við liðnum í august gjørdist allan mørkøre høvuðsvenjari hjá b sigfríður clementsen var venjari áðrenn hann í var hann venjari hjá næstbesta liðnum hjá hb í er hann venjari hjá b sum spælir í deild tynwald á mannskum tinvaal er gamla navnið a lógar tinginum á mann tað formliga navnið nú á døgum er high court of tynwald gamla navnið er runnið úr norrønum ingvllr og er av sama uppruna sum íslendska orðið ingvellir tynwald er eitt parlament við tveimum kømrum á hvørjum árið er hátíðarhald í býnum st john s sum liggur mitt á oynni hátíðarhaldið er vanliga juli og er hildið uttandura burtursæð frá hesum degi tá tingið er flutt til st john s so halda bæði kømrini til í douglas house of keys tekur sær mest av at smíða lógir legislative council hevur limir og er lóggevandi limirnir mugu vera í minsta lagi ára gamlir og búgva á mann átta av teimum eru valdir av undirhúsinum keys tað eru tríggir fastir limir biskoppurin av sodor og man forsetin av tynwald og stjórnaradvokaturin house of keys hevur beinleiðis valdir limir í tali house of keys varð fyrstu ferð nevnt í søguligum skjølum í sum varð skrivað av einum enskum vísindamanni sum skrivaði á latíni um claves mann and claves legis the keys of mann og the keys of law joen danielsen nevndur kvívíks jógvan og kvívíkar jógvan juni í kvívík mai við gjógv hann vaks upp saman við jóani peturi upp í trøð var m a húskallur í mikladali og á selatrað áðrenn hann giftist og búsettist við gjógv eingin skipað skúlagongd var í bygdini tá men hugaður sum drongurin var fyri bókini lærdi hann seg sjálvur at lesa bæði føroyskt og danskt í gjørdist v u hammershaimb prestur í norðstreymoy og flutti inn á kirkjuteigi í kvívík jógvan var tá ára gamal og skjótt leitaði hann sær í prestagarðin har bøkur vóru at fáa til láns tá jógvan var komin til mans fór hann út á ymsar bóndagarðar at tæna og seinni fór hann til skips á vetri varð hann biðin til húskall norðuri við gjógv her fekk hann sær konu tey giftust í og her búði hann til deyðadags kvívíks jógvan var komin væl upp í árini mundi liggja um ára aldur tá hann steig fram sum yrkjari partvíst yrkti hann sangir ið lovprísa føðilandi og móðurmáli partvíst yrkti hann kvæði og tættir kendastu teirra eru kópakvæði og trolara tátturin tað nógva av tí hann hevur yrkt er savnað saman í bókini yrkingar ið felagið varðin gav út í sagt verður at nógvar av yrkingum kvívíks jógvans fórust við tað at nógv bleiv brent vegna tuberklar í húsinum dagblaðið var føroya fyrsta rættiliga dagblað og síðan oktober hevur dagbaðið verið ein internet tíðindaportalur tað var eitt politiskt óheft blað ið legði dent á tíðindaflutning tað kom út frá juli til september heilar ferðir um vikuna tá vinnuflokkurin var stovnaður í tørvaði honum eisini eitt málgagn eitt blað blaðið fekk navnið dagblaðið men tykist ikki hava havt annað til felags við fyrra dagblaðið enn navnið eftir at vinnuflokkurin legði saman við einum parti av sjálvstýrisflokkinum í og fólkaflokkurin varð stovnaður gjørdist dagblaðið málgagn fólkaflokins eftir at óli breckmann hevði tikið við sum blaðstjóri í varð roynt at nútímansgera blaðið við at leggja størri dent á tíðindaflutning og vinnulív og minni dent á flokstilknýti og í var blaðið næststørsta blað í føroyum ætlanin helt tó ikki og síðan seinast í sjeytiárunum hevur dagblaðið umboðað ytsta høgravongin í føroyskum politikki dagblaðið kom í fíggjarligar trupulleikar í árunum og steðgaði útgávuni í frá kom blaðið aftur út í nøkur ár til blaðútgávan aftur steðgaði dna ella dns er stytting fyri deoksyribonukleinsýra sýra acid á enskum dna er ein nukleinsýra sum goymir arvfrøðiligu leiðbeiningarnar fyri menningina av eini kyknu ella virusi dna er ein long røð av nukleotidum sum stýra raðfylgjuni av aminosýrum í proteinum ígjøgnum arvfrøðiligu koduna dna er sum sagt ein røð av nukleotidum hvør nukleotid inniheldur ein nukleinbasa ein sukurbólk deoxyribosa og ein phosphatbólk nukleinbasin kann vera adenin a guanin g sytosin c ella thymin t dna er uppbygt sum ein dupultur snyril spiralur við eini breiðari kloyvu og eini smalari dna verður margfaldað í eini prosess nevnd replikatión avritað til rna í eini prosess nevnd transskriptión og síðani verða protein framleidd út frá rna í eini prosess nevnd translatión watson j crick f molecular structure of nucleic acids a structure for deoxyribose nucleic acid nature aminosýrur eru øll mýl ið hava bæði ein amin og ein karboksylsýrubólk ofta verður heitið aminosýra tó nýtt um aminosýrurnar t e har amin og karboksylsýrubólkurin eru bundin at sama karbonatomi almenni frymilin fyri eina aminosýru er nh chr cooh har r er ein síðuketa sum er serstøk fyri tær ymisku aminosýrurnar aminosýrur eru byggisteinarnir í proteinum tað finnast aminosýrur í proteinum sí niðanfyri hesar verða nevndar tær proteinogenu aminosýrurnar av teimum eru sum eru neyðugar at fáa inn við kostinum hjá menniskjum essentiellar merktar við niðanfyri meðan hinar kunnu framleiðast av kroppinum tó eru arginin og histidin bert essentiellar hjá smábørnum tí kroppur teirra ikki klárar at byggja nokk av teimum aminosýrurnar verða ofta nevndar við eini trý bókstav ella ein bókstav stytting sí niðanfyri thiamin ella vitamin b er eitt litleyst evni við frymilinum chnos tað kann upploysast í vatni men ikki í alkohol thiamin er alneyðug í niðurbrótingini av kolhydratum thiamin verður í kroppinum gjørt um til thiamin pyrophosphat tpp ið er eitt coensym fyri allar dekarboksyleringar av ketosýrum t d pyruvat dehydrogenase ketoglutarat dehydrogenase og transketolase thiamin finst serliga í korni bjølgum t d ertrar og bønir soltnum kjøti mjólk og í osti thiamin verður brúkt til at umskapa kolhydratir til drúvusukur glukosu tá drúvusukur verður umskapa í kroppinum skapast orka sum er týdningarmikil fyri hjarta heilan og vøddarnar mangul av thiamin kann elva til nervadegeneratión svinn og deyða mangulin kann m a koma av rúsdrekkamisnýtslu og skeivari føði ella hungri tekin uppá thiaminmangul eru versnaður matarhugur møði ørkymlan og konsentratiónstrupulleikar viðvarandi mangul kann elva til sjúkurnar beriberi og korsakoffs sinnissjúku mangul er tó sera óvanligt og sæst her á landi bert hjá persónum við stórari rúsdrekkamisnýtslu jóan petur gregoriussen juni november var føddur í kvívík hann verður vanliga nevndur jóan petur uppi í trøð jóan petur var til skips um várarnar og heystarnar undir íslandi hann átti eitt sindur av jørð sum hann røkti og umframt hetta tókst hann við at smíða jóan petur var sera virkin í tjóðskaparrørsluni ið tók seg upp í føroyum í árunum og yrkti mangan til fólkafundir sum tá vóru hildnir víða um í landinum hann yrkti føðilandssangir og kvæði eisini yrkti hann vísuna um vaagen og ta føroysku brúðarvísuna várharra hann segði tað er ikki gott tað mesta sum hann skrivaði kom út í savninum yrkingar har stendur yrkingin eitt heim eisini brúgvin um streymin er einasta brúgv millum oyggjar í føroyum brúgvin um streymin er tvørtur um sundalagið millum eysturoynna og streymoynna har tað er smalast millum bygdirnar oyrarbakka og norðskála á eysturoynni brúgvin sum er metrar long varð tikin í nýtslu í tað var byggifelagið e pihl søn ið stóð fyri arbeiðinum hæddin undir brúnni er metrar í siglingarrennuni sbr kort færøerne havne og ankerpladser kort og matrikelstyrelsen og har er m saman við norðskálatunlinum sum varð tikin í brúk ár seinni er hon partur av meginferðsluæðrini í føroyum brúgvin um streymin fyllir ár sama dag sum kenda brúgvin um bosporussundið í turkalandi ið knýtir evropa og asia saman var liðug læt brúgvin um streymin upp fyri almennari ferðslu týsdagin oktober var hátíðardagur bæði í sundalagnum og í istanbul tí tá vórðu ávikvist brúgvin um streym og brúgvin um bosporus sundið tiknar alment í nýtslu hóast stórur munur í stødd so mundi týdningurin av nýggja sambandinum í sundalagnum vera líka stórur fyri okkum føroyingar sum fasta sambandið um bosporus sundið var fyri turkar brúgvin um streymin var samstundis fyrsta brúgvin fyri bilferðslu um atlantshavið og kostnaðurin fyri tátíðar størstu føroysku verkætlan nakrantíð var umleið mió krónur tað tók hálvtriðja ár at gera brúnna arbeiðið at gera undirstøðið byrjaði í mars og hálvttriðja ár seinni stóð brúgvin liðug brúgvin er metrar long metrar breið er síðani breiðkað við eini gongubrúgv og metrar høg frammanundan var ein byrging gjørd um sundið í í var ferðatíðin av eiði til havnar fýra tímar men síðani brúgvin kom og seinni eisini kollfjarðartunnilin tekur hetta minni enn ein tíma menningin av hesi farleið legði sostatt lunnar undir ein nýggjan hátt at búleikast í føroyum tí tað ikki í sama mun longur var neyðugt at búgva har arbeiðsplássið var trý ár eftir at brúgvin um streymin var liðug kom norðskálatunnilin og enn fleiri føroyingar fingu tá fulla gleiði av brúnni sundalagið gjørdist tá høvuðsferðsluæðrin í føroyum tí nærum alt samband millum norður suður eystur og vestur nú dagliga umleið bilar fara um hesa farleið brúgvin um streymin hevur tí havt avgerðandi týdning fyri menningina av føroyska samfelagnum fyri fáum árum síðani varð brúgvin dagførd og er nú sum nýggj í sambandi við høvuðsumvælingina sum var liðug í varð nýggj gongubrúgv sum er fest í norðaru brúgvasíðu tikin í nýtslu hetta hevur gjørt tað trygt hjá fólki at ganga og renna tvørturum tí tey nú ikki koma í samband við koyrandi ferðsluna fleiri hundrað skúlabørn lærarar barnagarðsbørn og pedagogar úr teimum ymsu skúlunum og dagstovnunum í sunda kommunu vóru komin til hátíðarhaldið sum varð hildið mars har tey gingu eftir gongubrúnni veittrandi við føroyskum fløggum umvælingin av brúnni um streym kostaði umleið tað sama sum tað kostaði at byggja hana í síni tíð roknað til nútíðarprís hevði brúgvin kostað umleið mió krónur til samanberingar kostaði brúgvin um bosporus mió amerikanskar dollarar dagsins prísur hevði verið mia dollarar sum svara til stívar mia krónur lesið søguna um brúnna um streymin í ára jubileumsbókini um landsverk frá undir heitinum mynstur broytast frá síðu kelda landsverk eitt skipskronometur er ein serliga neyv klokka ið kann nýtast til at rokna navigatión eftir í lovaði enska parlamentið virðislønir ávikavist túsund túsund og túsund til tann ið kundi konstruera eitt ur sum var so beint at geografiska longdin á eini vikur langari sjóferð kundi ásetast við ávikasvist og sjómíl neyvleika john harrison brúkti meginpartin av lívinum at konstruera skipskronometur í varð eitt av hansara skipskronometrum roynt á eini ferð úr onglandi til jamaika og tá skipið var aftur í havn í portsmouth varð staðfest at tað var minni enn minuttir skeivt tað gav ein geografiskan neyvleika uppá sjómíl og við hesum prógvi kravdi john harrison ta gomlu virðislønina útgoldna eftir drúgva togtogan fekk hann í útgoldið tey pundini hann var tá ára gamal julianski kalendarin varð brúktur í rómverjaríkinum síðan f kr hann varð seinni brúktur í næstan øllum vesturheiminum til síðan varð hann skiftur út stig fyri stig við gregorianska kalendaran julius cæsar keisari í rom deyður ár f kr dagførdi tann kalendaran ið hevði verið nýttur í rom frammanundan hevði verið nýttur ein mánakalendari við mánaðum mánamánaðum árið var tí ov stutt og av og á vórðu so eyka dagar lagdir afturat eftir ferð í egyptalandi har julius cæsar helst hevur havt høvi at fundast við teir lærdu í alexandria gjørdi hann av at skifta til nýggjan kalendara við tað at árið er umleið samdøgur skuldi árið verða dagar í ár og dagar árið árið við eyka degnum kalla vit leypár ella skotár skiftið var gjørt við at ár f kr varð longt við døgum partvís lagdir inn efti februar mánað og partvís millum november og desember hetta árið varð soleiðs dagar hesin kalendarin uppkallaður eftir juliusi varð galdandi til tá gregorius xiii pávi innførdi nýggjan kalendara gregorianska kalendaran í føroyum var tann julianski kalendarin brúktur fram til og við november wymysorys ella wilamowiciskt wymysry er eitt málføri av miðalhátýskum ið verður tosað í býnum wilamowice wymysoj á wymysorys á markinum millum slesia og minna pólland í dag eru umleið føddir nýtarar av wymysojer meirilutin eru gomul fólk og tískil er málið hótt wymysorys er sum tað sær út komið av miðtýskum úr øld við sterkari ávirkan av lágtýskum niðurlendskum frísiskum pólskum og fornenskum íbúgvarnir í wilamowice verða hildnir at vera ættaðir frá niðurlendskum týskum og skotskum niðursetufólkum ið komu til póllands í øld íbúgvarnir í wilamowice hava altíð noktað sambandið við týskland og víst á niðurlendska upprunan wymysorys var talumálið í wilamowice til eftir veraldarbardaga bannaðu kommunisktisku myndugleikarnir nýtsluna av málinum hóast bannið fór úr gildið eftir tekur pólskt meira og meira yvir eftir wymysorys serliga millum tey ungu wymysorys var málið ið skaldskapurin hjá floriani biesik er skrivaður á í øld wymysoriska stavraðið hevur bókstavir her er ein lítil wymysorisk orðabók við týskum niðurlendskum og føroyskum umsetingum leggið til merkis at verður lisið sum enskt w nøkunlunda sum ð í góður og w sum v ein vøgguvísa á wymysoriskum við føroyskari umseting jólamaðurin stundum nevndur jólanissan ella bara nissan er ein norðurlendsk útgáva av amerikanska santa claus ið aftur hevur røtur í niðurlendska sinterklaas ella sint nicolaes upprunin til sint nicolaes er santa nikolaus frá myra sum niklasarmessa verður hildin til minnis um vanliga er jólamaðurin avmyndaður sum ein førur kátur hvítskeggjutur maður stundum við brillum í reyðum koti við hvítum kraga og ermakvarðum reyðum buksum við hvítum buksufaldum og svørtum leðurbelti og styvlum hendan ímyndin av jólamanninum gjørdist vælumtókt í usa og kanada í øld orsakað av eini yrking eftir clement clarke moore a visit from st nicholas og av tekningum hjá thomas nast hendan ímyndin hevur hildið sær og er styrkt gjøgnum sangir útvarp sjónvarp barnabøkur og filmar siðvenjan við jólamanninum byggir á søgnina um tað kristna halgimennið sankta nicholas sankta niklas sum var biskupur í havnabýnum myra í lykia í núverandi turkalandi í øld hann skal hava verið tiltikin gávumildur og hjálpt nógvum familjum í neyð millum annað skal hann í loyndum hava givið tríggjar posar við gulli til ein mann sum átti tríggjar døtur men ikki hevði ráð at geva teimum heimanfylgju medgift tá tær skuldu giftast niklas var verndarhalgimenni fyri millum annað børn og ung í talinum varð tann stóra barnafestin i frankaríki løgd á minnisdegi sankta niklasar tann desember ániklasarmessu henda fest spjaddi seg við tíðini til onnur lond í evropa siðurin var m a at geva smáar gávur sokallaðar niklas gávur og ofta var tað niklas sjálvur ið kom við gávunum við síðuna av hesum siði uppstóð ein tilsvarandi fólksligur siður í talinum har niklas kom heim til fólk við gávum innan protestantismuna bleiv tann katólski niklas figururin sæddur sum ein kappingarneyti til tann veruliga jólaboðskapin og har bleiv hann útskiftur við jesusbarnið christkind ella ein protestantiskan ella sekuleran jólamann á fleiri støðum sambært germansku gudalæruna sum m a umfatar ta norrønu gudalæruna plagdi óðin at ríða á áttabeinta rossi sínum sleipni ið kundi leypa long strekki hetta kann samanlíknast við reinsdjórini hjá jólamanninum ið dragsa gávufyltu sletuna hjá jólamanninum eftir himmalhválvinum óðini varð eisini givin mong nøvn ið benda á ein gamlan hvítskeggjuntan mann m o síðgrani síðskeggr langbarðr ið øll merkja síðskeggjutur og jólnir jólamaðurin um jóltíðir plagdu børn at seta styvlar fyltar við sukri gularótum ella hoyggi til rossið sleipnir hjá óðini og afturfyri gav hann teimum góðgæti ella gávur framvegis seta børn í týsklandi belgia niðurlondum og pørtum av frankaríki skógvar fram ikki til óðins men til kristna sankta niklas í øðrum londum m ø føroyum eru styvlarnir skiftir út við hosur ið verða hongdar upp so jólamaðurin kann koyra gávur í tær um náttina jólamaðurin kom til norðurlond í seinnu helvt av talinum og avloysti so við og við tann eldra jólabukkin í leiklutinum sum gávuútberi jólaaftan í øllum norðurlondunum jólabukkurin ella jólageitin er stórt sæð bara kendur frá skandinavia tó ikki føroyum upprunin til jólabukkin er ókendur men siðurin er elligamal og er jólabukkurin ein tann elsta ímyndin av jólum í skandinavia eitt boð uppá upprunan til jólabukkin er at tað var gamal víkingasiður at offra ein geitarbukk um jóltíðir við ynskjum um at fáa eitt gott nýtt ár eitt annað boð er at jólabukkurin stavar frá miðaldarligum kirkjuligum jólaspæli ið ofta eisini hevði ein djevul við hornum ið líktist einum hornutum geitarbukki í svøríki verður jólamaðurin róptur jultomten í danmark julemanden í noregi julenissen í íslandi jólasveinn í grønlandi juulimaa og í finlandi joulupukki har geitarbukksnavnið er varðveitt pukki merkir bukkur og á finnlandssvenskum julgubben norðurlendsku nissurnar byggja í grundini á vættrar ið onki samband hava við sankta niklas men tær eru blivnar knýttar at honum við nissu navninum sum kemur frá tí norðurlendska forminum av niklasi niels tvs jólaniels bleiv til jólaniss frá endanum av talinum vórðu tær smáu garðsnissurnar vættrarnir ofta avmyndaðar sum jólanissur serliga á jólakortum og í dag eru tær smáu skeggjutu nissurnar ímyndin av jólunum nútíðar føroyski jólamaðurin ella jólanissan er av donskum uppruna komin við danskari mentan vikubløðum v m til føroya í øld roynt hevur verið at føroyska henda danska jólamannin eftir íslendskari fyrimynd har jólamaðurin verður sagdur at vera ein góðvættur ið sigst bera børnum gávur á jólum ella fólk ið er ílatið sum slík eisini hava føroyskir jólamenn fingið nøvn sum kertustubbi greytasleikur og kjøtkrókur eftir íslendskum leisti men hesi nøvn koma fyrst á skrift í íslandi í og eru sostatt eini ár yngri enn niklas navnið eisini er íslendski jólakøtturin vorðin til føroyska jólafrensin halaleysi tó hevur íslendska grýlan ikki fingið innivist í føroysku jólunum marius johannesen roynir í sanginum eg eri jólamaðurin at lata jólamannin í føroysk klæðir og búgva í heyggi eins og huldufólkini eg eri jólamaðurin við stórum gráum skeggi í koti og svørtum knæbuksum eg búgvi í hulduheyggi ein siður ið hevur tikið seg upp seinastu árini er at føroysku jólamenninir nú koma til landið við eini føroyskari slupp hóast onga ávirkan haðani so minnir hetta um sinterklaashaldið í niðurlondum har sinterklaas kemur til niðurlong við einum dampskipi eisini føroysku vættrarnar eru vorðnar til nissur orðabókin sigur um nissu nissa vættur ið heldur til nær menniskjum t d í úthúsum hildin at vera lítil gráklæddur maður í reyðari topphúgvu og við skeggi stundum verður jólamaðurin eini róptur jólavættur og nissurnar jólavættrar sambært nýmótans amerikanskari siðvenju er jólamaðurin ein tjúkkur førur maður við kritahvítum síðum skeggi klæddur í reytt við hvítum pelskantum og svørtum styvlum vanliga sigur hann eitt hjartaligt ho ho ho hann býr á norðpólinum har hann framleiðir gávur saman við smáum hjálparum ella nissum jólanátt flýgur hann gjøgnum luftina í eini sletu ið verður dragsað av reinsdjórum har kendasta reinsdjórið er rudolf við tí reyðu nøsini frá sletuni fer hann niður gjøgnum skorsteinskaminuna við jólagávum tað er vanligt at seta eitt sindur av mati fram til jólamannin jólamenn upptraðka ofta áðrenn jólaaftan í keypsmiðstøðum sentrum har teir ofta spyrja børn hvat tey ynskja sær til jóla ella fyri at savna pengar inn til vælgerandi endamál tann enski og usa amerikanski jólamaðurin byggja á ímyndirnar av tí káta jólaglaða father christmas frá bretsku oyggjunum og sinterklaas frá niðurlondum frásagnir yrkingar og tekningar av jólamanninum serliga yrkingin a visit from st nicholas ella the night before christmas frá skaptu eina felagsmynd av jólamanninum í amerikansku siðvenjuni reklamutekningar fyri coca cola í teknaðar av svenskamerikanaranum haddon sundblom gav gjøgnumbrot fyri tann reyð hvíta búnan jólamaðurin er ílatin í dag litirnir hjá coca cola jólamaðurin verður oftast róptur father christmas í stórabretlandi meðan hann í usa verður róptur santa claus ein anglifisering av tí niðurlendska sinterklaas tvs sankta nicholas hesin jólamaðurin er avmyndaður í óteljandi bókum og filmum og haraftrat í jólaframsýningum og jólapynti og er kendur um allan heimin í tí gomlu russisk ortodoksu kirkjuni var sankta nicholas hitt mætasta halgimennið og kom hann eisini við gávum har í russlandi er tað tó ded moroz tvs abbi frost ella frostabbi ið hevur leiklutin sum jólamaður hann hevur ein gandastav og deilir gávur út til børn á nýggjárinum ofta saman við abbadóttur síni snegurotsjka á føroyskum snjómoyggin abbi frost kemur eisini fyri í týskari siðvenju har hann verður róptur vterchen frost undir kommunismuni varð ded moroz fyrst bannlýstur men seinni bleiv hann m a brúktur í mentanarpolitiskari propaganda sum ein mótsetningur móti tí dekadenta forfalna vesturlendska jólamanninum og var tá nærum altíð klæddur í bláan kappa kot fleiri lond siga seg hýsa heimstaðnum hjá jólamanninum tá danskt sjónvarp sendi jólarøðina seriuna nissebanden i grønland í uppstóð ein nýggj mýta at húsini hjá jólamanninum liggja í umanak á vesturstrond grønlands norðmenn siga at jólamaðurin býr í drøvbakk sviar at hann býr í bygdini mora har tað eisini er ein park nevnd tomteland meðan finnar siga hann býr á fjallinum korvatunturi í landnyrðings finnlandi men hetta plássið hevur fingið kapping frá einum øðrum plássi í finnlandi rovaniemi har ein santa park opnaði í og royna finnar at fáa es at góðtaka hetta sum almenna heimstað jólamansins sambært norðuramerikanskari siðvenju so býr jólamaðurin á norðpólinum og gav kanadiska stjórnin jólamanninum santa kanadiskan ríkisborgaraskap tann desember í men eisini muslimska turkaland ger helst tað mest legitima krav uppá bústað jólamansins nemliga í heimstaði kristna sankta niklasar myra nú demre í turkalandi í muslimska turkalandi er jólamaðurin eisini vælumtóktur har er hann kendur sum noel baba og gevur hann børnum gávur á nýggjárinum tí turkar halda ikki kristin jól santa nikolaus frá myra var biskupur í myra nú antalya í turkalandi í lítlaásia í fyrru helvt av øld deyðadagur hansara desember kallast niklasarmessa hann doyði desember millum ár og hann var av ríkari ætt og var tiltikin at vera hjálpsamur og gávumildur men varð fongslaður vegna trúgv sína undir maximinius keisara hann sigst hava verið millum teirra ið tóku lut á kirkjufundinum í nikea ár santa niklas var best umtókta halgimennið í miðøld næst eftir mariu moy og hann var verndari hjá sjómonnum børnum ógiftum gentum keypmonnum advokatum fiskimonnum apotekarum sløkkiliðsmonnum og fangum tað er tó gávumildni hjá niklasi sum hevur gjørt hann mest kendan og hevur givið íblástur til siðin at geva gávur henda dag martin luther helt at betri var at minnast jesus við gávum enn halgimennið niklas og tí varð gávusiðurin fluttur til jólaaftan siðurin at geva gávur á niklasarmessu livdi tó víðari serliga í hollandi og við hollendingum ið búsettust í usa flutti hann vestur um hav har siðvenjan kom í bland við enska father christmas navnið santa nikolaus styttist til claus og soleiðis verður santa claus til sum jólamaðurin eitur á enskum hugmyndin at lata jólamannin koma ríðandi á sletu við reinsdjórum fyri er helst íblástur frá tóri í norrønu gudalæruni sum norðmenn ið hava búsett seg í usa hava havt við sær í stjólu italienskir sjómenn halgileivdirnar av santa niklasi úr myra í lítlaásia og tóku tær við sær til bari í landsynnings italia tí verður hann eisini kallaður santa nikolaus frá bari jólaevangeliið verður frásøgnin um jesu føðing ofta nevnd vanligt er at lesa jólaevangeliið til jólaguðstænastu kristilig jólahald og tílík tiltøk á jólum v og tað vóru hirðar har í sama bygdarlaginum sum lógu úti á markini um náttina og goymdu at seyðafylgjum sínum v og sí eingil harrans stóð hjá teimum og dýrd harrans ljómaði rundan um teir og teir vórðu ógvuliga óttafullir v og eingilin segði við teir óttist ikki tí sí eg kunngeri tykkum eini stór gleðiboð sum skulu verða fyri alt fólkið v tí at tykkum er í dag ein frelsari føddur sum er harrin kristus í dávids staði v og hetta skulu tit hava til merkis tit skulu finna eitt barn reivað og liggjandi í eini krubbu v og í somu stund var hjá einglinum ein fjøld av himmalskum herskarum sum lovaðu guði og søgdu v heiður veri guði í hægsta himli og friður á jørð og í menniskjum góður tokki v og tað hendi tá ið einglarnir vóru farnir frá teimum aftur til himmals tá søgdu hirðarnir hvør við annan latum okkum nú fara beinanvegin til betlehem og vita um hesi tíðindi sum hend eru og sum harrin hevur kunngjørt okkum v og teir fóru við skundi hagar og funnu bæði mariu og jósef og barnið liggjandi í krubbuni v og tá ið teir sóu tað søgdu teir frá teimum orðum sum talað høvdu verið til teirra um hetta barn v og øll ið hoyrdu tað undraðust á tað sum teimum varð sagt av hirðunum v men maria legði sær øll hesi orð í geyma og hugsaði um tey í hjarta sínum v og hirðarnir fóru avstað aftur og teir lovaðu og prísaðu guði fyri alt tað sum teir høvdu hoyrt og sæð soleiðis sum tað hevði verið sagt við teir jólini eru fyrsta høgtíðin í kirkjuárinum jóladagur er desember og í føroyum verða tveir jóladagar hildnir sum halgidagar og desember seinasti dagurin framman undan jóladegi tann desember kallast jólaaftan hann var fyrr vanligur arbeiðsdagur men varð roknaður sum halgidagur frá kl nú er jólaaftan frídagur í føroyum og mong byrja jólahaldið seinnapart jólaaftan jóladagur hevur altíð verið mikil høgtíðisdagur í føroyum og enn eru jólini størsta høgtíð føroyinga um okkara leiðir eru jólini ein gomul høgtíð sum eisini varð hildin áðrenn okkara forfedrar vórðu kristnaðir hesa ársins tíðina hátíðarhildu teir at nú fór vend at koma í nú fór tann ljósa tíðin at koma í e kr gjørdu kirkjufedrarnir í róm av at desember skuldi verða hátíðarhildin sum jesu føðingardagur roynt varð at nevna høgtíðina kristmessu navnið vann ikki frama í norðurlondum men í t d bretlandi og usa eita jólini christmas í føroyum hátíðarhalda vit jólaaftan desember meðan meginparturin av kristna heiminum hátíðarheldur jólini desember orðið jól hevur óvissan uppruna møguliga er tað sama orðið sum hjól og sipar tá til ársins gongd tað støðugu endurtøkuna orðið jól er hvørkikynsorð í fleirtali vit siga jólini tey jólini eru høgtíðin til minnis um jesu føðing hetta sæst aftur í t d enska heitinum christmas kristmessa um føðing jesu lesa vit í lukasar evangelium kap ør hetta brot verður ofta nevnt jólaevangeliið eisini matteusar evangelium sigur í kapitli frá jesu føðing tá ið norðbúgvar høvdu tikið við kristnari trúgv um ár gjørdi kirkjan av at jólini skuldu verða hildin sum føðingardagur krists desember nakrir granskarar siga at hendan dagfestingin ikki kann vera røtt tí í desember mánaði liggur seyðurin ikki úti í ísrael tað verður sagt at tað var av praktiskum orsøkum at kristna jólahátíðin var løgd til seinast í desember mánaði onki var nevnt í nýggja testamenti um árið mánaðin ella mánaðardag hetta varð gjørt so at tann heidna jólaveitslan skuldi fáa eitt annað innihald at gera jólini til eina kristna høgtíð hetta er tað tíðarskeiðið í kirkjuárinum tá flest gudstænastur verða hildnar í fólkakirkjuni og samstundis tað tíðarskeiðið tá kirkjan verður mest vitjað í norðurlondum hildu forfedrar okkara heiðin jól vetrarsólstøðu sum eisini varð hildin gróðurgudinnuni froyu til heiðurs jólahald er upprunaliga ein heiðin høgtíð at fagna at aftur vendir móti ljósari tíðum í norðurlondum var henda høgtíð hildin í fyrst í januar men í syðri londum var henda høgtíð hildin desember í øld í valdi kirkjan at áseta fastan dag til høgtíðina til minnis um jesu føðing og tá var henda kristindómsins fagnarhøgtíð løgd á jólini desember tað elsta vit vita um jólahald í norðurlondum er umleið tá orðið er nevnt í sambandi við harald hárfagra hvussu hesi jól hava verið hildin fæst kanska ein ábending um í orðingum sum at drekka jólini sbr td kvæðaorðingina gud man ráða hvar vit drekka onnur jól sólstøðuhátíðin er møguliga tann elsta hátíð sum menn hava hildið fyri árum síðani hildu fólk í mesopotámíu daga hátíð um vetrarsólstøðu hendan hátíð var hildin til at sýna gudinum marduk heiður fólk í mesopotámíu hildu at marduk stríddist ímóti óndari megi hesar dagar persar og babýlóníumenn hildu hátíð sum líktist og nevnist sacaea í ein dag skiftu trælir og húsbóndafólk um leiklut trælir gjørdust húsbøndur og húsbóndafólk gjørdust trælir fólk í evropa trúði at illir andar álvar og trøll vóru á ferð um jóltíðir og tey gjørdu ritualir fyri at fáa sólina upp aftur íbúgvar í norðurskandinaviu síggja ikki sólina í ein heilan mánað og fólk fór til fjals fyri at finnasólina tá tey komu aftur við tíðindum um at sólin var á veg var hildin stór veitsla og eldur var tendraður at bjóða sólini vælkomnari grikkar blótaðu kronos um vetrarsólstøður og rómverjar hildu hatíð saturnusar sum hevði tamarhald yvir gróðursemi jarðarinnar rómaríkið hevði vald yvir stórum parti av evropu og londum kring miðjarðarhav kristni var gjørd almenna trúgvin ár men fólk vildi ikki halda aftur skemtaninni um jólini fólk vildi sleppa at dansa fáa gávur og góðan mat við víni og hava glæsiligar sjónleikir gávurnar vóru ofta kertur saturnusarhátíðin var frá miðjum desember til januar fólk arbeiddu minni og vóru tá ofta útklødd gingu í skrúðgongu ótu góðan mat vitjaðu vinfólk og góvu gávur rómverjar pyntaðu heimið við livandi ljósum sum hingu á grønum trøum tað hendi seg at húsbóndafólk skiftu um arbeiði við trælir og borðreiddu fyri teimum smátt um smátt yvirtók kirkjan vetrarsólstøður og broytti hugmyndina um føðingadag ósigrandi sólar dies natalis solia invicti til føðingadag jesu í gomlum døgum var ikki vanligt at halda føðingadag umleið ár var føðingadagur jesu hildin fyrstu ferð og ár gjørdi biskupur í róm dagin til stórhátíðardag men tá tey ikki vistu neyva dagin vóru dagar sum januar januar mars mars apríl apríl maí november og desember brúktir tann gamla kirkjan valdi januar til føðingadag jesu tí tá kappaðist hon ímóti osíris aion trúgv í aleksandríu sum hevði sína hátíð tá men ár avgjørdi júlíus pávi at føðingadagur jesu skuldi haldast tann desember hvørt ár men tað gjørdist ikki lóg fyrr en ár so hvørt sum kristnidómurin breiddist út um evropu tók hann upp siðir sum vóru frá heidnari trúgv so sum mistiltein jólatræ og at kynda bál tann siður at hava jólatræ kann førast aftur til dyrkan av ask yggdrasils úr ásatrúgv tað var vani at pynta hús við grønum greinum um jólini og geva øðrum greinar til minnis um megi nátturunnar kristni kom til skandinavia uml og heiðin jól gjørdust kristin stefan casta er svenskur tíðindamaður og rithøvundur føddur í í vadstena og vaks upp í norrkøping frá uml búsitandi í skne stefan byrjaði sum sjónvarpsmaður men er nú rithøvundur burturav í vann hann stóru svensku bókmentavirðislønina augustpristet fyri bókina spelar død og í fekk hann fyri somu bók nils holgersson heiðurlønina sum rithøvundar flestir tráa eftir hann hevur eisini vunnið astrid lindgren virðislønina í yndisbók sína sigur stefan vera summarið við mary lou sum kom út á svenskum í á føroyskum í í týðing eftir jákup í skemmuni stefan casta situr nú í sæti í svenska barnabókaakademinum ein sjómíl ein international nautisk míl ella ein fjórðingur er metrar ein sjómíl er upprunaliga ásett sum ein miðal breiddarminuttur bogaminuttur norður og suður tvs av einum stigi av einum stórsirkli gjøgnum pólarnar tá meturskipanin varð gjørd var ætlanin at stórsirkulin gjøgnum pólarnar og gjøgnum parís skuldi vera eksakt óvissan á mátingini av stórsirklinum gjørdi at fyrr kundi ein sjómíl vera eitt lítið sindur ymisk í danmark var hon men í varð avgjørt á millumtjóða fundi at ein sjómíl skuldi vera eksakt jørðin er ikki heilt kúluskapað hon er eitt sindur ellipsoidskapað so ein breiddarminuttur er millum stórsirkulin um ekvator er ein sjómíl er ella rættuliga nær við fjórðingin av eini gamlari danskari míl hon fekk tí eisini navnið fjórðingsmíl ella fjórðingur hóast ein fjórðingur upprunaliga var eitt lítið sindur longri ein landsstýrismaður ella landsstýrisfólk ella landsstyriskvinna er ein ráðharri í landsstýrinum ið er føroyska stjórnin landsstýrismenn verða tilnevndir av løgmanni ið er ovasti leiðarin fyri landsstýrinum í mun til landsstýrisfólkini ið verða tilnevnd av løgmanni so er tað løgtingið ið velur løgmann landsstýrið er sostatt samansett av løgmanni og teimum landsstýrismonnum ið løgmaður hevur tilnevnt sambært stýrisskipan føroya skal løgmaður velja minst tveir landsstýrismenn í landsstýrið hvørki løgmaður ella landsstýrismenn hava atkvøðurætt í løgtinginum men hava eins og løgtingslimir rætt at leggja fyri løgtingið uppskot til løgtingslógir ríkislógartilmælir ella løgtingssamtyktir ymisku ábyrgdarøkini hjá landsstýrinum verða nevnd málsøkir og verða hesi lutaði millun landsstýrismennirnar av løgmanni í einum málsøkjabýti løgmaður kann eisini velja at umsita málsøki sjálvur eitt sindur ymiskt er frá einum landsstýri til annað júst hvussu málsøkini verða býtt formliga heitið á ráðharrunum í landsstýrinum er sambært stýrisskipanini landsstýrismaður men til tíðir verður umframt landsstýrismenn eisini tosað um landsstýrisfólk ella landsstyriskvinnur ongin innihaldsligur munur er á landsstýrismanni landsstýrisfólk ella landsstýriskvinnu men koma ymisku heitini helst frá at summi halda tað vera løgið at kalla eina kvinnu fyri landsstýris mann í eru í landsstýrinum umframt løgmann sjey landsstýrismenn bermuda er ein oyggjabólkur sum hoyrir til bretland sum liggja í norðuratlantshavi eystanfyri usa nærmasta stað í usa er cape hatteras north carolina sum liggur umleið km í ein útnyrðing frá bermuda oyggjarnar liggja kilometrar sunnanfyri cape sable island nova scotia og kilometrar í ein landnyrðing av miami høvuðsstaðurin eitur hamilton tó var st george tann fyrsti høvuðsstaðurin og er st george tann elsti enskt talandi býurin uttanfyri stórabretland í heiminum oyggjarnar eru km til støddar í var fólkatalið og fólkatættleikin var pr km bermuda er tað norðasta og eystasta staðið av burmuda trýkantinum har tað sigst at nógv skip eru gingin burtur og flogfør eru dottin niður á mystiskan hátt bermuda oyggjarnar vóru funnar í av spanska juan de bermúdez kapteini sum oyggjarnar eru uppkallaðar eftir í stovnaði virginia company eina búseting á bermuda hetta var tvey ár eftir at sama fyritøka hevði sett á stovn býirinir virginia og jamestown á amerikanska kontinentinum búsetingin fór fram tá ein ódn herjaði øki og tað søkkandi enska skipið sea venture noyddist at stýra á eitt sker har um leiðir so at manning og ferðafólk kundu fara í land virginia company stýrdi oynni til tá ein onnur fyritøka somers isles company tók yvir og hevði ræði á oynni til tá bretar tóku valdið á oynni í vóru oyggjarnar alment innlimaðar í stóra bretland bermuda er limur í oyggjaleikunum har føroyar eisini eru limir oyggjaleikir verða á bermuda bermuda luttekur eisini á olympisku leikunum tey hava eitt nú luttikið í sigling svimjing kaving frælsum ítrótti og triatlon visible fish var mannað av derhardi olsen gittar ásbirni berthelsen trummur peturi pólson tá jensen sang boga á lakjuni bass og eileri hansen gittar bólkurin byrjaði um veturin í tá derhard og eiler sum gingu í sama flokki í studentaskúlanum við gøtugjógv gjørdu av at byrja ein bólk eftir at hava roynt ein trummuleikara og einar tveir bassleikarar kom fyrst petur við petur sum hevði gingið í einum hægri flokki í sama studentaskúla og longu var smákendur sum yrkjari var triði maður í bólkinum stutt eftir kom ásbjørn við og stutt eftir hann kom eisini bogi við upprunaliga varð vant í sluppini høganes men táið allir omanfyri vóru við varð ístaðin vant í glyvra bio visible fish hevði fleiri steðgir á leiðini m a var bogi uttanlands eitt skifti og somuleiðis ásbjørn í spældi visible fish fyri fyrstu ferð til konsert hetta var ein konsert í sambandi við varmakeldustevnuna í í tóku visible fish sjálvir eitt band upp við sangum sum teir høvdu gjørt bandið var einans ætlað til bólkin sjálvan og er tí ongantíð útgivið upptikið varð á loftinum hjá p f esmar simonsen á kambsdali á sumri í eykabassleikari á bandinum av tí at bogi var uttanlands var jens l thomsen ein sangur á bandinum skemti kontri sangurin i swallow flies endaði tó á eini útgávu tá tað í síðstu løtu varð avgjørt at koyra tað sum hidden track á fløguna doing lounge jesus sum kom út í í luttók visible fish fyri fyrstu ferð á prix føroyar kappingini undankappingin var í klaksvík og so mætir bólkar sum mark no limits við kenda teiti lassen á odda og lokalu hetjurnar aria struku við sigrinum men visible fish slóg navn sítt fast ímillum tónleikaáhugaðar føroyingar við teirra sermerktu og villu framførslu serliga nógv var gjørt burturúr at forsangarin petur í einum sangi gjørdi sjálvmorð við einum spælirevolvara á pallinum seinni í var visible fish við á uppsamlingsfløguni rokk í føroyum sum tutl gav út sangurin tender skin gjørdist eitt rættiligt hitt og varð nógv spældur í útvarpi føroya um ta tíðina hann endaði sum nr á teimum bestu um hesa tíðina t v s frá til og við skipaði visible fish fyri nógvum konsertum í losjuni við gøtugjógv afturvendandi tiltak hvørja ferð var at bjóða einum nýggjum og uppkomandi bólki við á konsertina fløgan doing lounge jesus kom út á sumri í og seldi heilt væl eitt lag av fløguni styrofoam p kom á tær bestu hitt listan og rakk øðrum plássi í varð tónleikasamtakið grót stovnað og visible fish var ein rímuliga afturvendandi bólkur hjá samtakinum tað fyrsta árið á heysti í gav úf eina fløgu út við barnasangum innspældir av nýggjum visible fish tulkaði barndómshittið í barnagarði hjá hjørdis johansen sangurin var sera væl móttikin og er spældur heilt nógv gjøgnum árini í gav plátufelagið tutl út eina fløgu sum æt grótføroyskt sum var samansett av ymiskum føroyskum bólkum ið spældu egið tilfar visible fish luttók við sanginum bróðir judas um ársskiftið avgjørdu limirnir í visible fish at steðga fyribils og hava ikki vant regluliga síðani tó var ein reunion konsert hildin á sumri í í losjuni í gøtu í oktober kunngjrdu visible fish at teir vóru byrjaðir aftur frits johannesen er uppvaksin í fuglafirði har hann eisini býr hann er útbúgvin lærari og hevur í mong ár starvast í fuglafjarðar skúla umframt lærarastarvið hevur frits nógv kreativ jørn í eldinum frits hevur í mong ár verið kórleiðari og primus motor hjá fuglafjarðar gentukóri hann hevur eisini skrivað løg og útsett tey fyri kórið fyri fáum árum síðani myndaði frits eitt úrvalskór við tí endamáli at fara til new york at framføra passíusálmarnar frits hevur eisini altíð fingist við at mála og gera aðra myndlist og seinnu árini er hann vorðin alt meira kendur kring allar føroyar fyri málningar sínar sum ofta hava tónleik sum myndevni steinhovden er ein bygd millum eysturu vág og vestaru vág í flora kommunu noreg hevur verið hildið frá fornari tíð handilsbygningarnir hjá kongliga einahandlinum í flora kommuna eru bygdir í miðøld steinhovden hýsir í dag íbúgvum steinhovden hevur fingið navn av steinhaldi sum var vanligt í noregi í steinøldini í bygdini er tó eitt flakavirki ið ikki longur keypir slegghamaran frá útróðrarbátum á plássinum men ístaðin keypir sína rávøru á uppboðssølunum serliga á uppboðssøluni í seljeset slegghamarmann varð føddur í steinhovden hann eigur slegghamaran mjølnir og við honum berjist hann mót automatin tá ið ein firda fyr er nóg nær letur kjaftin upp og gloypir honum fjøll í steinhovðin hanus gjærdum johansen best kendur sum hanus g ella hanus g johansen er føddur í klaksvík juni hann er kendur sum vísusangari og hevur millum annað tulkað norska yrkjaran jakob sande hann framførir onkuntíð við aldubáruni og hevur eisini sungið saman við frændum í var hann føroyskt innslag á mentanartiltaki í økinum kring flekkefjord í noregi hanus hevur gjørt løg til yrkingar síðani síðst í árunum og hann metir at hann tilsamans hevur gjørt løg til áleið yrkingar hann er serliga kendur fyri at tulka yrkingarnar hjá kenda føroyska skaldinum poul f joensen hanus hevur gjørt løg til áleið yrkingar hjá hargaskaldinum hann gav út lp og kasettuband í sum nevndist gaman og álvara hanus syngur poul f henda útgáva kom út sum fløga cd ár seinni í ebenezer er navnið á samkomuhúsi hjá brøðrasamkomuni í niels finsens gøtu í havn navnið ebenezer er hebraiskt og er tikið úr sámuelsbók sám og í bíbliuni fyrsti salurin ebenezer varð bygdur beint eftir og varð tikin í nýtslu juli hann varð í tikin niður og fluttur inn í saltangará har hann fekk navnið berøa núverandi samkomubygningurin er tikin í brúk september og fekk umfatandi ábøtur og umbygging í áðrenn salurin ebenezer varð bygdur í savnaðist samkoman í sloans sali við tinghúsvegin tann salurin varð bygdur í nógv verður sungið í ebenezer og fleiri kór eru í eru trý kór fyrsta brúðarvígslan í ebenezer var í tað vóru richard schwartz jacobsen og anna kjærbo sum giftust tey høvdu fingið serloyvi til at verða vígd í salinum og politiassistenturin niclas poulsen hevði fingið serloyvi frá fútanum at víga parið føstuinngangur er inngangurin til føstuna sum í kristindóminum verður hildin í vikur undan páskum føstuinngangur er tann sunnudagin sum er tann sunnudagurin frammanundan páskadegi mánakvøld og týskvøld í føstuinngangi sum vit eisini kalla fastalávint hevur verið vanligt at hava ymiskt til skemtunnar eitt nú at ganga grýlu ella ganga langaføstu og at sláa tunnu mánadag í føstuinngangi á fastalávint er vanligt at dansa føroyskan dans og henda dag endar dansiárið mikudagur í føstuinngangi nevnist øskudagur og tá byrjar álvarsamari parturin av føstuni gamalt var ikki at eta kjøt í føstu hetta sæst aftur í summum sagnum eitt nú um kálv lítla siðurin ikki at eta kjøt í føstu hevur upp til okkara tíð verið hildið í katólskum londum rúni nielsen februar á tvøroyri er fyrrverandi formaður í unga tjóðveldinum størsta politiska ungmannafelagið í føroyum hann er samstundis tann ið longst hevur sitið sum formaður felagsins í og var hann eykamaður á løgtingi fyri hergeir nielsen hann sat við fíggjarábyrgdini í formanskapinum í unga norðurlandaráðnum umboðandi sosialistiskan ungdóm í norðanlondum sun árini til hevur eisini eygleiðari í vælferðarnevndini og í umhvørvisnevndini í norðurlandaráðnum í sama tíðarskeiðið fór fyrstu ferð umboðandi unga tjóðveldið í unga norðurlandaráðið í rúni nielsen varð aftur formaður í unga tjóðveldinum eitt stutt skifti hann varð valdur formaður á fundi mars og tók ikki við afturvali á landsnevndarfundi mars torradagar kallast mentanarvika ið verður hildin í klaksvík í torra fyrstu ferð í torri ella í torra kallast mánamánaðurin ið byrjar í seinnu helvt av januar ella fyrru helvt af februar og varir í vikur fram tað er eina mánaringrás í torravikuni verður skipað fyri ymiskum tiltøkum í klaksvík fyrilestrar um torra torrafisk og torrahald um fiskivinnu og siðir á sjónum eisini er ætlanin at skipa fyri fyrilestrum um fiskivinnuna í dag og fáa serfrøðingar frá fiskirannsóknarstovuni at greiða frá fiskivinnuni sæð frá teirra eygum heilsukaf forkunnug fiskamatarskrá og torrasvimjing eru bert nøkur av áhugaverdu tiltøkunum úr torrarúgvuni ein mánamánaður ella astronomiskur mánaður er tíðin tað tekur mánanum at ferðast eina ringrás um jørðina ein mánaringrás hon er frá tendring nýmána til næstu tendring nýmána ein mánamánaður er umleið samdøgur samdøgur tímar minuttir og sekund fyri at vera heilt neyvur tað eru aðrir hættir at rokna longdina á eini mánaringrás og teir geva samdøgur og millum og tímar mánamánaðirnir hava allir navn á føroyskum teir eita allir sól t d jólasól gøsól torrasól hesi nøvn eru nú mestsum burturdottin teir tólv mánamánaðirnir eru gott dagar tilsamans meðan árið er gott dagar so umleið triðja hvørt ár er ein máni millumpartasól sum er ímilum og mánamánaðin lomvigi ella lomviga frøðiheiti uria aalge er svartur sjófuglur sagt verður at lomvigin kemur at landi á pálsmessu og í bergið á leypársmessu juli sigst lomvigin aftur leggja frá landi loyvt er í at skjóta lomviga frá oktober til januar er svartur omaná hvítur í neðra summir hava eina hvíta striku aftur frá eyganum teir eru sama slagið sum hinir men eru oftast stórir fyrst í juni hevur lomvigin vorpið eittans egg stórt eftir fuglinum frá tí tjúkkasta smalkast tað beint og javnt móti hinum klænra endanum sum er óvanliga spískur eggið rullar tí ikki beinan veg men heldur runt í ring og tað man mangan hava bjargað teimum frá at fara út av rókini frá til juni fara menn at ræna t e at taka eggini í stórum línum síga teir langt niður í bergið í skúvoy um favnar og har sum loft er gera teir stór reiggj út og inn eggini eru vøkur frá fagrasta grøna til bleikgrønt og stundum hvítt sett við dimmum blettum og strikum sum gera tey ólík hvørjum øðrum orðið gongur at aldri finnast tvey lomvigaregg sum eru meinlík á liti summi sýnast at vera einlitt grøn men hyggur tú gjøllari eftir so sært tú altíð onkun dimman blett sum ger eitt frámerki skúvoy og dímun eru bestu lomvigalondini í føroyum skúvoyingar fáa so nógv egg útyvir tað teir brúka sjálvir at teir fara við heilum bátsfarmi til havnar at selja skjótt verpur lomvigin aftur og hann vermir í rúmar vikur ungfuglurin situr hesa tíðina niðast við sjógvin hann er kallaður hellufuglur og verður tikin av báti við fleygastong nú pisurnar eru útkomnar flúgva teir gomlu javnan við nebbasild í nevinum tá ið ein lendir á rókini eru nógv opin gap uttan um hann men hin gamli kennir væl unga sín dúnaða pisan er brúnlig omaná grá sprøklut um háls og síður hvít í neðra um miðjan juli kemur fyglingin fyri við eini stuttari stong og stórum neti gongur fyglingarmaðurin eftir rókini varliga framat har sum lomvigin situr tættur har leggur hann netið omanyvir og kann fáa nógvar í tað um man vera tað vanliga er væl fingið og má sigast nógv tó at tað hevur hent at fingið lomvigar kann ein kringur fyglingarmaður fáa ein góðan dag men við hetta lag misfarast nógvar pisur tí hava teir summstaðni lagt fyglingina av og fleyga nú í staðin í flognum er lomvigin ikki so snúiligur sum lundin og tí betri at fleyga fyri ólavsøku eru pisurnar floygdar mest um kvøldið síggjast tær fara av rókini ein lítil fyrst og tveir stórir faðir og móðir hvør sínumegin aftanvert við hana har sum stór urð er undir bera tey gomlu ofta ótta fyri at hin lítla fer ikki at vinna út á sjógv og so við og við geva tey henni tá eitt stump uppeftir eisini á sjónum halda tey saman fyrru tíðina ber okkurt sum t d ein fles upp ímillum so tey ikki síggja hvørt annað so ljóðar í heilum karr karr karr øðrumegin og pi pi pi hinumegin til tey hittast aftur umframt við fygling og fleygi verður nógvur lomvigi fingin við snaru snaran er ein flaki av viði við nógvum lykkjum av faksi omaná og lomvigin sum altíð dámar væl at sita á rekaviði fer upp á hann men fær so føturnar fastar í lykkjurnar eisini verður nógvur lomvigi skotin víða um á sjónum og tó hevur hann heldur nørst enn minkað í seinnu tíðini um veturin ferðast hann um langt úti á havinum nakrir síggjast tó her tá er hann bleikgráur framman á hálsinum og upp í vangarnar sama lit hevur steffan t e pisan tá ið hon er komin á sjógvin jarðfrøði ella geologi er læran um bygnaðin á jørðini t d um tey ymisku jarðløgini virksemi á jørðini so sum eldgos og jarðskjálvtar og um jarðarsøguna so sum ístíðir og hvussu landslagi er broytt gjøgnum tíðina ein sum fæst við jarðfrøði sum yrki verður nevndur ein jarðfrøðingur føroyar eru úrslit av stórum eldgosvirksemi í økinum fyri milliónum árum síðani føroyar eru skaptar í og endaligu spjaðingini av atlantshavinum sum enn er virkin atlantshavið breiðkar so við og við sum europa plátan og afrika plátan flytar seg burtur frá norður og suðurameriku plátunum eitt nú breiðkast ísland í løtuni við cm árliga læknafrøði er læran um menniskjakroppin og greining forðing og leking av sjúkum og eisini ymiskum skaðum sum menniskjað kann koma út fyri granskarar kanna sjúkuárin og royna nýggjar viðgerðarhættir sjúka verður viðgjørd við til dømis geisling uppvenjing heilivági og skurðviðgerð fyribyrgjandi viðgerð til dømis at koppseta er týðandi partur í nýmótans læknavísindum fyri tveimum øldum síðan kundu fólk ikki vænta sær at gerast stórt eldri enn ár nú verða mong fólk í ídnaðarlondum ára gomul ella eldri betri matur og serstakliga betri heilsurøkt gera tað at fólk liva longri men menningin í læknavísindum hevur eisini nógv at siga stórur læknatørvur er enn í menningarlondum heilsufólk verða útbúgvin at hjálpa hesum fólkum heilsufólk koppseta og duga at veita lætta sjúkraviðgerð tey leiðbeina eisini í reinføri í mati og í smábarnarøkt miðallívsævin kann eisini vera ár styttri í menningarlondum enn í ídnaðarlondum miðallívsævin í angola er t d bara ár læknafrøði fatar um so nógv at læknar mugu eftir próvtøku útbúgva seg meiri og fáa sær serútbúgving greinir í læknavísindum rna er stytting fyri ribonukleinsýra sýra acid á enskum rna er eins og dna samansett av nukleotidum við hvør sínum nukleobasa men har dna hevur nukleobasan thymin t hevur rna nukleobasan uracil u eisini er sukureindin í hvørjum nukleotid ribosa í staðin fyri sum í dna deoxyribosa rna hevur ymisk størv í kyknuni trna transfer rna flytur aminosýrur til proteinsyntesuna á ribosomunum mrna messenger rna verður nýtt til at flyta upplýsingar frá dna til ribosomini eisini hava vit rrna ribosom rna sum ribosomini eru samansett av dna verður avritað til rna í eini prosess nevnd transskriptión og síðani verða proteinir framleidd út frá rna í eini prosess nevnd translatión vanliga verður dna nýtt til goymslu av arvfrøðiliga tilfarinum men nøkur virus nýta í staðin rna eitt virus er ein undir mikroskopiskur partikkul millum og nm sum kan smitta eina kyknu í einari lívfrøðiligari veru eitt virus kan bert nøra seg við at smitta eina vertkyknu sum kunnu verða bæði prokaryotar t d bakteriukyknur og eukaryotar t d djórakyknur nógv virus elva til sjúkur í menniskjum og djórum viðgerð er trupul tí antibiotika nyttar ikki og fá sløg av heilivági finnast ið virka ímóti virusum virus eru í grundini samansett av arvatilfari inni í einum proteinhylkið proteinhylkið er antin uppbygt sum ein spiralur so virusið gerst avlangt helicalt ella eru proteineindirnar samansettar sum í einum fótbólti so virusið er runt icosahedralt tað finnast eisini kompleks virus sum hava hvørki av áðurnevndu skapum men kunnu t d hava ein proteinhala ella ein annaleiðis vegg nøkur hava eisini ein lipid dupultlag membran uttanum hylki tey ið ikki hava verða kallaði nakin virus tað eru mest djóravirus ið hava membran flestu virusir hava ikki egin ensymir men tað eru tó nøkur sum hava ensymini hava ymiskar funktiónir t d at framleiða dna út frá rna revers transcriptase bróta hol á bakteriuveggir lysosym og hjálpa virusinum at loysa seg frá kyknuni neuraminadase tá virus deila seg gongur tað fyri seg í stigum virus verða ofta bólkaði eftir hvat teirra arvatilfar er og hvussu tey framleiða mrna baltimore flokkingin ein bakteria er ein einkyknað mikroskopisk lívvera bakteriur hoyra til prokaryotar verur og hava sostatt ongan kyknukjarna menniskjakroppurin hevur umleið tíggju ferðir fleiri bakteriukyknur enn menniskjakyknur í sær serliga á húðini og í maga tarm kanalini tað finnast bæði óhættisligar og sjúkuelvandi patogenar bakteriur menniskju verða javnan smittað við sjúkuelvandi bakterium men hetta er tíbetur lætt at viðgera tí bakteriur kunnu vanliga drepast við antibiotika tað er tó vorðið alt meira vanligt at bakteriur gerast antiobiotika mótstøðuførar hetta kemst ivaleyst av at menniskjan hevur ovurnýtt antiobiotiskan heilivág bakteriur eru umleið tíggju ferðir minni enn eukaryotar kyknur og eru vanliga mikrometrar til støddar tær kunnu hava ymisk skøp t d rundar coccus avlangar rod s formaðar spirillum snúraðar spirochete og tráðformaðar filament bakteriur kunnu bólkast eftir samanseting av kyknuveggi í grampositivar og gramnegativar bakteriur tá man viðger bakteriur við gram liting gerast grampositivar bakteriur violettar og gramnegativar reyðar nakrar ættir av grampositivum bakterium actinomyces bacillus clostridium corynebacterium enterococcus lactobacillus listeria micrococcus mycobacterium staphylococcus streptococcus og streptomyces nakrar ættir av gramnegativum bakterium enterobacter escherichia helicobacter hemophilus klebsiella legionella neisseria proteus pseudomonas salmonella shigella og vibrio bakteriur kunnu hava trý ymisk sløg av eitur exoeitur kunnu býtast í tríggjar bólkar cytolytisk ab eitur og superantigenir napolon bonaparte august mai var ein franskur generalur og keisari nabulione buonaparte varð føddur í ajaccio á oynni korsika ið nýliga var blivin franskt hjáland hann var næstelsti sonur carlo buonaparte og maria letizia ramolino sum fingu í alt frísk børn hóast bæði foreldrini vóru aðalsfólk vóru tey ikki rík tey máttu arbeiða hart fyri at breyðføða børn síni í bleiv ára gamli nabullione sendur í ein hernaðarskúla í norðurfraklandi fyri at læra at tosa rætt franskt men hann lærdi aldrin rættuliga at tosa og skriva franskt hóast hann ikki dugdi so væl franskt kláraði hann seg væl í skúlanum hann var serstakliða góður til søgu og støddfrøði lærararnir góvu honum franska navnið napoleón bonaparte í staðin fyri í teirra eygum bygdasliga italska navnið nabullione buonaparte tá napolon í var blivin ár bleiv hann fluttur til tað kongliga hernaðarakademiið í paris har hann hevði avgjørt at blíva offiserur í franska herinum napolon las nógva hernaðarsøgu og hann sá upp til sínar hetjur ið vóru aleksandur mikli karlamagnus hannibal og julius cæsar hesir fýra herførararnir vóru heimsins størstu herførarar og napolon føldi at hann fór at blíva størri enn hesir nevndu herførarar hann bleiv lærdur á einum hernaðarskúla og fekk skjótt hægri rang og í bleiv hann leiðari av tí franska herinum í italia har hann fekk eysturríki og teira sameindu til at gera eina friðaravtalu í hertók napoleon ottomansk stýrda egyptaland í eini roynd í at forða tí bretsku handilsrutuni við india hann var strandaður tá ið skip hansara vóru løgt í oyði av onglendinum í stríðnum um nilánna harumframt fóru eysturríki og russland í samstarv við tær bretsku oyggjarnar napolion fór aftur til parís har í stjórnin var í neyð í einum kvetti varð hann útnevndur til generalkonsul í og bert tvey á aftan á bleiv hann útnevdur konsul restina av lívstíð hansara tvey ár seinni gjørdist hann keisari og stovnaði banka fraklands og setti katólsku trúnna sum tjóðartrúgv í vann hann á eysturríki við marengo hann fekk sum avtalað eina friðaravtalu ið førdi til frið í evropa í fór bretland í kríggj við frakland og aftur seinni vann hann saman við russlandi og eysturríki móti bretland í skipsbardaga við trafalgar í so napoleon avgjørdi ikki at gera landgongd í bretlandi síðan vendi hann sær móti eystur russisku herdeildunum og vann móti teimum við austerlitz seinni sama ár hann vann nógv land og eisini innliman í proysia ið førdi til at hann eftir øllum at døma fekk valdi á øllum evropa tað heilaga rómverska ríki var deilt og tað førdi til at holland og vesturfalia vóru stovnaði tey næstu árini seti napoleon familiulimir og annað fólk hann hevði álit á at stýra í hollandi vesturfalia italia spania svøríki og napoli í gifti hann seg við josephine de beauharnais tey fingu eingi børn og blivu skild hann gifti seg uppaftur við marie louise av eysturríki dóttir eysturíkska kongin við tí vón at fáa ein arving eitt ár seinni fekk napoleon ein son napolon franois joseph charles bonaparte í tí penisulara kríginum í byrjaði í tapti frakland og teir blivu við í fimm ár hetta drenaði tann franska hernaðarliga pengakassan og í tá ið hann invaderaði russland ið endaði við einari afturtøku tað byrjaði at ganga hin vegin og í mars blev paris tikin tann apríl varð napoleon noyddur at skriva undir semjuskjal um at lata trónuna sum franskur keisari frá sær og at liva í útlegd á miðjarðarhavsoynni elba seint í apríl flutti napoleon í útlegd á oynni elba men longu í mars rýmdi hann og fór at paris aftur slagaði við waterloo stegaði hansara stuttu aðru roynd eftir øllum evropa tann juni bretar tóku hann til fanga á oynni st helena har hann doyði mei í býarbókasavnið er fólkabókasavnið í havn í nógv ár var anna brimnes býarbókavørður og síðani eitt skifti svend højgaard sept mai frá januar er arnbjørn ólavsson dalsgarð býarbókavørður umframt býarbókavørðin eru starvsfólk í føstum starvi hjálparfólk og bókauppsetarar frítíðararbeiði hjá skúlanæmingum øll kunnu læna á bókasavninum bæði bøkur ljóðbøkur filmar bløð og talgildar bøkur ljóðbøkur og filmar bókasavnið er nú fermetrar í hæddum á hædd er inngongd á hædd er avgreiðsla lesistova og útlán fyri vaksin á hædd er barnabókasavnið og skrivstovur og á hædd er goymsla skrivstova og starvsfólkahøli tróndur sverri patursson føddur mars í kirkjubø er listamaður myndahøggari sjófarari og ævintýrari hann hevur fleiri ferðir siglt á heimsins høvum við sjófararanum tim severin eitt nú í tá teir sigldu frá kina til amerika á einum bambusflaka túrurin vardi dagar ferðin gav honum íblástur til at gera kosmiska rúmið í gjørdi kringvarp føroya eina sending um trónd patursson har tey m a fylgdu við honum til nordic cool framsýningina í kennedy center í usa hin januar varð tróndur heiðraður við mentanarvirðisløn landsins sum er á krónur og harvið størsta føroyska mentanarheiðurslønin handanin fór fram á hátíðarhaldi í stóra pakkhúsi í vági tróndur er ein viðurkendur listamaður hann er eksperimenterandi arbeiðir nógv við glasi jarni og kopari hann hevur m a prýtt sølumiðstøðina sms í havn gøtu kirkju katólsku kirkjuna í havn og tornbjerg kirke í odense tróndur var í læru til listamálara hjá ingálvur av reyni síðan fór hann til danmarkar har hann fekk undirvísing hjá hans christian høyer á glyptotekinum í gekk hann á norges kunsthndværkerskole eina tíð lærdi hann hjá stle kyllingstad hann gekk í trý ár á statens kunstakademi í oslo í hevði hann sína fyrstu serframsýning í listasavni føroya tróndur hevur havt fleiri framsýningar í øðrum londum í februar hevði hann eina framsýning á john f kennedy center for the performing arts tað var ein installasjón sum á enskum nevndist migration og vísti fram umleið stórir havfuglar úr litaðum glasi sum hungu uppi í tí stóra rúminum í kennedy sentrinum í grand foyer vindeygannum á einari norðurlendskari framsýning ið nevndist nordic cool sendingin datt so niður fyri í nógv ár men bleiv so tikin uppaftur í unum frá og til var heðin arge fastur vertur á teimum bestu síðani hava fleiri aðrir vertir verið m a niels uni dam í gjørdist tummas gudmundsen vertur og seinni jarleivur hansen sum var vertur til í fyrstuni fór atkvøðugreiðslan fram við at skriva og senda bræv til sendingina og skúlar og aðrir stovnar fingu blankar atkvøðulistar sendandi sum kundu margfaldast útfyllast og sendast aftur til útvarpið nú greiðir man atkvøðu beinleiðis á heimasíðuni hjá sendingini sendingin hevur øll árini verður send leygarkvøld og endursend seinni í komandi vikuni kim hansen er uppvaksin í nólsoy hann lærdi seg á ungum árum at spæla tangentar og er síðani vorðin kendur í føroyum fyri at syngja spæla klaver og keyboard hann smíðar løg sjálvur men framførir eisini løg hjá øðrum kim byrjaði sum fólkatónleikari við spælimonnunum í nólsoy nakað seinni var hann tónleikari til fleiri studentakabarettir í sjónleikarhúsinum eins og hann spældi við m a ingun simonsen band og øðrum bólkum í havn aftaná á tónleikaháskúlan í danmark í gav hann saman við bólkinum jóanes co í út kasettubandið flúgvandi hugskot har tey flestu helst kenna lagið maria kim gjørdist av álvara kendur við bólkinum moirae sum vann prix føroyar í bólkurin moirae hevur tvær útgávur á baki moirae og sangir úr náttini aftaná moirae var kim sangari og klaverleikari í bólkinum taxi í nøkur ár sum eisini vann prix føroyar í annars hevur kim sitið aftan tangentarnar í sangleikum sum jesus makedonarin og skeyk eins og hann hevur skriva tónleik lagt til rættis lagt røddir og tónar til fleiri av føroysku útgávunum tey seinastu árini kim hevur eisini gjørt tónleik til sjónvarpsendingar og filmar eins og hann hevur skriva tónleik til leikirnar elling kjell bjarni í momo í geyma kim hevur arbeitt sum tónleikari saman við m a frændur jens lisberg eyðun nolsøe chase brandur enni eivør pálsdóttir maggie reilly fr david russ taff og showmonnum jens kjeld jensen er ein fugla djóra skordýrs og náttúruserfrøðingur sum er sjálvlærdur hann er rithøvundur og hevur útgivið fleiri bøkur um djóralívið og fuglalívið í føroyum í mai varð hann tilnevndur heiðursdoktari av fróðskaparsetri føroya hann er dani men hevur búð í føroyum síðan hann býr í nólsoy saman við unnustu síni maritu gulklett hann tekst við ymiskum náttúrutengdum virksemi kendastur er hann helst sum fuglaútstappari men harumframt er hann serfrøðingur í føroyskum fuglum og skordýrum og eisini hevur hann stóran áhuga í plantum í nólsoyar bygd hevur hann eisini ein garð við ymiskum føroyskum pílasløgum hann hevur funnið fleiri nýggj djórasløg nýggj sløg av skordýrum og lúsum hann hevur nógv samband við bæði føroyingar og útlendingar í varð hann heiðraður við mentanarvirðisløn m a jacobsens fyri mentanaravrik í fekk hann umhvørvisheiðurslønina hjá norðurlandaráðnum jóannis kristiansen februar í leirvík mars í keypmannahavn ofta eisini nevndur leirvíksmálarin var listamálari hann giftist við else margrethe bonke úr hvidkilde á lollandi og hon er á mongum av hansara persónsmyndum jóannis fór í til danmarkar har hann fór í handverkslæru sum málari tá lærutíðin var lokin var seinni heimsbardagi brostin á og jóannis var eins og mangir aðrir føroyingar verandi í danmark krígsárini hesi árini slapp hann at útbúgva seg á listarliga økinum í kom jóannis inn á tegne og malerskolen studio í palægade seinni kom jóannis í læru hjá myndahøggaranum ib schmedes sum hevði næmingar sínar á den kongelige afstøbningssamling á statens museum for kunst og endiliga í lá gøtan opin inn á kunstakademiið jóannis varð búgvandi í danmark til hann doyði í men vitjaði javnan í føroyum um sumrini at mála nógvir av málningum hansara hava myndevni úr leirvík og har um leiðir ølklubbar vóru upprunaliga eitt fyribrigdi íkomið av føroysku rúsdrekkaskamtanarskipanina sum varð avtikin fyrst í árunum bara í havn vóru fleiri ølklubbar mimir kaggin tórshøll kvøldlot og havnar klubbi eisini klaksvík hevði sín klubba klaksvíkar klubbi og fleiri bygdir høvdu klubbar eisini til dømis fuglafjarðar klubbi og tvøroyrar klubbi síðan rúsdrekkaskamtanin varð avtikin eru hesir klubbar broyttir meir ella minni til vertshús og stranga kravið um limaskap er bloytt upp og hava klubbarnir nú antin atgongumerkjasølu ella ókeypis atgongd ølklubbarnir vóru ein háttur at umgangast skamtanarskipanina limirnir lótu inn skamtanarkort sítt og klubbin keypti so inn stóra nøgd av rúsdrekka fyri samlaða skamtin hjá limunum síðani rak klubbin barr á vanligan hátt kaggin varð settur á stovn í í havn og virkaði sum ølklubbi til hann læt aftur á heysti sosialurin hevði eina grein um kaggan í blaðnum tann november við yvirskriftini mjørkadalur dróg konufólkini í greinini varð greitt frá søguni hjá kagganum sonne smith hevði skrivað eina bók um kaggan nú tað vóru liðin ár síðan felagið varð stovnað á stovnandi aðalfundi hin november á loftinum á kondittarínum í havn navnið bleiv samtykt nakrir dagar frammanundan tað var sonja egholm systir hjørdis konu heðin mortensen ið fann uppá navnið á stovnandi aðalfundinum vóru sigurd bech steinbjørn zachariasen sonne smith heðin mortensen eyðun jensen marius joensen á hvítanesi frits joensen ronald thomsen svend poulsen bambus thomas michael smith kári d petersen og finnur johansen heðin mortensen varð valdur til orðstýrara og fundurin valdi sigurd bech til formann og steinbjørn zachariasen sonna smith eyðun jensen og thomas michael smith í nevndina teir ið tóki stig til at seta kaggan á stovn ynsktu at hava eitt alternativ til mimir og mjørkadal teir hildu at mjørkadalur hevði ymiskt tiltøk ið dróg ungdómin og serliga genturnar til sín teir ynsktu eisini at konufólk kundu gerast limir og tað hendi so tvey ár seinni tá ið trý konufólk gjørdist limir í kagganum kaggin lá á horninum við dalavegin og jóannesar paturssonargøtu eitt dansifelag sum dansaði føroyskan dans helt til í kagganum og var uppkallað eftir honum tað nevndist dansifelag kaggans har var eisini bridgedeild kaggans og billjarddeild kaggans veitslur vóru hildnar í kagganum og sangir vóru eisini yrktir til høvið í útkom ein fløga við heitinum kaggin sangur og skemt við sangum og samrøðum t d eru fleiri sangir við robert mcbirnie og herman jacobsen sála kaggin lat aftur á heysti húsið har kaggin helt til varð seinni selt til frelsunarherin sum bygdi um og læt húsið upp sum herberg fyri heimleys hans fróði hansen føddur august er ein føroyskur fótbóltsleikari og venjari hann spældi landsdystir fyri føroyar hann hevur eisini roynt innan onnur øki eitt nú hevur hann roynt seg innan húðrøktarvørur og líknandi hans fróði gjørdist fyrst kendur sum fótbóltsspælari har hann spældi dystir á landsliðnum í avgjørdi hans fróði at royna seg í føroyskum fótbólti enn einaferð hesaferð sum leikandi hjálparvenjari fyri tb ætlanin er at hann skal spæla við besta liðnum sum flutti upp í meistaradeildina eftir leiklok í seinni hevur hann nomið sær kunnleika innan móta og stíl og var eitt skifti vakurleikafrøðingur í usa undir navninum mr kaykay tað var eisini við navninum kaykay at hans fróði í útgav bók á enskum um vakurleikarøkt robert stephenson smyth baden powell føddur sum robert stephenson smyth powell februar deyður januar var ein bretsk hermaður og rithøvundur sum millum annað stovnaði skótarørsluna robert baden powell var virkin sum heryvirmaður í bretska herinum í india og afrika frá til sum bert ára gamal gjørdist hann yvirmaður í husarregimenti í india í í vendi hann aftur til afrika har hann luttók í matabelekrígginum simbabvi og ashanti herferðini gana hann skipaði verjuna í mafeking í boarakrígginum í suðurafrika og gjørdist hann heimsgitin av hesum eisini skipaði hann suðurafrikansku ríðandi løgregluna og gjørdist generalinspektørur í tá ið hann kom aftur til onglands vildi hann læra dreingir at vera sjálvbjargnir sum er endamálið við skótarøsluni robert baden powell stovnaði skótarørsluna á brownsea oynni í dorset tann august fyrsta altjóða jamboree varð hildin í onglandi í har varð robert baden powell útnevndur til alheims skótaovasta hann giftist við olave baden powell fødd st clair soames í hon gjørdist seinni ovasti hjá gentuskótunum og var áhugað í skótaarbeiðinum í fluttu hjúnini baden powell úr onglandi til nyeri í kenja robert baden powell andaðist januar og varð jarðaður í kenja hann hevði búð og verið í kríggi í afrika so stóran part av lívinum at hann valdi at jarðast har føroyska a landsliðið í fótbólti hjá monnum vann fyrsta em undankappingardyst sín í landskrona september tá torkil nielsen skeyt mál móti eysturríkska landsliðnum síðani hava úrslitini verið svingandi sum oftast vinna mótstøðuliðini men onkrir sigar og javnleikir eru av og á og sigurin hjá stórum fótbóltstjóðum er onkuntíð sera tepur sum t d tá føroyar tapti á heimavølli móti italia í føroyar fingu limaskap í fifa í og uefa í og spældu sín fyrsta altjóða landsdyst móti íslandi hin august ísland vann dystin hin november vunnu føroyar á útivølli móti grikkalandi í undankapping til em í fótbólti jóan símun edmundsson gjørdi málið hin juni eydnaðist tað enn einaferð fyri føroyska fótbóltslandsliðið at vinna móti grikkalandi tá ið føroyar hevði heimavøll á tórsvølli føroyar vann dystin málini hjá føroyum gjørdu hallur hansson og brandur olsen gott milliónir búgva í grikkalandi og umleið í føroyum grikkaland gjørdist evropameistari í og luttók í endaspælinum á hm føroyska a landsliðið vann gull á oyggjaleikunum í og føroyska fótbóltslandsliðið hjá monnum hevur ikki luttikið á oyggjaleikum í nógv ár dagført pr oktober eftir dystin móti andorra hesir leikarar fingu landsliðsboð til vinardystin móti danmark oktober og uefa nations league dystirnir móti letlandi oktober og androrra hin oktober dystir og mál pr oktober eftir dystin móti andorra kelda tórsfest fyrr ólavsøkukonsertin og ó festivalur hevur verið fyriskipað í tórshavn síðan konsertin hevur verið hildin ymsastaðni í havn millum annað á skansanum á skálatrøð í tórsgøtu og í nøkur ár í kommunuskúlagarðinum var konsertin hildin í tórsgøtu mitt í býnum í varð konstertin aftur hildin á skálatrøð tó undir heitinum ó konsertin tey fyrstu árini var tað fut sum fyriskipaði árligu konsertina ið var eitt startskot til ólavsøkuna konsertin lá í byrjanini juli beint áðrenn ólavsøku síðan hevur tórshavnar ítróttarráð fyriskipað ólavsøkukonsertina og í broytti konsertin navn til tórsfest og flutti samstundis niðan á vaglið í havn konsertin liggur nú síðsta leygarkvøldið fyri ólavsøku tó var eitt undantak gjørt í tá konsertin varð hildin juli og varð hon hildin juli hetta tí gay pride hevur lagt seg fast á juli í var tað tórshavnar kommuna sum skipaði fyri konsertini og í var tað tonleikur fo við elin hentze sum fyriskipaði og samskipaði ó konsertina og ó festivalin fyri tórshavnar kommunu ólavsøkukonsertin hevur ferðast kring býin og tykist nú at hava funnið sítt fasta pláss á vaglinum í havn undir nýggja navninum tórsfest í broytir konsertin navn og verður partur av størri konsepti sum nevndist ó festivalurin sjálv konsertin var sum vanligt um kvøldið juli í varð hon á skálatrøð men harafturat vóru fleiri smærri ókeypis konsertir við í ó festivalinum tær vóru ymsastaðnis í miðbýnum ólavsøkuaftan og ólavsøkudag og juli pallarnir nevndist áarpallur tórspallur steinatún og skálatrøð skráin til ó konsertina byrjað varð kl mike frásøgumaður dj pandaboy kl levi mørk býráðslimur setti ó festivalin kl sic gipsy train kristel lisberg brandur enni dansarar úr kennir tú margar faroe the dreams páll finnur páll og at enda enn einaferð dj pandaboy kl ólavsøkuaftan framførdu føroyskir tónleikarar og sangarar á ókeypis konsertum á einum av pallunum kring um í býnum juli á áarpalli elin brimheim heinesen person dánjal og bjarki konni kass trio á tórspalli juli guðrið hansdóttir hanus g johansen høgni lisberg og tinganest juli í steinatúni martin the revelators sakaris juli á skálatrøð angela hannibal rambo ungdómsbólkur jákup bára streingjakórið hjá frelsunarherinum eldshow dj rex joey moe juli á áarpalli marner av lofti stanley samuelsen jens marni hansen lív the zoo juli í steinatúni fróði the pink slips hamferð juli á tórspalli guðrun og bartal kim hansen divaz juli á skálatrøð angela hannibal jákup bára rambo ungdómsbólkur eldshow dj fox tvey kór joey moe á góðveðurs degnum tann juli var ein ókeypis upphitingarkonsert til ólavsøkukonsertina hildin í vágsbotni diskarnir brynjolf á heygum b a b y og dj afrokid spældu síð um síð og eisini bólkurin bet you are william vóru forbí filip mortensen frá the ghost var undirhelt unn kragesteen var conferencier mett varð at uml fólk møttu upp at njóta góðveðrið og tónleikin henda dagin føroysku nøvnini á ólavsøkukonsertini vóru hesi guðrið hansdóttir bet you are william crawling blue the ghost grandma s basement hamferð jens marni hansen og páll finnur páll høvuðsnavnið varð danski rock bólkurin dún aftrat hesum var tað vælumtøkta underbeat í perluni og hildi eitt ólavsøku rave har tann kendi danski diskarin og internationali produsarin kasper bjørke spældi saman við fleiri føroyskum diskarum millum annað dj afrokid brynjolf á heygum frau og mong onnur konsertin ið varð deild upp í ein høvuðspallin ið var uttandura í tórsgøtu ein uppkomandi pall inni á gamla reinsarínum har uppkomandi føroyskir bólkar spældu meðan steðgur var á høvuðspallinum og síðan underbeat í perluni tey sum framførdu á ólavsøkukonsertini vóru hesi hanus g johansen við bólki páll finnur páll lena anderssen sic bet you are william synarchy dj pete switch eager to please katla martin joensen og brandur enni lisboa er høvuðsstaður og størsti býur í portugal á føroyskum verður býurin ofta nevndur lissabon men hetta er týska heitið fyri býin eins og vit nevna københavn keypmannahavn og eingilskmenn nevna firenze florence í var ein stórur jarðskjálvti sum legði miðbýin í oyði í kontrast til gomlu sjarmerandi og labyrintisku býarpartarnar alfama og bairro alto sum liggja ávikavist eystan og vestanfyri er miðbýurin baixa merktur av neyvari býarplanlegging stásiligum bygningum og beinum linjum og vinklum lissabon var stórur og ríkur strandabýur eftir jarðskjálvtan tók tað mong ár at byggja býin uppaftur til tað hann áður var jarðskjálvtin í portugisiska høvuðsstaðnum lissabon í var versta náttúruvanlukka í evropa í øld ímeðan túsundtals fólk vóru savnað til messu í kirkjunum allahalgannadag fóru ógvisligir skjálvtar um býin í ræðuligar minuttir tveir triðingar av øllum húsum stórum og smáum toftunum pombal stóð á odda fyri endurreisingini hann nýtti gull og silvur úr ríka portugisiska hjálandinum brasil at fíggja arbeiðið við jarðskjálvtin í lissabon gjørdi at fyrst dró alt vatnið út úr tejoá so kom ein øgilig flóðalda niðan ígjøgnum ánna og legði inn yvir forstaðirnar í nógvar dagar eftir skjálvtan var ymsastaðni eldur í býnum elsta økið í býnum har tú framvegis finnur miðaldarlig pláss og pláss ið eru ávirkað av arabunum í gomlum døgum var alfama økið har tey fínu fólkini búðu men eftir jarðskjálvtan í gjørdist tað arbeiðarakvarter nógvar gøtur eru so smalar at bilar fáa ikki koyrt og aðrastaðni er bilkoyring ómøgulig av tí at brøttu gøturnar gjørdar til trappur eyðkendi sangstílurin fado hevur sín uppruna í alfama klagandi sangurin er ofta um saknaðar ella sjólátnar sjómenn sum sum vera man ofta búðu í hesum arbeiðarakvarterinum og í mouraria ið nú er so samansmeltað við alfama at ilt er at siga hvar annar býlingurin endar og hin byrjar tað er í alfama tú finnur miðaldarborgina castelo de so jorge og vøkru kirkjuna graa bairro alto navnið merkir høgi býlingurin er eins lokkanetkent og alfama men har alfama er arbeiðarakvarter burturav er bairro alto eitt bohemekvarter har tey ungu og kulu búgva og hittast her yður í hippum handlum og lekrum matstovum og hetta er eisini staðið har fólk hittast fyri at fara í býin á smáu barrunum og spælistøðunum eitt vanligt vikuskiftiskvøld kunnu gøturnar vera eins pakkaðar við vælhýrdum fólki og havnargøtur á ólavsøku bairro alto er samansmeltað við fínara økið chiado sum er úrslitið av endurbygging í øld frá chiado ber til at fara við elevatorinum elevador de santa justa niður til baixa navnið merkir lágt elevatorurin er partur av almenna flutninginum í býnum portugisiskt mál er í ætt við spanskt men kortini eru málini rættiliga ymiskt serliga er tað ljóðið í málunum ið brýtur frá lættari er hjá portugisum og spaniarum at lesa enn at hoyra málini hvør hjá øðrum tó skilja nógvir portugisar spanska talu ið liggur tættari upp at tí skrivaða enn portugisiskt ger portugisiskt er ættað úr latíni og ávirkað av arabiskum og øðrum málum av tí at portugisar altíð hava verið sjófólk við stórum handilssambandi við útheimin frá til árini var portugisiskt eitt týdningarmikið handils og samskiftismál nakað sum enskt er nú á døgum umframt at verða talað í portugal verður portugisiskt mál tosað í brasilia guinea bissau angola mosambik makao grønhøvdaoyggjunum og sao tomi og prinsipi málið verður talað av umleið mió fólkum kring allan heim samveldis lýðveldið brasil á portugisiskum república federativa do brasil ofta stytt brasilia ella brasil er størsta og fólkatættasta landið í suðuramerika víddin er næstan tann sama sum hjá usa landið er á stóra økinum millum andesfjøllini og atlantshavið og hevur landamørk upp til uruguei argentina paraguei bolivia perú kolombia venesuela gujana surinam og franskt gujana brasil hevur fingið navn eftir brasiltrænum sum veksur í landinum og hevur eitt stórt náttúrutilfeingisríkidømi landið hevur stór landbúnaðarøki og risastórar regnskógir brasil er fimtstørsta land í heiminum bæði hvat viðvíkir íbúgvatali og landafrøði við nógvum og góðum náttúrutilfeingi skjótt vaksandi ídnaði og sterkum gjaldoyra verður landið roknað sum eitt av heimsins komandi stórveldum høvuðsstaðurin eitur brasília hann avloysti í rio de janeiro sum inntil tá hevði verið brasilskur høvuðsstaður stórfingni býarplanurin hevur skap sum eitt jetflogfar størstu býir eru so paulo og rio de janeiro aðrir stórir býir eru anapolis belem belo horizonte campinas curitiba fortaleza goiania manaus porto alegre recife salvador vila velha og vitória brasil er beint við og beint sunnan fyri ekvator so har er rættiliga heitt alt árið men tann mesti hitin er ofta í desember meðal samdøgurshitin í t d rio de janeiro er c úr til øld var brasil portugisiskt hjáland og tað vóru portugisar ið nevndu landið brasil eftir tropiska reyðviðinum bresilja frøðiheiti caesalpinia echinata les eisini brasilska søgan nomaduættarbólkar høvdu búð í brasil í í minsta lagi ár tá landið varð uppdagað av portugisiskum rannsóknarfararum umleið ár komandu trýhundrað árini búsettu portugisar seg í landinum og stýrdu tað sum eitt gevandi hjáland grundað á trælahaldi evropearar fóru til suðuramerika at leita eftir gulli og silvri í øld kom næstan alt silvur í heiminum úr sponskum námum í latínamerika síðst í øld funnu nakrir portugisiskir trælahandilsmenn gull í landslutinum minas gerais eystantil í miðbrasil fólk floymdu hagar úr sukurlundunum við brasilsku strondina í vórðu diamantar eisini funnir í minas gerais so mong fólk fluttu hagar úr sukurlundunum at sukurídnaðurin var um at fara fyri skeytið indiánarar og afrikanskir trælir arbeiddu í námunum fyri lítla og onga løn arbeiðararnir doyðu av sjúku mattroti og løstum teir fingu í námunum í flutti joo vi av portugal sum var flýddur undan napoleon til brasil saman við kongafamiljuni og stjórnini hóast tey fóru aftur til portugals í hevði uppihaldið við sær at brasilska fólkið ynskti sær sjálvstýri og í stovnaði dom pedro i tað sjálvstøðuga brasilska ríkið ríkið vardi inntil næsti keisarin dom pedro ii varð koyrdur frá í og ein republikansk føderatión varð sett á stovn síðst í árunum og fyrst í árunum fluttu fleiri enn milliónir evropear og asiatar til brasil í sama tíðarskeiði vaks eisini ídnaðurin og man fór at gagnnýta lendið betur brasilska demokratiið broyttist til einaveldi tríggjar ferðir og undir getulio vargas og undir eini røð av herovastum fólkaræði hevur verið í landinum síðan men mutur og svik er framvegis stórt vandamál í brasilskum politikki les eisini greinina brasilsk landalæra brasil er størsta landið í suðuramerika og er næstan helvtin av øllum meginlandinum í landnyrðingspartinum í landinum eru oyðimerkur norðanfyri og vestanfyri eru ovurstórir regnskógir og sunnanfyri eru óføra víðar grasfløtur av tí at veðurlagið er so fjølbroytt ber til at dyrka mest sum allar búnaðarvørur í brasil eru bæði nútímans stórbýir og ógranskað villmørk fyri sunnan eru áirnar paragueiá og paraná vorðnar byrgdar og veittar í itaipúbyrgingina sum er hemsins størsta vatnorkuverkætlan brasil er eyðkent av víða og lága amazonas regnskóginum norðanfyri stóra váta lendinum pantal vestanfyri og sunnanfyri tað opna lendið við heyggjum og smáum fjøllum tað er brasilski landbúnaðardepilin og har býr størsti parturin av fólkinum framvið atlantshavsstrondini eru fjallaryggir men hægstu fjøllini pico da neblina m og pico de maro m eru á markinum til venesuela í statinum amazonas amasonasáin er heimsins størsta á tá tað er vatnmongdin sum telur amasoná og áirnar ið renna í hana eins og mýrar og vøtn eru ovurstórt feskvatnsøki amasoná rennur úr andesfjøllum í peru og verður alsamt størri og breiðari sum hon rennur eystur ígjøgnum suðuramerika og út í atlantshav áin er km longra helvtin á ánni rennur ígjøgnum brasil og er hon týdningarmesta flutningsleið í landinum stór skip sigla langt inn í landið enntá til nýmótans býin manaus einar km úr atlantshavsstrondini á hvørjum ári fer áin upp um áarbakkarnar og nógv móra ið taðar væl legst á markirnar í paraná ánni eru teir hugtakandi iguau fossarnir og harumframt skulu nevnast rio negro so francisco xingu madeira og tapajós brasil er nær við ekvator og tískil er veðurlagið í høvuðsheitum tropiskt við fáum broytingum í sunnara partinum av landinum er veðurlagið tó subtropiskt og meira tempererað og har kann bæði kavi og frostveður koma fyri nógv avfall er í váta partinum av amasonasøkinum hóast tey eisini hava minni fruktagóð øki serliga í landnyrðingspartinum størsti regnskógur á jørðini er í amasonlendinum lendið er næstan líka so stórt sum avstralia og er triðingurin av suðuramerika meginparturin av skóginum er í brasil báðumegin amasoná í skógunum liva alskyns súgdýr fuglar skriðdýr og skordýr har hava eisini mong indiánsk fólkasløg búð í fleiri túsund ár men regnskógurin er viðbrekin og nú eru bæði dýr og upprunafólk í vanda fyri at verða týnd tí at skógurin verður høgdur niður myndugleikarnir í brasil hava seinastu árini ruddað stór skógarlendi og eggjað ognarleysum fólki at keypa sær búnaðarjørð og búseta seg har men jørðin er grunn og eftir stuttari tíð ber hon onga grøði stórir partar av skóginum eru týndir tí at trøini verða feld fyri at fáa við og landbúnaðarjørð til fólk ið flytur til skógarøkið at búgva slakur triðingur av regnskóginum í brasil er ruddaður at útvega ovurstóru neytagørðunum beiti men eftir fáum árum er beitið avbitið so verður flutt og farið at fella trø aðrastaðni í skóginum í brasil búgva fólk fyrst og fremst fram við strendurnar og í minni mun inni í landinum fólkið er sera fjølbroytt og nógvar ymiskar mentanir eru at finna í suðri eru tað í stóran mun fólk sum eru eftirkomarar av eftirkomarum av evropearum frá hjálandatíðini fyrst og fremst frá portugisum týskarum og italiumonnum men eisini polakkar og frá tilflytarum eftir hjálandatíðina fólk sum í nýggjari tíð eru flutt til syðra part av landinum eru polakkar ukrainar niðurlendingar kinesarar og suðurkoreanar í norði og í ein landnyrðing er fólkið meira blandað við upprunafólkum og fólki av afrikanskum og evropeiskum uppruna tó hendi ein stór fólkaflyting mitt í øld frá norði og bahia móti suðri hetta førdi til favela irnar og í dag eru tað fyrst og fremst fólk av blandaðum uppruna ið búseta seg har medianaldurin fyri alt fólkið er ár og tilsvarandi tøl fyri bæði kynini er pinkubarnadeyði árligi fólkavøksturin er promillu í brasil eru lutstatir estados og eitt federalt distrikt distrito federal og verður býtt sundur av ibge í fimm regiónir norður landnyrðin mið vestur landssynning og suður región norður hevur av landøkinum hjá brasil men samstundis er tað eisini har at fólkatalið er minst økið er sera lítið ment og har er lítið av ídnaði men tað inniheldur størsta regnskógin í heiminum og har búgva nógv fólkasløg av indianskum uppruna ein triðingur av fólkunum í brasil búgva í región landnyrðingi regiónin er mentanarliga fjøltáttað við rótum frá tí portugisisku kolonitíðini afrobrasilsk mentan og kulturellt diversifierad med rtter frn den portugisiska kolonialiseringen afrobrasiliansk kultur och heimlig indianaramentan regiónin er eisini tann ið hevur størst fátækradømi og hevur long tíðarskeið við turki regiónin er kend fyri sína vøkru strandalinju región mið vestur er næststørsta regiónin í brasil men tey flestu fólkini búgva í teimum stóru býunum og tað er her at høvuðsstaðurin brasília liggur somuleiðis liggur eisini heimsins størsta vátlendi pantanal í regiónini región landsynning er tann ríkasta regiónin og tað er eisini har at fólkatættleikin er størstur regiónin hevur størri fólkatal enn nakað annað land í suðuramerika og meir enn nakar av teimum størstu metropolunum í heiminum so paulo og rio de janeiro í regiónini er eisini tann størsta framleiðslan av olju og gas í brasil región suður hevur hægstu inntøku per íbúgva í brasil og hægsta livistøði í landinum regiónin er eisini tann kaldasta við frostnætrum og einstakum kavastormum í región suður er tað størsta tali av tilflytarum úr týskland og italia og farvegurin eftir teirra mentan sæst allastaðna brasil er bæði ríkt og fátækt land nakrir stórbøndur og vinnulívsmenn eru ófatiliga ríkir men flestu fólk á bygd eru fátæk stór framgongd og húsagangur hava leingi eyðkent brasilska búskapin í og árunum var stórur búskaparvøkstur í landinum so kom stígur í og stutt eftir fór brasil á húsagang og var heimsins størsta skuldartjóð í dag er brasil vegna stóra skuld í stórari búskaparligari og sosialari kreppu skuldin verður goldin við einum stórum parti av btú og hetta forðar fyri neyðugum íløgum og búskaparligum vøkstri størsti trupulleikin hjá stjórnini er at gjalda ovurstóru skuldina aftur men stórt náttúruríkidømi er í brasil til dømis gull og jarnmálmur og námsvinnan er ein av týdningarmestu vinnuvegunum síðstu tredivu árini er nógv gull og eisini onnur steinsløg funnin í regnskóginum í amasonlendinum við býin carjas var av tilvild komið fram á eitt jarnmálmsfjall tá ið ein jarðfrøðingur noyddist at seta seg við tyrlu sínari koparmálmur og manganmálmur vórðu eisini funnir har námsvinnan hevur stóran búskaparligan týdning í brasil men hon fer illa við viðbrekna regnskóginum brasil er mestsum sjálvbjargið við matvørum og øðrum nýtsluvørum men landinum tørvar inntøku til tess at gjalda aftur stóru uttanlandsskuldina týdningarmestu útflutningsvørurnar eru kaffi steinsløg og flogfør men eisini bilar ið serliga verða seldir til argentina meginparturin av vinnuídnaðinum í brasil er í tríhyrninginum ímillum ídnaðarbýirnar rio de janeiro so paulo og belo horizonte høgi oljuprísurin í árunum noyddi brasil at fáa sær okkurt annað brennievni granskarar komu eftir at etanol ið verður vunnið burtur úr geraðum avlopstilfari av sukurrørum var væl nýtiligt tað er bíligari enn vanligt bensin og dálkar ikki so illa tí at minni koltvísúrevni kemur frá brenningini triði hvør bilur í brasil koyrir nú við hesum grøna brennievni í skógunum vaksa plantur ið verða brúktar sum ráevni í mongum dýrum ídnaðarvørum t d gummi máling lakki smyrsli og týdningarmest og fram um alt í heilivági í børkinum á kinatrænum er kinin ið er heilivágur fyri malariu í øðrum plantum eru evni sum verða nýtt í viðgerð fyri krabbamein túsundtals íbinholt tekk og mahognitrø verða á hvørjum ári feld til útflutnings nú verða fólk eggjað til at keypa møblar av nálaviði t d furu sum veksur nógv skjótari brasil er tað land í heiminum sum dyrkar og flytur út mest kaffi tað verður dyrkað í stórum lundum tær flestu eru í státunum paraná og so paulo kaffi er tó bara ein høvuðsgrøðin nógv verður eisini dyrkað av soyabønum sukurrørum og bummull fá lond í heiminum dyrka fleiri appilsinir bananir og kakaobønir enn brasil um triði hvør brasiliani starvast í landbúnaðinum garðarnir eru misjavnir til støddar úr smábrúkum til veldugar stórgarðar flestu verkafólk í landbúnaðinum stríðast og strevast fyri heilt lítla løn men nakrir fáir stórbøndur vinna ómetaligan pening og eru so ríkir sum fá kunnu ímynda sær fólkið í brasil er blandað flestu fólk eru hvít ella mulattar stórur munur er á ríkum og fátøkum og í slummøkjunum í býunum er meginparturin av íbúgvunum svørt ella mestizar fyrr vóru um milliónir indiánar í regnskóginum nú eru teir færri enn tey flestu eru flakkfólk brenna eitt skógarøki av dyrka tað og veiða har um vegir eina tíð og flyta so til annað øki hesin lívsháttur hevur við sær at indiánarnir hava ikki týnt skógin men eftir at fremmand fólk uttaneftir komu inn í skóg in eru mangir indiánar deyðir av sjúkum sum t d krími og meslingum tí at teir eru ikki mótstøðuførir ímóti hesum sjúkum fólkið í brasil er nógv blandað nøkur eru ættað frá indiánunum sum hava verið í brasil í fleiri túsund ár onnur frá portugisarum sum ráddu har í ár mangir brasilianar hava afrikanskar forfedrar ið vórðu førdir til brasil sum trælir í øld at arbeiða í sukurlundunum fyrst í øld komu mangir japanskir tilflytarar higar tí at grøðin í japan varð miseydnað mangir evropearar eru eisini fluttir til brasil í øld teir hava búsett seg í syðra parti í landinum landsluturin bahia í landnyrðingsbrasil var tann fyrsti sum evropearar løgdu undir seg seinni gjørdist bahia kendur fyri at svartir trælakokkar gjørdu góðar fiskarættir sum teir smakkaðu til við kryddi úr afrika á strondunum í bahia selja konufólk enn hesar rættir umframt góðgæti úr kokos og leskiligar kryddaðar fiskaposteiir tríggir fjórðingar av fólkinum í brasil búgva í býum teir flestu eru bygdir tætt við strondina mong fólk eru flutt av bygd og til býirnar at leita eftir arbeiði og betri korum í mong ár vuksu býirnir ógvuliga skjótt men nú vaksa teir minni størsti býur er so paulo fleiri enn milliónir fólk búgva har bráður býarvøkstur og stórt íbúðartrot hava havt við sær at einar milliónir fólk búgva í vesaligum fátækrabýlingum nevndir favelas í býarútryðjunum flestu húsini hava fólk sjálv bygt av burturblakaðum byggitilfari men bygt verður eisini við viði múrsteinum og sementi sum verður keypt mong hús hava hvørki vatn ella kloakkskipan av tí at portugal ið er katólskt land hevði yvirvaldið í brasil í ár eru flestu fólk í brasil katolikkar og hvør býur og hvør bygd hava sítt egna verndarhalgimenni men fleiri milliónir brasilianar tilbiðja eisini gudar og andar úr gomlum afrikonskum átrúnaðum í desember og januar leggja fólk afrikonsku havgudinnuni iemanjá gávur á strondina t d blómur sápu og frukt í teirri vón at nýggjársynski teirra skulu ganga út allir brasilianar spæla fótbólt ella hyggja at fótbólti og í øllum stórum býum eru stórir bóltvøllir stóri maracanavøllurin í rio de janeiro sum var gjørdur til hm meistaraskapin í fótbólti í rúmar áskoðarum brasil hevur vunnið heimsmeistaraheitið fleiri ferðir enn nakað annað land mangir fótbóltsspælarar úr brasil spæla uttanlands á kendum fótbóltsliðum í portugal spania onglandi og italia grønhøvdaoyggjar ella kabo verdi portugisiskt ilhas do cabo verde er oyggjabólkur uttanfyri afrikonsku vesturstrondini oyggjarnar kallast eisini kap verde oyggjarnar málið er portugisiskt hetta er ein oyggjabólkur til støddar ferkilometrar x føroyar sum liggja umleið km vestanfyri senegal í afrika kap verde umfata størri og fimm smærri oyggjar tann størsta sao tiago er km ella umleið fýra ferðir størri enn eysturoy fólkatalið er umleið upprunaliga vóru oyggjarnar eitt portugisiskt hjáland men tað gjørdist sjálvstøðugt í eins og hini portugisisku hjálondini í afrika men mótsatt teimum hevur friður verið á kap verde málið tey tosað er kreolskt ein blandingur av portugisiskum og upprunamáli men skriftmálið er portugisiskt sum eisini øll duga eins og vit duga danskt kap verde varð stovnað av portugisarum í og var í mong ár ein stór og týdningarmikil trælahavn í vesturafrika eftir at trælahandilin steðgaði royndu upprunafólkini sum frægast at liva av landbúnaði men tey stóðu seg illa javnan var turkur í landinum og jarðartýningar gjørdi jørðina torføra at velta tá kap verde fekk sjálvstýri í var enn sera fátæksligt og hungursneyð kom fyri nógvastaðni í landinum men í unum byrjaði rættilig ferð at koma á búskaparligu menningina í dag er kap verde at kalla eitt miðalinntøkuland sum kann samanberast við eitt nú marokko tjóðveldið guinea bissau alment portugisiskt heiti república da guin bissau er eitt land í vestur afrika almenna málið er portugisiskt guinea bissau er slætt land við stórum mýrum og er innibyrgt ímillum senegal og guinea landið hevur verið portugisiskt hjáland og gjørdist sjálvstøðugt í landið er ógvuliga fátækt og búskapurin er nógv bundin at menningarhjálp úr útheiminum mong fólkasløg búgva í landinum fjølmentast er balantefólkið sum býr úti við strondina flestu fólk liva av landbúnaði kokosnøtir bummull jarðnøtir og cashewnøtir er høvuðsgrøði jarðnøtur vaksa sum navnið sigur niðri í jørðini eins og epli nøtirnar verða tiknar upp og lagdar at torna áðrenn bjølgurin og skalið verða brotin uttanav nakað av nøtum verður selt á bygdamarknaðunum men meginparturin verður gjørdur til jarðnøtaolju nýtt í matvøruídnaði og jarðnøtamjøl nýtt sum ráevni í jarðnøtasmøri skógarvinnan og fiskiskapur eru eisini týdningarmikil vinna sum í grannalondunum eru strendurnar í guinea bissau fagrar og dragandi fram við strendurnar eru mangrovumýrar ovurstór runudíki ósar og áir ið skera seg sum ovurstórar villiniborgir inn í landið nógvur fiskur er fram við landi og fiskiskapur hevur stóran týdning fyri fólkið sum býr úti við strendurnar tjóðveldið angola portugisiskt república de angola er eitt land í afrika í norðri hevur angola mark við sair í eystri við sambia og í suðri við namibia høvuðsstaðurin eitur luanda fólkatalið var við ársbyrjan leingi hava borgarakríggj og hungur rakt angola meint bæði politiskt kegl og ósemjur millum ættbólkarnar elva ofta til kríggj fyrst í nítiárunum vóru angola herjað av borgarakríggi og skerpingi her er mattrot og í nógvum býum er eigin vatnútbúningur tað eru tey veikastu børnini og tey gomlu sum doyggja fyrst í var so stór hungursneyð at fólk vóru hótt lýðveldið mosambik alment república de moambiue er eitt land í eysturafrika tá ið mosambik gjørdist frælst ríki í flýddu gomlu valdhavarnir portugisar av landinum men áðrenn høvdu teir oyðilagt nógvar verksmiðjur og flutningskervið drúgv borgarakríggj turkur og vatnflóð hava síðan verið atvold til at landið er vorðið av fátækastu londum í heiminum minur frá krígnum sløðast um alt landið og fáar brýr standa uppi men mosambik skuldi havt góðar møguleikar at komið fyri seg aftur tilfeingið er nógv jørðin er fruktagóð og stórar lindir av ymsum steinsløgum eru mest sum órørdar í brast borgarakrígg á ímillum kommunistisku frelimo stjórnina og mótstøðurørsluna renamo sum suðurafrika stuðlaði kríggið tók mannalív og elvdi til stóra hungursneyð eftir tað at renamo misti stuðul sín uttanlands og frelimostjórnin gjørdi av at seta í verk fólkaræðiliga fleirflokkaskipan samdust partarnir um at binda frið og skrivaðu báðir undir friðaravtalu í tá ið loyst var løgdu myndugleikarnir í mosambik alt heilsuverkið undir ríkið og skipaðu fyri at øll sjúkrarøkt og læknatænasta vóru ókeypis í drúgva borgarakrígnum vórðu flestu sjúkrahúsini og læknamiðstøðirnar á bygd oyðiløgd og mong doyggja enn av sjúkum sum t d tuberklum malariu og lungnabruna fleiri milliónir fólk flýddu av landinum ella inn til býirnar har var tryggari næstan alt fólkið livir nú í størstu armóð og helvtin av fólkinum livir av teirri matvøruhjálp sum umheimurin sendir landinum hvørt ár fær mosambik nógva neyðhjálp mestu hjálpina senda usa og lond í vesturevropa meiri enn av fólkinum í mosambik arbeiða í landbúnaðinum bøndurnir dyrka m a sukur bummull te cashewnøtir og aldinfruktir á fruktagóða lendinum fram við strondini inni í landinum dyrka teir tubbak og halda neyt nógvur fiskur er á landgrunninum og rækjur hummari og ymiskur fiskur verða flutt út og eru kærkomin inntøka hjá illa komna búskapinum havnabýurin beira við indiahav er næststørsti býur í mosambik og týdningarmesti havnabýur meginparturin av út og innflutninginum úr grannalandinum simbabvi fer um beira haðan jarnbreyt vegur og oljuleiðingar liggja til simbabviska høvuðsstaðin harare í borgarakrígnum vardu upp í simbabviskir hermenn hesa leið ið er sjálv lívæðrin í simbabvi chopifólkið ið býr við strondina ger eitt ljóðføri nevnt mbila flt timbila timbilabólkarnir spæla undir tá ið torgreiddi dansurin migodo verður dansaður og yrkingar við tilburðum úr bygdalívinum verða bornar fram timbilatónleikurin er tjóðartónleikur í mosambik margrethe ii ella margreta ii margrt órhildur ii f apríl er drotning í danska kongaríkinum og altso eisini í føroyum og grønlandi dóttir kong frederik ix og drotning ingrid sum var fødd og uppvaksin í svøríki hon giftist við prins henrik sum var úr fraklandi og upprunaliga æt henri marie jean andr greivi de laborde de monpezat tey fingu synirnar frederik f og joachim f margreta drotning varð borin í heim tann apríl á amalienborg í keypmannahavn foreldur hennara vóru táverandi krúnprinsurin fríðrikur seinni fríðrikur kongur ix av danmark og krúnprinsessan ingrid í og fekk krúnprinsaparið tvær døtur afturat prinsessurnar benedikte og anne marie av danmark tann lítla prinsessan varð doypt tann mai í holmens kirke í keypmannahavn hennara fulla navn gjørdist margrethe alexandrine órhildur ingrid um hetta mundið høvdu kvinnur ikki arvarætt til krúnuna so tað var ikki fyrr enn arvalógin frá mars varð samtykt at margreta gjørdist krúnprinsessa av danmark tann apríl gjørdist margreta krúnprinsessa limur í ríkisráðnum og virkaði sum leiðari av ríkisráðsfundunum tá fríðrikur kongur ikki var tøkur margreta prinsessa fekk sína fólkaskúlaútbúgving á zahles skole í keypmannahavn frá tey fyrstu árini gekk frálæran tó fyri seg heima á amalienborg eftir eitt stutt skeið á kostskúla í bretlandi fór hon á studentaskúla og tók nýmálsligt studentsprógv á zahles skole í í tók krúnprinsessan margreta filosofikum við fróðskaparsetrið í keypmannahavn í til las hon fornfrøði á university of cambridge í onglandi í tíðarskeiðinum las hon samfelagsfrøði á fróðskaparsetrinum í rhus í las hon í sorbonne í fraklandi og í var hon á london school of economics í giftist krúnprinsessan margreta franska diplomatinum henri marie jean andr greiva de laborde de monpezat ið við giftuni gjørdist heindrikkur prinsur av danmark tey fingu tveir synir fríðrik krúnprins ið varð føddur tann mai og joachim prins ið varð føddur tann juni í tann januar doyði fríðrikur ix dagin eftir varð krúnprinsessan staðfest sum margreta drotning ii av táverandi forsætismálaráðharra jens otto krag í borgargarðinum við christiansborg hennara hátign margreta drotning ii er konstitutionellur ríkisleiðari í danmark føroyum og grønlandi margrethe ii hevur javnan vitjað í føroyum fyrstu ferðirnar við foreldrum sínum og seinni í fylgi við manni sínum og viðhvørt synunum eisini tá hon vitjaði í føroyum í var krúnprinsaparið frederik og mary eisini við tá drotningin vitjaði føroyar í vóru hvørki heindrikkur prinsur ella synirnir við henni spanskt mál er eitt av teimum málunum í heiminum sum hava størsta útbreiðslu spanskt er almennt mál í londum við millionum íbúgvum harafturat eru umleið millionir spanskttalandi í usa filippinunum og turkalandi tilsamans tosa umleið milliónir spanskt aðrar milliónir tosa spanskt sum sítt annað mál spanskt er heimsins fjórstørsta mál tey størstu eru kinesiskt enskt og hindi í usa og kanada er tað spanskt ið verður lært mest av av útlendskum málum indoevropeiska málættin romanska greinin spanskt mál er ættað úr latíni og er harumframt ávirkað av arabiskum bundna kallkynskenniorðið el er til dømis arabiskur arvur i evropa verður spanskt bert tosað í spania men á hinari síðuni av atlantshavinum verður spanskt tosað í næstan øllum londunum í ymiskum statum í usa t d texas new mexico arizona og kalifornia og í øllum londunum heilt suður til antarktis tó ikki í brasil har tey tosað portugisiskt eisini verður tosað spanskt í fleiri av teimum fyrrverandi ensku fronsku og hollendsku hjálondunum í tí karibiska havinum harumframt verður spanskt tosað á ávísum støðum í afrika og á filippinunum spanskt er størsta málið í spania og verður har nevnt castellano harumframt er spanskt høvuðsmálið í argentina kili bolivia uruguei paraguei venesuela kolombia ekvador perú nikaragua panama kosta rika el salvador honduras guatemala meksiko kuba dominikanska lýðveldinum og puerto riko usa sum øll eru í suður og miðamerika eisini eru stórir spanskttalandi minnilutar í sambandsríki amerika umleið føroyingar læra spanskt hvørt ár á studentaskúla handilsskúla og kvøldskúla spania er eitt elskað ferðamál hjá nógvum føroyingum uttanfyri ferðamannabýirnar tosa bert fáir spaniólar onnur mál so dugir tú málið fært tú nógv fleiri upplivingar við tær heim serliga hinumegin atlantshavið letur ein heilt nýggj verð seg upp fyri tær tú kanst tosa við indiánarar i peru við cowboys úti á argentinsku pampasini við vælhavandi eksilkubanarar í miami í florida og við teir ólógligu tilflytararnir í suðurkalifornia tann spanskttalandi parturin av heimsins íbúgvum er í stórum vøkstri bæði í nøgd og búskapi so vit kunnu rokna við at tað verður meiri brúk fyri teimum ið hava lært málið her eru nøkur slang orð sum eru at hoyra í meksiko og kolombia um tú vilt duga ordiliga væl spanskt skalt tú læra teg ein hóp av orðum og eisini læra teg ein stóran part av mállæruni um tú vilt hava tey fíni brigdini við men tá letur eisini ein nýggj og spennandi verð seg upp innan bókmentirnar á sponskum hygg t d í hendan listan yvir nobelvinnarar í bókmentum til dagin í dag hava spanskttalandi rithøvundar fingið nobelheiðurslønina í bókmentum her hevur tú ein lista yvir teir tað er lætt at koma í gongd við at tosa spanskt tað verður úttalað sum tað verður skrivað so tá tú hevur lært nøkur fá ljóð sum eru annarleiðis enn á føroyskum kanst tú úttala øll orð eisini tey sum tú ikki hevur sæð fyrr niðanfyristandandi evnir eru tey í verða brúkt á c støði í sponskum á handilsskúlanum hesi evni kunnu eisini verða brúkt til sjálvlesandi og til umlestur tá ein hevur verið vekk frá sponskumm eina tíð eisini kunnu tey verða góð at hava til fyrireiking til b støði sponsk navnorð eru antin kallkyn ella kvennkyn fyri orð sum hava aðrar endingar enn tey omanfyri nevndu og sum ikki lýsa mannligar ella kvinnuligar verur eru ongar fastar reglur brúka tí orðabókina ella orðalistan samansett navnorð verða ofta sett saman av tveimum navnorðum við de gustave eiffel f í dijon d desember var hann sum bygdi heimskenda eiffeltornið í parís áðrenn hann stóð fyri at byggja eiffeltornið hevði hann verið leiðari av byggingini av eini tokbrúgv í útsynningsfraklandi og síðani stovnaði hann eitt virki við spesiali innan jarnkonstruktiónir sum var nakað lutfalsliga nýtt tá í tíðini hann var við at gera nógvar stórfingnar konstruktiónir millum annað bygdi hann í portugisiska býnum porto eina viadukt yvir ánna douro garabit viaduktina pest tokstøðina í ungarn eitt observatorium í nice og stálkonstruktiónina innan í frælsisgudinnuni í new york í skrivaði hann undir sáttmála um at byggja slúsurnar í panamaveitini men tann verkætlanin gekk ikki sum ætlað aftan á panamagøluna tók gustave eiffel seg aftur og starvaðist sum granskari innan veðurfrøði radiotelegrafi og aerodynamikk joachim prinsur joachim holger waldemar christian f juni er yngri sonur margrethe ii drotning og henrik prins eldri beiggi hansara eitur frederik joachim prinsur er doyptur í dómkirkjuni í rhus juli og konfirmeraður í fredensborg slotskirkju juni joachim giftist november við alexandru christinu manley f í hongkong sum hann eigur synirnar nikolai nikolai william alexander frederik f og felix felix henrik valdemar christian f saman við tey skildust í joachim prinsur varð giftur á øðrum sinni hin mai í møgeltønder kirkju við frøken marie cavallier sum tá gjørdist prinsessa marie joachim er greivi av schackenborg í suðurjútlandi har hann búi í fleiri ár nú býr hann á emiliekildevej gentofte sjælland nym fo sá fyrstu ferð dagsins ljós á sumri upprunaliga var nym fo ætlað sum ein almenn tænasta hjá starvsfólkum á stovnum og fyritøkum ið høvdu brúk fyri at smílast og stytta sær stundir framman fyri telduskerminum tá arbeiðsdagurin gjørdist ov langur og keðiligur í dag er nym fo vorðið eitt kent vørumerki og hevur ment seg til eitt fastan part av internetnýtsluni hjá fleiri túsund føroyingum heima og uttanlands ið leita sær inn á síðuna dagliga at síggja skemt speisemi og samfelagskritikk hvørt um annað og geva sítt íkast til hesa brúkaraskaptu síðuna hvønn dag senda tey vitjandi stuttligar áhugaverdar ella løgnar leinkjur og myndir inn á síðuna sum allar verða vístar á síðuni um tær lúka treytirnar hans jacob højgaard september á toftum juni í tórshavn var ein av stóru tónaskøldunum í føroyum í øld foreldur hansara vóru daniel jacob højgaard kongsbóndi á regni og hansine marie petersen úr saltnesi pápin dánjal jákup var tiltikin kingosangari og kvæðakempa mamman hansina var systir fríðrik petersen próst ið eisini var politikari og sanghøvundur sum aðrir unglingar fór hans jacob til sjós sum ára gamal í hann tók seturskipara eksamiu í men gjørdi í av at venda sjólívinum bakið fyri at fara á læraraskúla í danmark á fólkaháskúlanum í karise gjørdist hann fyri fyrstu ferð aktivur í kórsangi eftir at hava lokið læraraprógv á jonstrup statsseminarium vendi hans jacob aftur til føroya sum ára gamal í hann gjørdist lærari við tofta skúla har hann stovnaði toftakórið sum hann eisini vandi til hann flutti til havnar í fyrsta almenna konsertin hann hevði við toftakórinum uttanfyri heimbygdina var í sjónleikarhúsinum í havn tann desember hans jacob højgaard smíðaði hópin av nýggjum løgum til føroyskan kórsang eins og hann setti gomul løg upp av nýggjum kvæði felagssangur sum verður sungin í samband við føroyskan dans eitt kvæði hevur sum oftast nógv vers og eitt niðurlag tað fortelur ofta eina søgu um hetjur úr gomlum søgnum fyrsti skaldskapur føroyinga varð borin munn av munni frá ættarliði til ættarlið stóri kvæðaskattur føroyinga er fremsta eyðkenni fyri frásøgu og mentan frá farnum tíðum kvæðini hava uppruna í eini felagsevropeiskari forntíð frá mýtum um hetjur og hetjugerðir niðri í evropa frá fyri ár hesin stóri mentanararvur sum kvæðini eru hava verið við til at givið føroyingum ta barlast sum ein tjóð byggir sín málsliga og mentanarliga samleika á týdningarmesti kvæðabólkurin er sjúrðarkvæðini sum byggja á forngermanska sagnarkringin niebenlungenlied onnur kvæði eru yrkt úr íslendingasøgum m a heimskringlu og vølsungasøgu nøkur kvæði hava tilfar úr føroyum m a úr føroyingasøgu høvundarnir til tey eldru kvæðini eru ókendir men í teimum yngru kvæðunum eru yrkjararnir í flestum førum kendir jens christian djurhuus og jens hendrik djurhuus faðir og sonur og bøndur við sjógv í kollafirði vóru sera evnaríkir kvæðayrkjarar í nýggari tíð hava jóannes patursson mikkjal á ryggi og poul f joensen yrkt kvæði táttayrkingin sum varð nýtt til teitis og sum mangan var bersøgið og niðrandi skemt úr gerandishendingum stóð í besta blóma um kendasti táttayrkjari okkara var nólsoyar páll og tátturin fuglakvæðið sum umrøður embætismisnýtsluna hjá donsku embætismonnunum í samtíð páls er enn í dag ímyndin av tí stríði sum føroyingar í farnum tíðum stríddu við donsku yvirvøldina saudi arabia arábiskt al mamlaka al arabiyya as sudiyya eisini nevnt saudiarabia ella saudi arábia er størsta landið á arábisku hálvoynni tað er heimsins størsta land saudi arábia hevur mark við lond í eystri hevur saudi arábia mark við kuveit katar og sameindu emirríkini í suðuri við oman og jemen í norðri irak og jordan og vesturi er reyðahav landið hevur umleið mió íbúgvar høvuðsstaður er riyadh og høvuðsmálið er arábiskt saudi arábia er størsta oljuland í heiminum og vinnur út av allari olju nýtt verður í heiminum næstan av landsins útflutningi er olja saudi arábia er eitt av høvuðsslondunum í opec altjóða oljulandafelagsskapur opec ásetur hvussu stór oljuútvinningin og oljuútflutningurin skulu vera og verjir áhugamál limalandanna næstan alt saudi arábia er turr oyðimørk og berligt runnalendi púra ónýtiligt sum dyrkilendi eingin landbúnaður fær verið uttan at vatn verður veitt nýgjørdar vatnveitingarskipanir gera at saudiarábar nú dyrka melónir tomatir hveiti og bygg í oyðimørkini tað er lógarkrav í saudi arabia tú skalt vera muslimur tað er ólógligt at trúgva nakað annað saudi arabia er eitt hitt strangasta muslimska landið í miðeystri nógv strangari enn eitt nú irak og afghanistan og brotini á altjóða mannarættindi eru mong í tali saudi arabia og abdullah kongur verða tó sjáldan nevnd fyri tað ringa í altjóða politikki m a tí saudi arabia er eitt tað ríkasta land í heiminum og situr á einum avgerandi stórum parti av heimsins oljuframleiðslu saudi arabia hevur strangar lógir um at menn og kvinnur ikki kunna umgangast alment uttan so at tey eru gift samstundis eru lógir um at kvinnur heldur ikki sleppa at arbeiða í handlum ella koyra bil saudi arabia hevur tikið undir við sáttmálanum um barnarættindi sum klárt setir forboð fyri at nýta deyðarevsing móti ungmennum myndugleikarnir í saudiarabia hava sett fólki forboð fyri at skipa fyri mótmælisgongum ella øðrum mótmælistiltøkum ímóti landsins stýri nýtslan av deyðarevsing er hækkað í stóran mun í saudi arabia seinastu árini landið avrættar nú yvir tvey fólk um vikuna ofta við almennum hálshøggingum í eru í minsta lagi fólk blivin avrættað í saudi arabia saudi arabia hevur um vikuskiftið mars avrættað ein drápsdømdan mann hann bleiv hálshøgdur maðurin er tann ið er avrættaður i landinum higartil í narkotikasøla neyðtøkur dráp vápnð rán og fráfall frá islam er brotsgerðir sum føra til deyðadóm í saudi arabia ofta verða tey dømd til deyða við ófullfíggjaðum prógvum og við lutvíst loyniligum rættarmálum har tey ákærdu sjáldan fáa møguleika at nýta sakførara ella tulk dømi eru um deyðadømd sum ikki hava kent lagnu sína fyrr enn tann morgunin tá tey verða førd til almennu avrættingina saudi arabia skilir seg út frá øðrum londum sum nýta deyðarevsing við eisini at avrætta ung sum hava framt brotsverk teirra áðrenn tey eru blivin ár og hetta er brot á altjóða lóggávu saudi arabia hevur tikið undir við sáttmálanum um barnarættindi sum setir forboð fyri nýtslu av píning og deyðarevsing viðvíkjandi persónum undir ár við at nýta hesar revsingar móti børnum brýtur saudi arabia tí skyldur sínar sambært altjóða lóggávu deyðarevsing verður nýtt fyri nógv lógarbrot harímillum nøkur sum eins og í hesum máli ikki hava deyða við sær rættarmálini eru ofta órættvís og liva ikki upp til altjóða krøv um av landinum er heit og turr sandoyðimørk størstu oyðimerkurnar eru nafudoyðimørk fyri norðan og rub al kali fyri sunnan veruligar áir eru ongar men bara áarfør sum sum fyllast við vatni tá ið regnar og tað er so sjáldan at tað kunnu vera gjørt landið ovurríkt og ógvuliga máttmikið og hevur verið við til at ment ídnaðin og landbúnaðin og lívskorini hjá fólkinum munandi mekka har muhammed profetur varð borin í heim og sum er halgasti býur islams er vestarlaga í saudi arábia í mong túsund ár hava beduinar ið eru flakkfólk í saudi arábia farið um oyðimørkina í saudi arábia eftir vatni og beiti til fenað sín summir beduinar halda kamelar aðrir seyð og geitir beduinar búgva í tjøldum ið eru løtt at seta upp taka niður og flyta við sær nú á døgum fækkast beduinarnir í stórum tí at myndugleikarnir eggja teimum at búseta seg í bygdum og býum í okkara eygum liva mong muslimsk konufólk í saudi arábia o ø arábiskum londum ógvuliga ófræls mong ganga í síðum klæðum og við sløri ella burku niður fyri eyguni í saudi arábia hava konufólk hvørki loyvi at koyra bil ella at arbeiða saman við mannfólki tó hava allar gentur rætt til hægri skúlagongd í saudi arábia er eisini púra vanligt at smágentur verða giftar burtur fyri pengar osama bin laden sigst vera føddur tann mars í í saudi arábiska býnum jeddah hann varð skotin hin mai bloggur ella blogga blog á enskum er stytting fyri weblog fenomenið kom í einaferð í unum men nágreiniliga tíðarfestingin er ring at áseta av tí at tað eisini er ein definitiónsspurningur júst hvat ger at ein blog er ein blog upprunaliga heitið weblog er samansett av web fyri internet og log eins og í orðinum logbók tann sum skrivar ein blog nevnist ein bloggari sagnorðið verður nevnt at blogga og hann ella hon bloggar útsjóndin á eini bloggu er eisini grundleggjandi lík eini logbók bloggarin skrivar við jøvnum millumbilum innlegg í blogguna bloggarin velur sjálvur hvat innihaldið skal vera summi velja at skriva persónligar frágreiðingar um dagliga lívið onnur velja at geva bloggur út í bók m a er ein útgivin sum nevnist the baghdad blog og er ein frásøgn hjá einum persóni sum upplivir seinasta irakkríggið innanífrá onnur fólk skriva um evni sum tey hava serligan áhuga í soleiðis kunnu onnur sum hava hendan serliga áhuga nýta hesar bloggur til at fylgja við á serøkjum eitt sum ger at bloggur bróta frá heimasíðum innihaldsliga er at lesarin hevur møguleika fyri at skriva viðmerkingar beinleiðis á blogguna tó er tað vorðið alt meira vanligt at heimasíður hava ein innbygdan blog so ofta munnu heimasíður nú í veruleikanum vera hybridar av gomlu formunum heimasíðu og bloggu tað finnast nógvar internettænastur har tú kanst leita eftir bloggum eftir evni og sum eisini bjóða tær at tekna hald til ávísar bloggur fólk kring allan heim skapa á hendan hátt ein virtuellan umheim sum tykist nær hóast landafrøðiliga langt burturi dimmalætting byrjaði fyri nøkrum mánaðum síðani ein fastan tátt sum kallast bloggan har fýra føroyskar kvinnur skiftast um at skriva eina persónliga klummu um okkurt tær hava áhuga fyri navnið bloggan sigur dimmalætting vera eina konstrueraða kvennkynsútgávu av blog og formurin á klummuni er undirhaldandi samstundis sum innihaldið er tankavekjandi og ofta provokerandi eins og tað ofta er í teimum bloggum ið veruliga fáa fastar lesarar á internetinum adolf hitler apríl apríl var týskur politikari og leiðari av tí tjóðskaparsosialistiska týska arbeiðaraflokkinum á týskum nationalsozialistische deutsche arbeiterpartei nsdap vanliga kendur sum nasistaflokkurin hitler var týskur ríkiskanslari frá til og einaræðisharri í týsklandi við heitinum fhrer und reichskanzler árini hann hevði ein avgerandi høvuðsleiklut í stovnanini av nazismuni í seinna heimsbardaga og í holocaust hitler var borin í heim í eysturríki ungarn hann fekk seinni týsk ríkisborgararættindi og stillaði upp til týska forsetavalið í hann vann tó ikki men í gjørdist hann ríkiskanslari hetta var eitt fet á leiðini til einaveldið tá ið forsetin hindenburg doyði í gjørdist hitler bæði kanslari og forseti og útnevndi seg sjálvan til ríkisførari harav týska heitið fhrer und reichskanzler tá hann nú var einaveldisharri avgjørdi hann at bólkar av øðrvísi fólki skuldu avrættast herundir jødar og samkynd eisini gjørdust fakrørslurnar ólógligar og umfatandi sensurur varð framdur hitler verður mest settur í samband við seinna heimsbardaga holocaust og nasistisku rørsluna í týsklandi a portuguesa er tjóðsangurin í portugal tittulin merkir hin portugisiska henriue lopes de mendona yrkti tekstin alfredo keil setti lag til sangurin varð viðurkendur sum tjóðsangur í ella sangurin varð yrktur av tjóðskaparsinnaðum portugisum ið vóru uppøstir um at bretar settu fram krøv til portugisar viðvíkjandi afrika har portugal í nógv ár hevði havt hjálond sangurin hevur framvegis sama innihald og snýr seg millum annað um fornermilsi og pínligheit tí soleiðis uppfataðu portugisar bretsku krøvini seinasta reglan í niðurlagnum var upprunaliga contra os bretes marchar marchar sum merkir móti bretunum marchera vit marchera vit nú er bretunum broytt til byrsunum eins og føroyingar ofta gera syngja portugisar ofta bara fyrsta ørindi umframt niðurlag tá tjóðsangurin verður sungin ørindið og ein leyslig umseting eru at lesa niðanfyri í vóru fleiri útgávur at hoyra av lagnum bæði viðvíkjandi nótum og hvørji ljóðføri vóru sett til tí setti stjórnin eina nevnd at áseta eina almenna útgávu av a portuguesa ráðharraráðið góðkendi uppskotið juli og almenna útgávan er framvegis galdandi í dag a portuguesa fyrsta ørindi hero is do mar nobre povo naao valente imortal levantai hoje de novo os esplendor de portugal entre as brumas da memória ó pátria sente se a voz dos teus egrgios avós ue ha de guiar te a vito ria niðurlag s armas s armas sobre a terra sobre o mar s armas s armas pela pátria lutar contra os canhes marchar marchar leysliga umsett til føroyskt fyrsta ørindi hetjur á sjónum heiðurliga fólk valente og ódeyðiliga tjóð nú er tíðin komin at rísa aftur os esplendor hjá portugal úr tokutu minnunum áh faðirland vit hoyra røddirnar hjá tínum stóru forfedrum sum skulu føra teg til sigurin niðurlag til vápnini til vápnini á landi og á sjónum til vápnini til vápnini at berjast fyri okkara faðirland at marchera móti byrsunum flaggdagur er apríl til minnis um at føroyska flaggið merkið tann apríl varð viðurkent sum tjóðarmerki føroyinga hetta hendi undir bretsku hersetingini av føroyum sum byrjaði apríl danmark varð hertikið av týskarum apríl apríl í gav bretska stjórnin boð um í bretska útvarpinum bbc at nú skuldu føroysk skip sigla undir føroyska flagginum merkinum tá vóru føroyar hersettar av bretum og danmark av týskarum flaggið var tó ikki ókent millum føroyingar síðan hevur apríl verið hildin sum flaggdagur føroyinga og í heimastýrislógini frá varð merkið viðurkent av donsku stjórnini sum tjóðarflagg føroyinga løgtingslóg sigur hvussu merkið skal brúkast og hvørjir litirnir eru longu í varð merkið fyrstu ferð borið fram av føroysku studentunum jens olivur lisberg dagurin apríl kallast eisini markusarmessa páskadagur er kristin halgidagur til minnis um uppreisn jesusar sum sagt verður frá í bíbliuni í matteusar evangelium kap markusar evangelium kap lukasar evangelium kap og jóhannesar evangelium kap páskadagur er ikki sama dato hvør ár men er altíð fyrsta sunnudag eftir fyrsta fullmána eftir várjavndøgur páskadagur kann sostatt í fyrsta lagi vera mars og í seinasta lagi apríl navnið kemur av hebráiska orðinum pasah sum merkir at fara um ella at leypa um og sipar til at deyðseingilin skuldi leypa um hús hebreara í egyptalandi summir halda at orðið kanska merkir at fara yvirum og skipar til útferðina úr egyptalandi tá ið ísraelsmenn gingu turrskøddir um reyðahavið í hvussu so er gjørdust páskir týdningarmesta hátíðina hjá jødum til minnis um hesar hendingar hon varð hildin í mánaðinum nisan mars apríl við uppreisn krists verða páskir eisini týdningarmesta høgtíðin hjá kristnu kirkjuni men nú við einum øðrum dámi tað var kortini ikki fyrr enn á einum kirkjufundi í nikea í árinum at teir samdust um at páskadagur skuldi vera fyrsta sunnudag eftir fyrsta fullmána eftir várjavndøgur ella fyrsta sunnudag eftir várjavndøgur um fullmáni er henda dagin durita holm fødd juni er uppvaksin á sandi foreldur hennara eru anna katrin og tórstein holm hon fór undir at lesa antropologi í oslo og hevur síðani keypt hús í eini lítlari bygd í spanska landspartinum andalusia har hon býr við manni og tveimum døtrum durita hevur higartil útgivið fýra bøkur harav eru tvær bøkur um upplivingar hennara og eru hesar týddar til fleiri onnur mál í gav hon út sína fyrstu skaldsøgu sum er ein krimiskaldsøga við heitinum offurmorðið árið eftir í november gav hon út næstu krimiskaldsøguna ið ber heitið zapatista høvuðspersónurin í krimiskaldsøgunum eitur alisa og er ein mannfrøðingur antropologur úr noregi krimisøgur hennara hava fingið góð ummæli í føroyum offurmorðið er fyrsta føroyska krimiskaldsøga ið er skrivað av kvinnu andalusia er ein sjálvstýrandi landspartur í suðurspania høvuðsstaður er sevilla landsparturin fevnir um ferkilometrar og hevur mió íbúgvar nú á døgum er ferðavinnan ein stór inntøkukelda fyri andalusia og nógvir føroyingar hava hoyrt um ella enntá verið á costa del sol sólstrondini tá ið maurarnir komu til spaniu var andalusia nærum oyðin teir fóru undir at veita vatn oman á láglendið og út um fløtuna har teir umsíðir kundu vælta bæði rís bummull morberjatrø og allar suðrønar fruktir arabar maurar hava sett sín dám á andalusia millum annað við at byggja navnframa alhambra sum framvegis er at síggja tó í sterkt endurskaptum formi av tí at meginparturin av anlegginum brendi í árunum andalusia var miðdepilin í maurararíkinum í ár har córdoba var mentanarmiðstøð suðuri í spaniu er láglendið andalusia sum áin guadaluivir rennur ígjøgnum andalusia er lýggjasti blettur í allari evropu c í miðal í juli andalusia er ein vælveltur slætti har alskyns fruktir eru at fáa føroyski ævintýrarin og rithøvundurin durita holm flutti fyri nøkrum árum síðani til eina lítla andalusiska bygd og hon hevur skrivað bókina á smølum andalusiskum gøtum um fólkið og lívið har umframt søguna hjá landspartinum naser khader arabiskt føddur juli í damaskus er ein danskur sýriskur skribentur fyrilestrarhaldari og politikari hann var fólkatingslimur fyri radikala vinstra hann var ein av stovnarunum av flokkinum ny alliance hann stovnaði felagsskapin demokratiske muslimer í sambandi við gøluna um muhammedtekningarnar árini gekk naser khader í fólkaskúla og á studentaskúla í keypmannahavn hann var tann fyrsti danin við útlendskari bakgrund sum fekk stundentsprógv hann er cand polit frá københavns universiteti har hann var innskrivaður harumframt hevur hann lisið mellemøststudier á odense universiteti fjarlestur í islam m a summarskeið á al azhar universitetinum i kairo og er útbúgvin innan retorikk og miðlan á aarhus universiteti hann hevur fleiri ferðir verið á námsferð í miðeystri og hevur verið á fleiri tulkaskeiðum naser khader hevur verið limur í radikala vinstra árini og verið keypmannahavnskur býráðslimur árini foreldur hansara eita ahmed abu khader og sada abu khader hann livdi saman við løgfrøðinginum og rithøvundanum bente dalsbæk frá til saman við trimum børnum hann átti eina dóttir frammanundan og hon átti ein son í fingu tey ein son saman hon flutti frá honum í hann var fólkatingslimur fyri radikale venstre tá tey komu saman og hon var tá taluskrivari fyri christian majdahl sum var fólkatingsins formaður tá tóra við keldu f er føroyskur svimjari úr klaksvík hon er dóttir jógvan við keldu fyrrverandi borgarstjóra og betty skaale hon luttók í paralympisku leikunum í seoul suðurkorea í men gavst at svimja tá hon var ára gomul hon starvast sum lærari í ósáskúlanum í klaksvík tá beiggin pætur við keldu luttók í danska melodi grand prix num var tóra við sum kórsangari systir tóru gunvá við keldu var borgarstjóri í klaksvík og pápi hennara jógvan við keldu var borgarstóri í klakvíkar kommunu og tóra vann fleiri heiðursmerki á paralympisku leikunum í seoul í tvey bronsu og eitt silvur elspa mørkøre f oktober er føroyskur svimjari elspa er fyrsta føroyska kvinnan sum svam m frí undir eitt minutt elspa flutti heimaftur til føroya í august og svimur nú fyri ægir í klaksvík og fyri føroyar í eina tíð búði hon niðri í danmark har hon vandi og svam fyri west swim í esbjerg og fyri danska landsliðið elspa mørkøre hevur sett fleiri føroysk met metini kunnu verða tikin betraði av øðrum síðan hetta bleiv skrivað víst verður annars til heimasíðuna hjá svimjisambandi føroya hesi føroysku met átti elspa mørkøre í august føroysk met á langbana føroysk met á stuttbana dm elspa mørkøre vann gull í m og m rygg svimjing silvur í m rygg og m frí elspa mørkøre vann gull heiðursmerki og eitt silvur á oyggjaleikumun á rhodos í á oyggjaleikunum í vann hon gull heiðursmerki eitt silvur og trý bronsu heiðursmerki elspa mørkøre vann heiðurin ársins ítróttarbragd í heðin mortensen helt røðu fyri henni og nevndi m a at hon hevði sett føroysk met tað árið kristoffur hentze f er føroyskur svimjari hann svam fyri føroyar á oyggjaleikunum í og hann vann ikki nakað heiðursmerki á oyggjaleikunum hann og tríggir aðrir hava sett føroyskt met í x m frí á langbana hinir svimjararnir eru aksal norðfoss jóannes á fløtti og andrass thomsen teir settu met við tíðini tíðin er enn mai tann skjótasta fyri ikki landslið skjótasta tíðin sum eitt føroyskt landslið hevur sett er á fm stevnu í settu kristoffur og tríggir aðrir føroyskt met í x m frí við tíðini hinir tríggir vóru bogi lenvig heini harryson og kristian martin joensen metið var tikið ár seinni tá teir fýra úr susvim eyðbjørn joensen jón hofgaard sofus bech og pál joensen svumu teinin við tíðini summartíð er at klokkan summarhálvárið verður flutt ein tíma fram fyri at gagnnýta dagslýsið betri við at flyta klokkuna ein tíma fram er seinni ljóst um morgunin og longri ljóst um kvøldið dagslýsið verður tá meira í samsvari við vanligu dagsrútmuna hjá fólki benjamin franklin skeyt av fyrstan tíð og kanska hálvavegna í skemti upp at flyta klokkuna tað var gjørt í greinini an economical project í summartíð var fyrstu ferð brúkt í eysturríki og týsklandi undir fyrra heimsbardaga apríl fyri at spara olju meðan kríggj var fleiri evropeisk lond teirra millum danmark fóru yvir til summartíð mai sama árið summartíð hevur verið í gildi í danmark í fleiri umførum fyrst í síðani aftur í summartíð sum vit kenna hana í dag hevur verið í gildi í danmark síðani í føroyum varð farið yvir til summartíð við støði í løgtingslóg nr frá mai um summartíð neyvari verður ásett í kunngerðum nú er galdandi kunngerð nr frá august um summartíð og fyrstu árini varð flutt til summartíð seinast í apríl og aftur til vetrartíð vanliga tíð seinast í september síðan hava vit flutt til summartíð samstundis sum es londini frá seinasta sunnudegi í mars til seinasta sunnudag í oktober formliga eitur tað at klokkan seinasta sunnudag í mars verður klokkan flutt til seinasta sunnudag í oktober verður flutt aftur hin vegin klokkan verður klokkan flutt aftur til ein háttur at minnast hvønn veg klokkan skal flytast er at hugsa um at vit vilja gagnnýta summarljósið klokkan skal tí altíð flytast móti sumrinum fram um várið og aftur um heystið es er stytting fyri evropasamveldið ella evropeiska samveldið á donskum og flestu evropeiskum málum verður brúkt styttingin eu stytting fyri europæiske union ella european union er eitt samveldi í evropa hugsanin um at stovna eitt samveldi í evropa kom upp eftir seinna heimsbardaga tí evropeisku londini hildu hetta vera einastu leið at sleppa undan fleiri kríggjum í heimspartinum felagsskapurin ið upprunaliga æt eec stytting fyri búskaparligi felagsmarknaður evropa hevur skipað øll limalondini sum ein marknað vøra tænastur og arbeiðsmegi hava frítt at fara limalandanna millum es skipar seg nú sum búskaparligt samveldi við einum gjaldoyra evru í øllum londunum ein onnur framtíðarhugsjón er es sum politiskt samveldi tað vóru tey seks londini frakland luksemborg belgia niðurlond vesturtýskland og italia sum stovnaðu henda felagsskap í róm í italia í og tí verður sjálvur sáttmálin nevndur rómsáttmálin í komu stóra bretland danmark og írland uppí í grikkaland í spania og portugal og um ársskiftið svøríki og finnland føroyar eru ikki við men hava serligan sáttmála við es sama er við til dømis íslandi sveis og noregi grønland fylgdi danmørk inn í es tá ið grønland fekk heimastýri vórðu viðurskiftini við es endurskoðað og grønland segði seg úr felagsskapinum eftir broytingarnar í eysturevropa seinastu árini vilja nógv av teimum londunum sleppa upp í evropasamveldið og summi hava longu søkt um limaskap efir at limalondin góðtóku maastricht sáttmálan í er lagt upp til nógv meira víðfevnandi samstarv enn upprunaliga ætlað í vóru lond í es fólkatalið mió og í vídd umleið mió km tá ið japan er frá er ongastaðni so nógv fólk á hvørjum km sum í es almenn mál eru í es og fleiri óalmenn mál es londini eru ídnaðarlond burturav og nógv ríkari enn lond flest tað er aðalmál es at gera eitt evropa við ongum landamørkum har vøra og peningur hava frítt at fara í es og ebs londunum hava vørur tænastur fólk og kapitalur frítt at fara hesi fýra frælsini gera tað lættari at virka føroyar hava ein handilssáttmála sum gevur ávísum fiskavørum at kalla fría atgongd til es marknaðin mangt og mikið snýr seg um pening men es er meira enn tað samstarv er á nógvum økjum vísindi handil umhvørvi undirvísing og uttanríkispolitikkur er nøkur dømi nógv halda at es er stigið fram ímóti sameindu tjóðum evropa við felags gjaldoyra og eisini felags verju og løgreglu í gingu fimm lond saman og stovnaðu evropeiska búskaparliga felagsmarknaðin eec tey hildu at neyvt búskparligt samstarv fór at avmarkað vandan fyri kríggi ímillum limalondini og at skapa vælferð í evropa seinni komu fleiri onnur lond uppí og nú eitur felagsskapurin evropasamveldið es lond eru limir og umframt búskaparliga samstarvið verður nú virkað fyri at gera es til politiskt samveldi seinni veraldarbardagi tók milliónir mannalív og syndraði evropa evropeiski felagsmarknaðurin varð settur á stovn so at kríggj og ósemjur ikki aftur skuldu vera millum lond í evropa tey seks sum tey tá vórðu nevnd europeisku londini belgia niðurlond luksemborg frakland vesturtýskland og italia skrivaðu í undir rómsáttmálan og skipaðu harvið europeiska felagsmarknaðin stytt ef endamálið var í fyrstu syftu at hesi londini skuldu hava felags tollmark felags arbeiðsmarknað og frían innanhýsis kapitalflutning landanna millum í aðru syftu varð ætlanin at ef skuldi mennast til eitt búskaparligt og politiskt samveldi fyri at standa seg ímóti hesum felagsskapi tóku tey sjey europeisku londini danmark svøríki noreg stóra bretland portugal eysturríki og sveis seg saman í felagsskapin efta stytting fyri european free trade association á enskum sáttmálin varð undirskrivaður í stokkhólmi í svøríki í november efta er eitt fríhandilsøki har allur tollur ímillum limalondini er avtikin samstundis sum hvørt limaland sær kann varðveita tann toll tey høvdu við triðjalond føroyar gjørdist limur í efta í men fór í burturúr aftur tá ið danmark gjørdist limur í es tey efta lond ið ikki eru farin upp í es skrivaðu í undir ein sokallaðan ebs sáttmála við es ebs er stytting fyri europeiska búskapar samstarvið sum merkir at innmarknaðurin í es eisini kom at fevna um efta londini nú er einki eftir av efta og tey lond sum ikki hava fingið limaskap í es hava í staðin fingið handilssáttmála ebs avtaluna stjørnurnar í flagginum hjá es siga frá hvussu mong lond vóru limir men nú eru fleiri lond komin afturat valdið í es verður býtt í tríggjar partar lóggevandi valdið hevur ráðharraráðið útinnandi valdið hevur kommissiónin og dómsvaldið hevur dómstólurin haraftrat er ráðgevandi ting sum eitur evropatingið føroyar er ikki limur í es men tað er danmark sum føroyar er í ríkisfelagsskapi við bæði áðrenn og aftaná at danmark fór upp í es hava anstøðingar har eins og í føroyum hildið fundir og gingið mótmælisgongur í øllum norðurlondum eru fólk bæði ímóti og fyri es vidðhaldsfólk halda at es hevur bundið londini í evropa fastari saman og tey es londini hava fingið størri ávirkan á heimin hildið verður at es er til gagns fyri til dømis útflutning og fyri fólk flest andstøðingar halda at landið missir ein part av støðu síni sum sjálvstøðugt ríki tey vilja hava frælsi sjálvi at ráða og vilja ikki at landið skal verða stjórnað úr brússel í fóru danmark stórabretland írland og noreg undir samráðingar við ef um møguligan limaskap undir samráðingunum segði danski marknaðarráðharrin at fyri føroyar og grønland kundu taka seg upp serligir spurningar sum gjørdu tað neyðugt at serskipanir av ymsum slagi vórðu gjørdar fyri hesar partar av ríkinum hetta setti av álvara ferð á kjakið í føroyum um hvørt føroyar skuldu fylgja danmark inn í felagsskapin tá løgtingið fyrst í sjeytiárunum skuldi taka støðu til um føroyar skuldu fara við danmark inn í evropeiska felagsmarknaðin ef birtist ein tann størsta politiska rørsla sum hevur verið í føroyum fólkafylkingin móti eec fylkingin væl stuðlað av serliga tjóðveldisflokkinum førdi eina kampanju ið lýsti felagsmarknaðin sum nakað stórt og fremmant ið fór at týna føroyar gjørdust vit limir málið um føroyskan ef limaskap varð endaliga avgreitt tá ið eitt samt løgting í gjørdi av at føroyar skuldu standa uttanfyri hóast danmark var farið inn í felagsskapin í atkvøddi ein meirluti av dønum ímóti tættari es samarbeiði danska fólkið er av fólkinum í es og danir eiga bert ein lítlan part av atkvøðunum í es ráðnum og í es parlamentinum sendistovan í brússel starvast mest við viðurskiftum føroya við es endamálið hjá sendistovum føroya er í høvuðsheitum eins og hjá øðrum londum at skapa og røkja sambond í vertslandinum og miðla kunning og sambond millum mentanarlív og aðrar samfelagsbólkar í vertslandinum kate sanderson er fyrsta sendikvinna føroya í brússel evropasamveldið er vaksið sera nógv síðan rómsáttmálin varð undirskrivaður av vesturtýsklandi fraklandi italia niðurlondum belgia og luksemborg í tey seks stovnandi londini verða ofta umrødd sum tey seks ella kjarnu evropa es fekk nobel friðarheiðurslønina í í hennara grundgevingum varð m a sagt at es í yvir seks áratíggju hevur virkað fyri friði fólkaræði og mannarættindum í evropa nevndin vísti á at áðrenn seinna heimsbardaga høvdu týskland og frakland í eitt ára skeið verið í kríggi tríggjar ferðir eisini tók nobelnevndin fram at es hevur slóðað fyri fólkaræði ikki minst í eystur og suðurevropa er fólkaræði styrkt og fleiri stríð millum etniskar bólkar eru loyst á friðarligan hátt samanumtikið hevur es sambært nobelnevndini stabiliserað evropa og broytt tað frá at vera ein heimspartur sum var merktur av kríggi til at vera ein heimspartur har friður valdar evropeiska samveldið hevur í ár borgað fyri støðufesti trygd og friði í evropa síðani seinna heimsbardaga og hevur eisini styrkt mannarættindini í evropa segði thorbjørn jagland formaður í nobelnevndini tá hann í okt kunngjørdi hvør fær friðarheiðurslønina es hevur í fleiri ár verið í uppskoti at fáa friðarheiðurslønina nobelnevndin varð samd um at lata es heiðurslønina fólkakirkjan er almenna kirkjan í føroyum og tað viðførir millum annað at tað er læra fólkakirkjunnar ið verður lærd næmingum í fólkaskúlanum eisini byrjar tingsetan á ólavsøku við at landsins politikarar og prestar fara til gudstænastu í havnar kirkju fólkakirkjan er evangelisk luthersk flestu føroyingar eru í fólkakirkjuni tó at grundlógin í tryggjaði trúarfrælsi í føroyum eru prestagjøld og prestar fjórða hvørt ár er kirkjuráðsval ráðið hevur rættiliga stórar heimildir tað velur prest klokkara dekn og urguleikara tað ansar eftir at kirkjan verður hildin í góðum standi og gevur loyvi til sangframførslur og tónlistaframførslur í kirkjuni í varð próstaembætið avtikið og varabispur settur í staðin í gjørdust føroyar sjálvstøðugt bispadømi og bispurin ovasti myndugleiki kirkjunnar ólavsøkudag varð fólkakirkjan yvirtikin fróðskaparsetur føroya hevur fyrireikandi prestaútbúgving flestu prestarnir fáa endaliga útbúgving á lærda háskúlanum í rhus keypmannahavn ella reykjavík barnadópur verður praktiseraður í fólkakirkjuni børn og vaksin sum verða doypt í kirkjuni gerast limir í fólkakirkjuni børnini verða borin til doypifuntin inni í kóri har prestur doypir tey tá eitt barn fer til dópin hevur tað fleiri gummur og gubbar hesi eru oftast familja og vinir hjá foreldrunum formliga er uppgávan hjá gudforeldrum at hava ábyrgdina av kristnu uppalingini hjá barninum skuldi so borið á at foreldrini fella frá áðrenn barnið er konfirmerað tó er tað ofta eisini so at forvæntað verður at gummur og gubbar taka seg eitt sindur eyka av barninum í tímiliga lívinum geva jóla og føðingardagsgávur o s fr formliga treytin fyri at kunna gerast gumma ella gubbi er vanliga at man tilhoyrir fólkakirkjuna og er konfirmeraður frávik verða tó viðhvørt gjørd frá hesi reglu høvuðsgrein prestagjøld í føroyum øll sum eru í fólkakirkjuni eru í einum kirkjuliði í einum prestagjaldi í einum prestagjaldi er ein kirkja ella fleiri hvør kirkja hevur kirkjuráð klokkara dekn og urguleikara prestagjøldini í føroysku fólkakirkjuni eru í tali høvuðsgrein kirkjur í føroyum fuglafjarðar gentukór er sum navnið sigur eitt gentukór úr fuglafirði kórið varð sett á stovn í av frits johannesen og hevur síðani havt ymiskar kórleiðarar og klaverleikarar kórið hevur havt stórt konsertvirksemi bæði innan og uttanlands eisini hevur kórið við millumbilum útgivið bond og seinni fløgur tá kórverkið carmina burana eftir carl orff varð uppført í norðurlandahúsinum var gentukórið eitt av luttakandi kórunum tá sissel kyrkjebø var á konsertferð í føroyum í var kórið bakgrundskór í onkrum einstakum lagi á konsertini í norðurlandahúsinum og harumframt myndaðu umleið gentur frá fuglafjarðar gentukóri saman við gentum frá gentukórinum hjá paula í sandagerði eitt úrvalskór ið fylgdi sissel kyrkjebø á øllum konsertunum í norðurlandahúsinum í havn og í christianskirkjuni í klaksvík fuglafjarðar gentukór sang eisini kór til frumframførsluna av tey dansa eins og skuggar sum eyðun nolsøe syngur í luttók kórið undir leiðslu av john høybye á tórshavnar jazz fólka og bluesfestivali tað var eisini john høybye sum stjórnaði kórinum til jazzkendu ára føðingardagskonsertini sum var í fuglafjarðar kirkju í august sama ár bókavarðafelagið er felagið fyri allar bókavørðir í føroyum við bókasavnsfakligari útbúgving í nevndini sita høgni bech herluf hansen og kartni ravnsfjall felagið varð stovnað í og er eitt áhugafelag fyri at gerast limur í bókavarðafelagnum krevst bókasavnsfaklig útbúgving frá hægri lærustovni sum bibliotekar db cand scient bibl cand mag í mentan og miðlan ella onnur viðkomandi útbúgving í eru umleið limir í bókavarðafelagnum nevndarlimir í bókavarðafelagnum verða valdir fyri tvey ár í senn á árliga aðalfundinum nevndin skipar seg sjálv við formanni skrivara og kassameistara flestu limir í bókavarðafelagnum eru limir í magistarafelagi føroya í akf og summir eru limir í starvsmannafelagnum bókasavnsfaklig útbúgving frá hægri læristovni er kravd fyri at kunna setast í starv sum bókavørður á almennu bókasøvnunum í føroyum arnbjørn ólavsson dalsgarð f august ættaður av velbastað er rithøvundur bókavørður og tónleikari guitarleikari í varð hann settur í starv sum leiðari á býarbókasavninum áðrenn tað starvaðist hann á føroya landsbókasavni hann gjørdist liðugur við útbúgving sum bókavørður í hann er føddur í er uppvaksin á velbastað og býr í havn er ritstjóri á bókmentatíðarritinum vencili saman við oddfríða m rasmussen árini hevur hann verið formaður í bókavarðafelagnum og í mars bleiv hann valdur til formann í rithøvundafelagnum og legði frá sær í bókavarðafelagnum hann varð formaður í rithøvundafelagnum til meðan hann búði í keypmannahavn í árunum var hann onkuntíð blaðstjóri á blaðnum oyggjaskeggi sum er blaðið hjá føroyskum lesandi uttanlands serliga í danmark hann hevur fyrr spælt sum guitarleikari í fleiri føroyskum orkestrum tað var í árunum hann spældi eitt nú saman við james olsen og óla hans andreasen arnbjørn er giftur við rigmor dam sum er løgtingskvinna lærari og blaðkvinna tey eiga trý børn saman orknoyggjar skotskt gæliskt arcaibh enskt the orkney islands eru ein oyggjabólkur millum hetland og skotska meginlandið oyggjabólkurin er ein av skotskum regiónunum tað eru smáar oyggjar km í ein norðan úr caithness í norðurskotlandi størsta oyggin nevnist mainland sama orð sum føroyskt meginland fólk býr á umleið oyggjum orkney hevur umleið longu í øld settu fyrstu norðmenninir búgv her oyggjarnar komu sum frá leið undir norskt vald og norsk mentan mál og virksemi gjørdist ráðandi bygdin skara brae varð bygd í yngru steinøld um f kr hon varð funnin av tilvild í tá ið sandurin sum hevði fjalt bygdina øld eftir øld feyk burtur í einum herviligum ódnarveðri í bygdini eru eini tíggju laðað hús veggirnir vóru laðaðir av fløtum hellum gólvini vóru steinsett við stórum hellum innbúgvið var laðað av gróti ella høgt inn í veggin búnyttur og amboð vóru eisini av steini sumt av beini viður var eingin tí skógur veksur ikki í orknoyggjum skara brae varð sett á heimsmentanararvslistan hjá unesco í tað er vorðið alt meira vanligt at føroyingar vitja orknoyggjar hetta kemst millum annað av tí at stuttleikabátar eru vorðnir alramannaogn og at nógvur av bátaeigarunum dámar væl at vitja næstu grannalondini debrecen ipa er næstørsti býur í ungarn og hevur umleið íbúgvar debrecen er høvuðsbýur í landslutinum hajdú bihar og liggur umleið kilometrar frá markinum til rumenia og umleið kilometrar eystanfyri høvuðsstaðin budapest býurin er ein stórur universitetsbýur við lesandi úr øllum heiminum býurin varð fyrstu ferð nevndur í sum debrezun jødar fingu fyri fyrstu ferð loyvi til at búseta seg í debrecen í við fólkateljing vóru jødiskir menn taldir eftir fýra árum tjúgu ár seinni fingu jødar loyvi til at keypa jørð og bústaðarhús í var av íbúgvunum í býnum jødar tá vóru yvir skrásett í jødiska samfelagnum í býnum og tey áttu nærum helmingin av størri ognum í og kring býin tær ungarsku antisemitisku lógirnar frá førdu til at nógvar fyritøkur noyddust at lata aftur og í vóru nógvir jødar senir til arbeiðsleir í ukraina har ið mong teirra doyðu í minuøkjum bonaire er ein niðurlendsk oyggj í karibiska havinum oyggin er ein av teimum trimum abc oyggjunum og liggur km eystan fyri curaao høvuðsstaðurin eitur kralendijk í var fólkatalið í var tað minkað til mesta fólkið er afrikanarar men eisini er ein hvítur minniluti almenna málið er niðurlendskt men enskt papiamento og spanskt eru eisini vanlig mál bonaire merkir góð luft oyggin er km stór hóast strandarlinjan er fruktagóð er miðjan á oynni at rokna sum oyðimarkarlendi ein stórur partur av økinum er lagt út sum náttúrupark sum tað kostar at sleppa at vitja ein strond á oynni kallast pink beach har er sandurin ljósareyður og mjúkur og gerst sjáldan heitur av tí at oyggin hevur sera góð viðurskifti til surfing marknaðarførir bonaire seg sum surfers paradise sum eisini er tekstur á nummarspjøldrunum á bilunum óbygda grannaoyggin klein bonaire vestan fyri bonaire er km til støddar niðurlendsku antillurnar ella niðurlendsku antilloyggjar niðurlendskt nederlandse antillen papiamento antia hulandes var heitið á einum bólki av meiri og minni smáum oyggjum í karibiska havinum sum allar eru partur av smáu antilloyggjum bólkurin varð myndaður av sunnuaru abc oyggjunum windward islands og norðaru sss oyggjunum sint maarten sint eustatius og saba leeward islands samanlagt vóru oyggjarnar millum og eitt av teim stakríkjunum ið myndaðu um hetta mundið kongsríki niðurlond land binnen het koninkrijk er niðurlendska heitið fyri stakríki av hesum slagi í varð aruba tó frábýtt oyggin gjørdist til eitt stakríki innan kongsríki og í fylgdu curaao og sint maarten við síðan eru tær seks oyggjarnar býttar sundur í tríggjar kommunur við serstøðu t e bonaire sint eustatius og saba og í trý stakríki t e aruba curaao og sint maarten tær tríggjar kommunur við serstøðu bijzondere gemeenten á niðurlendskum eru nú ein partur av stakríkinum niðurlond hesar oyggjarnar bonaire sint eustatius og saba kallast eisini bes oyggjarnar ella karibisku niðurlond í dag er kongsríki niðurlond myndað av fýra stakríkinum stakríki í karibia og stakríki niðurlond sum er samansett av landslutum í evropa og teimum trimum kommununum við serstøðu í karibia helsinki svenskt er høvuðsstaður í tjóðveldinum finnland hann er vakur býur við beinum gøtum og nógvum prýðiligum húsum í býnum er universitet og har er stórt fornminnissavn annars er hann mettur at vera størsti ídnaðarbýur í finnlandi í býinum er eisini óføra góð havn og fram við havnalagnum er sølugøta har fólk selja grønmeti frukt fisk og blómur í helsinki eru mong spennandi og nýmótans hús bygd soleiðis at tey hóska saman við tí gamla og skapa ein serligan finskan byggistíl høvuðsstaður finnlands er út ímóti havinum og liggur opin og frítt fyri í finnlandi er meginlandaveðurlag í helsinki er miðalhitin kaldasta mánaðin c og heitasta c seinni heimsbardagi enskt world war ii ww vardi frá september til september eingi kríggj síðan hava verið so stór sum seinni heimsbardagi seinni heimsbardagi kom í av ætlanum hitlers at leggja onnur lond undir týskland í fyrsta lagi eysturevropa í tók hitler avvápnaða rínøkið í mars tvingaði hann eysturríki at leggja saman við týsklandi og árið eftir tók hann fyrst landslutin sudetaland í kekkoslovakia seinni varð restin av kekkia lagt undir týskland meðan slovakia varð gjørt til sjálvstøðugt land bretland og frakland róku eftirlætispolitikk ið gav hitler frið at gera hetta sept leyp hitler á pólland frammanundan hevði hann gjørt sáttmála við stalin um at býta pólland teirra millum pólland hevði stóran her men hann var ov illa útgjørdur og ov illa skipaður at standa seg ímóti týskarum hitler væntaði ikki at bretland og frakland vildu koma póllandi til hjálpar men sept sendu tey týsklandi krígsavbjóðing týskarar lupu á við stríðsvognadeildum og øðrum brynjaðum akførum sum tóku seg langt inn í fíggindalandið í hølunum á teimum komu gonguherliðini ið kringsettu stórar deildir av fíggindaherinum álopsdeildirnar fingu stuðul frá stríðsflogførum hesin álopsháttur varð nevndur ella snarkríggj og einki helt fyri týskarum í fyrstuni pólland gav seg undir seinast í september í árið eftir leyp hitler á noreg og danmørk í apríl og um somu tíð tók bretland føroyar og ísland ein mánað seinni leyp hitler á niðurlond belgia og frakland um miðjan juni høvdu øll hesi londini givið seg undir bretland var einsamalt eftir hitler ætlaði at gera innrás í bretlandi í og frá juli til september gjørdi hann áhaldandi loftálop á skip flogvøllir havnir og býir til tess at lemja bretska flogvápnið royal air force tað var nógv verri mannað enn týska flogvápnið luftwaffe men skeyt tvey týsk flogfør niður fyri hvørt bretskt flogfar ið fórst og noyddi hitler at sleppa innrásini beint fyri at frakland gav seg undir tóku bretskar og franskar herdeildir seg aftur til strondina við dunkerue í belgia eftir tað at tær har vórðu vorðnar avbyrgdar í týska álopinum gjørt varð av at flyta tær um ermarsund til onglands hvørt einasta bretskt far varð nýtt at flyta um alt evropa vórðu húski spjadd í allar ættir og mangar milliónir gjørdust flóttafólk í bretlandi vórðu børnini flutt úr býunum í juni høvdu ásarveldini týskland og italia tikið jugoslavia albania og grikkaland og noytt rumenia ungarn og bulgaria at hjálpa sær og juni leyp týskland við allari megi á sovjetsamveldið hóast teirra ikki álopssáttmála í september kringsettu týskar herdeildir leningrad nú st pætursborg men megnaðu ongantíð at taka býin álopið steðgaði í desember stutt frá moskva av harða vetrinum og russisku mótálopunum á fyrsta sinni vóru týskarar fyri øgiligum tapum samstundis lupu japanar á pearl harbour japan hevði ikki sent usa krígsavbjóðing tá ið teir lupu á pearl harbor í hawaii sum var týdningarmesta herflotahavnin hjá usa í kyrrahavinum fimm amerikonsk slagskip og onnur skip vórðu søkt ella oyðiløgd beint eftir sendu týskland og italia usa krígsavbjóðing japan tók skjótt alt landsynningsásia og hótti avstralia og india í hevði bardagin breitt seg til norðurafrika har italskar herdeildir í libya lupu á egyptaland sum var undir bretskum yvirvaldi bretar róku italsku herdeildirnar aftur og tað hevði við sær at týskarar komu italiamonnum til hjálpar við rommel herovasta á odda róku týskarar bretar aftur til egyptalands bardagin stóð við til bretskar herdeildir við montgomery á odda vunnu avgerandi sigur í bardaganum við el alamein í egyptalandi í oktober november eftir tað tóku montgomery og menn hansara seg skjótt tvørtur um libya at sameina seg við amerikanskar og bretskar herdeildir sum vóru farnar í land í algeria og marokko herurin hjá ásaveldunum varð avbyrgdur ímillum herar teirra sameindu og legði vápnini í mai í gjørdist erwin rommel hægstur fyri týska herinum í afrika hann gjørdist alt atfinningarsamari ímóti hitleri og evnum hans at stíla fyri krígnum og í stuðlaði hann samansvørjing ímóti hitleri í november høvdu týskland og italia tikið ræðið í meginpartinum í evropa tað stóð nógv á bretlandi og sovjetsamveldinum til usa kom upp í bardagan saman við teimum seinast í bardagin í evropa gjørdi at bretsk fronsk og niðurlendsk hjálond í asia og kyrrahavi onga verju høvdu japanar lótu tað ikki fara aftur við borðinum og í og tóku teir nógv lond og nógvar oyggjar í kyrrahavi framgongdin hjá teimum sameindu á sjónavgerandi sigrar við korallhav og við midwayoy báðir í árið gjørdist vanlagnuár fyri týskarar á næstan øllum hermótum og tróttugu bumbuálopini á týskar býir og ídnaðarøki høvdu við sær at teir viknaðu kortini hildu teir fram sum ongantíð áður at pína og myrða fangar í týningarlegunum í týsklandi og í evropeisku londunum teir høvdu hersett har sótu politiskir fangar úr øllum evropa og har vórðu jødar og aðrir fangar hóptýndir týningarlegurnar vóru miðdepil í nazistisku ætlanunum at týna jødarnar fleiri milliónir jødar vórðu noyddir at gera trælaarbeiði í týningarlegunum har teir vórðu svøltaðir píndir og at enda dripnir í gasskømrunum týskarar tóku pólska høvuðsstaðin warszawa í jødarnir vórðu noyddir at búgva í einum lítlum býlingi í býnum og hvønn dag gjørdu nazistarnir seg inn á teir í gjørdu jødarnir í warszawa uppreistur ímóti týskarum næstan allir í fóru týskarar at missa takið í evropa sameinda innrásin í evropeiska meginlandið kom juni í tá ið amerikanskar bretskar kanadiskar og aðrar herdeildir gjørdu landgongd á strondina í normandínum undir amerikanska herovastanum dwight d eisenhower eftir harðar bardagar fingu teir fótin fastan og brutu seg ígjøgnum týsku verndarvirkini meðan teir sameindu tóku seg fram í bardaganum fingu teir dyggan stuðul frá mótstøðurørslunum í til dømis belgia kekkoslovakia grikkalandi jugoslavia póllandi og handan hermótið í sovjetsamveldinum í august gjørdu sameindar herdeildir landgongd í suðurfraklandi og tóku seg norðureftir ein mánað seinni var næstan alt frakland frælst í apríl høvdu herdeildirnar vestaneftir tikið seg so langt inn í týskland at tær møttu sovjetisku herdeildunum ið komu eystaneftir týskland var fallið í broyttist gongdin í kyrrahavi tá ið amerikanskar herdeildir tóku aftur nakrar oyggjar og í tóku amerikanarar og bretar filipsoyggjar og burma aftur frá japanarum tíðliga í tóku amerikanarar japonsku oyggjarnar iwojima og okinawa hin august tveitti eitt amerikanskt bumbuflogfar fyrstu kjarnorkubumbuna niður yvir japanska býin hiroshima og týskland gav seg treytaleyst undir teir sameindu mai eitt eftirlitsráð undir herovastunum hjá teimum trimum sterkastu sigursveldunum eisenhower usa montgomery bretland og sjukov sovjetsamveldið tók valdið í týsklandi týskland varð síðan býtt í fýra hersetingarøki og usa bretland frakland og sovjetsamveldið stýrdu hvør sínum øki ráðstevna í potsdam í juli skuldi gera av framtíð týsklands týski høvuðsstaðurin berlin var fullkomiliga oyðilagdur tá ið týskarar løgdu vápnini hitler hevði beint fyri sær í stjórnarskýli sínum sovjetisku herdeildirnar hersettu eystara part í týsklandi og usa bretland og frakland hersettu vestara part berlin ið er í eystara parti varð býttur ímillum tey fýra sameindu veldini skjótt sást at mótsetningarnir ímillum kommunistiska sovjetsamveldið og vestanveldini var ógvuliga stórur í november vórðu av fremstu nazistisku oddamonnunum drignir fyri ein altjóða dómstól í núrnberg í týsklandi ákærurnar ímóti hvørjum einstakum vóru eitt ella fleiri av hesum málum krígssamansvørjing krígsbrotsverk brot á friðaravtalu og brotsverk ímóti mannaættini rættarmál vóru eisini ímóti nøkrum øðrum nazistaovastum afturat helst ovastum í týningarlegunum og heryvirmonnum har av teimum nazistunum vórðu dømdir til deyða og hongdir í núrnberg aðrir fingu drúgva fongsulsrevsing og bara tríggir vórðu fríkendir mangir nazistiskir krígsbrotsmenn flýddu annar heimsbardagi kravdi um milliónir mannalív sovjetsamveldið misti flest fólk einar milliónir tíggju av sovjetiska fólkinum fleiri milliónir sivilfólk doyðu í loftálopum og minst milliónir í nazistisku týningarlegunum av teimum vóru seks milliónir jødar uppaftur fleiri vórðu særd og gjørdust kryplingar bæði til likams og sálar ella mistu hús og heim og gjørdust flóttafólk annar heimsbardagi broytti fullkomiliga føroya støðu politiskt og búskaparliga týskarar hersettu danmark og føroyar vórðu hersettar av bretum ið onkuntíð høvdu um hermenn her fleiri hundrað ára gamla sambandið við danmark var nú púra kvett politiskar broytingar vóru neyðugar bráðfeingisstýrisskipan varð gjørd føroyar vórðu stýrdar av løgtingi og amtmanni í felag føroyska flaggið varð viðurkent búskaparligu broytingarnar vóru eisini stórar føroyski skipaflotin gavst í stóran mun at fiska og sigldi í staðin við ísfiski millum íslands og bretlands av tí sera lítla útboðnum á marknaðinum fleirfaldaðust prísirnir teir ið sigldu við vunnu gylt av pengum og reiðararnir enn meir men sigling á krígshøvunum var vandafull og føroyingar lótu lív á krígsvøllum og vanlukkum á føroyskum og útlendskum skipum at fiskurin ikki bleiv fiskaður og arbeiddur umborð og ikki kom upp á land í føroyum til víðari virkingar bar við sær stórt arbeiðsloysi bretska virksemið hjálpti tó nakað upp á tað bretar høvdu flotahavn á skálafjørðinum og floghavn í vágum sí eisini bretska hersetingin í føroyum jóansøka á donskum sankt hans er høgtíð á miðsumri juni jóansøka eitur eftir jóhannesi doyparanum í bíbliuni sambært lukasar evangelium kap v var jóhannes mánaðir eldri enn jesus og soleiðis er føðingardagurin ásettur til juni í grannalondum okkara eitt nú í danmark er siður at brenna bál á jóansøku og ofta er bálið prýtt við eini dukku ið skal ímynda eina heks hesin siður at brenna bál hevur uppurnaliga til endamáls at styggja tað ónda burtur við eini heks á bálinum er hetta gjørt meira ítøkiligt siðurin at brenna jóansøkubál er nýggjur í føroyum men hevur í hvussu er verið vanligur seinnu árini sum eitt hugnaligt og sosialt tiltak eitt góðveðurskvøld at stevna verður hildin í suðuroynni er ikki so gamal siður tað var í at suðringar avgjørdu at halda ólavsøku á tvøroyri møguliga komst hetta av at arbeiðsgevarum ikki dámdi at stórur partur av arbeiðsstyrkini rýmdi til havnar í fleiri dagar á hvørjum ári árið eftir í broyttist tíðspunktið fyri stevnuni kortini til síðst í juni samstundis sum danir halda skt hans jóansøka verður hildin sum bygdastevna í suðuroy juni ella nærmasta vikuskifti beint eftir juni vanliga er jóansøkan seinasta vikuskifti í juni eins og fleiri av hinum summarstevnunum í føroyum er kappróður ein týðandi partur av stevnuni stevnan verður hildin annaðhvørt ár í vági makað árstal og annað hvørt ár á tvøroyri stakt árstal vanligt er at nýfloygdar pisur fara á jóansøku at hátíðarhalda prógvið og annars vera saman eina seinastu ferð pisufundur plagar eisini at vera fríggjadagin á jóansøku í varð fyrsti jóansøkufestivalurin hildin tað var tónleikatiltak á jóansøku seinastu árini hevur hann tó bert verið hildin á tvøroyri jóansøkufestivalurin varð á fyrsta sinni hildin á jóansøku í vági festivalurin var tá aftursvar upp á tónleikafestivalin mjús á sandi sum í varð hildin fyrstu ferð júst á jóansøku fyri at jóansøkan ikki skuldi missa ov nógvar stevnugestir til mjús valdu suðringar so at skipa fyri sínum egna tónleikafestivali í varð hesin tónleikafestivalur hildin á tvøroyri men í tá jóansøkan var í vági bleiv ongin tónleikafestivalur hildin árið eftir í tá jóansøkan var á tvøroyri var jóansøkufestivalin aftur hesaferð niðri á havnalagnum við seglloftið jóansøkufestivalurin á tvøroyri varð stuðulskonsert til frama fyri project salt sum er verkætlan til frama fyri at endurbyggja saltsiloina á drelnesi til eina konserthøll og mentanarhús nógvir føroyskir tónleikabólkar og sangarir og ein danskur dj framførdu uttan kostnað á jóansøkufestivalinum á tvøroyri teir luttakandi bólkarnir og einstaklingarnir vóru hesir summarfestivalurin er ein føroyskur tónleikafestivalur sum varð hildin fyrstu ferð í klaksvík í steintór rasmussen var ein av stigtakarunum til henda festivalin og samskipaði hann at byrja við tað er ein festivalnevnd ið tekur sær av at skipa fyri summarfestivalinum festivalurin verður hildin fyrsta vikuskifti í august í verður festivalurin hildin august eitt av høvuðsnøvnunum er danski tónleikabólkurin tv summarfestivalurin er ofta vælumtóktur hjá familjum at fara til meðan g festivalurin í gøtu er best umtóktur millum tey ungu festivalnevndin skipar saman við kunningarstovuni í klaksvík fyri kamping har fólk kunnu gista í kampingvognum teirra ella í teltum sum tey sjálvi hava við sjálv konsertin verður hildin á vágsbøi í klaksvík sálomonoyggjarnar eru oyggjabólkur í oseania í kyrrahavinum eystan fyri papua ný guinea og í ein útnyrðing úr vanuatu miðallívsævin í landinum er ár fólkið á sálomonsoyggjum livdi í samfeløgum og vóru saman um alt tey vildu ikki vita av fremmandafólki sum tey hildu hava ilt í kvittanum oyggjabólkurin varð apríl raktur av stórari flóðaldu sum stóðst av einum jarðskjálvta ið vísti á richterstiganum sálomonoyggjarnar eru í einum sera virknum jarðskjálvtaøki ein jarðskjálvti við sálomonoyggjarnar apríl í var so harður at ávaringarstøðirnar í økinum settu í gongd eina tsunamiávaring fyri stórar partar av útsynningsøkinum í kyrrahavinum sálomonoyggjarnar papua ný guinea avstralia og nýsæland jarðskjálvtin varð máldur at vera á richterstiganum jarðskjálvtin elvdi til eina tsunamialdu sum skolaði inn yvir fleiri av sálomonoyggjunum og papua ný guinea fólk á staðnum boðaðu frá at aldan var fleiri metrar høg summa staðni ávaringar um tsunami vóru sendar út fáar minuttir eftir hendingina men tsunamialdan skolaði inn yvir sálomonoyggjarnar so skjótt at tey nærmastu fólkini náddu ikki at fáa hesar ávaringar tey kendu ristingarnar frá jarðskjálvtanum og megnaðu at bjarga lívinum við at flýggja niðan í brekkurnar sálomonoyggjarnar eru limir í st wto og the commonwealth sálomonoyggjarnar eru býttar upp í níggju landslutir og eitt høvuðsstaðarøki 
