zofri zona franca de iquique programa origenes ilustre municipalidad de iquique jawst'awi chiqa aymara markaxa jichhasa wiñayatakisa kusa qamasaniwa utt'ayatatpachata mä markaki mayacht'ata aymara mayacht'ata markanakaxa utt'antapxiwa aka uraqisana mä wawaki ch'amanchata chiqa irnaqawina ispaña t'aqisiwa utt'atata marakasanxa irjasi yaqha qamasa yaqha aru aymara aru aymar qamasa jisk'achapxi aynacht'ayasa yaqha qamasanakaru wuliwya piruw chile arxintina markanaka utt'ataxa juk'ampiwa aymaranaka t'aqisiwipaxa yaqharu uñtaña chuyma mayjt'ayañaxa janiwa wakiskiti ukaruxa aymaranakxa ch'amanchastan jiwasaru kut'añataki ukhamawa aymara aruxa jichhakamasa arst'asipxiwa waljani uraqisana t'akxata utjawisana chili markanaxa uñt'itinakaxa yatiyapxistuwa utjatapa niyawa aymara aru arust'asirinaka jupanakaxa kastillanuta arust'asirinakaru arkasaxa juk'at jik'ata t'unjasismachakiwa yatiqiri wawanakaxa yatiqapxiwa kastillanu aruna ukahamaraki yatiwi yatiwirinakaxa kastillanu aruna arust'apxi per bolivia chile irnaqirinakaxa jichhakamasa janiwa sumaru sartayañaru kunsa wakichapxiti aymara marka ch'amanchañataki ukhama irnaqawinxa utt'asipxiwa jiwasanakan tamasanaka wakichañataki kunti jiwasanakataki wakisi aymara aruta yatichaña aymara aruta yatiqaña ukhamaruwa utt'asi educación intercultural bilingüe wakichawi aymara aruta yatichaña yatiqaña ukataqixa amtatawa qillqañataki mayacht'aña qilqa chinunaka suticht'ata grafemario aymara uka amtampixa wakichasiwa irnaqawisanaka utt'ayaña aymara aruna uka amtawinakaxa mayacht'atañapawa aymara aruta arust'asirinakaru ukatakixa wakichasiwa nayrt'ir aymara ulaqa puno markana marana payir ulaqaxa la paz markana marana kimsiri ulaqaxa tacna markana marana jichhasti pusiri ulaqa iquique markana corporación de asesores en lengua y cultura aymar aru universidad arturo prat instituto de estudios andinos isluya ministerio de educación programa de educación intercultural bilingüe subdirección nacional de desarrollo indígena conadin norte asociación de municipios rurales de tarapacá i región wakinakaxa mayacht'asipxiwa wakichañataki iv aymara aru qamasa ulaqa aymara jaqinakaxa arst'asiwa quimsa waranka warankanaka milluna sañani pusiru jaljatawa qara qamaña markanaka sañasawa bolivia peru chile argentina taqi ukanakanxa aymara jaqinakaxa thalarpayatawa p'inqata irjayatata jaytasipkiwa aymara aru ukhamawa jilapachasa jaqinakaxa pa arusta arsusipjirinakawa yaqhipanakaxa kastillanu arutaki jiwasanakan arusa qamasa kutikipjañatakixa utt'asipxiwa kunaymana wakichiwinaka ukanakaxa yant'apxiwa kutikipayaña ch'amanchaña arsusiña jiwasanakana arusata yant'apxiwa aruskipayaña utasanakana irnaqiwinakana yatiyirinakana ukanakaxa janiwa taqikiti wakisiwa ch'amanchasiñasa aymar jaqinaka jiwasanakan tamanakasa kunti art'ataki akakamaxa nukt'istuwa irnaqaña iv aymara ulaqa kust'atapuni aka iquique markana sayt'rinakan puriwapa miercoles diciembre iv aymara ulaqa qalltawi jueves alwatana arust'awinaka mayacht'ata jueves aruma anatt'awinaka arust'awinaka diciembre kimsiri arst'awi tata sergio gonzales yatjateri inten jiliripa pusiri arst'awi tata walter gutierrez presidente cea bolivia arust'awi t'aqanaka arust'awi t'aqanaka arust'awinaka mayacht'ata anatawinaka arst'awinaka sabado dciembre phisqir arst'awi tata ignacio apaza aymara aru yatiri sujtiri arst'awi tata rodolfo cerron palomino markanakasan arupa yatiri arust'awi t'aqanaka jayp'u arust'awinaka mayacht'ata arust'awinaka amtanakampi iv aymara ulaqana amtawinak waki v aymara ulaqa katikipayaña iv aymara ulaqa tukuwi tampukusi saya markaxa jikjatasiwa pataka phisqatunka tupuwa chukiyapu markatha provincia larecaja de departamento de la paz qullasuyo wuliwya ukanxa utjiwa ma jacha qala monolito sata pukarapatana qhispitapawa warmxa jawiraruwa nuqhuntapaxatayna jichakama chhaqata ukhamarusa walt'ata nayra jaqinawa jakasiptanya jichaxa chullpanaka satakiwa fiestas aymaraxa kalltawayiwa waranga llatunka pataka kimsaqallqu surtani marana al sapa markanakawa jutapxi uñacht'ayiri wali thuqt'awinakapa suma phust'asiwinakapampi nayrxa maranakata pachawa tambocusinxa jaqinaxa arumaxa sikuri thuqupxiritayna janira qhantanki ukhaxa jawa pukararuxa mistupxi ukaxa warawaranaka uñchukiñatakitayna cruz del sur chakana sata illampu p'iqitha qutstani warawaranakaxa ukjanwa yatisipxiritayna jicha maraxa waliniti janicha nayra maraniti jan ukay qhipa maranicha kunturina arupa e mail tcondori puebloindio org wuliwyax awya yalan mä jach'a suyupawa kawkinkkitix bolivia markax ukawjax nayra pachanakax qullasuyu sutimp uñt'atataynawa aka qullasuyust pusi suyunkiritaynaw tawantinsuyu taypinxa aka tawantinsuyunst inka jila kullakanakaw jakasipxiritayna taqi jupanakast wali suman jakañrakw taqi jach'a jisk'a suyunakarux apawayapxiritayna uka laq'a achachilanakax taqi kunans wali amuyumpipuniw sartapxiritayna ukhamatw arst'asipxiritayna qhip nayr uñtasapuniw sarnaqaña sasina ukjamaraki taqi yänakatix utjkäna taqi uywanakatix utjkäna jupanakampix wali askinxampunwa qamasipxiritayna ukjamatwa uraqixa pachamamamatayna khaya maranwa españul q'ara jaqinakaxa aka awyalala tuqirux purinipxatayna jupanakasti machaq uraq jiqxattanxa sasaw walpun kusisipxatayna ukjamaraki musparapxatayna jupanakaxa aliq umir lunthat jan wali jaqinakkamakiw jutapxatayna jupanakasti khä reyna isabel ukan khitanakapapxarakitaynawa jupanakasti wali jan amuyun jaqinakapxataynawa khitirus jan wal uñjiri quri munir lunthat jaqinaka ukjamaw jupanakax aka awyayala tuqin jakañ qalltapxatayna ukatsi khaya maranrakwa khaya kajamarka pirwa piruw tuqirux purntapxatayna ukansti taqi kasta markachirinakatix utjkäna ukanakar jiwayañ qalltapxatayna ukjamatwa atawallpa jilarusa jiwayapoxatayna taqi qurinakapsa qatusisa ukjamatrakwa machu pikchu jach'a marksa qur thaqkawirux t'unjapxarakitayna bolivia jan ukasti wuliwya sutimpix aka maran ukjam suticht'asiwayapxarakitayna ukapachanxa walja españul criollo sutin jaqinakaw wali mirantxapxatayna ukatsti jupanakatakix janiw suma qamawi jiqxatapkanati ukatwi yaqhachsiña amtapxatayna ukhamatwa jichhurunakkamax bolivia sutimpi uñt'atatanxa uka arux simon bolivar ukatpï jutixa jupasti qhispiyiri ukjam uñt'atarakiwa jupanakanxa ukjamipansa janiw aymara qhichwa juk'amp markanakatakix qhispiyawix utjkataynakati jichhurunakkamasa aymaranakaxa jisk'achatasipkakiwa ukjamipansa wali amuyunakrakwa wauna jil kullakanakax p'arxtayasipkaraki aymara arusa qillqañasawa jilata ukaxa walikiskiwa jiwasa aymara jaqitaki aski aymar arusan qillqañani jilat kullakanaka mä wikipedia lurañani ch'amachat'ayañani isk'at isk'atax qillqantañani aymar arusana kuns kunawjats yatxstaxa uchant qillqantakiñani aka chiqansti jilat jumaj aymar qillqañ yatsa ukamaj yanapañani arusa untayaña yak'a jaquenacaru jichhürunakanxa jehová diosan qhanañchirinakapaxa uka maranakan uñstäna qalltanxa bibliat yatiqirinaka satäpxänwa ukat maranwa bibliat apstasin jehová diosan qhanañchirinakapa sas sutinïxapxi jukat jukatwa jilxattawayi jichhax millón millón qhanañchirinakaw utjxi ukatxa jila markanakanwa yatiyasipki niya taqi tamanakawa semananxa kimsa kuti tantachasipxi uka tantachäwinakanxa bibliat yatichasi qalltañatakisa tukuyañatakisa diosat maytasipxi ukatxa niya taqi tantachäwinakanwa yupaychañ quchunak quchupxi mantañax inakiwa janiw qullq mayipkiti niya taqi tamanakawa mä tantachasiñ utan tantachasipxi uka utanakax janiw sinti kachachatäkiti jehová diosan qhanañchirinakapan luratawa uka utanakanxa janiw pachachanakasa cruzanakasa ukar uñtasitanakas utjkiti yanaptañ munirinakan churäwinakapampiw gastonakax phuqasi sapa tamanakanwa irpiri chuymaninakax utji jupanakaw tamar yatichapxi irpirinakan yanapirinakapawa jupanakar yanaptapxi janiw khitis tamanxa jilankkiti janiw suma sutinakampi apxatatäpkiti janirakiw mayja isitäpkisa ukatxa janiw khitisa jupanakar qullqi churkiti irpiri chuymaninakaxa taqi chuymawa tamankirinakar yatichapxi jan waltañanakax utjki ukhaxa chuymachtapxiwa ukhamaraki iwxtapxiwa jehová diosan qhanañchirinakapaxa sapa maraw jacha tantachäwinak lurapxi uka jacha tantachäwinakarux walja tamanakaw sarapxi biblian yatichäwinakap istañataki uka tantachäwinakanwa machaqanakax bautisasipxi uraqpachana diosan apnaqäwipa uñjañataki jehová diosan qhanañchirinakapan utapaxa nueva york markankiwa ukankiwa uraqpachan uñjiri jilïri irpiri jilatanakaxa jupanakaxa wali yatxatata irpir chuymaninakawa jupanakawa taqi tamanaka uñjapxi ukatsti patak jila sucursalanakaw uraqpachan utji uka utanakan irnaqirinakawa bibliat apstat libronak lurañsa apayaniñsa yanaptapxi uka utanakanrakwa yatichiri sarañatakisa wakiyapxi challwa challwaxa jakiwa umana jahuiranakana quta tuqina jach'a lamar tuqina ukhamaraki walxa kasta challwanaka utxi kunaiman sutininaka ukhamaraki jisk'a jach'a challwanaka kunatixa challwaja wali sumawa manq'añataki nayra pachaxa wali utjana challwanakaxa jicha pachasti janiw walxa utjkiti challwata yatiña yatiyanaka jikxattanakaxa akhama arunakampiwa qhanañchi kawkiri challwanakati uñtataki uka kasta challwanakaxa chakhankamakiwathaya umana jakirinaka challwanakaxa vertebrados acuáticos sutimpi uñtatawa branquias uksanjama katuqapxi uma tuquita oxigeno jakaña samana chhiqhanakapaxa yatiñatakixa kimsaru jaljatawa nayraxa piqituqixa nasa laka nayra opérculo llaqakamawa taypi tuqixa órganos sata jakaña utjayirinaka patxa manqha chhiqhanakampiwa qhipaxa tuqixa  péndulo caudal surimi wichinkha tukuya aleta caudal ukanaka challwana janchi patxapaxa kilinakaniwa sunkhaninaka jani kilinisa utjarakiwa piqi nayraxa piqi tuqixa juchusaruwa tukuyi laka patapaxa ajanupa nasa ñaqa nayranakapaxa pampilla muruqunaka lakapaxa manqanaka katjañatakjama ukampirusa samana lanti brquias uksaru uma puriyañataki challwana laka chakhanakapaxa jachani jiskaninakawa laka chakhanakapaxa jalartaspa misturarakispa ukhamawa maya siqi paya kimsa ukhamanakanispawa laxrapaxa janiwa janchi ankunikiti piqi chakhapampi chikachatawa unuqispa challwanakawa  piqiparu  aychata sunkhaninakawa chaphini  ukhamanakawa taqpacha janchi challwana janchipanakaxa taqpachanina saytkamakiwa yamakisa umana jaltirankanxa qhipaxa wichinkha tukuyaxa juchusawa péndulo caudal sata puracapaxa janchipanxa línea  lateral sata jarapiru siqintata uka siqixa órgano censorial satawa challwana amuyasiñapataki ñanqhanakata jarkaqasiñataki quta manqhana istañataki chhiqhanakapaxa jiikhani patanakana jarapixana puraka manqha tuqinakankiwa juchusa chakhanakani wichinkapaxa ukhamaraki chhiqhanakapxa ayatattasispawa umanxa kimsa chulla chhiqhanakaniwa jikhani patana qhipaxa wichinkha thiya patana wichinkha  thiya manqhana dorsal caudal y anal uksanakana jikhani chhiqha jikhani patankiwa umana jani  qachhirstañataki suma wayxasiñapataki muytañataki ukhamaraki jalkasaxa saytañataki qhipaxa chhiqha qhipaxa wichinkhankiwa aka chhiqhaxa nayraxaru khiwtasa sartayañataki qhipaxa manqha chhiqha aka chhiqhaxa suma chiqa tuytayañapatakiwa ukhamarusa suma sayañapataki payakamawa aka chhiqhanakaxa pectorales ventrales sutimpi uñtatanaka yaqhipanakaxa jiska chhiqhanakaniwa aleta adiposa ukanaka nayraxa paya chhiqhanaka aka chhiqhanakaxa purapaxa ñaqa thiyanakankiwa chamampi sartayiriwa pata tuqiru manqha tuqiru kachhata sartayañataki qhipaxa puraka manqha chhiqhanakaxa aletas ventrales sataxa puraka uksana jikxatasi maynisti aleta adiposa janchi jiska chhiqhaxa jikhani patana jikatasiraki challwanakana janchipaxa escamas sata qhulu kilinakana sillpa chakharu uñtata siqi qhawxatatawa utjarakiwa jani kilininakaxa órganos satanaka vejiga natatoria satawa yanaptiri  challwa tuytayirixa umana sayañataki uttaspawa quta manqharu tuysunirakispawa jani chama tukusa challwanakaxa órganos sata phuqhata  jakañanakanipxiwa laka chiqa uma juchhantasaxa ñaqa opérculo uksanjama mistuyxi branquias sata muysuyasina jakaña oxigeno katuqi ukhamawa sistema respiratorio sata challwana jakañapataki laka laka chakhanaka sunquru mallqa jiphilla ukanakawa mayachata challwana manqañapataki sistema digestivo sata challwaxa sistema nervioso uksanjama amuyaraki jatha kawnanaka uñjaña alevines sata jiska kawnata  misturirinaka amuyapxarakiwa piqipana cerebelo ukampiwa kuna kasta unxtañanaksa sartañanaksa amuyapxi challwaxa wilanirakiwa lluqutkama taqi chiqaru puriyaraki ukaxa sistema circulatorio satawa purapaxa jarapita wichhinkha tukuykamaxa janchi aychakamakiwa qhipaxa aleta caudal sata wichinkhapaxa nayraxaru taqi tuqiru sartayañatakiwa ukhamaraki piqi tuqina lakapa chhiqhanakapa nayrapaxa janiwa yanaka ckhampacha uñjkiti saminakxa sumaraki amuyi qana uchatanaksa uñjapxarakiwa challwanakaxa aparato sensorial ukanipxiwa purapaxa jarapi iramana siqintata ukanjama kawkharu sarañataki amuyapxi ukhamaraki thaya mathapi puriniri amuyaraki kawksatsa ñanqhanakaxa jutaspa taqi ukanaka istapxiwa vejiga jarkaqasispa jani wali challwanakata ukanjamaraki amuyapxi mayachata tamankañatakixa kunjamsa tuytapxi challwanakaxa quta manqhanxa jaltapxiwa wichinkha maysatata maysaru yanapirinakapaxa jikhani pata chhiqha aleta dorsal satawa anchaxa chhiqhasti aleta anal sataraki jacha chhiqhaninakaxa nayraxarusa qhipaxarusa jittapxarakispawa nayraxa jarapi chhiqhanakaxa kachhitata tuytañatakiwa ukhamaraki frenos sata saytañataki puraka manqha chhiqhanakaxa suma sayaru qiwxasiñapataki jani liwikiptañatakiwa jiskata jiskata laqaki jittañatakixa uma juchhantasa ñaqa tuqinjama chamampi mistuyasawa jaltapxiritayna taqpacha challwanakana puraka tuqixa qhana saminkamakiwa pata jikhani patanakapaxa challwa chakhanaka quta umana challwa jakirinakaxa vertebrados acuáticos sutimpi uñtatawa taqi kasta chakhani challwanakawa utji chakhanakapaxa jiskani jachaniwa chakhanakaxa aycha taypinakankiwa yaqhipa jiska chakhanakaxa mayja kawunakawa mallqaru achuntasirjamanaka manqañatakixa suma palliraña wawanakatakixa manqtañjama jiliri awki taykanakawa chakhanaka aparasa manqayañapa vertebrado sata uñtata challwaxa tunu chakhanakaniwa columna vertebral sata piqi chakhanakaxa lixwi jarkiri tunu chakhanakaxa piqita qhipaxa aleta caudal tukuykamawa walja chakhanakata mayachata jarapi tuqinxa costillas sata chakhanakawa utjaraki yatxatawi ciencia toqejj kunanakas jikjjatasiwayi má diccionariorjamajja ciencia siski uka arojj akham san muni taqe kunanakati aka oraqensa alajjpachansa utjki ukanakat yatiña ukanakasti wali yatiñampi ukat amuyumpiw yatjjatasi ukhamajja taqe ukanakat yatjjatañatakejj wal chamachasiñaw wakisi awisajj janiw kunas jikjjataskiti  cientificonakajj semananaka phajjsinaka jan ukajj walja maranakaw sum yatjjatañatakejj chamachasiwayapjje ukampis awisajj janiw kunsa jikjjatapkiti awisajj kuntï jikjjatapki ukajj jaqenakar yanaptarakiwa jichhajj ukanakat pay uñjañáni europa cheqanjja mä empresajj wali aguantkir mä filtro urna q'omachañatak plasticot lurawayi ukham maquinanakajj aka oraqen jan waltäwinak utjki ukatakiw apnaqasiwayi pasir maran haití markan oraq khatatejj utjkána ukansa yanapt'awayarakiwa alajjpachanjja walja satélites sasin untatäpkis ukanakaw sistema de posicionamiento glo­bal gps utjayaraki qalltan militaranakatakiw lurasina ukampis gps satäkis ukajja kawkhankapjjesa uk yatipjjañapatakiw auto apnaqerinakaru avión apnaqerinakaru barco apnaqerinakaru ukat yaqhanakampir yanapti jichhürunakanjja cientificonakan ukham uñstayapjjatap laykuw yaqha markanakarus facilak sarsna kunsa cienciajj jikjjataski jichhürunakanjja aka oraqetsa ukat alajjpachatsa cientificonakajj jukamp yatjjatasipkakiwa físicos nucleares sasin uñt'atápki ukanakajja átomo satäkis ukjjat yatjjatasipkakiwa ukat astrofísico sasin uñtatäpki ukanakajja kunjamats alajjpachajj utjawayi uksa yatjjatasipkarakiwa niyakejjay wal yatjjatasiwaychejja kunatsa biblian parlki uka diosan utjatapajj jan yatiski sasaw yaqhepanakajj amuyapjje wali uñtát yaqhep cientificonakasa ukat filosofonakasa uka toqet mayjanak amuyapjje amir d aczel qellqerejj akham siwa ciencia toqet yaqhep yatjjatatanakajja diosajj janiw utjkiti sasaw sapjje sasa sañáni física toqen yatjjatat mä chachajja aka oraqe ukat alajjpach lurir mä diosan utjatap janiw kunas qhanañchkiti ukatwa diosajj janiw utjkiti sasin sissna sasaw qhanañchi yaqhepanakajj diosar creyiñajj layqasiñar creyiñamp sasiwa ukat cienciajj wali chama jan amuyañjam yaticháwinak qhanstayi sasaw sapjjaraki ukampis akham sasaw jiskt'asiñasa cientificonakajj taqe kun sum yatjjatasati diosajj janiw utjkiti sasin sapjjpacha cheqas janiwa walja askinakas jikjjatasiwaykchejja walja cientificonakajj 'janiw taqe ukanakajj yatjjatañjamákiti jan ukajj janiw kunapachas yatjjataskaniti sasaw sapjje física toqet yatjjatir premio nobel katoqer steven weinberg sat chachajja akham sänwa janipuniw taqe ukanakat sum yatjjataskaniti sasa astronomía to­qet wali yatjjattat martin rees sat yatichirejja akham sasaw qellqana janiw jaqenakajj ukanak yatksnati sasa jupajj gran bretaña markatawa kunjamtí uñjawayktanjja kunanakatí utjki ukanakat wali yatjjatañaw utjaski jisk'a celulanakata alajjpachata sañäni alajjpach toqet yatjjatatanakajja cosmólogos kunanakatí alajjpachan utjki ukanakatjja sapa patakat janiw uñjaskiti ukat janirakiw cientificonakan maquinanakapas ukanak yatjjatirjamákiti sasaw sapjje ukanakarojj materia oscura ukat energía oscura sasinwa sutichapjje kunas ukanakajja janiw khitis yatkiti cientificonakajj waljanakwa jan qhanahchirjamapkiti mä wali uhtat neurologojj akham siwa janiw taqe kun sum yatksnati ma cientificojj janiw amuyupampik apayasinapakiti jan ukasti jukamp yatjjataskakinapawa sasa jumati' cienciajj taqe kunwa sum qhanahchawayi ukhamajj diosatsa bibliatsa armasjjahasawa sasin amuysta ukhajja ak amtahamawa cientificonakajj wali suma maquinanakampis yatjjatawayapkchejja ma jukak vatjjatasipki walja yatjjatahaw faltaski uka toqetjja ency­clopedia britannica sat qellqatajj akham siwa jichhiirkamajj pusi waranqa maranakas yatjjatasiwakchejja alajjpachajj kunjamas ukajj janiw amuyahjamakiti babilonia markachirinakatakejj ukhamarakipachanwa sasa ukhamasti kunti cienciajj jan jikjjatawavki ukana­kat kunjamsa amuyahasa uka toqet sapa mayniw kunsa amtjjahapa sa­saw jehova diosan testigonakapajj amuvapjjta nanakajj aka ewjjtarjam sarnaqahatakiw chamachasipjjta suma chuymanipjjatamajj taqe jaqenakan untatapan filipenses kunjam­sa bibliampi ukat cienciampejj yanaptasipjje uka toqet wali amuyumpi yatjjatahamatakiw chamanchtapjjsma khirkhi khiwiña charanku warurt'añataki thuqt'añataki rixt'añataki jat't'aña yäwa khirkhitxa q'axiluwa thuqt'añaxa khayanx ururmarkanx mä khirkhinchitux ikiwayxatayna ukatsti jupax sum ikipanx charanguitukiw jupax sartawayasitayna uka laykux charanguitux jiwasanakarux jachayistu ukhamarax kuchiyistu ukhamarak lupiyistu ukhamarak kunayman jallyawipanx jiwasanakarux luraspawa nayra pachanx putuxi markan quri laykut kuynayman jaqinak kastanakax yaqha mark purinpxänwa ukhamarakix jacha musikunaka jacha lunthathanaka kunayman jaqinak purinpxänwa putuxi markanx walja phunchawix lurapxäna vihuela mä ispañul instrumentumpiw thuqupxäna putuxi jaqinanakax vihuela kipkak mä iska charngüitux lurapxäna aka iska charangüitux janiw kusänwa ukhamak walja maranakat jacha musikunakamp uka charangux sum tukutayna ernesto cavour a maysatuqit chalena vásquez peru markat jupax sixa aka charangux awyi ayala yuri ispañul purinx uka pachanx aka iska charangux unstatayna ukhamarak walja instrumentux ispañulamp purinxána guitarra violín arpa bandurria vihuela kunayma intrumitumpi maysa amuyump josé sotelo jupax akham amuyi per boliviampix mä jacha chaxwañ utji janiw yatanwa kujam yuri aka charangux jan ukasti aka instrumentux taqpach americankiwa paka alaxa pacha thaynama jaliri aycha manq'ani jach'a jamach'iwa zool mf cientifico suti red backed hawk tama buteo polyosoma kimsa chhiy jila jamch'iwa qachu pakax juk'amp jach'awa urqutsipanxa chhuruñapax ch'iyart'at k'umu chhuruñawa sillunakapax thuru axsarkayanakawa phisitun sillupxam k'umuratanakawa chhiqapax wali jach'anakawa jach'a wich'inkhaniwa qaqaw jikhanipas phuyunakapasa jach'a sillunakan jisk'a jamach'inakar waythapir jamach'iwa arumanakaw juk'ampis sarnaqañ yatipxi ukhamarak wali ch'amaniwa wali ari nayranipuniwa juk'ampis jach'a waranqh manqhanakan qamasipxi janiw jaqix uñjkaspati pakax chhiwli qallunak sillupamp waytasax manq'antaskakiwa ukhamarak chhuyu chichix wali sumapuniw aka jamach'inakatakixa janiw jiwat uywanak munkiti achakunakx katukipuniwa tapapx warankh jach'a axsarkay manqhanakaruw tapachapxi tapapax wichhut jisk'a lawanakat lurt'atawa juk'ampis qarqa manqhanakaruw k'awnantañ yatipxi pä k'awn k'awnapxi uka k'awnapax janq'uwa ukhamarak chupik ch'ixinakaniwa taqicht'awinaka phisixa jaqimpi jakir uywawa phisituxa ñuñuri kasta uywawa kimsa waranka maranakatawa phisituxa jaqimpi jakaña qalltatayna ch'amapa ch'amapaxa phisqa kilogramos ukawa akaxa maijt'iwa kasta phisita ukhamaraki q'achuti urqucha phisixa jaqina uywatawa saminakapax kunaymanirakiwa tarwapaxa wali juchusanakkiwa lipichipaxa wali quñawa aka uywata ñawikuxa janiwa jachäkiti jiskpachakiwa uñtapax jacha uturunkur tijri uñtatawa jichhaxa luräwinakapxata qhananchtañäni yaqhiphpachaxa jupanakaxa kachchakiwa jani kuna süxtayasi sarnaqiri ukata kunapachati sustjasipki jani ukaxa kuna katjañatakixa chachpin khämar khämar thuqhtas tijtañ yatipxaraki janiwa kunampisa jasak katjayasipkiti mä arunxa saraksnawa kawkha aylluns jaqimpi chikaxa jakapxakiwa ukapachparakiw pata qhirwa ancha juntu uraqina ukata jacha markanakana kuna utjapxi manq'apa manqanakapaxa akanakawa milki aycha achaku kawna ukata yaqhanakampi phisinakaxa kunsa manqapxakiwa jilpachapinixa jaqi manqampiw jakasipxi ukampins challwakiwa jani waxtañati uka manqantapxix qalpin sawrintapxiri ukata walitatayañax sinti chamäxiriwa thixit challwa churatakiwa jukat jukat walirxapxiri säwinaka janiw phisir pä kayut thuqhuyañati iwij jakhur siwa phisix qulq jatir siwa phisix wisit jutañapatakix ajanup jarisiri ukampins phisituqitx janiw ukakïkiti jupanakax wali anat warirapxiwa sañani utanx pilut tixitampiw urqükirinakax anat kustayapxiri ukat ukjam anatapxañapatakixa tixit muruquw tisurapiña ukat punkururakiw warkkatarapiña jupanakax ichkatatax tixitmuruq unxtayarapitax justapaw jiska amparapamp taxltas taxltas anatañ qalltasipkiri yamas yaqhipanakax kunawasati kuchikïpk ukjax lusa qhan pustir kunaw jinchus lipxatat ukjam jäsak jatstapxiri uñatatasipxiri ukatx mäkirakiw aynach uñtasis uñtasis thuru lawar qhumantat kutiqanipxiri jichhax jaqin uywatxamax alw jaypunakax qhiri kuchunpin chuktat jan ukax asirxam chuwtat juntuchasipxiri yaqhippachax sunkhapak jan ukax wichinkhapak ninamp phichharasxapxiri ukat sunkhti phichharasipxix janiw achak katuñ jilatayasiñapkam atxapxirïxiti sunkhanipiniw jupanakax jisk jacha achaku achull achaku ukat jamach kuns katupxiri katuñatakix arumas urus mistsupxakiriwa jupanakax uyu patat wichinkhap khiwtas khiwtas qhamiyapxiri ukat mayak thuqhtas jacha sillunakapamp achak chis chis sas llupthapipxiri ukat katjatatx yaqhip phisix utarupiniw jakkirpachäpas jiwatäpas achtat purinipxiri maysatx saraksnawa niy jupanakax jaypach jakxap ukjax urasax justupakiw chhaqhapxiri añuthayamp manqantayasxapxiri ukat jan ukäk ukax kuna us katusas jiwxapxakirakiriwa ukax sañ muniwa janiw ancha jay jakapkiti ukjamakiw jupanakan sarnaqäwinakapaxa titi phisix janiw jaqin uywatäkiti saminakapax payakirakiwa chuchi qillump uqimpi jupanakax uywat phisit mäkamp jachpachawa ukat janiw jaqimp jasak katuyasipkaspati katjä sas yantsn ukax janïr sum jakachkataw thastanipxiri uñtapax aliq phisir uñtatawa wichinkhapakiw jacha thaxtha uka jan uywat phisinakax qullunakan jilpachapinix utjapxi janiw kawkhans utjkakiti jupanakax jamachinakamp achakunamp manqapxaraki ukat uka phisitx mä säwiw utjaraki ukax akjam sarakiwa uka phisix janipï ukjamakïkatanatixa kunapachati qullun wakar thastas sustjan ukjax aymaranakatakix wali askipiniritaynawa kunati ukax wakan mirañapatakiw uñstiritayna jiska phisinakax kimsa phaxsit yuripxi yuripk ukjax piq jachpachxamapxiwa ukat lichik taykapat ñuñtasipxi janiw ukjpach manq manqapxirïkiti jiskanakäpk ukjax nayra chirmthapitakipxiwa janïraw tijnaqañ atipkiti aliqakiw llawllinaqañ yatipxi ukat kimsaqalq urut nayr piyasipki jupanakax may may saminakaniw utjapxaraki ukjarux kunawsati tunka suxtan ururinïxap ukjaw jiska jasa manqanak katusipki janiw phisir wallq sas sañati sulluririwa phisi qall uywasiñtakix kunampis turkasiñapiniwa janiw chikhïrikit siwa phisix janiw qulqimp turkasiñäkiti juyrampikiw turkaqasiña phisiti payak wawachixa janiw suma marïrikiti chullapiniñapawa janiw parisäñapakiti ukat niy mä phaxs jalkiptawäx ukat phisi qallunakax jachitanakäxapxiwa ukjamïpanx jaqipax janiw taqpach uywkaspati jupax yaqhanakaruw jiska phisinakx uywxañapa ukjaman jan manqat jaktayaskañapataki jichhax khithiti mä phis uywasiñ munk ukjax jupax phisimp turkasiñatakix kuns apasiñappiniw jan ukjamäkas ukax phisix janiw achak katxirïxiti ina pisi amuyukiw jilsuri patanx ukjam saräwinipxiwa ukat sipan jacha markanakanx janiw pachpäkiti jupanakax qulqimpikiw phisx alasxapxi p'isaqa jichhu qulluna jakasiri uqi sallqa jach'a jamach'iwa zool mf cientifico suti perdix perdix tama tinamidae p'is p'is p'is sasaw jalnaqapxi ukat ukham sutini aka pisaqanakasti utjiwa aka markanakana brasil bolivia paraguay y argentina aka qullasuyu markansti japxiwa suni uraqinakana ukhamaraki aka pisakanakasti jakapxiwa pámpana ukhamaraki qullunakana qulluna jilpacha jakasi pisaqanakasti tuytiwa sasa pis pis pissssssssss ukata sutipaxa pisaqa sata aka p´isaqanakasti   suni uraqina jakasipxi p´isaqasti jakaspawa a m s n m ukhamaraki aka p´isaqanakasti urqu qachunakampixa samipasti kikipakiwa pisaqanakaxa jakasipxiwa wichhu tula taypinanakana ukhamaraki qullunakana  jakasipxi kimsa chhiy jamach'iwa nas wallpar uñtatawa jan aliqt'ir jamach'iwa phuyunakapax ch'umphi qaqawa kawkirus jank'akirakiw uka phuyunakapampix chhaqhantaspa ch'illiw ch'illiw taypinakanpun jakasipxi mä pay kimsaw sarnaqapxi chhiwchinipk ukapachanakax mä suxta paqallq chhiwchinak ananaqapxi juyra achunak manq'asi pamparukiw tapachasi tapapanx phuyunak ch'illiw t'unanak tapachsu p'isaqax tunka payan k'anwaspha p'isaqax qullunakaruw k'anwi k'anwapax t'ixisiñarakiwa ukatx q'ullu k'anwas utjarakiwa ukax janiw t'ixisxaphati kawnapaxa wila saminiwa chichipas k'awnapas manq'añawa ukhamarus wali sumapuniw chichipaxa aka pisaqanakasti wali urinakawa wichhu taypinakana jakasipxi ukhamaraki uka wichhu taypinakaru imantasipxi pisaqanakasti sarnakaspawa ukhamaraki tuytaspawa pisaqanakasti samarapxiwa ukhamaraki ikipxiwa uraqina pisaqanakaxa jarisipxiwa umanpi lakampi ukhamaraki lupimpi pisaqanakaxa manqapxiwa jatha siwaranaka ukhamaraki sillqumaka manqapxi pisaqanakasti tuquntaspawa pä tunka kimsani urunaka ukhamaraki kawnapasti wilnakawa aka suni uraqinakana pisakanaxa mirantaña pachapaxa qalltiwa sata phaxsina llamayu ukha pachaqama aka pisaqanakansti aychapaxa suma chamanchirinakaniwa potasio magnesio fosforo selenio hierro yakhanpinaka qarwa qarwa manq'a aruma khisturi axa uywawa suni tuqinakanxa qawraxa khumuri uywawa qarwasti inkapachanakatpach uywatawa ukjamarak wanaku kast uywarakitaynawa ukjamarak jichhurunakkamax khaysa pirwa peru aynach tuqiwjana ch'ili chile ansta tuqiwjana ukjamarak inti jalanta bolivia tuqinwa aka uywax uywataski juk'ampis jichhurunakanx walt'ataw utjask aka pata thaya pampanakanxa aka qarwa uywax wali suma uywapuniwa t'arwatsipansa chichitsipansa ukhamarak uywa kankañ sipansa yaqha pä kast qarwa uywanakampiw utjatayna akirinakawa ispañul jaqinak nayraqatasti qarwanakax q'allanat lurawinakan uñacht'ayatataynawa akhamanaksti uñjaraksnawa aka muchiqa mochica sarawinak taypina d c ukjamipanpi jaqin khumnaqasiñapatak kutikiptawayataynaxa ukjamarus qarwa aychas kankas wali sumapunirakitaynawa ukapachatpacha ukjamatwa qaqilunak lant iwij lant uywatatayna ukjam siw yatxatäwinakaxa walja ayllunakanwa qarwax khumnaqañ uywaskaki ukjamarus chalun uywaskaki juk'ampisa thaya pata uraqinakana yaqhip yatxatatanakax nä waranqh waranqh qarwanakay utjchisapana jichhasti wali juk'akixatapawa nä pä waranqhan waranqhapaki juk'ampis qarwat parlkasax janiw t'arwapat armt'asiñasakiti t'arwapax wali askipunitaynawa taqi kast isinak lurañataki nayrapachanakatpacha qarwa aychaxa walt´atawa uñjasi kunatija ch´arki kanka manq´ana bolivia markanxa oruro markanwa wali kust´ata utji ukhamaraki aychapxa ulja proteíninaniwa lik´ipasa janiwa jan waliti lip´ichipatxa lurasiwa sapatunaka ch´utqunaka yaqhipa jisk´a apnaqañanaka anatañanakajasa lurasirakispawa walja yaqha jaqinakax walpunrak qarwan uñstawipatx jiskt'asipxatayna kawkhatpuns utjpacha sasina juk'ampis aka tuqit yatxatañakiskaspawa inkanakax akhamat qarwax utjix sasaw sapxarakiritayna mallku qhapaqampinmanco cápac mama uqllumpin mama ocllo wawapay mayni aqlla tawaqump jaqichasiñ munchisapana uk yatisax tata inkax janiw munkchisapanti ukjam yatisax waynamp tawaqumpix yaq ha tuqiruy sarxapxataynaxa ukjam aytisax tata inkax panpachan jiwayatayna mama inkasti wiraqucharuw mayitayna janikiy jiwayatapxpanti sasina wiraquchax uk uñjasax panpachan qarwaruw tukuyatayna ukat jayapachatsti tata inkax pani uywaw jaqi uñtan qusqu markan sarkaskatap yatitayna uk yatisasti jiwayayarakikitaynawa ukjamatwa uka qarwa jiwayatanakax alaxpachar makhatawayapxatayna ukatsti mayamp kutiqanipxatayna jaqimp wali suman jakasxañataki yaxipa anqa marwankiri qarwanakaxa wali q´iyachatawa sud america markanakata sipansa aka uywanakaxa jakapxiwa estados unidos antartida japon china  australia uksa marakanakana aka qarwa uywasti bolivia jach'a suyu markan uñacht'awiparakitaynawa ukjamatwa escudo tuqinsa jichhakamax uñjasirakispa janiw bolivia markak uñacht'ayaskataynati jan ukasti ch'ili pirwa markanakas ukapachparakikiw uñacht'ayasipxatayna akpach jaqe walinkañapataki inoqat aru qalltañataki unanchasa aka pachana jaqejh munañanïsina cheqpacha amuyasisa cheqa thakir sarjhatasa jilan sullkanjama arnaqasa jan nuwasisa utjañaru wayt'asiñ yati unanchasa jaqen walinkañapataki wakisir arunaka armasna yaqhep jaqejh masinakaparu khuyañ autuyi mututanakasti uñatatasisa wajcha kankañapa atipasna jan khitirus ajhsarasa cheq cheqa qhana arumpi arustatasjhapjhe unanchasa jaqen walinkañapataki inoqat arujha arjhatatäñapaw jan jaqe ñanqhachirinakaru ch'ajhwa qalítasna waninchapjhañapataki unanchasa taqpacha markanakajh kunti munapjhe ukanaka jikjhatañatakiejh jupanakpacha sumäñat arusthapisipjhañapaw unanchasa mathapit mayachat markanakan arupa taqjhatasna akham markanakajh amuyasi taqe mayniwa chachas warmis jaqe kankañanísinjha ch 'amachasisna má ch 'ulla chachjama jaqen walinkañapa jíkjhatañaru wayt'asipjhe unanchasa taqe mrakanakajh matahapit markanakamp chika akham amtapjhe sapaqat markanjha aniw jaqejh inaki arknaqatäkaspati jakañapans yänakapans arjhatatäñapaw unanchasa mathapit markanakan amuyasitanakapa yatisina khuskat taqpachanipaw wayt'asipjhañapa phoqasiñapataki mayachat markanakajh jach'a mathapiwinakapan jaqen walinkañapataki inoqat aru yatiyi taqpacha jaqenaka ayllunaka markanaka aka arunakaru iyau sasna ch'amachasipjhañapaw isk'alalanakas wayna tawaqonakas chuymani jaqenakas markapan qorpap manqhana yatichatäpjhañapaw ukhamarus qorpamarkanakampi jaya markanakampi arusthapisisa taqpacha markanakajh khuskat ch'amachasipjhatapampi alajh toqeru wayt asitapjaniw khullu p'isaqaru uñtasita jisk'pacha suni tuqina utjiri uri uywa khulluna k'awnapaxa aski manq'awa khullu uywañasti chhiqhani uywanakawa uka taypina jikxatasi ukhamaxa khullunaka uywaña askirkipstayaña mirantayaña ukata kawnayañataki aycha puquyañataqi jukampinaka ukhamawa ukhamaraki utjiwa taki kasta khullunaka japónica coreana faraona ukatxa lassoto ukanakawa utji khullunakana askina jiltasina jakapxañapataki uñjañasawa kawkhankanitixa jacha utapa lurañatakixa kawksatuqi uñtatäpasa ukhamana askinjama jakapxañapataki khullunakaxa kawnapa jani qhusqhunïtapata ukata chamañchirinïtapata wali munatawa wawanakaru ukhamaraki achachilanakataki chamañchi kunatixa mayja suma kaphinïtapata ukata juka chanini alakipasiña uywaña khullunakaxa europa áfrica asia tuqita jutiriwa ukanakaxa phasianidae uka wila masipata jutiriwa europea coturnix coturnix ukatxa japón tuqiruwa apatäxi khaya siglo xi ukaxa uri khullunakampiwa katusipxi ukhamata uywaña khulluru jaqukipsti coturnix coturnix japónica ukanakawa jilpacha aka uraqpacharu aycha ukhamaraki kawnañapataki mirantatäwa khullunakana janchipasti niya muruqu ukhama uñtatawa qachumpi ukhamaraki urqumpixa maykja mayjawa uñjasi urqunakaxa niya janqu qillu wilänta uqi ukhama phuyunakaniwa qachunakaxa niya qhilla chiyära mutirata ukhamawa phuyunakapaxa uñjasi qachu khullunakaxa salla kunka arsuyi ukatxa urqu khullunakaxa wali jaltasjamawa chamampi arsuyaraki qachunakawa jilpacha jañchini niya g ukhawa ukatxa urqunakaxa g ukhja jathinirakiwa khullunakaxa mayja kasta uñtäwinakaniwa ukhamaraki uka kastanakaxa pätunka mayani urunakatwa qachütapa urqütapa amuyasispa niya chiqtasina ukhamaraki tunka paqallquni urunakatwa uñakipasispa niya ukja chiqtañampi urqu khullunakaxa nina kunkaniwa chiyäranakampi tuxturata uñtata ukaxa niya puraka ukakamawa manti ukatxa qachunakaxa wilänta kunkanakaniwa wiñaya jikxatasi aka khullunakasti  taqi kasta tunkunka mankapxi ukhamarki chuxña jathanaka khullunakana kawnapaxa aski chamañchirinaka phuqtatawa proteínas vitaminas ukhamaraki minerales ukanakawa achachilanakataki wawanakataki jilpacha kumara manqasipxaspa taqi kasta kawnanakawa mayja chamañchirinakaxa utji kunjama uywata manqayata ukarjamawa utji uka mayjtanakaxa colesterol aminoácidos calorías proteína grasa calcio fósforo hierro sodio potasio magnesio ácidos palmíticos esteárico ukatxa araquidónico ukanakawa kawnanxa utji qullasïwix janchi manqha patxa janchi qullasiñ yatiñawa qullasiñ quranakax walt'ataw utji nayrapachax janiw qulllir tukturanakax utjirikataynati uñt'apkarakinasa jupanakax aka markan wali sum quranak uñt'apxiritayna sapa kast quranaka jupanakatakix wali wakiskiriritayna aka urqu itapallux wali askiwa laka t'ijitaki almanakataki ukhamarak qhaqsutanakatakisa qhaqsutatak qullasiñawa itapall kiyjaña jayu chhuxu uka kimsa wallxtayasaw chaxsusiña aka qachu itapallux janiw ancha askikiti armasiyañatakikiw aski jisk'a wawanakataki aka kiswaras wali askiwa riwmatismutaki kayu t'ijitaki kayu wintu t'ukutaki ampar t'ukutaki qullasiñatakix wallaqitaw umaña qhiya qhiyax askiwa waxt'a lurañataki usutanakar qullanataki wallaqitaw umaña akax uwij t'arwjamawa ukhamarak jinchu tapañatakix apnaqatarakikiwa ch'iyar lawan ch'illkha akax wali askipuniwa jikhan usutak qullasiñawa phunta wawalll ch'illkhampi ukat qhiriruw kanktaña ina ina ukampiw jiqhanir lipxatayasiña uqhamaw uka usux chhhaqawayxi janq'u lawan ch'illkha janqu lawanix askiwa pastayañataki waxt'a lurañataki kunjamatix sapxiwa wali sum manq'asi uta uywir kuntur mamanixa sasina mijiku tenochtitlan tenochtitlan ukham uñt'atawa ukhamarak khaysa texcoco qutankiwa mexico qhirwa uraqina uru mara t'aqa phaxsin maran utt'asinitayna ukhamarak aztecanakan chikja markapataynawa kunawsatix q'ara ispañul jaqinakax purinipkatayn ukürkama jichhurunxa tenochtitlan luratanakax mejiku chuyma markankapuniwa ukhamarak tenochtitlan tlatelolco ukampix pä nahua ltpetl markanaka quta taypin markapxataynawa tenochtitlan ukax pä nahuatl arut jutatayna mayax tetl qarqa yaqhirist nchtli ch'aphin pirasa ukhamat jupanakpachax ch'aphin pirasaw qarqanak taypin jilaski sasaw yatichasipxiritayna tenochtitlan uka markax kilumitrunakataynawa texcoco quta inti jalanttuqina alayat aynachkamataynawa alaytuqtixa taltelolco ukaw jant'anakkamaw puritayna ukapachanxa uka jant'anakax k'achat k'achat uraqiptaskatayna markax qutanjam thakhi luratanakanitaynawa uka thakhinakax alaytuqiru aynachtuqiru ukhamarak intijalanttuqir mistkiritaynawa uka thakhinakax chakanakan luratataynawa ukhamat umas jan ukax wutinakas ch'usak mistsupxañanakapataki ukhamarak uka thakhinakax ums markarux jark'aqarakiritaynawa aka markax kayukis jan ukax wutits taqituqirus sarañxamakitaynawa markarux pä jach'a qhich'anakaw puriniritayna sapamayax kilumitrutaynawa chapultepec ukhatpach umx irpanipxirityana uka umax juk'ampis q'umachasiñatak t'axsusiñatakiritaynawa umañatakix qullunakat suma jalsu umanak irpanipxiritayna jaqinakax uka markanx paykutiw urunx jarisipxiritayna nämakis jilir irpirix moctezuma pus kutiw urunx jarisiritayna ukhamarak janchi jarisiñatakix alinakan saphipampiw jarisipxiritayna uka alix copalxocotl saponaria americana sutinitaynawa uka pachparak isinak t'axsuñatakix metl agave americana sat alin saphipampirakiw t'axsusipxiritayna juk'ampis marka irpirinakan wilamasinakapamp ukhamarak usur warminakampix temazcalli jach'a jarisiñ lamanxamataynawa sat jarisiñ lamanan jarisipxiritayna markax pusir jaljatänawa sapa jaljaw r jaljasitayna calpullis nahuatl calplli sapa calpulli jan ukax 'jach'a uta'w thakhinitayna tlaxilcalli uñkat uñkatasi kimsa jach'a thakhiw markx thiyat thiy mistsüna sapamayaw uka qutanjam thakhir uraqir mistsuñatak uñtayäna tepeyac ixtapalpa ukhamarak tlacopan tuqinakaru bernal díaz del castillo jaqix uka thakhinakax tunka kawallunjam sarañanakjamanaw sasaw qillqt'awayatayna thakhi thiyanakanx quta patxan pankaranakaw wal panqarrantiritayna quqanakas alinakas achurakiritaynawa calpullis jan ukax jach'a utanakax jisk'a jawirjamanakan jaljatataynawa ukax wutinakan apnaqañapatakitaynawa ukhamarak chakanakapas lawat lurt'ataraki uka chakanakax arumax apthapiñaxataynawa aka mark lurat jamuqanakax europa markanx augsburg ukan kahaya uñacht'ayasitayna sapa calpulli jan ukax jach'a utan qhatupax tiyanquiztli utjiritayna ukhamarak yaqha jach'a qhatuw tlatelolco ukanx utjatayna tenochtitlan kullak markapataynawa cortés q'ara jaqix nä pä salamanca ispañ markana markarukaspas ukham amuyatayna ukatx jaqinakas sapür uka markanx qamapkaspax ukham amuyt'atayna bernardino de sahagn jupax sapürux ukat jaqinakakaspas phunchäw urunakanx ukham amuyarakitayna qhatut parlkasinx yaqhawjanakanx wali sum jach'a qhatunakaw mexico ukanx utjiritayna marka chikawjanx marka iprtañ utanaka yupaychañ utanaka irpirin utanakapaw utachatatayna jach'a palas chikawjanx luqtañatak luratataynawa ukhamipanx uka chikawjanx nä jach'a utanakaw utjatayna templo mayor ukax aztecan tatitupataynawa huitzilopochtli sutini ukatx quetzalcoatl utaraki ukax jallu puriyiritaynawa tlachtli t'ixit anatañ uta inti uta tonatiuh sutini paka uta ukax ch'axwirinakan utapa ukhamarak kamachinak luririnakan utapa ukhamataynawa moctezuma jach'a irpirin utapax utanitaynawa sapa mä utanx irnaqañan yanapirinakapaw utt'atiritayna uka jak'anakanx q'uchuñ utas cuicalli sutin utjarakitaynawa markax wali suma lurt'atapunitaynawa janiw aliqak kawkharus utachnuqupxirikataynati mayni calmimilocatl sutin utjiritayna jupaw marka utanak utachasipxañanakapatakix iyawsirityana moctezuma ii uka irpirin utapanx pä jach'a jamach'inak uywanak uywañ utaw utjatayna mayïrixa paka jamach'inakatakitaynawa maynïrist yaqha jamach'inakataki yaqha uywanakampitakitaynawa uka utanxa nä jaqiw uñjapxirityana manq'ayañataki pichañataki ukhamarak uka utapanxa pankar yapump challwanak uywañ jisk'a qutampiw utjatayna umax jayun umamp suma ch'uwa umaw utjatayna ukapachpanakax texcoco chapultepec huaxtepec ukhamarak texcotzingo uksanakan utjatayna tenochtitlan uka markanx kunayman jaqinakaw qamapxatayna irpirinakax yaqhataynawa teteuctin arkirinakax pipiltin yaqharaki ch'axwirinaka cuauhipiltin markachirinaka macehualtin yanapasirinaka tlacohtin ukjarux qamirinaka pochteca jupanakax phuñchawinakan wal manq'anak taqinitak wakichapxiritayna utanakapax jakäwinakaparjam utachatarakiritaynawa tenochtitlan uka markax mijiku uka markan nayratpach markachirinakapataynawa uka maranakan utjnuqasitayna uka markachirinakax tatitunakapan yatiyäwinakaparuw arkapxiritayna kawkinxay mä pakax asiru katjchini ukawjaruw markax utt'ayatäni sasin jupanakax sarayasipxatayna mexica jupaw ukham samkatayna ukax texcoco qutaruw wakt'atayna ukan utanak quta patxar utachañ qallantapxatayna ukhamat uraqix wañt'añapataki tenochtitlan markax wali jach'a ch'aman markapuniw tukutayna uka markax jach'a thakhinakani alakipanakas aksat uksat saririnaka ukhamaw taqituqir jilantapxatayna ukhamat jach'a lamar qutanakans sarantapxiritayna inas inkanakampis chikañchasipxchïna sasaw yaqhip yatxatatanakax sapxi ukhamaruw ispañul hernán cortés sutin q'ara jaqinakax tenochtitlan uksarux lapak phaxsit maran purintapxatayna ukapachanx nä jaqinakaw ukanx mirantxatayna ukapachanx uraqpachat wali jach'a markataynawa europa markanx paris venice uka markanakjamanaw sasaw yatxatirinakax sapxi londres markax ukapachax wali jisk'akitaynawa phisqha ukch'arutaynaw tenochtitlan markaxa yaqhipanakax inas ukha jaqiniskchin sapxiwa cortés jaqi puritapar katuqañanx pantasipxataynawa ii moctezuma uka irpirix wali sum q'ara jaqinakarux katuqatayna janiw jiwayirinakarjam katuqapkataynati quetzalcoatl tatitupachaw sasaw katuqapxatayna markapanak muytayapxatayna irpirinak thiy irpapxatayna ukham katuqapxatayna tata cortés jupax qhispillunak irpirin kunkaparux ajuntatayna ukhamar ispañul q'ara jaqinakax qurik thaqhapxäna tatiturjam uñjasax kunxay cortesax maychin ukx phuqhapxanawa ukham sum katuqayasisin ch'axwañx qalltawayapxi ukhamat moctezuma irpirirus katuntawayapxaraki cortés jaqix tenochtitlan markachirinakarux urunakaw manq'at jiwarayäna ukhamat ispañul q'ara amuyump mark tukjañataki ukjarux ispañul utrak utachsuyasitayna tenochtitlan uka markax jichhürunakanx laqayar tukuyatawa ispañul q'ara jaqinakaw uka markx q'al tukjawayapxatyana uraq manqhar chhaqtayañkama ukhat qhipa maranakaruw uka nayra tenochtitlan markan utanachatanakapx katurasipki katurasinsti allsusin mayamp yatxatirinakaw utjnuqayasipki jichhürunxa mijiku markan ispañulan utachatanakapax kawkinkäntix tenochtitlan taypi utapax ukharuw q'aranakax utachayasipxatayna waka ñuñuri uywa umantaña ñuñu millk'i waka millk'itxa kisuwa lurañaxa waka qalluxz lankhu ch'akaniwa wakaruxa manq'ata awtjpachawa jachiwa aka wakaxa norte de holanda uksata jutiri wakarakiwa paya kastanakarakiwa utjaraki frisón holandés ukhamaraki holstein friesian wakanaka kunatixa aka holstein friesian wakaxa americano ukhamarakiwa kawkintixa aka wakanakaxa qhirwa uraqinakakiraki jakasiraki juntutuqinakanxa aka uywa uywañatakixa wakichañarakispawa aka wakaxa walja millki chawaña wakarakiwa kawkintixa maya awila wakaxa niya kilunaka ukha jathinirakispawa ukhamaraki alzada ukapaxa mitrunaka ukcharaki janchipaxa askinjama utayatarakiwa ñuñupaxa wali suma utayatarakiwa ukhamaraki wali achkatatarakiwa tarwapana samipaxa janqunpita chiyarampitarakiwa awisanakaxa wilampita janqumpita wakanakasa utjarakiwa aka wakaxa khaya suiza markata jutiri wakarakiwa kawkintixa aka wakaxa payiri waltata millki chawaña waka ukhama uñtatarakiwa aka wakaxa ch´umphiwa kayu ukhamaraki nasa jinchu ukhaxa janq´urakiwa awila wakanakaxa ukha jathinakanirakiwa ukhamata walja millk´i churaraki urqu achachi wakanakaxa kg ukha jathinipxarakiwa chacha ch´ullqhi suma wakanakapxarakiwa millk´ini ch´isllipaxa   ukharakiwa wawanakapaxa jasakiwa jilasipxaraki ukhamaraki ankuta wakanakaxa phaxsiniwa niya katusiña munampxi piqipaxa niya talphjamarakiwa niya jachpacha parani mukhiiñapaxa jachanakarakiwa nayranakapaxa jachanakarakiwa nasa inawisa chiqakirakiwa jinchunakapaxa tantiyunakakirakiwa niya wali pikhuki pikhukirakiwa uñanaqasiraki waxranakapaxa tantiyunakakirakiwa awisanakaxa janqu chiyara phuntaninakarakiwa anqaxaru uñtatarakiwa pardo suizo marrón niya qhanata chamakaru nasapaxa chiyartasitarakiwa laxrapa wichinkhapa ukhamaraki sillunakapaxa chiyaranakarakiwa valerio d ganado lechero ecuador iwija ñuñuri iwija millk'itxa kisuwa lurañaxa iwijasti uta uywaraki iwija aycha kanka sumawa iwijanakaxa ch'ixa samiri t'awranipxatawa iwija ch'ankata sawuta ikiñana aski junt'uchasixa criollo iwijanakaxa español jaqinakana yaqhachawi maranakanwa khaysa peru markata apantanipxatayna ukhamaraki aka criollo iwijanakaxa islas del archipiélago de chiloé uksana yaqhachata uñjasipxarakitayna uñachtayasirakiwa alta heterocigosidad ukhamaraki alta endogamia kuñalaykutixa walja jiska tamanakawa aka jacha tamanxa utjaraki kipkarakiwa walja kasta uñacha kipka kasta jatha uñaqta kuna pachati jaqixa jupataki aski uywa uywaña qalltkixa uka kipkarakiwa uywana kumara jakañapataki llakiñsa qalltaraki jichhurunakanaxa uywa awatirinakatakixa  jiska laqu usunakawa maya jawqantawina  ukhamaraki jawqantawikiskiwa ukhamakipansa uywa mirarayaña tuqinxa kasta thakhinakawa uñstaski ukhamarakiwa machjayïri kasta qullanaka pachparaki jaxu qulla wakiyatanakawa uka jiska laqunaka tukjañatakixa apnaqata sasawa saraki patapampanakana jilpacha utjatapa jupanakaxa sarakiwa pachana jani waltäwipaxa juyphi chhijhhi waña pacha ukhama utjipana yapuchawinakaxa jilpacha jani utjkiti ukhamäkipanwa uywa uywañaxa utji ukhamanwa wila masinakaxa amuyasipxi uka uywañanakaxa qullasuyu markanxa uwijaxa millones ukja uywarakiwa uywasiraki uywa yäparu awatiña uraqinakaxa jiskthapiyatawa yaqha uywa awatirinaka utjipana sasawa yatxatirixa qhanañchi thaya uraqinxa aknïri ajalla jacha suyunakanwa oruro potosí la paz y cochabamba uraqisa uywa manqasa utji ukhamaraki ukkha uwija uywarakiwa mirayata akasti ukja uwijarakiwa markasana utjatapa uñachtayi chuqi yapu suyu markanxa oruro ukanxa potosí ukansti   ukhamaraki cochabamba suyunxa ukhawa sapa markana iwijanakaxa usuxata uñakipawinxa yaqhakasta uñachtayi janiwa usunakanakxa  jani ukasti jiska laqunakampisa jankakirakiwa piykatayasipxaspa aka uywanakaxa kamillu lapa usutaki ukhamaraki janchi manqhi usunakatakisa wali llajllapxiwa taqi jakawipana qalluki ukjata ankutkama ukhamaraki qachunakaxa  niya qalluchaña jakaki ukjanaka ukawa wakisi sumpacha qhanañchaña sasawa  iwijaxa mä ñunuri uywawa kayupanakaxa silluru  tukuyi mä  kanuri uywawa   kunatixa pusiru jaljatawa iwijanakana janchipaxa tarwaniwa ukhamaraki yakhipa kasta iwijanakaxa janiwa tarwanikarakiti sasispawa karakul ukhamaraki awasi uka iwijanakawa jani tharwanikiti iwijatja millkiwa chawasi ukhamaraki aycha liphichi ukhamaraki tharwa ukhamaraki millkitxa lurasispawa qisu ukhamaraki chiqakiwa millki masispa iwijaxa mä uywa chhixi manqiri uywawa  manqiriwa layulayu  alfalfa ukakasta pastunaka kunatixa kasta kasta uywanakawa taqi kasta pastunaka manqi wakanakasti  jachha pastunakakiwa manqaphi iwijanakasti jiskha pastunakakirakiwa manqaphi iwijanakaxa pxisqa pxaxsiwa walqixa mä wawanispawa ukhamaraki payaspawa  mä maranxa pä kutiwa wawachaspa diciembre pxaxsina ukhamaraki marzo pxaxsina qachu iwijaxa wawaparu ñuñuyiwa kimsa pxaxsi uka pachanwa iwija wawaja ñuñu thaqaqti iwija uywawinxa ina iwijakisa ukawa uñtapatjamxa quntayata uñachtayañataki ukhamarakiwa churra jani ukaxa  manchega uka kasta iwijata jutirimpiwa sumaptayata ukasti janqu janchini jaqinakaxa purinipkatayna uka pachawa bolivia markaru apanipxatayna aka tama uywanakaxa phisqa pataka maranakata aksaru thaya samanani uraqina  qamasinxa aka kasta nuraqinakanxa jakawipxa wali suma jichuntawi jikxatapxaraki ukhamarakiwa qalluchañansa miratataraki ukihamarakiwa pisi chamañchïri ina jichhunaka quranaka manqasinsa aychapxa suma likintayi sasawa saraki taqi kasta iwijanakawa utji aka pachanxa millki churayirinaka ukhamaraki aycha churayirinaka ukatxa tharwa jilayirinaka ukhamawa utji sunituqina ukhamaraki qhirwatuqinsa walja jaqinakawa uwija apnaqawita uñachtayata ukasti maya aski thakhiwa jupanakana jakawipanxa  kunatti tarwa aycha millki ukhamaraki lipichi ukanakawa qullqi katuqasiña churi jukampisa manqawipanakarusa phuqañcharaki   kapsuña iwija tamana jani waltäwinaka jani utjañapatakixa urqunakaruxa kaparxañawa ukhamana aycha churirinakaxa utjañapataki jani waltawixa jiskpacha kapsutaxa janirakiwa makhi jiltkiti maya tuqitxa manso iwijanakarakiwa tukuwayxi mayninakaxa kikipakïxapxiwa tawra   yawiña yawirata   tarwanakaxa   kunaymana    pitañanakatakiwa wakiyatäxi ukhamaraki aljañanakasa utjarakiwa pacajes suyunxa sapa marawa sapa iwijanakata mä libra ukja yawirapxi ukhamraki jila   piruw yarawi nasyunal piruw jaylliphust'a josé bernardo alcedo qillqa josé de la torre ugarte demetrio tupah yupankip t'ikrasqan qispisqañam kachkanchik ñawpaq kananchik wiñaypaq ñawpaqtaraq pakachun wach'inta intinchik pakachun sayasunmi ñuqanchik chiqapta llaqtanchikmi wiñaypaq ruwasqa kuti achka watam piruwanu sarusqa qillay waskhata aysapurqan kamallisqa millay kawsayriyman achka watam unay watam achka watam ch'inpi llakirqan chay chayllapim willka qaparimuy qispiriypi k'ancharikamun rikch'ariymi llapapaq kamakun sarunchasqan sarunchasqan sarurchasqan qispiyta yallin saruchasqan qispiyta yallin qispiyta yallin huk runap t'ikrasqan traducción de otra persona qispichisqam kanchik wiñaypaq kananchik wiñaypaq ñawpaqtaqa k'anchanta pakachun k'anchanta inti pisisun willkachasqa munayman hanaqchan llaqtanchismi wiñayman pisisun willkachasqa munayman hanaqchan llaqtanchis wiñayman llaqta runam unay wata mat'isqa takyachaqnin waskharta aysarqan wiñaychasqa usuy warma kaymanmi unay pachan unay pachan unay pachan phutikuq ch'inlla willka qapariynin ñak'aymanta qispiy qucha patapi uyarikun ñakay warmakayninta chhapchirispan k'umuchisqa k'umuchisqa k'umuchisqa mat'inta huqarin mat'inta huqarin altupata markax chuqiyapu jach'a suyu uksa sapa markankakiwa qullasuyunx inti jalanta oeste msnm ukxan jikxatasi qhirwa uraqin ukhamarak metropolitana la paz markatx noroeste uksankiwa ukat aka maranx ukha markachirinakaniwa jacha yatiqañ universidad pblica de el alto ukax yatiqirinakatak askiwa aeropuerto internacional el alto y el comando de la fuerza aérea boliviana ukas altu patamarkankarakiwa walja jiska aljasiw qhathunakaw utji markanx impresanaka fawrikanaka ukatx khusu uma utjayañanakaw utji jacha markat yänak ukhamark materia prima apayañchiqawjarakiwa altu pata markax orquesta sinfónica museo yaqha instituciones culturales ukanaknirakiwa altupatarux patatuqinakat jakaw jikjatañatakix mantanipxi ukjam mantanjapxataplaykux kipka municipio nixiwa machaq utanakat ukhamarak nayra utanakat mä machaq jacha uñstiri markjam uñtatawa nayra yatxatawi uñtat jiska qamawinakan qulqituqi yatiyawinaka pacha sarawi uñakiptawi uñxatapxarakima yaqhanakamp chikañchtata nayra yatxatawi altu patamarkax chiqpachans mä istañchhakinwa ukatsti wali jacharuw jilatatawayxi uru achuqa phaxsin uka maranw sección de provincia uñtayasiwayi ukxarusti uru sata qallta phaxsinwa uka maran jacha marka sutimpirakiw uñtayasiwayi taypi sata phaxsin maran altu patamarkax khusu umat chaxwirinakjam uñtatawa khititi gonzalo sánchez de lozada uka maran piqinchirin sataparjamaw jiwatanakax utjawayi ukatx uru taypi sata phaxsin uka pachapa maran piqinchawipx jaytanukuwayxi nayrïr unxtasir tamanakax akanakawa fejuve federación de juntas vecinales cor central obrera regional uñtatat jiska qamawinaka altu patamarka av juan pablo ii uksat uñjasax illimanix uñstiwa aka altu patan aski jiska makanakapax akanakawa ciudad satélite empleados pblicos ukanakarakiw ukan qamasipxi villa exaltación villa adela empleados de las ff aa ukanakarakiw uksa tuqin qamasipxi ro de mayo fabriles irnaqtirinakaw uksa tuqin qamasipxaraki villa alemania villa dolores el kenko alto lima senkata nuevos horizontes mercedario kollpani villa ingavi german bush ballivian y rio seco altu patankir markachirinax apnaqapxi ukhamarak irnaqtayapxi uka pachpanqir qulqi altu patamarkax nayrar sartir markawa manqañ aljawimp ukat isi chukutamp ukhamarak anqax markat thantha isi aljañanakampiw sarnaqapxi ukampis qhatunakax wali askiw altu parata markatakixa sañani de julio qhatux willka uru ukhamarak samarañ urun aljapxi ukan x mä saruntat turnillut ukampis machaq uñstir kañaskunak jikxatsnaxa ukampirus uraqinaka utanaka ukhamarak ceja qhathu ukampinsa ceja tuqin machañ utanaka jan wali utanaka tuna wartatanaka ukatx walja lunthatanakaw uñjasi ukanakaw aka machaq markar jan waltayi yatiyawinakata altu pata markankir aski yatiyawinakapax akirinakawa televisión tv norte canal cvc radios radio integración radio majestad el alto radio pachamama radio fejuve prensa el alteño pacha alto patat uñtasax huayna potosí qullux thiyat uñsti marpachaw pachax sinti thaya janiw juntu pachans c purkiti ukampins juyphi pacha willjtanakanx wali thayawa ukampis qhirwa tuqinakatx sinti thayaniraki sarawiaka markan markachirinakax kunayman sarawinipxiwa jupanakax taqikast yaqawinakaruw arkapxi sisnawa tatakuranakaru católicos ukhamaraki kunayman yupaychawinaka ukampis yaqhipanakax achachilanakaru pachamamaru waxtasipxi de julio uka uruxa kunayman thuqtawinakamp wali jacha jikthaptawix utji ukanx suma uñtat thuquyir tukirinaka thuqurinakaw wal jachañchayapxi mä jacha tam thuqurix uñtatawa chacaltaya ukanx waranq pusipatakan thuquriw utji uka urutakix kunayman aljasirinaka thuqurinaka ukhamarak thuquñ is chukurinakax marpachaw wal wakichasipx aka thuquw jachanchañataki aka markanx utjarakiwa museo de arte antonio paredes candía la escuela municipal de arte ukanx wawanakaw munañaparjam kunayman yatxatapxi jisnawa danza clásica danza folklórica artes plásticas artes escénicas msica clásica ukhamarak cinematografía uñakiptawi charles romuald gards carlos romualdo gardel chacha toulouse phransiya mara uru jallu qallta phaxsin yuritayna medellín mara uru juyphi phaxsin yuriwi jacha marka q'uchu arsuyaña awki takya berthe gardés artículo principal gardel piliculanaka flor de durazno pilikula muda encuadre de canciones se trata de cortometrajes las luces de buenos aires espérame en créditos figura como esperáme subtitulada en su momento como andanzas de un criollo en españa la casa es seria melodía de arrabal cuesta abajo fue la mejor película hablada en castellano hasta entonces producida por un estudio de hollywood el tango de broadway cazadores de estrellas título en inglés the big broadcast of el día que me quieras tango bar aphatapixa mä sarawiwa taqi ayllunakana ukjamaraki taqi markanakana apthapixa apthapiña sañ muni ukax achunak achu phayatanak apthapiña jan ukasti manqa achunak apthapiña aka sarawisti nayra achachilanakatpachpunwa jutatayna jichhurunakansa uka pachpaw sarayataski apthapi sarawix uñtatawa aka aymara sarawinakana pata markanakan jakasirinakax kuna achunaktix achuyapki ukanakwa apthapipxi ukjamaraki kuna uywanaktix uywapki uka chichinakrakwa apthapipxi taqiwjansa uka manqanakax mayj mayjawa kunatix mawjanx achki uka manqanakpunwa apanipxi ukjamatwa aka pata thaya uraqinakanxa akniri manqanakwa jumaxa maqtasma jawas phusphu jan ukasti jawas muti kanka chuñu phuti qhati jallpa wayka kaya tunta qarwa kanka kawna phuti kawna thixita kisu jukampinaka kunay mayninxa utjchi ukpun apthapirux apanipxi n n maysatsti khaysa qhirwawjanakanxa ukapachparakiw apthapxa lurapxi ukasti waykasi sutini uñtatawa ukapachparakikiwa kuntix jupanakax achuyapki ukrakik apanipxi kunawsatixa apthapix utjkixa ukanxa maynita maynikama aruskiptañaw utji taqi lupiwinakas maynit maynikam aruskiptatawa taqi jilir kullakanakas jilanakas waynanakas tawaqunakas walpun aruskipapxi ukjamarak jiska lalanakas nayraqatpunwa manqa irtasirix sarantapxi ukjamarus jupanakax taqi aka sarawinakxa yatintasipkarakiwa chikachasisaxa julián apaza nina jupax tupak katari katari janukasti qatari sutimpi uñtatataynawa ayo ayo suyu sica sica chuqi yapu uru awti phaxsin aka aymara jupasti walpunrak chaxwawayatayna khaya qaranaktuqi alto piruwuksana bartolina sisakullakampchiktata janira uka chaxwawinak qalltkasasti jupax tata kuranakar yanaparitaynawa ukjamarus tanta luriri ukjamataynawa aka tupak katari sutipsti pä sutitwa apthapitäna tupaq amaru ii maysatsti tomás katari chayantan irptiripa tupak katari jilasti pusitunk waranqh jaqinakwa jawsthapitayna ukjamatwa chuqiyapu markarux muyuntapxatayna jichhaxa la pazsutinixiwa paykutiw muyuntapxatayna nayririnsti pallapallanakax tuwaqasipxataynawa qhipirinsti andrés tupaq amaru jilax tupak katariruw mayachtasitayna ukjamatwa wali purapat chamañchasipxatayna maysatsti pallapallanakamp jan ukax uñisir jaqinakaw uka mayachtawxa tukjayapxatayna ukjamata jiwayañataki tupak katari tomas amaru jilanakaxa patak mayan urunakaw chuqiyapu marakarux muyuntapxatayna khaya uru marzo phaxsit saraqatata pallapallanakax ukjam uñjasax buenos aires markat jukamp pallapallanakx aptayanipxarakitayna tata virrey agustín de jáuregüi jupax sumat askichxapxañäni sasaw sallqantañ munatäna ukjamipansti janirakiw tupak katari jilax jayskataynati ukjamatwa achacachi markar purisin jukamp chamañchasiriw saratayna yaqha jaqinakpachpaw ukjam uñjasax pallapallanakar awiskatapxatayna ukjamipansti khaya uru noviembre phaxsit saraqataruw marana qara español jaqinakax katuntawayapxatayna ukjam katuntasasti walrak taqhisiyapxatayna suxta urunakaw walpun nuwsupxatayna taksupxatayna ukjatwa pusi qaqilunakaru chinkatapxatayna ukatsijanchipxa aksar uksaruw jakaskir chiyanuqupxatayna ukjam chiyanuqusasti qullasuyu markan jakirinakarurakiw taqituqin uñachayapxatayna jani mayampis khitis sartasipxañanakapataki jupanak tuqi piqipasti khaysa kilikili la paz tuqinkaskiwa amparapasti khaysa ayo ayo tuqina chiqa amparapasti khaysa achacachituqina kupi charapasti khaysa chulumani tuqina ukjamaraki chiqa charapasti khaysa caquiaviri tuqinraki lluqupasti khä radio san gabriel tuqiwjana tupak kataristi janira jiwkasinxa wali jachatpunwa artasiwayatayna sasina naya saparukiw jiwayapxitataxa nayxarusti waranqha waranqhanakaw kutt'anipxani pukaran markaxa los andes jisk'a suyu la paz bolivia uksankiwa chukiyaw markat pusi tunka llätunk tupu sarañanw jikxatasi pukarani markan sutipaxa pukara uka arut jutiriwa ukatx ni uka kila arsump jaqkatatawa jall ukhamat pukarani sat sutimp sutinchata uttasiwipa pukaran markax pä tunka pusini uru lapaka phaxsit saraqkipan llätunk waranqa llätunk pataka llätunk paqalqun maran uttasiwayatayna khaysa provincia los andes tuqinx nayarïr municipio uttatarakiwa maysatx ciudad deportiva de pucarani sutimp uñtatawa uka pachpankarakiw jacha thakhi autódromo ukanx atiptasir jiska kañaskunakarakiw wali atiptasis jaltañ atipxi uka markan irpirinakapax junta de vecinos jas ukanakan irpjarutarakiwa jilïr piqinchiri arkir piqinchiri qilqir piqinchiri saraw anataw piqinchiri qulqi katuri ukharusti yatiyirinakamp kunaw uka markx irpxarupxi jiskjatäwirjamax niya paqalq waranq jaqinakaw utji ukax chukiyaw markan qamasirinakampach jakthapitawa pukaran markanx kimsa plasaw utji nayriri plasanx alcaldía iglesia san josé de pucarani distrital de educación ukanakaw jikjatasi utanakapax ladrilluta aduwita calaminata ukjam lurtatawa uka markanx josé salmon ballivian sutini mä jiska yatiqañ utaw utji ukanx nayrir taqat phisqhir taqakamaw yatintapxi ukatsti franz tamayo yatiqañ utanx bachillir mistuñkamaw yatiqapxaraki ukatx c e a yatiqañ utas utjarakiwa ukampirus mä jacha yatiqañ uta u a c universidad católica ukas utjarakiwa ukanx carrera de enfermería uka yatichwa yatintapxi jall uka sapa carrerakiw utjaraki ukarusti may may procincianakatwa yatiqirix purtapxi mä qullayasiñ utaw utji hospital ayni de pucarani sat sutinchata ukarux may may ayllunakatw kunayman usutanakax uñjtayasir purtapxi ukatx askinjam uñjtatapxarakiwa uka markanx chuqi jupha siwara tiriwu ukanakw achuyapxi yaqhip maranakax askinjamaw achuraki ukat yaqhip maranakax janirakiw askinjam achkiti taqi uka yapunakx qullu kuchunakaruw yapuchtasipxaraki pukarani markanx waka iwija khuchhi wallpa wanku uywanakw uywasipxi jilpachax wakanakw uywapxi ukatx lichi achuyapxi ukx aljasipxiwa uka markanx remedios mamitaruw mä jacha phunchhäwimp amtapxi uka markat chukiyaw markar jakasir jutapk uka jil kullakanakax kunayman thuqhuwinakampiw ukar thuqtasir sarañ yatipxi uka phunchäwix lapaka phaxsin amtasitaraki kurmüru urut atüru urukamaw jachanchayañ atipxi saräwipax sapa mara pä tunka mayani uru mara taqa phaxsinw apasiraki antaña qulluruw pusi willjtatpach willka qhana katuqirix sarapxiri ukatx mä jacha wilanchampiw pachamamar waxtañatak phuqhapxiri ukhamat uka marax achunakas wali suma achuñapataki josé de la riva agüero y sánchez boquete lima mara uru llamayu phaxsin yuritayna lima mara uru llamayu phaxsin yuriwi jacha marka militar anakithiri piruw prisidinti awki josé de la riva agüero y basso della rovere tayka maría josefa sánchez boquete y román de aulestia warmi carolina arnodina de looz coswaren yuqanaka josé carlos fulgencio pedro regalado de la riva agüero y looz corswarem carolina xaviera nicolasa josefina de la riva agüero y looz corswarem carlos manuel alfonso de la riva agüero y looz corswarem alfonso octavio luis manuel de la riva agüero y looz corswarem andrés manuel severino de la riva agüero y looz corswarem nayra qalamark ayllux maran suxta jaqimpikiw chhijnuqasiwayatayna ukatx markjamax pusi jakapur ayllunakampiw uttayasiwayxatayna chukiyaw jacha markatx qalamarkax janirakiw wali jayankkiti nayrapachax uksar sarañatakix janiw kuna jiska kañaskunakas utjirïkänt sapxiwa ukjamïpanx qalamarkan jakasirinakax qipinakapx qala kayutkamakw khumnaqapxirïtayna uka maranakax munañan wiraxuchanakakiw taqpach uraqinakats yatipxirïn sapxiwa ayllun jakasirinakax janiw mä jiska uraqinipkataynasa jupanakax jacha wiraxuchhanakatakikiw irnaqapxirïtayna chiqansa qaranakax janiw aymaranakan kun yatiqañanakaps munapxirïkataynati jupanakakakiw wali yatiñanipxirïtayna maysatxa ayllunkirinakax janiw tata dios ar yupaychañx jatipxirikataynati jupanakax mayja iyawsäwinïxataynawa qhipa maranakatx jupanakax jilïr irpirinaks mayamp uttayasxapxarakitaynawa ukatx jiska yatiqañ utaru kunaw uñan qillqañ yatiqañatak sarxapxarakitayna ukampins janiw jacha yatiqañ utanakarux wayn tawaqunakax mantañ atipkänti kunati ukapachanakanx sinti jiskachasiñanakaw utjirïna sapxarakiwa ukatx kunayman may may saräwinakaw utjirïtayna sañäni tatirur yupaychaña waxtäwinaka juyra apthapïwinaka uka pachparak walja phunchhäwinaka maysatuqitx tatitur iyawsirinakax jan iyawskän ukanakarux walpin uñisipxirïtayna ukjamïpan jupanakax jaypunakakiw alaxpach awkir jachanchañatakix tantachasipxirïtayna jichhax jupanakax sapa maraw mark irpirinakapx chhijllasxapxi uka mark irpirinakax jilaqata mallku yapu qamani yatichäw irpiri ukat jukampinakampi jilaqatast chutuquni lluchuni punchuni chalani jacha jawqañani chuspani wayit pantalunani ukat wiskhun kunarakiwa warmisti chutuquni away jathaptata iwij pullirani wiskhuni ukatx istallan kunarakiwa maynïrinakasti ukapachparakiw nayrïr irpirjam isthapisipxi ukampins jan jacha jawqañanikipxiwa taqi jupanakax saräwiparjamaw kunayman luräwinaks phuqhayapxi ukjamatw qalamarkan saräwinakapx wali sumanjan laqanchayapxi uka pachparakiwa uka markanx kunayman achunakax achu jisnawa chuqi apilla ulluku isaña jawasa yarana jupha qañawa awina kuna uka juyranakax maykutikiw maran churi kunati ukawjanx sapa maraw juyphi taqi ukanakampiw jupanakax jakasipxi ukatx lakan phaxsinx qhipha maranx suma achunak utjañapatak pachamamaruw mä waxtawtuq luqtapxaraki maysatx qalamark ayllunx may may uywanakarakiw utji askpachapinix waka iwisa khuchhi qalakayu limachu ukat wanku kun uywapxi uka uywanakax siwara chhuxlla alfa manqapxaraki ukampirus aka qhipha maranakanx wakak jil uywxapxi kunati maynirinakax janiw qachu wakanakjam lich churapkiti qalamarkanx phunchhäwinakax sapa maraw phuqhasi jilpachapinix anatana willkakut phaxsina jallu qalt phaxsina ukat jukampinakana uka phunchhäwinakanx kunayman thuqhüwinakw uñanchtayapxi siku musiñara lakita ukat yaqhanakampi ukjam kunayman tuqit uñakiptasaxa akjamaruw tuktaytan janiw kunas wiñayäkiti akapachanx taqikunas tukusirikiwa nayrax callamarkankirinakax taqhisiñankapxirïtaynawa ukat taqi ukanakax jichhürunakanx janiw utxiti ukampinsa aka qilqtäwinx kimsa jan waltäwinakaw uñstawayi nayraqata janiw jupha qañawa muti ukanakax sum achxiti juka jukakiw utxi payïri nayra utanakax jukat jukat chhaqtaski marat maratxam ladrillut pirqan calaminamp utachxatat utanakaw uñstxi qhiphïri wayn tawaqunakax castillanutak aruskiptañ munxapxi aymarat arsuñ pinqasxapxakiwa jall ukatpï taqi ukanak jikarachuyañatakix aka tuqit qilqtawaytanxa ukjamakiw qalamark sarnaqäwipat mä juk amuytawaytan akat qhiphanakaruw jukamp sum chiqanchtxañäni uraqipax thaya pata tuqin jikxatasi jichhax metros ukxankarakiw lamar qutatxa qurpasirakiw per jach'a markampi chukiyaw markat khayakamax kimsa urut pusi urakamaw mä k'añaskux purixa markanakapax aknïrinakawa puerto acosta mocomoco italaque carabuco chaguaya escoma umanata wilaqala pacobamba chiñaya camachonkir jaqinakax yapu yapuchasa uywa uywasa ukat sawutanakamp ukhamaw jakapxi ukat janirakiw taqpach provinciax ukhama thayäkiti jan ukax mä chiqax qhirwa uraqirakiwa aka chiqankir markachirinakax jilpachax tunqu yapuchasa muxsa achunak satasa ukhamaw sapa mara qamapxaraki ukat urasax yukaliktu quqanak khuchusaw jakapxarakixa suyu camachox chhixnuqt'awayiw yanqha ñaxu jaqinakan purinitapata nayra pachax aka suyunx chhijnuqatapxanwa qulliris may saraksnawa qulla jupanakax arusipxanw pukina aru ukhamarux wali aytatapxarakinwa inka pachanxa qulla suyuruxa qullasuyumpiw chhijnuqt'awayapxi ukataw sapxana qullasuyu niy ñaxu yaqinakan chhijnuqtatapatxa aka qullasuyuruxa kimsaruw jaljapxi ukanakax akham satawa qulla hatun qulla y paucar qulla ukhaman askinjam ñaxu jaqinakax irpxaruñapataki punchäwinakapax kunaymanwa wituku awki awki choqila ch'ixi q'ara ukat juka'mpinaka tarqa musiñu pinkillu siku jichha phunchäwinakax mocololo mollo morenada ukat juk'ampinaka aka tuqitx kunjamäkitix saqha markanakanx uka pachpakirakikiwa jilpachax wali jayanakat satiqirinakax sarapxixa yaqhipanakax siklunakat jalapxaraki irpirinakax payar jalanuqatawa mayïrix yatichäwxat irpirinakawa jupanakaw pusiniwa amawt'a comisario payïrix pachpa markatarakiwa jupanakax aknïrinakawa strio general justicia relación secretario khaya suyurux aka qhipa maranakan kunayman k'añaskunakaw chukiyaw markat sarapxaraki ukampirus janiw jaya chiqanakarux sapa uru k'añaskux utjkarakiti ukat markachirinakax qarwanakata qala kayunakata ukhamarak kawallunakata sarapxaraki ukampirus taqi layanakarux regiones kayukiw purintapxi mocomoco marka italaque ukachiqanakaw nayra jisk'a markanakaxa ukataw wali uñt'ataxa ukat aka suyunx yaqha chiqanakax utjarakiwa such'in jawira qachu quta urqu quta tawarquta ukat juk'ampinakawa uka chiqanar purt'irinakax wali muspharatapuniw jikxatasipxi kunalaykutix kunayman nayra siwsäwinakaw utjixa manco kapac aka provinciax chukiyawu markan jitxatasi ukhamarus peru markampirakiw qurpasi jaqinakapax jayu yapuchas uywa uywachas ukhamarak challw katus jakasipxi aka provinciax mä jach'a qutataypikiwa akatuqirux jach'a warkunakat k'añaskunakas jaqinakas apkatatarakiwa manco kapax suyx kimsa municipios ukjaniwa quta qhawañ copacabana municipio tikina tiquina municipio ukatx tituyupanki titoyupanqui municipio manku capak jisk'a suyu kastilla arupi provincia manco capak aka jisk'a suyux chuqiyapu jach'a suyun jikxatasi willka jalant tuqirux peru jach'a markampiw qurpasi willka jalsu tuqirux umasuyu jisk'a suyumpiw qurpasi manco capak jisk'a t'aqa suyux khaya nayriri markam chukiyaw markatx kimsa k'añask tuqi tamacht'at q'iwirinakaw utji transportes manco kapac de febrero ukjamarak de junio chukiyawut khaysa suyur puriñatakix niya kimsa thikatan uranakaw saraña ukampis khaysar puriñatakix tikinan saraqañawa ukjamat yampunaknam pasañataki jaqinakax lanchas sat yanpunakat pasapxi ukatx k'añaskunakax barcos sat yanpunakat maqhatapxaraki chukiyawut quta qhawañ markkamax bs ukjaw payllaña ukatx tikin pasañax bs ukjarakiwa los andes jisk'a suyux kastilla arunxa provincia los andes aka jisk'a suyux departamento de la paz ukan khaysa thaya uraqin jikxatasi willka jalsu tuqirux murrillo jisk'a suyumpiw qurpasi willka jalantarusti manco kapak jisk'a suyumpiw qurpasi alayarux larekaja jisk'a suyumpiw qurpasi aynacharusti inkäwi jisk'a supyumpirakiw qurpasi los andes jisk'a t'aqa suyux ni kamachirjam waranqa llätunk patak tunka paqalqun maranw utt'asiwaytana aka jisk'a suyux pusi municipios ukhamaniwa ukanakax akanakawa nayrïrix pukarani payïrix laja kimsïrix btallas pusïrix puerto perez pukaran markawa nayriri markam taqpachax pä waranqa kimsaqallqut pä waranqa tunka marakamax niya jaqiw utji k'añaskunakax may may municipionakarux kunapachas mistukiwa jisk'a jach'a k'añaskunakaw sari los andes jisk'a suyux sub prefectura ukan irpjarutawa ukat sapa municipionakax alcalde ukanakan p'iqincht'atarakiwa piñas markan jach'a qarqa qullu isla pariti qachu qutax mä jisk'a qutawa aka qutax wali manqhiwa ukat akax chuqiyapu jach'a suyu suyu camacho tuqinkiwa ukampirus aka qutax wali yanqhaniwa kunalaykutix nayrapachanx mä markätaynawa uka urunakax uma taripäwiw aka uraqin utjatayna kunapachatix aka taripäwix utjkän ukapachax mä jaqichasïwiw apasiskatayna ukat jallux wali jalluntatapatxa phunchäwinkir jaqinakax mäkiw uka jisk'a markat anqäxar mistxapxatayna ukham mistkasax jaqichasirimp wila masinakapampix qalaruw tukxapxatayna uka urut jichha urunakkamax qalar tukut jaqinakax utjaskakiwa ukham lurasitap laykuw uka chiqax taqi jaqin wali axsarataxa kunapachatix uka chiqanakax wali urpunïk ukapachax janiw jaqix quta thiyx makhipañapäkiti sapak uka quta thiya sarasp ukapachax mäkiw kunas thuqhuris jan ukax kuna janq'u jaqis uñsuri ukanak uñjasaxa mä qawqha urunakat jaqix jiwxakiwa ukham lurasirïtap laykuw uka qutax yanqhanit uñt'ataxa thuqhtäwinakax janiw jan kuna chusat uñstatäkiti sapa mayaw saräwin saräwini ukat jaqix pachaparxamaw kuna thuqhtanaks thuqhtapxi janiw kunapachs thuqhuñakïkiti jichhax kunapachati thuqhtäwinak jisktan ukjax janiw taqpach sañ munktanti jan ukax nayrä ukanakat aka qilqtäwtuq uñachtayañäni taqi uka thuqhtäwinakax akkïrinakawa waka waka pinkillu qina qina lakita jacha siku musiñu ukat chunchu kuna nayrïrix satañä ukjanakaw thuqhtañ yatita sutipax waka uywat juti aka thuqhux qullasuy janïr uttaskipan uñstatäna thuqhurinakapasti akjam isthaptatäpxarakiwa chachanakax waka lipichit tixsut wakamp ajuntata chiyar phuyun maskaramp piqir lluchuntata sawut punchuni wayit pantalunani ukat chiyar wiskhun kunapxarakiwa warminakäkiristi iwij chutuquni phulluni urkhuni ukat wiskhun kunaw thuqhupxi ukjarux waynïrinakax mä kimsan jan ukax pusin ukjamaw kusillut waka wak thuqhurinakar anatxayas anatxayas tiskuntapxi aka thuqhtäwix jaqir walpun laruyiri pinkillux mä phisqha piyan juchus phusan sutipawa ukat aka thuqhtäwix pinkill sata thuqhuñatakix jupanakax pinkillump kajamp tukapxi aka phustäwix jallupachan lurtatarakiwa jilpachapinix pinkillx jilïr jaqinakaw unuqrantañ yatipxi kunapachati juyra satäwi ukjanakaw jupanakax iwij isinkam khuysar aksar muytas kuchirtasipxiri ukampins akkïrix janiw satawi ukjakipinix thuqhuskiti jaqichasïwinakan kun phustasi thuqhtasiraki aka arux mä arut payaptayatawa qinax mä sapa piyan phusawa uka phusax qin satätapat qina qina sas thuqhtäwirux sutichxapxatäna thuqhtäwix chaxwäwinak utjipan uñstatäna jan ukax inas jan utjchispänti qinaqinax janiw sapa kut thuqhuskiti jupanakax yap apthapiñtakiw achuq phaxsit sata qallt phaxsikam mä qawqh kut thuqhtapxiritäna ukat thuqtañatakix chachanakax lluchuni chutuquni sakuni chikut amparar warkt'ata iwij pantalunani k'allan phuyupamp chhitsut chakanamp thixni qhiphäxar pichkatata wiskhuni ukjarux tijri lipichit lurat qhawa ajxatata qinas phustasis ukjamaw wali asxarkay thuqhuntapxirïtayna kusillunakasti mä jacha chixi sakuni kimsa waxranïkaspas ukjam maskarani janqu mantilamp thixnir chinuntata añuthay jiwat wañt'at q'ipt'ata chiyar wayit pantalunani ukat wiskhu talaqin ukjamaw qinaqin taypin sint asxarkay wankarx jawqantapxirïtayna ukapachparakiw warminakax iwijat qarwat lurat isinkamakiw mantarantapxirïtayna aymar jilat kullakanakax jacha sikx chuq chuñuchhjañ pachaw thuqhupxirïtana mä arunx saraksnawa jupanakax niy taqpach yap apthapitäx ukjaruw tuktayañatak jacha phisqha jan ukax suxta phusan sikunakamp phusantasaw wankaramp jawqantas mantarantapxiritäna yamakis thuqhur warminakapax janiw aliqak thuqhupxirikataynati jan ukasti wali jayllintasaw qhallantapxiritayna jupanakax uk thuqhuñatakix akjam isthapt'atapxarakiriwa surit lurat ch'utuquni janq'umpit ch'iyarampit p'itsut lluch'uni wila linq'xatat punchuni janq'u mantilamp lak'unchjata ch'iyar sakuni janq'u iwij pantalunani ukat kurusir ch'iyar wikhun kunapxarakiriwa nayrax qullunakan arumanakaw jall jawsañatak wayn tawaqunakax thuqhuñ yatipxiritayna ukjaman juyph jithiqhtayañataki ukat ukjam unuqt'añatakix akjam isthapht'atapxiritänawa pust'irinakax janq'u iwij surmirunakani ch'umphi chalinanakani ch'iyar sakunakani janq'u iwij pantalunanakani ch'iyar wishunakani ukat kajamp phusamp tukt'asisaw thuqhurinakamp chik muytapxiritayna thuqhurinakasti akjam isthapht'atapxarakiritänawa chachanakax janq'u iwij ukat ch'iyar tuwkillun surmirunakani may may samin lluch'unakani ch'umphi chalin kunkar jaquntatanaka janq'u iwij allmillanakani ch'iyar chakitillanakani wila pulliranakani ukat ch'iyar wiskhunakan ukjamarakiw chachanakamp khuysar aksar mustas thuqhupxiritayna jichhürunakax qhachhwax patatuqin thuqht'asiskarakiwa anchak jan nayjam sapa mar saräwinakaparxam phuqhxapxiti jan ukasti jilpachax phunchhäwinakanak thuqhxapxi ukampins isïkirinakax janïraw sinti mayjtatäkiti juk'a juk'anakkiw mayjt'ata mä arunx saraksnawa niy taqpach isinakapaw pachpaski aka thuqtawix taqin uñtatapiniwa kunati taqit sipans munkaña chuym challxtaykir kusistawiwa musiñ phustirinakax sallat chuymar purkir jaylltawinak phustañ yatipxi ukapachparak wankar jawqantirinakax musiñ phustatarxamaw arktapxaraki yaqhipachax musiñ tuktirinakax thuqhurinakxam mä phichchuk kunapxarakiriwa isinakapax jupanakan lurtatkamak uchasipxiri ukat ukjam jiwakipanx khitis thuqht'añx munakiwa yamas wayn tawaqunakax ukjak sañkamaw unuqrantapxiri chiqans nayra thuqtäwinakax yap apnaqatanakarjam apstatawa janiw anqa jaqha jach'a markanakat apanitakiti kunjamati qalltañatakix saskayatanx janiw aliqatak utjkiti sapa mayaw qalltawini ukjamarak saräwini ukat ukjamarjamaw patan jakasirinakax kuna thuqhuwinaks lurtapxi ukampirus jichhurunakanx janiw nayrxampinixiti yaqhip saräwinakax mayjakiptataxiwa akampix sañ muntanwa jupanakax janiw yapu apnaqä ukjanakakipunix thuqhxapxiti jan ukax yaqha phunchhawinakans thuqhxapxakirakiwa jichhax ukakirjimipanx lakitax aka qhipa maranakanx armtatxamakixiwa samkanxamak thuqhxapxi iglesia evangélica santidad amigos de boliviax jorge fox chachan amuyuparjam utt'atawa jupax maran inglaterra markan yuritayna ukat maranrak evangelio arunak markachirinakar qhanañchañ qalltarakitayna uka marat nayraqatarux waljan markachiriw aka uraqpachar ch'iqintarakitayna ee uu markarux maran ana fisher ukat maría austin warminak tuqi machaq arunanakax purinirakïna ukxarux fox ukax maran estados unidos markaruw purirakikïna uka markan iglesia cuáquera suma utjñuqatapatxa jank'akirakiw yatiqañ utanak uñstayapxarakitayna ukat qhipa maranakanx seminario bíblico ukas utjxarakitaynaw diosan arunakapxat yatxatañataki uka seminarion yatiqir tawaq waynanakaw bolivia markar jutañ amtapxatayna niya yatichäwinak tukuyasina niyak qullan arunaka yatxatasinxa jupanakat paniniw jutantapxatayna emma morrow ukat matilde blount khaya marana bolivia markar purinisaxa mä qawqha phaxsi saraqataruxa mäkiw sorata jisk'a markar qamnuqapxatayna bolivia uraqin iemibsax noviembre phaxsit paqallqu uru saraqataruw maran sorata jiska markan uttasitayna uka nayrïr marax misioneronakax mä tantachäwiruw pachpa markan puripxatayna ukhamat mä pita machaq iglesia uttayañataki uka urunakan jupanakatak janiw jasakïkataynat qamnuqañaxa ukampirus janiw chama jiwtayasipkataynati ukat pä mara saraqataruxa maran nayrïr phaxsi tantachäw primera junta mensual jupanakax pachpa marakan uttayapxarakitayna kunjamatix niya iglesiax suma soratampin achacachimpin utjnuqatäxipanxa jankakiw nayrïr kimsa phaxsi tanatachäw maran uñsuyapxarakitayna akax nayrïr maranakax pä chiqan uka tantachäwix apasitayna sorata achacachi uka marat nayraqatarux waljan bolivian irpirinakaw maratjam maratjan jiltarakitayna ukampirus piqinchirinakax estados unidos jacha markat jutir misioneronakätaynawa uka pachanakanx jukamp yaqha phaxsi tantachäwinakaw uttasirakitayna ukhamätapat maran emma canaday misioneraw encargada general sutimp iglesiarux nayrar irpxarutayna niyak nacional irpirinakax thurtatäxipanxa marat nayraqatarux misioneronakax saturnino hilario juparuw iglesia piqtañapatak churatayna jupax t marakamaw encargado general sas uñtat diosan markap irpxarutayna ukapmirus janiw sapaparuk jacha luräw obra katxaruyapkataynati jan ukax misioneros jupanakax yanaptasipkatayanaw suma thurtatäpxañapkama nayrïr nacional irpirir piqinchatapatxa jichhaw suxta mara saraqaskatayna ukapachaw mä jaltäwix iglesiar puritayna iglesia nacional cuáquero ukat iemibsa uka payaruw jaljtatayna uka jan waltäw utjañapatakiw jiska kamachinakaw normas puriyatayna uka maranakan timoteo condori jupaw sintipun jiska kamachinakar patamanata chiqan jaqkattatayna uka urunakan jupax yanaptirinakax utjarakitaynawa ukampirus uka jan waltäwix maran askichatäxatayna uka marat nayraqatarux janiw jukamp jaljtäwinakax utjxiti maysatuqitx iyawsirinakan jiltatapatxa maran ujesa sutimpiw wayna tawaqunakax tantachasipxaraki jupanakax wali chamapiw diosan arunakap apasin sartasipki ajayun chamanchasiñatakix tantachäwinak lurapxi uka tantachäwinakan jukamp qullanan sarnaqañxat yatxatasipkaraki kantuyux jan sutin sullu jiwat wawanakamp rayun purit jiwat uywanakamp imañawjawa ukawjax qullu iraman pujru jichhu jichh taypin jiqxatasi ukat janiw jachäkarakiti jiskpachakiwa qalamark ayllutx patak pä tunkan katanak sarañankiwa uka jakanx janiw jaqix jakkiti uka jakanakarux urunakkiw uyw jarkir anakipxiri ukat ukjamïpanx mäka chhijuniwa jararankhunakkiw jan jallük ukjax uka taypin jalanaqaskiri kunjamati qalltañatakix saskayätanxa ukawjax wila jiwat sullunakamp rayun purit uywanakamp imañatakiwa janiw jacha jiwat jaqinak pampachañatakïkiti ukat waljaninakaw akjam jisktasipxaspa kunats amstanki jan qullunkkasp ukax kunas kamachaspa kunats sullu wawanak imañatakikïpacha aka qhipha maranakanx ukawjarux usuchjasit jiwat wila wawanak apasipkakpachati taqi aka jisktäwinakax jaysäwinkamapxiwa nayraqata jan sutin jiwat wawanak imañax janiw aliqat qullupatankkiti jan ukasti akkïrinakat uka alaxanki kunapachati maynix usuchjasi sullsu ukjaxa jaqix qullurupiniw rispachäpxirïna ukjaman jan waltäwinakax jayankxañapataki janïr rispachaykasax khith sultaru ajlliñtakix yatiriruw kuk willtayapxiritayna janiw khitis sarakirikataynati ukataw qalltasipkiritäna akanx jilïr irpirinakax janirakiw ukankapxirikataynati juchacharinakaw kunarus puriskiritayna jupanakax phuqhak phuqhayapxirïtana ukat sullu wawatakxamaw kuna yänaksa isinaksa waktayapxiritäna usuchjasit wawati yuqalläch ukaxa jupanakax akjamanak wila jiwat waw imat jakarux uchaniwäpxiritayna arma yuku piku lampa ukat jukampinakampi ukapachparakiw may may jiska isinakx aparapipiñatayna jan ukax kuna waxtayatas rispachayatas inamayaspawa aka phuqhtäwinakax jaqitakix lurañapinitaynawa kunati jan ukjamäxasp ukax chhiijchhiw sapa kut yap tukjir jutirïtayna ukat jan ukäk ukax kuna jan waltäwinakas utjakiritaynawa jichhax imilläkiritakix ukjamarakkiw yuqallatakxam lurapxiritäna mä arunakanx saraksnawa jupanakax kunanakati warmix jakañtak munki taqi ukanak wakthapïwapxiritayna jisnaw jiska isinaka chutuqu chakitilla phullu manqhancha urkhu wiskhu ukjamarakiw jiska yänakap lurtawapxiritayna ukat jan lurañxamä ukanakx alapxarakiritänawa ukanakax akkïrinakarakiwa phukhu chatu yuru wislla jiska wislla qapuña ukat jukampinakampi uywäkiritakisti chhuchhulli piqi ukakrak mä waxtäwimp jaytaniwapxiritayna säwi taqi ukanakatpï kuns saraparxamapiniw phuqhapxirityanaxa ukat jan chhijchhis rayus kuttaniñapatakiw kantuyux qullunkiritaynaxa kunatti uka alaxanx janiw kuna yapusa jaqisa uywas utjkiti justuruw kuna chhijchhis rayus tukuqañkam puriski ukat sipan aka qhipha maranakanx janiw nayrxam saräwinakar arkañ yatxapxiti jaqin amuyunakapax aski masjtatxamakïxiwa sañäni kunapachati juchachasir utj ukjax ukjmakiw uñtxapxi kuns munañanakaparxamakiw qhipha waynäwirinakax lurañ munxapxasmächi kantuyux jan sutin sullu jiwat wawanakamp rayun purit jiwat uywanakamp imañawjawa ukawjax qullu iraman p'ujru jichhu jichh taypin jiqxatasi ukat janiw jachäkarakiti jisk'pachakiwa qalamark ayllutx patak pä tunkan k'atanak sarañankiwa uka jak'anx janiw jaqix jakkiti uka jak'anakarux urunakkiw uyw jark'ir anakipxiri ukat ukjamïpanx mäk'a chhijuniwa jararankhunakkiw jan jallük ukjax uka taypin jalanaqaskiri kunjamati qalltañatakix saskayätanxa ukawjax wila jiwat sullunakamp rayun purit uywanakamp imañatakiwa janiw jach'a jiwat jaqinak p'ampachañatakïkiti ukat waljaninakaw akjam jiskt'asipxaspa kunats amstanki jan qullunkkasp ukax kunas kamachaspa kunats sullu wawanak imañatakikïpacha aka qhipha maranakanx ukawjarux usuchjasit jiwat wila wawanak apasipkakpachati taqi aka jiskt'äwinakax jaysäwinkamapxiwa nayraqata jan sutin jiwat wawanak imañax janiw aliqat qullupatankkiti jan ukasti akkïrinakat uka alaxanki kunapachati maynix usuchjasi sullsu ukjaxa jaqix qullurupiniw rispachäpxirïna ukjaman jan walt'äwinakax jayankxañapataki janïr rispachaykasax khith sultaru ajlliñtakix yatiriruw kuk willtayapxiritayna janiw khitis sarakirikataynati ukataw qalltasipkiritäna akanx jilïr irpirinakax janirakiw ukankapxirikataynati juchacharinakaw kunarus puriskiritayna jupanakax phuqhak phuqhayapxirïtana ukat sullu wawatakxamaw kuna yänaksa isinaksa wakt'ayapxiritäna usuchjasit wawati yuqalläch ukaxa jupanakax akjamanak wila jiwat waw imat jak'arux uchaniwäpxiritayna arma yuku piku lampa ukat juk'ampinakampi ukapachparakiw may may jisk'a isinakx aparapipiñatayna jan ukax kuna waxt'ayatas rispachayatas inamayaspawa aka phuqht'äwinakax jaqitakix lurañapinitaynawa kunati jan ukjamäxasp ukax chhiijchhiw sapa kut yap tukjir jutirïtayna ukat jan ukäk ukax kuna jan walt'äwinakas utjakiritaynawa jichhax imilläkiritakix ukjamarakkiw yuqallatakxam lurapxiritäna mä arunakanx saraksnawa jupanakax kunanakati warmix jakañtak munki taqi ukanak wakthapïwapxiritayna jisnaw jisk'a isinaka ch'utuqu chakitilla phullu manqhancha urkhu wiskhu ukjamarakiw jisk'a yänakap lurt'awapxiritayna ukat jan lurañxamä ukanakx alapxarakiritänawa ukanakax akkïrinakarakiwa phukhu chatu yuru wislla jisk'a wislla qapuña ukat juk'ampinakampi uywäkiritakisti chhuchhulli p'iqi ukakrak mä waxtäwimp jaytaniwapxiritayna säwi janiw jisk'a yänakapax apnaqañasa apaniñasa rayuw arknaqasiri jan ukax limpuw mantasir siwa taqi ukanakatpï kuns saraparxamapiniw phuqhapxirityanaxa ukat jan chhijchhis rayus kutt'aniñapatakiw kantuyux qullunkiritaynaxa kunatti uka alaxanx janiw kuna yapusa jaqisa uywas utjkiti justuruw kuna chhijchhis rayus tukuqañkam puriski ukat sipan aka qhipha maranakanx janiw nayrxam saräwinakar arkañ yatxapxiti jaqin amuyunakapax aski masjt'atxamakïxiwa sañäni kunapachati juchachasir utj ukjax ukjmakiw uñtxapxi kuns munañanakaparxamakiw qhipha waynäwirinakax lurañ munxapxasmächi taqiniw yatipxtan taqichaqan pachanakax janiw mä khuskhakïkiti sapawjaw mayj mayja mä chaqt'an junt'uwa yaqhiphäwjanst thayarakiwa akampix sañ muntanwa kawkjanti thayax wal thay ukjanakanx nayratpach patan jakasir jilat kullakanakax qamañpin qalat lurt'asipxirïtana ukat qamañax akjamanakaw utjaraki muruq' qamañamp altus qamañampi jichhax akanaktuqit uñicht'ayañäni español el muro redondo está ubicado en el cerro su estructura es de piedra english the round wall is located on the hill its structure is built of stone quechua wayra jark'achi urqu patapi kasan rumi pirqa franais le mur de ronde est situé sur la colline sa structure est construite en pierre qamañ arux may may amuyunispawa nayraqata aka arux jakañ sañ munaspa ukjarux jaqi qamaña aka qilqt'äwin jiwasax payirï ukat aruskipt'añäni kunjamati jamuqan uñjtanxa qamañax mä mantañan muruq' pirqawa manqhax pusin phisqhan mantkirikiwa pirqapax qalatkam tawqsutawa janirakiw ñiq'impïkiti sayarusti tantiyukirakiwa niya jaqin thixnipä ukjakirakiwa ukat akjam pachanakatak lurt'atawa aka muruq' pirqax jan wali pachä ukjanakatak pirqataw kunatti qullunakax inawsanakax sinti thaya chhijchhi jallu ukjamarakiriwa ukat ukanakat jarkt'asiñtakiw wali aski ukjamïpan jan um mantaniñapatakixa uma jalaqä ukjanakaruw uyw awatirinakax qamañ pirqsusipxiritäna ukat yaqhiph pachanakax qunt'aks qunt'apxakirakiritaynawa altusan qamañast niya nayrirxamatakirakkiwa juk'a juk'anakkiw mayja ukamapins akkïrix altus utat uñaqatawa jaqix jiwak patat uñatatasiñtakiw akjam lurasipxirïtana ukat janiw ukakïkiti jupanakax jallus chhijchhis sintipin pursu ukjanakaw ukar mantxapxirïtana kunatti akax mä pusi chhiy qala pirqar wayxatatawa ukat kuna jallu umas chhijchhi umas manqhnam jalsuskiritayna ukat sipan aliq uraqir lurat qamañanakax mäkiw sint jallüx ukjax umax jalanti ukat askpachaw thayjasxiri janiw kusapinikiti jan chhijchhis jallus sint purki jan ukax phajsä ukjanakatakkiw kusa janïr tukkasin akjamanak sañ munaraktana uka maranakax qamañanakax wali waqaychatänwa janiw ukjamak tukusiyatïrikiti uyw anakkapayax jaqin uñjatapiniriwa ukat kawkjant jan qamañax utjkän ukjanakanaxa sinti thaya chhijchhi jallü ukjanakax jasak mantxañatakix jupanakax mäkiw yaqh machaqat pirqsupxirïna ukat walja maranakxarux janiw ukjamäxiti qamañanakax jaythsut jaythsutakiw uñjasxi yamas yaqhipanakax justuruw allinuqtatäski jakt'atanikiw phaxsin may kut pay kut ukjam uyw anakisin mantxapxi uma jalsuriwjaw phuch'u sata umax uraq mänqhat mistsuni manqhanx juq'ullus k'ayras ukat asir kunarakiw utjiri umäkirist sapa phuch'un janiw pachpäkarakiti mayïrin waljaw mistsuni yaqhipan juk'pachakirakiwa umapast mä phuch'ut mä phuch'urux mayj mayjawa mayawjanx suma ch'uñu muxsawa ukat yaqhäwjanst mayj t'aphakirakiwa ukjamïpan patan jakasirinakax janiw kawkjats umapkakiti jupanakax kawkiriti walïk ukj uñt'xapxiwa ukat nayrax ukatak umat pharjatas phayasiñtakis waytasipxiritäna ukat jan suma uman phuch'ü ukanakx yap qarpañtak ukat uyw umt'ayasiñtakkiw jaytxapxiritayna ukapachparakiw patatuqinakanx niya taqi chaqan uma jalsurinakax utji jilpachapinix qullu k'uchunakan jan ukax jawir thiyanakat jalsuñ yatiraki jichhax kürmin phuch'ut aruskipt'arakiñäni akkirix niya nayrirxamaskarakiwa ukampins janiw jaqimpitak uywampitakix umañxamäxiti kunatti mayj kunayman samin llijkir ch'islli umawa akax janiw aliqat ukjamäkiti jallu purkï ukjax kürmiw sapa kut sayantiri ukat kürmin phuch' sas uñt'ataraki ukat mä wakati uka um umt'ixa q'ut kunka manqhar qayxaruri ukjamïpan ukjam phuch'unakax inakiskiwa janiw kunatakis askïkiti kuna pastus siwaras jilayañtakkiw wali jichhürunakanx uka phuch'unakanx janiw juq'ullus k'ayras anch utjxiti janiw kunat chhaqtatapas sum yatiskiti ukat janirakiw patan jakasir jilat kullakanakax uma jalsuriwjanakat umxapxiti jupanakax utanakan umanïxapxiwa kamanix mä ayllun jilïr irpirinak taypinkiriwa sapa maraw jupax mayninakamp chik ajllitaraki jilaqatamp lanti jilaqatamp ukat mallkumpiw chhijchh tuwañapatak aynjasipxi ukat ayns phuqhasipxakirakiwa jupax janiw jaqin ajllitäkiti ukat luräwinakap phuqhañapatakix puchtukiñapawa qhanaw qinayax mä chaqar ch'ïyarak warkuchxattixa jupax janïr sum jak'achankipan qullur phichhasir t'ijuñapa kunatti nina jiq'ix qinayaruw makhatkat ukat junt'jayañ yatiraki ukat sintipin jutirjampinïchix jupax uskapik qinayar phallayañapawa ukax pachapar lurt'atax sustjarakiriwa niy anchapin warxattanx ukjax inamayaw kuns lurasksna chhijchhix tukuqañkamaw janq'suwayiri chhijchhi janq'suwayatatx may may yapunakax q'ala tukjataw uñjasiri yaqhip chaqt'anx ch'uxña umakiw jalaskiri ukat janiw sum achuqxapxirïxiti ukjamïpan jilïr ayll apnaqirinakax mäkiw mä tantachäwir jawthapipxiri uka tantachäwin juchanir katjañatakix kuk willtayañ yatipxaraki ukampins kamanirux janiw ukjamak uñkatapkaspati juparux yaqh juch jaqupxiri ukat jan ukjamaskañapatakix jupax luräwinakapx sum phuqhañappiniwa kaman utax mä jisk'a utawa sayt'urux niya pä chill chikataniwa anchurusti pä chillqaraki pirqapax qalamp ñiq'imp lursutawa mujinapax janiw ancha jach'äkarakiti patarux jichhump utachjatatarakiwa aka jisk'a utax kamanitak luratawa kamanix jallüx ukjaw aka manqhar mantji ukapachparakiw jupax jan jall waña laws jichhs ch'aranrantañapatakix uka manqharupiniw imasiñ yatiraki kunatti jan ukjamäjaspax janiw kunamp phichhasiñs attxaspati ukat sum amuykipt'añ sipan aka jach'a altu pat markan janiw patanjam aynjasiñas chhijchhit jark'iris utjkiti kuna chhijchhis justuruw pursuski jach'a markan jakasir wayn taqaqunakax akatuqit yatixañapax wakisiwa kunatti walja yatichäwinakaniwa yaqhipanakax akan yuritanakax janiw kuns yatxapxiti ukat aka qilqt'äwix taqin amuykipt'apxañapatakiw qilqt'ata kunatti akkïrinx saräwinakax niya nayrxamaskiwa ajkam jampatunakax achachilanakasatpach utjapiniritaynawa ukapachanakan jallupachä ukjanakaw uñstiritayna aka jampatunakax jallump chikaw alaxpachat jalaqtaniritayna ukat janiw aliqat utjirikataynati jan ukasti jury sum achuñapatakiritaynawa ukjamïpan akanakax jawasana chuqi taypina ukat siwar taypin ukjamaw utjapxi ukat yaqhip patan jakasirinakax akjam sasaw arstapxarakïna ´aka qhipha maranakanx janiw nayrjam jampatunakax utjiti uka chhaqtatapax janiw kunatätapas yatiskänti jaqix ukjamakiw qhiphaqtxapxäna ukat aka qhipha maranakan wasitat uñstatäxiwa anchak jan nayrjam taqichaqan utjkxiti jilpachax alpha taypina ukat qhuthañ thiyanakan utjapxi jäll ukat arskasina jallu qallt phaxs pä tunk ur saraqatan alph yawir sarkasin alpha taypin walja kunayman jampatunakaw uñjatäna ukanakar sum uñtañatakix mä jamuqaw apstaniwayata säwi jampatux qach urquw utji jupanakax waljaptañatakix uma saytatanakaruw kawnantapxi uka kawnanakapax mäkirakiw juqulluptapxi ukjarux ukanakax kayuniptapxiwa ukat qhiparux jampaturukiw tukjapxi saminakapax kimsarakiwa nayrïrix aka jamuqankï ukjamarakiwa mayiristi qaqa chiyarawa qhiphirï ukax janqu waña kawirakiwa akanakax mayj qhachhqhapxiwa nayrirï ukax jallupachan jall ukat jury utjañapatakiw uñsti chiyarä ukax chhijchhimp jallump sint purintañapatakirakiwa akanakax janiw ask mayanakjam utjkiti sämkakiw utji ukat awtïx ukat justupakiw chhaqtxapxi janiw kunar tukxatapas sum yatiskiti yaqhippachax arumirjanakax awtun taqxatat jan ukax jaqin taqxatatas uñsxapxakirakiriwa jampatux llixtitakiw qulla nayraqatax jiwat jampat ninar naktayasiña kiyjaña ukat ukampiw laka puntar willjatasiña akkirï ukax jan waliw yaqhip jaqinakataki kunatti layqasirinakax jampatx jaqir jan waltayañatakiw katupxi sañäni wila qillu ukat chuxña chankhampiw jampat qhiphäx charar chhitsut uta jakar uchapxiri jupanakax jampatjam jaqix ankusiñapatakiw ukar lurapxiritayna janiw aliq ukjamakïkiti taqikunaw suma lupis lurata maysatx khitinakati jan yäqapk jupanakarux janiw kuns kamachirikataynati chhijtirï jupanakatakiw phuqhasiritäna chichikiñax aliqakiw charan uraq patan jipiski chichikiñax niya jacha jampatur uñtataskarakiwa mäkanakkiw mayja ukkirinakax akanakarakiwa akax jiskpachakiwa piqipax janiw ancha jachäkiti phathankapakiw jachpacha kayunakapax jachpachanakarakiwa aka chichikiñax charanä ukjanakan jil jaki ukat uman kun tuyunaqañ yatiraki uka manqhan jall puriñtakix walpin jupanakax qawaqiñ yatipxi qawaqiñtakix kunkaruw phunstayapxiri lupinx janiw aliqtapxirïkiti ukat pastu taypiru alpha taypir ukjamakipiniw khämar khämar thuqhtas mantxañ yatipxi ukapachparakiw jampatjam jallupachakiw wal uñartapxi awtipachax justupakiw chhaqxapxi kayranakax janiw mayninakjam kawjans jakapkakiti jupanakax jawiranakanak awqaninakan utjapxi uka manqhatx janiw kunäkipans mistsunipkaspati akanakax chichikiñat mäkitampipxiwa uñtapax jampatump niya pachpaskarakiwa nayrapakiw jachpacha saminakapax kimsarakiwa chiyar chuxña qaqa wila ukat qaqa chiyarampi akanakax kunapachas utjapxakiwa kunapachati patan jakasirinakax piqi muyunipxirïtan ukjaxa nayrax jupanakax kayra jampat wallxtat umtapxiritäna ukat ukax mäkiw qulliritayna taqi aka qilqtatatx wal jan walinakaw jampattuqit uñstawayi walï ukax jampatux jan wali jiska laqunak tukji ukat janiw ukakïkiti ukax jall ukat jury utjañapatakiw uñstañ yatiraki ukat ukax patan qamasirinakatakix askipiniwa ukampirus mayirï ukaw jan walïkiti akampix sañ muntanwa yaqhip tatitur jan iyawsirinakax layqasiñtakkiw munapxaraki ukjaman yaqhanakar jan waltayañataki kunjamati taqi chaqan machaq mar suytapxi ukjamarakiw aka qalamarka ayllun yaqha mar katuqañtakix may may luräwinak wakichtapxi taqi ukax phunchhäw wakichtirinakan lurtatawa wakichtañtakix kimsar jaljatapxiwa kimspachaniw nayra saräwinakarjam phuqhtayapxi akatakix jupanakax jayäkipan wakichjapxiritayna sapa mayniw arkump charanakapamp wakichti ukat pinkill phustirinaks achiktasiraki aka jamuqanx kimsa arkump kimsa charampiw uñtasi akanakax akjamanakat lurtatarakiwa arkunakäkirix jiska kutu kut lawanakamp jacha thuru lawanakamp ñachsutawa patarux wilamp tiñsut wayitamp janqu inkajinakamp chuqjatatarakiwa ukat chikataypirux tunka jiska kajun qhispillamp lipirayatawa charanakäkiristi niya pachp lursutarakiwa akkirï ukanakax saytuk saytüxi qhisphillanakapax suxtakïjarakiwa ukat aka ark apirinakax phunchhäw wakichtirinakan achiktatapxiwa jupanakax waynakamakipxiwa kunatti machaq mar jaypux qulluruw arkunakamp charanakamp aptat wali tijtamp tijtampiw jalsuñ yatipxi nayr purisinx mäkirakiw kapill muytapxiri ukat samarpäpxiri ukat sipan jilïr chachanakax mäkiw qarxapxaspa ukat jan ukjamañapatakïritaynawa sapa maraw phunchhäw wakichtañatak jupanakax aynjasipxi mä arun saraksnawa janiw yaqhan ajllitäpkiti qalltañtakix nawirar jaypuw ilisan arkunak ñachsupxi ukat saytayjapxi ukat paqalq urut machaq mar suytäw jaypukiw niya phisqa jan ukax suxta pachar kapillarkam apsjapxi uka jaypux jupanakax akjam isthaptatäpjarakiwa chachanakax lluchuni punchuni chikutini chalinani iwij pantalunani ukat chuspas jaquntat ukjamapjarakiwa warminakäkiristi wila phulluni ukat chuxña pulliran ukjam isthapitapxarakiwa jupanakax paninkamaw thuqhusisarak janqu wiphalas khiwisisarakiw qullur mistsupxi qullu patar purisinx thuqhusisaw kapill muytapxi ukanx mä qawqha pachakiw ukankaniwapxi ukat niya kimsa qalqaruw qullut saraqasin utanakaparkam sarjapxi utanx aliqakirakiw pinkillump thuqtjapxi ukat mä qhawqhanak challjattasin samartjapxakiwa arumirjax uruchaqaruw sapa mayn qullur qullur mistjapxi ukatakix janiw arkump pinkillumpikïjiti jan ukax mä sultarump mä qachu qaramp kunaw mistjapxi jiwakïñapatakix jupanakax kunayman sawkasiñanak lurtañ yatipxi aka qullur mistsüwix marpachan taqikunas kusak mistsuñapatakiw ukjam lurtapxi jichhax uka tukutatx utanakaparuw kutjapxaraki purisinx arkunakamp charanakamp jarthapjapxi ukat japutuqirukiw niya pusi pachar sullka mayuranakax jilïr mayurar alphirisar tumpir sarjapxi ukanx saräwinakarjamaw phuqhtapxi ukat arumarux tukutakïjiwa ukjamakiw khaysan jakasir jilat kullakanakax machaq mar katuqtapxi saräwinakapax may may utji qalamarka ayllun alasit qhathux kapill patan sapa mar chinuq phaxsin pä tunk phisqhan ur saraqataruw apasi akax mä phunchhäwir uñtataw lurtasi akanx pä maystra mayura qhat waktayirinaka jilïr irpirinaka chaninchäw uchtirinaka ukat qhathur saririnaka ayllun jakasirinaka ukjamaw utjaraki ukat jiwa saräwinakkiw utjañ yatiraki ukat ukjamïpan pachpan niya taqiniw sarañ yatipxi maysatax saraksnawa aka qhathux walja maranakanïjataynawa janiw jichhak uñstkiti qhat waktayirinakax maystra mayur sutimp uñtatapxiwa sapa maraw jupanakax aljasirinak taypit ajllitäpxi chhijllatatx sapa mayniw pinkill phustirinak achilktasi ukat jaypux pacharuw kapillar pinkillump pinkillump mistapxäna uka patan niya kimsa tunk katanakaw phusartapxarakïna ukat qhiphat ayllun jakasirinakax mäkirakiw aywthapxäna ukjamarakiw yaqhiph la paz markar sarxirinakas purtapxäna janïr challamp qalltkasin sullka mallkuw mä qhawqha ar arstäna jupax akjam sasaw sarakïna nä amuyt akat parlkasina änki pir ukjam mä qhawqh uttat ukjamakïski ukat chiqpach aka kasta uywanak lurastan apastan manqastan ukat nan ukakïspawa mä inawurtasin sikir ukat prisyur sarawäxnaxa ukjam arstasin jupax laqakirakiw jiska uywanakar challxattäna ukjarux jilaqatarakiw ayllun saräwinakaparjam phuqhtäna ukapachparakiw mayni jilïr ipirinakax lurtapxäna ukat taqi uk tuktatat chaninchäwiruw sarapxarakïna ukatakix jilaqataw qhathur saririnakamp maystra mayuranakamp chaninchäwit aruskiptapxarakïna nayraqatax maystra mayuranakaw chaninch uchtapxäna jupanakax pä tunk yunta wakat mayisipxäna ukampins mallkux janiw munkänti kunatti jupax ancha jilaw sasaw säna ukjamaw mä qhawqha katanak may may chaninchäwinak uchtapxäna janiw mäk mä chaninchäwir iyawsapkänti ukat jupha utjatarjamaw chaninch uñjapxäna ukasti tunka wuliwyanurakïnwa mä arun saraksnawa sapa wakaw phisqha wuliwyanur chaninchtatäna ukat mayïrinakax jiskat tantiyunakatjamarakïnwa sañäni mä tantiy khuchh jan ukax iwijax pä waranq chikatanirakïnwa ukat jiskä ukanakax waranq chikatan ukjamarakïnwa aljasirinakax waynuchunakamp tawaqillanampiw kartun kajunar jiska uywanak qipichtat aljasiñtak quntapxäna ukat jilïr puñtanakax jaktatanikïpxanwa jupanakax niyak chaninchäw tuktatax laqakirakiw kajunat anqar siqsuñ qalltapxäna jilpachapinix aqallaput kunayman uywanakaw utjarakïna ukat ukanakax akjam lurtatarakïnwa jayäkipan alasitatak jupanakax walja umat janqu juphamp quytu juphamp jarsxapxatayna ukat lupirurakiw wañtayxapxarakitayna ukat chinuq phaxs pä tunka uruw juph qhuntas qataw umamp mastasin jiska uywanak lluchirpayxapxatäna ukat uk tukutat jacha phukhunakaruw tajiñapkam qhathirayxapxatayna qhathitat mäkirakiw mä misa patar siqsusin thärapxatayna ukjarux niya pusi chikataniruw kapillar kartun kajunarkam qipichtat apsxapxäna jamuqan uywanakax chixikamakiwa kayunakaparux charunakamp junuratarakiwa kunjamati ninkhara juphanakat arsukayatanxa aka uywanakax chiyar quytu juphamp chixinchtatawa ukat jan ukäkix kuna kisumpis allqanchtapxakirakiriwa yamakis yaqhipanakax wak wawachkir ukat tikhankam ukjam aljañatak lurtanipxatayna ukat chanipakiw mäk jilpachäna ukapachparakiw jakumpit muti akumpit lurtat jiska uywanakax utjäna ukanakax janiw mayanakjam qatawimpïkanti jan ukasti jayun umamp mastatakïxarakinwa ukampirus janiw jaya qhathiyatakänti chaninchäw uttatat jiska uywanak aljasiñ siqqikiw uttaräsipxäna jiska uywanak kartun kajun patarkamakiw anxatapxäna uywanakax ajllisiñatxamarakïnwa ukat alasit qhathur saririnakax kawkirti munapkän uk altasipxäna ukjamïpan yaqhiph aljasirinakax nayr qaltayasxapxarakïna ukat jaqix jukat jukataw sarxapxarakïna chiqpachans saräwinakax may mayaw utji ukat wal taqi ukanakax waqaychataskiwa ukaw kuchisiñ churistu jichhax askpach uñtayatakiskasp uk suyttan mä arux curva qhathuruw chusastan ukawjarux niya llätunka pacharuw ukankaraktan aka qhathux tambillo qullu khursäxankiwa akan sapa juywisaw aljasirinakax niya taqi phuqhat aljapxi jupanakax taqi chaqat awtut awtut purjañ yatipxi jilapachapinix el alto jacha markatapxiwa taqi uka qhathuchirinakatx warminakaw jilapxi chachanakax jukanikipxiwa ukat ukawjan akjamanakaw alsiñtak utjaraki tumati lichuja sanawri tanta naranja lima rayru ukat jukampinakampi ukanak alasirix waljawjanakat jutapxi jisnawa sacacani kantapa callamarca chuñuchuñuni guallaqueri percuta ukat pachpawjats ukankapxakirakiwa jupanakatx jilïrinaka wayn tawaqunaka ukat wawanak kunapxarakiwa taqi jupanakax janïr inti jalsuw aljasirinakjam miniwusat miniwusat jutapxi purinitatx mäkirakiw kuntï munapk ukanak althaptasipxi ukat niya llätunk jan ukax tunka pacharux kutsxapxakirakiwa yaqhiphanakkiw chika urkam qhiphaqtxañ yatipxaraki ukat waka qhatus utjakirakiwa akkïri ukax maysäxan uttayatawa ukawjan wakakamak aljapxi ukawjarux uka jakan jakasirinakaw uywanakap aljañtak irpanipxaraki ukat alasirinakax kunaymanipxarakiwa maynïrinakax uywasiñtakiw wak thaqhapxi yaqhiphanakasti khariñtakirakiw alasin jacha caru nakat apxapxi chaninakapasti jiskat jachatjama ukat chamanit jan chamanitjamarakiwa ukat yaqhiphpachax junt'utuqinakat jan la paz jach'a markar aljañtak apsunipki ukjarakiw aljasiñax waliri ukat ukjam niya taqikun utjipan akawjarukipiniw jan jacha markakam jutaskañtakix jakankirinakax kunïpans alaqtasirix jutapxi utax jaqin jakasiñapatakiwa ukjamarakiw utax mayj mayjaw utjaraki sañäni nayra jichhu uta kalamin uta ukat altusan uta nayrirï ukax jilpachapinix nayraw akjam utachasipxiritayna akatakix munasiritaynawa qala ñiqi aruwi ñiqi tika tijiranaka lawanaka lasu qiru ukat jichhump kunaraki payirï ukatakix niya pachpakamkïskarakiwa yaqhiphanakkiw jan munasxiti kunatti lurkapayax alxapxakiwa lasu lantix kalawüxiwa ukat jichhu lantix kalaminäxarakiwa qhiphrï ukxa aka qhipha maranakax waljaw utjaraki ukax wijamp kun luratäxarakiwa ukax sañ munarakiwa sapa maraw utax mayj mayj lurasiski jichhax ukanakan akjamanakaw utjarakispa phayasiñ uta ikiñ uta rispiñsa nayrïrinx manqakamak phayasipxi payïrinx arumanak samartañtakirakiwa ukat ikiñ uta sataraki ukat qhiphïrinx juyrakamak imasipxaraki jisnawa jawasa chuñu ukat yaqhanakamp kunaraki akanakax niya taqin utji jaktat jaqinak mä utar apthapita akkïrix jiskpachakiwa akax waka chinuñani iwij uyuni ukat siwar uyuni ukjamarakiwa ukat kunapachati maynin uraqipax jayan jikxatasi ukjaw lurasi aka utan janiw sapür jakapkiti jan ukasti yapu apthapï ukjanakaw tukuchañkam mä qhawqhür uywampach qhiphaqtañ yatipxaraki ukat ukaruw kuna yapu apthapitanaks uchasipxiri tukutatx jakäwinakaparuw juyramp juyramp kutxapxiri yaqhip jan apañxamä ukanakak jaytawäxapxiri amsta utax qullu iraman luratawa akax niya taqi phuqhataniwa ukkïrinakax akkïrinakarakiwa waka chinuña iwij uyu chikir uyu khuchhi putu waka uta ukat quqanak kunarakiw utji ukat jallupachä ukjaw qullur mistxañ yatipxiri kunatti ukjanakax ayllun taqikunaw chuxñakamäxi janiw uywamp jasak jakayañjamäxiti ukamapins janiw ukakïkiti utan uywatakix sinti qhutuxarakiwa ukañkamax amstan janiw ancha ukjamäkiti jallus purkchix urqix thajsakiskiwa ukat awtipachakiw istansyar maqanxapxiri maysat waka utaw utjistu akax qalamp aruwimp pirqsutawa wintananakapax jikpachanakkirakiwa punkunakapakiw jachpachanakaraki mujinapax maysar jalaqanikïxiwa ukat patarux kalaminamp utachxatatarakiwa ukat janiw mayjam jaqi jakañtak luratäxiti jan ukax kunjamati sutipax waka uta sixa akarux wakakiw ikispa ukat yaqhippachax iwijas wakaqallus anantasikirakispawa askpachapinix uywanakar jan jallus thayas kathatjayañapatakiw wali aski ukjarux janiw ukjamak aka qhipïr maysar apanuksnati akampix sañ muntanwa kunati laqayat yatiñax mayanakjam askirakiwa akax utan qhipha jiltapawa askpach amuytañtakix uka jan utachat pirqax janiw aliqat utjkiti akax jaqin jaraqatäxi jan ukax aliq jaytsutakïx ukjaw akjamar tukxi ukat ukjamïpan kuna asiru jan ukax jararankh ukanakkirakiw jakxi taqi akanakat saraksnawa uta lurañas mayjtañapas jaqitawa jan jaqi utjkasp ukaxa janiw akjamanak uñsknati yaqha jakirinakan luratanakapakiw uñjasipa ukat ukjamïpan sapa mayniw ut munañaparjam lurtasi ukat marat mararjamaw mayjtayaraki jan ukax pachparukis tukusiyxaraki kunapachati pat sartan ukjax kunas uñstasipiniwa ukatpï mä urux qullu amstanak sartan ukat mä charka jararankhuw uñstistu jichhax ukatuqit uñichtayañäni jararankhux mä jiska tantiy wali tijtir jan uywat uywawa ukjamarakiw jupanakax wali qamasanïpxiwa ukampins janiw kamachasirïkarakisa ukat akjamanakaw utjarakistu sutiwallux taqi jararankhunakat sipan jiskpachakiwa piqipax turtujan piqipar uñtatarakiwa kayunakapax pusiwa ukat sapa mayan jaqjam pusi jiska lukananakanirakiwa wichhinkhapax niya kimsa lukanarakiwa samipax qaqa chumphirakiwa ukat ukjam saminïpan uraqimp kikiparakiwa jaqimpix janiw jasak uñjayasirïkiti tijtkï ukjakiw qhanäpxiri akanakax jichhu taypina qala chhaxwana jan ukax qala manqhanakan putuniwa ukat jaq uñjasax jupanakax ukarukipiniw jalantxañ yatipxi kunjamati jamuqan uñjasixa akkirï ukax nayririt mäk jachpachawa akjam jararankhux mayjam niya pachpakirakiwa ukampins samipax janiw mayjamäxiti piqi tuqix qaqa chiyaramp janqumpi chika taypix qillump qaqa chiyarampi ukat wichinkh tuqix píqituqjam saminirakiwa jupanakax kawkjans utjapxakiwa ukat maysat saraksnawa akax usuchjasitanakatakirakiw wali aski ukatakix nayraqatax katjañawa ukat kuchillump jakkirpach kharjañawa ukjarux asukaramp willxatasin jikhanit aphxatasiñawa chuxñä ukax taqit sipan jachawa akax janiw kuns kamachasirïkiti ukat janirakiw taqichaqan utjkiti askpachapinix qallpanakan jan ukax qhullit taypinakan jakañ yati ukanx khulä manqhan putunïñ yati mayanakkjam urukiw anqar manq thaqhir mistsuñ jupanakax yatipxaraki ukat akjan ukjan manqapax utjaraki jichhax akax charkat sipan askpach qullawa ukat taqin wali thaqhatapiniwa ukat katuñakiw mäk chama kunatti wal tijtapxiri jachätapat jaqin tijnaqayatax mäkiw qarxapxiri ukat illaptañax jasakïxarakiriwa ukjarux qullasiñtakix charka jararankhjamarakiw waktayaña manqapax jiska jan wali laqunakarakiwa sañäni chuqi laqu grillo chhichhillankha ukat yaqhanakamp kunaraki akax niya taqi chaqan utji jilpachapinix qullu iramananakan jakaraki ukat taqi ukanakax kawnanakat uñstapxarakiwa jakäwipax mä pusi mar jan ukax phisqha mar ukjamakirakiwa yuritat jupanakax janiw yaqha uywanakkjam taykan suma uywatäpkiti jan ukax kunjas jaytarpätakipxiwa ukat urunakkiw lupï ukjanakax qala patar lupirasir mistsupxi arumax janiw anch sarnaqapkiti säwi jararankh wichinkh kutuqatax iwij jakhur siwa akjam jan uywat jararankhunakax wali tijtiri qamasani qullani ukat säwin kunäpxarakiwa ukat sawïkirix jaqin yatiñanakaparjam uttatarakiwa yaqhippachax jan kun yatisax jararankh uñisiksnawa ukampirus jakäwisatak jupanakax wali askïpxiritaynawa kunatti kunayman yapu tukjir jiska laqunak tukjapxarakiritayna pachpan jakirinaka internet an qiltatanaka de abril akjam yatichäw utjañapatakix wali chamaw tukuwayata kunatti may may jan watäwinakaw thakhin uñstawayi sistan akxa askpach amuykiptapxañasataki jichhax kunjamas qalltasiwayi thakhin kunanakas lurawayata khithinakas yanaptasiwayapxi kuna jani waltäwinakampis tupthaptawaytan ukatuqit aka qilqäwtuq qhananchtasiwäni maymaraw internet an aymarat qilqtir jaqi arunkirinakax yatich kamanimp aruskiptir sarapxäna uka aruskiptäwin jaqi arun yanaptasirinakax kunjamas tayka arus jachanchaysna ukat jupanakar arxaytanipxäna ukat ukjam istasax jupanakax wali amuytatasipxäna kunatti akjam amtäwinakax janïraw normal superior de formación de maestros uksanakan utjkänti normal ankampin jiska yatichañ utan aymar yatichirinakax castillan arutak jila yatichasipkäna ukat yamas internet an qhipha uñstäwinakapat yatintañ amtax janiw utjkänti ukjamax mä qhawqh kutimp qhiphanakat aruskiptawayatäna ukat walja urunakjarux jaqi arunkirinakax phisqha amtäwin piqinchäwinakap yatich kamanin irptiripa lic roberto aguilar an yanapirinakapar uñichtayir apapxäna ukjarux jupanakax amtanakax walikiw sapxarakïnwa ukjam istasax jiwasax internet an qilqtirinkjamax mäkiw aymarat amtanak tukuñkam lurayätana chiqans janiw jasäkanti wali chamaw tukuwayatäna ukat ukjamarakiw yatiqatanakax utjawäraki tukutat chinuq phaxsin ruben as edwin as martin us ukjamaw aynach la paz markar jilata walter gutierrez ampir jilata julian umpir amtäwinak uñichtayir saraqapxayätan puritat laqakirakiw jupanakar uñichtayatäna ukampins jupanakax janjamakiw chamanchasiñ munjapxänti jaytawäpxita nanakaw amuykipapxä sakiw sisxapxarakïna ukjamïpan jiwasax wali chama laqaratakiw mistsuniwapxaraktan ukat phaxsi jilat yatich kamanit edwin qhispiyirimpir martín canavirimpir amtäwinakat akjam sasin yatiyanxapxatäna amtäwinakamat oruro markatak internet tuqit mä qhawqha yatichäwinakakjamak waktayanxapxäta sakiw sanxapxatayna jupanakax janiw kunjamtï amtkayätan ukjamarjam jaysanxistänti jaqi aru nkirinakax jukamp sum amuyunakamp jaysäw kuttayanipxaspän uk munapxäna niyakixay amtax yatichirinakar sum internet apnaqañ yatsuyañ ukjamänwa ukatakix mä maraw munasïna ukjar taqikunas sumak saraspän ukax jukamp yaqha sumpach amtäwinakamp kun lurtañ ukjam amtatarakïnwa ukat ukjamïpan jiwasax waxrapasay sas iyawsxakiraktanwa antis janiw cham laqayaskañäniti jupanakar amtatanakaparjam phuqhtaniñän ukat jukamp amtäwinak wakichtasin lurtañäni sasaw arsuwayapxarakiyätan uka suytat urux purinïnwa ukatakix ñanqha uruw wali willjtat orur markar saratäna khaysarux niya kimsaqalq chikataniruw purtan normal ar puritat jaypachaw suytasipktan ukat jaypachat sala de reuniones an wakichäwix qalltasiskäna yatichäwinakx jilata julian ump jilata ruben umpiw mä qhawqha arunak arstasin qalltapxarakïna ukjarux jilata mario duran aw mäk nayrïr uñichtäwipamp qalltarakïna ukax chika urukamarakïnwa chika urut uksarux atamir apnaqañ utan jilata martin uw facebook ampit twitter ampit yatichirinakar yatichtäna ukampirus internet aw sinti kachapinirakïna jan ukakasapänx wali kusaspänwa qhiphürux jilata victor arakiw flickr tuqit uñichtayäna ukat internet ax pachp kachakiskakïnwa ukaw taqinitak jan walïkanti ukjampachas nayrar sarantayatakiskänwa kunatti amtäwinakaw phuqhañäna ukjamax blog tuqitrak uñichtayatäna ukat internet kachaskakipan khithinakati uñstayaspxapxän jupanakarukiw mayninakar mayachthapxayätana jayputuqirux mayïr uñichtäwinakatakix yaqha internet apnaqañ utaruw mistsuwayxaptana ukan antis mäka walixäna ukan jilata edwin aw skype tuqit jupanakar yatichtarakïna qhiph qhipharux jilata ruben urakiw wikipedia t uñichtäwimp tuktaniwaxarakïna ukjarux yatichäwinak tukuyäwikiw jutxäna nayraqatax jilata julian uw jaqi arunkirinakampir web yatiqäwir jutirinakampiruw jallälltarakïna ukat yatiqäwinakat lupïwip arstäna tukuyipan jupax mayninakarurakiw ar churäna ukat jupanakax maynit maynxaruw wali amuytatat arunakamp arstapxarakïna akjarux maynin arstäwip wiriytuq uñjañäni taqi ukanak istatat akjam sasaw jilata ruben ux acta ullararakïna ururu markana jacha yatiña utana angel mendoza justiniano aka ri ri urunaka llamayu phaxsita saraqkipana pä waranqha tunka payani marata aka web ukaxa yatichäsiwayi akatakisti ministerio de educacion de bolivia jaqi arumpiwa mayachtasisina chamañchawayapxi ukjamipansti yatichirinakawa kunaymana jacha yatichaña utanakata purtaniwayapxi akirinakata simon bolivar bautista saavedra ukjamakiw normal an yatichäwinakasamp tuktaniwaytana jiwasax janiw jupanakan ukjaruk qhiphaqtañanakap munktanti jan ukax jukamp yatsupxaspa yatiqirinakapan lupïwinakap mayjtayapxasp ukat u p e a s u m s a s u t o s ukat normal anakamp mayak sartsn ukaw suytasi ukat sipan jiwasax jaqi arunkirinakjamax jukamp amtäwinakamp sartaskakiñäniwa kunasay jutsam janiw kunas suytaykistaniti aka qilqäwin qalltat tukuykamaw chuqi achuyañtuqit uñjañäni ukx jiwasan taqi phuqhat amuyunak utjañapataki ukat askpach aymar munañasatakiw lurañäni ukjamax nayrirï ukamp sartañäni janïr chuqi satasax pä kuti jani ukax kimsa kutiw uraq unxtayapxi nayrirï ukx anat phaxsin patan jakasir jilat kullakanax qhullxañ yatipxi sapa mayniw munataparjam uraq wakichañapa sañäni mayniti walja wawanïch ukax jachpach yapuchasiñapawa jichhax mä pä wawanikïchix jiskpachakrak qhullisipxiri ukjat mä kimsa phaxs jan ukax pusi phaxsiw suytapxi ukjaruw khunu khunxatatat wasitat kutisipxi qhipha uka chuqi satxañtakkiw laqachxapxaraki ukat mä qhawqhürut satantxapxakiwa ukat janïr satkasax jathamp wanumpiw puchtüñaparaki satañ urux wali alwat tukuñkamaw yuntamp satantapxiri aka jamuqax nayra jilata francisco n aptstatätaynawa akan kimsaniw chuqi satantasipki nayra sata san calixto taypi sata phaxs uru saraqataru nayr satañtakix janiw ukjamak qalltañakïkatanati patan jakasirinakax sankayumpin waychampin panqarañap suytapxiritayna niyak panqarxapxipan mäkiw chuqi satxapxiritayna ukat jani ukäk ukaxa san calixto nrak lurapxiritayna taypi sata san martín de porres lapak phaxs uru saraqataru akkïrix lapak chika phaxsinkiwa jallu purxatipan patankirinakax chuqi satxañak yatipxi ukapachan satatax janiw ancha nayräkis jani ukax ancha qhiphäkarakisa achux walikiw utjaskiri qhipha sata janïr tatit jisucrist urup purinkipana qhiphïrix ancha qhiphäxiwa kunatti janiw suma achuqañapas juyphimp katuyasiñapas yatisxiti akapachan satañax surtinitakkïxiwa satatat mä kimsa simanaw suytaña ukat chuqix mistunuqxakiriwa mistutat mä pä simanar jani ukax kimsa simänkipxaruxa chuqix qawxañakirakiwa qawañatakix munasiwa mä yunta waka mä qawiri ukat mä alliririmpi laqa suma chuqir allkattañapatakix jupanakax tukuytuqit qalltañ yatipxi ukat rilapasa takix nayrïr satä ukat machaq achu phataqasxapxakiriwa satatat ukjat kimsa phaxs jilakiw suytapxi ukjarux llamay phaxsin chuqi llamayukiw jutxi ukampins aka qhipha maranakan janiw qhipha llamayxapxiti jani ukax qasäw phaxsin chuqi apsxapxi kunatti achuqatat laquw mäk sarxatañ yati ukjamïpan mä urux chuqi llamayur sarxattana ukat chiqapiniw laqux chuqinakar piyarañ qalltatäna chuqinakax tantiyunakkïnwa janiw maymarjam wali achuntatakänti maymarax chuqix munttakamakïnwa aka marax tuna wali jilanïnwa ukat janiw jankas jusachayaskänti ñakapiniw tukuñkam lurtana tukutat siwarampiw chuqi muntunanak imakipawäxapxaraktana aka muntunanakasti kimsar jaljatawa ukanakasti waychu ­­­­­­­­­­­­­­­­ jachanakarak muruqunakarak ukjamaw achu samipax janqump allqanchtatarakiwa ukat chuñump tuntampitakiw jani kusäkiti wali qhuluwa antisins muntaräramp qhathimp phayasitaw pujsa chiyar pala ­ waychut sipan akkïrix tantiyunakkiw achuqi purumä ukjanakan mäkamp jachpachanakarakiw achuri samipasti chiyar kullirakiwa nayranakapax maya mayakiw utji ukjamarakiw muntarar phayasiñas kusa umallak umallpachïri ukat qhathi phasyasiñas mäk kaskïriwa janqu pala kunjamati sutipax sixa janqu pala samipax janqurakiwa ukat tuntapaw sinti kusa kunatti änkukiw mistsuñ yati ukat janirakiw juchhjtirïkiti ukjat chuqi pallakiw suytatäxana nanakan akjam kimsa kast chuqikirakiw achuyatäxi ukampins waljanakaw utjaski akjarux ukatuqit mä jukanak qhananchtarakiñäni kunjamati sutipax sixa phayañtakix akax muxsätapat sillpinpachakiw iwij phukhur irtasiña ukat janiw xaxükiti antisins wali pujsarak sumarakïriwa janqu axawiri chimi nayranakaniwa ukat akax tantiyukiw achu surichu surimana juka nayranakanikiwa ukat tantiyunakkirakiw achu pitikilla akax walja saminakaniw utji ukkïrinkasti wila pitikilla janqu pitikilla allqa wilamp janqump allqanchat pitikilla akanakan nayranakapax waljawa ukat tantiyunakaw achuraki phiñu allqas wilas janqus chiyaras qillus ukat surimanas ukjamarakiw utji runtusa uñtapax muruquwa samipax janqump wilampirakiwa qhathipax taqit sipan sumapiniwa ukat amstan jan ukax puruman ukjanakanak sumpach achuqi papa milajru janqu qhasawa aka runtusjam pujsarakiwa qhathitakkiwa janiw anch taqin uywatäkiti akjam chuqinakax muntararatakiw wali kusa kunatti niya jachakamakiw achu ukat sillpinpach qhats phayasikiraksnawa sumak jani ancha sumirïkiti janqu quyu uñtapax saytuwa nayranakapax wilanakarakiwa ukat wila quyus wila chuyman quyus ukajarakiw utji wisllawiri chiyar kumu saytunakawa ukat manqañax mayanakjam sumarakiwa saqu uñtapax talphawa ukat samipax suma janqurakiwa chiyar imilla akan muntararapaw umalla janqu imilla tantiyukiw churi ukat jaktat nayranakanikirakiwa wila imilla achupax pujsawa ukat waychumpiw niya pachparaki sani imilla muruquwa jachakamakiw achu samipax qañu janqjamarakiwa jilpachax akax chuñutakiw waliraki kunatti mä juka kasktatawa ukat chuñuptatax kusakïxiriwa chuqi pitu suma janquwa ukat kulli saminis utjakirakiwa uñtapasti talphawa ukat manqañakiw mäk kaska jan jaljatanaka chiyar isla muruquwa ukat jiska nayranakanikirakiwa qamichu muruquwa ukat nayranakapax tantiyunakkirakiwa apsutat mäkiw qhiphürunakax chuqix pallxaña kunatti laquw suma chuqinakar arkarpayiri ukan muntax muntakama jathax jathakama ukjamaw jalanuqxaña ukat tunamp laqut chuqimpix chuñutakiw yaqhachsxaña uka tukutat utarkamaw putunakar warantxañaraki aka qilqtäw kimsa qhananchtäwimpiw tuktayañäni ukanakasti yuntatas chuqitas ukat llamayuñampit kunarakiwa nayrirï ukan nayrax chuqi satañtakix yuntarux yuku patarux jiska wiphalanakampiw junurapxirïna ukat waka jikhanimpir parampirux jalmampirakiw chuqxatapxirïna ukat sipan jichha maranakax chhaqhayxapxiwa yuntx jan jiska wiphalanakan jan jalman ukjamak yapisxapxi ukjarux chuqi llamayuñtakix janiw nayra maranakjam llamay phaxs suyxapxiti jichhax qasäw phaxsin chuqi llamayxapxi ukat tukuyañtakix chuqix kunayman manqa phayasiñtakirakiw utjistu ukkïrinakat sisnawa muntarara tunta chuñu qhathi ukat umar waytat chuñu pachpan jakirinaka marcela chura huanca ayllu callamarca jess quispe canqui ayllu callamarca wajax sankampin parjat khulanakampin qhathiyat chuqiwa akx chuqi llamyü ukjanakakiw patatuqin jakasir jilat kullakanakax lurtañ yatipxi ukatakix jupanakax chuqis phäñas ukat khulas ukjamarak wakichtapxi niyak puchtuchatätapatxa mä chuqi llamayut qallparuw phäsiñamp khulanakamp pirqtasin ninamp phichhtapxi payirï ukx sanka jan mäki thayaqañapatakis ukat chuqi suma qhathiyañapatakiw uskupxaraki ukat suma sankar tukuñapkamarakiw suytapxi ukat mä qhawqha katanakxaruxa chuqi allintañtakix phäñax puchtukïxarakiwa jichhax akatuqit suma amuytañtakix mä wiriyuw utjistu waja apsuñtakix chuntillamp kanastampirakiw munasi kunatti jan ukanakampix sinti achhijüpan janiw apsuñ atksnati yaqhippachax apsuñä ukjaxa wajax charan kunaw uñstiri ukat patankirinakax jaqiw chuxtanpacha sasarakiw sapxiri apsutatxa phiskhurasis phiskhurasisaw kisump manqañ yatipxi sankan wali parjat khulamp qhathiyatätapatx wali sumaraki janiw kuna manqampis kikipäkiti ukat janirakiw yaqha manqañanakjam qaymkaspati akx mä pusür phisqhürus imasisksnawa patrunan utapan jan phayañax pistaskañapatakix chuminak jaytaniñayri ukat mä jaypux jilaqataw utajar purini sasina patrunax lawanak arunthix aptanin sistam sasa ukat mamajax mä kimsa luku phayañ qiptanï saw wali willjta mistüna kuttanxasaw jiwasax phayasiskañän sasina ukat janiw chika uru saraqatkam purinxiriti jupax jan manqataw mayamp mayamp lawa chuminak lukuskatayna ukat may purinisaw wal mamajan jachiri akham awkimax nar jaytawayitu wal nayax taqista jumanakas jan manqata sasa uka maranakan janiw juyras utjirïkiti qharanakax chuqi chiwanakak manqasipxirïta jan aychani yaqhippachax mamajax copacabana marka iwis liki alir sariri ukat ukamp kaltur jaqtasiñataki janiw qullqis utjarakirïkiti kunapachatix yaqhip iwisanakax usump jiwatayn ukapachax wankakiw kharsuwsin manqantxirïtayna uka maranakax patrunax ipirataw tukxatapäna ukataw jan amuyskatapänti taqi kunas aka jakäwinx chiktasiñat pintixa saw pransiskux arstarakïna wiraxuchayrix janiw jiwañatakix taqiskänati kunalaykutix jupax janiw sinti juchanïkänati ukat mä willjtakiw chuqi yapu markan kumaräkasin jiwat uñstxatayna jupax sapakiw utapan jakxäna jupax wali suma jiw jiwxixa martin qhanawiri munata aymar aru arstasir jiläta kullaka samartäwi jïsa jumaru juparu jupanakaru täqi jumakaruw amuytasxañän sapxsmä jichhürunakan taqikunaw mayjtawayxi ukarux yaqhipanakax proceso de cambio sapxiwa yaqhipanakasti proceso de descolonización sutimpiw uñtapxi ukat akjän ukjanrak suma qamañtuqit qhananchtapxi ukampins janjamakiw suma kawksar sarats amuyaskasmächtanti aka uraqin yuririnakax janis nayrïr arusax utjkas ukjam castellano kraks jachanchayasktanxä ukjamïpan nayrar sartäwinakax sayantañxamak munxi samartäwi jälla tayka arusamp jiwaspach achunak uñstayasay saytasxapxañäni ukat janiw walja katanak jalkiptawaykänti niya kimsa qalqu pacharux mantxapxakiyatänwa mantatat wakichäwix mäkirakiw qalltäna qalltatat yatich kaman irptiriw pacha kutimpin machaq arunak irptir uttasitapat mä qhawqha arunak artäna ukjarux machaq arunak irptirirakiw kumjams laräwinakap nayrar sartayani ukatuqinakat qhananchtäna qhipharux tata jilïr evo morales irptirisarurakiw aru churapxäna jupax nayrax khithiti estados unidos amp wali suma apaskän jupax wali suma yäqatänwa jichhax ukanakax janiw ukjamäxiti ukax mayjtayaskañakiwa ukat ukjamanak pacha kutjtayañäni sasaw sarakistäna uka tukutatxarux italaki thuqhtäw mä qhawqha katanak uñichtayapxistäna jupanakax iwij isinkamakipxarakïnwa ukat tata jilïr irpirisarus tata sullka irptisarus machaq arunak irptirirus ukat yaqhanakampir ukjamaw thuqtayapxäna qhiphar machaq arunak irptirimp yaqha jila kullakanakampiw aruskiptaniwayapxtana sapa mayniw mayja mayja amuyunakanipxäna maynïrinakasti wali askipiniwa sasaw sapxistäna yaqhanakax uñjañäspawa kunjamaw achunakax uñstchini sasaw amuytapxarakïna nayra achachilanakasan jiwasanaklayk chaxwawäpxatapax janiw inamayäkiti kunatti aka qhipha urunakan jukat jukat achunak uñjasktana suma yattan aka pacha kuti satäkis ukar phuqhasiñapatakix maya maya luräwinakaw lurtasiski ukjamïpan ukanakat jiwasax wali kuchik jikxatastana ukapachparakiw yaqha jila kullakanakax lupipxpacha jichhax aka luräwinakarux jiwasaxa tamachäjamax kawkhanakampaktanti ukjanakatpach kunayman luratanakasamp yanaptañäni jallu qallt phaxsin kimsaqalq ur saraqataruw colegio nal mixto callamarca n niya chika urur wakichäwix qalltasiwayäna qalltatatx kunjamatï taqikunas amtatäkan ukjamarjamarakiw lurtapxäna ukat akax niya pä pacharakiw apasiwayi ukañkamax aksät uksat jilanak kullakanakax aywthapinisipkakïnwa yaqhipanakax awtuta maynirinakasti kayukirakiw awayur qiptat jan ukax wulsar waytat ukjam purintanipxarakïna chiqans akax wali chuymar challxtaykirïnwa in callamarca high school the graduation ceremony started at about oclock on december th after starting they did it according to the customs and it lasted about hours in the meantime many locals were still arriving from everywhere others by car and another people came on foot carrying their aguayo loads or bags it was really exciting akjan janiw khithis ukjamak qhiphaqtañ munkänti ukat sapa mayniw yatiqañ tuktayirirus irpkatiriparus ukat awk taykarus ukjam qhumantapxäna misturamp jachxattapxäna ukat mä rijalus kunrak churapxäna ukjamïpan taqiniw kuchik jikxatasipxarakïna uk tukutatx mä manqäwirakiw taqi jutirinakatak utjäna akatakix tatitun may may quchunakap uchtapxäna mäwjarkam muythaptapxäna ukat mä wawakiw manqartasipxarakïna ukapachparakiw mayninakas akjän ukjan qut qut samartapxäna jayputuqirux jaqinakax jukat jukat mistsuniwayxapxarakïna ukat jukanikiw qhiphaqtxapxäna here nobody wanted to stay back and each one congratulated jhenny her godfather and parents put them on with mixture and gave her a present for that everyone was very happy after that there was a meal for everybody for this they played all kinds of christian music got close and shared among us likewise other people ate lunch and drink sodas in the afternoon the people went back home little by little only stayed some of them ukat thayäxipan utjäwiparurakiw sarxapxayätana akan wila masikamakixapxänwa qalltañtakix irpsuripaw mä qhawqha arunak arstäna ukjarux sapa maynirurakiw ar churäna jupanakax jan kuna pächasisaw kunayman suma arunakamp yatiqañ tuktayirirux chamanchtapxäna qhipharux jhenny kullakaw akjam arstäna walikpin jichhürux kumpañtawapxistaxa ukjamaraki tatajarus mamajarus yuspajararaktwa isturyujar apuytawapxitu naya uka kunsijunak churawäpkistä uk janiw armaskäti yatiqäwipan jhenny x maynïr suma yatiqirïtapat uruchtañ munayätana ukat ukx kunjamatï ninkharax sisxtan ukjam lurtawayapxtana jichhax jacha yatiqañ utankxan ukjaxa taqiniw nayrar sartaskakiñap muntana it was cold and we all went back uncle franciscos house here everyone was member of the family to start with jhennys godfather gave a speech then he wanted each one expresses his her feelings without any doubt all guests encouraged her to continue with her studies and finally jhenny was very grateful and told us thank you very much for coming today i also thank my parents because they supported me to study i will not forget your suggestions luis josé de orbegoso y moncada uskil mara uru thaya phaxsin yuritayna trujillo mara uru anata phaxsin yuriwi jacha marka militar anakithiri piruw prisidinti awki justo pastor de orbegoso isasi y burutarán tayka francisca josefa moncada galindo y morales warmi maría josefa martínez de pinillos cacho yuqanaka pedro josé de orbegoso y martínez de pinillos maría de la mercedes de la santísima trinidad bonifacia de orbegoso y martínez de pinillos manuela de orbegoso y martínez de pinillos gregoria de orbegoso y martínez de pinillos manuel maría del corazón de jess de orbegoso y martínez de pinillos josé cleto de orbegoso y martínez de pinillos antonia maría de las mercedes emilia de orbegoso y martínez de pinillos diego serapio de orbegoso y martínez de pinillos matilde de orbegoso y martínez de pinillos nemesio domingo de las mercedes de orbegoso y martínez de pinillos juan guillermo eloy de orbegoso y martínez de pinillos isabel de orbegoso y martínez de pinillos josefina de orbegoso y martínez de pinillos esteban de orbegoso andrés de santa cruz villavicencio y calaumana chuqiyapu mara uru jallu qallta phaxsin yuritayna beauvoir mara uru llamp'u phaxsin yuriwi jacha marka militar anakithiri piruw presidente wuliwya prisidinti awki josé de santa cruz y villavicencio tayka juana basilia calahumana warmi maría francisca de paula cernadas y de la cámara yuqanaka simón andrés rafael de santa cruz pedro octavio de santa cruz maría trinidad eulalia enriqueta de santa cruz elena basilia de santa cruz andrés octavio de santa cruz maría mercedes clementina de santa cruz maría victoria de santa cruz manuel alejandro óscar de santa cruz andrés domingo friso de santa cruz putuxsi llaxtakunamanta parlariy kunan llallagua manta parlasax ñawpax chaskachaw tutata ñuqayku llallagua man rirqayku pusax hora kunapi karirqa ñuqayku llallagua man kuychichaw chisiyayta jaqay karu llaxtaman chayarqayku llallagua askha runayux ñuqayku universidad del siglo xx man chayayku jaqaypi uj yachachix llallagua x turismo kitikunanmanta willariwarqayku chantari ñuqayku mikhux rirqayku chaymanta ñuqayku uncia man rirqayku jaqaypi casa de patiño ta rixsirqayku chayqa allin karirqa jaqaypi mina kuna urqukuna jatuy rumikuna karqa chanta ñuqayku llallagua man kutimurqayku tutapi teatro man rirqayku jaqaypi tusuyta concurso kunata waxkunatawan qhawarqayku chayqa allin karqa intichawta chayanta man rirqayku chay punchay ancha rupharqa chaymanta ñuqayku chay chhiqanpi grabar irqayku chayqa sinchi sasa jinapis atirqayku chanta llallagua man kutimurqayku chusariyqa kusa karqa chisiyayninpi uj chhikanta samariytawan la paz llaxtaman kutimuyta yuyarqayku imaraykuchus wakin masiykuna sinchi tarea yux karqanku tukuchanapaxtax flota man wirarirqayku la paz man chusayta qallarirqaykutax yunkas kaphiyax mä junt'u uma umt'añatakiw wali munata bolivia uraqinxa khaysa yunka junt'u uraqin utjaraki caranavi taypi playa uka chiqanakan waljan markachirinakaw yapuchapxi ukat achuyapxaraki mä kaphiy alix nayraqatax juri uraqir uskuñawa ukat niyak mistunxipan jisk'a alinak apsusin kawkhawjatï suma aruqïk ukawjanakaruw ayruntañaraki niyak mä chikat luqan ukch'a jiltxi ukapachax nayrïr panqaranakapax mäkirakiw mistxaraki ukhamäpan achuqxarakiwa ukat uka kaphiyax pä kastaw utji mayïrix criollo sata payïrix caturra sataraki jichhax caturrax pä kastawa maynïrin achunakapax wala saminiwa ukat payïrin achunakapax q'illu saaminiraki kunapachatix suma puqutäx ukhax pallañawa ukat pallasin sillp'inakap sillp'iqañawa ukxarux umampiw wali sum jarsuña niyak jarsusinxa alambre tejido ukxaruw mä saqañ jant'akt'asin wañachiña ukham wañäxipan mä sañu phukhut jamp'susin piqañampiw wali ñut'u piqsuña qhiparux junt'u kaphiy uma wakt'ayxañaraki uka kaphiyax wali sumapuniwa awinira sucre x khaysa universidad pblica de el alto jak'an jikxatasi ukat mä jayp'ux internet at mistsuskayätan ukjaruw akatjamat enrique masimp jikthaptayätana alberto jilatampiw jupax aynachat jutasipkatayna ukat akjamanakat jupamp aruskipt'awayapxtana enrique elias elias ah enrique janiw uñjkatasmati pampachtitatawa enrique jan llakiskamti nayax janirakikiw uñjkatasmati elias janirakis uñxsmatixa kawkharus chhaqxta enrique janiw akankxti europa ruw sarxta elias wow umsa n tukuyxtati enrique jisa walja maranakaw jalkiptawäxi elias ukax ancha kusasä kuns europa n lurtaxa irnaqasktati jan ukax yatintasktacha enrique nayax irnaqaskarakt yatintaskaraktwa elias jichhax kunawsas europa r kutxäta enrique alay simana kutxä elias ya nayax irnaqir sarañatwa yaqha pachakama enrique elias elias ah enrique mana riqsisqaykichu disculpa wanki enrique ama phutikuychu ñuqapis mana riqsisqaykichu elias manaña rikuykichu maymanta chinkapunki enrique manaña kaypichu kani europa man rirqani elias wow umsa pi tukusankiñachu enrique ari a unay watakunaña elias chay sinchi waliq imataq europa pi ruwanki llankasankichu yachaqasankichu enrique ñuqa llankasanitaq yachaqasanitaq elias kunanri maykaqtaq europa man rinki enrique qhipaq junkata ripusaq elias ya ñuqa llankaniyman ripunay tiyan waq kutikama mallkumpi tiwulampixa mä aymara siwsäwiwa aka siwsawxa nayra laq'a achachilanakatpachwa wawat wawar parlaniwayapxiritayna jichhurunakkamasa taqiwjanakana arsutapunirakiwa mä khunu uruw khaya qullu patanakanaw sï mä mallkuw qunusiskatayna ukat mä akatxamat mä tiwulax ukakanakan jalanaqasin jikxatatayn siya ukat mallkur unjasinx mayamp mayamp uñkatän sï nät arxayitan sirxama mallk jan kamsipanx akham sasaw jiskhintataynax siy tata mallku janit thayjktam mallkux uk istasinx aliqakiw qunusiskan sï khunus khunuskakinaw siya jan mallk kun sipanxa tiwulax mayamp jisktataynax siya jila janit thayktam mallkux chhiqanakapat khun thalarasisax sataynaw siya uk istasax tiwulax ukham sasax tiwulax pachp qulluruw mallkun maysaxuparuw quntasitaynax sï ukat machkamxatx kunturix tiwul walikisktat janit thayktam sasaw jisktatayn siya tiwulax wali chachachasisapuniw sataynax sï mallku kawkhanrak chachast thayaw sataynasti sasa wali jayapuniw qunxapxataynax siya ukhamarus khunux khunuskakitaynaw sï ukatx mayamp mallkux jisktataynax siya tiwul walikisktat janit thayktam tiwulax jiwa jiwaw walikisktw sasaw sataynax siya ukat machkamxarux mallkux mayamp jisktataynax siy ukirinx janiw kunas arsxanat siya tiwularux qal khunux khunxatxataynax siya mallkust chhiqhanakapxaruw quntasitaynax siya ukhamarus khunx aliqakiw thalarasinax siya ukhamat tiwulax janiw mämpis unxtxanat siy ukhamat mallkux atipatanax siya ukat machkamxarux mä siwiqaraw jiwat tiwulx kusisisaw manqantxataynax siya ukat siwikarast akham sasaw tiwularux sataynax siya tiwulampi wank'umpi xa mä aymara siwsäwiwa aka siwsawxa nayra laq'a achachilanakatpachwa wawat wawar parlasiniwayarakitayna jichhurunakkamasa taqiwjanakana arsutapunirakiwa mä kutix mä jiska wankuw wasar uraqin kisus achtasit sarnaqaskäna ukjamaruw mä wali manqat awtjat tiwulax jiska wankur kisus achtasit uñjatayna tiwulasti wali manqat awtjat jikxatasisax wankuruw kisum churxit sasin arxayatayna wankusti janikiw jayskataynati kunati kisux jiskakïnwa janiw jupatakjamäkanti tiwulasti inamayaw achiktasiskäna wankux jani munkänti ukat wankuruw manqantañ amtatayna wankusti walrak achiktasirakitayna nayaw mä jacha kis uñjta uk uñachtayäm ukampiw sistasït sasinaw arxayatayna tiwulasti ukjam satax kusisitaynawa ukat jankak sarañäni nayaw apsüx sasaw sarakitayna wankump tiwulampix thakhinjamaw wali jay jaltas jaltas sarapxatayna niy jakachasisax quta manqhan wankux wali jacha kis uñachtayatayna ukat jankak purisax mäkirakiw apsunï satayna paniniw chik chikat jajtasiñäni sistasiñkam manqasiñani sasinaw tiwulax arxayatayna mayak ipi tiwulax kis apsunxä sasin qutar thuqhuntatayna qhana arunxa janiw kuna kisus utjkänti phaxsikiw qhanaskäna ukjamataw tiwulax jiwañar puriwayi chiqansa tiwulax jiska wankut sallqxataw uñjasiwayi chhijchhimpi q'ixuq'ixumpixa mä aymara siwsäwiwa aka siwsawxa nayra laq'a achachilanakatpachwa wawat wawar parlaniwayapxiritayna jichhurunakkamasa taqiwjana arsutapunirakiwa mä uruxa mä tataw juntu uraqtuqir wallp aljasinï sasin thakhinjam saraskäna ukat akatjamataw mä jan uñtat janqu sunkhan tatax jikxatatayna tatasti jupamp chiktatarakiw thakhinjam sarxapxatayna wali jay sarasinsti mä muspharkaya lliphipkir marka uñachtayatayna uka markasti qurikamakipunïnwa ukansti jiska chhiqhan wawanakakiw qamasipxarakïnxa tatax uk uñjasasti aliqapuniw muspharatayna janqu sunkhan tataxa akaw markaxaxa akan wallpam jila chanir aljasïta sasin arxayarakitayna jacha markar purisasti suni uraqit jutir tatarux quri phukh uñchatayatayna ukjamäkipan chhiqhan wawanakasti janiw akat sarxätati nänakampiw qhiparxäta sapxarakitaynawa tatasti quri phukh uñxatasax mayak nayranakapax juyktawayxatayna janiw kuns uñjxänti ukat wälpin mulljasxarakïna kunataks akar juttxa sasin chuym liqisirakïna janipuniw kuns uñjxänti ukat kaja jawqayatayna juykhu tatax kaj jawqasaw tux tux tux thakhinjam sararakïna sinti sinti mulljatapunïnwa kamachakïsa janirakis uñxtixä sasin llaktasïna jañqu sunkhan tatax mayampiw quri phukh uñantayatayna uñantasasti mayak nayranakapax jistartxatayna ukat wäli kusisitayna nayranïxasasti kunti illimani quri markan utjkän taqi ukanak uñjxäna ukat janqu sunkhan tataxa jichhürut uksarux qulliriruw tukxät sasaw sarakitayna jaypachatsti wawanakatrakiw jiktasitayna akjam wawanakx janipuniw uñjirïkti kunats chhiqhankamaki sasina janqu sunkhan jaqisti ukankax limphu wawanakawa awk taykanakapat armatanaka jan sutin wawanakaw sasin yatiyatayna jumasti khitirakïta jisktataxa nayax qixuqixütwa sarakitaynawa nayax chhijchhimp chiktaw sarnaqta ukjamarus nayaw nayr chursma sataynawa wali lupiñjamawa nayrapacha achachil awichanakasax pachamama uraqin utjirinakar wali yäqapxiritayna qullunakaru qixuqixuru jacha jawiranakaru yaqhanakampiru ukat askinjamaw sarnaqapxarakirïtayna mara phaxsinakax aymar saräwinjakäwisarjama luräwisarjamaw sutiñchtatatayna ukampis nayrapach achachilanakasax phaxsin saräwinakaparjam uñchukisa sum amuykiptasa lupikiptasaw sutiñchtapxatäna chinuqa chuqi saphinakan nayrïr jiska achuqanakaw utjxi pachamama uraqis ina chuxñakipuniwa panqaranakas kunayman saminakaw panqartaraki yamakis chinu chinu laquw uñsti ukasti chuqix achuqañ qallantxiw sasin yatiyi jallus walipuniw jalluntaraki anata yapunakata uywanakata kuntur mamanita illa ispalla ukanakat amttasiñ pachawa jallupacha phustäwinakampi pinkillu tarqa musiñu jukampinakampiw chiqar kupir thuqtasis taqi chuym challtasiña panqaranakamp chayawtasiñawa saräwix markat markaruw mayjtaraki achuqa chuqix achuqatäxiwa wawa chuqis utjxiwa yaqha juyranakas kikiparaki uraqis qhullxañarakiwa roturar la tierra yaqhip chiqawjanakan siwaranaks yawthapxapxi chuqs llamuysxapxiwa qasäwi yapunakax puquqatäxiwa alinakapas urut urutjamaw qillurawayxi juyphis juyphintañ mä juk qallantxiwa chuqi alinakas pastunaksa qalaw qaqawrantxi alwatanakax ina janqukiw amuyasiraki khunus khunxatkasp ukjama llamayu yapunak apthapiñ pachawa chuqis llamuythapiña taqi juyranakaw apthapxaña pastunakas janiw chuxñaxiti tuntikixiwa mara t'aqa machaq mara aymara amttasiñawa aymaranakatakix jichhaw marax tukusiski uka urux uru jakaw sasin sapxi kunati willka tatax mäkiw jalantawayxi chuqi apilla isaña chuñuchañ pachawa juyphis walipuniw juyphintaraki tata yatirinakax taqi kunas askïñapatakix uywirinakataw maytasipxi jutïr maran yäparjam sarantañataki willka kuti willka tatax jukat jukataw jaypach qhantanxi urux wali jayäxiwa yapu apthapiñas niya kutuyatäxiwa llumpaqa pachamamaru uywirinakaru achachilanakaru wakanakaru jacha yäqat qullunakar waxtañ pachawa jupanakax manqiripxarakiwa uka phaxsinapuniw manqat awtjayasipxi sapxiwa yaqhippachax khunus khunxatiwa ukax pachamamaruw likiñchi sasin nayrapach achachilanakasax yatiyapxi nayrïr uru llumpaqa phaxsinapuniw pachamamarux waxtapxi yaqhip chiqawjanakan juphs satantxapxiwa sata qallta nayra sata chuqi satañ phaxsiwa waraqu tula panqaranakaw yatiyistu pastunakas panqarañ qalltxapxiwa pachamamas chuxñtañ qalltaraki taypi sata yapu satañax niya chikjatäxiwa panqaranakax panqartaskakiwa pastunakas jukat jukataw niya chuxñantxi lapaka willka tatax walipuniw luptani juntu pachaxiwa janiw juyphix juyphintxti qhip qhipa phaxsixiw chuq satañataki hunkariya magyarsuyu icha mayarsuyu hunkariya arupi magyarország iwrupapi jach'a marka nayriri budapest markam suyunaka megyék budapest uma llaqtapas suyunaka megyék nayriri marka béla bartók jános bihari ern dohnányi béni egressy ferenc erkel zoltán kocsis zoltán kodály franz ferenc liszt tivadar csontváry kosztka árpád feszty mihály munkácsy pál szinyei merse victor vasarely georg von békésy jános bolyai károly bund george de hevesy dennis gabor john von neumann george andrew olah ern rubik hans selye ignaz semmelweis charles simonyi albert szent gyrgyi leó szilárd edward teller eugene wigner endre ady jános arany józsef etvs gyrgy faludy béla hamvas mór jókai ferenc kazinczy imre kertész jános kodolányi ferenc klcsey imre madách sándor márai ferenc molnár sándor petfi miklós radnóti magda szabó antal szerb mihály vrsmarty gyula andrássy ferenc deák miklós horthy lajos kossuth imre nagy istván széchenyi miklós wesselényi krisztina egerszegi zoltán gera ágnes keleti péter lékó lászló papp judit polgár zsuzsa polgár ferenc puskás csaba mér sir alexander korda emeric pressburger andy g vajna allqamarix janiw jaqin uywatakiti ukat jankhar kuchuna pampana ukat jacha iwkaliptun jakasi akax niya jacha wallpä ukchawa samipakiw mayjtata piqipax chiyara nayra jakax qhana wila ukat suruñapax mayj qhillar uñtatarakiwa jikhanipax niya ukchpach chiyarawa wichinkh puntapamp purakapampix janqu pä kayupasti narankharurakiwa aka allqamarix aycha manqaniwa ukat urux thujstat aychas jan chakhan jiska laqunakas ukat yaqhip chuxña achunakas ukjam manqi flores arumax janiw sarnaqkiti jacha jankhar kuchur jan ukax iwkalipturuw ikir sarxañ yati aymaran yaqhip sutinakax mä arump mä arump aruptayatapxiwa ukat uka arun istrukturanakapax maynin ajanupakaspas ukjamakipxiwa janïraw kuna amuys sumpach yatiyapkistuti jichhax ukatuqit askpach amuytañasatakiw aka laqun sutip payar jaljtayañäni allqa mari allqamari adj s n c laqun sutipax pä arut apthapitawa nayrirï ukax sutir mayjtayiriwa qhiphirï ukasti maría uka sutit mari ukjamar tukxaraki chiqpachans qhiphirikis ukax kastillanut maytat aruwa ukat qhipharux paypach aymarkamakaspas ukjamaw mayar tukxapxaraki ukjamax akkïrin mä pä arut apthapit sutit arsusktana sapa sut maynix uñstay ukjaxa janiw ukjamak apnaqkaspati ukjamaskispaxa ina chusa arukispawa ukat aruskipañatak wali askiñapatakix mä amuyux yäparjam churasiñapapiniwa akjan allqamari sutix samipat allqa ukax juti mari ukarak maría ukat apaqatarakiwa ukjamïpan phuqhatañatakix paypachaw wakiskiripxi mä arun saraksnawa qilqtatamp amyumpiw signo lingüístico dubois ukjamar tukxapxi jiwasarutï uka allqamarix kawkhan uñstistani ukjaxa taqikunas munatasarjamaw mistsuni yamas mä pay uñjañänixa kunatï lurañ manktan ukatakix wali askipiniwa ukat ukjamïpan yaqhip jila kullakanakax surti mariyaw sas sapxarakiri dubois jean y otros flores ch c magno ch'uñu ch'uñuchaña nayraqatax ch'uñux juyphin luxsuta ukatx lupimp wañt'ayat ch'iyar waña ch'uqiwa ukatx ajam luräwinakaw ch'uñu lurañatakix wakisi phinat ch'uqi pallïwi niya juyphix pachax puriniñampixi ukjaw phinanakax imarxaña ukat ch'uqix tam tam palljxaña c'huñu ch'uqix tantiyunakas jisk'anakas ukaw wakichña ch'uñuwir apxañataki ch'uñüwi ch'uñuwix ch'uñu ch'uq juyphimp juypsuyañatak tilan chhiqawa yaqhip markanakanx kawkhantix wal juyphix purki ukhar apatawa ukampis jilpachas jawir lakanakaru qhuthañ thiyanakar wakichatarakiwa jant'aküwi wali sum juyphi ch'uñu ch'uqir katuñapatakix waylla sat ñut'u jichhuw jant'akuña ukat ukjar ch'uqix tilantaña qhallaña niya juysthapiw ch'uñu ch'uqix uman qhalljaña ukjamat qalam t'uqkirik willtax apthapiña jaqhipax nayrïr k'ank'a arukiw umamp qhallirix ch'uñüwir sarapxi takiña takiñax kunawrasatix luxutax lupimp chullurxi ukjaw kayump takirxaña jilpachax warminakaw takipxi ikampis chhachax takirakispawa wañayaña ch'uñu takiratax lupimpiw wañsuyxaña ukatakix uta jak'anakaruw luxsutpach apxapxi sillp'iña wañaski ukjaw sillp'iñax jan phayasiñ urasax wasitat sillp'iskañataki yamakis jach'a ch'uñunakax wali sum q'arak sillp'sutañapawa kunattix ukanakaw jach'a phuñchawinakan phayata khuyuña wañat ch'uñux khuyxañarakiwa ukatakix thayaw munasi pirwaña thayamp t'unanak khuysuyxatax yutinakaruw imxaña yaqhipanakax sixinakaruw uchasxapsi chulluchiña suma wañt'ayata thayampis khuysut chñuw manq'añatak umar chulluyxaña ukaw ch'uñu chulluchiña sata ukatx umamp chullutax phayasiñakixiwa akjam kask ch'uñunakaw utjaraki qhach'u ch'uñu qacha ch'uñu tuju ch'uñu waña ch'uñu universidad pblica de el alto n chino yatiqañ qalltatat jichhakamax niya pä maraw jalkiptawäxi nayrïr urunakax yatiqirinakax waljanipxayatänwa alwankirinakamp jaypunkirinakampix niya kimsaqal tunkaniruw puripxayätana jiwasax jaypun jacha mama jian chen yatichirimpiw yatiqapxayätana ukat masinakasax waljanipxarakïnwa nayrïr yatiqäw urunakax janiw chino yatiqañax ancha chamjam amuyaskänti kunattï kastillanukaspas ukjamaw qilqasipkayätana sañäni ni hao kamisaki zaijian jikisiñkama aka arunak jasakpin yatintapxayätana arsuñakiw mä jukit chamäna kunattï jiskharpayaña jiskat arsusin jachar tukuyaña ukjamanakaw utjäna ukat suxtïr yatintäwit caracteres ukanak qilqtañ qalltxapxayatäna kunapachatï yatichirix qilqañ pirqar karaktiran trasunakap qilqkatañ qalltkän ukjaxa nayax muspatakiw jan chipxtas unchukxayäta niya ukapachparakikiw yaqha yatiqir masinakax amuyasipxäna ukat chino qilq pankar qilqaqasxañax wali chamänwa urut urutjamaw ukar jichunuqtxapxayatäna sapa yatiqäwin tunka phisqhani jan ukax kimsa tunk jil ar yatiqapxayatäna ukatakix pachaw wal munasïna maymarat jichhürkamax unidades ukj tukuwayapxtana chiqas taqi ukax janiw inamayäkiti chino t kunayman yatiqawayaptana sakiñäni chino nakax jaqin luratanakapatas yänakatas ukat yaqhanakampit uñaqasaw karaktiranak sapa arutak uñstayapxiritayna akatuqit askpach amuykiptañatakix akkïr uñanchaw utjistu aka jamuqax fun with chinese characters uka pankat apaqtatarakiwa akjan janiw kuna pantasiñas utjkiti amuyunakax qhanaskiwa ukat akampix sum sum chino qilqtañtuqit amuyxtana jichhax jan taqpach yatkstan ukasa wakiskirï ukanak uñtxtanwa ukampix kawkhans jasak yaqhanakampix aruskipxapxañäni niya pä maran kimsa wakiskir luräwiw utjawayistu ukanaksti akjamarak lurtawayapxtana mä urux palitunakamp manqañ yantapxayatäna ukax jiwasatak wali mayjaw amuyasïna ukat janirakiw ukanakamp maqañax waltasiñjamakänti ukat mä qhawqha urunakxarux pinsilampiw janqu laphinakar qilqapxayatäna antisins ukaw jan ancha chamakänti maña katjatat yatiqañax jasakïnwa akar phuqhattañatakix jilata victor juparuw jisktañäni jilata jumatak chino yatiqäwinakax kumjamakisa chino x mayjxampiniw natak amuyasi ukat qilqapa mayjatapat yatiqañatakix askpach cham tukuñawa ukjamarus jichhax chino yatiqañax wali munatäxiwa kunattï niya walja yatintañ utanakan yatichasxi nayax yatiqatax aka uraqpachar puriyistasp uk munta kunattï jichha urunakax chinan jil qhipha tiknulujiyanakax lurasxi ukjar kullaka ruth arakiw akatuqit jukamp qhananchtistani kullaka chino yatiqäwinakamat arxaytapxita ingles xaruxa nayatakix chino mandarin ax aka uraqpachan wali arsutawa nayax aka ar yatiqañ amtasta kunattï nayraqataxa amuytwa chino x nayratpach juti yamas japonés jan ukax coreano ukanakatsipan askpach nayrjamawa ukjaruxa china nkir yatichirtuqiw asia n saräwinakapxatas yatichäwipatas ukanakat jukamp yatiñ munayäta ukjamarus mä jiskatpach chino arsurimpix sumpachaw yatiqasismächi qhipharux chino x jichh aka uraqpachankaniwa ukat irnaqañampitak alakip lurañampitakix ingles jam wali munatäniwa jakäwix marat maratjamaw mayjakiptaski amuyatax chino x ingles arjamakiw jikxatañ munxasmächi kunattï jaqipax aka uraqpachatakiw kunayman qhipha uñstayat yänak arupamp qilqxatat lurxapxi aka qhipha maranakax chino nakan lurat yänakakiw kawkhans uñstaskamächi nayrïr maranakax janjamakiw bolivia n jila kullakanakax anch china n lurat yänak munapxirikiti jupanakax luratanakapax janiw ancha kusäkiti sakiw sapxirïna antisins japon an luratä ukanak wal munapxirïna jichhax janiw anch ukjamäxiti jukat jukat lupïwinakap mayjtayxapxi yaqhip wali yatxatatanakax sapxiwa akat mä tunka mararu jan ukax tunka phisqhan mararux chino w nayrankani sumpach amuytañ sipan ukax chiqakjamakiskiwa kunattï jupanakax qulqinitakjam jan qulqinitakjamaw may may yänak lurtapxi ukat uka chikarakiw arupax nayrar wali chamamp sartaski bolivia n aymar wayn tawaqunakax patan arupar arxatañatakis qilqatanak waljaptayañatakis ukat taqir uñichtayañatakis ukjamaw internet an mä instrumint jikxatapxi taqi ukat fredy morales jilataw jukamp qhananchtistani el alto markax aymarat wali arxatiriwa mä kaphi intirnitan jaqi arux irnaqi kawiritï aymara jaqi aru sañarak muni aka uraqpachar puriyañatakiw wayn tawaqunakax aka pruyikt nayrar sartayapxi nänakax janiw bolivia nak aymarax uñtatañap munapkti jan ukax aka uraqpachan aymar utjatap yatipxañapatakiw irnaqapxta ukat janiw aru sapak munapkti jan ukasti saräwinakampach uñtayañ munapxarakta nänakatakix aymarax awk taykasapkaspas ukjamawa ukarux janiw ukjamak janiw sas sisksnati aymaran mayj mayj taqichaqan arsutanakax janiw ar chiqiyañatakix mä chakachukiti aymarax argentina kastillanump santa cruz kastillanump utjkï ukjamawa sapa provincia n aymarax mayj mayj arsusi ukjamax ukakiwa sañäni maqaña aka ar oruro n apnaqapxi akan saraña ukarak apnaqapxi nayraw achachilanakasax apnaqapxirïna ukampinsa jichhax janiw arsusxiti nänakax uka arunak amthapisipkta jaqi aru x sitio web ukan tumpir katuqi ukat kimsa arun aruskipi ispañul inklis ukat aymara janiw aliqak jaqukipapkiti bolivia n aymaranakan luräwinakapxat kunarak yatiyapxi aka amtax intirnit ayllunakasar purinkan ukjatak puchtuk waktayañatakirakiwa ukat qhiphäwirinakax jan jiwasjam chus jikxatapxañapatakiwa jan ukax jupanakatak puchtuchañarapitakiwa anat phaxsin ur saraqatruw jacha tantachäwix khaysa callamarca uksan apasiwayäna uka tantachäwix ejecutivo provincial uk ajlliñatakïnwa ukatakix niya taqi chaqat jilïr irpirinakax awtut awtut purjapxäna chachanakax wayrur punchuni chikutis jaquntat ukjamapxänwa warminakax niya ukapachparakikipxänwa tunka chikataniruw jacha tantachäwix qalltäna niyak qalltatat kunjamatï ajllïwix lurtasiñapakï ukjamarjamaw sartayatäna nayraqatax policía originaria ukaw niya sapawjat uttasïna ukjarux presidio uk ajllipxäna jayputuqiruw ejecutivo satakis juparux ajllisipkäna atiptir jilatax comunidad huancané central carwisa municipio de batallas uksatänwa suti phuqhatapax chui cruz choquehuanca satänwa pä mar apnaqañapatakiw juparux uñkatapxarakïna qalltat tukuyañkamax aymaratkamak wakichäw sarayirinakax arstapxäna janiw kastillanut arsur istañ munapkänti kunapachatï maynix jan arusat arskän ukjax mäkiw ukankir jilat kullakanakax aymarat arspan sas sapxäna ukaw wali kusäna patan jakasir jilanak kullakanakax amuytatatasipkasmachiwa amta kuyahuani mä tiknulujiy amtawa lurasawayiw khaya universidad indígena boliviana aymara tupák katari unibol atk huarina markana hivos holanda markan yanaptapampin lurasiwayi uka lurtawix fundación jaqi aru fja ukan chikanchasirinakamp kunkañchayatawa ukjamaraki hacklab cochabamba hacklab la paz tamanakan yanaptapampi aka amtax aka amuyump lurtatawa tiknulujiya achunakampi aymar laxrampi yatichtawinak tuq nayraqatar sarantayañatakiwa ukjamata waynanakan aruskipawinakap yatiñanakap utxayañapatak chamañchawiwa ukampirus aymara arusas internet tuqinkaspa uka jiska amtanakampi lurtatawa qhitinakamp lurawayatasa atk yatiqir waynanak tawaqunakamp lurt'atawa ukampirus wali wakiskiriwa kunalaykutix jupanakax wali chikhi qapha amuyumpiw kimsakast antenanak lurtawayapxi antenas ranuradas antenas yagui o antenas de tubo antenas doble biquad o antena de bandeja tuktayatarusti yatiqir waynanak tawaqunakax wali askiw sasinwa arxattawapxana nanakax markanakaxanx aka antenanakx lurtasipxiristwa tatalillu mamalillux qarwa uywäw saräw taypinkiwa tatalillu mamalilluxa khitinakasa y kunatakisa uka aru apanuqaphatayna nayraqatax sisnawa aymar jach'atat jach'amamanakaxa awichu awichanakaxa ch'amaq pachanwa qamasiphiritayna ukatpachawa juphanaka unt'ata laq'a jach'atat jach'amamanakxama juphanakapi jaya mara jaqinakaxa jichchurunakaxa aymara jaqinakat unt'ata mamanakax sapxirïnwa jiwasaxa laqapach wawatanwa kawkipach pachanxa chullpa jach'atat jach'amampiwa mayaki qamasiriptana uka pachanxa janirawa willka tataxa yurkataynati mayuruxa quqa laphi unxatir jach'atatanakaxa saphataynawa uta lurasiphama qhipar punquni tata willkawa yurisana llixunakampi qixuqixunakampi nina qhathirimpi mistunini qhititi nayrja punkun utaniji ukhaxa q'alpini nakhantani juphanaqaxa q'alpuni jiwarani uqhamarakiwa mayuruxa quqa mam unxatir jach'atatanakan satparuxa puriphatayna taxpacha chullpanakaxa uta lurasisina uka uru unasiphatayna purinitapa yatisansti uta maqharu ma k'uchuru imantasita willka tataru suyaphatayna willka tataxa janirakiwa qhipat mistunxataynati juphaxa nayrxat mistunxatayna qalpuni chullpa xaqinakaruxa jiwarawayxatana illanakampi sapahataynawa qamaña uñtaphatayna laqapachanaqatpacha ukapachpachawa juphanakaxa phaqalliru uñtaphatayna uñtasina juphanakawa nayraqatatpacha phaqalliru awatipxatayna mirayaphatayna taqiymana miraqastanaka kunatakisa uywaphiritayna aychapa munasisana manq'asiñataki jaya maranakanxa phaqhallipi aymaranakaxa uywachiritanpi ukatwa mirantañapatakixa jach'atata jach'amamaxa kirkt'aña yatipxataynaxa jichha urukamasa jiwasanakaxa kirkisiskakipantanwa tatalillu mamalilluxa mirakastanakawa utxi ch'uwakilanaka t'axllunaka huanakunaka ch'umpinaka paqunaka laramanaka alqanaka janqunaka janqunakaxa yamas wali munatawa wilanchanakataki phuqhanchawinakataki janqunti alqantatanakaxa jañachunakataki munasi jaqinakaxa ukpani thaqapharakixa ukata imasipxaraki jarqhayañataki tatalillun mamalillun sarawinakax mayj mayjawa phicchitantax mä jisk'a jamach'iwa zool mf cientifico suti zonotrichia capensis tama frngillidae aka jamach'ix pata markanakan ukjamarak jach'a markanakans utjaraki sutipax aymar arut juti tanka tanka piqipanx phuyunakapax sayarataw suruñapax jiskakiw phuyunakapax chuchi ukhamarak qilla saminiw kayupax panti samirakiw tapapx kawkirus lurasipxakiwa juk'ampis jisk'a t'una pajanakat tapapx lurasipxi achachila awichanakax aka jamach'irux nayra pachanakax sum uñch'ukipxiritayna aka uywax usuntañataki tumpirinak puriñataki ukat juk'ampinakataki ukjamarak k'awnapats yatiraksnawa jallu maranit jan ukax juyphi maranicha phichhitankax jaqinakarux wali sum yatiyiriwa aka jamach'ix kunayman yatiyäwinak yatiyistaspaxa achachil awichanakax aka jamachirux nayra pachanakanx sumpin uñch'ukipxiritayna ukarjamaw wali amuyump sarnaqapxiritayna uka pachanakans phichhitanka chiwisitaparux sumpin arkapxiritayna sapxiwa akhama phichhitankax jaqinakan uñtapxiwa jan wali yatiwinak apaniri phichhitantax jupha qañawa llawäranak manqi ukjamaraki uka jamachhix paya ukajamaraki kimsa k'awnasiriwa kimsa k'awni ukjax ancha jallunapatakiwa jan ukax juyphitaki inalmama s adj ch'uxña laphix junt'u qhirwan achu ukhamarakiw yaqha markanakans achuraki quqanakar uñtatawa jisk'a ch'uxña laphinakanakawa ajay tuqit umiririnakan ajay tuqit uñakipañataki jaqin amuyuparjam sarnaqañataki k'allk'u uman ch'allañataki kuna phunchhäwinakans akhullt'apxapinirakiwa ukhamarakiw qaritasas akhullipxarakiki yaqhip amuyuparjam sarnaqirinakax ullkasa jan qarjasiñatakirakiw inalmam akhullipxaraki ukhamarakiw jan sum sarxipanx akapach uraqin yatirinakax sum sarañapatakix jank'akirakiw inalmamat ullañs yatipxaraki kunapachati warm achikt'añatak amtapk ukhax ukhamarakiw iwxir tatanakax inalmam uñakipt'apxi yaqha waynanak tawaqunakax warm chhaqhayasisas jan ukax kun chhaqhayasisas jank'akirakiw inalmam uñirinakarux uñañapatak yatirinakar sarapxi ukat maysa tuqitx yatiraki askirut sarani jan ukax jan waliruch purini uk yatiñataki inalmamax nayra waranqa pachatpach uñstarakikixa kunapachati aka uraqix inuqatanxa ukhhatpach inalmamax uñtawayarakikixa phisqhüru uñstawiraki parina jan ukax pariwana parinax mä jamach'iwa jilpachax suni thaya uraqin utjasiriwa juk'amppachas kawkjanti umax utjki ukawjanakan utji parinax taqins munat jamach'iwa samipas jiwakipuniwa qhana wilamp janq'umpi ukat kayupax yaqha jamach'inakatsipans jach'pach kayunakaniwa surupas jach'a q'iwt'atjam ukjamawa aka jamach'ix jallupachanakiw jilpachax uñjaña awtipachax janikiw añch uñjañax utjkiti parinax uman utjir laq'unak manq'i k'uytu k'uytux wali suma manq'apapuniw parinanxa manq' katuñatakix kunkapx ch'iqar kupiruw wayti parinax tapapx ñiq'it luri chutstatawa yaqhippachanakax yaqhakast parinanakan jaytat tapanakaparurakiw tapachi qachu parinax mä k'awnak k'awni parinax pacha sarayirirakiwa jallu puriñapatakix waljanipuniw tam tam titiqaqa qutatuqit misttanipxi ukasti jallu puriñapatakiw ukjam uñstanipxi kunawsatix juyphipachan um takirpayix ukhax suma ch'uñuchäwiw utjan sañ muni janitix utjkix ukhax janit ch'uñux sumt'kanit sañrak muni agatha mary clarissa christie warmi agatha christie torquay mara uru llamp'u phaxsin yuritayna mara uru chichu phaxsin yuriwi jacha marka qillqiri awki frederick alvah miller tayka clara boehmer qusanaka archibald christie max mallowan yuqa rosalind hicks agatha christie is no stranger to the cinema over the last years poirot miss marple tommy and tuppence mr quin parker pyne and many others have been portrayed on numerous occasions agatha christie's poirot ñawikaruy apachikuy qatipayay spinnaker software pa telarium pa uyaychasqan in the japanese broadcasting company nippon housou kyoukai turned poirot and marple into animated characters in the anime series agatha christie's great detectives poirot and marple introducing mabel west daughter of miss marple's mystery writer nephew raymond west a canonical christie character and her duck oliver as new characters q'uranakax paris q'urawäki ukawa jäya pachanakanx qurawanak satakix ukanak apnaqapxäna nayrapachanakax janiw makinanakax apnaqatakänti nayra pachanx jupanakakiw kunanaks lurasipxäna isinaka phukunaka taqi yäninaka utanakapan apnaqañataki warminakaw lurapxäna aksti uywanakatak irnaqapxänwa aka lurañatakixa nayrakatax uywanakat tarwaw yawirapxäna iwijatsa qarwatsa ukatxa taxsusina wañarayasin warminakaw qapupxi nayrapachanx warminakax tawaqitat pachaw sum qapuñx yatipxäna akasti kunatix awichanak taykanakampiw jiska imill wawanakaruw yatichapxäna nayrax sapxänwa mä warmix qapuñx sum yatiñapa jan yatirirux jayra warm sutichapxäna ukat tarwa qapusisaxä amparampiw kanapxirinä sum pach apsupxäna pä tamit qimsa tamits luraratarakiw qurawx uywanak awatiñatakiw iqnaqapxi kunatix jaya pampa tuqinakaruw anakipxirïna uka jaya panpanakanj utjanwa tiwulanaka pampa anu uywa awatirinakax qurawampiw mä qalampis khulampis uka anunakarux waktayapxi kunatix qurawax armawa castill arunxa sistanxa ukhamawa jaypacharuw qalanaks khulanaks sarayi ukatwa uka irnakapxäna wali askinwa uywanak awatiñataki jicha pachanx janiw anch irnaqapxiti kunatix marka tuqirukiw sarxapxi jan ukax janiw jaya pampanakarux sarxapxiti kunatix uywanakatak manqanakap alapxakiw ukatwa utanakapan jakakiw uymanak chinsusin pashpar manq churapxi ukatwa mäuka armataxi aka qurawa isla del sol markax titiqaqa kastilla aru lago titicaca uka quta taypinkiwa khuri provincia manco kapac ukana aka markax sayt'urux kilumitru ukhamarak irwaqarux kilumitru ukhanirakiwa ukhamarak yaqhipax sapxiwa aka markax qullänawa kastilla aru sagrado nayra pachax wiraquchax inkanacan jiliripax tatitupanwa aka wiraquchax pä wawanak uchatayna manqu kapaqump mama uxllumpi ukanakaw wali sum jakasiripxatayna uka isla del sol markana ukat uka pa jaqix yakha uraqinakaw thakhapxana sullat xuqu uraqinak minapxirinwa ukat jaya cusco peru markaruw jaqkir sarapxatayna wata markax pä aylluniwa jacha ukax yumani satawa yaqhasti challa pampa satarakiwa paypachan uta inkanakaw utji yumaniruw quta lakar purisin mä jacha patillat uñchukiñawa uk mistuñawa ukat alayaruw purisin kimsa um chhixiskir uñjasi kastilla aru fuente del inca uk inkanakaw munasiñapamp uñstayapxatayna uka umax piru markat juti sapxiwa ukat jukam alayarux walja utanakaw uñstani uka utanakax jakkirinakanx qalanakamp jichhump ñiq'imp luratawa ukan utjix manqa ikiñ utanaka jaqinakax wali sum katuqapxi yakha jaya jacha markanakat jutirinakarux isla markan jakkir jaqinakax yapu lurasipxi ukhamarak challwa katusipxi ukampi jakasipxi taqikasta yapunak utji jawasa chuq apilla alwirja tawri yakhanakampi jaya markanakat jaqinakaw inkan sarnakawipa uñjir jutapxi jiwakiw taqi kuns uñjañatak utji qala utanak juk´a arunak resumen aka qamawisanx wali atipasiñanakan qamsnax sapur kamaw jankiw nayrst´away kunanakasa ukalaykutaw wawanakarus mayipxix isq´atpachanakat yatiqañpawa kunatix aka wawanakarux sum wakichayañawa ukataw kawkins sumaw sarani khitirux atipaskakispawa kawkirus puriskakispawa yariyañ nayraqatasti sañ muniw mä tama lurawinaka kunatix akampix lursnaw apsusnaw walj musallanak janchisata amuyunakasata amuy marakachirinakat wawanakanxa jayriyañtuqit waljakinak luraskakiñaw chiqanchañataki qananchaña introducción nayra pachanakat jaqinakarust yatiyapxinwa akasti uñjañatakinwa kunanakas yatipxana kunankas luriripxana taqi ukanakaw umuyupxanaw jaqinakata aka yatiqawinakax luarasinw sum wawanakax sarañpatakiw ukat nayraqaturx sapxanwa yämakis isk´a asukutpachaw lurañaw sum qhananchañatak wawanakan jakawinakapaxa yatiq lurawist apasiñapaw taqi k´achatakipuniwa janiw nayrachañakit yatiqawinx wawanakarux ansas yanapt´añaw maraparjam janirakiw yaqha yatiqañanak jiljamaranakat yatichañakiti sarañapakix ukakiw yatichaña taqinis ukhamatarakiw jikirsnaw yatiqawi ukasti sum amuyuñarakiw janiw wawankax kipqapurapkiti ansas sapamayniw mayjatarakiw qatuqapxi yatiqañanaka ukhamarus aruskasiwins pachparakiwa tayk awkist yatipxañpaw kawkikamas sum jayriyañapuw janiw anch walj jayriyäñakiti tayk awkinakasti sumpuniw amuyupxañapuniw kunatix jayriyañ uqsatuqita yänapañapunirakiw yämakis churañaw wallj iyawsawinaka ch´amanchawinaka ukataw sañ utanapuniw qalltañ sum jayriyan wawanakasarux suma yatiñchawinakampinakax yatichaña ukampinsa jayriyañ nayaraqat sarawisti janirakiw uñt´atakitix tayk awkinakampix uka suma lurawinakax qamañapan ukhanakana wawanakarust tayk awkist jupanakankiw yanapt´añanakasti may t´aqanakast uñjasiw jayriyañanxa wawanakast sarapkix yatiqañ utarux ukanaw qalltix jakawipax wawanakana yatiqañ utanax uñjasiw taqi yatiqawinakapa taqi lurawinakapa taqi musallanakapa taqi sumankañanakap mitapampinaka taqi arunakapata tayk awkinakast sum yanapt´axist wawanakarux jayriyawinsti wawanakax sum yanapatanakast janiw jan walt´awinakapax utjkanit yatqañ utana yamakis yatichirinakarus inamp jasakiniw yatichasti uka wawanarux sum jayriyätanakata ukataw altu pata markan lurasiwayix aka yatxatawisti aski amuyuñapuniw wawanakasarux sum jayriyañax nayraqata akasti qipanakarust jan utjañpatak uka jan walt´awinakast yatiqañ utana uñjtanwa walaj jan walt´awinkax tayk awkinkan kunat jan yanapt´añ atkapkisti may jan walt´awinakapast qullqimpiwa mayasti jaqinakan amuyunapampiwa mayasti jaqinakan lurawinakapampiwa uñjañapawa qhananchsuña desarrollo jariyañ nayraqata la estimulación temprana akasti jariyañ nayraqat sañ muniw kunayman qutunakawa lurawinak thakhi lurañ yatqxtawik apasiw saparsa irnaqasiñapaw wawanakanx yuritapat suxta marankamaw kunkimp wal yatiq lurañpataki akasti lurataw tatanakaru mamanakaru yanapt´añataki wawanak sum yatiqañatuqit yatiñpa aka jariyañ nayraqat sañ muniw wawanakasaruw churañaw mä jach´ yäqaw yatiñ tuqita lurañ tuqita amuyt´añ tuqita kunkix jilxatayañatakix ajayuchit tuqit amuyunak amuyt´asimpataki akast janiw sañ munkit wawanakar nayrapt´ayañatakixa ansas sañ muniw churañasaw taqi amuyt´asiñanka churañaw mitaparjam janiw aka amuyt´awinkast jilañapakiti janiw atipasiñätakititi yatiqañatakiw taqikunakaw wakisk mitaparjam lurawinak yatiqañataki aka arust uñstiw khä wawanakat kamachiwipat mä waranq llatunk patak phisq tunk llatunkani luratanw wawanakatakipuniw t´aqh yuripkan ukanakatakipuninwa akasti yariyañatakinw wanakarur wisamkipxki ukhanakaru aka amuyust t´aqhinkir wawanakasti ch´amanchiw qallt jariyañ alw tuqita wakichawipanxa sanx lopez aka arusti sañ munanxa yatiqañ nayraqata wali askiw parlañatax jariyan nayraqatamp yatiqañampita amuyutapï arkiripaw sasin taq wawankan thaxpach sayañakapax sapaqatankirinakapa akastix jikxatañatakiw kunayman lurawinak yatiqañatak janchipachstuqita markapttuqita chiqa sarta chuyman sarawtuqita yäqañtuqita ch´ikhituqita ukatuqitanakata waliñkañtuqita ukhämapuninkaw yatiqañanaka akax qatuqasin sañaspäw yatiqawix amuyt´athawa jayriyañ nayraqatax arknaqiwa kunkitix jikxatañax wawanakan wakisk ukhanax jikirañatak ch´allxtawinakata ch´amanchañ ch´ikhituqita munasïwtuqita llamp´utuqita ukanakata qhananchsuñ arut amuyupata desarrollo del lenguaje ar amuyusti sum yatiyawitakiw jaqinakampi parlasiñataki ukast sarañapawa kasta kasta ajllit arunak kawkins uñt´añaw kunayman lurawinaka awkinak taykanak janiw churapxkit wakiskir jayriyañ nayraqat wawanakar sarampatak yatiqañ utaru uñtawinakat akä jach´a markan utjiw walja jaqinakaw qamasipxi wali taqhisiñanxa uka utanakanx janiw yatipxkit aka wakisir jaryañ nayraqatata aka jan walt´awit walj laykutanakatawa pisi qulqinaka jaqinakan qamawinakapa jaqi lurawi jupanakast janiw churapkiti mä sum yanapt´awi sun sarñpataki wawanakaru jupanakax janiw yatipkanti janiw khitis yatiyïr utjkanti jach´a yatiqañ utanakasti janirakiw atiykapkiti aka markaririnakaru parlasktanwa aka altu pata markat suna riu siki uksatuqita aka sunasti mariscal sucre satanwa distritu ukata nayasti lurawaytwa mä jach´a yatxatawi yatiqañ utax santwa libertad nayax yurawaytwa aka yatjatawi pä waraq tunka payani marana uka pachanakan nayax uñjawaytwa walja wawanakaruw kinder ukata kimsa tamamanw yatiqakiw ukamaruw jaljatapxanwa nayasti kinder ukanakampix irnaqawaytwa mä marapuniwa uka yatxatawin uñjawaytwa walja jan walinak wawanakast janiw yatipkant sum arusiñaka ukasti qillqañ tuqitarakist janiw sun lurapxirikanti ansas taqiniw sumpiniw yatixjatayñaw uka irnaqñanak janchimpi motricidad gruesa sataki yaqä t´aqanaskti motricidad fina ukasti walja yanapañaskanwa ukasti personal y social ukan ukhamarak walipun yanapt´askañanwa ukaskti audición y lenguaje yamakis walipuniw yanapañxanwa aka yatxatawix luratänwa khä yant´awi nelson ortiz sata ukampi uka yant´awimpix irnaqaxiw wawa utanakata ukanaka awk taykanakast uka pachanakanx janiw yatkapkanti yaqhapanakasti jukak yatipxana yaqhanakast janiw yanapkapxant jik´a wawanakaparux ukhamarus niya thaxpachaniw awk taykanakat janiw yatipkanti ullañ qillqañas ukalaykutaw jupanakax sapjanwa nanakax janiw atipxti wawanasarux yanapañ kuna laykutix jupanakax janiw yatiqañ utarux sarapkatanati janiw jupanakan pachapax utjkant wawanakaparux yanapt´añataki jupanakaw ñakakiw irnaqaxan qullqitax pisikiw sarnaqapxanwa uka laykurak qullq utar apañ ukakiruw juchaskapxana wawanakar jaytasaw irnaqir sarsarpxiritayna ukataw wawanakax wawapuraw utan qamapxiritayna wali t´aqhisiñakapxiw yaqhapanakax ukhamaw khamaxiritayna uka laykunakat janiw yäqapkit wawanakaparux yaqhapanakax sapxanwa kunatakirakis irpañapach kinder ukarusti ch´amaw yatiqañ utarux apaña wali qullqitakiwa sasaw arxayapxirnwa nayarusti ukat nayax jupakampiw parliriwa wawanakar yanpt´aw tuqita yanapañax wali ch´amanchañatakiw jiska wawanakax taqikunaw lurañ yatiñapa mä wawast taqikun yatki ukasti wali sumapuniwa janiw anch irnaqañaxit uka wawampixa kunatakix jariyañ nayraqata jukapt´ayañaw uka jan walinaka wisanaka khitinakatakis jariyañ nayraqata kawkinas apasiñpa jariyañ nayraqatasti akasti apasiñapaw wila masi thuqina marqachirimpinakata uka jak´anakan wal askipuniw jariyañ nayraqat tayk awkinakampi yäqha wila masinakampinak sumankañapaw wawanakampi ukasti utxañapaw yurq uka phaspana nayraqataw taykanakapuniw yätichix suma yatichawinakampi waskiskir yätichawinakampi ukast wali jasakiw yatiqawix wawanakataki taykanak wawamp yäqa wila masinakampinakampix sumankañanipxañapawa ukataw ajllirañ wakichawinak sumankañapax sum musanakap wawanakasas sarañpataki yatiyaw tuqitq markapat tuqita p´iqi amuyut tuqita ukatuqitanakata aka kasta yatiqañanakast lurasiw sum yatiñpataki jichjtayañataki musanakapast jaqimpiñataki chuym ch´allxtayäsinaki ch´ikhiñpataki ukasti taqi akanast yanapt´aniw taxpach yatiqawinakanxa kamachinakanapan qamasiwinakanpaxa kuna mararus walispax jariyañ nayraqata lurañaw jariyañ nayraqatax wali isk´at pachataw purakankipxpachaw lurañaxa nayaraqtasti jaylliwinakaw isch´ukiyaña akasta suxta marankamawa asukut pachatwa niya kimsa maranitast amuypast yapt´asiw wlajaru phisiwlujikamintiw jariyañ inamp walja plastisidad siribral sapxkijä aski walipuniw kimsa tunk suxtan phaxsikamaxa sawipanxa mendoza pusi phaxsinix ukhasti ukarsaw qalltix jariyaña uñjantuqi isch´ukiñtuqi ch´amampkatjañtuqi samsuñ ullqiñatuqi wakiasiñ arsuñtuqi khakhañtuqi k´usiñtuqi ukanakawa suxta phaxsinxi ukasti yatxiwa walja yatiqawinaka kumpnaqañ yatxiwa sarnaqañ qallxañapawa jach´anakarust amuyxiw parlasiwipana amuyäñaw arunakamp anatañanakap uñichayañasa lurawinak amtatanak tukuyañawa tukt´ayawi conclusiones juka´a jariyañ nayraqat wawanakarux tayk awinakast janiw yatipkiti aka wakiskir amayuta kuna laykitix qamapxiw pist´qullqita amuyunakas mayjarakiwa sarta surawix mayjarawika taqi uka jila masinakan yämakis janipuniw utjkit mä suma wakiskir yänapt´awix jisk´a wawanakaru ukampis wali askipunispaw mä wawa utax ukhänakan ukast askichaspaw yänpt´aspaw walipun walj wawanakaru uka jariyañ nayraqat tuqita amt phuqhawisti jayriñ nayraqat ukansti uñt´añawa thaxpach amuyunakap tuqi lurawinakap tuqita sapa mayn wawanakana ukasti sum amuyuñarakiw janiw taqpach wawanakax kipqapurapkiti ansas sapamayniwa mayjatarakiw qatuq yatiqañanaka ukhamarus aruskasiwins pachparakiwa tayk awkinakast yatipxañpaw kawkikamas sum jayriyañapuw janiw anch walj jayriyäñakiti tunta ukax mä manqawa aymar qhichwanaktaypin juk'ampis uñt'atawa janïra aka bolivia marka uttatakänxa ukhatpach lurasipunitaynawa jichhurunakax tunta manqax utjaskiwa ukampirus lurataskiwa tuntax imañatak luratawa niyas chuñu kipkakiwa ukhamipanxa tuntax chuqitwa lurasi janiw kuna chamakisa juk'ampis luq'i ch'uqitx wali sumapuniwa tuntax nayra jaqinak utxkän ukhanakatpach jupanakax uñstayanipxatayna jupanakax manqa wali jayanak imañatakiw lurapxirïtana ukhamarus macha pachanak utxkänxa ukhanak manqasiñatakïnwa jichhanakax uka kikiparakiw imasitaski ukhamarus anqax markanakaruw aljataxaraki chanipax wali jilawa chuqit tuntarux kutikiptayaña nayraqatpachxa chuqi llamaysutatxa chukix jachakama tantiykama jiskakama ukhamaw ajlliña ukhamipanxa niyas jachanakakix ukaw tunatatakixa ukamapirus yaqhip markanakanx tunta chuqix utxarakiwa juk'ampis luk'i ch'uqitx wali suma tuntanakapuniw mistsu ukhamarak waka laxra ch'uqitsa ukxaruxa jachpach chuqinak ajllitax juyphiruw waratataña ukansti pa aruma jan ukax ma arumakisa juyphitjamaw waratatatañapa ukatx sapa alwaw janir intix mistsunki ukhaw jan chullurañapatak apthapiña kunawsatix suma juypin luxuntayataxi ukhaw qutpach jalir umaru jichhu yayuntatar warantañäxi ukax suma llawthaptatañapawa pusi phisqa simananakaw ukankañapa ukha urunak phuqatatsti juyphitakirakiw apsxaña wali sum waratattasina khiparmanth alwasti janïr intix sunx waysunkix ukharakiw apthapxaña janiratix sum luxutakchix wasitatwa waratataña niyas suma luxutañapawa khipxarusti mä piya allsutaruw waka lipichjaruw taksuña jan ukax jichha pachanakax chikat turil jaltatayataruw taksxapxaraki wali suma qalakiñapawa ukat taksutatxa kanastar warsusinx umaruw wayuntañ jarstañataki ukat wañichtxañataki tuntax ukhamakiw lurtañataña phayasiñatakix tuntax mä qawqha qatanakan chulltakiwa janiw chuñjam chulluchañakiti jan ukasti mäkiw chullti ukant phukhur jarintasinx phayasitakixiwa wali jayanak imañatakix tuturat sixi lurataruw imasiña jan ukax kartun turilarusa sapa aylluw kunjam imasiñs yati tuntampix walxa kast manqanakwa waktayasma   aynix maynit maynikam yanaptasiñäki ukawa yanaptasiwinakax pata pampanakan jilpachx arusita ukhamarak lurawimpis uñichtayataraki yanaptasiñanx jan cham pistayasaw mä wawar tuktasaw irnaqata jilir awki taykanakaw sumpach yatxatatapxi aka maynit maynikam yanaptasiñ tuqiktxa ukampis jupanakarakiw piqiñchapxaraki sasina jichhurux jumanakatakiw lurtatani ukat arumanthix nanakatakirakiw lurtatani ukham sasin ma jila kullakakipuniw irnaqata jan cham pistayasisa ukat uk uñjasax sullkir wayna tawakunakax jankakiw lurapxaraki maynit maynikam jan uñisisiñampi uka pachparak jiska lalanakas sapuruw yatintawinkapxaraki jilpachax khaysa pata pampa kullu pata ukhamarak khirwa tuqinakan uñjasix lurawimpi utachawinakanx jankakipuniw maynit maynikamax yanaptasita ma jakañawjantix maynix uta utachasiñ kalltix ukhax jankakipuniw mayni jilat kullakanakax sarapxi ukath janiw chusa amparakix sarapkaspati jan ukasti ma uka phatantañatakis pirqañatakis apasiñaparaki ukat kunapachatix yanapirix utachasini ukhax yanapx yatuqxarakini ukhamat ma jila kullakaki suman jakañataki ukhamarakikiw aksa tukinakanx yanaptasita janka jusachañatak ukhamat tukxañataki ukatakix mayniruw nayraqatax yanaptata ukhamat qhipurux maynitakiraki uka pachparakik uywa uywañanakansa awatiwinakansa maynit maynikamax janaptasitapuni ma urux maynitak awatiña khipurusti maynitakirak awatxaña aksa tukinakanx chacha warmiw saytapxi aymar markanakasanx taqiniw maynit maynikamax yanaptasita jukampis ijma mama tatanakaru wajcha wawanakaru chhuyu jaqichasitanakar ukhamarak jilir awki taykanakaruw yanaptata ukhamat jan aynachtapxañapataki aymar jaqinakan chuymapanx maynit maynikam munasiña yanaptasisa ukaw utxi maynitix sapak lurasiski ukarux janiw ukhamakix uñchukitakaspati jan ukasti makipuniw yanaptasita pukupuku jan ukax pukusux pampa jamach'iwa zool mf cientifico suti graybreasted secdsnip tama thinocorus pukus pukus pukus sasaw jachi ukatwa pukupuku sutini pukupukux tantiy jamach'iwa mä chhiy chikanjamawa phuyunakapax ch'ixi ch'umphiwa ukhamarak uka phuyunakapanx janq'u p'uyunakaniwa p'iqipamp kunkapampix qaqawa chhuruñapax jisk'akiwa ukhamarak mayj q'illuratawa chhuru thiyax ch'iyart'atarakiwa pukupukux ch'uxña chhuxllanak ukhamarak jisk'a laq'unak manq'añatakix thaqhasipxi pukupukux juk'ampis ch'uxñanakakpun manq'apxi pukupukux panipuniw sarnaqi juka'mpis umillk'awjanakan qamasipxi kunawsatix jaqir uñjixa wali axsarasaw qala qhipaxanakar qarqa qhipaxanakar imantasipxi pukupukux wali jayanak ch'usasipxi aka jamach'inakax qhanapuniw qachump urqumpi sarnaqapxi urqun mutyupampi kunkapampixa qhilla saminchatawa qachunsti ina ch'ixikiwa ukhamatwa pukupukuruxa uñat'akipsna qachu pukupukux pusi k'awnwa k'awni k'awnapax janq'unakawa ukhamarus ch'iyar ch'ixiñchatawa kunawsatix tapapat mistuwayapxixa jisk'a llapanakampiw k'awnarux imxatawayi jan lupintañapatak ukhamarak jan kunas manq'antañapataki willjtanakax willjtanxiw sañatakiw jachapxi kunawsatix anarañampipkixa wal pukus pukus pukus pukus sas jachapxi satapachanx kunawsatix pukus pukus pukus pukus sas jachapxixa suma maraniw sañ muni ukattix tuxu waka tuxu waka tuxu waka sas jachapxixa janiw suma marakanit sañrak muni wallatax suni pampa jach'a jamach'iwa zool mf cientifico suti chloephaga melanoptera tama anatidae wallatax pusi chhiyat jilt'atawa phuyunakapax janq'uwa wich'inkhapawjax ch'iyararakiwa chhuruñapax thuruwa kayunakapax wilawa ukhamarus thurunakarakiwa wallatax jisk'a laq'unakamp challwanakamp ch'uxña pastunakamp manq'añatakix thaqhasipxi juk'ampis jawir lakanakan quta thiyanakan jant'awjanakan wichhu wichhuwjanakan qamapxi wallatax panipuniw jakasi aksarus uksarus sarnaqapxi wallatax wawanak anarasax jank'akipuniw q'ipxaruwayañ yatipxi q'ipxaruwayasax quta thiyanakar jawir thiyanakarux irpapxi ukhamarak aka jamach'inakax janiw mawjankapkakiti jan ukasti wali jayanak ch'usasiñ yatipxi wallatax tapapx phuyunakat ukhamarak pastunakat tapachasipxi yaqhippachanakax qarqa thiyanakarus jan umawjanakarus tapachapxarakiwa qachu wallatax phisqhat tunkakamaw k'awnantapxi k'awnapax janq'u q'illuwa kunawsatix wallatax pusits jan ukax suxtats jalnaqapxixa ukhax sumaw juyranakax achun sañ muni ukhamarak kunawsatix wallatax waña uraqinakawjanakan sarkixa ukax jalluw jalluntan sañrak muni fidel alejandro castro ruz suti mayarí mara uru thaya phaxsin yuritayna la habana mara uru awti phaxsin yuriwi jacha marka arxatiri anakithiri awki ángel castro argiz tayka lina ruz gonzález warminaka mirta díaz balart dalia soto del valle yuqanaka fidel ángel castro díaz balart alina castro revuelta francisca pupo jorge ángel castro laborde alexis castro soto del valle alexander castro soto del valle antonio castro soto del valle alejandro castro soto del valle ángel castro soto del valle alma mater la habana jach'a yatiñ uta qhananchir pachamamankirinaka qamaqi p iqinchiri ma qhananchir pachamamanx akankir uywanakawa ukhamarak quqanaka ukanakax yatiystwa taqikunati jutkan ukata aka uraqita aka qhanancririnakax nayrj pach achachilinakan amuyupawa kunjamatix jichha pachaprakiw lurasipki nayrj pachata jupanakan amtawinakapax sayt ayanatak jan kuna pasañapataki kunjamatix jallus utji lupi juyphi junk ampi nakat ukhamarak satañ uksatuqinakaya uñt ayawi qamaqix wali uñt atawa markachirinakata patatuqin uksanakana aka uywax uñt ayna pachamam uksa tuqita kunjamatix waxasiwip ist asin yatxapxanawa kunas jutan uka nayraqat phaxsin yapu lurawin uñch ukipxwa qhanañchawi phaxsi ch uqi satawi taqikunat sapa markan utki ukanakax qhanañchapxiwa taqikunat paskasp uksa tuqita qamaqix ukhamarak uwij aychanak manq iriwa kuns unch ukipxi kunas ukaxa janq u ukax qhanañchiwa pachamamax sumakiskarakiwa ukhamarak yapu lurawinakax sumakiskaniwa ukhamarak ch uñu chawisa uqini ukhax qhanañcharakiwa janiw ancha sumakaniti jach a pach ukharak jisk a pacha utjani ch akanak ukax qhanañchiwa walja jisk a uywanak uka taqi kast uywanakata jikjatasini puch ch uñuta ukamarak jupha siwara ch uq ukanakax qhanañchapxarakiwa pachax askikiniwa taqi kast yapuchawi nakataki sinti siwar sapax jikjatasini ukhax siwarax qhanañchakiwa uka maran siwaraki sum achurakispa qamaqin awullawipa qalltat yupaychawit uka qhanañchirinkax jupanakakiw patapampan yatiyapxi ukhamat patapampanakan jupanakax amuyasipxana janiw qamaqipun yatiskapati pachatuqita waya uywanakaw yatiyir utjapxaraki kunjamatix liq liq ukax uñtasakiw sarnaqapxana pachamama uksatuqina sarnaqapxana waychu jan ukax qaqa waychux mä pata qullunak pampan jakasir jamach'iwa zool mf cientifico suti black billed shrike tama agriornis montana phuyunakapax janq'u ch'umphiwa ch'iyar chhuruñapax jach'awa waychux qullu warankh manqhanakan jakapxi juk'ampis kawkintix umillk'awjaki ukawjanakanpun juk'ampis utjnuqasipxixa jisk'a pampa laq'unak thaqhasipxi achu jathanakx manq'apxakirakiwa yaqhippachanakax jararankhunaks katusipxarakiwa jaruchir uñtataw tapapaxa jisk'a lawanakat pajanaka ukhamarak tapa manqharux ch'ankhanakrak jant'ukrantasipxi qachu waychux paya jan ukax kimsa k'awn k'awnantañ yatitayna k'awnapax q'illumpit janq'umpitawa ukhamarak jan jaqin makhatañawjanakaruw k'awnapxi kunawsatix aka jamach'ix utarus jan ukax uta pirqa patanakans khuyusk ukhax mayniw utan jiwan sañ muni ukhamarak kunawsatix waychux uta qhipax nayrax muysux ukax uka utan jakirinakaw sarxan sañ muni ukatx kunawsatix satapachanx uñtank ukhax suma maraniw satawa qayti jan ukax qayti qayti quta anux quta jamach'iwa zool mf cientifico suti tama charadriidae anjamaw wal wajasiñ yatipxi qay qay qayti sasaw wajasipxi ukat qayti sutini ukhamarak yaqhipanakax quta anu sutimpiw uñt'apxaraki nayrapax chikawjan jisk'a wila muruq'uniwa chhuruñapax ch'iyarawa ukhamarak sayt'urux jach'a juch'usawa kayitupanakax laramawa p'iqimp purakawjampix janq'urakiwa jikhanipasti ch'iyararakiwa qaytix juk'ampis panipuniw qamasi yaqhippachanakas jisk'a tamanakans jalnaqapxarakiwa juk'ampis quta thiyanakana jawir lakanakan qamasipxi manq'asiñatakix uma manqhat thaqhasipxi pata patawjanakan juk'ampis chhuruñamp alintasinx thaqhapxi qaytix jisk'a lawanakampit llapanakampit lurasipxi juk'ampis quta thiyanakaruw tapachapxi qaytix pusi k'awn k'awnapxi uka k'awnapax niyas ch'uxñawa jisk'a ch'iyar ch'ixinakaniwa kunawsatix qaytix qay qay qayti sasax jachapxixa ukax thaytaniniw sañ muni saräwinakax täqi jaqinakan sarnaqäwinakapawa jakawinakapawa ukhamarak qamäwinapakapawa maya isthapisiñ sarawi aka sarawinxa parli kunjams nayra pachana waynanak tawaqunak isthapisina ukatuqita paya manqanak sarawi akan uñjañani kunjams nayra pachanxa manqasiphana ukata kunjams jichha urux manqasiptan ukatuqita yatxatañani kimsa piqinchirinak sarawi akanxa parlañani kunjams piqinchiripa wali suma irnaqana jichha urux piqinchirix janiw askikiti qullqinak lunthatasi pxi ukanak uñtañani pusi thuqhuñ saräwi aka sarawinxa parli kunjams nayra pachanxa thuqhupxana jichha uruxkunjams thuqhupxtan ukhamanak parlañani aka taqanxa uñjañani urunakata ukatxa sarawinakata kunjams narra pachanxa jakapxana jichha urux kunjams jakapxatan akan parlañani junat wayna tawaqu asxarapxi aymar aru parlaña akan siw jichha uruxa jiwasanakax janiw aymar aru parlañ munaptanti sarawinakax jichha urux chhaxtañ muni jichha uruxa wayna tawaqunakax janiw munapxiti punchunaka wiskhunaka uwij pulliranaka phullunaka ukhamaraki chutuqunakampi isthapisiña jupanakax siwa uka isinakax pasxiw jichha urux suma isinakax utji pallqanaka wali kusa allmillanakax samipax jiwakiwa jichha urux wiskhux janiw sinti utjiti manqhanchanakax suma chuqutawa walja saminakampi utji maranakax jani walikiti jichha urux jiwasanakax janiw manqapxtan chayrunaka pisqinaka qallu muntarunaka chuñunaka kispiñanaka apillanaka ukhamaraki ulluku manqanaka jichha urux wayna tawaqu manqi saxtanaka timpunaka arusanaka firiyunaka pullunaka manqapxi uka manqanakax jani walikiti jichha wayna tawaqunakax mirintasiñ yatipxiti jupanakax sapakiw manqapxi janiw masinakampi manqapxi ni aymar aru parlañ munapxiti jupanakax siwa nanakax janiw aymar aru parlañ muntan masinakax larchukitaspawa siw nayra urunxa piqinchirix tata mallku mama tallampi jupanakax irnaqana janiw lunthatasirikanti wali suma irnaqapxana fiestanakapax jiwakiwa utjana tarkiada waka waka musiñana pinkillada ukhamaraki chunchu thuqhupxana jichha urux piqinchirinakax wali lunthatanakawa jupanakakiw kunanaka munapxi ukat wayna tawaqunakax janiw amuyasipxiti ukat wayna tawaqunakax thuqhuñapax regueton villera tecno cumbia thuqhupxi larusiñjama nayra pachanxa janiw qullqi utkanti achachilanakax lurapxana trueque chuñunakampi tuntanakampi chuqinakampi apillanakampi ullukunakampi truequepxana muxsa achunakampi puquta laranja ukhamaraki mandarina ukanak lurapxana nayra pachanxa suma qamasiña utjana ni lunthatas ni jayranakas ni karisirisix suma sarawinaka utjana jichha urux walja lunthatanakax utji qullqichasawipax aljapxi jacha utaru uka jacha utax sutipax empresa satawa ukaru achunaka aljapxi uka empresa qañuchi pachamamaru umanaka qañuchapxi uka quimikunakampi ukat nanakax janiw amuyasipxtanti uka quimikunakax pachamamaru jiwayaskiwa ukhamax tukuyirista sasina waynanaka tawaqunaka janiw armasisna aka sarawinakata jumanakax uñjasipxtawa aka pachamamaxa wali usuchatawa ukat janiw jallkiti ukat achunakax jani sum jillkiti uka janiw askikiti allpaqa jan ukax paqu allpachux mä anti uraqin jakir jach'a uywawa utxiwa pä kasta allpachunaka uka kasta allpachusti janiwa ancha tarwanikiti jiska tarwanikiwa aka kasta allpachusti jacha tarwaniwa uka tarwanakata lurasiispawa akanaka t'arwapax wali quña t'arwawa t'arwapatx taqikast isinakapuniw lurasispa chumpanaka phullunaka punchunaka allmiñanaka wantisanaka awayunaka juk'ampinakaw lurasispana allpachunakasti jakapxiwa pampanakana allpachusti pusi kayuni uywawa wichhinkhapaxa jisk'akiwa jinchupaxa jisk'akiwa niyas qarwar uñtatawa kunamayawa qarwata juk'ampi t'arwaniwasuni patana jakiri uywawa taqikasta pastunaka  manq'apxi wichhunaka tulanaka juqhunaka jukampinakampi allpachunakaxa jukhunakana jaqasipxi urqu allpachusti  qachu allpachuru katu ukhama mirantapxi aka allpachunakasti jallu pacha jilpacha katusipxi allpachunakasti  kimsa pataka suxta tunka urunaka wallqi sarnakapxi aka allpachunakana utjaspawa taqi kasta laqunaka utjaspawa usunaka laqunaka juk'ampinaka sarna lapa garrapata jamaku yakhampinaka usu  tuqitsti utjarakiwa akanaka bronquitis verminosa distomatosis hepática sarcocisticercosis uka usunakasti janiwa aski miraykiti allpachunakaru suma apnakañataqisti qullañawa taqi kasta laqunakata ukhamaraki qullarakiwa usunakata uka lurasasti allpachunakasti suma chamantapxani ukhamaraki utjaniwa walja allpachu qallunaka lumasax pacha sarayir uywa jamach'i jan ukax aliwa nayra pachatpach awich achachilanakax lumasanakarjamaw sarayasipxiritayna mä qhananchir pachamaman uywapawa aka qhananchirinakax nayrj pach achachilinakan amuyupawa kunjamatix jichha pachaprakiw lurasipki nayrj pachata jupanakan amtawinakapax sayt ayanatak jan kuna pasañapataki kunjamatix jallus utji lupi juyphi junk ampi nakat ukhamarak satañ uksatuqinakaya uñt ayawi qamaqix wali uñt atawa markachirinakata patatuqin uksanakana aka uywax uñt ayna pachamam uksa tuqita kunjamatix waxasiwip ist asin yatxapxanawa kunas jutan uka nayraqat phaxsin yapu lurawin uñch ukipxwa qhanañchawi phaxsi ch uqi satawi taqikunat sapa markan utki ukanakax qhanañchapxiwa taqikunat paskasp uksa tuqita qamaqix ukhamarak uwij aychanak manq iriwa jamapax janq uki ukhax qhanañchiwa pachamamax sumakiskarakiwa ukhamarak yapu lurawinakax sumakiskaniwa ukhamarak ch uñu chawisa uqini ukhax qhanañcharakiwa janiw ancha sumakaniti jach a pach ukharak jisk a pacha utjani ch akanak ukax qhanañchiwa walja jisk a uywanak uka taqi kast uywanakata jikjatasini puch ch uñuta ukamarak jupha siwara ch uq ukanakax qhanañchapxarakiwa pachax askikiniwa taqi kast yapuchawi nakataki sinti siwar sapax jikjatasini ukhax siwarax qhanañchakiwa uka maran siwaraki sum achurakispa kunapachatix qamaqin awullawip ist apki ukhax uñt apxiwa kunayman kast amuyukwinaka jichhax unt añaniwa akanaka kuna pachatix qamaqix wali qhana waxasi jan jaychjasisa ukhax qhanañchstuwa pachamama wali kiskaniwa jallu pachana thayapachana ukhamarak suma achuqawinaka kunapachatix qamaqix jaychjas ukhax qhanañcharakiwa m ajan suma mara juk a jallumpiki wali thaya ukhamarak juyranakax janiw sum achupaskati qalltat yupaychawit uka qhanañchirinkax jupanakakiw patapampan yatiyapxi ukhamat patapampanakan jupanakax amuyasipxana janiw qamaqipun yatiskapati pachatuqita waya uywanakaw yatiyir utjapxaraki kunjamatix liq liq ukax uñtasakiw sarnaqapxana pachamama uksatuqina sarnaqapxana ukhamarakiw jichha pachan janiw yaqhapxiti qhanañchir uywanakaru cohana markaxa provincia los andes municipio pukarani la paz bolivia titikaka quta thiyan jikxatasi chukiyaw markatx tupu sarañanw jikxatasi niya jila jaqinakaw utji inti jalsurux wila jawira ayllumpi inti jalantarux velen yayes ayllumpi alayarux cumana ayllumpi aynacharux chuxasivi lacaya ayllumpirakiw qurpasi jacha plasapxanx kimsa pusi pisun jachautanakaw utji ukasti ladrillo kalamina yänakamp utachtatawa uksa chiqanx mä urbanización ukar tukuyatxarakiwa maysatx thiyairamanakanx mä qawqha ñiqit lurat jichhump tuturam utachxatat utanakax uñjasiskarakiwa uksa markanx kullanakax ikiña awayu wayitilla phullu sawtañ yatipxi maystax tawaqunakax janiw punch sawupkiti jan ukasti chuyman kullakanakaw punch sawupxi jilanakax lluchu chuspa pitañ sawuñ yatipxi taqi uka sawut pitatanakax kunayman saminchtata ukhamarak markanakan yänakapamp chimpuntatawa uksa markanx mayni kullakatï uksankirimp jan ukax pachpankir jilamp jaqichasiñ munch ukhax away sawtatanïñapawa kipka amparapamp lurtatañapuniwa ukaw jaqichasiñapatakix iyawsata jan ukhamakch ukhax janiw iyawsatakarakïti aka siglo xxi ukanx janikiw anch mayitaxiti ukampis jïlir awich achilanakax tawaqunakarux tumptasipkakiw kunalaykutï ukaw uksa markan saräwipaxa waka iwija khuchhi wallpa uywanakw uywasipxi chuqi jupha jawasa achuyapxaraki cohana markanx kipka phunchhäwinakapa ukhamarak patrunanakan uñstayat phunchhäwinakaw utji jacha phunchhäwipax uru lakan phaxsit saraqkipanw virgen de asunta ukar sapa maranjam amtasipxi uksanx jilpachax qhaqhirw thuqhutasiñ yatipxi ukampirus phunchhäwin jila kullakanakax wali kustat bandanak purintayañ yatipxi cohana markanx religión católica ukatx religión cristiana ukaw utji católica uksanx mä iglesiaw utji virgencita de asunta ukaw ukankaraki religion cristiana uksanx los amigos pentecostes uka tamanakaw utjaraki quwax mä thujsa qurawa janirakiw sinti axtasiñjam thujsakarakisa ukat pata pampanakan sirka parkinakan qala taypinakan utjaspa ukampirus yakhip chiktanakanx janiw quwax utjkarakispati kunalaykutix uraqitjamawa quwax mä chuxña qurawa mä luqa ukchanakaw yakhippachax jilaraki ukampirus quwa lawas chupika ukat llaqanakapax jiska chuxñitanakawa quwax aknirinakatakiw apnaqata   kunapachatix maynix purak usumpiki ukhax janqakiw quwa mathi umantixa kunalaykutix quwax juntu qurachixaya ukat jankakiw purak usu apaqaspa uka pachparakikiw chakha tijitaki kuna chakha tukunakatakis askipuniw quwa wallaqit umaph jarsusisin phututsuyasiñäxa nämakis wallaqitakix wali askipuniwa jan quwampix janiw wallaqjamakaspati wallaqix mä manq'awa juk'ampis khaysa quta thiyanakan phayasitawa wallaqix challwa wallaqiyatawa siwullampi ch'uqimpi wayk'ampi ukham phayatawa q'uwax janïr challwamp jarintkasin wallaqt'ayañawa ch'uxña q'uwax wali sumapuniwa pata pampanakanx alwa tuqirux wali khuphantataw chuxña  uywa manqanakaxa ukat kunapachatix uywanakax ukhampach maqthapi ukhax purak chittayasispa ukat  jan chittayasiñapatakix quwaw nayraqat manqantayaña walja quwaw uywa manqañarux marqantaña jilpachax wakampir iwijampiru manqayaña qillwax ma jamach tama taypinkinwa aka jamach'ix kastill arunx gaviota satawa jilpach qillwanakax tama larus taypinkiwa ukampirus jachpach jamachinakawa jilpachax chixi phuyun jamachinakawa janqumpita chiyarampita piqiwjar chhikhawjarux chiyar chipunakaniwa thurpach chhurunakaniwa ukampirus qillwanakax kast kastawa kunanakay manqañjamachi ukanak qillwax manqasipxi quta iramanakanx kunayman quta uywanak quranak jiska jamchinak urpilanak jamach kawnanak chiwchinak achakunak manqasipxi uka uymwanax chhurupampiw jiwjayapxi jupanakax lamar quta qutanaka jiska quta thiyanakanwa jakasipxi ukatx wali jayanak tuyupxi jupanakax challwa katur warkunakaruw arkanaqapxi manqa thakasisina ukax wali uñjañapuniwa ukampirus jawir thiyanakans jakasipxararakikiwa aka jamachinakax wali chikhinakawa jupanakpachax yatiykipasipxarakikiwa larus argentatus jupanakax wali jan uñjañ sarnaqawinak uñichtayasipxi kastanakax mawkit chamakiwa ajllsuñaxa ukampirus waljanakapuniw utji kasta hydrocoloeus kasta leucophaeus kasta chroicocephalus kasta creagrus kasta pagophila kasta rissa kasta rhodostethia kasta xema aka  sutipax  urniturinku satawa ukampirusa  yaqha sutipaxa  ornithorhynchus anatinus   uñtatawa ukhamaraki   paturu uñtasitawa aka uywaxa waranqa  päpallqu patak llätunka  kimsaqallquni  uka marana uñjapxatayna aka urnuturinkuxa isla de tasmania   australiana jakiwa   ukhampacha  uma lakankana uma thiyana jiska quta thiyana lawa jak anakana ukhamaraki caña saphi sarnaqi jan ukaxa putupxa kimsa tunka mitrusuwa manqharuwa luri uka urnitirrinkuxa pusi tunka jani ukaxa suxta tunka cm   ukchakiwa jilaspa ukatxa kimsa tunkawa cm wichinqapaxa ukatxa suxta  cm de largo ukhamaraki phisqa  cm de anchuwa  chhurupaxa  ukatxa   suxta tunkawa kg  jathirakiwa ukhamaraki mayrapaxa jinchupaxa  wali sumawarakiwa ukhampirusa uma manqhena  mutasqakispawa manqañapa ukatxa kimsa tunkani maranakawa jakapxaspa ukhamarakiwa  pata  janchipaxa  chixi  nuwala  chuchi  saminakaniwa utji ukhampirusa chhurupaxa plilina kipkakiwa   kayupasti lampa kipkakiwa wichinkhapasti  castor kipkakiwa ukamaraki janchipaxa yanaptiwa thayana jakañataki   tunka cromosomas sexuales ukaniwa qinis ukapaxa wallpana reptiles ukhamaraki anfibios ukanakana kipkakiwa mä urquxa janiwa tamapata jarkaskiti kunawsatï yaqha urqu qachuru makhati ujkaxa uka urniturunkuxa mamifero semiacuatico uywawa ukampirusa putupanakaxa waña uraqinkiwa ukhatxa  jupanakaxa uma manqhanakana  tuyupxiritayna ukhamarusa jupanakaxa sapakiwa arumanakaxa sarnaqapxiritayna  kunaratutixa jupanakaxa uma manqhana tuyupki  ukhaxa nayrapasa jinchupasa jarkatapxiritaynawa ma membranappi ukatxa amuytasipxeritaynawa  jayala órganos sensoriales electrorreceptores chhurupankiwa ukatxa kachhakiwa jupanakaxa uraqina jithinaqapxi purakapampi uka urniturinkuxa aychanaka jani chakhaninaka sillqunaka muluskunaka challwanaka ukhamaraki challwana kawnapa manqi ukhamaraki m pä tunka ujka jila jathipatsipansa  manqi chikürunakawa manqa thaqi qachuxa urniturrinkuxa pä tunk kimsaqallquni  urunaka wallqiwa ukamaraki urunakawa jipxasi ukatsti maya ukhamaraki kimsa k awnanaka k awnarakispa wawapaxa tunka uruta mistu ukhamaraki kimsa phaxsinita pusi phasinkamawa millk impi ch amanch atapxi walja pacha saraqatarusti wawa ornitorrinkoxa pututa mistuwayi ukatsti jisk a chhallwanaka manqañataki katu qachuxa janchiparu millk iniwa ukhamipansti janiwa ñuñuñikiti wawanakaxa taykana janchipaki jallq arapxi ukhamaki uka wawanakaparu ñuñuyapxi kimsata pusi phaxsikama   ukatxa uka wawanakaxa manq a manq apxi aka uywanakaruxa  zorro águila lobo de tasmania dingo gato salvaje   ukanakawa manq antapxarakispa urqunakaxa  kayunapana espolones ukana glándulas venenosas ukawa utji archivo platypus spur jpg alt jiwayir qulla kayunapana veneno utji archivo ornithorynque mhnlille jpg kuwisu cuy kuwisuxa jiska uta manqaña uywawa kuwisuxa walja sutiniwa sañani cobayo curi conejillo de indias uka sutinakampi yaqha jaqinakaxa uñtapxi aka kuwisuxa thaya américa uraqina jakasina aychapaxa walja chamanchirinakaniwa aychapaxa jakasirina aylluna jaqinakatakixa wali askiwa kuwisunakaxa jiska chuxña ali manqasiriwa ukampirusa janiwa jankaki usunkiti ukhamaraki jankakiwa wallqipti ukampirusa walja jiska kuwisunakaniwa aka suma askinakampixa jaqinakaxa walja aka uywa uywapxi ukhamaraki walja manqapxi per colombia ecuador y bolivia uksa markanakana jilpacha manqapxi aka uywaxa kimsa waranqa qhipa maranakana uywatatanawa sañani cultura paracas a a c ukana thajanakapaxa utjatayna ukampirusa khaysa américa del sur uksana kuwisumpi jaqinakampi atintata jinkhatasitayna pirwa markanxa walja jaqinakaxa kuwisu aycha manqapxi aka kuwisuxa pashpa jaqi wila masinakana uywatarakiwa per ecuador markanakanxa jilpacha uywapxi ukhamarusa bolivia colombia markanakanxa janirakiwa waljpacha uywapkiti aka kuwisuxa per bolivia ecuador ukhamaraki colombia markanakana jakasipxi aka uywaxa jankakiwa wallqipti ukhamaraki wali jasa apnaqañawa janirakiwa walja manqa manqapkiti ukhamaraki aka uywaxa juka qullqimpikiwa uywasiraki ukhamarusa aychapaxa walja chamanchirinakaniwa kuwisuna jakawipaxa jukakiwa yatxatata aka uywanxa jakasiñapaxa wali juyakiwa kunawsatixa jaqimpi chika jakasi aka uywanxa laboratorio manqhanxa jakawipaxa wali mayjawa sañani wali khatatirinakawa aka uywanakaxa kunawsatima suma apnaqasi ukhaxa suma juyakiwa tukupxi kuwisu tamanxa jakawipaxa wali mayjawa urqu kuwisunakaxa nayriri sartañataki wali nuwasipxi nuwasiñanxa aychapatxa usuchasipxi ukanakaxa jani askikiti sañani janiwa jiljapxiti qachu kuwisunakaxa suma aski juyakiwa jakasipxi ukhamarusa walja tamata jakasipxaspa kuwisuxa jiwasana pata thaya uraqina jakasiriwa aychapaxa jaqina maqaparakiwa aychapaxa wali aski suma chamanchiriwa ukhamarusa janiwa sinti likinikiti ukampirusa thaxapaxa wali askiwa yapuchañataki montes aka kuwisunakaxa mä paralelepípedo ukhama uñjasi ukhamarusa aka kuwisunakaxa walja aycha churirinakawa utjayaña suma aski puquña kuwisu tuqitxa thaqasi ukhamaraki jankaki jiltañapataki akanakaxa jankaki puquntapxi ukhamaraki chaqhanakapaxa wali suma thurunakawa ukhamaraki wali juyakiwa jakawipaxa aka kuwisunakaruxa puquñapatakixa chamanchiri manqanaka churaña aka kasta kuwisunakanxa angulosa ukhama uñjasi janchipaxa aka kuwisunakana janiwa sinti manqhankiti ukhamaraki janiwa sinti aychanikiti piqipaxa jachawa ukampirusa jinchupaxa janiwa sinti jachakisa ukhamaraki janiwa sinti jiskakisa aka kuwisunakaxa wali khatatirinakawa ukhama janiwa suma apnaqañxamarakiti ñikutapaxa wali jiskakiwa ukhamaraki ñikutapaxa wali janchiru jaqhatatawa aka suma kasta per kuwisuxa walja aycha churirinakawa jikhatasipxiwa walja saminakana sañani khananaka chiyaranaka ukhamarusa jani sinti khana ukhamaraki janiwa sinti chiyara uka saminakana jikhatasipxi aka kuwisuxa suma jakawiniwa ukhamarusa walja aycha chuririwa ñikutapaxa wali jiskakiwa ukhamaraki piqi patanxa chhiriniwa ukhamarusa janchipaxa jachawa aka kasta kuwisunakaxa janiwa jankaki jilapkiti ukhamarakiwa jiqhatasiwa walja saminakana ukampirusa janiwa sinti suma kasta kuwisukiti ukhamarusa jakawipaxa suma aycha churañapataki thakinchatawa ñikutapaxa wali jachawa aka kuwisunakaxa pä kastaru chiqanchatawa sañani nayra kastaxa ñikutapaxa wali jachawa payiri kastaxa ñikutapaxa wali jacharakiwa aka kasta kuwisunakaxa janiwa suma aycha churirikiti jaqinakaxa aka kuwisuruxa mascota ukhama uywapxi aka kasta kuwisunakanxa ñikutapaxa wali chhiri uñjasi ukhamanakawa jiska kuwisunakanxa aka chhirixa wali suma uñjasi jacha kuwisunakanxa akaxa janiwa suma uñjaskiti piqipaxa ukhamaraki janchipaxa muruqtatawa ukhamaraki janiwa sinti jachakiti ukhamarusa aka kasta kuwisuxa aycha chuririwa kuwisu urquxa jankakiwa puqunti ukampirusa qachuxa janiwa jankaki puqunkiti ukhamaraki janirakiwa jankaki qachuti u janicha urquti uñjanxamaraki akaxa katusinakiwa uñjasispa aka kuwisunakana janchipaxa wali jachawa ukampirusa ñikutapaxa yurita ukhata utji urqu kuwisunakaxa kututu ukhama chawjapxi piqipaxa janchipata wali jachawa jinchupaxa wali liwi jiskanakawa ukhamaraki walja kuwisunakaxa jacha saytu jinchunakampi utji aka kuwisunakaxa kasta jiskanakawa nayranakapaxa wali lisu uñtaninakawa ukhamaraki chiyara chupika saminakaniwa ñikutapaxa qhana ukhamaraki chiyartata saminakani utjaraki nasapaxa jiska muthunakawa laka chakhapaja wali arinakawa ukhamaraki qhipa chakha lakanakapaxa waljarakiwa         i c pm m taqi kunkanakapaxa wali thurunakawa ukhamarusa paqallqu vertebras chakhaniwa sañani atlas ukhamaraki axis chakhanakaxa wali suma thurunakawa aka kuwisunakaxa kimsa tunka vertebras dorsales ujka chakhaniwa ukhamaraki pä costilla chakhanakaxa esternón ukampi jaqhatatawa qhipa kimsa costilla chakhanakaja liwi liwisipki aka kuwisunakana phatankapaxa paqallqu vértebras lumbares chakhaniwa akanakaxa wali jacha thurunakawa aka mastitis aruxa ñuñu pusu ukhama uñtasiraki aka ñuñu pusuxa utjiwa jiska laqunakata jani nayrampi uñjkaya infección bacteriana aka iska laqunqkaxa ñuñu piyata manti uñtasirakispawa taqi kastata jisnawa físicos ukhamaraki químicos aka usuxa wali uñtatawa millki achuyiri wakanakana utji ukhamatwa millki achuyiri waka uywirinakataki quiqi chhaqtayani kunatixa millki jukaptatapata ukhamaraki jani suma millki churatapata aka usuxa uywa ñuñu manqhana infección bacteriana utjatapa uka laykuwa churasiraki akakasta ñuñu pusuna janiwa amuyaskiti millkina ukhamaraki pusutatapasa janiwa ñuñu uñkatataxa amuyaskarakiti jukakiwa uñjasispa millki juka achuyata ukhamata millkixa bacterias ukampi turkikipata uñjasi aka mastitis subclínica ukanakaxa mastitis clínica ukaruwa purirakispa jani ukaxa wali jaya pachanakawa mastitis subclínica ukhama qamarakispa aka mastitis subclínica ukaxa wali chamawa katjaña sitixa maya wakaxa aka mastitis clínica ukampi usutachi ukhaxa ñuñupaxa pusuntata achhiju muraruntata qhulu ukhamawa uñjasiraki ukhamaraki wali usuyasiraki millkixa titini ukanakanirakiwa awisanakaxa uka coágulos ukanakaxa junqimpi ukhamaraki wilampi kittatawa uñjasiraki akanxa kimsa kasta mastitis clínica ukanakarakiwa utjaraki sañani kawkintixa tumefacción calor dolor ukhamaraki secreción anormal de la glándula ukanakawa utjaraki awisaxa fiebre ukasa ukankarakiwa ukhamaraki taqi janchiwa mayjtayata uñjasiraki pulso débil ukhamaraki ratukiwa lluquxa irnaqaraki nayranakapaxa manqhankarakiwa ukhamaraki janiwa  munkarakiti manqaña akanaxa janiwa mayjtawinakaxa ancha qhanakarakiti kipkaraki ñuñu pususa janirakiwa suma amuyaskarakiti akanxa chaña janchi pusutatawixa wakiskiri yantawi tuqikirakiwa uñtasirakispa aka usuxa phuqhasiwa kunapachatixa niya phisqa uruta jilpacha saraqi ukha kunatixa millkixa taqpacha tolondrones ukanakampi kituntatarakiwa saraqaraki ñuñuxa wali pusuntatawa uñajasiraki awisanakaxa  wali qhulurakiwa ukhamaraki wali junturakiwa wakaxa wali phuthutiraki wali samaqiraki ukhamata jiwaspawa aka mastitis ñuñu pusu usuxa churasirakiwa kunapachatixa  bacteria ukanakaxa ñuñu manqharu manti jarkaqirinkaru atipjasina ukhamaraki aka nayriri jarkaqirixa  queratina ukata waktayatarakiwa ukhamata akaxa ñuñu piyanaka wali sumpini tapantaraki aka organismos ukanakaxa waljatuqinakawa aka jarkaqirinakxa jistararakispa mastitis ñuñu pusu usuxa churasirakiwa kunapachatixa bacteria ukanakaxa ñuñu manqharu manti jarkaqirinkaru atipjasina ukhamaraki aka nayriri jarkaqirixa  queratina ukata waktayatarakiwa ukhamata akaxa ñuñu piyanaka wali sumpini tapantaraki aka organismos ukanakaxa waljatuqinakawa aka jarkaqirinakxa jistararakispa uka jistantata ñuñu piyxa miratatawituqiwa pasapxarakispa jani ukaxa chawaña uraxa propulsión uka churaski ukatuqisa manqhaxatuqiruxa mantapxarakispawa sitixa ñuñunakanxa lluthiratanaka jani ukaxa llagas ukanakaxa utji ukaxa infección ukaruxa yanptarakiwa kunalaykutixa uka lluthiratanakaxa mäkiwa infección churayasiraki ukhamaraki ukanwa mastitis usu aptirinakaxa jikxatasipxarakispa aka organismos ukanakaxa waka wanumpi kituntatawa jikxatasiraki ukhamaraki awisanakaxa janchi usuchjatatuqina utjaraki kawkintixa ukatuqirakiwa ñuñu manqharu mantaraki janchi manqhana wila taypina suyru manqhana jikxatasiri leucocitos ukanaka ukhamaraki yaqha janchi umanakana jikxatasirinakaxa jupanakawa mä respuesta inflamatoria uñachtayapxaraki kawkintixa aka bacterias ukanakaxa leucocitos ukanakampi jikthaptki ukhawa infección ukaxa utjaraki aka leucocitos ukanakana mä phuqhawipaxa aka bacterias ukanakaru muyuntasina tunjañawa sitixa  bacterias ukanakaxa jaqunukutaxi janchi manqhatxa infección ukaxa janiwa utjxarakiti sitixa aka bacteria uka manqhankaskakchi ukhaxa inflamación crónica ukaxa utjaskakiwa aka inflamación pusuntatawixa leve ukhamaspawa ukhamaraki janiwa uñjañjamakarakispati jani ukaxa signos clínicos usu uñtayirinakawa uñstarakispa pusutatawi uñjañatakixa nayriri mayjtawixa millkituqiwa uñjasirakispa kunalaykutixa proteínas ukawa wilana jilxataraki ukhamaraki células leucocitos ukanakasa glándula ukanxa jilxatarakiwa awispachanakaxa sitixa wali ancha pusutatawixa utjaspa ukhaxa edemas enrojecimiento hinchazón ukhamaraki recreación acuosa anormal conteniendo coágulos thayantawi ukhamaraki glóbulos rojos ukanakasa churasirakispawa waka chaña uñkatataxa pusutatawi rubor reblandecimiento dolor ukhamaraki calor ukawa uñjasiraki aka jiltiri bacterias ukanakaxa alvéolo ukana mirantapxaraki ukhamaraki uka toxinas e irritación ukanakaxa células somáticas ukanakana jakachasiwipa achuyapxaraki   aka células somáticas ukana unxtasiwipaxa sapa célula ukawa substancias ukanaka antutnukuraki ukhamata aka bacterias ukanakaru tukhañataki maysatxa aka bacterias ukanakana toxinas ukanakapaxa millki jalayiri epitelio secretor ukaruwa yaqhacharaki aka alvéolo ukaxa lluthiratanakampi llupantatawa uñjasiraki   sitixa taqpacha microorganismos ukanakaxa chhaqhayataxi ukhaxa infección ukaxa chhaqharakiwa   sitixa aka  infección ukaxa mäki chhaqqhi ukhaxa millki jaltatawixa jilxatxarakiwa sitixa usuchjataxa jani qumachatakchi ukhaxa uka ñuñuxa janiwa mayampi mayampsa millki jalayxaniti tiri jakatanakaxa aka tejido secretor millki jalaririnaka jukaptayaraki aka mastitis uka california cmt yantawituqixa jilpachaxa janqu paleta pusi tasani sapa mayaxa sapa ñuñutaki kawkintixa sapa tasaruwa millkixa chawaqaña ukata mä solución de detergente especial ukawa millkiru kituntaña ukhamatawa wali kachitata muyuyaña kituntañataki ukhamaraki uka paleta ukaxa mäjukita altayaña kawkintixa millki taypixa gelatina ukhamawa lurasiraki aka yantawixa mastitis subclínica uka yatxatañatakirakiwa apnaqasiraki ukhamata sapa ñuñuna mastitis usu katjañataki ukhamakipanwa kunasa miskixa miskixa miskichiru mamurayanakana miskichata manqaña khusu umawa panqaranakata mamurayanakaxa chamsunipxi chamsunisinxa apthapipkaspasa ukhamawa imapxi imasinxa mamuraya taparuwa phuqhantapxi ukata ukara puqurayasina miskiptayapxi miskixa nayrapachanakatpacha qullawa khaysa españa markanxa miskixa nayra jaqinakana rixutanakapana uñsti   egipto markana nayra qillqatanakapanxa ukapachparakiwa janchi manqha janchi patxa qullasiñataki uñsti walja jaya maranakapuniwa jaqixa miskxa qullasiñataki apnaqatayna jukampisa miskixa chuxu usutakixa wali askipunitaynawa miskixa uju usu chuxu usu qullakipuniwa samsuñaruxa walpuni yanaptaraki mallqa usutarusa chhujtayarakiwa chuymata pichsuniri qullawa ukhamaraki sapakutitixa miskixa manqasispaxa janiwa chuxu usxag sartaykaspati maynitakitixa jani sumakchi miskixa jani ukaxa jani waltaykchixa umara wallxtayasasa jüripxi mukhintakirakispawa pachpa qullqarakikiwa nämasa ukhama qullasiñaxa wali askipuniwa jurma usutakixa ukhamattixa maynixa umantañ mukhintarakiña munaspaxa lurarakispawa ukhamaxa jukampi suma qullapuniwa wali suma muxsachiri jani jaqi amparampi lurata nayrapachaxa miskisapkitapanawa muxsachirixa uka miski manqasaxa wali wakiskiripunitaynawa janchitakixa cal gr   sapa utjiritayna   asukarata sipansa jukampi muxsawa miskinxa utji sapa patakatxa pusitunkampiwa miskinxa utji miskixa janiwa mayakikiti walja kastanakawa panqaratjama ajllsti ukhamaraki uywatatjama kawkitasa ukarjamasa mayjtarakiwa trucha challwaxa mä subfamilia salmoninae uka quturu chikanchasi chiqituqitawa mä kasta natiwa ukhama aka trucha chalwaxa uñthatawa taqi tuqina chiqintatawa jachha lamara qutana ukhamaraki aka quta titiqaqa ukana kunjamasa uñtanisa mä tupthawi lurasiwi uñjatawa pataka pä tunkani cm uka jachaniwa kimsa tunka pusini ukka  chakaniwa chhiqapana ukhamaraki wichhinkana janchipanxa urku trucha challwaxa kawniritixa kahunakaru katuriki ukanakaxa  janiwa mayxthawinaka ukkiti janchupanxa  janiwa piqipasa janiwa colorasa cambiawaykiti trucha challwana jakawipa aka chhallwaxa mä  chuchu umana jakiriwa jakiwa lamar qutana wali manqina mä tupuxa utjiwa ukhamaraki metros uka manqinawa jaki truchaxa ukhamaraki jawiranakana jaki kawna uchañataki jiska trucha challwanakasti bentopelagicos ukawa siwa jani ukasti wayna challwanakasti kuttasapxiwi siwa pelágicos ukhama aka challwasti jakiwa muxsa umana mä c verano uka pachana trucha challwaxa jakaspawa muxsa umana ukhamaraki jayukara umana muxsa umana jakirinakaxa yaqa kasta saminiwa marrones wilanaka chumphinaka ukasti jayukara umana jakirinakasti yaka kasta saminirakiwa samipaxa plateado ukhamawa trucha challwasti wali suma adaptasiwa qutanakana manqaña tuqina puquta truchanakasa  jilpacha manqasippxiwa  invetebrados ukanaka ukhamaraki jiska  challwanaka jani ukasti jiska trucha challwanakasti manqasippxiwa zoooplanton sata ukanaka kunasa trucha challwaxa maqi truchasti jiska challwa masipanakaruwa manqantaraki sasispawa jiska ispiru jika pijiriyanakaru qarachinakaru ukhamaraki quta umana pastunaka ukki ukanaka manqapxi ukhamaraki uywaa truchanakaxa manqa lurata ukawa churañaraki kiska churitunaka churaña ukaawa ratuqi liqintaraki ratuqiwa aljañataki misturakispa mä chhamampi mä kilo ukhampi aljañataki walixi kunataqisa trucha challwaxa trucha challwaxa  wali asqipuniwa nutrición uksa tuqina kunatixa wankuna aychapatsa jila sumawa ukatawa wali aski aka aychaa suma protinaniwa ukhamaraki janiwa ancha karukiti aka aycha alasiñaxa ukhamaaki kawkansa jikisispawa jiska qhatuna ukhamraki jacha qhatunakana ukhamaraki aka challwaxa wali sumawa akhamaraki enbutidos ukanaka lurasirakispawa kunjamasa trucha challwaxa manqasisipa
