ephraim kɔku amu ebɔ wɔwwoo ephraim amu wɔ ebɔ wɔ peki avetile na n agya y traditional ɔkyerma kosi mmere a ɔdanee kristoni na ephraim amu fi wɔ ne mmofrase y baabi a nnwomto abu eyi nti na nnwom ne ho nkyerkyermu da n akoma so bere a ɔkɔɔ sukuu wɔ peki k akyerkyerfo sukuu san nso kɔɔ presbyterian seminary wɔ peki a hɔ na osuaa snea wɔbɔ hamoniɔm efi ɔkyerkyerfo theodore ntem hɔ afe nsia fi hɔ no ephraim amu kyer sukuufo ade wɔ peki blengo middle school saa mmere yi no ɔkyerw nnwom maa sukuufo a ɔkyer wɔn mmere a onni adwuma no ɔy nnwom ho adesua fii reverend j e allotey pappoe nhoma a ɔkyerwee mu afe mu no na ephraim amu y ɔkyerkyerfo wɔ presbyterian training college wɔ akropong saa mmere yi na ɔkyerwee ne nwom pii a nn ydekae no na ɔdaso te akropong na ɔgyee din se ghanaman nnwomkyerwfo a odi kan esan s na ephraim amu p s ɔbtene ne nyansa wɔ europe nnwom mu no osuaa amanɔne nnwom tebea wɔ royal college of music a wɔ london bere a na ɔkyer sukuufo wɔ achimota school wɔ danee ne nnwom sukuu kyer kwame nkrumah university of science and technology knust a sae mmere no wɔfr no college of science and technology mmere a ɔwɔ kumasi no ephraim amu de ne ho bɔɔ asanteman abakɔsm fie a yfr no ashanti cultural centre osuaa sanea wɔbɔ seperewa san nyaa kwan s ɔbtenee ne nimde wɔ other court music and instruments te s odurugya asuae a hw adesua so san sesaa ephraim amu music school kɔɔ winneba eyi ekyi no ephraim amu kɔɔ so y abakɔnnwom ho nhwehwmu wɔ knust afe abien rockefeller foundation ne kuro a wɔmaa no sika ne ahoboae a ɔde y adwuma yi afei university of ghana nso tow nsa fr no s ɔnkyer ade wɔ institute of african studies a wɔ sukuupɔn no school of music ephraim amu nnwomkyerw besii gyinabea abien a wɔy abibinnwom ne amanɔne nnwom na mmom ɔpenee s ɔbkyerw ghana akan kasa ne ayigbekasa n adwen a okura mu no s y s obiara besua nnwom wɔ kasa a ykyerwee nnwom no mu nnwomtow ne akyerkyerw nkutoo anny ephraim amu afamde na ɔy obi a ɔdɔ ebibiman ne ho amanmr ne bibini bɔbea maa no anyigye pii na ɔy nea obetumi nyina ara s ɔbhw ama abibiman ne abibimamr atumpɔn paa ara eyi nti ɔpenee s ɔbbɔ atntbn ber a na amanɔne flute wɔ hɔ bere a ephraim amu y asɔrepanyin wɔ presby asɔre mu no ɔkɔɔso ara de n abibiman nnimde y adwuma esan s aborɔfo a na wɔnso wɔwɔ asɔre hɔ no kɔɔso y nea wɔn amamr kyer eyi nti asɔre mpanyimfo no yii no di a wogyaa no asɔrepanyin ofi presby asɔre hɔ kɔɔ achimota school a saa bere no wɔfrno achimota college ephraim amu kyerwee ne nnwom dodoo no wɔ akan kasa mu eyi fi s ɔtenaa akan man mu mpn pii wɔ n abrabɔ mu ɔsan kyerwee nnwom a aka no wɔ ayigbe kasa a y kasa a wɔde tetew no ne nnwom a edikan no wɔ pɔblehyee wɔ afe mu wɔ uk a adwumakuw a wɔhw so y sheldon press sukuufo a ɔkyer wɔn wɔ kumasi ne presbyterian training college na wɔtenee ephraim amu adekyer mu wɔ ghana anky biara na wiase afanan nyinaa gyee ephraim amu too mu s odikanni wɔ abibiman nnwom ne ho nkyerkyermu nnwom kyerwfo a wodii ephraim amu ekyi suaa n adekyer na wɔkyer nnwom a edii abibiman amamr ho adanse nnipa pii nso gyee abibinnwom too mu wɔ asɔre nhyehye mu ne nnwom no nkyerwee no bi nso bboaa ghanaman bere a ɔh ase kɔɔ fahodie ho ghana aban university of ghana arts council of ghana ne international music council unesco y kuw ahorow a wɔbɔɔ ephraim amu aba so wɔ adwuma a ɔy de boaa ghana ne abibiman nyinaa nnwomto afe biara no arts council y afahy a wɔfr no amu choral festival de kae dr ephraim amu kwame nkrumah yɛ gaanani a ɔyɛɛ amansɛm nna ne maame yɛ elizabeth nyanibah a nna ɔfi anɔna ebusua mu ne papa so nna ɔyɛ kofi ngonloma a nna ɔfi asona ebusua mu ɔwarre helena ritz fathia nkrumah mumu ɔpɛnimba afe mu ne mba yɛ ebiasa francis gokeh sarmiah yarba na sekou ritz nea kwame nkrumah yɛɛ a ɛma ne din terɛw ne sɛ ɔgyee fahodi firi ngyiresi man maa sika mpoano na ɔsesa ne din frɛɛ no gaana abere no na ɔyɛ gaana ɔmanpanin a ɔdi kan kwame nkrumah y ghanafo omanpanyin a odi kan ɔno na obuu yn man no maa no y kese snea ete nn yi independence fawohodie wɔ wɔwoo kwame nkrumah wɔ nkrɔful wɔ ɛbɔ edin a wɔtoo no ne francis nwia kofi ngonloma ɔkɔɔ achimota school roman catholic seminary wɔ amisano a ɔsan kyerɛɛ ade wɔ catholic school wɔ aɔim ɔkɔɔ amɛrika a ɛhɔ na ɔkɔɔ lincoln university ne university of pennsylvania abibisuafo kuo a ɛwɔ amɛrika ne kanada sii no prɛsidɛnt ɛwɔ wɔn kuw ne so ɔkɔɔ london na ohyiaa george padmore a ɛhɔ na ɔhyɛɛ abibiman faahodie ho nhyehyɛe sukuupɔn ahorow pii bɔɔ n aba so wɔ dwuma pa a ɔhyɛɛ ase no kwame nkrumah san baa ghana afe bɛboaa united gold coast convention kuw a na joseph boakye danɛuah di anim ghana faahodie nsɛm ho na wɔbɔɔ mmɔden afe mu no polisfo to kɔtoo abibi eɔ servicemen bi so tuo a na wɔrenantew retia aban no wɔ asetena a ɛyɛɛ den no aban no faa basabasayɛ no sɛ ugcc to nsanodwuma na wɔkyeree wɔn mpanyinfo dodow no hyɛɛ fie ase eyi de amande ne adesɛe sanee kumasi accra ne nkurow ahorow pii aban no huu ssa no woyii ugcc mpanyinfo a kwame nkrumah ka ho efii fie ase hɔ eyi de anuonyam pii baa nkrumah ne mpanyinfo a wɔkyeree wɔn so afei na amanfoɔ nyinaa ani da ugcc ahoɔden ne ghana faahodie a obenya so nkrumah kɔɔ nkurase ne mpɔtam pii twee amansan adwen baa ghana faahodie ho kokoo kuafo ne nnwuma kuw pii wɔn ani nnye ɔman no ne wɔn asetena mu no taa nkrumah akyi a afe mu no ɔtee ammaneɛkuw foforo a ɔfrɛɛ no the convention people s party cpp ahodwan nti britain man a na odi ghana so saa bere no penee sɛ ɔman no bɛkyerɛw mmra foforo nkrumah frɛɛ nnipa ne nnwumakuw pɔtee ahemfo akuafo ne ɔman no mpanyinfo na wɔkyerɛwee mmra foforo maa ɔman ghana mmra no mu no wobisaa sɛ abibifo benya tumi wɔ ɔman no nhyehyɛe mu eyi ekyi no wobisaa faahodie maa ɔman ghana mmra foforo yi annkɔ yie wɔ aborɔfo no hɔ na wɔampene sɛ emu mmisae no bɛba mu eyi hyɛɛ nkrumah abufuw na ɔtoo nsa frɛɛ nnwumakuw ne ghanafo nyinaa sɛ wɔnfa asoɔden nhyia britain mmra ne nhyehyɛe a wɔakyerɛw sɛ ɔman no nni so saa nti wɔsan kyeree nkrumah kɔtoo fie ase mfe mmiɛnsa eyi hyɛɛ ghanaman mma dodow ahoɔyaw na wɛkekaa wɔho kɔboaa cpp kuw noo tiaa britain mmra a wɔahyehyɛw no na nkrumah ne mpanyimfo dodow no wɔ fiease nso afei na nnipa pii ani abere kwan a aborɔfo no de ɔman no refa ahometew ne amannehu maa britain fo no faa adwen sɛɛ wɔbefi ghana asaase so afe mu no wɔhyehyɛɛ abatoɔ a edi kan wɔ abibiman afrika mu nkrumah dii nkunim na wɔtoo nsa eyii no fii fie ase de no sii aban nhyehyɛe bedwani anaa leader of government business woyii no ogyefuo na n amaneɛkuw cpp nyaa mmrahyɛbedwa nkongua efi mu bere a ɔdaso wɔ fiease britain aban ntamgyinani a wɔfrɛ no charles arden clarke ka kyerɛɛ nkrumah se ɔnhyehyɛ aban foforo a asɛm a etwa to no ne sɛ eyi nyinaa ekyi no ɔman ghana benya ne faahodie asɛm yi bedii so bere a britain aban no yii ntamgyinani arden clarke na ɔman ghana nso tow aba foforo afe mu esii nkrumah ghana ɔmanpanyin ɔmanpanyin nkrumah yɛɛ nneɛma pii a ɛboaa ghana nkɔsoɔ paa ara odii kan de ghana nkyekyɛmu anan no nyinaa bɛyɛɛ biako na ɔsan hwɛɛ so yɛɛ ɔmanpanyin adwuma a wɔde ama no wosii sukuu lɔrekwan ayaresabea ne agyananbea dodow a ɛboaa sɛ ghana mma asetena mu bɛyɛ mmerɛ saa mmere yi no na amansan no ara frɛɛ nkrumah sɛ ɔsagyefo wɔ nea ɔbɔɔ mmɔden yɛ maa ɔman no ne emu nnipa nyinaa ghana faahodie bae no nkrumah bɔɔ mmɔden boaa abibiman faahodie adwuma no efisɛ na wadi kan ehyia abibifo mmadwemma te sɛ marcus garvey william e b dubois martin luther king ne george padmore akenkan wɔn ankyerɛwee pii ɔde ne nnimdeɛ ne nyansa boaa faahodie ahoboa wɔ abibiman nkurow pii so ade baako a ɔyɛe a nnɛ yɛdekae no ne abibimann nkabomkuw anaa organisation of african unity a ɔboaa ma wɔtewee kwame nkrumah baa gaana no ɔbaa sɛ ɔrebɛboa ugcc amanyɛ kuw no mber kakra ba mu no ɔhunu no sɛ na ugcc mpanimfo no nne no nyɛ adwene sɛ sika mpoano bɛtumi agye ne fahodi ntɛmtɛm ara dɛm nti ɔteww ne ho kɔhyiaa amanyɛ kuw foforo a wɔfrɛ no cpp nkrumah hwehwɛɛ kwan a ɔbɛfa so ahyehyɛ ghana mpontu n adwen yɛɛ no sɛ ansa ghana betumi adi ne ho ni sɛ ɔman a wanya ne faahodie no ɛwɔ sɛ otumi yɛ nea ehia no nyinaa a amanɔne mmoa biara nka ho eyi nti sika a saa mmere no kokoo dodow a ɔman no tɔn yɛ no debaa yɛ no ɔde hwɛɛ nnuma foforo a wɔbɔɔ ɔman no ka yiye nnuma no pii annkɔ awiei pa na ɛkɔbaa sɛ sika pii a ɔde hyɛɛ nnwuma no mu no annfa papa biara amma amanɔne mmuae na anka apɛ sɛ oyi ghana fi mu nso bɛyɛɛ ade a ghana bɛhwehwɛɛ paa ara eyi nti ghana a anka ɛyɛ asikaman titiriw wɔ abibman mu no bɛdanee ɔman aserɛfo a odi ohia yie afe mu no nneɛma pii sii wɔ ɔman no mu a wɔdanee ghana ne nkrumah asetena mu saa afe no nkrumah san dii nkunim wɔ aba a wɔtooe no mu afei kokoo bo nso kɔɔ so pa ara yiye sika a efii kokoo dwa no mu bae no ankɔ akuafo no hɔ na mmom nkrumah hyehyɛ sɛ wɔde sika no bɛyɛ mpontunnwuma a eyi annyɛ akuafo no anigye koraa ɔsan hyehyɛɛ mmra abien bi a wɔfrɛ wɔn trade union act ne preventive detection act a wɔde akasakasa ne nwiinwi hyɛɛ amanfo ano trade union act no kyerɛɛ sɛ ɛnsɛ sɛ obiara de n adwumayɛde bɛto hɔ sɛ n asetena mu ayɛ den ntti anaa ɔpɛ biribi efi aban hɔ preventive detention act no nso kyerɛɛ sɛ obiara a ɔyɛɛ nea ɛkyerɛɛ sɛ ɔmpɛ aban no nhyehyɛe anaa onyaae anka nkrumah nnyɛ ɔmanpanyin bio no wɔkye no de non hyɛɛ fie ase a nsɛmmisa biara nka ho koraa nkrumah hwehwɛɛ mpontuhare kwan a ɔde ghana bɛfa na saa kwan no so no na ɛwɔ sɛ obiara a nya mpontu no bi a nnyɛ wɔn a wɔyeɛɛ adwuma no nko eyi maa nkrumah ne n aban ho nsɛm yɛɛ amanfo pii abufuw n aban no mu nnipa nom bi nso de tumi a wɔwɔ no gyee adwuma fii adwumayɛfo no hɔ sɛnea wɔn nso wobenya sika wɔn a na ɛwɔ sɛ wɔka aban no asɛesɛm kyerɛ ɔmanpanyin no nso gyaee efisɛ na wosuro sɛ wɔka a nkrumah beyi wɔn adi eyi nti na ɛyɛ nnipa pii sɛ wɔnho nhia aban no ne nkrumah bio nkrumah nso hunuu sɛ nnipa dodow no mpɛ n asɛm bio no ɔde asurooow etwaa amanneɛkuw foforo a wɔwɔ ɔman no mu koraa na osii ne ho ɔmanpanyin kosi ne wu bere ɔhyehyɛɛ saa mmra yi wɔ afe mu nkrumah adwen da mpontu ho no nti no ɔpene maa amɛrikafo besii akosombo dam no sɛ ɛmma anyinam ahoɔden a ehia sɛ ɔman no de betu mpon ɔman no de sika a wɔasrɛ na esii efidie no nti ɔbɔɔ ka yiye esan sɛ ɛwɔ dɛ ɔman no atua sika no nti no ɔbɔɔ kokoo kuafo no ka yiye eyi de ahoɔyaw hyɛɛ akuafo ne ghanafo pii ho tiaa nkrumah afei na nnipa pii abrɛ nkrumah na ne mmere nso aso n anuonyam kɔɔ so wɔ aman foforo hɔ nso na onnim sɛ ne mmere aso sɛ obefi ɔmanpanyin gua no so wɔ ogyefuo mu no bere a nkrumah kɔɔ beijing wɔ china no wotuu no ade so kwame nkrumah wui wɔ obi ne kurowmu nkrumah annsan amma ghana ɔtenaa guinea na ɛhɔ na ɔkɔɔ so hwɛɛ sɛ abibiman bɛka abom ayɛ baako guinea ɔmanpanyin sekou toure hwɛɛ ne so nso na nkrumah suro sɛ aborɔfo a wɔhwɛe ma wotuu no ade so no bɛtaa no akum no owɔ guinea hɔ a ɔwɔ no eyi nti na osuro yiye n aduannuafo wui no na afei ɔde aduan sie wɔ ne dan mu efisɛ na osuro sɛ obi bɛhyɛ no aduro akum no kwa ɔbra yi mu na ɔsagyefo kwame nkrumah yaree wɔde no kɔɔ romania kɔhwɛɛ n ayaresa na ɛhɔ na owui wɔ ɛbɔ mu wosiee no wɔ nkrɔful a ɛyɛ baabi a wɔwoo no nso ekyiri no wɔsan de no baa nkran a ɛhɔ na wosii mɛmoreal tumb a nnɛ yɛdekae abibimanba panyin baako ɔyɛɛ pii boaa ne man ne abibifo nyinaa wɔwoo yaa asantewaa afe na ɔyɛ ɔhemaa wɔ edweso kuro a wɔ asanteman mu ne nua nana akwasi afrane okpese a na ɔy edwesohene na yi no s ɔny hemaa dea yaa asantewaa yɛ a ɛma ne din terɛw ne sɛ ɔko tiaa ngyiresi aborɔfo no wɔ afe mu wɔwoo yaa asantewa afe mu w edweso besease w asantemantan mu ne nua barima afrane panin bɛyɛɛ ohene wɔ edweso ɛkuro bi a ɛbɛn edweso na ɔyɛ okuani a odua nnɔbae wɔ n afua a ɛbɛn boankra yaa asantewaa kɔtɔɔ aware so mienu ne barima bi a na ofiri kumsai ɔne no wo ɔba baako hilla limann wɔ woo no ɔpɛnimba afe owui wɔ ɔpepon da a ɛtɔ so afe yɛ kane ghana manpanyin firi september da a ɛtɔ afe kosii december da afe mu ɔbɛyɛɛ aban ananmusini a ɔwɔ switzerland   wɔ woo liman a n abusua din de babini no wɔ atifi fam wɔ kane gold coast no kuro a ede gwollu a ɛwɔ wassa mansin no mu wɔ atifi atɔe fam emfa ho sɛ na n awofo nni bi no ɔbɔɔ ne ho mmɔden de ne ho hyɛɛ nhomasua mu kɔɔ akyiri owie n ahyɛase sukuu wɔ aban sukuu a na ɛwɔ tamale no wɔ afe mu firi afe kosi afe mo no osuaa amanyɔsɛm ho ade wɔ suapɔn a ɛde londo school of commerce okosua french kasa wɔ afe supon a ɛde sorbonne university a ɛwɔ france ɔde n adesua no kopue suapɔn a ɛde university of london mu ma no nyaa abodin krataa a ɛde ba hon wɔ abakɔsɛm nsɛm mu wo na afe onyaa abodin krataa a ɛde phd wo amnyosɛm ne amanmmara mmarasɛm mu firi suapɔn a ɛde university of paris dr limann ye adwuma sɛ ɔkwankyerɛfo amanɔne pon wɔ asoe a ɛhwɛ amanɔne nsɛm so wɔ ghana firi afe kosii afe wɔ afe no mu no na ɔka amanmara baguakuo a ɛhwɛ ma wɔhyehyɛɛ ghanaman mmara wɔ afe mu wɔ afe mu no wɔpaw no sɛ ɔman ananmusini a ɔda ghana ananmusini tenabea wɔ lomea ɛwɔ togo wɔpaw no sɛ ɔfotuto wɔ ghana ananmusini tenabea a ɛwo geneva switzerland wɔ afe   ɔsan nso beyee adwuma sa titenani a ɔhwe europe america asia atɔe apuei so wɔ ghana asoe a ɛhwɛ amanɔne nsɛm so wɔ afe mu wɔ abnatugo a ɛnam jerry rawlings so bae no emfa ho sɛ na wonnim limann yiye wɔ ghana no wɔpaw no sɛ manpanyin wo amanyɔkuo peoples national party din mu na onyaa akyitaafo a wɔn mu dodoɔ no ara yɛ kane manpanyin kwame nkrumah akyitaafo ɔkɔperee wɔ abatoɔ no mu bere a aban a ɛwɔ saa bre no supreme milliatry council sii imoru egala kwan wɔ abatoɔ no mu no onyaa mma no mu ɔha mu nkyekyɛmu de dii nkonim wɔ abatoɔ a ɛkɔɔ so ne pmrɛnu soɔ no dr limann hyɛɛ adwumase sɛ manpanyin wɔ september da ɛtɔ so afe na ɔyɛ obi ne ntotoe fa sikasem no yɛ nea ɛyɛ kakra na na ɔgye kabi ma menka bi amambuo ne nhyehyei a ɛfa abibiman ho no tom rawlings de abantuguo tuu no wɔ december da ɛtɔ so afe mu eyi ma no bɛyɛɛ manpanyin koro wo adehyeman a ɛtɔ so miɛnsa no mu wɔ afe bre a na pnd saraafo aban no baa n awie no dr liman san de no ho hyɛɛ amnyɔsɛm mu ma no kogyinaa wɔ amnyɔkuo people s national conventions din mu wɔ manpanyin abatoɔ no mu ɔtɔɔ so miɛnsa bre a onyaa mma no mu ɔha mu nkyekyɛmu ɔkɔɔ so de ne ho hyɛɛ amnyɔsem na na ɔda so wɔ nkrumah nyehyei mu gyedie dr limann nyaa yare koankorɔ na owui akyire ogyaa ne yere a ɔde owurayere fluera liman ne mmɔfra nsɔn lariba montia ne limann baba limann sibi andan ne limann lida limann daani limann zilla limann ne salma limann bre a wode dwuamdie a ɛde nneɛma hyɛ afoforo nsa no baa awie wɔ afe mu no na asraafoko no mu fo bibi kekea sɛ kane afrc mu fo no pe sɛ wotu aban gu dr liman koo so sii so dua sɛ mmara mma ho kwan se woda so koraa wɔn so wɔ afiase wɔ kabi ma me nka bi amambuo mu   saa nsɛm yi kaa n anisoadehunu a ɛne manpanyin agua no na afei animguase a ɔfaa mu wɔ rawlings aban ase hilla liman adɔyekuo no yɛ ayamyɛ kuo a wɔhehyɛ no wɔ afe de kae mfe bre a wɔpaw no sɛ manpanyin no kuo no boate ne sɛ ɛbɛboa ma w atu bu a wobu nnipa fahodie so no ase denam nhomsua so na wɔboa wɔn a wonnibi mpontuo ne yiyedie na afei ɛboa ma wɔhyɛ kabi ma menka bi amambuo mu kena theresah kuffour wɔ woo no ahineme bosome da a ɛtɔ so afe mu yɛ jonh agyekum kuffuor a ɔyɛ kane manpanyi a ɔtɔ so mienu wɔ ghana adeyeman a ɛtɔ so nnan mu no hokafo ne kane manpanyin yere wɔ ghana ɔyɛ nɛɛse a ɔkɔ ahomegye mu theresa kuffour hyɛɛ ne sukuu ase wɔ catholic convent ola a ɛwɔ keta wɔ frao mantam no mu wɔ ghana akyire otuu kwan kɔɔ london kosuaa nhoma faa ayarehwedwuma mu boafo ho nnema wɔ beae a ɛne southern hospital group of nersing edinburgh a ɛwɔ scotlnd   b re ɔtoa n adesua so wie wɔ suapɔn a ɛne radcliffe infirmary wɔ oxford ne paddington general hospital a ɛwɔ london wie no onya adansedie kraa firi oman no ho se nɛɛseni theresa kuffour ne john kuffour a ɔyɛ ghana kane manpnyin no wɔ mmɔfra nnum a wɔn din de j addo kuffour nana ama gyamfi saa kuffour agyeku kuffour ne owusu afriyie kuffour   ɔwɔ mma nananom nwotwe ɔyɛ roman caothlic ne koregeen emfa ho sɛ na ɔyɛ manpanin yere firi afe kosii mu no ɔyɛ obi w anfa ne ho anhyɛ amnyɔsɛm mu kuraa wɔ afe mu no ɔboa maa wɔde nsakrae baa aban nyehyɛe a ɛfa mmɔfra nkumaa nhomasua ho na nhyehyɛe yɛ no din de unesco s free complusory universal education nhyehyɛe a ɛbɛma mmɔfra nkumaa akɔ sukuu a wontua hwee w ate kuo be a ene mother and child community development foundation mccdf adɔye kuo a ɛnhyɛ aban ase na wodi wɔn dwumadi wɔ ghana ne canada wɔboa ma wɔbɔ mmɔfra ho ban firi wɔn awofo nnyarewa a wobetumi anya afiri awoɔ mu no wɔ nsɛmsɛm bi a ɛfa panama nhoma ho wɔ afe mu no wobɔɔ theresa din sɛ onim bribi fa panamaniafo sika korabea ho nsɛm a ɛfa ne ba a odikan john kuffour ho na sika a wɔka ho asɛm no yɛ wɔ october da a ɛtɔ so mu no pope benedict xvi de abasobɔ a w ato din the papa award of knight commander of st gregory the great maa ne kunu a ɔne manpanyin john kufour wɔ mmoa a wɔde aboa amansan ne catholic asɔre no wobɔɔ theresa kufour nso abaso a edin a ɛda so ne papa award dame of st groregory the great wɔ mmoa ahorɔw a ɔde mmɔfra ne wɔn awofo no nana konanadu agyeman rawlings wɔ woo no november yɛ ɔman panyin yere a odi wɔ ghana man mu firi june kosi september ne december afe kosi january afe a na ne kunu ne ɔman panyin jerry john rawlings wɔ afe mu no ɔbɛyɛɛ obaa a odii kan kɔ pree gana manpanyin agua wɔ november afe mu no j o t agyeman ne ne yere woo nana konadu ɔhyɛɛ sukuu ase wɔ ghana international school ɔtoaa so kɔɔ achimota school beae a ohyiaa jerry john rawlings ɔtoaa so kɔ gyee ntete wɔ suapɔn university of science and technology na na ɔne asukuufo no kandifo wɔ africa hall wɔ afe mu no ɔtoaa so kosua senea wosiesie ɔdan mu ma no nyaa abodin krataa diploma firii london college of arts nana konadu ne rawlings waree wɔ afe mu wɔ woo wɔn ba a odikan zenator wɔ afe na rawlings yɛ srani mmaa mienu ne obarima baako toaa so bae a wɔn din ne yaa asantewaa amina ne kimathi otoaa n adesua no so mfie pii akyi ma no konyaa abɔdin krataa diploma wɔ ahosiesie ho firii suapɔn bi a wɔfre o ghana s management development and productivity institute wɔ afe wɔ afe mu no onyaa abodin kraa firii suapɔn ghana institute of management and public administration nana konadu agyeman rawlings bɛyɛɛ ghana manpanin yere a odi kan bere a ne kunu beyee ɔman panyin wɔ bre tia bi mu wɔ afe ɔsan nyaa tumi wɔ afe mu ma no dii ade kosii afe nana konadu ne otitenani ma kuo bi a wɔfrɛ no st december women s movement wɔ afe mu no wɔ too aba yii no sɛ otitenani abediakyire a odikan wɔ n amanyuɔkuo mu bre a national democratic congress ndc redi adee ne mprenu soɔ wɔ ɔman paynini john atta mills bre so wɔ afe mu no odii nkuguo wɔ bre a ɔne atta mills kɔpree amanyɔkuo no kandifoo agua no kwame nkrumah university of science and technology kumasi ghana johns hopkins university institute for policy studies baltimore wɔ nsɛm bi a americafo asoeɛ a ɛwɔ ghana de too dwa mu no kane manpanyin yere nana konadu agyeman rawlings kae sɛ ɛyɛ me botae sɛ mehu sɛ mma ade wɔn ho wɔ bebiara mu na w atumi aboa ɔman no mpontuo na afei nso w anya kyɛfa wɔ sikasɛm ne amnyosɛm mu wɔ ɔman no mu mmaa yɛ ade a wɔboa ma asomdwoe ba mmusua mu aman mu ne wiase afanaa nyinaa na ɛyɛ ade a ɛsɛ yɛ gye tom sɛ eyi betumi ayɛ yie a ɛho behia sɛ wopagya mmaa wɔ amanyɔsɛm mu na wonya ntete wɔ senea wobetumi ahu na w aboa mpontunwuma wo ɔman no mu eyi ne botae esi december women s movement aniso a nana konadu agyeman rawlings da ano no okyerɛkyerɛ mu sɛ ɛyɛ ekuo a ɛnhye aban ase a n anisoadehu ne sɛ ebenya saa nkoanim yi denam mmaa anoboaboa so eyi da nkyɛn a ne kuo bi wɔfrɛ no two million stron yɛ ade a w ate mfitiase sukuu bebro wɔ ɔman ghana mu na w aboa ama mmɔfra mpotuo ne mmusua nhyehyei anya nkoanim bebree ghana kane manpnyin yere kae sɛ ɔbɛkɔso aboa mmaakuo ɛnfa ho sɛ ne kunu nyɛ ɔman panyin biom no ne kunu dii abantuguo asrafo anim wɔ afe mu ma wonyaa tumi nanso w amfano ansi so sɛ ɔman panyin kopim sɛ afe a edi hɔ no ɔman no nyaa nkoanim tee ne ho fii asrafo aban ho maa afe mu no abatoɔ kɔɔ so nipakuo bi a wɔfrɛ wɔon the baltimore afro american frɛɛ manpanyin yere mpontuwnwuma mu kunini wɔ kae sɛ ghana adwumyɛfo dodoɔ no ara yɛ mma na ɛyɛ ade wɔpɛ sɛ wonyaa kyefa wɔ mpotuo a na erekɔ so no mu ansa na december no na mma nni nsonsuansoɔ biara wɔ amanyosem mu mpo wɔ mmara a ɛfa mma ho ɛde ne nkakra nkakra maa mma tontɔn wɔn nsaase wɔn ntama ne wɔn agude na ama w anya sika wɔ afe mfiase no mmaa kakra bi twe bɛn no a na wɔpɛ sɛ wɔte mmakuo nanso wɔ nhyiamu kakra bi akyi no hwee ankɔ so ɔkae sɛ bre a obisaa wɔn nea wɔ pɛ sɛ wɔde saa kuo no yɛ no ɛbɛdaa adi sɛ nea yehia mmom ne sɛ yɛ hyɛ ase yɛ nneɛma a ebetuim de sika abre wɔn na aboa ama w atumi aboa wɔn manfo wɔ mpontunwuma mu na mmaa no pii hia nneɛma bi te sɛ nsuo ekuo no kyerɛkyerɛ ghana mmaa no senea wɔ yɛ nwuma nya sika sie sika no bi na wɔde bi nso boa mpontunwuma ɛhyɛɛ wɔn nkuran sɛ ɛsɛ wotumi ma wɔn ano du beguam wɔ wɔn nkura ase na wɔ kyerɛkyerɛ apɔwmden ne adesua ho nhyehyei mu kyerɛ wɔn ɛyɛɛ nhyehye maa wonyaa mpanyinfoɔ sukuu mu kyɛfa ma ɛboa wɔn ma wosuaa akenkan ne akyerɛw na wɔn mu pii yɛ ade wɔn ntumi nkenkan kampesɛ w akyerɛw mmofra aware a na ɛrekɛso no yɛ ade a wɔkasa tiae na nhyehye ahorrɔw a ɛbɛboa ama nnuanepa ne apɔwmoden kɔɔ so wɔ afe mu no denam nana konadu mmoa so no ghana beyɛɛ ɔman a edikan gyee aman nkabom kuo nhyehyei a wɔfrɛ no united nations convention on the right of the child no too mu denam n anamontuo no so no owura yere rawlings boae ma wɔgyee mmara bi a wɔfrɛ no  intestate sucession law a mmara no botae ne sɛ ebedi aboa wɔn a wɔn abuasuafoɔ awu wɔ bre a w anyɛ nhyehyɛ biara anto hɔ de fa agyapadeɛ ho wɔ amamere mu no ghana mmaa nni agyapadeɛ biara mu kyɛfa wɔ wɔn kununom wuo akyi mmara foforo yi de nsakrae   mae wɔ sɛnea wɔkyɛ agyapadeɛ owura yere rawlings  anamontuo no nso akyerɛkyerɛ nkurasefoɔ mmaa no sɛnea wobnya kyɛfa wɔ abatoɔ nsemnsem mu ye de fuafua wɔn kosii sɛ wobehuu sɛ hey yɛmpɛ sɛ obi a onni yɛn motam ha begyina sɛ yɛnto ne so aba ɔka kyerɛɛ afrikan report mmaa no mu pii yɛ ade a wɔka akuo akuo ho wɔ wɔn nkurase ne mpesua ahorɔw so wɔn mu binom di akuokuo no anim ma wɔyɛ nneɛma metumi aka sɛ y anya wɔn so nsunsuanso na metumi hu sɛ afei deɛ y atumi afa ɔhaw kɛse no mu wɔ afe mu no mmaa yɛ ade a wonyaa ho kwan kɔɔ mmaranhyɛ bugua mu sɛ mmarahyɛ baguafoo ɔkyerɛkyerɛ mu sɛnea sikasɛm ho nsɛm yɛ ade a ɛhaw wɔn no owura yere rawlings de too africa report anim sɛ na amanoni aman anamusifoɔ tenabea ahowrɔw ka sɛ yɛn kuo no yɛ amanyɔsɛm kuo ma enti w anto wɔn bo ase antie yɛn ɛgyee bere pii ansa nnipa hyɛɛ ase tee yɛn nsɛm no ase mpɛn dodoɔ a mmaa de wɔn ho hyɛ amanyɔsɛm mu no wiase no yiyie na ɛbɛyɛ esiane sɛ yɛnnwene ɔko ho na hena na ɔrekɔ akɔyɛ atuo na hena na ɔrekɔ akɔkum ne yɔnko   yɛpɛ sɛ yenya akwanya ahorɔw na yama wiase no ayɛ beae ɛyɛ anigye ɔyɛ ɔbaa  a ne ho akokwaw na afei nso afoforo pɛ n asɛm paa wɔ afe mu no ghana manpanyin yere ne ne kunu tuu akwan  kɔɔ nkurow akseɛ mu a ebi ne  new york chicago atlanta washinto d c houston   detroit lincoln pennsylvania ne los angeles a wɔn botae ne sɛ wɔbɛtwe afoforo ama wɔne ghana abedi nsawɔsoɔ ne kunu ne ɔman panyin a odikan nyaa nsrahwɛ ho akwantuo wɔ united states nkuro nyinaa mu ghana manpanyin yere kɔɔ nsrahwɛ wɔ united states nawɔtwe nnum konyaa kyɛfe wɔ nkyerɛkyerɛ bi a ɛkɔɔ so fa aboafoɔ ne nwumakuo ɛnhyɛ aban ase ho ɛkɔɔ so wɔ sukuupon a wɔfrɛ no johns hopkins university a ɛwɔ baltimore onyaa adansidie krataa  wɔ akwan a  wɔfa so  gyegye sika toɔ ho nhyehyɛi ne mpɔtam anoboaboa wɔ bre a owie no wɔ afe mu no suapɔn a wɔfrɛ no lincoln university a ɛwɔ pennsylvania no bɔɔ ɔne ne kunu aba so wɔ afe mu no   ɔbɛyɛɛ obaa a odikan gyinaa sɛ wɔnto ne so aba nnyi no sɛ ɔman panyin wɔ ghana man mu  wɔka faa ne ho sɛ ɔyɛ hillary clinton sɛsoɔ wɔ afrika   sɛ nka otumi de n amonyɔkuo foforo no dii nkonim wɔ afe mu a na anka ɔbɛyɛ ɔbaa a odikan bɛyɛɛ manpanyin wɔ ghana nea enti a ananse tare ɔdanpan mu mmere bi ananse ne ne yere kɔnɔre yaa yɛɛ afuw afuw no ye mu no ananse yɛɛ ne ho se obi a ɔyare nti se wɔkɔ afuw no mu a na ɔdeda hɔ a ɔnnye hwee eduu mmere bi no ne yere sree no sɛ sɛ woba afuw mu a ɔntew nani na wonye na atumi aboa wone won mma no ananse de aniwu yeyaw ne yere se ah wo obea akoko nini tumi ben na wowo a wode bekyere me nea menye eyi akyi no ananse bɔɔ mmoden de ne ho gyee mu kakra boaa ne yere ma woyee afuw no nnobae no nyinn a emu bayere bankye mankani ne ade abobo akeseakese na atosode nyina nso asosow kosoo no kwaku ananse ani bree afuw no eyi nti adwene a ofae ne se ononkoa bebo mmoden adi nnobae no nyina agya ne yere ne ne mma no opatu yaree na oka kyeree ne yere se okonore yare a me yare yi de magyanom nsamanfo se owu ara na mewu enti se mewu a da no ara monsie me esiane se eye nananom nsamanfo na woretow nsa afre me nti wose se mewu a mommfa nnadewa mmobo madaka no mu na mmom momfa owaduru woma nkyensee nkyene mankyese ne sekanma nhye madaka no mu na momfa nsie me wo afuw no mu okonore de oyaw ne su ka kyeree ne kunu se orenwu nti onnyae nea oreye no nanso wantie nansa pe na kwaku ananse gyaee mu okonore boo moden yee senea ne kunu kae ansa na orewu no nyinaa pepeepe ode awerehow betenaa ne fi bedii kuna na ne mma no nso bedann nyisia esiane se na okonore ye okunafo nti na ontumi nko afum na mmom ne mma no na woko da biara a wobeko ho no na obi abetutu afuw no mu nneema no atwitwa borode a anyinyin no nyinaa afei nso atosode ne neema a aka no nyina nso wobeko no na obi abewiewia de ko se eba no saa na mmofra no kobo won maame amanee a na adan ayiye foforo koraa wo fie ho otumi su bo abubuo pii se se ne kunu te ase a anka owifo ko no rentumi nye sa adebone yi koo so ara kosii se dakoro de okonore yaa ankasa de ahometew koo afuw no mu kohuu senea onii no adi won awu afa ode eho amanee koboo omanhene ma one ne mpanimfo yee adwene se wobeye biribi a ebetumi akyere owifo ko no mmere bi kwaku ananse faa nyansa se ope se odi obiara so na watumi asisi won agye won nneema afi won nsam a wonnhu ho hwee eyi nti ode mmrada ne nnaadaa gyigyee nnipa ne mmoa nyinaa nyansa na ode hyee kuku bi mu kyekyeree ano dendeenden senea ebeye a ebi rentumi mmpue afei oyee n adwene ne se ode kuku a nyansa wo mu no beforo akosi dua nkon mu baabi a obiara rentumi nhu nkofa ode kuku no kyekyeree ne kon mu fii ase de foroo dua tenten bi oboo mmoden foroo kakra duu baabi na afei aye den ama no a onhu nea onye otare dua no ho rebre saa no otee nne bi fi nwura no mu se papa se wode kuku no sen w akyi a anka wobetumi aforo dua no ntem ananse tee no ode ahoohare dan n ani hwee nea orekasa no ommehwe a ne ba ntikuma eyi maa ananse huu see wantumi annye nyansa no nyinaa wɔwoo kofi annan wɔ kumasi a ɛwɔ ghana n awofo de victoria ne reginald henry annan wɔwoo no ataa na ne nuabea efua atta wuu ne din kofi kyerɛ sɛ wɔwoo no fida adehyefie na wɔwoo kofi annan esan sɛ na ne wɔfa ne ne nanammarima mmienu no nyinaa yɛ ahenfo n agya owura henry annan a ɔyɛ asanteni ne fanteni ba waree victoria a ɔyɛ fanteni ɔyɛɛ n edwuma wɔ lever brothers cocoa comapany a na ɔyɛ export manager kofi annan wɔ mma abien a ɔne nigeriani titi alakija woe ansa wɔntam tetew mfe pii a etwam afei ɔne nane mania annan a ofi sweden na wɔaware a nane nso wɔ ɛba baako wɔ aware dada bi mu fi afe kosi no kofi annan kɔɔ mfantsipim skuul a ɛwɔ cape coast na ɛhɔ na osuaaa tema ne ahobrɛase wɔ a annan wiee mfantsipim skuul no ɔman ghana nyaa faahodie a na ɔyɛ abibimana a edi kan wɔ mu no kofi annan toaa adesua so wɔ kumasi college of science and technology a afei wɔato no kwame nkrumah university of science and technology ɔfaa ford foundation nhyehyɛe so kɔɔ macalester college wɔ st paul minnesota wɔ mu ɔkɔɔ adesua no so wɔ graduate institute of information studies wɔ geneva switzerland fi kosi fi kosi no ɔbɔɔ no ho mmɔden nyaa master of science abasobɔ fii mit sloan school of manaagement hɔ afe mu no kofi annan hyɛɛ edwumayɛ ase wɔ world health organisation sɛ budget officer ne ntam no na ɔhwɛ ghana nsrahwɛ nsɛm so ɔsan kɔɔ united nations un na hɔ na ɔtenae kosi bere a kofi annan wɔ un no na ɔhwɛ asomdwee mpontu wɔ wiase nyinaa saa mmere yi no basabasayɛ ne ɛko de owu pii brɛɛ rwandaman na edwuma no yɛ den yiye nso kofi annan bɔɔ mmɔden yɛɛ nea ɛsɛ kosi mmere a asomdwee sanee rwandafo wɔ december mu no un mpanyinfo hyiaae no wɔpaw kofi annan sɛ onni kuw no nhyehyɛe so amansan nyinaa tow aba de gyee no ankyɛ ara na wosuae kofi annan na da a edi kan wɔ afe mu no na ɔhyɛɛ edwumayɛ ase na kofi annan bedii n anan mu a yɛfrɛ no boutros boutros ghali no na ofi egypt man mu enti kofi annan ne obibini a odii kan bɛtenaa u n ahengua no so kofi annan mmɔdenbɔ nti no mmere bae sɛ ɛwɔ sɛ ofi gua no so no amansan nyinaa san toow aba de gyee no afe nnum eyi yɛ nwowa yiye esan sɛ na ɛwɔ sɛ abiban tena un edwumakuw no ano mfe du pɛ nso wɔsaan toow n aba nti no abibiman dii mfe dunum a ebi nsii da wɔ april afe mu no kofi annan tow nsa frɛɛ aman nyinaa sɛ wɔmmɔ dwetiriw a ɛbɛba ama aman a hɔn nni sika no debɛhwɛ wɔn nnipa a wɔyɛ hiv aids ayarefo wɔ december mu no kofi annan ne edwumakuw un nyaa abasobɔ a ɛyɛ nobel asomdwee abasobɔ wɔ edwuma a na wɔreyɛ sɛ asomdwee ne nkabom bɛba wiase afanan nyinaa wɔ amɛrika ne britain aman ɛko a wɔreko wɔ irak no kofi annan buaa mmisae bi ano sɛ ɛko no tia un mmra ne nhyehyɛe bere a aman abien yi reyɛ nhyehyɛe sɛ wɔbɛkɔ ako nno kofi annan dii kan ka kyerɛɛ wɔn sɛ mma wɔn nkɔ ako wɔ bere a un mpenee so wɔantie no enti eyi de mansotwe kakraa hyɛɛ amɛrika ne un ntam bere a na kofi annan rehwɛ kuw no so wɔ sudan nso a ɛko resi nno kofi annan kɔɔ so hwehwɛɛ akwan a wɔbɛfa so de un asogyafo akɔ ɔman no mu sɛnea basabasayɛ no so betwa ɔsan nso ne nkramokuw ne aman pii bɔɔ nkɔmmɔ ɛfa sɛnea wɔde faahodie bɛma mmaa ama wɔnn nso etumi abɔ bra a ɛbɛma wɔakoma atɔ wɔn yɛm sɛnea mmarima nya no no nsɛm bi bɛttɔɔ dwa bere a kofi annan hwɛɛ un kuw no so nea edi kan no ne sɛ un edwuma mu panyin a ɔhwɛ atukɔfo refugees so ruud lubbers benyaa asɛm bi ɛne sɛ atukɔfo yi a na ɛwɔ sɛ ɔhwɛ wɔn so no nsɛm piee sɛ ɔde mmonaatow ne ne tumi a ɔwɔ no de tiaa wɔn faahodie nsɛm no piee saa no kofi annan kae sɛ nsɛm no nnyɛ nokware wɔyɛɛ nhwehwɛmu wiei no ɛbaa sɛ ruud lubbers yɛɛ nea wɔkae nno ampa na nsɛm yi ammoa sɛnea amansan dwenee kofi annan yieyɛ ho asɛm foforo a ɛbɛtɔɔ dwa no ne sɛ wɔ afe mu no nsɛm piee sɛ edwumayɛkuw a ɛwɔ switzerland a wɔfrɛ no cotecua inspection sa kotuaa kofi annan ba barima a yɛfrɛ no kodwo sika bi na edwumayɛkuw yi adi kan anya apaw sɛ wɔnhwɛ un nhyehyɛe bi so edwuma no ne sɛ wɔde aduan bɛgye fangoo oil efi irak fo hɔ wɔ mmere a wohia aduann yiye sika a kodwo annan gyee no nti no amanfo pii dwenee sɛ kofi annan faa kwan yi so bɔɔ nyansakorɔno mmom kofi annan hyehyɛɛ kuw sɛ wɔnhwɛ asɛm yi mu ɛkɔpiee sɛ kofi annan annyɛ nea ɛnsɛ naaso kuw a wɔhwɛɛ nsɛm yi mu no kaa sɛ tumi a anka ɔwɔ sɛ ɔdebɛhwɛ nsɛm a ɛfa sika ne nsɛm foforo bi so no wɔnnye na wɔnfa mma obi foforo a ɛbɛyɛ n edwuma pɔtee a ɔbɛyɛ eyi nso ammoa kofi annan nnwumayɛ sɛnea ɛsɛ amɛrika ne un mansotwe nnso tiaa kofi annan nneyɛe pii kofi annan abɛdiekyire mark malloch brown kaa nsɛm tiaa amɛrika no kofi annan antia no na eyi hyɛɛ amɛrika mpanyinfo pii abufuw eyi ne irak ɛko a amɛrika kɔe no de nsɛnsɛm hyɛɛ wɔnn ne un ntam wɔ ɛbɔw mu no kofi annan ka kyerɛɛ kuw no sɛ ɛyɛ ne pɛ sɛ wɔbɛsesa sɛnea kuw no yɛ n edwuma ne sɛnea wɔahyehyew no ɔdetoo dwa sɛ ɔbɛpɛ sɛ nhyehyɛe no de tumi bɛma aman a wonni sika ɛne nea aman nnwaso nsɛm tia wɔn sɛnea amansan nyinaa betie amann nyinaa nsɛm de afa adwen wɔ sɛnea ɛsɛ sɛ nnipa tena fa wɔ september mu no kofi annan kaa wɔ amanpanyin nhyiemu wɔ new york sɛ nsɛm a ɛda n akoma so sɛ amanpanyin ne aman nkabomkuw no bɛhwɛ ɛne basabasayɛ ne mmra ntiae a ebu so wɔ wiase nyinaa ɔsan kaa sɛ ɛbɛyɛ n anigye pii sɛ abibiman begyae ɛko pii a wɔsɛe mpontunnwuma nso no israel ne palestine fo nso nnyae ɛko a wɔako mfe pii ni wɔ mumu so no kofi annan kaa ne nsɛm a etwa toɔ koraa na ɔttoo nsa frɛɛ aman a wɔwɔ tumi nimdeɛ ne sika sɛ mma wɔnn nfa nea wɔwɔ no ntia aman a wonni bi na mmom wɔmmoa wɔn sɛnea aman nyinaa ne nnipa nyinaa bɛtena asomdwee mu koo nimo yɛ abakɔnnwom mu nimdeɛni titiriw a ofi ghana ɔsan nso bɔ nnwom a ɛde abibimaneɛ ne amanɔne nneyɛe ɛfra koo nimo a wɔsan frɛ no daniel amponsah wɔ mmere a ɔwɔ britain man mu no yɛ ɔdehye esan sɛ ne nuabea waree ɔhene ahenfie na osuaa sɛnea wɔbɔ kete nnonnoo ansa odii mfe du nkron nsan sɛ ne nuabea waree ɔhene ahenfie na osuaa sɛnea wɔbɔ kete nnonnoo ansa odii mfe du na kosnnwom tew ne ho fi abibiman tebea ho ɔyɛ ghanani a odii kan bɔɔ nnwom wɔ cd so a na yɛakyerɛw so ɔsabarima wɔ ghana no wagye abasobɔde a yɛfrɛ no grand medal for lifetime service to ghana a ɛkyerɛ mmɔdsanku de abibmammrɛ americammamrɛ ne spain nneyɛe fra eyi nti ɔyɛ obi a abibiman nyinaa hyɛ no nso a wɔsan bu no yiye eyi yɛ hu pii esan sɛ ne nnwom tew ne ho fi abibiman tebea ho ɔyɛ ghan mu mmere yi nyinaa no na ɔdaso bɔ nnwom ɛsan sua nnwom ho ade pii eyi nti no na ɔda ghana nnwomtokuw no ano wɔ mu no ɔtew nnwomto ne sankubɔkuw a wɔfrɛ no adadam agofomma a wɔn din kɔɔ kan yiye kete nnonnobɔ akyire no ɔsan suaa mɛfra koo nimo a wɔsan frɛ no daniel amponsah wɔ mmere a ɔwɔ britain man mu no yɛ ɔdehye esan sɛ ne nuabea waree ɔhene ahenfie na osuaa sɛnea wɔbɔ kete nnonnoo ansa odii mfe du nkron no na ɔkyerɛ sankubɔ banbɔ guitar ne braas band nnwom wɔ ne ekurase a yɛfrɛ hɔ foase bere a ɔkɔɔ london wɔ adesua nti no ɔkɔɔ missing ho sukuu ɔsan baa ghana no ɔbɛyɛɛ adwuma sɛ chief laboratory technician wɔ chemistry department wɔ kwame nkrumah suapɔn a ɛwɔ kumasi ɔyɛɛ adwuma kosii afe suaa missing a wɔde nsatea abien bɔ eyi na yɛde kae no pa ara ko ɛde ɔman no din akɔ kan ɔde ne nneyɛe akyin europe abibiman ne amerika lincoln center wɔ afe mu mmere bi a etwa mu kɔ no na ɔyɛ dwontoni kyerɛkyerɛni a ɔte washington suapɔn a ɛwɔ amɛrika joseph kwame kyeretwie boakye danquah yɛ ghana panyin baako a wɔampene kwame nkrumah aban wɔ bere a ghana nyaa faahodie ekyi no na ne mfɛfo frɛ no nana kwame kyeretwie wɔwoo danquah wɔ bempong wɔ akanman mu na ɔyɛ ɔdehye a ofi ofori panyin fie a saa bere no wɔyɛ ɔman ghana ameneɛkuw nhyehyɛe nnipa titiriw danquah kɔɔ london suapɔn na hɔ na osuaa abakɔsɛm ne felɔsɔfi ɔyɛ obibini a odi kan a suapɔn no maa no doctrate a wɔ abakɔsɛm mu ɔsan baa ghana saa bere no na wɔfrɛ no gold coast wɔ afe mu ne tema a ɔwɔ ma ghana kɔɔ soro yiye na ɔne ghana panyin baako saa bere no a yɛfrɛ no owura j e casely hayford faa ayɔnkoɔ casely hayford na ɔteee kuw a wɔfrɛ no national congress of british west africa afe mu no casely hayford yaree na ansa obewu no ɔfrɛɛ danquah na ɔka kyerɛɛ no sɛ ɔnhwɛ abibiman nyinaa faahodie so mmom na danquah mfa abibiman a wɔka borɔfo kasa wɔ west africa nkabom adwen a na casely hayford wɔ nso no na ɔmpɛ sɛ ɔde ne ho bata aman a wɔnka borɔfo no ho eefisɛ na danquah gye di sɛ wɔde wɔadwen ne wɔn nneyɛe fa aborɔfo no kwan a wɔnnyɛ nneɛma te sɛ nea abibifo yɛ no eyi nti danquah faa adwen sɛ ɔbɛhwɛ ghana faahodie nnwuma so danquah dahuruubɔ krataa a ɔfrɛɛ no the times of west africa fi kosi mu krataa yi ne dahurubɔ krataa a eedi kan wɔ ghana ɔde ne ho hyehyɛɛ nnwuma pii a wɔfa amanyɛsɛm ho wɔ afe ne ekyi eyi de no kɔɔ britainman mu wɔ fi kosi no na ɔyɛ nsɛnkyerɛwni panin wɔ gold coast youth conference danquah bɛyɛɛ mmrahyɛbedwani wɔ mu na ɔhwehwɛɛ kwan a wɔbɛhyehyɛ mmra ɛbɛboa ama ghana enya faahodie ɔboaa sɛ wɔbɛtew kuw united gold coast convention bere a kwame nkrumah fii amanɔne bae no ɔdanee kuw no yɛɛ amanyɔkuw wɔ mu no tumi ho mansotwe kakraa tuu ugcc ase na nkrumah tew ne ho kɔtew convention people s party cpp wɔde danquah ne nkrumah kɔɔ fie ase wɔ mu na eyi maa amanfo nyinaa de obuo maa wɔn wɔsan tow aba paw danquah kɔɔ mmrahyɛbedwa nkyekyɛmu abien a wɔbɛyɛ house of representatives ne house of elders eyi amma so saa no danquah annonyam nyinaa brɛɛ ase abatoɔ a ɛbaa so wɔ ne mu nyina ankɔ yiye amma no ghana nyaa faahodie wɔ mu danquah san kɔɔ ɔmanpanyin abatoɔ a ɔne nkrumah na wogyinae wɔ afe mu nkrumah dii nkunin na mu no wɔde danquah san kɔɔ fie ase afe baako ekyi no woyii no ɔbɛyɛɛ ghana bar association ne dwumapanyin na wɔsan de no hyɛɛ fie ase wɔ mu j b danquah hwere ne nkwa wɔ fie ase na aban no annyɛ nhyehyɛe biara antew n anim sɛ ɔmanba titiriw ohenkese bi tenaa ase a na owo mmoa ne agyapade ne nkoa pii nanso na owo babea biako pe ne saa nti na onni ne ho agoru koraa da biara a ohene nkoa ne ne mmoa no bedidi amee no na ato anigye ne ahurusidi wo ahenfi ho da biara anwumire a wobedidi awie no afurum ba bi de anigye mmoroso huruwhuruw de ne ho yanam fam tutu ne nan ko wim de ne nensa bobo nneema mu se eba no saa a na agyinamoa bi a owo ho no afre no atu no fo se onnyae nea oreye no na dabi ode asem beba otu no fo saa a na ode serew ne oyaw aka akyere no se oye okuraseni nti onnim anigye ayinamoa kae kae a wammua no no oboo oguanten abirekyi nantwi oponko nkoko ne nkoa a won aka no nyinaa amanee se wontu afurum ba no fo na daakye ode asem beba won nyinaa nsem a na woka ne se agyinamoa nwene ne ho na woredwene won ho enti se afurumba kofa asem biara ba a ono nko ara na obenya asem nanso nea na agyinamoa tae ka ne se obi asem fa obi ho afei nso esiane se won nyinaa bo abusua koro nti se won mu biara ho ka a obiara nso ho beka efise se eka ani a na aka hwene se oka saa a na obiara da no fam twee na woreserew no se eba no saa a na agyinamoa de n asem akobutuw baabi dinn rehwe won da koro anwumire a won adidi amee na obiara regye nani no afurum yi san soo n agorubone yi mu bio ode ahuruwhuruw ne ne nan tutu ara se na ohene babea koro yi retwa mu afurum tuu ne nan biako na ohenebabea yi ayaase surudu mmogya na erepram ohene babea a orewu yi nkoa no de mmirika koboo ohene amanee omaa wokofaa oponko de no tenaa ne so koo ayaresabea woduu ho no na won apon nti womaa oponko tuu mmirika tente bi a ontuu bi da de ohene babea yi koo odunsini bi ho wodui no na ohene babea aye onyame dea na ese se oponko san turu no ba fie na obedui no na ote nka se wabre ankasa ghanafoɔ wɔ kasa ahoroɔ pii twi y kasa ahoroɔ no mu baako nokware ni twi ka akan kasa abusua a efiri kwa kasa abusuakuo no ho twi gu mu ahoroɔ pii nanso ne nyinaa y kasa baako a wɔn a wɔka no obiara te ɔfoforɔ ase saa twi ahoroɔ yi bi ne asante twi akuapem twi akyem fante bono wasa ne nea keka ho nnipa bɛy ɔpepepem nson na ɛka twi kasa wɔ ghana twi anaa akan yɛ kasa a wɔka no paa wɔ ghana yei kyerɛ sɛ nnipa pii no ara na wɔtumi ka twi kasa no na dodoɔ no ara no twi yɛ wɔn kasakan mpo ɛwɔ wɔn a wɔnyɛ akanfoɔ mu mpo huang xianfan yɛ chinese historian ne ethnologist wɔwoo huang xianfan wɔ fusui a ɛwɔ china n awofo de gan lan ne huang kechang afe nsia fi hɔ no huang xianfan kyer sukuufo ade wɔ qusi school ne wɔ a huang wiee qusi school no fi afe kosi no huang xianfan kɔɔ qujiu middle school a ɛwɔ fusui na ɛhɔ na osuaaa tema ne ahobrɛase ne wɔ a huang wiee qujiu middle school no a ɔsan kyerɛɛ ade wɔ qusi school wɔ fusui fi afe kosi no huang xianfan kɔɔ guangxi third normal college a ɛwɔ nanning fi afe kosi no huang xianfan kɔɔ beijing normal university a ɛwɔ beijing beijing y china ahenkuro wɔ mu no ɔkɔɔ japan a huang xianfan toaa adesua so wɔ tokyo imperial university tokyo y japan ahenkuro fi kosi no ɔbɔɔ no ho mmɔden nyaa master of history abasobɔ fii tokyo imperial university hɔ fi afe kosi no huang xianfan yɛ teacher wɔ nanning middle school a ɛwɔ guangxi fi afe kosi no huang xianfan yɛ lecturer ne associate professor wɔ guangxi university a ɛwɔ guilin fi afe kosi no huang xianfan yɛ history professor wɔ sun yatsen university a ɛwɔ guangdong fi afe kosi no huang xianfan yɛ history professor wɔ guangxi university a ɛwɔ guilin fi afe kosi no huang xianfan yɛ history professor wɔ guangxi normal university a ɛwɔ guilin ghana anaa gaana yɛ ɔman bi a ɛwɔ africa atɔeɛ mantam hɔ aman a atwa ne ho ahyia no bi ne cte d ivoire ɛno wɔ atɔe fam burkina faso ɛno wɔ atifi fam togo ɛno wɔ apue fam ɛna gulf of guinea no wɔ anaafoɔ edin ghana no kyerɛ ɔko mu hene na wɔnyaa saa din no fii tete ghana empire no mu kane no na ahenfo ahodoɔ na woagye ghana asase no afa paa yie te sɛ asanti ahenni akwamufoɔ bonomanfoɔ denkyirafoɔ fantefoɔ ne afoforo a wɔka ho ebinom deɛ na wɔnyɛ akanfoɔ te sɛ nkranfoɔ ne dagombafoɔ wɔne aborofo ntam dwadiɛ fii ase bere a wɔne pɔtgɔkyifoɔ yɛɛ ntease apam wɔ mfe mu hɔ ɛno akyi no britainfo maa nea wɔfrɛ no sika mpoano ahenni no fii asɛ wɔ afe mu wɔ ghana mmeae bi pɛ gold coast nyaa ne faahodie wɔ afe mu fii wɔn sodifoɔ a na wɔne united kingdom no ɛno ma ghana bɛyɛɛ ɔman a edin nkan nyaa ne fahondie wɔ abibirim mantam ha john evans atta mills yɛ gaanani barimba amanyɔsɛmnyi wɔ wooee no ayɛwoho da wɔ afe mu wɔ wooee no fida ɔ wuee ayɛwoho da wɔ afe mu na ɔwɔ din pii adin no bi yɛ prof uncle atta ne asomdwoehene ɔkɔee achimota ntoaso sukuu a ɛwɔ nkran ghana ɔwiee wɔ afe ɔkɔee ghana sukuupɔn a wɔfrɛ no legon ɔwiee wɔ afe ɔkɔee school of oriental and african studies ɔwiee wɔ afe na ɔyɛ kyerɛkyerɛnyi wɔ ghana sukuupɔn a wɔfrɛ no legon fi afe kɔ si afe ɔde ne ho dɔmee national democratic congress ndc na ɔyɛ ɔmampanyin ne abadiakyiri wɔ ghana fi afe kɔ si afe na ɔyɛ ɔmampanyin wɔ ghana fi afe kɔ si afe john dramani mahama na ɔdii nade ne akyiri ne hokafo nye ernestina naadu botchway samuel kofi mills yɛ ne ba facebook yɛ chat program a obiara de yɛ dwuma a wotumi ne obi kasa abraa onipa koro no mpo wo amɛrika na wowɔ gaana nnipa beye a eko na ewo facebook yi wotumi de foto to so na obi atwerɛ ho deɛ ope facebook so amanneɛ nso wo ho paa ebi ne se obi ne wobekasa a wonnim no na oye obarima na one obaa bekasa a onnim no yei nti no obi frɛɛ nnipa a wowo facebook bebree a ɔnnim wɔn maa wɔbaa haren hɔlan wɔbaa hɔ no wɔwiaa nnoɔma firii setɔɔ bi a wɔfre no albert heijn koti antumi ankye yeinom biom peel ɔmantam sukuu kuw tete din engiresi kasa aban ɔmantam sukuu kuw a ɛtɔ so yɛ ɔmantam sukuu a ɛhwɛ nnipa a wɔn dodow bɛyɛ fi kg kosi jhs fo so wɔ bɛboro sukuu ahorow mu wɔ region of peel wɔ ontario canada amansin a ɛwɔ caledon brampton ne mississauga mprenpren kuw no afa adwumayɛfo bɛboro a wɔyɛ adwuman na eyi yɛ nea ɛso sen biara w peel mantam hɔ ɛyɛ nea ɛso a ɛto so abien wɔ canada ɔman no nyinaa mu wɔ afe mu no nnipa ka bom sɛ peel mpɔtam kuw ma nhomasua wɔ afe mu no saa kuw yi mufo boaa kurom hɔfo bɛboro ɔpepem ɔha mu nkyem sɛ wode toto nnɛ hɔfo dodow ho a saa bere no mu kuw a wɔtew no nyaa sukuufo bɛboro wɔ sukuu ahorow bɛyɛ a na sika a ɛso wɔn asen yɛ dollar sɛnea afe nkontaabu kyerɛ no wɔ afe mu no edin no sesae na wɔbefrɛɛ no peel kuw ma nhomasua efi reba no mu no na wɔfaa na wɔpenee edin a ɛne peel ɔmantam sukuu kuw wɔ september da edi kan mu no sukuu kuw bɔɔ amaneɛ sɛ efi september da ɛto so mu no wɔbɛyɛ internet so dwumadi wɔ kasa mu a ne nyinaa wɔka wɔ peel mantam na ɛyi bɛboa a wɔka kasa foforo de ka engiresi kasa no cristiano bɔɔlɔ pleya ɔy bɔɔlbɔ ni a wgye akrade bebree mmer a na wɔsi akan de ma manchester united ne real madrid bɔɔlbɔ kuo nom no wɔsane so si akan de ma portugal man no a bebree nim no s celesao wɔwoo no ogyefuo bosome a tɔ so num afe aha nkron ne adonwɔtwe num na ne din nyinaa ankasa de christiana ronaldo dos santos aveiro wɔ afe aha mmienu ne mmiensa no na wdi mfe du nsia na bɔɔlbɔ kua a wɔfer no manchester united tua ka a b boro million dollars s wɔbfa no akɔ na wbsi akan am wɔn afe a na y mu no akansie a wɔfre no fa cup final no ronaldo h mmiensa na boa wɔn ma wɔgyee kruwaa no ansa na duri mu no na wbɔ bɔɔlo ama no atɔ atena mu bebree ansa na kuo a wɔfr no real madrid tua ka millin ansa na wɔbfa no akɔ ebola yare evd anaa ebola atiridii ehf a ma mogya fi obi mu y yare bi a ebola mmoawa na de ba ɛho nsnkyerne fi ase nnanu kosi adapn abiesa bere a obi anya mmoawa no akyi nea ka ho ne atiridii mene ase kuru honam yaw ne tipae mpn pii p a obi p s fe fe ne ayamtu nea ka ho ne adwumay a ba fam w berb ne asaabo saa bere yi ebinom fi ase nya mogyatu ho haw obi betumi anya mmoawa no bere a ne ho aka mogya anaa nipadua ho nsu aboa a wanya bi anaa ampan a odi nnuaba wonya nny mframa mu a wfa so nya ho kyerwtoh biara w baabi a wte no wogye di s mpan a wodi nnuaba na wma yare yi a ebi nnka wn bere a onipa anya yare yi no yare no betumi aka afoforo nso mmarima a wanya yare yi bi betumi de ama afoforo denam wn awode mu nsu by asram abien ansa na wbhw s y yare yi no mpn pii wy yare afoforo a w nsnkyernne koro no ara te se atiridiinini ayamtu ne afoforo a ma mogya tu obi ho nhwehwmu ansa nea bma wahu s y yare yi no ws mogya hw de hw mmoawa a wb nipadua ho ban rna mmoawa anaa yare no ho mmoawa ankasa nea ka ho bamm ho ne s ybhw yn ho yiye w adoee ne mpraku ho wobetumi ay eyi denam mmoa yi a wbhw s wanya mmoawa yi bi a na wakum wn ato wn akyene w kwan pa so nnam a wbnoa no yiye ne ntade a wbhy bere a wrekura nnam nso betumi aboa ne ntade pa a why ne nsa a whohoro bere a wbn obi a w yare no bi no nnipa a wanya mmoawa no bi ho nsu ne wn nipadua ho biribi y nea s s whw yiye w ho yare no nni kwan ptee a wfa so sa no kwan a wobetumi aboa nnipa a wanya bi no bi ne s wbma wn nsu a wde ma ayarefo nsu a asikyire ne nkyene wom anaa nsu biara a wde ma fa ntini mu yare no w tumi a de kum nnipa mpn pii no ekum nnipa a wanya mmoawa no ha mu nkyekyem aduonum kosi aduokrn wodi kan huu evd yare yi w sudan ne democratic republic of the congo mpn pii no yare yi taa ba prko p w africa mantam anhwea pradadaa no anafo fam efi afe bere a wodi kan huu yare no kosi afe no yare no anya nnipa a wonnu apem afe biara yare no mmae a sen biara ne nea aba nnansa yi afe abibirim ate ebola mmae a aka guinea sierra leone liberia ne nigeria ɛde bedu sram august afe no nnipa apem ahansia na wanya bi wreb mmden s wby aduru a bb nnipa ho ban nanso wny bi this article should be merged with kraman a w ne yare no a anya nkanim rabies yɛ yare bi a ɛma obi adwene yɛ kɛse wɔ nnipa anaa mmoa afoforo mu  ne mfitiase no ɛba te sɛ ne obi anya atiridii eyi ba saa akyi a eyinom betumi adi akyi aba nkekaho basabasa anigye mmoroso nsu ho suro ne afei nnipadua no afa horow a obi ntumi nfa nyɛ adwuma  ɛbere a eyi nyinaa asi no mpɛn pii no onii a ɔte saa taa wu efi bere a obi benya saa yare no de kosi bere a ɛho nsunsuanso bɛda adi no tumi di bɛyɛ bosome mmiɛnsa nanso saa bere no tumi sesa etumi yɛ nnawotwe baak anaa mpo afe biako ɛbere dodow a edi no gyina bere tenten a ebedi ansa na yare no atumi akodu obi akyi nnompe mu atiridii yɛ yare bi a ɛfa ntomtom so na ɛba na etumi kyere nnipa ne mmoa afoforo a nea ɛde ba ne mmoa nketenkete bi a wɔfrɛ wɔn protozoans atiridii kyere obi a onii no ho yɛ hyew ɔte nka sɛ w abrɛ ɔfefe anaa onya tipae sɛ ɛmu yɛ den a ɛbetumi ama nea wɔfrɛ no jaundice twitwahwe ne owu mpo yare no name ntomtom ka so na ɛba na efi ase fi bɛyɛ nna du kosi nna dunnum sɛ obi nya atiridii na woansa ne ho yare yiye a ebetumi asan aba biom bere kɔ so no sɛ obi nyaa bi na ɛnkyɛe a sɛ atiridii no kye no a ano renyɛ den te sɛ kan no sɛ obi nyaa atiridii no akyɛ de a sɛ ebi kye no a emu betumi ayɛ den paa nea ɛbɛboa na obi ntumi nya saa yare yi ɛne sɛ ɔbɛda ntontom adan mu ɔde nku a ɛpam ntontom bɛsra ne akwan ahorow so te sɛ ntontom aduru a wɔde bɛpete wɔn dan mu na woato nsunsu a ɛtataa mmeae a ɛbenbɛn nnuru pii wɔhɔ a ɛboa ma obi nya atiridii wɔ mmeae a abu so mpo nnuru bi te sɛ sulfadoxine pyrimethamine yɛ ma mmofra nkumaa ne afei apenfo a wonyinsɛn nkyɛe pii ɛnfa ho mmɔden biara no wontumi nyaa atiridii ano aduro koro pɛ a ɛbɛma obi ntumi nya saa yare no ɔkwan a ɛfata paa a obi bɛfa so asa ne ho yare ne sɛ ɔbɛnom atiridii kotia nnuru a ebi ne artemisinin aduru a ɛtɔ so mmienu bi ne mefloɛuine lumefantrine anaa sulfaxoxine pyrimethamine quinine nso sɛ wode ka doɔycycline ho a wobetumi de asi artemisinin anan mu ɛho hia paa sɛ wɔ mmeae a atiridii tumi nya nkurɔfo paa no wobɛbɔ mmɔden sɛ wobɛhwɛ sɛ ɛyɛ ampa sɛ atiridii na akye onipa bi ansa na woama no nnuru efisɛ atiridii mmoawa no aso ayɛ den na mpo ebi wɔ hɔ a aduru biara kɛkɛ ntumi wɔn mmeae bi te sɛ southeast asia no atiridii aduru te sɛ artemisinin mpo nyɛ adwuma sɛ mpo obi nom a neɛ ɛma obi hu sɛ woanya atiridii no tumi fi ase bɛyɛ nna ntam nanso ebetumi ayi ne ho adi akyiri wɔ wɔn a wɔtaa fa nnuru a wode si atiridii ano kwan no sɛ ɛrefi ase a ɛda ne ho adi te sɛ obi a woanya ti yare na ne hwene mu fi nsu na mpo ebetumi asɛ yare ahorow te sɛ septicemia gastroenteritis and viral diseases emu bi ne tipae ahowosow apɔwsoapɔwso yaw afefe mogya so tew ne how yɛ hyew ne ade tɔ obi so ade biako a wɔde hyɛ no nsow sɛ obi anya atiridii ne sɛ ne ho yɛ hyew prɛko pɛ a ahopopo di akyiri afei ɔte nka sɛ ahuhuro de no  eyi betumi asi sɛ onii no atiridii mu yɛ den paa a ebia nna kakra akyi atiridii ho nsunsuanso nyɛ koraa neɛ ɛka ho bi ne obi home a ɛho ba asɛm eyi tumi si wɔ mpanyinfo bɛyɛ ɔha mu nkyem ne wɔ mmofra mu no ɔha mu nkyem atiridii wɔ abaatan mu ka ho bi na apenfo tumi pɔn wɔn mma wɔ awo mu anaa mmofra no wu wɔ wɔn wo akyi pɛɛ anaa mpo nyinsɛn a ɛsɛe anaa mmofra a wɔbɛwo wɔn na wosua akwan ahorow a wobetumi afa so akwati atiridii ne aduru a wobɛnom so na woatwe wo ho afi ntontom a wɔbɛka wo so wɔnni aduru biara a wonom a ɛremma wonya atiridii  sɛ nnipa bebree te baabi a etumi ma ntontom dɔɔso na ɛno tumi ma atiridii tumi nya nkɔanim sɛ obi wɔ yare yi bi a na ntontom ka no a na woagye atiridii no afi onii no hɔ de akɔma obi foforo  sɛ wotumi kwati saa nneɛma yi a ɛbɛma kakrakakra atiridii ase atu afi america atifi fam europa ne apue mfimfini mmeae bi  nanso agye sɛ wotu atiridii mmoawa no fi wiase nyinaa ɛnte saa ɛbere kɔ so no ɛbɛsan aba biom  wɔ mmea bi a nnipa akyere so no ɛbɛyɛ den sɛ wobetu atiridii ase efisɛ wɔ bere a nnipa redɔɔso wɔ baabi no na ɛrema atiridii ase tu ayɛ den sɛ obi bɔ ne ho ban fi atiridii ho a saa yɛ sen sɛ obi bɛko atia atiridii no wɔ bere a woanya bi nea ehia kɛse no bi ne sɛ wɔbɛtrɛw mu adu akyiri wɔ mmeae a ohia abu so wɔ hɔ  there is a wide difference in the costs of control i e maintenance of low endemicity and elimination programs between countries wɔ mmeae a atiridii wɔ no mmofra a wonnuu mfe anum mogya so taa tew asiane atiridii yare no nti sɛ wɔma mmofra a wɔwɔ mmeae a ɛte saa no nnuru a ɛboa ma wonya mogya a ɛnkyɛ na wɔn ho ayɛ den na ɛboa ma ɛho renhia sɛ wode oyarefo no bɛkɔ ayeresabea mpo ade biako a wɔde tew atiridii yare no so ne sɛ wosi kwan ma ntomtom no bɛkɔ so ayɛ bebree obi pɛ sɛ ɔbɔ ne ho ban a wotum ne aduru bi a wɔfrɛ no deet anaa picaridin di dwuma  ntoma a wɔda mu na ɛbɔ obi ho ban wɔ atiridii ho ne ɔkwan biako na wɔkyerɛ sɛ ɛbɔ adwuma paa obi nya atiridii pɛ na wohu sɛ woanya bi a aduru a wɔfrɛ no artemisinin based combination therapies acts tumi boa nso ntomtom net boa pam ntomtom fi nnipa ho bere a wɔada no  wɔtaa hyɛ saa net yi aduru sɛnea sɛ ntomtom no ho ka pɛ a na akum no  nea wɔahyɛ no aduro no wɔkyerɛ sɛ ɛso wɔ mfaso mpɛn abien sen nea enni bi no wɔ afe kosi mfe mu no wɔkyerɛ sɛ ntomtom ntama a woahyɛ no aduru no gyee mmofra bɛboro wɔ africa atɔe fam nkoaa   mfie ɔha mu nkyem dummiensa biara wɔ ntomtom ntama a woahyɛ no aduru no bi wɔ africa atɔe fam sɛ wɔbɛka a   theodosia salome okoh june april  yɛ ghanani baa onuoyamfo ɔkyerɛkyerɛni a ɔne ghana frankaa farebae ɔnwenee ghana frankaa no wɔ afe theodosia ka akukudam a wɔhwe maa hockey nyaa nkoanim wɔ ɔman ghana mu edin a wɔde too no ankasaa ne theodosia salome abena kumea asihene wɔ effiduase n awofo ne rev emmanuel victor ashene a ɔyɛ kan presbytherian church of ghana no ti tenani wɔ ghana man mu ne maame din de awura dora asihene wofiri  anum a ɛwo asuogyman abatoɔ mpesuaso wɔ apueifam a ɛwɔ ɔman ghana mu theodosia tɔ so nnan wɔ ne nuanom nwɔtwe mu ohyɛɛ mfiase sukuu ase wɔ ashanti efiduase primary na ɔtoa so kɔɔ basel mission middle a ɛyɛ ntoaso sukuu awura theodosia toa ne sukuu no so biom kɔɔ akyerɛkyerɛfo ntete sukuu a ɛne basel mission middle a ne nyinaa wɔ agogo eno akyi no ɔkɔ gyee ntete wɔ achimota school bre a nhyeyɛi gu akwan sɛ ghana benya fahodie afiiri bretain ho no ɛho behiae sɛ ghana nya ne frankaa wɔ de sa amaneɛbo to dwa no theodesia de ne nkrataa ne nfonini a wayɛ fa frankaa ho no ko dan wɔn maa wɔ da a ɛtɔ  so wɔ bosome a ɛtɔ so miensa afe ghana manpanyin a odi kan kwame nkrumah gye too mu sɛ ɛfata bre a wɔre bisabisa no nsɛm no ɔkae sɛ me yɛɛ m adwen sɛ mɛfa ahosu miensa a ɛne kɔkɔɔ sika kɔkɔɔ ne  ahaban mono esiane ghana sibea ghana yɛ ɔman a esi beae a kwae wɔ hɔ pii na nsuo nso tɔ paa ahosu sika kokoo no gyina hɔ ma ɛfɔm agodeɛ a abu so wo asase no so na ahosu kɔkɔɔ no nso gyina hɔ ma wɔn a wɔde wɔn mogya ko gyee fahodie maa ɔman no nsroma ɛwɔ afa nnum no nso gyina hɔ ma afrika nkabom a wɔde ko gyee wɔn ho fii abrɔfo nhyɛso ase theodosia okoh yɛ ɔbaa a odikan a  wɔfaa no sɛ guamutenani ma ghana hockey kuo no na akyiri yi obedii ade sɛ  ghana hockey kuo no titenani odii ade sɛ otitenani bɛbro mfrihyia na n abrɛ so na ghana dii kan kɔɔ  amanaman mu hockey akansie a wɔfrɛ no  hockey world cup and the olympics game ɔhene djan de abodin the joan of arc of ghana hockey too theodosia esiane sɛ ɔno na ɔsore gyinaa hɔ maa ghana hockey tumi gyinaa ne nan so bre a mmarima de wɔn ti pempem a wonhu wɔn ho ano no eyi nso ka ho bi nti na wɔde ne din too hockey agorɔprama wɔ ghana no na oka kuo bi a wofrɛ no  sports writer association of ghana ho theodosia okoh waree enoch kwabena okoh a ɔyɛ titenani wɔ aban adwuma mu wɔ kwame nkrumah bre so  wɔ afe na ɔne no woo mmofra miensa e kwasi okoh   stanley kwame okoh ne theodosia amma jones quartey wɔ bosome a ɛtɔ so nnan no da ɛtɔ so afe mu no theodsia wui bre a ɔregye ayaresa  wɔ ayaresabea narh bita hospital a ɛwɔ tema no na w adi mfihyia ɔmanpanyin john dramani mahama de akwnakyerɛ mae sɛ wɔmma ghana frankaa nyinaa nsane mmara fɔm nna miensa mmfa nhye no anuonyam efi da a ɔtɔ so baako wɔ bosome a ɛtɔ so nnan no mu kan soafo a ɔhwɛ amaneɛbɔ nsɛm so de too dwa sɛ aban no ani so no mmoa a owura yere theodosia okoh de maa ɔman ghana no yɛ ade a ɛsombo paa theodosia okoh nyaa abasobɔde a w ato din grand medal gm fii ɔman ghana ne abasobodee pii fii nnwumakuo pii hɔ wɔ ɔman no mu onyaa abasobɔde fii ghana broadcasting corporation ne abasobɔ a efi asoeɛ ɛhwɛ agodie  abasobɔ so wɔ afe onyaa abasobɔ fii agodie akyerɛwfokuo a ɛwɔ ghana ne tv africa dwumadie a w ato din obaa mbo ansa na theodosia rebewu no odi aboboo wɔ sesa a na nnpikuo bi pe se wɔ sesa ne din fri hockey agorɔprama no kɔ john evans atta mills agorɔprama aymtuo eye yadee a ema onipa gya eboro mpre mminesa da baako a a gyanan no ye nsuo ebetumi atena ho wo nna kakra efiri se nipa ne ho nsuo sa se nipa ne ho nsuo sa ne honanm no ntumi nto so se dee ete dehydration due to fluid loss afei nso ema nipa yi suban bi edi wei nso ma ne dwonso ko fom afei nso ne honam ahyensode sesa akoma nso bo ntemtem afei nso nipa no ahokeka ko fam wo ebere emu ye den nkwadaa a omo nufo a  ogya won anan a emu ye nsuo betumi aye se enye ayamtuo a number of non infectious causes may also result in diarrhea including hyperthyroidism lactose intolerance inflammatory bowel disease a number of medications and irritable bowel syndrome in most cases stool cultures are not required to confirm the exact cause sɛ wopɛ sɛ wobɔ wo ho ban firi ayamtuo ho a ɛɛs sɔ wodi wo ni afei nso ɛsɛ wo nom nsuo a ɛyɛ krɔgyee ɛwɔ sɛ wo de samina nso hohoro wo nsa abrɛ biara a ho  which is clean water with modest amounts of salts and sugar is the treatment of choice zinc tablets are also recommended these treatments have been estimated to have saved million children in the past years when people have diarrhea it is recommended that they continue to eat healthy food and babies continue to be breastfed if commercial ors are not available homemade solutions may be used in those with severe dehydration intravenous fluids may be required most cases however can be managed well with fluids by mouth antibiotics while rarely used may be recommended in a few cases such as those who have bloody diarrhea and a high fever those with severe diarrhea following travelling and those who grow specific bacteria or parasites in their stool loperamide may help decrease the number of bowel movement but is not recommended in those with severe disease zika atiridii a wsan fr no zika mmoawa yare y yare a nea de ba ne zika mmoawa wn a wonya yare yi dodow no ara ntaa nnya ho nsnkyernne nanso mpn pii no da ne ho adi bk na ebetumi as ntontom atiridii nsnkyernne no bi ne ahohyew ani a ay kk dompe mu yaw tipae ne nsawansawa mpn pii no ho nsnkyernne ntaa nni nnansnw yare no mfiase mu no mmaa obi nhweree ne nkwa wde yare yi abata guillain barr yare gbs ho nea de zika atiridii ba titiriw ne ntontom a y aedes de a waka obi no ebetumi nso atrw denam nna mu yare a nam nna mu trw fi barima ho de ma wn a ne wn da na ebetumi atrw nso denam mogya a wde ma mu wn a wanyinsn a wanya bi betumi de ama wn mma na wde abata nyinsn a se ho ne ti a y ketewaa wy yare yi mu nhwehwmu denam mogya dwens anaa ntasu mu a whwehw s wobehu zika mmoawa no anaa rnabere a nipa no yare wosiw ano denam ntontom a de ba a wokunkum wn w mmeae a yare no w ne kndm a wde di dwuma w nna mu so mmden a wb de siw ntontom yi kwan ne nnuru a pam ntummoa ntade a why ntama a pam ntontom ne nsu a taataa h a woyi fi h wonni nsu a ko tia yare ma eyi akwanhosan ho adwumayfo hy nyansa s mmea a ww mmeae a yare zika mmoawa a aba afe de ba kosi zika a aba besusuw ho s wbtwe nyinsn ak akyiri na wn a wanyinsn nso nnk mmeae yi bere a wonni ayaresa ptee no paracetamol acetaminophen betumi aboa adwudwo ano mpn pii no ho nhia s obi da ayaresabea wodii kan huu mmoawa a de yare yi ba w afe mu yare yi a edii kan bae a way ho kyerwtoh sii w afe w micronesia aman mu ebedu ɔppn afe mu no na yare no w amantam aduonu w amrika amanmu wonim s asi w afrika asia ne pacific amantam nso mu esiane s yare no bae w brazil w afe mu nti wiase akwanhosan ahyehyde akyer s yaman nyinaa akwanhosan ho asm a egye ntmp w ogyefo afe mu nsu mu nwaw atiridii a wsan fr no schistosomiasis y yare bi a nsonsono bi a wte nipadua mu a wye nsonsono tratraa a a wfr noschistosome de ba dwenstwaa no anaa obi nsono ho betumi aba asm nsnkyernne no bi ne ayaase yaw ayamtu mogya a w agyanan mu anaa mogya a w dwens mu wn a wanya yare yi bere tenten betumi anya berbo mu haw asaabo mu haw awo a mma anaa dwens kotoku mu kokoram w mmofra mu no ebetumi ama wrennyin papa ne adesua mu haw yare no trw denam nsu a w mmoawa no a ka obi mmoawa yi fi nsu mu nwaw a ww mmoawa yi mu yare yi abu so w mmofra a ww aman a ehia wn mu esiane s mmofra yi taa di agoru w nsu a mmoawa yi wom mu afoforo a wotumi nya bi ne akuafo apofofo ne afoforo a wde nsu yi di dwuma yare yi w yare a nsonsono de ba wnam nsonsono yi nkesua a whwehw w obi dwens anaa agyanan mu na y yare yi mu nhwehwmu wobetumi nso ahu denam nipaduam nnuru a ko yare mu a whwehw w mogya mu akwan a wfa so siw yare yi kwan bi ne nsu a emu tew a wde di dwuma ne nsu mu nwaw a wokum wn w mmeae a yare yi abu so no aduru praziquantel y nea wobetumi de ama nnipakuw no wy eyi de tew nipa a wanya yare yi dodow so na nam so asiw yare no trw ano praziquantel ne aduru a wiase akwanhosan ahyehyde who akamfo de akyer nipa by pepem ahanu ne du na wonyaa nsu mu nwaw atiridii schistosomiasis w wiase nyinaa w afe mu nipa by mpem dumien kosi mpem ahanu na wfa mu wu afe biara yare yi abu so w afrika asia ne amrika anafo nipa by pepem ahansn w aman bboro aduosn na wtete mmeae a yare yi abu so mu w aman a hyew wom no nsu mu nwaw atiridii na edi atiridii ntontom de akyi w nyarewa a tete saa mu a de sikasm haw ba wakyer s nsu mu nwaw atiridii schistosomiasis y yare a wabu ani agu so kraman yare y yare mmoawa a de encephalitis kyer s adwene no a baabi ahono w nipa ne mmoa afoforo mu mfiase nsnkyernne bi ne ahohyew ne obi ho a y no d boro so nsnkyernne binom a edi eyi akyi ne ahokeka anigye mmoroso nsu a obi suro nipadua akwaa a entumi nkeka ne ho adwenemhaw ne nim a onnim nea rek so bere a nsnkyernne no ada adi awie no mpn pii no kraman yare taa kowie owu mu mpn pii no taa di asram biako kosi abisa fi bere a obi nya yare no kosi bere a nsnkyernne no da adi no nanso bere yi betumi ay nea ennu nnawtwe biako kosi nea boro afe biako bere dodow a ebedi no gyina bere a mmoawa no de bedu adwene no ne akyi dompe no mu nipa taa nya kraman yare fi mmoa afoforo ho wotumi de kraman yare ma bere a aboa a w bi tiw anaa ka aboa foforo anaa nipa no ntasu a efi aboa a wanya bi a ka aboa anaa nipa foforo nso betumi ama wanya yare yi bi mpn pii no nipa a wonya yare yi taa nya fi kraman a waka wn no w aman a nkraman a ww yare yi bi dso wom no nipa a wonya yare yi bi no ha mu nkyekyem aduokrn akrn na wonya fi kraman a waka wn no w amrika aman mu no ampan a waka obi na taa de yare yi ma nipa na nipa a wonya bi a wonnu ha mu nkyekyem anum na wonya fi kraman a waka wn mu ɛy den s nkura ne mmoa a wotete saa no benya yare yi nea ne mmoawa a wde kraman yare ba no nam so k adwene no mu bere a nsnkyernne no afi ase nkutoo na wobetumi ahwehw yare yi mu ahu wnam mmoa a why wn so ne nsu a wde siw yare kwan nhyehye ahorow so br yare yi ase w aman pii mu why nkuran s wde nsu a wde siw yare kwan no bw wn a wobetumi anya bi no paane nipa a wobetumi anya bi ne wn a ww mmeae a mpan w anaa wodi mmere pii w mmeae a yare yi abu so ɛdefa nipa a wobetumi anya yare yi no nsu a wde siw kraman yare ano ne t mmere bi a nipaduam akode taa siw yare yi kwan s onipa no nya eyi ansa na nsnkyernne no afi ase a beae a aboa no aka anaa watiw no a wde nsu ne samina bhohoro simma dunum povidone iodine betumi aboa asiw yare yi kwan nnipa kakraa bi a wanya yare no ho nsnkyernne no na watena ase eyinom y wn a wanya ayaresa a k akyiri a wfr no milwaukee protocol no wde nsu a wde siw kraman yare kwan na esiw kraman yare yw eyinom ahorow w h a edi dwuma yiye wobetumi de asiw kraman yare kwan ansa na aboa no aka obi anaa w no akyi bere dodow bi bamm a obi nya w yare yi ho no taa ky bere a wde nsu no ama mpn abisa no mpn pii no wtaa de nsu no w obi paane w ne honam mu wtaa de nsu a wde siw yare kwan no ne nnuru afoforo ka ho why nyansa s wn a wobetumi anya bi no begye paane yi bi ansa na wak beae h nsu a wde siw yare kwan no y adwuma yiye w nipa ne mmoa afoforo mu nkraman a wbw wn paane boa ma asiw yare yi a wde ma nipa kwan nipa pepem pii na waw wn paane yi na wka s eyi asiw yare yi kwan w nipa bboro mpem ahanu aduonum afe biara mu wobetumi de adi dwuma w nipa a sono wn mfe a wadi wn a ww wn paane no by ha mu nkyekyem aduasa anum kosi aduanan anum taa nya yaw kakra w beae a ww wn paane no nipa by ha mu nkyekyem anum kosi dunum betumi anya ahohyew atipae anaa te a obi te nka s bfe biribiara nsiw obi kwan s wbma no eyi bere a wanya yare no nsu a wde siw yare no kwan no pii nni thimerosal aman binom de nsu a wde siw yare kwan a wonya fi nipaduam ntini mu di dwuma titiriw w asia ne latin amrika nanso ny adwuma yiye na asiane kakra wom eyi nti wiase akwanhosan ahyehyde nhy ho nkuran ayaresa yi bo y us dla aduanan anan kosi aduosn awotwe w afe mu w united states no nsu a wde siw kraman yare ano no bo boro dla ahansn aduonum kraman yare kunkum nipa by mpem aduonu asia kosi mpem aduonum anum afe biara w wiase nyinaa owu yi ha mu nkyekyem bboro aduokrn anum si w asia ne afrika kraman yare w aman bboro ha aduonum w amantam nyinaa gye antarctica nkutoo nipa bboro pepepem abisa na wtete mmeae a kraman yare w w wiase nyinaa w europa ne australia mu no mpan nkutoo mu na yare yi w aman nketewa a nsu atwa wn ho ahyia pii w h a kraman yare yi bi nni h onchocerciasis a wsan fr no nsu mu anifurae ne robles yare y yare a nsonsono a tena mmoawa afoforo mu onchocerca volvulusde ba ne nsnkyernne bi ne ahokeka a emu y den honam ani a soasoa ne anifurae ɛno ne yare a t so abien a ma anifurae na edi trachoma akyi nsonsono a de yare no ba no nam ntuboa tumtum no a waka obi a ofi simulium abusuakuw mu mpn pii no s s ntuboa no ka obi mpn dodow ansa na wanya yare no ntummoa yi taa tena nsuten ho no nti na yare no kura ne din no bere a ww nipadua no mu no nsonsono no wo mma larvae na mma yi pue fa honam no mu eyi mu no onipa no betumi de yare no ama ntuboa a edi h a bka nipa no ywo akwan ahorow a wfa so y yare yi mu nhwehwmu a ebi ne nipadua mu akwaa anaa nsu mu nhwehwmu a wy w honam no mu w nkyene nsu mu na whw kwan s mmoawa no beyi ne ho adi aniwa mu a whwehw anaa nsonsono a whwehw w mmeae a asoasoa w honam no mu nea y nsu a wde ko yare nni h ma yare yi kwan a wfa so siw yare yi ne s woremma ntummoa no nka wo wubetumi ay eyi denam aduru a pam ntummoa a wode sra ne atade pa a wohy so afoforo ne mmden a wb de nnuru gu mmeae a ntummoa no w de kumkum wn nnwuma ahorow rek so de ayi yare no afi h denam nnipakuw ahorow a wsa wn yare mpn abien afe biara w aman bi so wnam aduru ivermectin so na sa wn a yare yi aka wn no yare asram asia kosi dumien biara ayaresa yi kum mma no na ny nsonsono no aduru a ne doxycycline a ekum mmoawa a wotumi tena afoforo mu wolbachia y nea etumi kum nsonsono no ma enti ebinom kamfo kyer wobetumi nso ayi mmeae a asoasoa w honam no ani no nipa by pepem dunsn kosi aduonu anum na wanya yare yi bi a wn mu by mpem ahawtwe afa mu anya anifurae yare no mu dodow k so w afrika sahara anafo fam na ebi nso w yemen ne mmeae a ate ne ho w amrika mfinimfini ne amrika anafo w afe mu no oduruyfo rudolfo robles dii kan de nsonsono no bataa ani yare yi ho kuw a ne wiase akwanhosan ahyehyde de yare yi aka nyarewa a wabu ani agu so ho kwata a wsan fr no hansen yarehd y yare a emu y den a mmoawa mycobacterium lepraene mycobacterium lepromatosis de ba mfiase no yare yi nna ne ho adi na ebetumi ay saa mfe anum kosi aduonu yare yi nsnkyernne no bi ne ntini a soasoa w akwaa ahorow a ne adwene y adwuma a adwene no ne akyi dompe nka ho beae a mframa fa wura nipaduam san fi mu honam no ani ne ani nea etumi fi mu ba ne yaw a obi nte a ma hwere akwaa ahorow esiane pira a toatoaso anaa ekuru a wonhu mmerwy ne ani a enhu ade yiye nso betumi aba kwata trw w nipa mu wogye di s eyi si denam waw anaa obi a w yare yi hwenem nsu a ka afoforo mpn pii no kwata taa y wn a ehia wn na wogye di s trw denam obi hwenem nsu so nea ne nipa pii gyidi b abira no ny nea etumi trw ntmntm yare ahorow abien no gyina mmoawa ahorow a w nipadua no mu paucibacillary ne multibacillary nea ma nsonsonoe ba abien no ntam ne kla papa honam ani mmeaemmeae bi a awu a paucibacillary y anum anaa nea ennu saa na multibacillary y nea boro anum wy emu nhwehwmu denam mmoawa a wotumi de acid de hu wn w honam no mu nhwehwmu a wy anaa dna no a wohu denam nhwehwmu a no ara toatoa so so wotumi sa kwata denam ayaresa a wde nnuru ahorow di dwuma so mdt wsa paucibacillary kwata denam aduru a wfr no dapsonenerifampicin a wde di dwuma asram asia wsa multibacillary kwata denam rifampicin dapsone ne clofazimineasram dumien ayaresa ahorow yi kso a wontua hwee w asoe a ne wiase akwanhosan ahyehyde wotumi de nnuru a ekum mmoawa binom nso di dwuma wiase nyinaa w afe mu no nipa a wonyaa kwata a emu y den dodow by mpem ha aduowtwe akrn na eyi aba fam fi mfe mu a na y pepem ahanum ne mpem ahanu nipa afoforo a wonyaa bi y mpem ahanu aduasa nipa afoforo a wonya no fi aman dunsia mu a emu bboro fa fi india w mfe aduonu a atwam no nipa a wonyaa bi pepem dunsia w wiase nyinaa na woasa wn yare afe biara no by nipa ahanu na wonya bi w united states kwata ahaw adesamma mfe mpempem pii ni yare no nyaa ne din fii latin kasamu asmfua lepra a kyer honam a ewu bere a hansen yare no fi oduruyfo gerhard armauer hansen nipa a wanya bi a wde wn to wn ho da so k so w mmeae te s indiachina ne afrika nanso wagyae nhyehye yi esiane s wahu s kwata ny nea trw ntmntm akwatafo a wobu wn animtiaa y nea abata kwata ho w abaksm mu na eyi k so ara ma y den s obi a wanya bi bka ho asm na wanya ayaresa ntm ebinom te nka s asmfua kwatani kwatafo mfata na wbp kasasin nipa a kwata ahaw wn mmom wiase da a wde kae kwata y nea why ase afe mu de atwe adwene aba wn a kwata ahaw wn no so leishmaniasis a wsan kyerw no leishmaniosis y yare a mmoawa bi a wte afoforo mu a ww abusuakuw leishmania mu a wonya denam dte ntuboaso yare no nam kwan abisa so da ne ho adi honam yare horow ne honam ani anaa nipaduam leishmaniasis honam ani de no da adi denam honam kuru ahorow so bere a horow ne honam de da adi denam kuru w honam ani obi anum ne ne hwenem na nipaduam de da adi denam honam kuru ne afei atiridii mogya a ak fam ne berbo a ay kse so wobetumi asiw leishmaniasis kwan denam ntama a wde aduru ahy no a wdam akwan afoforo y nnuru a wde kum ntummoa no ne nipa a woanya a wsa wn yare ntm so ayaresa a wde ma gyina baabi a wonyaa yare no leishmania ko ne yare ko nnuru a wde sa nipaduam yare no bi ne liposomal amphotericin b nnuru yi nso nnuru a n hoden b ho anum ne paromomycin ne miltefosine ɛdefa honam ani de ho no paromomycin fluconazole anaa pentamidine betumi ay adwuma mprempren nipa by pepem dumien na wanya yare yiw aman aduokrn awotwe so by nipa pepem abien na wonya yare yi foforo ne by aduonu kosi aduonum na whwere wn nkwa afe biara nipa by pepem ahanu w asia afrika amrika anaafo ne mfinimfini ne europa anaafo na wtete mmeae a yare yi abu so wiase akwanhosan ahyehyde who anya nteso w nnuru a wde sa yare no bo ho yare yi betumi anya mmoa afoforo ebi ne nkraman ne nkura florence nwanzuruahu nkiru nwapa abodin flɔr wop  ɔpɛpɔn ahinime a na wɔtae frɛ no flora nwapa na ɔyɛ alata ni baa wɔ hu no ɔkandifo sɛ ɛba no nwoma atwerɛafrican literature wɔyɛ ɔbaa ɔdi kan sɛ ɛba no enyiresi brɔfo nwoma twerɛ  na ɔnyaa abɔdin  wɔ ɛho ne nwoma a  ɛdi kan efuru baa afe  heinemann educational books na otimtim na wonhu ne ho sɛ  obi a na ɔreko ma mmaa mputuo nso  ɔgyee ne din wɔ san kwan yi so aberɛ ɔresesa kwan a ibo mmaa hunu nneɛma  nwapa nso ka wɔn a ɔmo boa ma osisie alata ɛberɛ a biafra ntɔkwa no twaa wɔne nnyanka ɛne nkurofoɔ ntɔkwa no nti wɔn ni baabi te na ɛyɛɛ adwuma  afei nso ɔtwerɛ nnwoma bebree a ɛboa abibre mmaa mputuo na ɔyɛ obaa ɔdi kan aberɛ a wobue tana press   wɔ afe s wɔwoo nwapa wɔ  oguta   ɛwɔ  alata  anafoɔ apue na ɔye piese ma   owura krisofa  igyeoma   ɔdwumani wɔ united africa company ne mata nwapa  ɔkyerɛkyerɛni a ɔkyerɛ yikyerɛ wɔn mma nsia no mu   flora nwapa kɔɔ sukuu wɔ oguta port harcourt ne lagos flora nyaa na abodin  ba degree wɔ ibadan suapɔn mu wɔ afe afei ɔkɔɔ  skotland kɔɔ sukuu wɔ endibra suapɔn mu na ɔnyaa abɔdin  diploma in education from wɔ afe  nwapa nwoma a ɛdi efuru baa afe na wohu saa nwoma sɛ ɛyɛ adikanfo sɛ brofo nwoma a abibire mu ɔbaa twerɛ saa nwoma yi  ɔde alata ni barima a na ɔno nso ɔtwerɛnwoma a na wagye ne din a wɔfrɛ no chinua akyebɛ  wɔ afe  akyebɛ nso di anigyeɛ twerɛɛ de sika mpo mane no sɛ wonfa nkɔ ma wɔn adumakuo heinemann wɔtimtim krataa wɔ brɔfo mu wei akyiri no ɔtwerɛɛ idu never again one is enough and women are different wɔtwerɛɛ nwoma mmienu a na ɛwɔ anansesɛm bebree   this is lagos and wives at war  and the volume of poems cassava song and rice song   watwerɛ mmofra anasesem bebree afe wɔtee tana  press wɔ  wɔtee nwapa company a  detwerɛ mmofra anasesem bebree a na  ɛyɛ ɔnoa na atwerɛ ne nea amanfoɔ atwerɛ   botae a na ɛsi n ani so ne sɔ  ɔbekyerɛ mmaa ne wɔn aɔko ma mmaa yidie   both with capital f and mall f about the role of women in nigeria their economic independence their relationship with their husbands and children their traditional beliefs and their status in the community as a whole tana has been described as the first press run by a woman and targeted at a largely female audience a project far beyond its time at a period when no one saw african women as constituting a community of readers or a book buying demographic nwapa adekyerɛ adwuman no toa so aberɛ a ɔkokyerɛ wɔ kɔ  kyerɛ adeɛ wɔ suapɔn bebree mu ɛbi ne  new york university trinity college the university of minnesota the university of michigan and the university of ilorin flora nwapa wuie wɔ  ahimime bosome da wɔ afe   wɔ  enugu ayaresabea wɔ alata  na wadi mfie awɔ yareɛ na ɛkum no woayɛ ɛmade by onyeka nwelue that premiered in august nassima saifi awoda osanaa yɛ obaa osi akan akansie saifi ɛnya sika kɔkɔɔ abodin   mmiemnu wɔ afei nso wadi kan mprɛ mmiensa wɔ wiase akansiemu wɔwoo saifi wɔ  mila a kuro a ɛwɛ  algeria wɔ afe yɛwoo no no na oni dɛm na kaa bɔɔ no maa wɔ twaa nan ne papa hunuu sɛ ɔbɛtumi ayɛ biribi aberɛ a wonyɛ hwee nti wohyɛɛ ne nkuran maa ne kɔfaa akansie sɛ dwumadie a ɔdie saifi kɔ kaa mila akansiekuo ho na ɛhɔ na ɔsuaa akansie   saafi nyaa ɛkwan sii akan wɔ  wiase amanaman akansie mu wɔ afe saifi akwanyan a na ɛdi kan a ɔsii akan maa ne man no na ɔ   ipc athletics world championships wɔ assen wɔsii akan wɔ diska ne put titia mu nan so ɔtɔɔ num wɔ ne mmienu mu saifi kɔɔ summer paralympics berɛ a na ɛdi kan  wɔ afe   games wɔ  beijing wɔsii akan wɔ diska ne put titia mu nan so ɔtɔɔ nan ne  wɔ akansie mmienu wei mu  saifi s nkunim itire baa wɔ  ipc athletics world championships wɔ  christchurch wɔ sii akan wɔ diskuss ne atotoɔ mu wani kan na ɛnso ɔtoo  put tiatia no ma ɛkɔɔ  abasa wɔ nyaa sika  kɔkɔɔ  abodin  wɔ beijing na wei boro nkunim a ɔdii so abasa   afe a wɔdi hɔ no nso wɔ    paralympics wɔ london wɔ sii akan wɔ diskas mu ma no nyaa sika kɔkɔɔ abodin wei maa no yɛɛ obi a na okura wiase abodin mmienu afei wɔ afe   ipc world championships wɔ lyon saifi  kuraa n abodin wɔ diskas mu  ɔsane nso nyaa abodnin wɔ put titia mu na wei yɛ ɛmerɛ a ɛdi kan a wanya abodin wɔ waise akansie mu wɔ agorɔ wei mu diskas akansie  no na ɛbɛnnanso   saifi de  wɔ abasa na ɛtwaa nipa a na ɔsi kan ama ireland s orla barry mfie mmienu akyi no saifi gyee ne  wiase abodin a  ɛtɔ so mmiensa wɔ diskas mu wo boa bao ne ho akɔsi akan no hocine saadoun ne obia a ɔboa no na a biara ɔde dɔnhwere mmiensa na ɛtenetene n apɔmu   saifi hyɛɛ  n abodin mu kena berɛ wɔ paralympic berɛ a ɔsii akan wɔ  summer paralympics  wɔ rio wei ma no yɛɛ obi a na obiara ntwaa no da wɔ saa akansie mu saifa ɛnya abodin nketewa bi nso akansie bi mu awo akyi nyarewa a wɔsan frɛ no awo bere mu nyarewa awo ho atiridii anaa awo bere mu atiridii yɛ yare biara a mmoawa de baɔbea awode mu wɔ awo akyi anaa nyinsɛn a asɛe akyi eyi ho nsɛnkyerɛnne no bi yɛ atiridii a ɛkyɛn c awɔ ayaase yaw ne ebia ɔbea ase nsu a ɛbɔn mpɛn pii no ɛba nnɔnhwerew aduonu anan akyi wɔ nna du mu fi bere a ɔbea no awo akyi yare a abu so sen biara ne nea ɛka awotwaa no ne ntini a ɛbemmɛn a wɔfrɛ no awo akyi sepsis anaa awo akyi awotwaa mu a ahyehyɛ nea etumi de eyi ba no bi ne oprehyen caesarean section mmoawa bi a ɛwɔ hɔ te sɛ group b streptococcus wɔ ɔbea ase ntini a apae ntɛm ne bere tenten awo ne afoforo mmoawa ahorow na ɛde nyarewa yi dodow no ara ba hu a wobehu eyi ntaa mfi mmoawa a wɔma wɔwo wɔ ɔbea ase anaa mogya mu wɔ wɔn a ɛnyɛ adwuma mma wɔn no ebia ɛho behia sɛ wɔyɛ mfonintwa nhwehwɛmu ma no nneɛma afoforo a ɛde awo akyi atiridii ba no bi ne nufu a ahyɛ mogya dwensɔ durubɛn yare ayaase yare bi anaa ɔbea ase a wɔbae mu ne ahurututu no a agye agu esiane asiane ahorow a ɛtaa ba wɔ c section akyi nti wɔhyɛ nyansa sɛ mmea bɛbɔ wɔn ho ban denam nnuru a ɛko tia mmoawa te sɛ ampicillin a wɔde bedi dwuma bere a wɔrebɛyɛ oprehyen no wɔde nnuru a ɛko tia mmoawa na ɛsa nyarewa yi na ɛyɛ adwuma wɔ nnanu anaa nnansa mu wɔ nnipa pii fam wɔ wɔn a wɔn de ano nnyɛ den no wobetumi afa nnuru yi a wɔnom anaasɛ nea wɔde fa ntini mu nnuru a ɛko tia mmoawa a wɔtaa de di dwuma no bi ne ampicillin ne gentamicin wɔ awo akyi anaa clindamycin ne gentamicin de ma wɔn a wɔyɛɛ wɔn c section no wɔ wɔn a aduru no nnyɛ adwuma biara mma wɔn no wobetumi ahwɛ yare afoforo te sɛ abscess nso ahwɛ wɔ aman a wɔanya wɔn ho mu no nnipa bɛyɛ ɔha mu nkyekyem biako kosi abien nya nyarewa wɔ wɔn awode mu wɔ awo akyi eyi kɔ soro kodu ɔha mu nkyekyem anum kosi dumiɛnsa wɔ wɔn a wɔbrɛe wɔ awo mu na ɛkɔ kodu ɔha mu nkyekyem aduonum wɔ wɔn a wɔyɛɛ wɔn c section no bere a wɔmfaa nnuru ɛ no wɔ afe mu no nyarewa yi maa nnipa mpem aduonu anan hweree wɔn nkwa nea ennu afe de a ɛyɛ mpem aduasa anan no yare yi ho nkyerɛkyerɛmu a wodii kan de mae no yɛ bɛyɛ afeha a ɛto so anum a y b b c e wɔ hippocrates nkyerɛwee mu nyarewa yi maa nnipa pii hweree wɔn nkwa wɔ awo bere mu fi bɛyɛ afeha a ɛto so dunwɔtwe mu de besi mfe no mu bere a wofii ase de nnuru a ɛko tia mmoawa di dwuma no wɔ afe wɔ austria no ignaz semmelweiss bere a na ɔyɛ nsa hohoro a ɔde chlorine di dwuma no ɔtee owu a na efi yare yi mu ba fi bɛyɛ ɔha mu nkyekyem aduonu kosi abien pɛ awo ano a wosiw a wɔsan frɛ no contraception ne awo ho anohyeto yɛ akwan anaa nnwinnade a wɔde siw nyinsɛn kwan awo anosiw a wɔyɛ ho nhyehyɛe wɔma ɛwɔ hɔ na wɔde di dwuma yɛ nea wɔfrɛ no abusua kɛse ho nhyehyɛe wɔde akwan a wɔfa so siw awo ano adi dwuma fi tete nanso akwan a wɔfa so yɛ no kwan pa so bae wɔ afeha a ɛto so aduonu mu aman binom de anohyeto ma anaa wɔnnhyɛ awo anosiw ho nkuran esiane sɛ wɔte nka sɛ enye wɔ abrabɔ ɔsom anaa amammui mu nti akwan a etu mpɔn a wɔfa so siw awo ano ne abawo tumi a wɔsɛe denam oprehyen wɔ mmarima mu ne awotwaa no fa bi a wɔkyekyere wɔ mmea mu adwinnade a wɔde hyɛ awotwaa mu iud ne adwinnade a wɔde hyɛ nipaduam siw awo ano nea wɔyɛ wɔ eyi akyi yɛ akwan a wɔde nipaduam nnuru di dwuma a ebi ne topae a wɔnom akwan ɔbea ase kawa ne mpaane akwan a entu mpɔn pii bi ne awode mu nsu a wosiw ano te sɛ kɔndɔm diaphragm ahorow ne sapɔw ahorow a wɔde siw awo ano ne abawo ho nkyerɛkyerɛ akwan a entu mpɔn koraa bi ne aduru a ekum barima ho nsu ne awode a woyi fi ɔfoforo de mua barima no yɛ ansa nane ho aba ɛwom sɛ awo tumi a wɔsɛe tu mpɔn de nanso sɛ obi yɛ a ɔrentumi nsan nkɔ dedaw mu bio wɔ akwan ahorow a aka mu no obi betumi asan akɔ ne dedaw mu ntɛm ara nna mu bammɔ te sɛ nea wɔde barima anaa mmea kɔndɔm di dwuma nso betumi asiw nna mu yare ano awo a wosiw ano wɔ nna akyi betumi asiw awo ano nnafua kakra wɔ nna akyi ebinom bu nna mu ayɔnkofa a wonnya sɛ ɔkwan a wɔde siw awo ano nanso ɛno nkutoo ho nkyerɛkyerɛ betumi ama mperewa nyinsɛn akɔ soro bere a wɔkyerɛkyerɛ ɛno nkutoo a wɔmfa awo anosiw nnuru biara nnka ho no wɔ mmabun a wonnii mfe aduonu mu no wɔn nyinsɛn nta mmfa nsunsuanso papa mma nna ho nkyerɛkyerɛ a ɛkɔ akyiri ne awo anosiw ho nnuru a wɔde ma brɛ nyinsɛn a wɔmpɛ ase wɔ mmabun yi mu ɛwom sɛ mmabun tumi de awo anosiw kwan biara adi dwuma de nansonea ɛbɛyɛ adwuma akyɛ a obi betumi asan akɔ dedaw mu te sɛ nea wɔde hyɛ nipaduam iud anaa ɔbea ase kawa yɛ nea edi dwuma yiye de te mperewanyinsɛn so bere a ɔbea awo akyi no sɛ ɛnyɛ nufusu nkutoo na ɔde ma akokoaa no a obetumi asan anyinsɛn wɔ nnawɔtwe anan kosi asia ntam awo anosiw akwan bi wɔ hɔ a wobetumi afi ase wɔ awo akyi pɛɛ bere a afoforo de ebehia sɛ wɔtwentwɛn so kakra bɛyɛ bosome asia akyi wɔ mmea a wɔma nufusu fam no progestin nkutoo akwan yɛ nea wɔpɛ sen atopae a wɔnom de siw awo ano wɔ mmea a wɔadu bra twa mu no wɔhyɛ nyansa sɛ wɔbɛkɔ so asiw awo ano afe biako bere a wɔatwa bra no akyi mmea bɛyɛ ɔpepem ahanu aduonu abien a wɔmpɛ sɛ wɔfa afuru a wɔwɔ aman a wonni bi yɛ nea wɔmfa akwan a aba so nsiw awo ano awo anosiw wɔ aman a wonni bi mu abrɛ nkwa a wɔhwere wɔ awo mu anaa awo akyi bɛyɛ ɔha mu nkyekyem aduanan bɛyɛ nnipa mpem ahanu aduosɔn a anka wɔbɛhwere wɔn nkwa na ebesiw ano ɔha mu nkyekyem aduosɔn sɛ wotumi de awo anosiw akwan no ma sɛnea ɛsɛ a denam awo ntam a wɔma emu twe no awo anosiw betumi ama mmea awo ayɛ nea ɔhaw nnim na ɛma wɔn mma nso tena nkwa mu wɔ aman a wonni bi mu no mmea akatua agyapade wɔn mu duru ne wɔn mma sukuukɔ ne wɔn akwanhosan nyinaa yɛ nea anya nkɔanim esiane awo anosiw a wɔyɛ nti awo anosiw ma nkɔso wɔ sikasɛm mu esiane sɛ wonni mma pii a wɔbɛhwɛ wɔn na mmea pii tumi de wɔn ho hyɛ nnwuma mu na wɔde nneɛma di dwuma kwan pa so abawo a wɔsan frɛ no awokyem ne awo yɛ awiei a wɔde ba nyinsɛn mu a nkokoaa biako anaa nea ɛboro saa fi awotwaa mu wɔ afe mu no wɔwoo nkokoaa ɔpepem ɔha aduasa anum wiase nyinaa wɔwoo bɛyɛ ɔpepem dunum ansa na nnawɔtwe aduasa asɔn soe na efi ɔha mu nkyekyem abiɛsa kosi dumien nso na wɔwoo wɔn wɔ nnawɔtwe aduanan abien akyi wɔ aman a wɔanya wɔn ho mu no wogye awo dodow no ara wɔ ayaresabeabere a wɔ aman a wonni bi mu no wogye awo dodow no ara wɔ fie wɔ awo mu aboafo hwɛ ase ɔkwan a ebu so a wɔfa so wo mma ne awo a ɛfa ɔbea ase no tebea ahorow abiesa na ɛwɔ eyi mu ɛyɛ tiaa ne ase a emu bue akokoaa no san afei na wɔawo ba no na akyiri yiawo akyi ahoma nso apue aba tebea a edi kan no gye nnɔnhwerew dumien kosi dunkrɔn nea edi hɔ gye simma aduonu kosi nnɔnhwerew abien na nea etwa to no nso gye simma anum kosi aduasa ɔfa a edi kan no taa de ɛyaw ba ɔbea no ase anaa n akyi a egye anibu aduasa na ɛba simma du kosi aduasa biara bere rekɔ so no ɛyaw no mu yɛ den na ɛba ntɛmntɛm nso wɔ ɔfa a ɛto so abien no mu no n ase betumi amia wɔ nea ɛto so abiesa mu no ahoma a ɛso akokoaa no mu a wɔbɛkyekyere yɛ nea wɔhyɛ ho nkuran mpɛn pii akwan ahorow wɔ hɔ a ɛbɛboa ama ɛyaw abrɛ ase te sɛ da a ɔbɛda hɔ nnuru ne nea wɔde to n akyi mpɛn pii no nkokoaa no ti na edi kan ba nanso wɔ bɛyɛ ɔha mu nkyekyem anan mu no wɔn nan anaa wɔn to di kan ba a wɔfrɛ no awodan mpɛn pii wɔ awo mu no ɔbea no tumi didi na otumi di akɔneaba wɔnhyɛ nkuran sɛ obepia wɔ ɔfa a edi kan no mu anaa bere a akokoaa no ti apue no na wɔnhyɛ sa a wɔsa ho nkuran ɛwom sɛ twa a wotwaɔbea ase a wɔfrɛ no episiotomy abu so de nanso ɛho nhia mpɛn pii wɔ afe mu no wɔnam oprehyen so gyee nkokoaa ɔpepem aduonu abiesa a wɔfrɛ eyi caesarean section wobetumi ahyɛ caesarean section ho nkuran ama ntaafo sɛ wohu sɛ akokoaa no ahaw anaa awo a ɛredan wɔ ɔkwan yi mu no ebetumi agye bere tenten ansa na obi ho atɔ no afe biara no nyinsɛn ne awo mu haw ahorow de mmaatan a wɔhwere wɔn nkwa mpem ahanum ba wɔn mu ɔpepem asɔn nya ɔhaw ahorow a egye bere tenten na ɔpepem aduonum nso nya akwahosan ho haw wɔ awo akyi eyinom dodow no ara sisi wɔ aman a wonni bimu awo akyi ɔhaw no bi ne awo a biribi si no kwan awo akyi mogyatu asehwe ne awo akyi nyarewa ɔhaw a etumi ba akokoaa no so bi ne ɔhome papa a wonnya nyinsɛntogu yɛ nea wɔhyɛ da yi nyinsɛn denam yi a wɔhyɛ da yi mogyatɔw anaa akokoaa fi awotwaa mu a ɔrenyin ansa na watumi ɛno ara betumi atena ase nyinsɛn ankasa nso tumi sɛe na mpɛn pii no wɔka eyi ho asɛm sɛ nyinsɛn a asɛe wobetumi nso ahyɛ da ayi agu na wɔfrɛ eyi nyinsɛntogu asɛmfua nyinsɛntogu mpɛn pii no kyerɛ nyinsɛn a wɔhyɛ da yi gu wɔ nnipa mu biribi a ɛte saa a wɔyɛ bere a mogyatɔw no ankasa betumi anyin ayɛ nnipa no wɔfrɛ no wɔ aduruyɛ mu nyinsɛn a wɔayi no akyiri wɔ nnansa yi aduruyɛ mu no wɔde nnuru a wɔfa anaa oprehyen so na eyi nyinsɛn gu nnuru abien yi mifepristonene prostaglandinyɛ adwuma yiye wɔ eyi mu te sɛ oprehyen a wɔyɛ wɔ bosome abiesa a edi kan no mu ɛwom sɛ wobetumi de nnuru adi dwuma wɔbosome abiesa a ɛtɔ so abien mu de nanso ɛte sɛ nea oprehyen mmom ntaa mmfa asɛm mma aduru a wɔde siw awo ano a nea ɛka ho ne aduru a ɛyɛ topae ne adwinnade a wɔde hyɛ awotwaa muyɛ nea wobetumi afi ase ntɛm pa ara wɔ nyinsɛntogu no akyi nyinsɛntogu wɔ aman a wɔanya wɔn ho mu yɛ nea abakɔsɛm kyerɛ sɛ ka aduruyɛ mu nnwuma a bammɔ wom ho bere a wɔma ho kwan wɔ mmara a ɛwɔ ɔman no mu nyinsɛn a woyi no kwan pa so ntaa mmfa adwenemyare anaa nipaduam haw biara mma wiase akwanhosan ahyehyɛdehyɛ nyansa sɛ ɛsɛ sɛ mmea a wɔwɔ wiase nyinaa nya hokwan koro ara yi a bammɔ wom na mmara ma kwan nyinsɛn a wonnyi no kwan pa soma mmea bɛyɛ mpem aduanan nsɔn mmaatan a wɔhwere wɔn nkwana ɛma wɔde mmea ɔpepem anum nso kɔ ayaresabea afe biara nyinsɛn ahorow bɛyɛ ɔpepem aduanan anan na woyi gu wɔ wiase nyinaa afe biara a bɛyɛ emu fa na wɔnnyɛ no kwan pa so nyinsɛntogu ahorow a akɔ so nsesae ahe biara fi afe kosi afe mu bere a akɔ fam wɔ mfe dudu mu bere a ntetee a ɛfa sɛnea wɔte abusua dodow sone awo a wosiw anoanya nkɔanim no wiase nyinaa mmea ɔha mu nkyekyem aduanan nyaa hokwan yii nyinsɛn gui a wɔansiw wɔn kwan nanso yɛwɔ anohyeto fa bosome dodow a nyinsɛn bi bedi ansa na wobetumi ayi agu nyinsɛn a wɔhyɛ da yi gu kura abakɔsɛm wɔafa akwan ahorow so ayɛ eyi a nea ɛka ho ne ahabannuru nnwinnade a wɔde twitwa ade nyinsɛn no a wɔde nsa keka ne afoforompɔtam hɔ akwan ahorow fi tete nyinsɛntogu ho mmara mpɛn dodow a wɔyɛ no ne amammere ne ɔsom a ɛbata ho gu ahorow wɔ wiase afa ahorow wɔ akwan bi so no mmara ma nyinsɛntogu ho kwan bere a nneɛma bi asisi te sɛ abusuafo ntam nna mmonaato ɔhaw bi a ɛwɔ mogyatɔw no ho sikasɛm anaa maame no akwanhosan wɔ wiase afa horow mu no ɔmanfo mu akasakasa de fa ɔbrapa wɔma kwan ne sɛ ebia mmara ma nyinsɛntogu ho kwan anaa wɔn a wɔsɔre tia nyinsɛntogu kyerɛ sɛ mogyatɔw a ɛwɔ awotwaa mu yɛ nnipa a ɔwɔ hokwan sɛ ɔtena asena yebetumi de nyinsɛntogu atoto awudiho wɔn a wɔtaa nyinsɛntogu akyi nyinsɛntogu hokwan si so dua hokwan a ɔbea wɔ sɛ osi gyinae fa n ankasa nipadua hoa wɔsan si so dua sɛ hokwan a nnipa wɔmpɛn pii nyinsɛn a wɔsan frɛ nogravidityanaagestation yɛ bere ammabiako anaa nea ɛboro saa nyin wɔɔbeamu nea ɛwɔnyinsɛn dodowmu ne mma a wɔboro biako te sɛntaafode no nyinsɛn betumi afiɔbarima ne ɔbea nnamu anaanyinsɛn a wɔnam mfiridwuma so yɛ mu mpɛn pii no egye bɛyɛ nnawɔtwe aduanan bosomedu fi da a etwa to wɔ brayɛ mu lmp na ɛkowieawomu eyi yɛ bɛyɛ nnawɔtwe aduasa awotwe fi bere anyinsɛn fi aseno mu wɔtaa kyɛ nyinsɛn mu abiɛsa a ɔfa biara yɛ bosome abiɛsa bosome abiɛsa a edi kanno fi nnawɔtwe a edi kan kosi nea ɛto so dumien na bere a afi ase ka ho wɔ nyinsɛn mfiase no mu nonkesua a barima nkwammoa awura mutwa kwan fafallopian durubɛnno mu na ɛde ne ho kɔfamawotwaano mu beae a enyin yɛ mogyatɔw nefurumano bosome abiɛsa a edi kan no mu na mpɛn pii no wohu sɛmogyatɔw no asɛe mogyatɔw no awu bosome abiɛsa a ɛto so abien no fi nnawɔtwe a ɛto so dumiɛnsa kosi aduonu awotwe wɔ bosome abiɛsa a ɛto so abien no mfinimfini mu no ebia wɔbɛte akokoaa no nka wɔ nnawɔtwe aduonu awotwe mu no nkokoaa no mu bɛboro ɔha mu nkyekyem aduokrɔntumi tena nkwa mu a wonni awotwaa musɛ wɔhwɛ wɔn so yiye a bosome abiɛsa a ɛto so abiɛsa no fi nnawɔtwe aduonu akrɔn kori aduanan nyinsɛn mu ayarehwɛboa ma nyinsɛn no kɔ yiye nea ɛtaa ka eyi ho ne sɛ wɔbɛfafolic acid agyae nnubɔnenom ne nsanom atenetene apɔw mu mogya mu hwehwɛ ne nipadua mu nhwehwɛmua wɔbɛyɛ bere nyinaa nyinsɛn mu hawno bi nenyinsɛn mu mogya mmoroso nyinsɛn mu asikyereyare mogya a akɔ fam neɛfe ne nea ɛte saa a ano yɛ denne afoforo nyinsɛn bere yɛ nnawɔtwe aduasa asɔn kosi aduanan biako nea ɛba ntɛm yɛ nnawɔtwe aduasa asɔn kosi aduasa awotwe nea ɛyɛ ne bere mu yɛ nnawɔtwe aduasa akrɔn kosi aduanan na nea ɛmma ntɛm yɛ nnawɔtwe aduanan biako wɔ nnawɔtwe aduanan biako akyi wɔfrɛ no nyinsɛn a akyɛ wɔfrɛ nkokoaa a wɔwo wɔn ansa na nnawɔtwe aduasa asɔn adu nonea ne bere nsoena wobetumi anya yare ahorow bi te sɛcerebral palsy wɔnnhyɛ nyansa sɛ wobefiawo gyease denamawo ankasaanaacaesarean sectionso ansa na nnawɔtwe aduasa akrɔn adu gye sɛ ɛsɛ sɛ wɔyɛ esiane biribi nti wɔ afe mu no nyinsɛn ahorow ɔpepem ahanu ne dumiɛnsa na esii a na emu ɔpepem ɔha aduokrɔn sii wɔaman a wonni bimu na ɔpepem aduonu abiɛsa nso sii wɔ aman a wɔanya wɔn ho mu eyi yɛ bɛyɛ nyinsɛn ahorow ɔha aduasa abiɛsa wɔ mmea apem biara mu a wɔn mfe yɛ dunum kosi aduanan anan nyinsɛn a wonim bɛyɛ ɔha mu nkyekyem du kosi dunum na ɛsɛe wɔ afe mu no nyinsɛn mu haw maa nnipa mpem ahanu aduokrɔn abiɛsa hweree wɔn nkwa na eyi aba fam fi mpem ahasa aduosɔn asɔn wɔ afe mu nea ɛtaa de ba no bi nemogyatu wɔ mmaatan mu ɔhaw a efinyinsɛntogu nyinsɛn mu mogyammorosontini mu a ahyɛ nsu neawo a ne kwan asi wɔ wiase nyinaa no nyinsɛn ahorow ɔha mu nkyekyem aduanan na ɛyɛwɔnhyehyɛ nyinsɛn a wɔnnhwɛ kwan mu fa nayi gu ɛdefa nyinsɛn a wɔnhwɛ kwan wɔ united states mu no mmea no mu ɔha mu nkyekyem aduosia nawosiw awo kwanwɔ ɔkwan bi so wɔ bosome a nyinsɛn no bae no mu ɔbea awode sɛe fgm a wɔsan frɛ no ɔbea awode twitwa ne ɔbea twetiatwa sɛnea wiase akwanhosan ahyehyɛde who kyerɛ akwan ahorow nyinaa a wɔfa so yi ɔbea awode anim fa bi anaa anim nyinaa anaa biribi foforo a ɛte saa a wɔyɛ ɔbea awode bere a ɛnyɛ aduruyɛ anaa ayaresa nti na wɔreyɛ saa wɔyɛ fgm sɛ amammere ade wɔmmusuakuw wɔ aman aduonu asɔn mu sahara anafo ne afrika atifi apuei ne asia apuei mfinimfini ne atukɔfo mu wɔ mmeae afoforo mfe a obi bedi ansa na wɔayɛ no eyi gu ahorow fi nna kakra wɔ awo akyi kosi bere a wafi bra ase wɔ aman a wɔbɔ ho amaneɛ no emu fa kyere sɛ emu dodow no ara na wɔde yɛ mmea a wonnii mfe anum ɔkwan a wɔfa so yɛ eyi no gu ahorow na egyina abusuakuw no so nea ɛka eyi ho ne yi a woyi fa bi anaa ne nyinaa ɔbea awode ano ne awode ano nkataso awode no ano nyinaa anaa ne fa bi ne awode no anim na nea ɛkɔ akyiri mu no infibulation ne nyinaa anaa ne fa bi ne awode anim ne n ase a wɔkata ani wɔ ɔkwan a etwa to yi mu a who frɛ no type iii fgm wogya tokuru ketewa na ama ɔbea no atumi adwensɔ na wayɛ bra na wobue n ase tokuru no mu na ama ɔne barima atumi ahyia na wawo nso akwanhosan ho nsunsuanso gyina ɔkwan a wɔfaa so yɛe no so ebi ne nyarewa a ɛba bere ne bere mu ɛyaw a ano yɛ den kotoku a ahyɛ nsu nyinsɛn a ɛmma awo mu ɔhaw ahorow ne mogyatu adeyɛ yi ase fi bɔbeasu ho nhwehwɛanim mmɔden a wɔbɔ sɛ wɔbɛhyɛ mmea so ne nsusuwii a ɛfa krɔnnyɛ ahobrɛase ne hwɛbea mpɛn pii no mmea na wɔtaa yɛ na wobu no sɛ ɛma nidi na wosuro sɛ sɛ wɔamma wɔn mmabea ne wɔn nananom anyɛ a ɛbɛma mmea no ahyia ankonamyɛ wɔ mpɔtam hɔ mmea bɛboro ɔpepem ɔha aduasa na wɔayɛ wɔn fgm yi bi wɔ aman aduonu akrɔn a ɛrekɔ so wom no mu nnipa bɛboro ɔpepem awotwe na wɔatwa wɔn twetia yi na wohu eyi titiriw wɔ djibouti eritrea somalia ne sudan wɔabara anaasɛ wɔde anohyeto ato fgm so wɔ aman a ɛrekɔ so wom pii mu nanso mmara ahorow no nnyɛ adwuma amanaman abɔ mmɔden fi mfe no mu sɛ wɔbɛma nkurɔfo agyae adeyɛ yi na wɔ afe mu no amanaman nkabom nhyiam kɛse sii gyinae sɛ fgm yɛ obi fahodi a wɔsɔre tia ebinom kasa tia sɔre a wɔsɔre tia adeyɛ yi ne titiriw nnipa abakɔsɛm animdefo eric silverman kyerɛw sɛ fgm abɛyɛ asɛm titiriw a nnipa abakɔsɛm nhwehwɛmufo de wɔn adwene asi so na ɛma nsɛntitiriw binom sɔre faamammere a egu ahorow afoforo nneyɛe a wɔma ho kwan ne nnipa fahodi ho mmara a wɔma ɛfa obiara ho no mary grant ɔsanaa ɛbɔ na ɔyɛ ghanani oduruyɛfo ne amanyɔni na ɔyɛ ghana council of state muni a odi kan ne wesley girls high school osuafo a ɔbɛyɛɛ oduruyɛfo a odi kan grant ne ɔbea a ɔtɔ so abiesa a yɛgyee no tom sɛ oduruyɛfo wɔ susan ofoti atta ne matilda j clerk akyi na ɔyɛ paa grant a yɛfrɛɛ no gold coast amanyɔsɛm mu agya no busuani mary grant nyaa ntoaso sukuu ho nimdeɛ wɔ wesley girls high school a ɛwɔ cape coast na ɔtoa so kɔɔ skuupɔn kɔsua aduruyɛ wɔ amanɔne united kingdom mary grant fii amanyɔsɛm ase bere a yɛ paw no sɛ secretary of health wɔ grant nyaa gyinabea ahorow pii a ebi ne deputy minister of health and member of the provisional national defense council pndc akyiri no ɔbɛyɛɛ minister of education ne culture ne afie nso member of council of state odii ghana anamusifo wɔ amanɔne nhyiam ahorow te sɛ world health organisation who general assemblies wɔ geneva ne ɔmantam nhyiam a ɛwɔ africa world bank nhyiam a ɛfa africa apowmuden ho cairo nhyiam a ɛfa population and development ho ne beijing nhyiam a ɛfa women rights ho grant nyaa abasobɔde bre a wɔyɛɛ maiden women s award margaret sarfo a yɛ frɛ no peggy oppong ne odame ɔpɛpɔn kotonimma yɛ ghana ni nwoma twerɛfo ne nsɛmtwerɛfo ɔyɛ adwuma wɔ graphic communications group limited ɛsɔre bɛyɛ koowaa krataa mu samufo ɛma the mirror opanyin daniel odame ne ne yere wo margaret sarfo afe ɛwɔ mpraeso kwahu a ɛwɔ ghana anaafo mu magaret sarfo ɛkɔ sukuu wɔ adabraka accra ɔwie yɛ no ɔtoa ne sukuu so wɔ okuapeman secondary school akropong ɛhɔ na onya ne general certificate of education gce ordinary ne advanced levels ɔsan nso toa ne sukuu so wɔ university of ghana ɛwɔ afe ɔwie sukuu no gye na bordin krataa wɔ ba hons wɔ brɔfo kasaa ne russia kasaa mu ɔde afe baako sua ade wɔ russia no ɔsan nso ba university of ghana ɛbɛ wie sukuu no gye na bordin krataa wɔ ne diploma ne mphil degrees wɔ nipa ho nkitahodie adesua ɔware mr kojo safo akyire a ɔhyia no wɔ mmerɛ ana ɔkɔ sukuu wɔ university of ghana na ɔtoa ne kunu no so wɔ alataman mu wɔ afe ɛhɔ na ɔhyɛ ase sɛ ɔrekyerɛ brofo kasa no ase ɛwɔ methodist comprehensive high school a ewɔ ekiti state ɔmo san nso ba ɔman ghana mu afe mmiɛnsa safo ɛwu wɔ military hospital ɛda a ɛtoso kotonimma wɔn ɛdeda no wɔ osu cemetery ɛda memeneda ayɛwohomumɔ ɔde n akyi ɛgya ne kunu ne ne mma ɛnan kwasi poku addae yɛ ghana nnwontofo a wonim no wɔ nnwomto mu sɛ kwaisey pee wonim no sɛ obi a ɔbɔ highlife nwom a ne nne nso yɛ dɛ afei nso ɔwɔ apaawa bɛyɛ sɛ anum wɔ afe mu no ghana music awards bɔɔ n abaso sɛ nnwomtofo a ne nne ne ne nnwomto yɛ dɛ paa wɔwoo kwaisey pee to abusua a wɔto nnwom mu ne papa ne agyaaku a ɔka yamoah ne sunsum nnwomtofo kuw ho ne papa nua ba ne na ne nua ankasa nso ne ɔkɔɔ sukuu wɔ datus school complex wɔ tema ankyɛ na ogyae kɔfaa nnwomto too ne ho so ofii ne nnwomto ase bere a ɔkɔkaa ne papa nnwomtofo kuw ho na afei ogyae kɔkaa nana tuffour nnwomtofo kuw a wɔfrɛ wɔn sɛ sikadwa no ho wɔ mu akyiri yi ɔkɔkaa nnwomtofo kuw foforo bi ho a wɔfrɛ wɔn sɛ jewel ackah and the beautiful six ho awiei koraa no ɔne ne papa kɔɔ london kɔdaa apaawa foforo a wɔato no din sɛ nyame yɛ ɔdɔ adi wɔ mu ɔwɔ apaawa anum a wɔato din sɛ krokro me akono yaa and nyane me apaawa a nnwom wom a nnwomtofo te sɛ tic tac kontihene k k fosu ofori amponsah ne ne papa agyeiku nso ka ho ogyae nnwomto kakraa na akyiri yi ɔsan bae bɛdaa nnwom fofora a ɔne yaa yaa yɛe mabre adi wɔ ɔpɛnimma mu gifty anti yɛ ghanani nsɛmkyerɛfo ne tv so dwumadifo wɔ woo gifty wɔ ɔpepon da ɛtɔ so afe gifty ne obi a ɔda tv so dwumadie bi ano a w ato din stand point a ɛpɛnspɛnsɛm nsɛm a ehia mma wɔ ghana telvision so gifty ase fi cape coast a ɛwɔ mfinifin mantam mu a wɔ ghana nanso wɔ woo no tetee no wɔ tema a ɛwɔ nkran mantam mu esiane sɛ na efie nni bi nti ɔde ne ho hyɛɛ nwuma bodwabodwa mu ma no kɔ baa sɛ ɔde ne ho kɔhyɛɛ dua dwofo adwuma mu sɛnea ne nsa bekɔ n ano gifty ye ɔbaa warefo a ne kunu din ne nana ansah kwao iv a ɔyɛ akwamu adumasa hene gifty ne ne kunu woo ne ba a odi kan wɔ da a ɛtɔ so wɔ bosome a ɛtɔ so nwɔtwe afe wɔn ba no din ne nyame anuonyam nani gyee paa sɛ onyankopon ayɛ no adɔe ama no ba nwanwafo esiane sɛ na ne mfe akɔ anim gifty agye abasobode pii ne abodin ahorow suapɔn bi a wɔfrɛ no accra business school de abodin maa gifty a wato din the fellowship of the boardroom institute fbi ne din foforo ne oheneyere fbi dr gifty antie gifty antie hyɛɛ n adesua ase wɔ sukuu bi wɔfrɛ no number a ɛwɔ tema community ɔtoaa so kɔɔ ntoaso sukuu wɔ mfantsiman girls secondary school ɔde n adesua no baa awieɛ wɔ nsɛmkyerɛwfo ntete sukuu a wɔfrɛ no ghana institute of journalism adwuma a gifty dii kan nyae ne sɛ adwumakuo gtv faa no sɛ obi a ɔhwɛ fɔm so adwuma a ɛfa sini twa ne tv so dwumadie ho akyiri yi ɔbɛyɛɛ tv so dwumadifo obi ɔtete afoforo ne obi a ɔhwɛ mma yiyedie ho mprenpren deɛ gifty ne otitenani ma adwumakuo bi a wɔfrɛ no gda concept a wɔn adwuma ne sɛ wɔyɛ tv so dwumadie a wɔfrɛ no stand point otiko afisa djaba n awoda january yɛ amanyɔni a ofiri ghana ɔwɔ mmofra miensa a wɔn mu baako yɛ ɔbarima na mienu a aka no yɛ mmea ɔyɛ kan mmaa anoboaboafo ma amanyɔkuo new patrotic party na oyɛ ɔsoafo a ɔhwɛ mmea mmɔfra ne ahobammɔ so wɔ woo djaba wɔ ɔpepɔn da a ɛtɔ so afe wɔ koforidua a ɛwɔ apuei fam wɔ ghana n awofo din de henry kojo djaba ne rosalinda sheita bawa djaba tɔ so mienu wɔ mmɔfra ntam djaba kɔɔ ntoaso sukuu wɔ tamale wɔ frɛ no tamale senior high bre a owie suapɔn sukuu wɔ amanoni united kingdom no onyaa abodin krataa a ene diploma djaba wɔ nimbdee fa komputa ho nneama osua fii united kingdom ntoaso sukuu wɔ afe mu no djaba kɔ gyinaa wɔ npp amanyɔkuo ananmu sɛ wɔnto ne so aba na w atumi abɛyɛ mmarahyɛ beguani nanso odii nkuguo maa john dramani mahama dii nkunim wɔ bole bamboi abatuɔ mpesuaso nkuguo no akyi no djaba bɛyɛɛ mmea anoboaboafo maa amanyɔkuo new patriotic party wɔ faa no sɛ ɔsoafo a ɔhwe a mmea mmɔfra ne ahobammɔ so wɔ wɔ august mu no wɔyii ne se ɔmanpanyin ananmusifo wɔ italy nanso w angye penee mmarahyɛ beguakuo dɔm kumaa tew atua fi mmarahyɛ begua no mu bre a ɛbae sɛ wɔbɛgye djaba atom sɛ ɔsoafo a ɔhwɛ mmea ne mmofra ahobammɔ so na mmarahyɛ beguakuo dɔm kumaa no asɛm ne sɛ wonnyenni sɛ djaba betumi ahwɛ ghana mmɔfra ne mmea so yiyie ɛsiane ne suban nneyɛ ne nsɛm bi ɔkeka no nti ansa abatoɔ bɛba so wɔ ghana man mu wɔ afe no djaba frɛɛ ne kurom gonja manfoɔ sɛ wɔnto aba ntia john mahama esiane ne sɛ ɔgye di sɛ john mahama anyɛ hwɛɛ amma konjafoɔ na afei ɔyɛ obi a ne tirim yɛ den ɔde ne nan si fɔm sɛ ɔne obibira nni kyewpa ho nhyehyei ma no kɔɔ so kekaa saa nsɛm no faa kan mampanyin john dramni mahama ho mmarahyɛ beguakuo dɔm kumaa de soboɔ mienu bɔɔ djaba biom nea edi kan ne sɛ w ato ghana mmara ɛyɛ the ghana national service scheme act section saa mmara no ka sɛ ɛsɛ sɛ osuani biara a w awie suapɔn sukuu som ɔman no afe baako ansa na w atumi asom sɛ ɔsoafo nea ɛto so mienu ne sɛ djaba de soboɔ bɔɔ kan abatoɔ so hwɔfo kuo ti tenani charlotte osei so sɛ one john dramani mahama nyaa nna mu nkitodi ɛno nti na wɔyɛɛ no electra komisan ti tenani ɛmfa ho sɛ mmarahyɛ beguakuo dɔm kumaa te atua no wɔ too aba wɔ mmarahyɛ begua mu maa djaba nyaa mma no mu a egyina hɔ ma ne nea eboro saa ma no bɛyɛɛ ɔsoafo ɛmfa ho sɛ mmarahyɛ beguakuo dɔm kumaa te atua no wɔ too aba wɔ mmarahye begua mu maa djaba nyaa mma no mu a egyina hɔ ma ne nea eboro saa ma no beyee ɔsoafo kojo oppong nkrumah nawoda ne oforisuo da etɔ  so afe yɛ ghanani amanyɔni  ne mmaranimfoɔ ɔyɛ  mmarahyɛ beguani a ogyina hɔ ma ofoase ayirebi abatoɔ mpesua so wɔ woo kojo oppong nkrumah wɔ koforidua a ɛwɔ apuei fam wɔ ghana nawofo ne kwame oppong nkrumah ne felicia oppong nkrumah na ne maame yɛ ɔkyerɛkyerɛfo na  na ne papa nso kyerɛ ade nanso akyire ogyae ade kyerɛ kɔyɛɛ adwuma wɔ sika korabea kojo hyɛɛ ne sukuu ase wɔ st brrnadette soubirous a ɛwɔ dansoma na ɔtoa so koo ntoaso sukuu wɔ pope john senior high school and minor seminary a ɛwɔ koforidua kojo toa n adesua no so kɔɔ sukuupɔn wɔ cape suapɔn no mu ma no gyee abodin krataa wɔ afe mu no kojo wie suapɔn a ɛwɔ nkran mantan mu university of ghana ma no nyaa abodin krataa wɔ edwadie ho nsem mu wɔ afe mu no   kojo san nyaa abodin krataa a ɛfa mmaranim ho a ɛyɛ llb fi suapon a ne din gimpa hɔ mfie mienu na ɔde suaa ade de gyee saa abodin krataa no wɔ mfie mu asemdibea kunini a ɛwɔ ɔman ghana mu de abodin krataa maa kojo se ghana  mmaranimfo kojo hyɛɛ n adwumayɛ ase wɔ adwumakuo bi a ne din de british american tobaco wɔ afe mu na saa adwumakuo yɛ tawa ho nnwuma ofii hɔ kɔɔ joy fm kɔyɛɛ adwuma sɛ nsɛm kyerɔ wfo ma wɔ faa no sɛ otitenani ma wɔn  anɔpa dwumadie bere a nea na  odi saa dwumdie  a ne din de komla dumor afiri hɔ no wɔ afe mu no kojo de ne dwumadie no too hɔ na obue ɔnoa nadwumakuo a wɔ frɔ no west brown stone capital wɔ afe mu no na wahyɛ ase yɛ adwuma sɛ mmaranimfoɔ wɔ   mmarahye adwumakuo a wɔ fre no kulendi attefuah and amponsah wɔ afe mu no kojo oppong nkruma kogyinae wɔ npp din mu sɛ wɔnto ne so aba na watumi abɛyɛ mmarahyɛ beguafo a ogyina hɔ ma ofoase ayirebi abatoɔ mpesua so wɔ ghana odii nkunim wɔ abatuoɔ no mu sesei ɔresom sɛ ɔsoafo a ɔhwɛ amaniebɔ so wɔ ghana ɔyɛ kasamafo ma aban no wɔ sikasem ho amaneɛbɔ ho ɔka ekuo bi a ɛwɔ mmarahye begua mu a wɔhwɛ sikasɛm ho ntotoe ho wɔ afe mu no kojo oppong nkruma kɔgyinae wɔ npp din mu sɛ wɔnto ne so aba na watumi abɛyɛ mmarahyɛ beguafo a ogina hɔ ma ofoase ayirebi abatoɔ mpesua so wɔ ghana odii nkunim wɔ abatoɔ no mu sesei ɔresom sɛ ɔsoafo a ɔhwɛ amaniebɔ so wo ghana ɔyɛ kasamafo ma aban no wɔ sikasem ho amaneɛbɔ ho ɔka ekuo bi a ɛwɔ mmarahyɛ begua mu a wɔhwɛ sikasem ntotoe ho aku donko nawoda yɛ yɛ ghana amanyoni a ɔye ghana fredom party gfp no hyehyɛfo wɔ woo donkor wɔ bosome a ɛtɔ mienu no mu wɔ afe mu ofirir afigya kwabre abatoɔ mpesuaso a ɛwɔ asante mantam wɔ ghana akua donkor yɛ okuafo wonim donkor sɛ obi a onni nimdeɛ wɔ sukuu ko mu wɔ too aba yii awura donkor sɛ herman no assembly no ananmusifo eyi yɛ anamɔn a edi kan a ɛbeboa no ama no atumi adu boatae a esi n ani so sɛ ɔbɛyɛ ghana manpanyin daakye ɔhyɛɛ n anisoade no mu kina wɔ afe mu bere a ɔde nkrataa kogyaa abatoɔ so hwɛfo sɛ ɔpɛ sɛ ogyina kwantenkorɔ ma wɔ to aba yi no sɛ ghana manpanyin abatoɔ so hwɛfo no ampene ne nkrata no so nanso akua donko ne wɔn annyɛ adwen wɔ saa nsɛm no ho amanyɔkuo ghana freedom party gfp a ne hyehyɛfo ne akua donkor no ti wɔ kabu a ewɔ apuei mantam mu wɔ ghana da ɛtɔ so wɔ bosome a edikan no mu mfe no ogya tɔɔ akua amanyɔkuo no ti a ɛwɔ kabu no mu nanso eyi ammu n abam wɔ botae a ɔde asi n ani so no sesei akua donkor de nhyehyɛi regu akwan mu na ama watumi abuei amanyɔkuo no ti wɔ amantan a ɛwɔ ghana no nyinaa mu sɛ wɔ to aba ma ɔbeye ɔmanpanyin a akua donkor hyɛɛ bɔ sɛ ɔbɛma adesua firi mmɔfrase kɔ si ntoaso sukuu nyinaa ayɛ kwa a sika tua biara mma mu akua donkor san nso hyɛɛ bɔ sɛ ɛyɛ ade a ɔbɛma toɔ a wotua wɔ nneɛma a wɔkra firi amanɔni no akɔ suro yiyie paa sɛ otumi bɛyɛ ɔmanpanyin a ɔbɛbɔ ne ho mmɔden ayɛ nhyehɛi ama nnwumakuo a wontua toɔ bebree aba tema mpɔtam okae sɛ saa bɔhyɛ yi nyinaa betumi aba mu eisane sɛ ɔman ghana wɔ agodeɛ pii te sɛ sika kɔkɔɔ kokoo nkuto ne nkyene fangoo a yɛkra firi amanɔne no yɛ ade a ntease nnim esiane sɛ ghana yɛ ɔman a ɔtɔn fangoo wo amanɔne muammar gaddifi a ɔyɛ amanyɔni a akua suasua kaa sɛ ghana ne lybia betumi de asi wɔ fangoo nnwuma mu akua donkor de adesrɛde too ghanafo nyinaa anim sɛ wɔmmɔ mmɔden nyi ɔbaa sɛ ɔmanpyin efisɛ mmaa wɔ nimdeɛ ne nyansa a ebutumi aboa ɔman no wɔ ne mpontunwuma ho wo da a ɛto so du wo bosome a ɛto so du mu no abotuo so hwɛkuo a ɛwo ghana de too dwa sɛ akua donkor ne afoforo a wo pɛ sɛ wogyina ma wo to aba ma yi won sɛ omanpyin no yɛ ade a won nkrataasem nko yiyie ne saa nti ɛnyɛ ade a wɔn betumi agyina wɔ abatoɔ a na ɛreba no mu ɔgye too mu sɛ ɛyɛ nokware sɛ ne nkrataa a ɔhyehyɛɛ no yɛ ade a ankɔ yiyie ɔhyɛɛ n akyidifo nkuran sɛ wɔnka wɔn koma nto wɔn yem esiane sɛ ɛyɛ ade a ɔde ntotoe reto akwan mu sɛnea bebiara bɛkɔ yiyie wɔ afe abatoɔ no mu ama won alhaji mohammed muntaka yɛ mmarahyɛ beguani a ogyina hɔ ma asawasefo wɔ asante mantam wɔ ghana ɔyɛ kane soafo a ɔhwɛ mmabun ne agodie asoeɛ so wɔ ghana aban mu wɔwoo muntaka wɔ akuse a ɛwɔ apuei mantan mu wɔ ghana nawofo fi kumbungu kurow bi a ɛwɔ atifi mantam mu wɔ ghana oyɛ kane ɔkyerɛkyerɛfo muntaka dii kan wuraa ghana mmarahyɛ begua mu wɔ amanyɔkuo din mu wɔ afe bre a odii nkonim wɔ abatoo a wɔto di yii owufo okunini gibrine ananmusifo wɔ asawase muntaka nyaa mma no mu na nea obedii n adeɛ a ɔno nso gyinaa wɔ amanyokuo ndc din mo no de mma no mu na edii nkonim wɔ afe adwumakuo bi a wɔhwɛ abatoɔ so a wɔn din de the ghana center for democratic development de too dwa sɛ abatoɔ no yɛ ade a emu da hɔ fan nanso na ehu wɔ mu odii nkonim wɔ a aba wɔtoo no bosome a etwa toɔ afe mu ma no bɛyɛɛ mmarahyɛ beguani ɔsan nso dii nkonim wɔ afe abatoo no mu alhaji mubarak bɛyɛɛ mmarahyɛ bagua no mu mpanyinfo no mu baako wɔ amanbuo no mu ɔyɛ kane soafo a ɔhwɛ mmabun ne agodie asoeɛ so wɔ ghana aban mu nkran mantam mu ne mantam a n asase sua koraa wɔ ghana mantam no mu ne tɛtrɛtɛ yɛ kilomita ɛyi gyina hɔ ma ɔha mu nkyekyɛmu wɔ ghana asase mu ɛno ne mantam a ɛto so meinu a emu nnipa dɔɔso yiyie a edi asante mantam akyi nnipa akenkan a ɛkɔɔ so wɔ afe mu no kyerɛ sɛ emu nnipa dodoɔ yɛ a egyina hɔ ma ɔha mu nkyekyemu nkran mantam no yɛ mantam a nkurow adan ne nwuma akɛse wo mu paa na nnipa no mu ɔha mu nkyekyɛmu na ɛtete mmeae a ɛte saa nkran mantam no ahenkrow no ne nkran na ɛno nso ne ɔman ghana ahenkurow wɔ afe mu no na wɔfrɛ nkran mantam no nkran mpesua na na asase no ka apuei mantam nsase ho wɔ bosome a ɛtɔ so nson no da a ɛtɔ so afe no ɔsoafo no de mmara a ɛne pndcl tee nkran mantam fii apuei mantam ho wo atifi fam no nkran mantam no apuei mantam na ɛbɔ hyeɛ wɔ apuei fam nso ɛne frao mantam na ɛbɔ hyeɛ sɛ ɛba atɔe fam nso a nkran mantam ne ɛpo kɛse na ɛbɔ hyeɛ na wɔ anafo fam nso ɛne mfinini mantam na ɛbɔ hyeɛ nkran mantam ne asase a esua koraa wɔ mantam no mu nkranfo di afayɛ bi a wato din a ase kyerɛ ne sɛ ɔkɔm huro saa afahye yi fii ase mfi pii a atwam wɔhyɛ saa fa yi de kae ɛkɔm kɛse bi esii wɔ nkranfo mu mfe bebree bi afahyɛ no yɛ aduane afahyɛ a wɔde hyɛ fa ma nkrafo kɔm abokosem no wodi saa afahyɛ yi wɔ ɔsanaa bosome no mu na nkran abusuakuo nyinaa hyɛ saa fa yi adangbefo yɛ wɔn a wofi ada na wɔn afahyɛ a wodi ne afahyɛ a wɔnsan nso frɛ no asafotufiam ɛyɛ afahyɛ a wodi de kae akofo ne nkunim a wodii wɔ wɔ ako ahorow mu wɔhyɛ saa fa yi ase wɔ yawada wɔ kitawonsa bosome no mu kosi nawotwe a edi kan wɔ ɔsanaa bosome no mu sɛnea wɔbekae nnema nti sɛ edu afahye yi a akofo no hyɛ won ako ntade ahorow na wɔde agorɔ asi anni saa bere yi nso yɛ bre wɔde ntetee ma mmabun wɔ ɔko ho saa afahyɛ yi ne otwa afahyɛ no hyia ma nti wɔyɛ amaneɛ ahorɔw a ahotew amammerɛ ka ho afahyɛ no du ne mpɔnpɔn so bre a ahenfo fura wɔn tam ahorɔw tenatena wɔn apankan mu na wɔn manfoɔ de twenebɔ osebɔ nnwom ne asaw di wɔn akyi ahenfo no de nkyea ma wɔn ho wɔn ho gu nsa na wɔhye wɔn ho wɔn ho den asoe a ehw nnipa akekan so wo nkran mantam no mu nkran mantam no wo mpesua a edidi so yi la nkwantanang madina mantam mu ashaiman mantam mu ledzokuku krowor mantam muadenta mantam ga apuei mantam nnipa akenkan a ɛkɔɔ so wɔ afe mu no kyerɛ sɛ emu nnipa dodoɔ yɛ ɛma no bɛyɛɛ mantam a ɛto so mienu a wɔn mu nnipa dɔɔso yi paa asante mantam na edikan ma nkramantam to so mienu nea nti a ɛte saa ne sɛ nkrufo di mu atukotena paa ga dangmefo no yɛ nkranfo kuo a wɔdɔɔso paa wɔ nkran mmuasukuo no nyinaa mu wɔn dodoɔ yɛ ɔha mu nkyekyɛm nkranfo nhenkurow no gu ahorɔw nsia ga mashie osu la tshie nungua ne tema wɔn mu biara wɔ ahengua a woyi so apayɛ la kurow no wɔ sika korabea a ɛsom la manfoɔ no nkran bɛyɛɛ titriw wɔ ga dangme nkuro no mu ma nnɛ abɛyɛ ghana ahenkurow na nkranfo no adwuma ne kuayɛ nanso nnɛ apopo dwuma ne adetɔn ne nwuma a agye nkran man no afa mmaa no pii yɛ dwadifoɔ na wɔn kununom nni wɔn yerenom sika so tumi nkranfo di ɛnade nti mmaa pii yɛ adedifo mmarima no yɛ ade a wodi agya ade ma nti wɔtena wɔn agyanom fie nanso sɛ mmea no ware mpo a wɔn ne wɔn maamenon ne wɔn mma tena wɔn na fie ofie biara mu wɔ nkranfo fie wɔ won abosom a wɔyɛ nyankomade ma wɔn na afahyɛ pii nso na ɛwɔ hɔ adangmefo no yɛ wɔn a wɔte bɛn ghana mpoano efi kpone kosi ada nsuo frao ne gulf of guinea adangmefo no ne ada kpone krobo ningo osuduku prampram ne shai won nyinaa ka adangme a ne fibea ne kwa a ɛwɔ congo mmusua mu adangmefo ne wɔn a wɔ dɔɔso wɔ nkranfo mu na nkran nsase ɔha mu nkyekyemu yɛ wɔn dea nnipa a wɔte nkran mantam no mu ɔha mu nkyekyɛm yɛ won a watu afri ghana nkro afoforo so abetena nnipa dodoɔ a wɔte nkran no mu dodoɔ no yɛ akanfo na wogyina hɔ ma ɔha mu nkyekyɛm nea edi hɔ ne ga dangme a wɔn dodoɔ yɛ ɔha mu nkyekyɛm ɛno akyi no ɔha mu nkyekyɛm yea wɔ afe mu no na nkrofo dodoɔ a na wɔ wɔ nkra mantam no yɛ nnipa dodoɔ a na wɔ wɔ hɔ wɔ afe mu no yɛ nnipa akenkan a ɛkɔɔ so wɔ afe no kyerɛ sɛ nnipa na ɛwo nkran mantam ɔsom ahorow a ɛwɔ nkran mantam no ne nkran man mu na ɔman no wiemhyɛnbea kɛse a wɔfrɛ no in no wiemhyɛnbea som ghanafoɔ afrika ne aman afoforo akwan aitriw nnan na ɛwɔ ho n n n ne n n no nam nkran mantam kɔ fa ada de besi n no mu wɔ tema akwan afoforo tetteh quarshie ne n wo achimota ɛfa kokrobite kɔpem weija ɛtoa so kɔpem mfinifini mantam mu kosi elubo wɔ atoe mantam mu n no nam apeui mantam mu de si asikuma de kɔ atifi mantam mu kofa atifi atɔe de kowie wɔ kulungugu n no nam tetteh quarshie na n fi ase fri achimota saa akwan yi fa atifi kopue kumasi wo asante mantam mu keteke akwan nso nam nkran kosi tema nkran mantam mu wɔ aban suapɔn ahorɔw miensa a ɛne wɔ nkran ne a ɛwɔ east legon ɛno akyi no ankorɛnkorɛ suapɔn pii nso wɔ mantam no mu asante mantam wɔ ghana atɔe fam na eno ne mantam etɔ so miensa a eso paa wɔ mantam no mu ne tɛtrɛtɛ yɛ km sq mi wɔ ghana nsase mu sɛ ɛba nnipa dodoɔ a ɛwɔ mantam ahorɔw no mu a asante mantam na edikan nmipa akekan a ɛkɔɔ so wɔ afe no mu kyerɛ sɛ nnipa dodoɔ a egyina hɔ ma ɔha mu nkyenkyem na ɛwɔ asante mantam no mu wonim asante mantam no sɛ ɛyɛ beae a sika kɔkɔɔ ne kookoo wɔ paa asante mantam ahenkurow ne asante mantam si ghana mfinfin pɛɛ mantam no ne mantam nsia na ɛbɔ hyeɛ a ɛne bono bono atoe ahafo mantam apuei mantam mfinfin mantam ne atɔe mantam asante mantam no wɔ mpesua na emu bira wɔ aban mu ananmusifo wɔ hɔ afahyɛ ahorɔw pii na wodi wɔ asante mantam mu emu atitiriw ne akwasidae ne adae kɛse eyinom yɛ afahyɛ a wodi no wɔ akan man mu wodi saa afahyɛ ahorɔw yi de kae tete kandifo ne adɔmmarima ɛmfa ho sɛ saa foɔ yi awuwu no wogyidi sɛ wɔn akra da so te wɔn mu na wɔn ani di ateasefo nneɛma a wɔyɛ no akyi ma nti wɔ kɔ wɔn nkyɛn abisa wɔ adae afahyɛ bre asante mantam wo oman sukuu pon baako ane din ne polytechnic baako a ne nyinaa wo kumasi ankoreankore suapon ahorow pii nso wo mantam no mu kwadaso sda hayaresabeal komfo anokye tayaresabea first care ayaresabea tafo aban ayaresabea suntreso government hospital the political administration of the region is through the local government system under this administration system the region is divided into districts made up of metropolitan municipal and ordinary districts each district municipal or metropolitan area is administered by a chief executive representing the central government but deriving authority from an assembly headed by a presiding member elected from among the members themselves apeui mantam wɔ anafoɔ fam na ɛka mantam dunsia tete na ɛyɛ du a ɛwɔ ghana no ho apuei mantan ne bɔ hyeɛ wɔ apeui fam ne asante mantam wɔ atifi fam asante mantam wɔ atɔe fam ɛne mfinfin mantam ne nkran mantam bɔ hyeɛ wɔ atɔe fam akanfoɔ ne nnipa dodoɔ a wɔ wɔ apuei mantam no mu na kasa ahorɔw a wɔka wɔ mantam no mu ne krobo ne brɔfo kasa apuei mantam ahenkurow ne apeui mantam yɛ beaɛ a no wɔ na ɛhɔ na anyinam ahoɔden a yenya no fa kese no fi apuei mantam asase no kɛse yɛ kilomita no a egyina hɔ ma ɔha mu nkyekyem wɔ ghana nsase mu mfirinwuma a ɛma anyinam ahoɔden wo akosombo no mu gu ahorɔw miensah ne akosombo mfirinwuma no nam de ko gu wɔtee achiase mansin no fii birim atifi mansin nhowɔ ɔgyefo da a ɛtɔ so afe mu afram plains mansin no mu akyɛ mienu a wɔn de foforo ne kwaku afram plains atifi mansin a ne kuropɔn ne donkorkrom kwahu afram plains atifi mansin no kuropɔn ne tease akuapim anafo mansin akim apueɛ mansin kwahu atɔe mansin ne brim mfinfin mansin a ɛyɛ foforɔ kora yɛ ade a wapegya wɔn mu ayɛ wɔn amansin akɛse amansin afoforo ne akyemansa mansin ne kwahu apuei mansin manya krobo mansin yɛ ade a w akyɛm mienu ayɛ no lower manya krobo mansin ne upper manya krobo mansin amansin dodoɔ a ɛwɔ apuei mantam yɛ ade a wɔn dodoɔ mu akɔ soro fri akɔ du atifi mantam no yɛ mantam a ɛwɔ ghana no mu baako atifi mantam no da atifi fam wɔ ghana na na mantam no ne mantam a ɛso paa wɔ amantam no mu na ne kɛse yɛ kilomita anaa ɔha mu nkyekyɛmu wɔ ghana nsase mu wɔ bomsome a ɛtwa toɔ no da ɛtɔ so mu wɔtee ne atifi apuei mantam fii atifi mantam no ho mantam no kura amansin na n ahenkuro ne tamale atifi mantam no ne bɔ hyeɛ wɔ atifi fam wɔ apeui fam nso ɛnɛ ghana togo hyeɛ so na ebɔ hyeɛ wɔ anafoo fam no nso ɛne oti mantam na ɛbɔ hyeɛ atifi mantam ne bɔ hyeɛ wɔ atɔe fam atifi fam kura amansin atifi mantam no yɛ mantam a ɛyɛ wosee sen ghana anafo fam esiane bɛn a ɛbɛn ne atifi mantam nsase no dodoɔ no ara yɛ ɛsrɛ so ne titiriw savanna na nnua a etumi gyina ɔpɛ ano te sɛ anaa wɔso pii ɔpɛ bre no hyɛ ase fi ɔgyefo kosi ɔbenima osutɔ bre no hyɛ ase fi kitawonsa bosome kosi ɔpenimma bosome no mu ewiem yɛ hye paa wɔ ɔpɛ bre awie na ewiem dwo fɔm wɔ osutɔbre mframa a ano yɛ hye bɔ fi sahara fam wɔ ɔpɛnimma awie ne ɔgyefo ahyease ɔha mu nkyekyɛmu a wɔ mantam no mu yɛ akuafo nea enti a nnipa nnɔso wɔ mantam no mu ne sɛ nnipa pii di atukɔtena esiane ewiem tebea a ɛwɔ hɔ no nti atifi mantam yɛ mantam a esua wɔka brɔfo kasa ne kasa ahorɔw ɔha mu nkyekyemu ka kasa a efiri mmusua kuo a efiri kasa no bi ne anaa dagbon ahenie a ɛyɛ dagonbafoo no wɔ mantam no mu nnipa miensa biara wɔ nnipa nnum mu yɛ wɔn a wɔ dɔm nkramo som atifi mantam a ɛwɔ ghana no kura amansin emu yɛ amansin nketewaa na a aka no yɛ amansin akɛse na bono ne ahafo mantam no wɔ ghana atifi fam na bono ne ahafo mantam ne bɔ hyeɛ wɔ anafoo fam atɔe fam nso ɛne na na ɛbɔ hyeɛ asante mantam apuei mantam ne atɔe mantam nso ne bono ne ahafo mantam bɔ hyeɛ wɔ anafo fam bono ne ahafo mantam no ahenkuro ne wɔtee bono ne ahafo mantam no fii ashanti atɔe ho wɔ oforisuo da a ɛtɔ so afe na wɔde too amanifo a na wɔn wɔ hɔ akanfo bono ne ahafo wɔ afe mu no esiane amantam afoforo a wɔbɛte nte wɔ kyɛɛ mantam no mu miensa a wɔn din ne bono apuei ne ahafo amantam eyi maa bono ne ahafo mantam no twaa mu bono ahafo mantam no yɛ beae a wonnim sɛ wɔye cocoa ne kuayɛ ho mfirinwuma bono ahafo kura akanfo amammere pii ne kwae brentuo pii nanso nsrawhɛfo nkɔ hɔ pii te sɛ asanti ne mfinin mantam beae ahorɔw a ɛyɛ ani ka wɔ bono ahafo mantam ne kintapo aboo mu nsuten ne abɔde akorae beae a nnoe wɔ akwansi tiawa firi sunyani agodibea ahorɔw bui agodibea ne digya agodibea ne ghana permaculture institute farebae ghana permaculture institute yɛ adwumakuo a wonhwehwɛ mfaso a ɛwɔ bono ahafo mantam ghana adwumakuo no botae ne sɛ ɛbɛ tete mpɔtam hɔ fo no ma w atumi anya nimdeɛ wɔ senea wosi na wɔbɔ nnuane ahorow ho ban bɔ nsuwa ho ban na afei nso wonya apɔw mu den wɔ nkurase suapɔn ahorɔw a ɛwɔ mantam no ne ne mantam no din ahyeta wɔ agokansiefo pii a efi hɔ no nti ne ne nnipa kakra a w agye din wɔ agokansie mu a wofi mantam no mu sesei mantam no kura bɔɔlbɔ kuo miensa a ɛka bɔɔlbɔ kuo a wosi akan wɔ ghana bɔɔlbɔ akansie mu ne bɔɔlbɔ kuo a ɛyɛ aduana man deɛ na ɛwɔ wɔ pia wɔn baa ghana bɔɔlbɔ akansie no mu nea edikan wɔ afe maa wodii nkonim wɔ saa afe no mu a wɔn wɔ dii nkunim wɔ ghana bɔɔlbɔ akansie no mu wɔ afe aduana stars nso dii nkunim wɔ ghana bɔɔlbɔ akansie no mu wɔ afe ne bɔɔlbɔ kuo a etɔ miensa a efi bono ne ahafo mantam mu wɔ tee bono ne ahafo mantam no wɔ oforisuo bosome no mu afe ekura amansin a emu ye amansin akɛse kathleen addy yɛ ghanani a ɔwɔ anigyeɛ soronko wɔ abansem ne nnipa nfahodie ho wɔyɛ abadiekyire wɔ commissan wɔ frɛ no national commission for civic education ncce dibrɛ a w akuta fiti ɔbɛnim bomose wɔ mfie mpem mmienu ne du nson wɔne aban ne ankoranko ɛkuo a ɛwɔ ɔman ghana boa pagya nkitahodie nsawɔsoɔ sane pagya nkitahodie addy wie a n awɔ kuta abasobodie krataa wɔ psychology firi sukuu pon university of ghana wɔnya abodin wɔ nkitahodie nsawɔsoɔ firi natahodie adesua ɛwɔ mfeɛ mpem mpem mmienu ne du nson addy bɛyɛ abandiejyire atenankonya a na wɔda sika nkonta a na wɔ da ncce kuo ano ɛma yɛn mampanin nana akuffo addo ɛwɔ ghana mu addy ne nkuo kuo a ɛwɔ ghana ne kabi ma menka bi mpagya ɛhɔ na wɔyɛ afobarometer nsawɔsoɔ panin a ɔda abibiman aman nson addy sane yɛɛ adwuma wɔ center for policy analysis cepa wɔ ɔman ghana sɛ nhwehwɛmu ne nsawɔsoɔ panin na nni san wɔ women s economic empowerment and economic partnership agreements onuonyamfo owura yere otemmufo mabel maame agyemang ne banful ne din foforo ne yamoa yɛ otemmufo a ɔsoom ghana gambia ne swaziland aban ɔno ne ɔbaa otemmufo kandifo a odi kan wɔ zambia man no mu otemmufo agyeman nyaa ɔfrɛ wɔ ghana mmaranim adwumakuo no mu wɔ afe   sɛ mmaranimfo no ɔsoom sɛ otemufo dii nsɛm ahorɔw pii wɔ mmea ahorɔw te sɛ nkran cape coast koforidua kumasi ne tema ɔsan nso som sɛ ghana atemmufo kuo no abediakyire firi afe kosi afe onyaa abasobɔ kɔɔ asɛndibea kɛse wɔ afe mu ɔhyɛɛ ase yɛɛ adwuma wɔ beae bi wɔfrɛ no common wealth secretariat sɛ obi wakwadare wɔ attemuo nnwuma mu wɔ afe a nea edi kan no wɔde no kɔɔ gambia man no mu ma no kɔ soom sɛ otemmufo wɔ won asendibea kɛse wɔ mfie nnan a odii wɔ gambia man no mu no otemmufo agyeman soom mmeae a ene  nsase nsɛm ho nsɛm a efa kuromma ho dwadie ne amumuyɔ asoeɛ ma no tumi wie nkrata nnaka wɔ afe mu no wɔde no kɔɔ swazeland ma no kɔsoom  mfie mienu wɔ dibea koro no ara mu nsɛm a odii no wɔ swaziland no bi yɛ ankorɛankorɛ ne badwam mmaransɛm a ebi ne edinsɛe ɔkyere a ɛmfa mmara kwanso atirimodensɛm a apolisifo di ne abatuɔ mu nsɛmsɛm atemmuo baako a wɔde kae no wɔ swaziland ne nea ɛfa hokwan a ɛfa nhoma sua ho otemufuo agyemang san baa gambia man no mu wɔ afe bre a a ɔda so ne adwumakuo common wealth secretariat ye adwuma sɛ obi wakwadare wɔ attemuo nnwuma mu ɔbɛyɛɛ otemufo kandifo wɔ august bosome afe maa gambia man no wohuu no sɛ dibea a wɔde ama no yɛ ade a ɛfata esiane sɛ na ne nwuma da adi wɔ amanaman no mu sɛ ɔyɛ obi a n atemmuo ho nni asɛm ɔsoom wɔ gambia man no mu kosii sɛ woyii no ade wɔ afe gambia man no amfa nea enti a wogyee ne dibia no firii ne nsam no anto dwa amanman mu fo no pii adwen ne sɛ na ɛfa nnipa fahodie nsɛmnsɛm bi a odii ne si a ɔkɔɔ so sii so dua sɛ ɛsɛ sɛ atemmuo nnwuma wɔ gambia no nya wɔn fahodie fi aban no ase sesei ɔsom sɛ otemmufo wɔ dwane toa asɛndibea wɔ ɔman ghana mu wɔ afe mu bre a ghana manpanyin john dramani rebue asendibea a ɛwɔ nkran ano no ɔbɔɔ ne din sɛ ɔka atemmufo a wobu wɔn paa wɔ ghana no ho bi joyce adeline bamford addo jsc wɔ woo no marach da ɛtɔ so afe yɛ kane ghana mmarahyɛ baguakuo no kasamafo firi afe kosi mmrahyɛ bugua kasamafo adwuma no yɛ adwuma a ɛtɔ so miensa a edi mu wɔ ghana   odikan soom sɛ otemmufo wɔ ghana asɛndibea kunini ɔno ne ɔbaa a odi kan wɔ afrika atɔe aman mu a woyii no sɛ mmarahyɛ baguakuo kasamafo na ɔyɛ obi a ɔko maa mma nkoanim maa ne nwumaa daa adi wɔ mmeae pii ne papa a ofiri abrokyire ne ne maame a ɔyɛ ghanani  a ofiri aburi no woo no wɔ afe mu joyce bamford addo ne ne nua cynthia  kɔɔ sukku wɔ st mary s boarding school ne ola boarding school a ɛwɔ cape coast saa sukuu yi nyinaa yɛ sukuu a wɔda hɔ na ɛhɔ ɔhyɛɛ mitiase sukuu ɔtoa so kɔɔ ntoaso sukku a ne din de holy child school a ɛno nso wɔ cape coast ɔtoa so kɔɔ united kingdom ɛhɔ na onyaa mmrasɛm ho ntete ɔde ne ho kɔdɔɔm inner temple ma no bɛyɛɛ osuafo wɔ nhyehyɛɛ  bi a wɔfrɛ no inns of court wɔfrɛɛ no kaa abrofo mmaranimfokuo a wɔfrɛ no english bar no wɔ afe bamford addo san n akyi baa ghana bre a ɔyɛɛ adwuma afe baako wɔ uk no wɔfrɛɛ no kaa ghana mmaranimfokuo no mu wɔ afe ɔyɛɛ adwuma sɛ lɔyani maa ghana man firi maa no nya nkoanim kosi sɛ ɔbɛyɛɛ lɔyani panyin maa oman ghana wo afe woyii no sɛ okwankyerɛfo ma badwam kwaadubofo wɔ dibea a odii no mfie jerry john rawlings nso paw no sɛ asɛndibea kunini temufoo wɔ afe ɔkɔɔ ahomegyeɛ mu wɔ asendibea kunini no mu wɔ october afe mu bre a wɔpaa ne ho koyii george kingsley acquah a ne dibea sua koraa se otemufo kandifoo amanda akuokor clinton yɛ adwumakuo bi a wɔfrɛ no clinton consultancy no hyehyɛfo na ɔsan nso yɛ amanaman mu mmaranifo a ɔyɛ adwuma wɔ afrika aman mu ne nimdee no fa nnwumakuo mmaranim ne sɛnea wosiesie tebea a emu yɛ den mu wonim no sɛ mmaranimfo a ogyinaa hɔ ma amanman mu foɔ a wɔde wɔn sika kɔhyɛɛ  menzgold tcl ghann limted ne gold coast securities limted mu no   ɔsan nso gyinaa ghana bɔɔl bɔ nkabom kuo a wɔfrɛ no ghana football association anan mu de anoyie a ɛfata maa ghana aban ne fifa ɔyɛ ɔbaa a odikan gyinaa hɔ sɛ wɔnto ne so aba ma w atumi abɛyɛ ghana bɔɔl bɔ nkabom kuo no dikanfo ɔyɛ ghana ne british amanba a wɔwoo no wɔ seirra leone na ɔte united kingdom ne ghana nyinaa wɔ afe ne ntam no onyaa nimdee nkrata a ɛkɔ anim firi sukuupɔn bi a wɔfrɛ no university of london bre a owie adesua a ɛfa afrika amanyɔsem ho amanda akuokor clinton yɛ obi a ɔwɔ nimbea wɔ senea wotumi wura dwadie foforo mu ne senea wosiesie tebea a emu yɛ den mu wɔ afrika aman mu wɔfrɛɛ no kaa abrokyiri mmaranimfo nkabomkuo a ɛde the english bar no wɔ afe ne ghana mmaranimfo nkabomkuo wɔ afe mu ɔyɛɛ adwuma wɔ ghanaman alɔyafo adwumabea bosome wɔ saa bre no mu no nsɛm a ɔboa ma wɔyɛɛ ho adwuma no bi ne asɛm a ɛfa kosmos fangoo adwumakuo nsɛm a ɛbae wɔ afe ɔno ne clinton consultancy hyeyɛfo a ne nkorabata wɔ ghana sierra leone ne egypt wɔ afe mu no nnipa bi bɔɔ no paa sɛ ɔmmoa wɔn wɔ asɛndibea ma wɔn nsa ntumi  nka wɔn sika bi a akɔka adwumakuo bi a agu a ne din de menzgold ho ansana ɛno besi no na w adikan agyina ghana bɔɔl bɔ nkabom kuo a wɔfrɔ no ghana football association anan mu de anoyie a ɛfata ama ghana aban ne fifa sɔnea ebɛyɛ a wɛn ho nka adwaa mu sandra opoku yɛ ghanani mmaranimfo wɔ afe bre a nanan addo dankwa akuffo addo paw no sɛ n adwumayeni no ɔbɛyɛɛ ɔbaa a odikan a wɔfaa no sɛ tema po so hyɛn gyinabea no kandifo kane na ɔyɛ ɔhwɛfo ma tema po so hyɛn gyinabea mmaranimfo kuo no opoku kɔɔ ntoaso sukuu a ne din st roses senior high a ɛwɔ akwatia wɔ apuei mantam mu maa no nyaa abodn kraa a ɛne o level wɔ afe na afei a level wɔ afe mu bre a na ɔwɔ sukuu mu no na ɔnɔ na ɔhwɛ nhyehyɛe ne aduane so owie st roses no onyaa akwanya kosuaa mmaranim wɔ ghana suapon a wɔfrɛ no university of ghana ɔtoa so kɔɔ ghana mmranimfo sukuu a wɔfrɛ no ghana school of law ma wɔtoo nsa frɛ no ma no kɔkaa ghana mmaranimfo nkabom kuo a wɔfrɛ no ghana bar association no ho wɔ afe   wɔ afe mu no onyaa akwanya kɔɔ sukuupon a wɔfrɛ no international maritime law institute a ɛwɔ malta ma no nyaa nimdeɛ wɔ ɛpo so dwadie mmra ho opoku hyɛɛ n adwuma ase wɔ adwumakuo a wɔfrɛ no ghana ports and harbours authority wɔ afe mu efiri hɔ no   w ayɛ adwuma ama wɔn sɛ lɔyani ɔhwɛfo a ɔda mmara ntotoe ano ne ɔkyerɛwfo ama ghana ports and harbours authority sesei ɔno na nana addo dankwa akuffo addo apaw no  sɛ kandifo a ɔda tema po so hyɛn gyinabea wɔ march bosome no mu afe bre a edward kofi osei afiri hɔ no dayan kodua wɔ woo no september da a ɛtɔ so afe yɛ ghana ne german baa ɔyekyerɛni nhwɛsode ne nwoma kyerɛwfo wɔ afe mu no ɔbɛyɛɛ obibini baa koro pɛ a otumi dii nkonim wɔ geramany ahoɔfɛ akansie mu ɔyɛ obi a w ayi sisni ahorɔw wɔ america ne germany na wɔ bɔɔ n abaso ma no bɛyɛɛ ananmusifo wɔ afrika aman ne germany wɔ afe bre a kodua dii mfie du pɛ n abusua tu firii ghana kɔtenaa germany ɔyɛ asanteni ɔkofo german kasa bɛyɛɛ  kasa a ɔka de kaa akan kasa a ɛne twi no ho mmere bi akyi no osuaa brofo ne french kasa kaa ho sɛ obabun no ɔtoo dwom na odii asa maa chris de burgh sasha lou bega right said fred ne ne afoforo wɔ suapon a wɔfrɛ no kiel university of applied science kodua nyaa adansidie krataa a ɛfa sika ho ntotoe ɔtoaa so kosuaa  nea eda n akoma so a  ɛne sinitwa ho nsɛm wɔ suapɔn a wɔfrɛ no  coaching company wɔ berlin ɔtoa n adesua no so kɔɔ suapɔn foforo a ne din de theatre of arts and howard fine acting studio a ewɔ los angelis ankyɛ koraa na  ɔbɛyɛɛ obi a ogyina hɔ sɛ nhwɛsodie wɔ ntaade hyɛ mu na afei ɔbɛyɛɛ obibini baa koro pɛ a okura abɔdin a ɛne miss schleswig holstein wɔ afe mu adepamfo a w agye din  a wɔn ne theirry mugler escada ne versace faa no ne no yɛɛ adwuma ɔhyɛɛ ase sua ade wɔ beae a wɔfrɛ no coaching company a ɛwɔ berlin na onyaa ntete firi howard fine theatre of art ne tasha smith studio a ewɔ los angelis bre a ɔwɔ america no kodua ne sinitwa nwumakuo atitiriw yɛɛ nwuma a wɔn mu bi ne boston legal passions na otwaa sisni bi a w ato din crank ne lords of the underworld wo germany nso ɔde ne ho hyɛɛ sinitwa mu ne tv so dwumadie ahorɔw a ebi ne hai alarm auf mallorca balko wolffs river ne auf herz und neiren wɔ afe mu no obenya kyɛfa wɔ video agodie bi w ato din ajabu the legacy of the ancestors ɔyɛ owofo a ne ba yɛ abrantewaa kumaa a ne mfie miensa kodua ayɛ afoforo pii adɔe a ebi ne sɛ ɔne michael jordan adoekuo no yɛɛ adoe wɔ house blues los angelis ɔne angie stone ne snoop dogg nso yɛɛ saa wɔ afe ɔhyehyɛɛ  boayikuo a wɔfrɛ  dayan international saa kuo yɛ ade a ɛboa wɔ ne man ghana mu sɛ okyimdɔmmɔfo ma kuo bi a wɔfrɛ no ghanahelp no n ani ku hamburg kuo imic ev a nea wɔyɛ ne ɔsatuo a ɛfa atukotenafo adesua nhyehyɛe ho dayan abɛyɛ nhwɛsode ama abibifo a wɔn wɔ abrokyire man mu ɔyɛ okandifo ma atukɔtena mmabun abibifo a wɔyɛ akukudurofo na afei wɔn nsam nso wɔ bi ɔno ne obi a african heritage a ɛwɔ abrokyire di kan de ne mofini duraa wɔn nhoma a edikan ho dayan yɛ obi a w ahyɛ no anuonyam wɔ afe mu sɛ abibiman ammamerɛ ananmisfo wɔ germany ɔnyɛ obi a osuro ade nti ɔde adesrɛde too mmabun a wɔwoo wɔn wɔ abrokyire ne titriw germany sɛ bɔ wo ho mmɔden nkame wo nkyi nanso mfa adesua biara nto wo nipadua so wɔ afe mu no ɔkyerɛw nhoma bi a w ato din my black skin black sucessful german in my black skin gareman abibfo a wɔde wɔn honam kyerɛ adɔmmarima wɔ amanyɔsem ne nnwuma mu agodie ne amammere mu abɔde mu nyansapɛ ne agoro ada nea wotumi faa mu adi wɔ yɛ nhwesodie a wɔkyerɛ sɛ ɛmfa ho obi nipa hwebea ne nea ofiri no obetumi adu babiara sɛ wonya gyedie wɔ wɔn mu a ɔsan nso kyerɛw mmɔfra nhoma a w ato din odo wɔ afe mu woɔ afe mu no wɔpaw no wɔ abasobɔde dwumadie bi a w ato din emotion award na odii nkunim wɔ nana yaa asantewaa abasobɔde wɔ dawurubo dwuma fam sassy sika osei wɔ woo no ye ghanani yɛkyerɛni sini yɛfo ne tv so dwumayɛfo a wanya nsonsuanso pii wɔ nnwumakuo pii  a ebi ne l oreal paris ne woodin sesei ɔyɛ ɔboafo wɔ tv so dwumadie  ahorɔw a ebi ne  dstv s studio extra ndanitv s fashion insider vgma red carpet experience channel o news live in accra ne glitz fashion week for star gist wo dstv so wɔ woo  osei wɔ ghana nanso esiane adwuma a ne  maame yɛ nti aban ananmusifo wɔ amanman nkobomko un ɔtenaa aman  ahorɔw so a ebi ne south africa usa ne india bre a ɔsan n akyi baa ghana no ɔkɔɔ sukuu wɔ sos ma onyaa adansidie krataa fii suapɔn university of ghana ɔtoa so kosuaa mmara ho nsem wɔ suapɔn a ɛne ghana institute of management and public administration gimpa osei nnwuma ahorɔw no ara fa sini yi sini yɛ ni tv so dwumadie ahorɔw ɔyɛ ɔbaa a odikan yɛɛ ɛ kasafo maa tv so dwumadie  a w ato din phamous tv dwumadie agye din a ɛkyerɛkyerɛ ɔkwan wɔfa so siesie wɔn ho ne anigyedi ahorow wɔ afe mu no adwumakuo a wɔfrɛ no grando cosmetics limited paw no sɛ ɔnyɛ wɔn anamusifo wɔ afe mu no ɔyɛɛ ahohoyɛfo boafo ma dwumadie a ɛne african fashion and design week wo nigeria wɔ afe mu no ɔyɛɛ ahohoyɛfo boafo a ɔne giovani caleb wɔ dwumadie a ɛne vgma sesei ɔyɛ tv so dwumadie ahorow a ebi ne dstv s studio extra fashion insider by ndanitv sini a w ayɛ akua kuenyehia wɔ woo no yɛ ghanani mmaranimfoɔ ne otemmufo a ɔsoom sɛ otemmefo wɔ amanman mu asɛndibea kunini a ɛne icc firi afe kosi ɔsan nso soom sɛ odikanfo abediakyire a odiakn maa saa asendibea no ɔka afrikafo mmaa atemmufo miensa pɛ a wɔsoom wɔ icc kuenyehia gyinaa ghana anan mu wɔ dwumadie bi a wɔfrɛ no the united nations convention on elimination of all forms of discrimination against women cedaw wo afe na ɔbɔɔ ne ho mmoden kyerɛ ne bɔbrɛ kuenyahia nyaa nsamerane firii suapɔn a wɔfrɛ no somerville college kuenyehia kɔɔ sukuu wɔ suapɔn a ɛde university of ghana ne somerville college a ɛwɔ oxford  ɔde nadwuma bre pii kyerɛɛ ade wo university of ghana ne akwansra ɔkyerekyerefo wɔ suapɔn pii mu a ebi ne leiden university ne temple university  ɔyɛ otitenani ma suapɔn a wɔfrɛ no mountcrest university college wɔ ghana edan a ɛwɔ university of ghana legon a wɔkyerɛ mmara wo mu no yɛ ade wɔde ato ɔman panyin john atta mills ne kuenyehia wɔ march mu no atemmufo paw kuenyehia ne anita usacka kɔɔ dwane toa dibea wɔ bosome miensa akyi no won mienu de won dibea no too hɔ wɔ asem bi a ɛfa germain katanga a ofiri democratic republic of congo no asɛm no fa mmaranto a ɛfa ɔko ho ne amumoyɛ a ɔyɛɛ de tia nnipa nea ɛma wɔde wɔn dibea no too hɔ ne sɛ na w adikan de nkrata aba abɔnten sɛ wɔnkyere no tina gifty naa ayele mensah wɔ woo no january yɛ ghanani amanyɔni ne mmarahyɛ baguani ma weija gbaewe mpesua so ɔyɛ amanyɔkuo a ɛne new partrotic parrty npp no mu nii na nana addo paw no wɔ march da a ɛtɔso afe sɛ asoeɛ a ɛhwɛ apɔwmuden no mu soafo abediakyire wɔ woo mensah wɔ  january da a ɛtɔ so afe wɔ james town british accra a ɛwɔ nkran mantam no mu okura suapɔn abodin nkrataa wɔ bre a osuaa public administration ne international relation wɔ suapɔn a wɔfrɛ no ghana institute of management and public administration gimpa mensah nyaa mma fri mma dodoɔ wɔ mmarahyɛ bagua abatoɔ a ɛkɔɔ so wɔ afe obuobia darko ne jessica adwoa mannuel ne no na esii akan no na ɔyɛ ɔkwankyerɛfo ma adwumakuo bi ne din de gemens company ltd a ewɔ mamprobi wɔaugust da ɛtɔ so afe mu no ekuo bi wɔn din ne ghana nigeria youth organisation de abasobode maa no wɔ ne mmɔden bɔ a ɔbɔe sɛ ɔkwankyerɛfo sophia karen edem ackuaku yɛ ghanani amanyɔni ne mmarahyɛ baguani wɔ ghana mmarahyɛ bagua a ɛtɔ so nnan no mu na ɔyɛ onimusini ma domeabra obom mpesua so a ɛwɔ nkran mantam no mu ɔyɛ amanyɔkuo national democratic party ndc no mu ni wɔ woo ackuaku wɔ october da a ɛtɔ so afe ofiri kuro a wɔfrɛ no anyako a ɛwɔ frao mantam mu wɔ ghana ackuaku anya ntete ahorɔw pii ma ɔnam saa yɛ so anya abodin krataa wɔ nnipa mu nktahodie nneama ho dawurobɔ ne adetɔn ho firii suapɔn a ne din de ghana institute of journalism ɔsan nso kura abodin krataa firi suapɔn a wɔfrɛ no school of social works a ɛwɔ osu nkran mantam mu ne abodin krataa a ɛkyerɛ sɛ w asua dutch kasa wɔ suapɔn a ɛne zadkine college a ɛwɔ rotterdam holland ackuaku san nso kura abodin krataa a ɛkyerɛ sɛ w anya asuade wɔ adikansɛm nnipa fahodie ne hiv aids firi ekuo bi wɔfrɛ no ark foundation a ɛwo ghana sophia karen edem ackuaku yɛ ɔwarefo a ɔwɔ mmofra nnum ɔyɛ kristoni sophia ko sii akan ma no dii nkonim wɔ mmarahyɛ bagua abatoɔ ma domeabra obom mpesua so wɔ afe ɔne nnipa nnan na esii akan no a wɔn ne darison barba mohammed a ogyinaa wɔ new patriotic party din mu ekow jones mensah a ogyinaa wɔ amanyɔkuo conventions peoples party din mu gideon dudu a ogyinaa wɔ progressive peoples party din mu ne pius kwame fiakuna a ogyinaa kwantenkorɔ ɔde aba no mu a egyina hɔ ɔha mu nkyekyɛmu dii nkunim a na aba no dodoɔ ne sesei ɔsom wɔ mmarahyɛ bagua kuo bi a ne din fodd agriculture and cocoa affairs committee ne poverty reduction strategy committee nana akua owusu afriyi wɔ woo no september da ɛtɔ so afe yɛ ghanani amanyɔni ne amanyokuo new patriotic party mu ni   ɔye mmarahyɛ baguani ma ablekuma atifi mpesuaso   sesei ɔyɛ ɔsoafo abediakyire ma asoe a ɛwhɛ amaneɛbɔ so nana akua owusu afriyie ka kasa ahorɔw nnum na eyi ama no akwanya pii wɔ amanyɔsɛm mu wɔ woo owusu afriyie wɔ september da a ɛtɔ so afe mu wɔ saltpond a ɛwɔ mfinifini mantam mu okura adansidie krata a onyaa fifirii suapɔn a wɔfrɛ no university of cape coast wɔ afe mu no osii akan ma no dii nkonim wɔ new patriotic party amanyokuo abatoɔ a ɛkɔɔ so wɔ ablekuma atifi mpesuaso wɔ nkran mantam no mu odii nkunim wɔ abatoɔa ekɔɔ so wɔ afe no mu ma no nyaa mmarahyɛ bagua akongua no afoforo miensa a ɔne wɔn sii akan no ne sally amaki darko a ogyinaa wɔ national democratic party din mu ne akwasi asiama adade a ogyinaa wɔ conventions people party din mu ɔsan nso gyinaa wɔ nkogya abatoɔ a ɛkɔɔ so wɔ december da a ɛtɔ so afe wɔ ablekuma atifi mepsua so owusu afriyie nyaa mma a ne dodoɔ ye mo mu a egyina hɔ ma ɔha mu nkyekyɛmu de dii nkunim wɔ nkogya abatoɔ no mu linda obenewaa akwelet ocloo yɛ ghanani amanyɔni ne mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma shai osudoku mpesua so a ɛwɔ nkran manatam mu wɔ ghana mmarahyɛ bagua a ɛtɔ so ansɔn no mu osii abatoɔ akansie no wɔ amanyɔkuo national democratic congress din mu linda obenewaa akwele ocloo wɔ nimdeɛ fa ɛkonɔmese sika korabea nnwuma ne nsiakyibaa ho wɔ afe mu no linda nyaa adansidie krataa a wɔ sikakora mu firii suapɔn a ne din de cambridge a ɛwɔ nkran na afei adansidie krataa wɔ nwuma adaniadane mu firii suapɔn university of cape coast ghana hɔ bre a owie adesua wɔ afe mu no onyaa adansidie krataa foforo a ɛfa nsiakybaa nwuma ho fririi suapɔn a ɛne national insurance college a ɛwɔ nkran wiehyen gyinabea ɔyɛ kristoni a n asɔre ne mission of god a ɛwɔ dodowa hajia alima mahama wɔ woo no november da a ɛtɔ afe wɔ walewale atifi apuei manatam mu yɛ mmaranimfo na na ɔyɛ ɔsafo a ɔhwɛ mmaa ne mmɔfra yiyiedie asoeɛ so fifri janauray afe kosi january afe wɔ ghana bre a john kuffour yɛ ɔman panyin no sesei ɔyɛ ɔsoafo a ɔhwɛ mpesua ne nkurase amanbuo so ghana manpayin nana akuffo addo na ɔpaw no wɔ january ada a ɛtɔ so afe ɔyɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma nalerigu gambaga mpesua so na ɔyɛ amanyɔkuo new patriotic party mu ni alima mahama nyaa ne ntoasoɔ sukuu adesua wɔ wesly girls senior high school a ɛwɔ cape coast ɔtoa n adesua no so kɔɔ suapɔn a ɛne university of ghana ma no nyaa abodin krataa wɔ mmaranim mu wɔ suapɔn a ɛne rutgers university ne university of ottawa no ɔsan nso nyaa abodin krataa a ɛkyerɛ sɛ w anya nimdeɛ wɔ amansan ne mpontuo nhyehyɛe mu ɔsan nso nyaa adansidie krataa fofro firi suapɔn a wɔfrɛ no institute of social studies a ɛwo netherlands ɔsoom wɔ ɔman panyin john agyekum kuffour amammuo sɛ nea edi kan ɔsoafo a ɔhwɛ mmaa ne mmɔfra yiyiedie ɔsoafo abadiakyire a ɔhwɛ adwadie na afei ɔsoafo abediakyire a ɔhwɛ mpesua ne nkurase amanbuo so wɔ afe ne ntam alima mahama gyinaa amanyɔkuo new partioitic party npp amanyɔkuo no din mu sii akan wɔ afe abtaoɔ mu ma no de ɔha mu nkyekyɛmu dii nkonim wɔ nalerigu gambaga mpesua so irene naa torshie addo wɔ woo no september da ɛtɔ so afe yɛ ghanani amanyɔni ne mmaranimfo kane amanɔni asoeɛ soafo abediakyire ne mmarahyɛ baguani ma tema atɔe mpesua so wɔ woo naa torshie addo wɔ osu a ɛwɔ nkran mantam no wɔ september da ɛtɔ so afe n adwuma a ɔyɛ ne lɔya na onyaa n abodin nkrataa a ɛne llm nipasu ne mpuntuo ho asuade firii suapɔn a ɛne university of warwick wo afe sɛ amanyɔkuo new patriotic party no mu nii no ɔbɛyɛɛ ghana mmarahyɛ bagua no mu nii ma tema mpɛsua so wɔ afe abatoɔ no mu ma no hyɛɛ adwuma ase wɔ january da ɛtɔ so afe kosi january da a ɛtɔ so afe bre a carlos ahenkora dii ne so nkunim wɔ new patriotic party abatoɔ mu wɔ afe ama pomaa boateng wɔ oo no wɔ august da etɔ so ye ghanani amanyɔni ɔyɛ new patriotic party amanyɔkuo no mu ni ne mmarahyɛ baguani a ogyin hɔ ma juaben mpɛsuaso a ɛwɔ asante mantam mu wɔ woo ama pomaa wɔ august da a ɛtɔ so afe mu wɔ juaben a ɛwɔ asante mantam mu ɔkɔɔ ntoaso sukuu wɔ holy trinity school a ɛwɔ cape coast ma no nyaa abodin krataa firii suapɔn a ne din de anglia ruskin okura abɔdin krataa a ɛkyerɛ sɛ wanya nimdeɛ wɔ kɔmputa dwumadie mu firii suapɔn westminster university a ɛwɔ london uk wɔ afe mu no onyaa abɔdin kraa wɔ sɛnea wɔnam abɛɛfro mfidie so de nneɛma a asɛi di dwuma firi amanaman nkabom kuo suapɔn a wɔfrɛ no e waste academy ɔsan nso kura abodin krataa firi suapɔn penn foster wild pcs harvard university ne house of democracy partnership ndi ama yɛ ofotufoɔ wɔ abɛɛfro nwumadie mu na ɔyɛ ɔkwankyerɛfo ma ghana adwumakuo a wɔfrɛ no high tech women wɔ nkran adwumkuo a ɛnhyɛ aban ase a wɔn dwumadie ne sɛ wɔ kyerɛkyerɛ mmaa sɛnea wɔyɛ abɛɛfro dwumadie ama pomaa sii akan ma no dii nkunim wɔ mmarahyɛ bagua akongua abatoɔ a ɛkɔɔ so wɔ afe mu wɔ juaben mpɛsua so afoforo miɛnsa a ɔne wɔn sii akan no ne nana prempeh amankwaah a ogyinaa wɔ amanyɔkuo national democratic party din mu ne gallo stephen ayitey a ogyinaa wɔ amanyokuo conventions peoples party din mu ɔno koro no ara sii akan wɔ nkogya abaotoɔ a ɛkɔɔ so wɔ december da a ɛtɔ so afe wɔ juaben no pomaa de mma a ne dodoɔ yɛ no mu a egyina hɔ ma ɔha mu nkyekyɛmu na edii nkunim ama pomaa yɛ owarefo a ɔwɔ baako ɔyɛ kristoni francisca oten mensah wɔ woo no february da ɛtɔ so afe yɛ amanyɔkuo new patriotic party no mu ni ne mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma kwabre apuei mpɛsua so ɔno ne mmarahyɛ baguani a osua koraa wɔ mmarahyɛ baguakuo a ɛtɔ so nnan no mu wɔ afe wɔ woo francisca wɔ aboaso ayaresabea wɔ mampnteng a ɛwɔ asante mantam mu wɔ february da ɛtɔ so afe n awofo ne owuar yere joyce oteng ne dr oteng a ɔyɛ ɔyaresafo ne dwadini a ɔsan so yɛ ɔkwankyerɛfo ma adwumkuo a ne din de angel group of companies francisca kɔɔ mfiase sukuu ahorɔw miensa ɔkɔɔ sukuu a ne din de manponteng roman catholic sukuu afei ɔkɔɔ revival preparatory sukuu a ɛwɔ breman owie ne mfiase sukuu no wɔ savior international school owie ne j h s wɔ angel education complex ɔtoa so kɔɔ st rpses senior high shool faako a owie ne ntoasioɔ sukuu ne boatae a ɛne sɛ obesua ade akɔ akyi no boa no ma no toaa so kɔɔ suapɔn a ɛne kwame nkruma university knust mano kosuaa mmaranim francisca sii abatoɔ akansie no wɔ afe mu bre a na ɔwɔ ne mfie mienu soɔ wɔ kwame nkrumah university of science and technology owo ne mfie mienu soo wo kwame nkrumah university of science and technology ansa na ɔbɛyɛ mmarahyɛ baguani no na ɔyɛ ɔkyerɛwfo ma adwumakuo a ɛne angel group of companies a ɛwɔ kumasi wɔ december afe mu no wɔpaw no sɛ otitenani ma adwumakuo a ɛne national youth authority odii nkunim wɔ kwabre apuei a ewɔ asante mantam mu se mmarahye baguani wo abatoɔ a ekɔɔ so wɔ afe sesei ɔne mmarahyɛ baguani a osuaa koraa wɔ mmarahyɛ bagua no a w adi mfehyia partricai appiagyei wɔ woo no november da ɛtɔ so afe yɛ ghanani amanyɔni kane soafo abadiakyire ma asante mantam mu na afei ɔbaa a odikan beyɛ aban anamusifo wo kumasi asembli no mu wɔ woo appiagye wɔ november da ɛtɔ afe wɔ kumasi na ne kurom ne konongo asawase kumasi a ɛwɔ asante mantam no mu ɔkɔɔ ntoaso sukuu wɔ st louis senior secondary a ɛwɔ kumasi na ɔtoaa so kɔɔ suapɔn a ɛne kwame nkrumah university of science and technology ma no kosuaa sikasɛm ho ntotoe a ɛne economese appiagyei yɛ obaa warefo a ne hokafo ne dr k k sarpong kane kwankyerɛfo ma kotoko fc ne ghana national petroleum coarporation na okura mmɔfra miensa ɔyɛ kristoni appiagyei dikan ne adwumakuo a ne din de city investment limited sɛ ɔkwankyerɛfo a ɔwhɛ adetɔn so firi afe kosi afe barbara asher ayisi yɛ ghanani amnyɔni ne mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma cape coast atifi mpɛseua so a ɛwɔ mfinfini mantam mu wɔ ghana ɔyɛ amanyɔkuo new partriotic party no mu ni ne nhomasua so soafo abediakyire wɔ ghana wɔwoo ayisi wɔ february da ɛtɔ afe wɔ efutu a ɛwɔ mfinfini mantam mu ɔkɔɔ sukuu wɔ our lady of apostels ola akyerekyerefo suapɔn ne suapɔn a ɛne university of education winneba ɔkuraa abodin krataa wɔ brofo kasa mu a onyaa fifirii suapɔn a ɛne university of cape coast ɔyɛ kristoni a ɔsom wɔ victory bible church international ɔyɛ owarefo a okura mmɔfra mienu ansana ɔbɛyɛɛ mmarahyɛ baguani no ɔne adwumakuo ghana education yɛɛ adwuma fiiri afe kosi afe ɔsan nso yɛɛ kyerɛkyerɛfo a ɔhwɛ asukuufo so firi afe kosi afe wɔ wesely girls ntoaso sukuu no mu cynthia mamle morrison wɔ woo no january da a ɛtɔ so afe yɛ ghanani amanyɔni ne amnyɔkuo new partriotic party mu ni ɔyɛ mmarahyɛ baguani a ogyina agona atɔe mpɛsua so wɔ august da ɛtɔ so afe mu no ɔman panyin nana akuffo addo paw no sɛ suafo a ɔda bobeasu mmɔfra ne yiyedie asoe so wɔ woo cynthia morrson wɔ august da ɛtɔ so afe mu wɔ elmina a ɛwɔ mfinfin mantam mu onyaa adekyerɛ abodin krataa firii sukuu a ɛne maria montessori training school wɔ afe ɔsan nso kuraa abodin krataa wɔ nnuane yɛ ho ɔyɛ ɔbaa warefo a ne ho kafo ne herbert morrison na okura mmɔfra nsɔn ɔye kristoni bre a na ɔredi ne mfihyia awoda no cynthia morrison kɔ kyekyɛɛ abuboafo hyɛn anifuraefo nnua a ɛboa ma wotumi hunu kwan ne nnadeɛ a abuboafo tumi de nantew mavis hawa koomson wɔ woo no february da ɛtɔ so afe yɛ ghanani ne nhomasua kwankyerɛfo ɔyɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma awutu senya apuei mpesua so wɔ january da a ɛtɔ so afe mu no ghana man panyin nanan akuffo addo paw no soafo a ɔhwɛ mpontunnuma titiriw so wɔ woo koomson wɔ salaga a ɛwɔ atifi mantam no mu wɔ february da ɛtɔ so afe okura adekyerɛ abɔdin nkrataa mienu a onyaa firii suapɔn a ɛne university of education winneba osan nso kura abɔdin nkrataa miensa a ɛkɔ anim na onyaa ɛno friri suapɔn a ɛne ghana insititute of public administration gimpa koomson yɛ kane ɔkyerɛkyerɛni a okuraa dibea ahorɔw pii a ebi ne akyerɛkyerɛfo panyin ɔkwankyerɛfo abadiakyire ne ɔkwankyerɛfo na ɔyɛ ɔkandifo ma akyerɛkyerɛfo kuo bi a ne din ghana national association of teachers ladies asoociation gnatlas sekondi nkorabata sikasohwɛfo ma gnatlas wo atɔe manatam ne ɔkyerɛwfo ma gnatlas ma takoradi nkorabata wɔ may afe mu no ɔman panyin nana akuffo addo paw hawa koomson kaa nnipa a wɔn dodoɔ yɛ sɛ kuo a wobetu n aban no fo wɔde nnipa no din kɔmaa ghana mmarahyɛ baguakuo ma mmarahyɛ baguakuo no kandifo rt hon prof mike ocquaye di too dwa   sɛ abanfotufoɔ no mavis hawa koomson ye obi a ɔyɛ ɔman panyin no tsotsomutso a ɔboa ma wosisi gyinae ahorɔw a ɛboa ɔman no joycelyne tetteh wɔ woo no january da ɛtɔ so afe yɛ mmarahyɛ baguani a ɔyɛ amaunyɔkuo national democratic party din my wo dayi anafoɔ mpesua so ɔka mmea a wɔn wɔ ghana mmarahyɛ bagua kuo a ɛtɔ nsɔn no mu joycelyne ne ananmusifo ma nnipa a wɔnam esum ase dwadie so de wɔn akɔ mmea ahorɔw wɔ ghana wɔ woo wo tetteh wɔ tsyome sabu a ɛwɔ frao mantam mu osuaa mmaranim ne adekyerɛ wɔ suapɔn a ne din de university of cape coast wɔ afe mu no osii abato akan wo amnyɔkuo national democratic congress din mu ma no dii nkunim sɛ mmarahyebaguani a ogyina hɔ ma dayi anafo wɔ august bosome mu afe no ahenfo ne nnipa a wɔn wɔ dayi anafo no hyɛɛ no animuonya ma wɔ maa no abodin a ɛne mama edzeame helen adjoa ntoso wɔ woo no february yɛ ghanani amonyɔni ne mmarahyɛ baguani wɔ ghanan mmarahyɛ baguamu a ogyina hɔ ma krachi atɔe mpɛsua so wɔ frao mantam mu wɔ ghana ɔyɛ amanyɔkuo national democratic congress no mu ni ɔyɛ kane soafo a ɔhwɛ frao mantam no so notoso fri kete krachi a ɛwɔ kane frao mantam nanso sesei oti mantam mu okɔɔ akayerɛkyerɛfo ntetee suapɔn a ɛne st francis tranining college okura abɔdin krataa wɔ adesua mu fri suapɔn a ɛne lambeth college wɔ london okura abodin krataa a ɛfa ntawantadie ne ahobammo ho fri suapon a ɛne kofi annan international peacekeeping training centre ɔyɛ kane panyin a ɔwhɛ mmɔfra so wɔ adwumakuo a ɛne elizabeth hamwod nursery school fri afe kosi na ɔyɛ asempatrɛwfo ma asɔre a ɛne bright church army firi afe kosi oyɛ kane kwankyerɛfo ma adwumakuo ɛne nadmo firi kosi na ɔyɛ mantam mu soafo firi afe kosi ɔmanpanyin asoɛe ɔyɛ kane frao mantam no mu soafo wo afe angela oforiwa alorwu tay yɛ ghanani amanyɔni ne mmarahyɛ bguani wɔ ghana mmarahyɛ baguakuo a ɛtɔ so nsɔn no mu na ogyina hɔ ma afadjato anafo mpɛsua so wɔ frao mantam mu wɔ amanyɔkuo national democratic congress din mu ɔka mma dodoɔ nnum a wodii nkunim wɔ mmaa nkrɔn a wogyinae wɔ frao manatam no mu wɔ afe abatoɔ a ɛkɔɔ so no mu okura abɔdin krataa a onyaa firii suapɔn a ɛne university of ghana ne suapɔn a ɛne west africa computer science institute ɔkɔɔ ntoaso sukuu wɔ nkonya secondary school ma onyaa abɔdin krataa a ɛne gce o level  okura abɔdin krataa a ɛkyerɛ sɛ ɔwɔ nimdeɛ wɔ ka bi ma me nka bi amanbuo ne mpontuo ho onyaa firii suapɔn a ɛne university of cape coast ho ɔyɛ kristoni wɔ woo angela alorwu tay wɔ april da a ɛtɔ so afe ɔye okunafo a okura mmɔfra mienu bernice adiku heloo wɔ woo no september da a ɛtɔ so afe yɛ ghanani amanyɔni ne mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma hohoe mpɛsua so wɔwoo heloo wo hohoe a ɛwɔ frao mantam mu n awofo ne e t adiku ne comfort adiku heloo kɔɔ ntoaso sukuu wɔ mawuli ne ola secondary school okura abɔdin nkrataa mienu firi suapɔn a ɛne university of ghana ɔsan nso nyaa abɔdin krata wɔ mpanyifoɔ sukuu firi suapɔn a ɛne university of manchester onyaa abɔdin krataa a ɛne doctorate no firi suapɔn a ɛne swiss management center university wo amanyosem mu ɔyɛ kane kwankyerɛfo ma adwumakuo bi a ɛnhyɛ aban ase a wɔn din the prolink wɔn botae ne sɛ wɔhwɛ mmaa a w anya aids ɔne mmarahyɛ baguani a ogyina ho ma hohe mpɛsua so na heloo ka mmerahyɛ bugua dɔm kumaa no ho wɔ mmarahyɛ baguakuo ɛtɔ so nsia no mu ɔyɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma hohoe mpɛsua so firi afe de besi nnɛ na eyi ne mprenu so sɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ hohoe mpɛsua so no ɔbɔɔ man panyin nana addo dankwa akuffo addo soboɔ sɛ wanyɛ hwee amfa mmeawa miensa bi wɔyerae wɔ tokradi wɔ afe mu nana aba anamoah wɔ woo no june da a ɛtɔ so afe yɛ ghanani tv so dwumayɛfo a w anya abasobɔdeɛ pii ɔyɛ obi a na ɔyɛ tv so dwumadie a agye din wɔ tv so a ebi ne diva dwumadie na ɔne nea ɔde amaneɛbɔ ma wɔ tv so kosi sɛ woyii no ade na ɔde n adwuma too hɔ sesei ɔyɛ tv so dwumadie a w ato din state of affairs wɔ ghone tv so ɔsan nso ka ekuo a ɛhwɛ mmaa bɔɔl bɔ so wɔ ghana anamoah kosuaa ade wɔ suapɔn a ɛne ghana institute of management and public administration ma no nyaa abɔdin krataa wɔ sika korabea nwuma mu akumaa mama zimbi ne didn foforo ne dr joyce akumaa dongotey padi yɛ ghanani tv so ne akasafidie so dwumayɛfo mmaa yiyedie ntamgyinafo nsɛmkyerɛwfo aware mu afotumafo ne sinitwafo wɔ ghana wonim akumaa sɛ obi ɔgyegye ɔbaa ne ɔbarima nna nsɛm ho wɔ ɔkwan a ɛyɛ akɔnnɔ so sɛnea ɔka medaase sɛnea ɔbɔ ne duku wɔ ɔkwan sononko so nso ma no da nso wɔnhyɛda nnim pii mfa akumaa mmɔfrase ho nsɛm n abusua ne nhomasua ho nsɛm nanso wonim akumaa sɛ na ne papa yɛ polisini na ne kunu a ɔne no aware bɛyɛ mfi no yɛ dwadini akumaa bɛyɛɛ sinitwani a w agye din wɔ afe mu bre a na ɔyɛ abawa wɔ tv so dwumadie a ɛne cantanta mu no na woyi saa dwumadie no wɔ ghana television so ɔpɛ a onyae sɛ ɔbɛyɛ akasafidie so dwuma no hyɛɛ ase wɔ afe mu wɔ nkomɔbɔ a ɛkɔɔ so wɔ ɔne deloris frimpong manso ntam no akumaa de too dwa sɛ rosemary a ɔyɛ n adamfo na otuu ne fo sɛ ɔnko kasifidiebea a ɛnɛ joyfm nkorabata a na ɛwɔ tema no na ɔne wɔn nkɔkasa sɛ n ani gye ho sɛ ɔbɛyɛ kasafidie so kasafo emfa ho sɛ na akumaa nni osuahunu biara wɔ kasafidie so nnwuma mu no edin a na w agye sɛ sinitwafo no ne sɛnea otumi kasa yiyie no maa no nyaa akwanya wɔ joyfm sɛ odwumayefo ne adesuani ɔde n ani too kasafidie ne tv so dwumayɛfo a wɔn mu bi ne father bosco so na adwumaden ahosodie ne ahombrase boa no ma no tumi tenaa n adwuma no mu mfie nie sesei ɔyɛ tv so dwumdie a ne din ne ɔdɔ ahomaso show a nea ɔyɛ ne sɛ ɔma afutuo fa mpenatwe ne awareɛ ho wɔ adom tv a ewo ghana so sɛ edin akumaa anaa mama zimbi ahyeta wɔ ghana a na egyina kane cantanta sini a dr dangotey padi yɛe ne ne mmoa a ɔde ma afoforo wɔ wɔn awaresɛm mu sɛ ofutufo wɔ awereɛ ne mpenatwe mu no wonim akumaa sɛ menennahodokita menepapanodaa ne mpenatwe ho oduruyɛfo ernestina abambila wɔ woo no december da a ɛtɔ so afe yɛ ghanaiani baa a n adwuma ne bɔɔl bɔ ɔyɛ obi a ɔbɔ mfinfini na osi akan ma bɔɔl bɔ kuo a ɛne club de huela a ɛwɔ abrokyiman spain primera division abambila ne ghanani baa a odikan too atena wɔ mmaa bɔɔl bɔ akansie a ɛne uefa women s champuions league odii kan sii akan maa ɔman ghana wɔ afe bre a na w adi mfie na ghana ne france na esii akan no wɔ afe mu no abambila de ne nsa hyehyɛɛ nkrataa ase maa bɔɔl bɔ kuo a ɛne youngstown state abambila hyɛɛ bɔɔl bɔ adwuma ase bre a owie suapɔn ɔde ne nsa hyehyɛɛ nkrataa ase maa bɔɔl bɔ kuo a ɛne fc minsk wɔ belarusian mmaa bɔɔl akansie no ɔbɛyɛ ghanani baa a odikan too atena wo mmaa bɔɔl bɔ akansie a ɛne uefa women s champuions league bre a fc minsk dii nkonim wɔ ljbljana so wɔ mmaa akansie a ɛne uefa women s champuions league koo so wɔ afe mu no abambila akansie a odikan sii wɔ fifa no yɛ fifa mmaa a wonni mfie akansie a ɛkɔɔ so wɔ costa rica   akansie a odii kan sii no yɛ nea ghana ne north korea sii ma ghana dii nkuguo no fc minsk mukarama abdulai wɔ woo no october da a ɛtɔ so afe yɛ ghanani bɔɔl bɔfo a osi akan ma bɔɔl bɔ kuo a ɛne black maidens ne ghana mmaa bɔɔl bɔ kuo ɔno ne ɔsahene ma ghana bɔɔl bɔ kuo a esii akan wɔ fifa u mma a wonnii mfie amanaman bɔɔl bɔ akansie ɛkɔɔ so wɔ uruguay ma no nyaa abasobɔ a ɛne golden boot bre a ɔtoo atena prɛn nsɔn wɔ akansie no mu   ɔtoo atena mprɛnsa wɔ akansie a edi kan no mu a ɔne ɔman a na akansie no si wɔn nan so no sii ɔsan nso nyaa abasobo a ɛne bronze ball fifa mmaa a wonni mfie akansie golden shoe afe ɔfa society asafo bra asasetam asafo ne amana ayɛsɛm asafo nneyɛɛ bɔne obi adwuma deɛ ɛfa kuromma ho asafo ekuo bra asafo nkɔmmɔ deɛ ɛfa nnwumakuo ho ekuo amammerɛ ɛdɛm asafo abasɛm feminism ne society society in fiction ɔmamfoɔ apɔmuden asafo abakɔsɛm ɔnyɛpɛpɛɛpɛyɔ asafo hyɛ to hɔ asafo nhyehyɛeɛ asafo related lists ɔyɔnkoɔ nhyehyɛeɛ aduro bra asafo ɔko society museums nyansapɛ bra asafo postindustrial asafo deɛ ɛwɔ ankorɛankorɛ mmara nnipaban bra asafo ɔsom bra asafo akuraase asafo abɔdeɛ mu nyansapɛ ne asafo sexuality bra asafo social change asafo dawurubɔ dwuma asafo asodie asafo abɔdeɛ mu nyansapɛ social work tɛknɔlɔgyi bra asafo nsuo bra asafo wikipedia nwoma ho asafo asafo portals vaccine yɛ aduro bi a yareɛ mmoawa a won ahuoden ayɛ mere anaa sɛ won awu wo mu sɛ saa aduro yi a kɔ nnipa mu a ekayan nnipa dua ne mu ahuoden mmoa ma wo sɔre tia yareɛ mmoawa biara daakye biara no ɛbeba nnipa dua no mu wotumi de aduro no so anum anaa sɛ wo de fa panie mu wɔ nnipa no saa kwan yi boa ma wotumi si yareɛ bebree ano yareɛ no bi ne small pox polio ntobro measles ɛne tetanus aduro a ahuoden wo mu na aboa ama yareɛ bi abrɛ se ne influenza aduro hpv aduro and chicken pox aduro vaccines yɛ ma nnipadua no na n ahuoden tumi ko tia nsaa yareɛ bebree na mmom wo kwan bi so no won ahuoden no tumi brɛ ase vaccines ahuoden gyina ɛneɛma a edidi so yi so yareɛ tebea vaccines tumi ko tia yareɛ bi sen yareɛ foforo yareɛ mmoawa no suban vaccines ko tia mmoawa potee bi sɛ mmoawa no suban dane a vaccine no ahuoden tumi ba fam sɛ wo redi nhyehyɛe a ɛfa vaccine ne nom anaa ne wo ho onipa biara da nso wo kwan a vaccine no yɛ n adwuma vaccine no tumi yɛ adwuma yie wɔ nnipa bi mu sen afoforo nipa nfie a w adi ne nnipa su bi tumi kyerɛ kwan a vaccine no ahuoden bɛyɛ sɛ nnipa a w asɔ no vaccine yi san ya yareɛ a saa yareɛ no ahuoden ba fam sen nea yen sɔɔ no vaccine no bi nea edidi so yi yɛ nneɛma a ɛsɛ sɛ yɛ hyɛ no nso sɛ yɛ pɛ sɛ vaccine a yɛde sɔ nnipa bɛ kɔ yiye yɛn nyɛ ahwɛ yiye sɛ vaccine a yɛ de ɛso nnipa no nfa ɔhaw foforo bi mma daakye bi yɛn nkɔso nhwehwɛ yareɛ foforo bi a ebetumi ada ne ho adi yɛn nkɔso nso nnipa ano wo yareɛ no ho mpo sɛ yareɛ no yera fi saa nnipa kuo no mu ɛnam vaccine so nti yareɛ a yɛfrɛ no smallpox yetumi tu n ase saa yareɛ smallpox yi yɛ owuo ne nsae yareɛ a ɛka nnipa yareɛ bi te sɛ rubella polio ntobro mumps chickenpox ne typhoid ayɛ nna sene nfie beyɛ oha a atwa mu yi esane sɛ wo de vaccine sɔɔ nnipa bebree ano sɛ yɛde yareɛ bi ho vaccine so nnipa bebree ano a ɛbedu mmerɛ bi no ɛbɛyɛ den sɛ saa yareɛ no bɛsan aba saa nnipa kuo no mu vaccines nso tumi boa ma nnipadua no ko tia mmoawa a ɛsore tia nnuro bi a ɛsan sɛ wone saa nnuro no anya nkitahodie bebree wo mmre bi a atwa mu no nti bio nso vaccine aboa ama yareɛ bi a na penicillin ahuoden ayɛ mmerɛ wo so no wo ko tia mpo sɛ yɛ hwɛ ntobro yareɛ a aduro a yɛ de sɔ anoo no abɔ nnipa bebree ho ban afi owuo mu afe biara mu aduro a yɛde sɔ nnipa wo mmerɛ a ɔyɛ abofra no mpen pii no ɛyɛ a nsunsuanso bɔne biara nni akyiri mpo sɛ biribi wo ho saa ɛyɛ na ano nyɛ den nea ɛtaa esi no bi ne ahuohyeɛ yaw wo faako a yɛde panie no wɔɔ yɛ ɛne honam yaw yɛ wo nnipa bi a won nnipadua no ne ahuoden duro a ɛwɔ vaccine no mu nhyia nanso nsunsuanso a ano yɛ den no ntaa nsi aduro anaa vaccine no ahodoɔ aduro yɛde so yareɛ ano anaa vaccine yi gu ahohoro ebi yɛ yareɛ mmoawa a won awu anaa sɛ wontumi nkayan won ho ebi so yɛ akyi ade a ɛho te krogyeen nea ɛmu mmoawa awu aduro a yɛde sɔ yareɛ ano bi wo hɔ a wode yareɛ mmoawa a won awu esan sɛ wode aduro anaa ohyew aka won na ayɛ nea ɛmu mmoawa ayɛ mmerɛ aduro a yɛde sɔ yareɛ ano bi wo hɔ a wode yareɛ mmoawa a wo te ase na mmom wontumi nkanyan won ho na ayɛ saa aduro yi tumi kanyan nnipadua no ahobanbo nanso won a won nnipadua no ayɛ mmere deɛ ɛnnyɛ mma won aduro bɔne vaccines no bi nso wo ho a wonfa yareɛ mmoawa a won ano ayɛ mmerɛ na ɛyɛ na ɛmom wode adu bɔne a ɛtumi de yareɛ ba na ɛyɛ nea won apone mmoawa no ho bi de ayɛ wotumi pone mmoawa ho bi de kanyan nnipadua no ahobanbo fuo wofrɛ no subunit vaccine nea mmoawa biara nni mu wo nam abɛɛfo kwan so de vaccines afoforo a wonfa mmoawa na ɛyɛ wode won nyansa ne won nsa na ɛyɛ saa vaccine no valence woyɛ vaccine no bi wɔ kwan bi so a ɛmma no ko tia yareɛ mmoawa baako pɛ vaccines no nso bi wo hɔ a ahuoden a ɛwɔ mu nti etumi ko tia yareɛ mmoawa bebree a wɔbɔ abusua baako heterotypic vaccines no bi wo hɔ a wode mmoawa bi a wonya fi mmoa mu na ɛyɛ saa mmoawa yi nfa yareɛ biara mma nnipadua no mu anaase nsunsuansoɔ bɔne bi nnipadua no ahobanbofuo a wɔ ko tia yareɛ no hu vaccine sɛ ahohodeɛ a aba nnipadua no mu ne saa nti no wosei no na afei nso wo hyɛ no nso saa yareɛ mmoawa a wo de yaa saa vaccine no bi san ba nnipadua no mu a ahobanbofuo no hu no a wosi no kwan sɛ nea ɛmma wɔn asi ntrɛ wo nnipadua no mu mmoawa bi wo vaccine mu a ɛboa ma wotumi kayan won ho ma wotumi bɔ nnipa ho ban wo san nso de aduro bi hyɛ vaccine no mu se nea ɛmma no nsei ntɛm sɛ nea yɛ bɛ nya banbo a edi mu nti ɛyɛ sɛ yɛ de vaccine no so mmofra ntɛm pa ara na won ntwen kosi sɛ wobɛ nyin mmerɛ ne mmerɛ rekɔ no ɛho bɛ hia sɛ wo bɛ san ama no aduro a ɛbɛhyɛ vaccine no mu kina vaccines bebree wo ho a w ahyehyɛ no wɔ kwan bi so a mmere ne mmere mu no wode ma nnipa anaa sɛ onipa no di nfie bi a ansaa na wo betumi ama no saa vaccine no nfatohoo ne ntobro tetanus influenza ne pneumonia vaccines akwansideɛ titiriw a ɛwɔ vaccine yɛ mu no ne nkrataasɛm wiase apomuden dwuma keseɛ nhwehwɛ mu kyerɛ sɛ akwansideɛ no bi ne sika sɛm ne nnipa a wo wɔ adwuma no ho sua hunu mpuntuo aba wo kwan ne nhyehyeɛ a wode vaccine fa so ma nnipa mpuntuo a ɛda nso ne nea yetumi de so nnipa anum mfatoho ne polio vaccine a sɛ onipa a onni ntete yɛ mpo tumi de ma wo gu su de mmoa ɛyɛ nhwehwɛ mu fa vaccine a wonfa ngu panie mu nwo wo nam abɛɛfo nimdeɛ kwan so ɛyɛ adeɛ bi a nsoe a aduro wo ano a ani ntumi nhu na wotumi de tare nipa honam ho mpuntuo bebree na aba wo vaccine yɛ mu kanee no woyɛɛ vaccines de ma mmofra nkoa nanso w afise ɛyɛ bi ama mpayinfoɔ nso vaccine ahorow a wotumi ka bo mu w afi ase ɛyɛ vaccine ama yareɛ ɛyɛ koankro wo gu so ɛyɛ vaccine a etumi yɛ n adwuma te sɛ nnipa dua no ahobanbo foɔ wo gu ɛyɛ vaccine a ebɛtumi abɔ nnipa ho ban fi nnipa bɔne a wo yɛ aduro bɔne ma nnipa wo gu so ɛdane dane vaccine anim sɛ nea ɛbetumi ako atia yareɛ mmoawa bebree faustina ampah wɔ woo no november da ɛtɔ so afe yɛ ghanani bɔɔl bɔfo a osi akan sɛ okyidɔmfo ma bɔɔl bɔ kuo belarus side fc minsk ampah ka ghanafoɔ mienu a wosii akan wɔ akansie a w ato din uefa women s champions league wɔ bosome a ɛtɔ so du afe mu apampa hyɛɛ ne bɔɔl bɔ adwuma ase wɔ ghana a na ɔne bɔɔl bɔ kuo blessed ladies a ɛwɔ kasoa  dii nsawɔsoɔ mfie nsɔn ɔde ne ho kɔdɔɔm bɔɔl bɔ kuo foforo a ɛne lokomotiva brno horni a ɛwɔ czech republic faustina ampah  ka fc minsk kuo a esii akan wɔ mmaa bɔɔl bɔ akansie a w ato din uefa women s champions league ma bɔɔl bɔ kuo a ɛne slavia prague dii wɔn so nkunim wɔ ɛfa a ɛtɔ so na eyi ma no beyɛɛ ghanani a odii kan sii akan wɔ uefa women s champions league fa a ɛtɔ so faustina ampah sii fifa akansie edikan wɔ fifa u women s world cup a na esi japan nan so wɔ afe n akansie a edikan no yɛ nea wɔne united states hyiae maa united states hyɛɛ wɔn faustina ampah ka kuo a esii akan wɔ fifa u women s world cup ne fifa u women s world cup na eyi ma no bɛyɛɛ ghanani koro a w asi akan mprɛnsa wɔ akansie a w ato din fifa u women s world cup ampah akansie a odii kan si maa ghana mmaa bɔɔl bɔ kuo no ne akansie a ne din ne wafu women s cup osii kan wɔ akansie nnum a ɛkɔɔ so no nyinaa mu maa no boa black queens ma wodii kan wɔ akansie no mu ɔtoo atena tia  nigeria mmaa bɔɔl bɔ kuo no wɔ akansie fa ɛtɔ so nna no mu onyaa abasobɔ wɔ saa akansie no mu fc minsk ghana mma bɔɔl bɔ kuo aprapransa yɛ akanfoɔ aduane sɛdeɛ ne din mpo kyerɛ no a eastern ashanti brong ahafo amantam ne greater accra fa bi a ɛwɔ ghana ha na wɔtaa yɛ saa aduane yi deɛ wɔde yɔ aprpransa titire no ne kyekyire a wɔtaa frɛ no tom brown ne abɛnkwan ne adua nsɛwa ana frɔɛ biara a ɛbɛhyɛ nkwan no anan mu nnɛ berɛ yi anaasɛ wɔde resa mu ɛna atɔsodeɛ biara ɛma nkwan ne frɔ yɛ dɛ wɔyɛ di no berɛ titire bi na wcntaa nyɔ nti ɛreyɛ atwam mpo aprapransa as a complete meal is not a food that is commonly found on the streets of ghana or is prepared every day in the house it is usually served by the akan tribe on special occasions such as marriage ceremonies naming ceremonies birthday celebrations family cookouts etc its name derived from the fact that it is a complete meal with its soup stew integrated that one only needs to wipe their hand prapra wo nsa to eat nnoɔma titire a ɛhia de ayɔ aduane yi yɛ kyekyire tom brown ne abɛnkwan ana nwo ɛna adua atosodeɛ biara wopɛ te sɛ ntoosi mako akekaduro gyeene ne ade ɛnam nso taa yɛ nsuomunam te sɛ ɛmane koobi ɔkɔtɔ ne ade nkwanyɔ no na ɛfiri ne yɔ ase noa abɛ no wɔ na sɔne nya abensuo no fa ntoosi gyeene nkyene mako no kye nam a woabubu no nketekete no ho bɛyɛ sima du wɔ kwansɛn no mu na woahwie abɛnsuo no agu so ma no anoa bɛyɛ sima aduasa when the soup is well cooked some of the palm oil is scooped and some meat taken out for garnishing a mixing spoon is washed and ready as the fried corn flour is gradually added to the soup while it is stirred continuously to prevent it from lumping water is added if the texture is too thick bɛyɛ sima aduonu akyi no na wode adua no agu mu aka afra bɛyɛ sima du bi pɛ na aprapransa no abene a wobɛtete ama yɛadie sɛ nso frɔɛ mmom na wode bɛyɛ a na wode kyekyire no afra frɔɛ no aka sɛdeɛ wode nkwan na ɛreyɔ no ara kɔsi sɛ ɛbɛbene na watete no berɛ ɛyɛ hye no ara sɛ aprapransa no mu yɛ den paa ma ɛbɛyɛ sɛ dɔkono a wɔtumi frɛ no obuweɛ kyekyire tom brown no nso wɔtɔn bi dwamu sɛ wobɛyɛ wodeɛ nso de a na woakye aburo no akɔyam king bruce june september yɛ ghanani  nnwom kyerɛwfo agofomma dikanfoɔne nwomtoni nwom kyerɛwfo ɔhyɛhyɛfo agofomma dikanfoɔ ne nsakuo dodoɔ ho nimdeɛ ma no nyaa nkoanim wo ghana amamerɛ nwomtoɔ mu wɔ akwan pii so wɔ woo no wɔ james town accra gold coast a ɛne nnɛ ghanan bre a na owo ntoaso sukuu mu no king suae ma no nyaa nimdeɛ faa nhyehyɛe a ɛfa amanɔnefo nwomtoɔ ho na afei nso onya nimdeɛ faa ghana mmusuakuo ahorɔw ho ne titriw twi ne ewe nanson  n awofo anna anso ho dae sɛ ɔbɛyɛ nwomtoɔ ho nwuma ma nti wɔ de no kɔɔ london mfie mienu a wɔn botae ne sɛ obesua ade abɛyɛ  aban krakyeni bre a ɔwɔ ho no king suaa sɛnea wɔbɔ trobɛnto bre a ɔsan n akyi baa ghana wɔ afe mu no ɔde ne ho kɔhyɛɛ highlife nnwomtoɔ mu ma no benyaa akwanya ne teacher lamptey s orchestra dii nsawosuoɔ wɔ afe a edi hɔ no mu no king ne afoforo hyehyɛɛ kuo a wa to din the black beats a sɛ ɛnyɛ king na ɛka ekuo no ho a anka edin no amba edin no yɛ ade a ɛkyerɛ aniso a ɔwɔ ma afrika nnygyei wɔ saa bre no abrɔfo amnmui ase nanso na nnygyei a ɛne swing a efi united states no yɛ ade ɛno nso yɛ afrika nnyegyei na saa swing yi bɛyɛɛ ade edii akotene wɔ black beats nnyegyei mu ma wɔ de nnwom ahorɔw pii baa abɔnten wɔ afe mu no blak beats mu foɔ dudoɔ nkorɔn na ɛtee wɔn ho kɔtee ekuo foforo a ɛne remblers na ɛemaa king bruce hwehwɛɛ nnipa foforo a wɔbɛka ne kuo no ho na wɔn a w ate wɔn ho no nyinaa yɛ mmabun na otitriw  a ɔka wɔn ho ne trobɛnto hyɛnfo anthony foley a na ofiri mr hammond brass band mu ɔbɛyɛɛ trobɛnto hyɛnfo dikanfo nasno ogyae too hɔ kɔɔ amanɔne ekuo no mu afoforo ne bengo blay sax stanley lokko sax jimi sax jerry bampo guitar george ofori ne quracoo deɛ na wɔ to nnwom mfie nsia akyi no ɛho behiae sɛ ɔde nnwuma no mu baako to hɔ sɛ ɔdwɔmtofo anaa aban dwumayɛfo ne bɔtɔ mu sii gyinae no maa no ma ɔde nwom no ho panyindie no hyɛɛ ofoforo nsa wɔ mfie no mu no king boa maa wɔ boaboa nwomtofoɔ ano yɛ wɔn kuo baako na odi akotene wɔ miensa mu wɔ ne bre so a wɔn mu baako ne ghana adwomtofoɔ nkabomkuo musiga ɛhyɛɛ ase na ɛda so gyina ne nan so nnɛ wɔ afe okoo ahomegyeɛ mu firii aban adwuma mu na ɔsan de ne ho kɔ hyɛɛ nwomto mu nanso saa bre yi deɛ nea ɔde ne ho hyɛɛ mu titriw ne adekyerɛ a ɔde maa adwomtofo afoforo king fie a ɛwɔ james town no bɛyɛɛ beae a agofomma dii nsawosoɔ a won nyinaa nyaa ne suahunu ne n akwankyerɛ ho mfaso bre a owui wɔ afe no na afoforo pii yɛ wɔn a w anya ne suahunu ho mfasoɔ na ne nwuma yɛ nea ɛbɛ kɔ so ada adi wɔ ghana afebɔɔ john collins ne banining eyre kyerɛw n abakɔsɛm wɔ brofo kasa mu prisca abah yɛ ghanani a ɔyɛ adwuma sɛ nhwɛsode wɔ afe mu no onyaa abasobɔde sɛ afe mu mmaa nhwɛsode a odi kan wɔ abasobɔ dwumadie w ato din gowa wɔ saa afe koro no ara mu no wɔ san nso bɔɔ n abaso se nhwesode a a ɔwɔ nkoanim wɔ abasobɔde dumadie foforo a eye nea edikan kora w ato din ghana modelling industry and heroes awards a ne hyehyɛfo  ne models union of ghana moduga abah yɛ ɔkwankyerɛfo  ma amanman mu nkabomkuo mmaabun wɔ ghana sɛ amanmanmu nkabokuo mmabun ntamgyinafoɔ a ɛne sdg no ogyinaa ghana anan mu  wɔ dwumadie bi w ato din the nd global sustainable rice conference and exhibition a ɛkɔɔ so wɔ thailand wɔ afe yi mu abah ada ne ho ade wɔ dwumadie ahorɔw wɔda adepamfo adi wɔ ghana ne mmeae ahorɔw a ebi ne lagos fashion  and design week lagos awards ghana fashion awards fashion gh weekends passion for fasion radford graduation fashion show ne mercedes benz african festival ɔne adepamfo akukudam adi nsawɔsoɔ a wɔn mu bi ne ejiro amos tafiri charlotte prive melanie crane bello edu nicolinegh quofi akotua adeiwavade larry j ne nallem clothin mpraeso yɛ kuro ne kurpɔn a ɛwɔ kwahu anafo mpɛsoa so mpesoa a ɛwɔ apue mantam mu wɔ ghana ɛda beae a ɛne latitude m wɔ kwahu plateau a ɛne lake volta bɔ hyeɛ mpraeso wɔ nkoro nketewaa na nnipa dodoɔ a ɛwɔ hɔ no yɛ amanyɔsɛm mpraeso wo mpraeso mpɛsoaso na ne mmarahyɛ beguani din ne hon seth kwame acheampong a oyɛ amanyokuo new patriotic party no mu ni nsuo a ne din river pra no atifi bɛn mpraeso ntoaso sukuu a ɛwɔ ho ne din ne mpareso secondary school mpass wɔ afe mu no wɔ huu sɛ ɛfɔm agudie a ɛne bauxiten wo mpraeso asase so eyi maa wobuee adwumakuo a ɛyɛ bauxite ho adwuma a ɛbɛn nsuo a ɛne river volta wonim mpraeso sɛ beae wɔde dɔteɛ nwene nneɛma ne titriw ne ayowa nkyɛnsen ne nkukuo a wɔde aduane a wo de dɔteɛ anwene osei kofi  yɛ ghanani bɔɔl bɔfo a w akɔ ahomegyemu osii akan maa bɔɔl bɔ kuo a wɔfrɛ no asante kotoko s c ne ghana man bɔɔl bɔ kuo black stars ɔka wɔn a wonyaa atena tofoɔ a wodi kan abasobɔ wɔ afe akansie a w ato din african cup of nations a ɛkɔɔ so wɔ tunis a ɛwɔ tunisia bre a ghana dii nkunim nea ɛtɔ so mprenu no ɔka wɔn a wonyaa atena tofoɔ a wodi kan abasobɔ wɔ afe akansie no mu na otoo so miensa wo african cup of nations akansie a ɛkoo so wo wɔ too osei kofi din a ene ntweɛ mu bayiefoɔ esiane ne sɛ w akadre wɔ senea wɔtwe nti osei kofi poo sika a wɔ de maa no wɔ ne mmerante bre mu na eyi yɛ akwanya a anka ɔde bɛko amanɔne akɔ si akan nanso w angye wɔ afe mu akyiri ɔbɛyɛ ɔsɔfo ɔyɛɛ adwuma sɛ ohwɛfo maa oman no agodie asante kotoko kwamena ahwoi wɔ woo no october da ɛtɔ so afe yɛ ghanani amanyɔni a ɔsom sɛ ɔsoafo a ɔda asoe a ɛhwɛ nkurow nketewa amambuo ne mpontuo so firi afe kosi afe wɔ amanyɔkuo national democratic congress ndc amanbuo ase bre a jerry john rawlings yɛ ɔmanpanyin no ɔde mmere tia bi san nso soom sɛ ɔsoafo a ɔhwɛ amanɔne nsɛm so wɔ afe na afe mu nso na ɔyɛ ɔsoafo ananmusifo wɔ saa asoe no wɔ afe mu no ɔde dwumadie a odi sɛ ɔkandifo a ɔda ndc nhwehwɛmu asoɛ no too hɔ kwamena ahwoi  de abasobɔ  bi a wɔfrɛ no rhodes scholarship suaa mmeranim wɔ suapɔn a ɛne oxford university ne dwumadie a odii no ndc aban mu no ama no  akwanya ne dibea ahorɔw pii wɔ mfie mfinifini mu no ɔsoom sɛ ɔkwankyerɛfo a ɔda adwumakuo a ɛhwɛ ɔman no toɔ gyegye so a ɛne office of revenue commission na afei nso ɔsoom sɛ ɔkyerɛwfo maa asoɛ a ɛhwɛ amanɔne nsɛm so wɔ afe mu no na ɔsom  sɛ ɔkyerɛwfo ma asoɛ ɛhwɛ nkurow nketewa amambuo ne mpontuo so wɔ ne bre so no otuu anamɔn sɛ nka ɔreka amanyɔkuo ndc ne national reform party abom wɔ afe na ɔsomaa ghana banbɔfo kɔɔ boa nigeriafo kuo a w ato din ecomog a na wɔreboa asi ɔko a na erekɔ so wɔ sierra leone civil war ano wɔ afe bre wotuu aban a na ɛte so gui no bre a ndc  aban no dii nkuguo wɔ afe abatoɔ no mu ahwoi de na ni sii new patriotic party aban so wɔ nneama a ogye di sɛ wɔnnyɛ no yiyie nti na ɔyɛ nea obetumi biara sɛ ɔbɛsɔ mpaepae mu a na aba ndc mu no ano saa bre yi deɛ ɔyɛ ɔkyerɛkyerɛfo wɔ suapɔn a ne din de ghana institute of public administration a ewɔ ghana joseph aidoo  yɛ ghanani amanyɔni a ɔsoom sɛ mmarahyɛ baguani ma amanyɔkuo new patriotic party party wɔ amenfi abatoɔ mpɛsoa so a ɛwɔ atoe mantam wɔ woo no wɔ august da a ɛtɔ so afe wɔ sefwi ewiase wɔ atɔe manatam mu a ɛwɔ ghana owie akyerɛkyerɛfo ntetee sukuu wɔ afe na ɔtoaa so kowie wɔ suapɔn a ɛne a ghana institute of public administration ɔyɛ nhomasua mu okunini   na ɔyɛ ɔmanpanyin ananmusifo wɔ sefwi ewaise a ɛwɔ atɔe mantam mu wɔ ghana firi afe kosi afe na ɔyɛ ɔkwankyerɛfo abediakyire wɔ adwumakuo a ɛne ghana education srevice wɔ afe mu no ɔyɛɛ adwuma sɛ ɔkwankyerɛfo maa adwumakuo a ɛne ghana cocoa board ɔyɛ new patriotic patriotic party amanyɔkuo no mu ni na ɔyɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma amenfi east abatoɔ mpɛsoa so wɔ mmarahyɛ beguakuo a ɛne th parliament of the th republic of ghana mma dodoɔ a wɔtoo no yɛ na ɔde na edii nkunim wɔ new partriotic party din mu wɔn a odii nkunim wɔ wɔn so no din ne akwasi oppong fosu a ogyinaa wɔ national democratic congress din me ne smauel yaw obeng damoah a ogyinaa wɔ amanyɔkuo conventions people party din mu wɔn mienu no nyaa mma no mu ɔhamu nkyekyɛmu ne woyii no sɛ ɔsoafo a ɔhwɛ atɔe mantam no so ɔyɛ ɔwarefo a ɔwɔ mmɔfra nnum ɔyɛ kristoni  a ɔsom sɛ catholic ni john gyetuah yɛ ghanani amanyɔni a ɔsoom sɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma amenfi west mpɛsoa so a ɛwɔ atɔe mantam mu wɔ ghana wɔ woo john wɔ october da a edi kan afe wɔ asankra breman a ɛwɔ atɔe mantam mu wɔ ghana owie suapɔn wɔ university of cape coast wɔ afe mu ɔtoa so kɔɔ suapɔn a ɛne gimpa na ɔde n adesua baa awie wɔ afe na ɔyɛ nhomasua mu kunini  na ɔyɛ ɔhwɛfo ma adwumakuo ghana education service na ɔyɛ amanyɔkuo national democratic congress no mu ni na ɔyɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma amenfi west mpɛsoa so wɔ mmarahyɛ beguakuo a ɛne th parliament of the th republic of ghana wɔ too aba yii no wɔ abatoɔ a ɛkɔɔ so wɔ afe mu na onyaa mma a ne dodoɔ yɛ no mu a egyina hɔ ma ɔha mu nkyekyɛmu de dii nkunim wɔn a odii wɔn so nkunim no din ne agnes sonful a ogyinaa wɔ new partriotic party din mu onyaa mma no mu na afei anthony kwame annimil a ogyinaa wɔ conventions people party din mu no nso nyaa mma no mu wɔ afe ɔmanpanyin john evans atta mills paw no sɛ ɔman soafo wɔ n aban mu na ɔyɛ ɔwarefo a okuraa mmɔfra nsɔn na ɔyɛ kristoni a na ɔsom wɔ methodist asɔre owui wɔ october da a ɛtɔ so afe bre a na ɔda so y ɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma amenfi west wɔ mmarahyɛ beguakuo a ɛne th parliament of the th republic of ghana faustina acheampong tm p cham pong g yɛ ghana manpanyin yere a odi kan wɔ ghana abakɔsɛm mu firi kosi   na ne kunu ne ɔmanpanyin general ignatious kutu acheampong  a na ɔda kuo a w ato din national redemtion council ne supreme military council a na ɔyɛ ghana manpanyin firi kosi ɔhweree ne dibea no de maa emily akuffo bre a general fred w k akuffo tuu general ignatious kutu acheampong  aban gui na ohyehyɛɛ aban foforo a w ato din supreme military council smc ii aban saa nhyehyɛe a ne botae ne sɛ ɛde ghana besi amanbui nhyehyɛe a ɛnam abatoɔ so ba no ekuo a ɛne armed forces revolutionary council a nea odi anim ne jerry rawlings tuu gui ansa na ɔbɛyɛ ɔmanpanyin yere no na ɔte uk abrokyire man mu a na ɔne nnwumakuo ahorɔw aka abɔ mu wɔ ghana a wɔ yɛ adɔe mercy tagoe tagoe quarcoo bre a ɔwaree wɔ woo no february da a ɛtɔ so ye ghanani a oda bɔɔl kuo ano ne kane bɔɔl bɔ ni a osii akan se banbɔfo ma ghana mmaa bɔɔl bɔ kuo ɔka bɔɔl bɔ kuo a wosii akan wɔ fifa women s world cup wɔ united states osii akan maa bɔɔl bɔ kuo a ne din de bluna ladies wo ghana wɔ february afe mu no ɔde bɔɔl bɔ kuo a ene black queens kodii nkonim nea edikan wɔ akansie a ne din de west africa football union wafu wɔ abidjan cote d ivoire bre a ɔyɛ  ɔda bɔɔl bɔ kuo no ano ansa na wɔbefa no sɛ ɔbda bɔɔl bɔ kuo ano no na mercy tago yɛ adwuma se ɔsɛntwamfoo wɔ ghana bɔɔl bɔ akansie a ɛne ghana premier league ɔhyɛɛ ɔsɛntwam adwuma no ase wɔ afe   ɔyɛɛ abakɔsɛm sɛ ghanani baa a odikan kɔ yɛɛ adwuma sɛ ɔsɛntwamfo wɔ mmaa bɔɔl bɔ akansie a ɛne fifa women s world cup wɔ afe a ɛkɔɔ so wɔ china wɔ afe mu no ɔde ɔsɛntwamfo adwuma no too hɔ esiane atutuasem a ɛwɔ akansie no mu nti wɔ afe mu no wɔfaa no sɛ ɔhwɛfo maa bɔɔl bɔ kuo a ɛne amidaus professionals na ɔne a ɔbaa a odikan a w anya saa akwanya no ɔde mmere kakra bi yɛɛ adwuma sɛ nea ɔda ghana mmaa bɔɔl bɔ kuo ano bre a didi dramani mmere baa awie no ne nsa kaa adwuma no se nea ɔda kuo no wɔ afe ɔyɛ adwuma sɛ nea ɔda bɔɔl bɔ kuo a ɛne halifax ladies wɔ super league nanso ɔde too hɔ wɔ afe na ama no atumi de n ani asi oman bool bo kuo no so teshie yɛ kurow a ɛben ɛpo wɔ ledzokuku mpɛsoa do a ɛwɔ mkran mantam no mu wɔ ghana anafoɔ fam teshie to so nkrɔn wɔ nkurow a nnipa wɔ so dodo wɔ ghana nan nipa dodoɔ a ɛwɔ kurow no mu yɛ teshie wɔ ledzokuku mpesoa na mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ din ne onuonyamfo dr bernard okoe boye a ɔyɛ amanyokuo new patriotic party ni nan a onyaa ade die no firii onuonyamfo benita sena okiyi dua a ɔyɛ amanyɔkuo national democratic congress no mu ni teshie yɛ nkurow a ɛwɔ fahodie wɔ nkran man no mu baako wɔ bosome a ɛtɔ so nwontwe no afe biara kurow no di afahye a ɛne homowo wɔ wɔ gyedie sɛ nnipa a wɔ te teshie no firi kuro bi ɛde la a ɛda teshie anafoɔ abankɛse a ɛne fort augustaborg a nnipa wɔne danes sii no wɔ afe no wɔ teshie na na abrɔfo a wɔne british na etenaa mu firi kosi atetesem kyere se teshie dii mfie wɔ afe teshie yɛ kuro a kasa ahorɔw pii wɔ so esiane kabi ma me nka bi amambuo ne mpontuo nnwuma ahorɔw a ɛko so wɔ ho no teshie mu twe firi kpeshie baka kosi teshi nungua estate beaeɛ a ɛne first junction de kosi atifi kosi anafoɔ fam wo teshie kwan no so teshie kuro no anyin ayɛ keseɛ ma nnɛ ɛka nkuro akɛseɛ a ɛwɔ ghana no ho wonim teshie sɛ ɛyɛ kuro a wɔ yɛ efununnaka a seth kane kwei hyɛɛ ase wɔ afe mu na ɛda so wɔ hɔ nnɛ sɛ kane kwei carpentry workshop nea ɔhwɛ so ne eric adjetey anang ne afoforo a wɔ kura nsano nnwuma pii labadi mpoano anaa edin foforo a wɔ de fre no ne la anigye mpoano yɛ nea ɛbɛn teshie   saa mpaono no nea adagyeɛ nni hɔ anaa sɛ enni ne ho twaberɛ wɔ ghana ɛka mpoano kakra a ɛwɔ nkran mantam no mu na wɔn a wɔ hwɛ so no yɛ adwumayɛfoɔ a wɔn wɔ ahohoɔgyebea ankorɛankorɛ sukuu ahorɔw pii wɔ teshie a wɔn mu bi ne godsway preparatory school teshie st johns sunrise preparatory jhs nana mission academy ford school ltd wɔtrɛw ɔkwan no ma no yɛɛ kwantenpɔn mienu firi otu barracks kosi first junction wɔ afe teshie wɔ keteke gyinabea a ɛwɔ kuro no atifi ablekuma yɛ kuropɔn a ɛda ga mfinifini mpɛsoa so wɔnkran mantam mu ablekuma da awoshi pokuase kwantepɔn no so   kwan teneten a ɛda ɛne ewimhyɛn gyinabea a ɛne kotoka international airport no bɛyɛ kilometa mi   osiwiee a ɛwɔ kuro ne yɛ n w ablekuma pagyamu bɛyɛ meta ablekuma  wɔ anyaa sowutuom mpesoa so an ne mmarahyɛ baguani ne shirley ayorkor botwe a oyɛ amanyokuo new patriotic party din mu ɔhenepɔn a ɔwɔ ablekuma din ne nii larbi mensah iv wonim ablekuma sɛ ɛyɛ beae a wokuum apolisifoɔ mienu owusu sekyere alias kweku ninja ne jerry wornu alias taller wo november da a ɛto so afe abokobi yɛ kuro ketewa ne kuropon ma mpɛsoa a ɛne ga east a ɛwɔ nkran mantam mu asɛmpatrewfoo a woka baseler missionsgesellsschaf basre asempatrewfo na ɛhyehyɛɛ kurow no wo afe wɔ hyehyɛɛ hɔ sɛ guankobea maa akristofo a waguane afiri osu kane danish ankran a ɛbɛn christianborg bre a british aban a ɔwɔ so saa bre no de atuo ne atopaee to hyɛɛ osu so firi po no so esiane sɛ na kuromanfoo no ayɛ wɔn adwene sɛ wonntua toɔ foforo a aban no de aba no kurow no hyɛ mpɛsoa a ɛne ga east mpesoa no ase na ɛwɔ abokobi madina abatoɔ mpesoa so wɔ mmarahye badwafie achimota yɛ kuro a a ɛwɔ accra ahenkuro a ɛne accra metropolitan district wo nkran mantam no mu wɔ ghana achimota asekyerɛ ne mmo edin biara ɛyɛ nkran kasa ansa na ghana benya fahodie no na ɛho yɛ kwae brentuo a w abra hɔ kɔ na ɛhɔ yɛ koom ma nti nkoa a w aguane afiri wɔn wuranom hɔ de hɔo yɛɛ guankɔbea wonim achimota yɛ faako a achimota sukuu a agye din no ne st john s grammar sukuu no achimota wɔ kwantenpɔn a kɛse a ɛwɔ nkran a ɛbɛn tesano achimota wɔ adan a w asisi no wɔ ɔkwan pa so nsanombea ne beaɛ a anadwosetena yɛ anika achimota ayaresabea no bɛn beae achimota gulf agodibea no wɔ na ɛno ne beae wɔ gye ayaresa wo achimota wo keteke gyinabea kojo botsio wɔ woo no february da ɛtɔ so afe owui february da ɛtɔ so afe na ɔyɛ ghanani amanmanmu ananmusifo ne amanyɔni osuaa ade wɔ bretain na ɔbeyee sika so hwefo maa kuo bi a wɔfrɛ no west african national secretariat na ɔde mmere kakra yɛ dwumadie so hwɛfo maa abibiman sukuufoɔ kuo a ne din de west african student union ɔsoom se ne man mu nhomasua ne abrabɔ mu yiedie soafo wɔ afe na ɔsoom sɛ amanɔne so soafo mprenu wɔ kwame nkrumah a ɔyɛ amanyɔkuo conventions peoples party cpp no animdifo no mu baako aban no mu kojo botsio kɔɔ sukuu a ne din de adisadel college a ɛwɔ cape coast ne achimota college a ɛwɔ nkran ɔtoaa so kɔɔ suapɔn a ɛwɔ sierra leone a ne din de fourah bay university a na ɛno ne suapɔn koro pɛ a ɛwɔ abibirem atɔeɛ ɔkɔɔ abrokyire man a ɛne united kingdom wɔ afe kɔ toa n adesua so wɔ suapon a ɛne brasenose college oxford university ma no nyaa abodin wɔ asase ho nimdeɛ botsio yɛ kane ɔkyerɛkyerɛni wɔ sukuu a ɛne st augustine s college ne london city coucil secondary school a ɛwɔ united kingdom na ɔyɛ ɔkandifo ma abuakwa state college a ɛwo kibi a ɛwɔ ghan na ne sukuufoɔ no bi ne kofi baako ne p k quaidoo a na wɔn nyinaa ye soafo wɔ nkrumah aban ase botsio hyiaa nkrumah nea edikan wɔ afe bre a ɔwɔ london no ɔboa ma wɔtee cpp onyaa akwanya kɔɔ mmarahyɛ kuo a w ato din legislative assembly wɔ winebafo anan my bre a odii nkunim wɔ abatoɔ a ɛkɔɔ so no mu wɔ afe na nkruma ne ɔkandifoɔ ma aban no nwuma ho nsɛm ɔkɔɔ so tena mmarahyɛ kuo no mu kosii afe bre a ɔbɛyɛɛ mmarahyɛ baguani ɔtoa so yɛɛ mmarahyɛ baguani kosii afe bre a kuo a ɛde national liberation council twee ghana mmarahyɛ bugua sensɛn na wotuu cpp aban a kwame n   kruman da ano no   na ɔwɔ nkrumah hɔ bre a owui wɔ afe   ɔsoom sɛ soafo a ɔhwɛ nwuma ne mfirinnwuma so wɔ cpp aban mu bre bi a atwam na ɔsom sɛ soafo a ɔhwɛ amanɔne yiyiedie akwantuo kuayɔ ne mpontuo so na kojo botsio ye ɔwarefoɔ a ne yere din de ruth whittaker wɔ woo mmɔfra mienu a wɔn de kojo ne merene na wɔn mienu no ye mmaranimfoɔn stephen allen dzirasa kane ghana nhomsua mu okunini ɔsɔfo ne amanyoni na ɔyɛ ɔkyerɛkyerɛfo ansa na ɔbɛyɛɛ methodist ɔsofo na ɔyɛ ɔman suafo wo kwasafoman a edikan no mu ɔsoom sɛ ghana soafoa a ɔwɔ gunea na afei nso na ɔyɛ soafo a ɔhwɛ amanɔne nsɛm so abediakyire na ɔyɛ mmarahyɛ baguani a na ogyina hɔ ma upper tongu abatoɔ mpɛsoa so wɔ woo dzirasa wɔ july da ɛtɔ so afe wɔ tongu mpɛsoa so a ɛwɔ frao mantam no mu na n awofo din de doefe ne andrews torgbemu dzirasa ne mmɔfrase pɛɛ na n awofoɔ ntam tetee ma no dii ne maame akyi kɔtenaa ne nana barima a ne de awittor hɔ wɔ kuro a ɛne kpong ne papa nyaa akwanya kɔfaa no baa ne nkyɛn bre a na w adi mfie nwotwe ɛhɔ na ɔhyɛɛ ne nhomasua ase wɔ afe mu no ɔkɔɔ aveyime salem metodisefo sukuu a na ɛwɔ akuara no ase saa bre no ɔtoa n adesua no so kɔɔ sukuu a ne din de presbyterian boarding school a na ɛwɔ ada foa osan nso kɔɔ sukuu a ene trinity college a ɛwɔ kumasi dzirasa yɛ adwuma sɛ nmmoakuo so hwɛfo wɔ ne papa afu mu bre a na ɔyɛ abrantewaa no na ɔde ne papa anantwie kɔ adidie bre nyinaa ɔsan nso suaa apopodwuma kuayɔ ne ade tɔn firii ne papa ne ne wɔfa ho owie sukuu no dzirasa nyaa adwuma wɔ adwumkuo a ne din de u t c sɛ sotoo so hwɛfo abediakyire ɔyɛɛ adwuma sɛ ɔkyerɛkyerɛni mmere kakra bi akyi no wɔpaw no sɛ metodisfo sɔfo wɔ afe mu wɔpaw no sɛ asɔfo nhyiamu so ɔkyerɛwfo a ɔtɔ so mienu firi afe kosi na ɔyɛ otitenani ma lower tongu mansin no mmarahyɛkuo na wɔ afe mu no wɔpaw no van lare commission kuo no mu ni wɔ too aba yi no sɛ upper tongu no mansin no mmarahyɛ kuo mu ni wɔ afe wɔ july afe mu no wɔpaw no sɛ guinea so soafo na wɔ december mu no wɔ yɛɛ no soafo a ɔhwɛ amanɔne nsɛm so no abediakyire soafo kyerewfo   ɔsoom sɛ soafo kosii sɛ wotuu nkrumah wo february afe na dzirasa ne ɔba a ɔtwa toɔ wɔ ne maame mma nnan ntam na na ɔyɛ ɔbakofo a ne maame woo no maa ne papa krobo edusei wɔ woo no december da ɛtɔ so afe owui february da ɛtɔ so afe na ɔye ghanani amanyɔni ne kwame nkruma aban no atitriw no mu baako na ɔye obi a w agye din obi ɔka n adwen ne asanteni kunini ɔkandifoɔ a ɔpere pe nkankoro ma ghana fawohodie dwumadie na ɔboaboa asantefoo anɔ ma nkrumah fahodie dwumadie ahorɔw ɔsoom se soafo a onni asoe soafo a ɔhwe akwantuo ne nkithodie so na afei soafoa ɔhwe afisem wotuu nkrumah aban gui no wɔ de edusei too afiase nonso wɔgyaee no akyire ɔkɔɔ so de no ho hyɛɛ amanyɔsɛm mu na onyaa nsunsuanso wɔ atitiriw a na wodi amanyɔkuo people national party p n p anim no so amanyɔkuo a efirii nkruma amanyɔkuo cpp mu bae na bere a pnp dii nkunim wɔ abatoɔ a ɛkɔɔ so wɔ nkruma akyi nea ɛtɔ so mienu no dr kofi abrefa busia na odii ne edikan no mu nkunim edusei bɛyɛɛ obi a ɔwɔ tumi wɔ liman aban no mu bre a wotuu liman aban no gui wɔ afe mu no wɔ de edusei too afiase biom wɔ yi no afe na owui nna kakra bi akyi esiane asikyire yareɛ a onyae no krobo edusei waree mprensa ma no wɔ mma bebree ma wɔn mu pii yɛ nnwuma ahorɔw wɔ ghana ne mma no mu nea wonim wɔn ne ɔdefo ghanani dwumayɛfo a ɔwɔ hyensibea yaw krobo edusei lucy edusei a na ɔyɛ adwumakuo sniit mmara kwankyerefo ne kane coca cola adwumakuo no mu mpanyinfoɔ no mu baako comfort emden ne catherine krobo edusei a ɔyɛ adwumakuo eden tree no wura ashford emmanuel inkumsah na ɔyɛ oduro yɛfo ne amanyoni ɔsoom sɛ soafo wɔ asoeɛ ahorɔw pii wɔ adehyeman a edikan no mu ɔsoom sɛ mmarahyɛ bedwa no gua mu tenani abediakyire a odi kan firi afe kosi afe wɔ woo inkumasah wɔ afe wɔ sekondi a ɛwɔ atɔe fam wo gold coast enne ghana   na ne papa yɛ ɔkomfoɔ wɔ ahanta nanso ɔsakrae bɛyɛɛ metodiseni ɔhyɛɛ sukuu ase wɔ seondi methodist school na ɔtoaa so kɔɔ mfantsipim school a ɛwɔ cape coast ma no wiee wɔ afe wɔ january afe nnwumakuo a wɔn de miller brothers limited a ɛwɔ kumasi no fa noo adwum mu wɔ june afe mu no ɔde no ho kɔ dɔɔm nnwumakuo a ne din de f a swanzy transport bosome nsia a na ɔyɛ adwuma sɛ otintimfo   woyii no akyiri kɔɔ adwumakuo a ne din de swanzy company limited ma no yɛɛ adwuma sɛ otintimfo kosii afe a ɔsan n akyi kɔɔ sekondi ɔne adwumakuo a ɛne pickering bethods yɛ adwuma mfie mienu ne fa wɔ sekondi wɔ tetee inkumasa sɛ nnuro mu nimdeɛfo firi afe kosi na wɔ december afe mu no obuee ono anakasa n adwuma a ɛne asfordinks drug store wo sekondi bre a ɔwɔsekondi no ɔde ne ho kɔ dɔɔm senkondi afotumakuo a ɛne town council no mfie du wɔ afe mu no ɔde ne ho kɔ dɔɔm nkruma conventions peoples party cpp wɔ bre a na wɔrehyehyɛ no wɔ mfie mienu akyi no wɔ too aba yi no sɛ mmarahyɛ badwani a ogyina hɔ ma ahantaman mpɛsoa so wɔ amanyɔkuo cpp din mu wɔ kɔɔ so too aba yii no sɛ mmarahyɛ bawdani wɔ abatoɔ ahorɔw a ɛkɔɔ so no mu mpɛn pii kosii sɛ wotuu nkruma aban no gui wɔ paw no sɛ soafo a ɔhwɛ nnwuma so wɔ afe na wo afe mu no wɔ paw no soafo a ɔhwɛ adansie so mfie bi akyiri no wopaw no soafo a ɔhwɛ afiesɛm so wɔ afe mu no wɔ paw no sɛ soafo a ɔhwɛ apɔwmuden so na wɔ afe mu no wɔpaw no sɛ soafo a ɔhwɛ nktahodie so   ɔsoom wɔ saa asoeɛ no kosi sɛ a wɔpaw no sɛ soafo a ɔhwɛ afiesɛm so ne mmarahye bedwa no gua mu tenani abediakyire a odi kan na eyi kɔɔ so kosii february inkumasah waree florence inkumasah a w anya ne baabi ko atuoto ne anigyeɛ dwumadie a ɔpɛ aaron eugene kofi asante ofori atta wɔ woo no december da a ɛtɔ so afe july na ɔyɛ amnyoni ne ghana mmarahyɛ bagua mu titenani wɔ woo no december da a ɛtɔ so afe wɔ kyebi akyem abuakwa nan a ɔyɛ ofori attah dehyeɛ abusuakuo no mu owie mfitiase sukuu no ɔkɔɔ mfatsipim school wɔ na ofiriii ho kɔɔ achimota school wo afe beae a owiee ntoaso sukuu wɔ afe onya dibea ahorow wo abuakwa state college na wo yɛɛ no se otitenani abediakyire na wɔ afe mfie kosi mu no wopaw no sɛ otitenani mmere bi akyi wo afe mu no otuu kwan kɔɔ ireland na ɔde ne ho hyɛɛ suapɔn a ɛne trinity college dublin ma no nya abodin wo mmaranim ne amansan nkitahodie mu wɔ paw ofori atta se mmarahyɛ badwani a ogyina hɔ ma abuakwa central ne begoro mpɛsoa so ɔkɔɔ mmarahyɛ badwa mu nea edi kan wɔ afe na wɔpaw no soafo a ɔhwɛ nkatihodie so firi afe kosi odii nkunim wɔ n abusua ne j b dankwa a ɔyɛ amanyɔkuo ghana congress party ne united gold convention no hyehyɛfo no de gye abuakwa central agua no osoom sɛ soafo a ohwɛ amansin ammmuo so wɔ conventions peoples party cpp aban a na kwame nkrumah a ɔyɛ ghana manpanyin no da ano akyiri wɔpaw no sɛ mmarahye badwa no titenani wɔ june da a ɛtɔ so afe mu wɔ ghana adeyeman a edikan no mu odii saa dibea no kosii se mmarahyɛ bedwa no baa n awieɛ bre a kuo a ɛne national liberation council tuu aban a na ete so no gui   owuu wo ayaresabea a ene accra military hospital wo afe ofori atta yɛ ghana manpanyin nana addo wofa john bogolo erzuah yɛ kane ɔkyerɛkyerɛfo ne amnyoni ɔsoom sɛ ɔman soafo wɔ afe na ogyina ghana anan mu wɔ amanɔne dwumdie ahorɔw pii mu firi afe kosi afe wɔ woo john wɔ afe wɔ tarkwa ɛwɔ atɔe mantam mu wɔ ghana wɔ tetee no so ɔkyerɛkyerɛni wɔ st augustine s college a ɛwo cape coast ma no wieɛ ɔkɔ kaa st augustine s college adwumayefoɔ hɔ bre owiee akyerɛkyerɛfo ntetee sukuu no na ɔbɛyɛɛ sukuu so hwɛfo wɔ ghana college esiama a ɛwɔ atɔɛ mantam mu wɔ afe mu no wɔ paw no sɛ mansin no mmarahyɛkuo no mu ni wɔ ankobra wɔ saa afe no mu no wɔpaw no sɛ soafo kyerɛwfo ma asoe a ɛhwɛ nhoma sua so na ɔyɛ otitenani ma kuo a ɛne erzuah a ne boate ne sɛ wɔ hwɛ na wɔ toto akyerɛkyerɛfo a wɔnhyɛ aban ase sikasɛm ne wɔn yiyie die wɔ afe mu no na ɔka kuo a wosii ghana anan mu wɔ nyiamu a w ato din african education conference a ɛkɔɔ so wɔ cambridge wɔ san paw no sɛ mmarahyɛkuo no mu biom wɔ afe na wɔ saa afe no ara mu no wɔ pagyaa ne dibea mu yɛɛ no soafo a ɔhwɛ nhomasua so   wɔ juyl afe mu noa wɔ maa no soafo dibea a onni asoe wɔ paw no wɔ afe sɛ ghana ananmusini a ɔwɔ india ma no soom wɔ saa dibea no mfie mienu   wɔ afe mu no wɔpaw no se ghana ananmusini a ɔwɔ egypt ɔsoom wɔ saa dibea no kosii wɔ afe ɔsoom se ghana ananmusini a ɔwɔ france na wɔ afe mu no ɔbɛyɛɛ ghana ananmusini a ɔwɔ ivory coast kosii se nlc tuu nkruma aban gui francis yao asare yɛ kane ghanani nnuro mu nimdifoɔ ne amanyɔni ɔsoom sɛ soafo wo asoe ahorɔw pii wɔ ghana adehyeman a edikan no mu ɔsoom sɛ mmarahyɛ bedwani ma buem mpɛsoa so wɔ woo francis wo boroda a ewɔ southern togoland ɔkɔɔ sukuu wɔ presbifoɔ sukuu a ɛwɔ anum na afei ɔtoaa so kɔɔ mfantsipim school a ɛwɔ cape coast wɔ tetee no sɛ nnuro ho nimdefoɔ wɔ ayarasabea a ɛne korlebu teaching hospital na ɔyɛɛ adwuma sɛ ɔyarehwɛfo wɔ temanmufo adwumabea a ɛne ghana civil service firi kosi afe   ɔsoom wɔ buem krachi mansin ne southern togoland mansin akuo no mu ma wɔ too aba yii no sɛ ananmusifo maa buem wɔ afe wɔ saa afe no mu no wɔ paw no sɛ soafo kyerɛwfo abediakyire ma asoe a ɛhwɛ afiesie so akyiri yi wɔ paw no sɛ soafo a ɔhwɛ nnwuma so nnipa yiyiedie na  ode mmere kakra bi gyinaa osoafo ananmu wɔ nkitahodie asoe wɔ afe mu no wɔ paw no sɛ soafo a ɔhwɛ nnuane ne kuayo so ɔyɛɛ saa adwuma no kosii june afe wo july da edikan afe wo paw no sɛ frao mantam so soafo kosii afe akyiri obeyɛɛ otitenani maa adwumkuo a ɛne national food and nutrition board wɔ san too aba yi no sɛ mmarahyɛ baguani a ogyina ho ma buem mpesoa so mmere bi akyi kosii afe bre a onyaa atemuo sɛ w ayɛ aban no bukata agye sika opepem bre a wotuu nkruma aban gui no francis de ne ho hye apopodwuma mu ma wɛ paw no titenani ma posohyenfo kuo francis wui wɔ january da a ɛtɔ so afe bre a w adi mfie wosiee no wɛ ne kuro mu buem emmanuel humphrey tettey korboe ye kane ghanani amnyɔni ɔsoom see apuei mantam ne mfinifin mantam mu soafo ɔsan nso soom semmarahye baguani maa yilo krobo mpesoa so na afe somanya mpesoa so wɔ woo korbe wɔ afe ɔhyee ne sukuu ase wɔ accra royal school na ɔtoaa no kɔɔ o reilly educational institute korbe hyɛɛ adwuma sɛ nhoma so korafo wɔ adwumakuo a ne din de abdala transport company wɔ afe akyiri ɔbeyɛɛ okuafo ne koko dwadini na ɔyɛ tineni ma yilo krobo mansin mmarahyɛ kuo no titenani ma conventions peoples party nkorabata a ewɔ somanya na fei titenani ma kuo a ene volta river district cpp constituency council wɔ afe mu no wɔ too aba yi no sɛ yilo krobo ananmusifo wo ɔman no mmarahyɛ kuo wɔ paw no so apuei mantam no so soafo wɔ afe   odii saa dibea no firir kosii wɔ afe mu no wɔ paw no mfinfin mantam soafo ɔsoom wɔ sa dibea yi kosii sɛ wotu nkruma aban gui gina blay wɔ woo no october da a ɛtɔ so afe yɛ ghanani nsɛmkyerɛwfo ne ɔman ananmusifo ne amanyɔkuo new partriotic party no mu ni ɔsom sɛ ghana ananmusini a ɔwɔ germany gina blay kɔɔ suapɔn a ne din de university of ghana gina blay ne opanyin a ɔda adwumakuo a ne din de western publication limeted a ɛyɛ atesɛm tintimbea atesɛm nkrataa a wotintim wɔ ho no din ne daily guide ayaresafo huu wɔ ne ho sɛ w anya nufoɔ mu kokoram yareɛ no bi wɔ afe mu ma wɔ saa no yareɛ wɔ july afe mu no ɔmanpanyin nana akuffo addo paw gina blay se ghana ananmusifo wo germany na ɔka nnipa a wɔn dodoɔ yɛ aduonu mienu a wɔpaw wɔn sɛ wonkɔ som sɛ ghana ananmusifo wɔ aman ahorɔw so gina blay yɛ ɔwarefo a ne kunu din de freddie blay amanyɔkuo new partriotic party no titenani ghana pound yɛ kane sika a na ghana de di dwuma firi kosi wɔ kyekɛɛ mu gu sillings a emu baako biara yɛ pens na ghana de sika a ɛne british west africa pounds na edii dwuma kosi sɛ wonyaa wɔn ankasaa sika wɔ afe wɔ afe mu no ghana daa wɔn sika a edikan no adi a ɛnɛ cedi no adi na pound baako biara gyina ho ma cedi no kyerɛ sɛ cedi pence wɔ afe mu no dwetɛ sika a egyina hɔ ma peny fa ne penny baako  a cupro nickle ne pence shilling ne na pence no ye nea wahyehɛ no krukurwaa wɔ afe mu no sika krataa a ɛwɔ shillings pond ne wɔ kɔɔ so twa saa sika yi kosii lucy anin ɔwoo no kɔtɔnimaa yɛ ghananin ɔmanyɔnin ɔyɛɛ marahyɛnin maa brong ahafo region firi kɔsii ɛna marahyɛni maa bechem mpasuaso firi kɔsii anin ka mmaa a wɔdikan yii wɔn kɔɔ marahyɛ badwamu mu wɔ nhyehyɛeɛ a na wɔfrɛ no representation of the people women members act ɛnti na ɔka ankoantia mmaa a wɔyii wɔn kitawonsa maa convention people s party no ho ɛno ma ɔyɛɛ marahyɛnin a na onnyiniɛ koraa wɔ marahyɛ badwamu saa berɛ no a na wadi mfeɛ mu no ɔbɛyɛɛ marahyɛnin maa bechem mpasuaso berɛ a wɔtuu nkrumah aban no wɔkyeree no too afiase bosome nnwɔtwe berɛ a na ɔnyem ɛnnɛ ɔyɛ convention people s party no mpaninbadwa ho na ɔyɛ mmaa du a na ɔka ghana marahyɛ badwa a edikan no ho a ɔda so te ase ne nuanom ne patrick dankwa anin a na ɔyɛ supreme court atɛnbuanin amanbuo nkontabunin ɛna na ɔda ghana commercial bank ano ɛna t e anin nso cape coast sugar babies yɛ kane halife nsakubɔfo a ɛwɔ cape coast na edin foforo a wɔde frɛ wɔn ne light ochestra wɔn nnwom a wɔ bɔ no de west african highlife nnwom wɔ mfie no mu no cape coast babies no de mmɛnten ne nsankuo too nnwom ahorɔw pii a ɛne asaw ahorɔw ko na afoforo nsno wɔ hɔ a nea wɔyɛ no ne wɔn deɛ no di nsɛ wɔn mu bi ne winneba ochestra asante nkramo band sekonde nanshamang ne professor grave s orchestra ade a wɔde kae wɔn ne akwantuo a wotuu kɔɔ nigeria wɔ afe    e t mensah ne cape coast sugar babies na wɔ de halife nnwom firii ghana kɔɔ nigera wɔ afe mu wenchi tomato factory iyɛ adwumakuo a wɔyɛ tomantose ho adwuma de go ntotorowa mu adwumako ne da kilometa wɔ wench de kɔ ofum kwan no so a ɛwɔ bono ne ahafo mantam mu wɔ mfie pii a atwam no nnipa firi ghana mmeae ahorɔw aba wenchi a wonim sɛ ɛyɛ beae a tomantose nnyɛ na wɔn botae ne sɛ wobɛtɔ tomantose naso sɛ tomantose no bre no so ne boɔ no yɛ ade a ɛba fɔm koraa ma nti akuafoɔ ntumi ntɔn wɔn nnɔbae no na eyi ma tomantose no fa dodoɔ no ara sɛi kwa wɔhyehyɛɛ wenchi dwumadibea no wɔ afe mu sɛnea ebetumi aboa akauafo no na w atumi abɔ wɔn nnobae ho no ban wɔhyɛɛ adwumkuo no mu kena bere a adwumakuo bi a ne din de ghana industrial holding corporation too firii aban no ho wo afe wogyaa adwumakuo no too ho mmere bi na wɔ san nso bue ano wɔ kosi ma wɔhyɛɛ ase danedane tomantose no de guu ntotonturowa mu a edin a ɛda so ne wench fresh wɔ afe mu no wotuu adwumakuo no mu biom esiane sɛ na wonnya tomantose a ɛyɛ akadeɛ no mfa nni adwuma nea nti a ɛte saa ne sɛ na akuafoɔ no de wɔn nnɔbae no kɔ edwa so kɔtɔn ma dwadifoɔ esiane sɛ wonya mfasoɔ wɔ saa kwan no so sen sɛ wɔde bɛkɔ adwumakuo no mu akɔtɔn akosombom ntama tintimbea atl yɛ ntama tintimbea a ewɔ ghana a dwuma wodi ne sɛ wɔ de asaawa krogen tintim abirim ntama a ɛyɛ anika ɛne akosombo nsu mu ban adwumayebea na ɛwɔ faako wɔ apuei mantam mu ɛwɔ asoe a wɔ nwene ntama asaawatowbea ne faako a wɔde bibiara ba awie ɛwɔ ntama ahorɔw nnan a wotintim a w ato wɔn din sɛ abc atl treasure ne inspiration adwumakuo no so hwɛfo no din ne ing kenneth asare wɔ afeha a ɛtɔ so no mfinfin no mu adwumakuo a wotintim ntama wɔ javanese nyaa ntee faa afrika atɔe fam ho na ntama a wotintin no fa javanesefo ho afrika asraafo a wɔde wɔn dwumadie aba awie wɔ indonesia no yɛ nea wɔ de ntama a ani da hɔ no bi kɔ wɔn fibea ahorɔw eyi maa wɔhyɛɛ ase buebue nnwumakuo nketewaa a wotintim bi na ɛyɛ nea ɛkɔ so nyaa esiane sɛ na wonni mfidie a wɔde di dwuma akosombo ntama tintimbea hyee ase wɔ afe asoe a wotintim ntama a ne din de abc  a brunschweiler company no hyɛɛ ase tintiim ntama a ɛyɛ papa a ɛfa ɔman ghana adwadifoɔ ho mfie a atwam no abc abɛyɛ wɔn wontintim ntoma a ɛyɛ papa wɔ abibrem ne europe abrokyi man mu wɔ december afe mu no wɔ daa abc ntama tintimbea asoeɛ foforo adi wɔ akosombo ntama tintimbea adwumakuo no mu abc ntama gyinapen no yɛ nea atl atintim firi afe mu a ɛyɛ nkabom a abc uk ne atl ayɛ nea nti a wɔde abc ntama gyinapen no baa ghana ne sɛ na wɔpe sɛ wotumi som afrika adetɔfo no esiane ntama papa a wɔhyɛɛ ase tintim wɔ ghana wo afe ne mu no nti wɔsesaa abc ho nneɛma a ebine superwax handblock ne premium baa ghana na eyi maa adwumakuon no nkorabata a ewɔ manchester no gui wɔ afe ntama dwinni a wotintim no fa nnipa amammere gyedie ne abakɔsɛm ho adinkra ahyɛnsode no yɛ nea w ayɛ na wo de bata afahyɛ ahorɔw ho wotintim ntama a ɛfa nnwumakuo nkabom nso ho akosombom ntama tintimbea atl yɛ ntama tintimbea a ewɔ ghana a dwuma wodi ne sɛ wɔ de asaawa krogen tintim abirim ntama a ɛyɛ anika ɛne akosombo nsu mu ban adwumayebea na ɛwɔ faako wɔ apuei mantam mu ɛwɔ asoe a wɔ nwene ntama asaawatowbea ne faako a wɔde bibiara ba awie ɛwɔ ntama ahorɔw nnan a wotintim a w ato wɔn din sɛ abc atl treasure ne inspiration adwumakuo no so hwɛfo no din ne ing kenneth asare wɔ afeha a ɛtɔ so no mfinfin no mu adwumakuo a wotintim ntama wɔ javanese nyaa ntee faa afrika atɔe fam ho na ntama a wotintin no fa javanesefo ho afrika asraafo a wɔde wɔn dwumadie aba awie wɔ indonesia no yɛ nea wɔ de ntama a ani da hɔ no bi kɔ wɔn fibea ahorɔw eyi maa wɔhyɛɛ ase buebue nnwumakuo nketewaa a wotintim bi na ɛyɛ nea ɛkɔ so nyaa esiane sɛ na wonni mfidie a wɔde di dwuma akosombo ntama tintimbea hyee ase wɔ afe asoe a wotintim ntama a ne din de abc  a brunschweiler company no hyɛɛ ase tintiim ntama a ɛyɛ papa a ɛfa ɔman ghana adwadifoɔ ho mfie a atwam no abc abɛyɛ wɔn wontintim ntoma a ɛyɛ papa wɔ abibrem ne europe abrokyi man mu wɔ december afe mu no wɔ daa abc ntama tintimbea asoeɛ foforo adi wɔ akosombo ntama tintimbea adwumakuo no mu abc ntama gyinapen no yɛ nea atl atintim firi afe mu a ɛyɛ nkabom a abc uk ne atl ayɛ nea nti a wɔde abc ntama gyinapen no baa ghana ne sɛ na wɔpe sɛ wotumi som afrika adetɔfo no esiane ntama papa a wɔhyɛɛ ase tintim wɔ ghana wo afe ne mu no nti wɔsesaa abc ho nneɛma a ebine superwax handblock ne premium baa ghana na eyi maa adwumakuon no nkorabata a ewɔ manchester no gui wɔ afe ntama dwinni a wotintim no fa nnipa amammere gyedie ne abakɔsɛm ho adinkra ahyɛnsode no yɛ nea w ayɛ na wo de bata afahyɛ ahorɔw ho wotintim ntama a ɛfa nnwumakuo nkabom nso ho john arthur yɛ kane ghanani amanyɔni ɔsoom sɛ ɔman soafo ne mmarahyɛ badwanie wɔ ghana adehyeman a edikan no mu na ɔyɛ atɔe mantam mu soafo ne mmarahyɛ badwani a ogyina hɔ ma sekondi mpɛsoa so wɔ woo arthur wɔ february da ɛtɔ so afe wɔ anomabo ɛwɔ mfinfin mantam mu wɔ ghana kane gold coast ɔkɔɔ sukuu wo anomabo wesleyan school ma no nyaa standard abɔdin krataa arthur hyɛɛ adwuma ase sɛ nkrataa so hwɛfo wɔ adwumakuo bi a ne din de union trading company wo afe ɔyɛɛ adwuma wo ho mfie kakara na ofirii ho ko adwumakuo foforo a ne din central wasaw gold mines oyɛɛ adwuma wo ho sɛ nkrataa sohwɛfo wɔ ho nso wo afe mu no ofirii ho koo adwumakuo foforo a ne din de gold coast machinery and trading company a ɛwɔ sekondi ɔyɛɛ adwuma ho kosii afe na woyii no de no kɔɔ adwumakuo foforo a ne din de united sfrica company limited wɔ afe mu no ɔde ne ho hyɛɛ atuatew a ɛkɔɔ so no mu denden eyi maa woyi no ade wo afe mu ɔde ne ho kɔyhɛɛ ankorɛankorɛ dwumadie mu na ɔkɔgyee abopaebea ne nnuapae nnwuma firii ɔhene a ɔwɔ essipong wɔ paw arthur sɛ mmarahyɛ badwani wɔjune da ɛtɔ so afe mu bre a onyaa akwanya kɔɔ mmarahyɛ badwa mu no ɔde ne nnwuma no maa ne wɔfaasenom nnuapae adwumabea no kodii ne wɔfaase a ne din w b haford a w anya ne baabi kɔ na abopaebea no nso kodii ne wɔfaase a ne din de owura isaac hayford ɔsɔɔm sɛ mmarahyɛ badwani a ɔgyina hɔ ma sekondi abatoɔ mpɛsoa so kosii june afe bre a saa mmarahyɛ baguakuo no baa awie wɔ san nso too aba yi no maa no kɔɔ mmarahyɛ badwa mu wɔ afe abatoɔ no mu ɔkɔɔ so yɛ mmarahyɛ badwani a ogyina hɔ ma sekondi mpɛsoa so kosii february afe bre a wotuu nkruma aban no gui wɔ afe mu no wɔpaw no sɛ ɔkyerɛwfo soafo abediakyire na ɛmaa no yɛɛ nnwuma wɔ asoe ahorɔw pii kosii na wɔpaw no sɛ soafo a ɔhwɛ atɔe mantam ɔsɔɔm wɔ saa dibea yi firi kosii afe bre a woyii no kɔɔ adwumakuo a ɛne coco products cotporation sɛ adwumakuo no so kandifoo arthur waree owurayere ekua mensimah wɔ afe ɔne no wo mmofra miensa arthur waree ɔbaa a ɔtɔ so mienu grace moses maa ɔne no nso wo mofra miɛnsa john arthur yɛ kane ghanani amanyɔni ɔsoom sɛ ɔman soafo ne mmarahyɛ badwanie wɔ ghana adehyeman a edikan no mu na ɔyɛ atɔe mantam mu soafo ne mmarahyɛ badwani a ogyina hɔ ma sekondi mpɛsoa so wɔ woo arthur wɔ february da ɛtɔ so afe wɔ anomabo ɛwɔ mfinfin mantam mu wɔ ghana kane gold coast ɔkɔɔ sukuu wo anomabo wesleyan school ma no nyaa standard abɔdin krataa arthur hyɛɛ adwuma ase sɛ nkrataa so hwɛfo wɔ adwumakuo bi a ne din de union trading company wo afe ɔyɛɛ adwuma wo ho mfie kakara na ofirii ho ko adwumakuo foforo a ne din central wasaw gold mines oyɛɛ adwuma wo ho sɛ nkrataa sohwɛfo wɔ ho nso wo afe mu no ofirii ho koo adwumakuo foforo a ne din de gold coast machinery and trading company a ɛwɔ sekondi ɔyɛɛ adwuma ho kosii afe na woyii no de no kɔɔ adwumakuo foforo a ne din de united sfrica company limited wɔ afe mu no ɔde ne ho hyɛɛ atuatew a ɛkɔɔ so no mu denden eyi maa woyi no ade wo afe mu ɔde ne ho kɔyhɛɛ ankorɛankorɛ dwumadie mu na ɔkɔgyee abopaebea ne nnuapae nnwuma firii ɔhene a ɔwɔ essipong wɔ paw arthur sɛ mmarahyɛ badwani wɔjune da ɛtɔ so afe mu bre a onyaa akwanya kɔɔ mmarahyɛ badwa mu no ɔde ne nnwuma no maa ne wɔfaasenom nnuapae adwumabea no kodii ne wɔfaase a ne din w b haford a w anya ne baabi kɔ na abopaebea no nso kodii ne wɔfaase a ne din de owura isaac hayford ɔsɔɔm sɛ mmarahyɛ badwani a ɔgyina hɔ ma sekondi abatoɔ mpɛsoa so kosii june afe bre a saa mmarahyɛ baguakuo no baa awie wɔ san nso too aba yi no maa no kɔɔ mmarahyɛ badwa mu wɔ afe abatoɔ no mu ɔkɔɔ so yɛ mmarahyɛ badwani a ogyina hɔ ma sekondi mpɛsoa so kosii february afe bre a wotuu nkruma aban no gui wɔ afe mu no wɔpaw no sɛ ɔkyerɛwfo soafo abediakyire na ɛmaa no yɛɛ nnwuma wɔ asoe ahorɔw pii kosii na wɔpaw no sɛ soafo a ɔhwɛ atɔe mantam ɔsɔɔm wɔ saa dibea yi firi kosii afe bre a woyii no kɔɔ adwumakuo a ɛne coco products cotporation sɛ adwumakuo no so kandifoo arthur waree owurayere ekua mensimah wɔ afe ɔne no wo mmofra miensa arthur waree ɔbaa a ɔtɔ so mienu grace moses maa ɔne no nso wo mofra miɛnsa ayeebo asumda yɛ kane ghanani nhomasua mu kunini ne amanyɔni ɔsɔɔm sɛ ɔman soafo wɔ adeyeman a edikan no ɔyɛ soafo a odikan wɔ  atifii mantam mu saa mantam no na ɛnnɛ wakyɛ mu ayɛ no apuei atɔe mantam no ɔsɔɔm sɛ mmarahyɛ badwani a ogyina hɔ ma kusase atɔe fam abatoɔ mpɛsoa so na akyiri kusanaba abatoɔ mpɛsoa so ɔsan so sɔɔm sɛ ɔman afotufo wɔ ghana adeyeman a ɛtɔ so no mu abuure kusasi ne papa ne abana kusasi ne maame woo asumdu wɔ january da a ɛtɔ so afe ne din ayeebo no yɛ nea onyaa fifrii ne maame nuabarima a ne din atia ayeebo kusanaba ne wɔfa na ɔtetee no na ɔde kɔɔ sukuu asumba hyɛɛ ne sukuu ase wɔ gambaga primary school wɔ afe woyii no akyiri kɔɔ sukuu foforo a ne din de tamale government boys school wɔ afe na ɔtoaa so kɔɔ ɔkyerɛkyerɛfo ntete sukuu a ɛne tamale training college ɛnnɛ wɔfrɛ no bagabaga collge of education wɔ afe onyaa ade kyere abɔdin krataa a ene certificate b mfie no akyi ansa na ɔbɛkɔ akyerɛkyerɛfo ntete sukuu a ɛne tamale teachwer traning college wɔ afe mo no asumda yɛ adwuma sɛ mmɔfra adekyerɛfo mfie mienu wɔ afe mo no asumda hyɛɛ ade kyerɛ ase wɔ zibila na ɔkyerɛɛ ade kosii ansa na ɔde ne ho hyɛɛ amanyɔsɛm mu wɔ afe mu no wɔpaw asumda sɛ mmarahyɛ baguani ogyina hɔ ma kusasi abotoɔ mpɛsoa so ogyinae ma wɔ too aba yii no wɔ afe ne   ɔyɛ mmarahyɛ badwani kosii bre a wotuu nkrumah aban gui   wɔ n abre so sɛ smmarahyɛ baguani no asumda sɔɔm sɛ soafo a kyerɛwfo soafo abadiakyire wɔ atifi mantam mu wɔ afe mu no na eyi maa no yɛɛ nnwuma wɔ asoe ahorɔw pii a ebi ne asoe a ɛhwɛ nnwuma so asoe a ɛhwɛ atɛntrenee so asoe a ɛwhɛ mfiridwuma so ne asoe a ɛhwɛ akwahosan so ne yiyiedie so asumda kɔɔ so yɛɛ soafo ɔhwɛ atifi mantam so firi july kosii february afe na asumda wo nuammarima mienu anyagre azampaka ne anyigibila azampaka ne nuabea baako a ɔne aryapoka azampaka wɔ afe mu no ɔwaree mmea mienu a wɔne ateedpagira ne ayineem ɔne ayineem awareɛ no gui wɔ afe wɔ afe mu no ɔwaree atesikongi na wɔ afe mu no ɔwaree ayelsabliga batuure asumda wuu wɔ afe na wosie no wɔ kusanaba a ɛyɛ ne kuro mu a ɛwɔ bawku atɔe mpɛsoa so wɔ atifi atɔe mantam mu wɔ afe mu no kane manpanyin abediakyire alhaji aliu mahama bue nhomasua adɔyɛkuo bi ano wɔ asumda din mu kuo no boate ne sɛ ɛbɛ boa ma amammere nhomasua ne agodie akɔ anim wɔ atifi ne atoe mantam no mu theresa amereley tagoe wɔ woo no december da a ɛtɔ so afe na owui wɔ november da ɛto afe ye kane ghanani baa amanyoni ne amanyɔkuo new patriotic party animdifoo no mu baako ne mmarahye baguani a ogyina hɔ ma ablekuma atoe mpesoa so tagoe ye nkran a wɔ woo no wɔ december da etɔ so afe tagoe kɔɔ ntoaso sukuu wɔ aburi girls senior high na na ɔye maa adikanfo ɔtoaa  konyaa abɔdin krataa wɔ french kasa mu firii suapɔn a ene university ghana tagoe wɔ sukuu a w ayɛ ama mma a nea wɔ yɛ ne sɛ wɔ kyerɛkyerɛ mma sɛnea wɔ yɛ akyerɛwfo na ɔde french kasa kaa nea wɔ kyere wɔ sukuu no mu ho na ɔhyɛɛ adɔe nnwuma ase a ebi ne sɛ ɔbɛboa agyanka ne mmaa a wɔnenam mmɔnten so ama w asua nsano nnwuma afei ɔbɔɔ mma dwadifo a wɔ tontɔn nnam no bosea wɔ nkran theresatagoe sɔɔm sɛ soafo abaediakyire ma nkran mantam mu ne soafo abediakyire wɔ asoe a ɛhwɛ nsase kwae ne agiodietuo wɔ kane john kufuo aban ase na tagoe ye mmaa ano boaboafo ma amanyɔkuo new partriotic party tagoe sɔɔm sɛ omanfutufo ne kuo a ɛnɛ council of women world leaders mu ni theresa tagoe wɔ mma mmarima mienu felicia abban ɔwoo no a ne fiedin de ansah yɛ kane ghanabaa mfonitwafoɔ a odi kan ɔyɛɛ adwuma sɛ mfonitwafoɔ maa ɔmanpanin a odi kan kwame nkrumah wɔ n aban mu wɔ afe bre a ɔwaree wɔ mfie akyi no otu firii takoradi kɔtenaa nkran ɛhɔ na osii mfoni twabea ne mfonitwa adwuma a edii mfie no hyɛɛ ase bre a osuaa mfonitwa adwuma no firii ne papa hɔ na eyi ma no bɛyɛɛ adwumayɛ boafo koro wɔ saa bre no abban bue mfoni twabea wɔ nkran wɔ afe mu na offaa mmaa pii sɛ adwumayɛ boafo wobehuu no sɛ ɔka ghanafo mmaa a wɔbɔɔ wɔn ho mmɔden de ghana man kyerɛɛ amansan denam nfonitwa mu tn amansan mfoni a wɔdaa no adi kɔɔ so wɔ baabi a wɔfrɛ no ano mfonibea wɔ march afe na mfonibea no yɛɛ wɔn adwen sɛ wɔ bedane ne mfonitwabea no ayɛ no akorabea de ahyɛ no anuonyam sɛ wowiee akorae no a ɛbɛboa ama w atumi akora ne nnwuma so na afei ɛbɛboa mfonitwafo a wobedi n akyi aba no mfoni a ɛfa ɔno ankasa ho yɛ mfoni ahorɔw a otwae bre a ɔbɛkɔ afehyɛ bi ase ɔkɔɔ ahomegyemu esiane ɔkwaha onyae na emu kɔɔ so yɛ den no nti na felicia ye ɔwarefo a ne kunu din de robbert abban ɔno na otintiim ntama a na kwame nkruma nfoni ne nhwiren ne ghana frankaa wɔ mu no ɛno na wɔde dii ghana fahodie afahyɛ no wɔ afe mu owuara aban yɛ kane ɔkanidifo ma ghana adwumakuo a wotintim ntama na adwumakuo no din de gtmc yaa asantewa akorae yɛ akorae a ɛwɔ atwima mponua mpɛsoa so wɔ ghana wosii sɛ wɔde bɛbɔ asantefoɔ kandifo yaa asantewaa a na ɔyɛ ɔhemmaa wɔ ejisu no aba so wosii akorae no wɔ afe mu sɛ wɔ de bedi mfeha a asante ko no adi no ne boate ne sɛ wɔde besi asante ahenfie sɛnea ɛte pɛpɛɛpɛ wɔ afe ca mu wɔ afe mu no ogya tɔɔ akorae no mu na nneɛma ahorɔw a ɛwɔ mu no hyee koraa ma ayɔwa ne nhinna kakra bi na wotumi fae eisane a ogya a ɛhyee nneɛma na wotuu akorae no mu nti akwansrafo a wɔkɔ hɔ no so ate koraa wɔ october afe mu no mpanyinfoɔ a wɔn wɔ kuro no mu de wɔn tii bɔɔ mu kae sɛ wɔpɛ sɛ wɔn ankasa siesie akorae no na wɔ afe mu no adwumakuo a ne din de unicef gyee pene sɛ ɔde sika million bɛboa wɔn akorae fofro no bɛkɔ so wɔ asase a ne kɛseɛ yɛ ɛka benhazin joseph dahah wɔ woo no february da ɛtɔ so afe yɛ ghanani amanyɔni ne mmarahyɛ baguani wɔ mmarahyɛ bagua a ɛtɔ wɔ ghana adeyeman a ɛtɔ so nnan no mu a ogyna hɔ ma asutifi atifi abatoɔ mpɛsoa so a ɛwɔ bono ne ahafo mantam mu ogyinae wɔ amanyɔkuo new partriotic party npp din mu wɔ woo no february da ɛtɔ so afe wɔ kuro a ne din ntotroso wɔ bono ne ahafo mantam mu wɔ ghana ɔkɔɔ suapɔn a ne din university of development studies ma nyaa abɔdin krataa wɔ mpuntuo mu ansa na ɔbɛyɛ mmarahye baguani no na ɔyɛ adwuma sɛ ɔkyerekyere ni wɔ adwumakuo a ɛne ghana education service dahah dikan nyaa akwanya kɔɔ mmarahyɛ bagua mu wɔ january da ɛtɔ afe bre a odii nkonim wɔ ghana abatoɔ a ɛkɔɔ so wɔ afe mu no wɔ too aba yii no nea ɛtɔ so mienu bre a ogyinae wɔ afe abatoɔ a ɛkɔɔ so no mu onyaa mma no mu ɔha mu nkyekyɛ mu francis manu adabor wɔ woo no september da ɛtɔ so afe yɛ ghanani amanyɔni ne mmarahyɛ baguani wɔ mmarahyɛ bagua a ɛtɔ wɔ ghana adeyeman a ɛtɔ so nnan no mu a ogyna hɔ ma ahafo ano atɔe fam abatoɔ mpɛsoa so a ɛwɔ asante mantam mu ogyina wɔ amanyɔkuo new partriotic party npp din mu wɔ woo man asdabor wɔ september da ɛtɔ so afe wɔ kuro a ɛne biemso a ɛwɔ asante mantam mu manu adabor yɛ kristoni a ɔsɔɔm roman asɔre ɔyɛ ɔwarefo a ɔwɔ mmɔfra nnum ɔyɛɛ ɔkandifo wɔ sukuu a ɛyɛ nhwehwɛmu wɔ nsase ho no firi afe kosii afe ɔsan nso yɛɛ adwuma wɔ adwumakuo a ɛne cocoa board firi afe kosii afe manu adabor kura abɔdin nkrataa ahorɔw mienu firii suapɔn a ɛyɛ kwame nkruma university of science and technology ne obafemi university ɔsan nso kura abɔdin krataa a onyaa firii suapɔn a ɛne united college london ucl okura adansidie krataa a ɛma no kwan ma no yɛ asase mu nhwehwɛmu manu adabor ka dɔm kɛseɛ no ho wɔ mmarahyɛ bagua a ɛtɔ wɔ ghana adeyeman a ɛtɔ so nnan no mu wɔpaw no sɛ otitenani maa kuo ɛhwɛ nsase ne kwae so aban agyinamude kuo ne kuo a ɛhwɛ mmarasɛm ne mmarahyɛ baguakuo nsɛm so nii amugi ii yɛ akongua din a wɔde too simon nii yarboi yartey wɔ woo june afe na owui december da a ɛtɔ so du afe a na ɔyɛ ga mantse a ɛkeyerɛ nkranfo tumfoɔ na odii ade mfie na amugi to so nsia wɔ ne papa a wɔfrɛ no samuel nii ofoli yartey mma mu na ɔyɛ ɔba a ɔtɔ so mienu wɔ ne maame a wɔfrɛ no elizabeth naa afi torgbor wɔn firi amugi we ne sakumono tsoshishi   ɔkɔɔ sukuu a ne din de methodist primary school wɔ afe mu wɔ kojokrom a ɛwɔ atɔe mantam mu wɔ ghana na ɔtoaa so kɔɔ nsawam ecm ɔne ne yere josephine woo mmɔfra nii bɛyaree paa ma no fa saa yareɛ no so wui nnipa atitriw ahorɔw baa n ayie ase a wɔn mu bi ne kane ghana manpayin jerry john rawlings ne professor johns atta mills a na saa bre no ɔrepere ghana manpanyi agua no wɔ afe owura doe adjaho a na na ɔye dɔm kumaa mu kandifo a odiakyire wɔ mmarahyɛ bagua mu dr mary grant feyiase osa yɛ gyinae si ɔko ɛmaa asante ahenman bɛgyee akanfoo tumidi firii denkyirafoɔ nsam ansana ɔko no besi so no na denkyrira hene ntim gyakari adwen yɛɛ no sɛ ne nan si gyinae pa wɔ ɔko no mu esiane sɛ na w ati asantefo no so firi adunkun abuontem ne aputuogya nanso sɛ na eyi yɛ nnɛdɛɛ a na osei tutu nam so pɛ sɛ ɔde to hyɛ denkyirafo asrafo no so wɔ feyiase na ɔko no yɛ nea asi wɔ asantefo ne denkyirafo natam asantefo asraafo ahuodenfoɔ no to hyɛɛ denkyirafo asraafoɔ no wɔ feyiase kunkum wɔn pasaa nnipa a wofiri dunku a wɔyɛ asantefoɔ kuu ntim gyakari wɔ feyiase na eyi maa tumi a na denkyirafo no wɔ no ano baa awie wɔ feyiase akoyem sesei feyiase bosomtwe mansin a eda aputuogya ne esereso faako a ɔko no baa awie nim gyakari owui wo afe ye ɔhene a otwa toɔ wɔ denkyirafoɔ abakɔsem mu a ne tumidie no wɔ fahodie wɔ tete a ɛnnɛ ɛyɛ ghana wohu no wɔ denkyirafoɔ abakɔsɛm mu si ɔnɔ ne ɔhene a w antumi ansi gyinae papa   nneama a ɔyɛɛ no mu bi a edikan ne sɛ ɔkɔɔ so hyɛɛ atifi fam foɔ w atwa ne ho ahyia no sɛ wɔn behye n ahenfie ase saa nkorɔfoɔ yi yɛ ade na osei tutu a ofiri kumasi na ɔyɛ kane nnaduani wɔ denkyira ne komfo anokye di wɔn anaim saa tumi yi na ɛsɔre tiaa n amambuo no wokuu ntim gyakari wɔ ɔko a esii wɔ feuiase no afe eyi sii bre a ɔde osei tutu bɔne kyee no na oyii no afiase ɔdwen ho akyire sɛ ɔpɛ sɛ ɔsan di asantefo no so nkunim ma nti odii n asrafo anim kɔe wɔ abakɔsɛm no afoforo ka sɛ ɔyɛ ɔhene a ɔde ne nsase akye n atamfoɔ esiane nneɛma ho a w andwen ankɔ akyiri nti johnson kwaku adu wɔ woo no august da ɛtɔ so afe yɛ ghanani amanyoni ne mmarahyɛ baguani wɔ mmarahyɛ bagua a ɛtɔ wɔ ghana adeyeman a ɛtɔ so nnan no mu a ogyina hɔ ma ahafo anafo atɔe abatoɔ mpɛsoa so a ɛwɔ asante mantam mu ogyina wɔ amanyɔkuo new partriotic party npp din mu adu was born on august in akrokerri in the ashanti region okura abɔdin krataa a ɛne bed a onyaa firii suapɔn a ɛne university of education winneba wɔ afe mu adu yɛ kristoni a ɔsɔm wɔ pentecost asɔre ɔyɛ ɔwarefo a ɔwɔ mmɔfra mienu adu yɛ kane adwumakuo nadmo kwankyerefo wɔ asafo ano atɔe mansin no mu firi afe kosii afe na ɔyɛ ges kwankyerefo firi afe kosii afe wɔ ahafo ano atɔe ɔyɛ nhomasua mu kunini na ka dɔm kesei no ho wɔ mmarahye bagua a ɛtɔ wɔ ghana adehyeman a ɛtɔ so nnan no mu na ɔyɛ guamutena ma ahafo ano mansin no bagua mankroso firi april afe kosii january afe ɔye mmarahye baguani firi january de besi nne ne mprenu so ni abeiku nyame quansah a wɔ san nso frɛ no jagger pee yɛ ghanani siniyifoɔ wɔ afe mu no ɔhyɛɛ n adwuma ase wɔ tv so dwumadie bi so sesei ɔyɛ dwumadie a w ato din obra wo tv so ɔkɔɔ ntoaso sukuu a ne din de apam secondary school nanso wanya akwanya biara wɔ siniyi mu bre a ɔwɔ hɔ no bre a owie ntoaso sukuu no ɔde ne ho kɔdɔɔm kwesum agroma afe baako na ofirii hɔ de ne ho kɔ dɔɔm ekuo foforo a ɛde get involved group jagger ne edin ɔde yɛɛ sini bi ɛbɛyɛɛ tv so dwumadie wɔ afe ɛno na ama saa din no aka ne so sini no kyerɛwfo din ne sackey sowah a ɔyɛ nea one no kɔɔ sukuu baako ɔsaana bosomi a ɛdikan wɔ afe kwame nkrumah gana man panin gyinaa wɔ kulungugu a ɛyɛ euro wɔ pusiga mpotaɛ bawku topaɛ bi tu yɛ a na ɛhwɛ oman panin no na woferi nhyia a ɔne burkina manpanin maurice yameogo wɔ tenkudud a na wɔfrɛ no upper volta na nhyiamu yi yɛ nkrataa a wosensan wɔ nyinamon kania wɔ volta ɛbrɛ a na wosan n akye aba gana no nsuo kɛseɛ bo tɔ yɛ ma ne shen no yɛɛ biribiawɔhɔ ɛnam kwan basa basa no ɛshen no nyina ginaeɛ wɔ baku sɛ omanpanin bɛ kyia kyia sukuu nkwaada a na wɔ re twen no sukuu abofra a na wo de elizabeth asantewaa de flora s kɔ maa no a na topaeɛ kom oman panin banbɔnee a wo de captain samuel buckman kataaa oman panin so abrɛ a wɔ hunuu sɛ topaɛ no re bɛ tu oman panin ne ne banbɔnee no ɛmpra kɛse na ɛmom nipa no bi praa yɛ abrofo dokuta na woyi dadieɛ firi ne nkyenmu ne n akye nkrumah de kwɛdu bɔɔ tawiah adamafio gyinaeɛ ne a wɔ hwɛ nsem so and omanpanin ho nsɛm ako adjei gyinaeɛ ne a wɔ hwɛ amanone ho nsɛm nsɛm ne huh horatio cofie crabbe twerɛtwerɛfuo ma cpp sɛ wɔnim ho bi wode wɔn tuu afie ase gyniashɛdeɛ bi wɔ kuro num a wɔfrɛ nu kulungugu bomb site wɔn mmiensa dee bim abrɛ a na chief justice arku korash yɛ tena nee a wodi nsem nkrumah pam no firi so de afofro ba ma won de nipa mimens bɛtuu afeise sɛ wonyinaa bɛ wu afei wɔ tee so sɛ won kɔ da afiese fie aduno ɛbrɛ a nkrumah abam national liberation council nlc guaeɛ no wo yi won firi afiese ferdinand koblavi dra goka yɛ kane  ghanani ɔkyerɛkyerɛfo ne amanyɔni ɔyɛ kane frao mantam mu ne soafo a ɔhwɛ sikasɛm so a ɔtɔ so mienu wɔ ghana adehyeman a ɛtɔ so mienu ɔno na ɔboa maa wosesa kane trans volta togoland yɛɛ no frao mantam wɔ woo goka wɔ november da ɛtɔ so afe mu a n awofo din de f d goka wɔ mafi anfoe a ɛwɔ frao mantam mu ɔkɔɔ sukuu wɔ evengelical middle school a ɛwɔ hohoe ma no nyaa abodin krataa a ɛne cambridge school certifcate wɔ afe mu ɔtoaa n adesua no so wɔ akyerɛkyerɛfo sukuu a ɛne akropong presbyterian traning college firi kosii afe ɔtoaa so kɔɔ nyamesem ho ntete sukuu a ɛne ewe presbyterian theological seminary a ɛwɔ ho owie n adesua no goka nyaa adwuma sɛ ɔkyerɛkyerɛni wɔ afe wɔ mafi anfoe a ɛyɛ ne kuro mu wɔ frao mantam mu bre a onyaa abodin krataa a ɛne certificate a grade i no onya adwuma sɛ ɔkyerekyereni wɔ keta presbyterian middle school wɔ january ogyae adekyerɛ wɔ june afe na ɔhyɛ adwuma foforo ase sɛ ɔkwankyerɛfo abediakyire ma anlo tongu mansin nhomasua kuo goka de ne ho kɔhyɛɛ amanyɔsɛm mu akyire na wɔ afe mu no wɔpaw no mmarahyɛ baguani na saa afe ara mu no wɔpaw no sɛ soafo abediakyire wɔ asoe a ɛhwɛ akwahosan so   wɔpaw no sɛ soafo a ɔhwɛ frao mantam no so wɔ june afe mu na wɔ october da edi kan afe mu no ɔbeyee soafo a ɔhwe dwadie so wɔ may da a ɛtɔ so afe mu no wɔpaw no sɛ soafoa ɔhwɛ sikasɛm so na saa afe no ara mu no wɔkaa asoe a ɛhwɛ dwadie ne asoe a ɛhwɛ sikasɛm so no bom yɛɛ noo asoe baako wɔ october da a edikan afe mu no obɛyɛɛ soafo a ohwɛ asoe a ɛhwɛ dwadie ne skiasɛm so okuraa saa dibea yi kosii afe bre a wo yii no de kwesi amoako atta sii n anan mu owui wɔ afe mu   togbe kwasinyi agyeman iv ɔhene a ɔwɔ adidome kaa ne ho asem ɔyɛ ɔbarima okokoroko a ofiri mafi asase so kofi baako yɛ kane ghanani agodifo ɔkyerɛkyerɛni ne amanyɔni ɔsoom sɛ soafo a ɔhwɛ ahobanbɔ so wɔ nkruma aban ase wɔ ghana adehyeman a edikan no ase kosii afe bre a wotuu aban no gui ɔsoom sɛ soafo wɔ asoe pii wɔ bre a na conventions peoples party aban wɔ so no na kofi baako papa yɛ ɔkyerɛkyerɛfo ɔmaa kofi hyɛɛ sukuu ase bre a na w adi mfie nsia owie mfitiase sukuu a ɛne roman catholic school wɔ ne kuro mu a ɛyɛ saltpond no ɔtoaa so kɔɔ ntoaso sukuu a ɛde st augustine s college cape coast baako bɛyɛɛ  okyerɛkyerɛni na akyiri ɔbɛyɛɛ aban krakye kwame nkrumah kasa ahorɔw a ɔkeka fa ghana fahodie ho no kanyaa no eyi maa no kyerɛw ɔkasa ɔtan a me wɔ ma nhyɛsoɔ aban na eyi maa woyii no adi wɔ n adwuma mu ohyiaa nkrumah akyire na ɔyɛɛ no koowaa krataa mu samufoɔ wɔ adwumkuo a ɛne daily mail a ɛwɔ cape coast no bre a na w adi mfie ɔkasa foforo ɔkyerɛw bre a ɔwɔ daily mail no ne yehia fahodie eyi maa aborɔfo aban a ɛwɔ so saa bere no de no too afiase nkrumah ne akandifo a wodi convention peoples party no anim nso yɛ nea a wɔkyeree wɔn guu afiase kaa ne ho nnipa a wɔde wɔn guu afiase no mu binom bɛyɛɛ asaofo wɔ nkruma aban mu wɔpw kofi baako sɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma saltpond a ɛwɔ mfinfin mantam mu wɔ ghana kwame nkrumah paw no sɛ ɔman soafo wɔ n aban mu ansa wonyaa fahodie ɔtoa n adwuma so wɔ asoe ahorɔw pii wɔ nkruma aban no wɔ aban no ahyɛase no wodikan paw no sɛ soafo a onni asoe ansa na wɔpaw no sɛ soafo a ɔhwɛ amaneɛbo  ne dawurobɔ so wɔ august afe na eyi maa no bɛyɛɛ soafo a osua koraa ghana ne aman a ɛyɛ commonwealth of nations no mu nyinaa wɔpaw no bere a na w adi mfie baako soom sɛ soafo a ɔhwɛ ahobanbɔ so firi september afe kosii afe mu wɔhyɛɛ no anuonyam esiane sɛ na ɔyɛ ɔbi a ɔbɔ ne ho mmɔden agodie mu na ɔyɛ ɔbi a odi akotene wɔ bɔɔlbɔ ne cricket mu na ɔyɛ ɔman no nkunimdifo wɔ agodie a ɛne table tenis baako woo mmɔfra miensah wɔn mu baako ne kwaku baako jnr a ɔyɛ nsɛmkyerɛwni ne koowaa krataa mu samufoɔ wɔ koowaa krataaa ɛne daily crusading guide newspaper lawrence rosario abavana kosii may da ɛtɔ so afe wɔ woo lawrence wɔ navrongo ɔhyɛɛ sukuu ase wɔ roman catholic school a ɛwɔ navorongo ɔtoaa so kɔɔ achimota college konyaa ntetee sɛ ɔkyerɛkyerɛni wɔpaw no sɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma kassena kananka atɔe wɔ afe mu wɔ amanyɔkuo conventions peoples cpp party din mu wɔpaw no soafo abediakyire a ɔhwɛ nkitahodie ne nnwuma so wɔ saa afe no ara mu wɔ afe mu no odii nkunim wɔ j e seyire a ogyinae wɔ amanyɔkuo northen peoples party din mu no so  kuraa ne tumi no wɔpaw no sɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma kassena kananka atɔe wɔ afe mu wɔ amanyɔkuo conventions peoples cpp party din mu wɔpaw no soafo abediakyire a ɔhwɛ nkitahodie ne nnwuma so wɔ saa afe no ara mu wɔ afe mu no odii nkunim wɔ j e seyire a ogyinae wɔ amanyɔkuo northen peoples party din mu no so  kuraa ne tumi no mu bre a  onyaa mma no na n akansifoo no nyaa ɔbɛyɛɛ soafo abediakyire a ɔhwɛ kuayɔ so wɔ saa afe no ara mu wɔ afe mu no wɔpaw no sɛ soafo a onni asoe wɔ afe akyi no womaa no asoe kuayo sɛ soafo a ɔhwɛ kuayɔ so no odii ghana ananmusifo anim kɔɔ kookoo a nyiamu a ɛekɔɔ so wɔ september afe wɔ november da a ɛtɔ so afe mu no wɔpaw no sɛ soafo a ɔhwɛ ghana atifi na atifi fam mantam mu atifi atɔe ne atifi apue nyinaa ka ho na wɔ july afe mu no wɔpaw no sɛ soafo a ɔhwɛ akwahosan so  wɔ afe mu no wɔpaw no sɛ soafo a ɔhwe dwadie so na se soafo a ɔhwɛ dwadie so no odii ghana ananmusifo ani kɔɔ dahomey wɔ august afe   wɔpaw no sɛ soafo a ɔhwɛ kwayɔ so ne mprenu soɔ wɔ october saa afe no mu na wɔ september afe mu no wɔpaw no sɛ soafo a ɔhwɛ nkitahodie so sɛ soafo a ɔhwɛ nkitahodie so no odii ghana ananmusifo anim kɔɔ nyiamu a commonwealth nations nktihodie asoafo yee wɔ london afe ɔsoom sɛ soafo a ɔhwɛ nkitahodie so ne mprenu soɔ firi afe october afe kosii januray afe mu   se soafoa ɔhwe akwahosan so no odii ghana ananmusifo anim kɔɔ nyhiamu bi a wɔyɛ faa akwahosan ne ahonidie a ɛkɔɔ so wɔ alexandria united arab republic uar wɔ january afe mu ɔsan nso dii ananmusifo anim wɔ march afe mu kɔɔ nhyiamu a wɔyɛe ɛne wiase akwahosan nyhiamu wɔ geneva   wɔ afe mu no wɔpaw no sɛ soafo a ɔhwɛ afisɛm so wɔ afe mu no wɔpaw no sɛ soafo a ɔhwɛ fagudee nnwuma so wɔ june da a etɔ so afe mu no wɔsan paw no biom se soafo a ɔhwe afisem so ɔsoom wɔ saa asoe yi kosii se wotuu nkruma aban no gui wɔ afe wɔpaw no ɔmanfutufo wɔ ghana adehyeman a etɔ so no firi kosii afe nneɛma a n anegye ho ne tennis wɔpaw no sɛ kandifo wɔ kuo bi ɛde retired catholic workers association firi afe kosii se owui owui bre a w adi mfie wɔ may da a ɛtɔ so afe mu wosiee no july da a ɛtɔ so afe mu kwaku boateng may yɛ kane ghanani mmaranimfo amanyɔni asɛmpatrɛwfo ne soafo a ɔhwɛ asoafo so opanyin acheampong ne maame anima acheampong a wofiri old tafo a ɛwɔ akyem aboakwa na wɔ woo boateng   ɔhyɛɛ sukuu ase wɔ old tafo primary school na ɔtoaa so kɔɔ suapɔn sukuu a ɛne begoro secondary school onyaa akwanya wuraa mfantsip school a ɛwɔ cape coast  wɔ afe na ɔhyɛɛ hɔ kosii afe bre a woyii no firii hɔ de no kɔɔ presbyterian secondary school a ɛwɔ odumase krobo ma no konyaa abodin krataa a ɛne cambrdge school certificate ɔtoaa so koo sukuu a ɛne fourah bay college a ɛwɔ sierra leone  wɔ afe nanso ofirii hɔ wɔ afe mu bɛsen kɔɔ suapɔn a ɛne kings college london university ɔde n adesua no baa awie wɔ afe ma no nyaa abodin krataa wɔ mmaranim ho na wɔfrɛɛ no kaa abrokyire mmarainimkuo a ɛne english bar wɔ gray s inn afe wɔfrɛɛ no kaa ghana mmaranikuo a ɛne ghana bar no ho wɔ saa afe no ara mu na ohyɛɛ ase wɔ la chambers se lɔyani kumaa ɔhyɛɛ ɔno anakasa lɔya adwuma ase wɔ afe na ɔkɔɔ so yɛɛ adwuma sɛ ankorɛnkorɛ kosii sɛ wɔpaw no sɛ mmarahyɛ baguani wɔ december saa afe no are mu ma no kogyinaa wɔ tafo abatoɔ mpɛsoa so na kwaku boateng yɛ amanyokuo conventions peoples party no mu ni na ɔsoom wɔ asoe pii wɔ nkruma aban mu   na ɔyɛ soafo a ɔhwɛ nkitahodie so na wɔ afe mu no ɔbɛyɛɛ soafo a ɔhwɛ afisɛm so na ɔyɛ soafo a ɔhwɛ nhomasua so wɔ nkruma aban mu wo afe wɔ february afe mu bre a abantuguo a national liberation council ne kofabae no bae no ɔne afoforo a wɔsoom wɔ nkruma aban ase no dwane firii ɔman no mu ɔne n abusuafo kɔɔ united kingdom bre a ɔyɛ soafo a ɔhwɛ nhomasua so no obue adwumakuo bi ɛne bible house a adwuma no asoe ne bible society of ghana wɔ nkuruma din mu wɔ afe   na ɔyɛ sikasohwɛfo wɔ bible society of ghan kosii sɛ owui ɛde kɔ n amanyɔsɛm aweie no boateng bɛyɛɛ asɛmpakafo paul boateng a oyɛ brtish amanyoni a ɔyɛ mmarahyɛ baguani ma brent south firi afe kosii yɛ ne ba kwaku boateng yere owura yere eleanor boateng a ɔyɛ scottish ne nua barima andrew boateng wɔ new york francis boateng a ɔyɛ polisi wɔ los angelis wɔ afe mu no mu no kwaku boateng ne abeawaa bi woo aberimaa a ne din de isaac boateng kwaku boateng wuu wo may da a edikan afe wɔ beae bi a ɛne paul s home a ɛwɔ cape town south africa bre a w adi mfie joseph henry alhasani yɛ kane nhomasua mu kunini ne amanyɔni ɔyɛ kane ɔman suafo ne ne mmarahyɛ baguani wɔ ghana adehyeman a edikan no mu ɔyɛ soafo a ɔhwɛ akwahosan so a odikan wɔ ghana adeyeman a edikan no mu wɔ woo alhasan wɔ afe mu wɔ kuro a ene gumo a ɛwɔ kumburungu mansin no mu ɛne kuro a ɛde tamale no yɛ bɛye miles wɔ atifi mantam no mu wɔ ghana a na kane no ɛhyɛ ɔman a ɛne togoland ase bre a united kingdom di so no ɔhyɛɛ nhomasua ase wɔ catholic school a ɛwɔ tamale elmina sunyani na ɔde kowie wɔ st peter s school a ɛwɔ kumasi ɔtoaa so kɔɔ aban akyerɛkyerɛfoɔ ntetee sukuu wɔ afe na owie nyaa abodin krataa wɔ afe alhassan hyɛɛ ade kyerɛ ase wɔ afe sukuu a ɛde st peter s roman catholic school wɔ afe mu ɔkyerɛɛ ade wɔ hɔ bɛyɛ mfie mienu wɔ afe mu no ɔde ade kyerɛ adwumaa no too hɔ na ɔkɔ hyɛɛ adwuma a ɛne ɔkyerefo maa kuo a ɛne dagomba native administration wɔ saa afe no ara mu no wɔpaw no kɔɔ atifi mansin no mmarahyɛ kuo no mu na wɔ afe no wɔpaw no sɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma dagomba apue wɔ amnyɔkuo conventions peopples party din mu ɔhyee adwuma ase wo afe wɔ april da edikan wɔ afe wɔpaw no se soafo abediakyire wɔ asoe a ɛhwɛ mpuntuo so na wɔ june da a ɛtɔ so afe mu no wɔpaw no sɛ soafo a ɔhwɛ nhomasua so ma no hyɛɛ adwuma no ase wɔ june da a ɛtɔ so wɔ saa afe no ara mu wɔ mfie ne mu no ɔde anobaebae kɔdaa aman nkabom kuo united nations sɛ ɛsɛ wode northern togoland no ka gold coast ho ma no beye oman baako wɔpaw no se soafo a ɔhwe akwahosan so wɔ june  afe kosii september afe bre a wɔpaw no sɛ ghana aban ananmusifo a ɔwɔ guinea okuraa saa dibea no kosii sɛ wɔpaw no sɛ ɔkwankyerɛfo maa kuo a ɛhwɛ nkurase adansie so wɔ julne da a ɛtɔ so afe mu ɔhyɛɛ adwuma no ase wɔ ghana adehyeman afofieda a ɛyɛ july da a edikan afe mu okuraa saa dibea no kosii january da edikan bre a wopaw no sɛ ɔkwankyerɛfo ma ghana adwumakuo a ɛde state paint corporation   okuraa saa dibea kosii february afe bre a wotuu nkruma aban gui no wɔ n abre so sɛ aban adwumayeni no ɔsoom wɔ akuo ahorɔw pii so a emu bi ne central tender board ezru committee ne committee on transport wɔ atifi mantam mu   wɔ aban a ene national liberation council bre so no wobuu no fɔ sɛ w aka ntamhunu wɔ kuo a ɛde justice apaloo s commission de no too afiase bosome miensa se onkoye adwumaden alhasan waree susana adani ma ɔne no woo mmɔfra du mienu ɔyɛ obi a ɔpɛ nnwom tie paa joseph essilfie hagan yɛ ghanani amanyɔni ɔsoom sɛ soafo a ɔhwɛ atɔe mantam ne mfinfin mantam ɔsan nso soom sɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma abura asebu abatoɔ mpɛsoa so wɔ woo no wɔ afe ɔhyɛɛ sukuu ase wɔ nyakrom methodist school na ɔtoaa so kɔɔ st nicholas grammar school sesei eye adisadel college a ɛwɔ cape coast bre owiee ntoaso sukuu no hagan nyaa adwuma sɛ sotɔɔ so hwɛfo wɔ adwumakuo a ne din de union trading company u t c firi afe kosii afe   hagan de ne ho kɔdɔɔm town council a ɛwɔ cape coast na ɔbɛyɛɛ conventions people party amanyɔkuo no mu ni wɔ afe wɔ afe mu no wɔpaw no sɛ mmarahyɛ baguani na ɔyɛ aban adwuma so hwɛfo abediakyire wɔ too aba yi no biom wɔ afe ne wɔ saa afe no ara mu wɔpaw no sɛ soafo abediakyire ma asoe a ɔhwɛ nkurase ne nkuro nketewa amamuo so wɔ afe mu no wɔpaw no sɛ soafo a ɔhwɛ atɔe mantam no so ma no soom wɔ saa dibea no kosii afe bre a wɔpaw no sɛ mfinfin mantam soafo wɔ afe mu no wɔpaw no sɛ soafo a ɔhwɛ apue mantam na okuraa saa dibea yi kosii sɛ wotuu nkruma aban gui andrews kwabla puplampu yɛ kane mmaranimfo amanyɔni ne nhomasua mu okunini   ɔyɛ kane mmarahyebaguani a ogyina hɔ ma ada abatoɔ mpɛsoa so firi afe kosii afe firi afe kosii mu no na ɔyɛ soafo abediakyire a ɔhwɛ amanɔne nsɛm so na firi kosii afe mu no na ɔyɛ soafo a ɔhwɛ nsase so ansa na ɔbɛhyɛ amanyɔsɛm ase no na ɔye ɔkyerɛkyerɛfo wɔ woo puplampu wɔ november da a ɛtɔ so afe wɔ gold coast ɔkɔɔ ntoaso sukuu a ne din de presbyterian secondary school a ɛwɔ krobo odumasi sesei wofre no prebyterian boys senior high school legon wɔ afe mu no puplampu nyaa adwuma sɛ ɔkyerɛkyewrɛfo wɔ sukuu a ɛene presbyterian primary school a ɛwɔ big ada wɔ saa afe no ara mu no ɔkɔ kaa akyerɛkyerɛfo a wɔn wɔ royal collegiate school wɔ nkran wɔ april afe mu no ɔbɛyɛ nkrataasohwɛfo wɔ aban adwuma mu nanso ɔde n adwuma no too hɔ wɔ december afe mu otuu kwan kɔɔ united kingdom wɔ afe kosuaa mmaranim na ɔsan n akyi wɔ afe behyee mmaranim adwuma ase wɔ afe  wɔ nkran wɔ afe mu no puplampu nyaa adwuma sɛ ɔkyerɛkyewrɛfo wɔ sukuu a ɛene presbyterian primary school a ɛwɔ big ada wɔ saa afe no ara mu no ɔkɔ kaa akyerɛkyerɛfo a wɔn wɔ royal collegiate school wɔ nkran wɔ april afe mu no ɔbɛyɛ nkrataasohwɛfo wɔ aban adwuma mu nanso ɔde n adwuma no too hɔ wɔ december afe mu otuu kwan kɔɔ united kingdom wɔ afe kosuaa mmaranim na ɔsan n akyi wɔ afe behyee mmaranim adwuma ase wɔ afe  wɔ nkran owui wɔ november da a ɛtɔ afe victor owusu december afe december afe yɛ kane ghanani amanyɔni ne mmaranimfo ɔsoom ɔman mmaranimfo soafo ɔwhɛ atɛntrenee ne soafo a ɔhwɛ amanɔne nsɛm so mprenu na yɛ okandifo ma amanyɔkuo a enni aban mu wɔ ghana adeyeman a edi kan no m firi afe kosii afe wɔ woo owusu wɔ december da a ɛɔ afe wo agona a ɛwɔ asante mantam mu owusua yɛ obi a wɔ nimdeɛ wɔ ɛkonomis mu ana afei okosuaa mmaranim  na ɔka akukudam a na wodi akotene wɔ national liberation movement a wotoo wɔn so aba wɔ gold coast abatoɔ no mu wɔ ghana adehyeman a edikan no mu no kwame nkrumah aban de mmara a ɛne prevention detention act act de no too afiase   woyii no wɔ february da a ɛtɔ so afe bre abantuguo a amanyokuo national liberation council de bae wɔpaw no sɛ aban loya panyin ne soafo a ɔhwɛ atɛntreene so wɔ nlc aban ase victor owusu kɔɔ achimota school wɔ afe kosii afe wɔ saa bre no na n atipenfo ne k b asante ne joe reindof ɔtoaa so kɔɔ united kingdom kosuaa ekonomis wɔ suapɔn a ɛne university of nothingham na afe mmaranim wo university of london wɔ afe mu wɔfrɛɛ no kaa abrokyire mmaranimfo kuo a ɛne english bar no wɔ lincoln s inn wɔ afe na ɔyɛ amanyɔkuo progressive party amanyɔkuo a edii nkunim wɔ abatoɔ a ɛkɔɔ so wɔ afe mu dr kofi abrefa busia paw no sɛ soafo a ɔhwɛ amanɔne nsɛm so mprenu wɔ ghana adeyeman a ɛtɔ mienu no mu   nea edikan no wɔ afe mu na nea ɛtɔ so mienu no wɔ afe afe ne nta   wɔ ne mienunu no nyinaa mu no osii partrick dankwa anin a ɔno nso soom mprenu no anan mu ghana adehyeman a ɛtɔ mienu no baa awie wɔ janury da ɛtɔ so afe mu bre a gneral kane colonel i k acheampon tuu aba no gui no owusu yɛ okwankyerɛfo ne wɔn a wɔtew amanyɔkuo popular front party wɔ ghana adehyeman a ɛtɔ so miensa no mu ɔtoo so mienue maa dr hilla liman a ogyinaa wɔ amanyɔkuo people s national party pnp dii nkunim wɔ afe abatoɔ a ɛkɔɔ so no mu   onyaa mma no mu nkyekyɛ mu wo abatoɔ a wɔtoo no mprenu no mu wɔ abatoɔ no akyi no amanyɔkuo pfp ne ɔperatia amnyokouo afofor kaa bom yɛ amanyɔkuo baaka a ɛne all peoples party app a na owusu di anim wɔ braa amanyɔkuo afp ne amanyɔkuo ahorow wɔ december da ɛtɔ afe bre a proviusional national defence council a nea odi anim ne flt lt jerry rawlings tuu aban no gui firi afe kosii sɛ owui no victor owusu putney london uk owui wɔ london wɔ december da a ɛtɔ so afe owaree agnes owusu frimpong manso mfie a wɔ san nso frɛ no ɔsɔfo dadzie yɛ kane ghanani siniyifo ne siniyɛfo a oyii sini bi a ɛbɛyɛɛ tv so dwumadie firi afe kosii afe na okura a edin a ɛne ɔsɔfo dadzie wɔ sini no mu na ɔka siniyifo adikanfo wɔ tv so ɔye kyerɛ dwumadie a w ato din ɔsɔfo dadzie a nea ɔkyerɛw no din ne s k oppong drama group akyire wɔ sesaa edin no yee no ɔsɔfo dazie drama group wɔn a ɔne wɔn yɛɛ ɔyɛkyerɛ no bi din ne supper o d kingsley kofi kyeremanteng ajos bea kisi akora badu s k oppong na ɔyekyere no ye ade woyi wɔ gtv so patrick dankwa anin july october yɛ kane amanɔne soafo wɔ ghana adehyeman a ɛtɔ so mienu no mu owuu wɔ afe na ɔyɛ soafo a wodikan paw no sɛ amanɔne soafo wɔ amanyɔkuo progress party aban a na dr kofi abrefia busia yɛ manpanyin wo ghana ɔsoom sɛ soafo bosome kakraa bi na woyii no de victor owusu besii n anan mu wɔ san nso paw no kɔɔ dibea no ara bio wɔ saa afe no ara mu maa no  dii mfie mienu wo ho anin kaa kuo a ɛmu nnipa yɛ nnum a aban paw wɔn ma wɔhwɛhwɛɛ ketɛasehyɛ ne prɔwee bi a ɛkɔɔ so mu wɔ afe ɔsan nso soom sɛ asemdibea kunini ɔtemmufo firi afe bre a manpanyin limann paw no   owuu wɔ october da a ɛtɔ so afe owui wɔ october da a ɛtɔ so afe anin patrick dankwa the role of the judiciary in the promotion and protection of human rights  the gambian experience african journal of international and comparative law francis edward techie menson yɛ kane ghanani amanyɔni ɔsoom sɛ soafo abediakyire okwankyerɛfo ma ghana housing corporation mmarahyɛ baguani ne ɔman soafo wɔ ghana adeyeman a edikan no mu   ɔyɛ kane mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma denkyira abatoɔ mpesoa so firi afe kosii afe mu ne mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma edna eguafo abatoɔ mpesoa firi afe kosii afe ɔsan nso soom sɛ ghana soafo a ɔhwɛ afipam so firi afe kosii wɔ woo techie mensah wɔ august da ɛtɔ so afe wɔ elmina a ɛwɔ mfinfin mantam mu wɔ ghana kane gold coast   onyaa abodin krataa wɔ mfirinwuma mu wɔ suapɔn a ɛne city and guilds of london institute ɔsan nso nyaa abodin krataa a ɛne competence in works trade unionism and leader firi suapon a ɛne university of wisconsin madison ɔkyerɛ ade mmere kakraa bi akyi no ɔtoaa na desua so kɔɔ government technical school ɛnnɛ ghana senior high technical school takoradi wɔ march afe mu maa no wie wɔ april afe techie menson hyɛɛ adwuma ase sɛ ɔkyerɛkyerɛfo wɔ catholic school a ɛwɔ bekwai ɔkyerɛɛ ade afe baako no ɔtoaa n adesua so wɔ government technical school ma no kosuaa ade mfie miensa na ɔkɔyɛɛ adwuma sɛ obi a osiesie tetefon wɔ adwumakuo a ɛne department of posts and telegraph wo nkran wɔ may da a ɛtɔ so afe wɔ january da ɛtɔ so afe mu no wɔ pagyaa ne dibea no mu sɛ ɔhwɛfo abediakyire na wɔ afe mu bre a ɔda so yɛ ɔhwɛfo no wɔpaw no sɛ okandifo wo adwumakuo a ɛne gold coast trade union congress gctuc   okuraa saa dibea no kosii sɛ ɔde n adwuma no too hɔ wɔ june da a ɛtɔ so afe wɔ june afe mu no wɔpaw techie menson sɛ mmarahyɛ baguani a wɔ denkyira abatoɔ mpesoa so wɔ amanyɔkuo conventions people party cpp din mu bre ɔsoom wɔ mmarahyɛ bagua mu no wɔpaw no sɛ soafo abediakyire a ɔhwɛ ahobammɔ so wɔ afe mu ɔsoom wɔ saa dibea yi kosii sɛ wɔyii no firii so wɔ april da a edikan afe mu wɔ february afe mu no ɔbɛyɛɛ titenani ma kuo a ɛhwɛ adansie so wɔ saa afe no ara mu no ɔbɛyɛɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma edina eguafo abatoɔ mpesoa teshie mensah kuraa dibea yi kosii february da a ɛtɔ afe bre a wotuu nkruma aban gui techie menson obi a na ni gye nnwomtoɔ ho ne agodie wɔ bre a ɔnyɛ hwee no kojo acquah yankah wɔ woo no agust da a ɛtɔ so afe yɛ kane mmarahyɛ baguani wɔ ghana ɔsoom se ɔman soafo a wɔ rawlings aban ase ɔno ne suapɔn a ne din de african university college of communuication kofabae ne kane koowaa krataa mu samufo ma nsɛmkyerɛw adwumakuo daily graphic a ɛyɛ nsɛma homa a ɛkɔ mmeae pii wo ghana wɔ woo kojo yankah wɔ agona duakwa wɔ agona apuei mansin a ɛwɔ mfinfin mantam no mu wɔ ghana   onyaa mfiase nhomasua ase wɔ sukuu ahorɔw pii mu wɔ mfinfin mantam   ɔkɔɔ adisadel college a ɛyɛ ntoaso sukuu ɔkɔ yɛɛ ɔkyerɛkyerɛfo mfie kakra ansa na ɔtoaa so kɔɔ university of ghana ma no konyaa abodin krataa a ene b a wɔ brɔfo kasa mu owie suapɔn no kojo yankson kyerɛɛ ade wɔ adisadel college mfie mienu ɔne aban adwumakuo ahorɔw yɛ adwuma a wɔn mu bi asoe ɛwhɛ nkitohdie so ne social security and national insurance trust wɔ afe mu bre a amanyɔkuo proviional national defence council aban no bae akyi no wopaw kane koowaa krataa mu samufo ma nsɛmkyerɛw adwumakuo daily graphic a ɛyɛ nsɛma homa a ɛko mmeae pii wɔ ghana wɔpaw no akyiri sɛ okwankyerɛfo a ɔda nsɛmkyerɛfo sukuu a ɛne ghana institue of journalism wɔ afe mu ɔtee suapɔn a ne din de african institue of journalism and communication saa suapɔn no na w asesa ne din abɛyɛ african university of communication na wogye wɔn tumi firi suapɔn a ɛne university of ghan ne wɔn tumi krataa firi adwumakuo a ɛne national accreditation board wɔ march afe bre ɔsan n akyi baa amanyɔsɛm mo no yankson kɔpree mmarahyɛ bagua no wɔ amanyokuo national democratic congress din mu ma no di nkunim wɔ abatoɔa ekɔɔ so wɔ afe mu ɔbɛyɛɛ mmarahye baguani a ogyina hɔ ma agona atɔe mantam mu okuraa mmarahye begua agua no me wɔ abatoɔ a ɛkɔɔ so wɔ afe no mu ne mprenu no so wɔ bre a rawlings aban no baa ne mprenu soɔ no wodikan paw no sɛ soafo a ɔhwɛ mfinfin mantam so akyiri woyi no kɔɔ asante mantam mu dibea a okuraa mu kosii bosome anasa na woyii no kɔɔ asoe a ɛne ghana development planing commutee sɛ ɔman soafo eyi ma no de n adwuma no too ho kojo yanka waree susan roseline esi thompson ɔkyerekyerefo a ɔkyere home economics wɔ afe owui wɔ july da ɛtɔ so afe mu esiane home mu yaree a onyae ɔsan nso waree ekua essandoh a w anya ne baabi kɔ ne nuabarima ne kwesi yanka a ɔyɛ soafo a ɔhwɛ suapɔn ho nsɛm so wɔ nanan akuffo addo a ɔyɛ amanyɔkuo new patriotic party no mu ni aban ase thomas dominic bafffoe yɛ kane ghanani nsɛmkyerɛwni ne anmanyɔni na ɔyɛ koowaa krataa mu samufo ma nsɛmkyerɛw adwumakuo a ɛde ghanaian time firi afe kosii afe ɔsan nso soom sɛ okandifo maa nsɛmkyerɛwfo kuo a ɛne ghana journalistsassociation wo afe mu firi afe kosi afe mu no na ɔyɛ mmarahyɛ baguani a ogyina ho ma gomoa assin abatoɔ mpɛsoa so wɔ woo baffoie wɔ afe mu wɔ mankessim a ɛwɔ mfinfin mantam mu ghana nkane gold coast ɔhyɛɛ sukuu ase wɔ tarkwa catholic school firi afe kosii afe ne obuasi methodist and catholic schools firi afe kosii afe ma no nyaa abodin krataa a ɛne middle school leaving certificate ɔno akyi no baffoe suaa ade wɔ fie na ɔfaa so kosuaa nsɛmkyerɛw adwuma baffoe hyɛɛ adwuma ase wɔ adwumakuo a ɛne ashanti times wo obuasi bre a owie sukuu no wɔ afe se nsesmkyerewni adwumayefo boafo wɔ afe mu no ɔde ne ho kɔdɔɔm jonathan kwesi lamptey adwumakuo a ɛne gold coast leader wɔ sekondi ofirii ho de ne ho kɔdɔɔm adwumakuo foforo a ɛne takoradie press a ne wura ne saki scheck wo afe na ofirii ho saa afe no mu kɔɔ kumasi kɔyɛɛ adwuma sɛ koowaa krataa mu samufo abediakyire wo nsɛmkyerɛw adwumakuo a ɛne ashanti sentinel wɔ afe awie no mu no onyaa adwuma se nsɛmkyerɛwni panyin wɔ adwumakuo a ɛne daily graphic wɔ afe mu no baffoe san n akyi kɔɔ ashanti times sɛ koowaa krataa mu samufo panyin okuraa saa dwumadie no kosii afe bre a onyaa adwuma se koowaa krataa mu samufo panyin maa nsɛmkyerɛw adwumakuo a ɛyɛ indiafo de baffoe soom sɛ aban adwumayeni firi afe kosii afe ma no bɛyɛɛ koowaa krataa mu samufo ma adwumakuo a ɛne ghanaian worker a ɛyɛ trades union congress dea wɔpaw no sɛ koowaa krataa mu samufo ma nsɛmkyerɛw adwumakuo a ɛne ghanaian times wɔ april afe na wɔyii no adi nawotwe mienu akyi wɔ afe wɔ saa afe no mu no amanyɔkuo conventions peoples party paw no sɛ kuo a ɛne central committee no mu ni na ɛno maa no bɛyɛɛ obi a osua koraa a w abɛyɛ kuo mu ni saa bre no wɔ afe mu no ɔbɛyɛɛ koowaa krataa mu samufo ma nsɛmkyerɛw adwumakuo a ɛne ghanaian times kosii wɔ saa afe no mu wɔpaw no sɛ okandifo maa nsɛmkyerɛwfo kuo a ɛne ghana journalist association wɔ afe mu no ɔsan n akye koyee samfo adwuma no bio   okuraa saa dibea no mu kosii february da a ɛtɔ so afe bre a wotuu nkrumah aban gui wɔ afe mu no wɔpaw no sɛ mmarahyɛ baguni a ogyina ho ma gomoa asin mpɛsooa so   okuraa saa dibea no mu kosii sɛ abantugu no bae ɔbɛyɛɛ ghanaian times adwumakuo no mu mpanyinfo no mu baako baffoe waree awuara josephine ashorkor vejisu a sesei ɔyɛ owurayere josephien baffoe wɔ june da a ɛto afe mu owurayere kura mmɔfra mienu ansa na ɔne no waree owui wɔ wukuada february da ɛtɔ so afe mu isaac abraham amihere yɛ kane ghanani amanyɔni ɔyɛ kane mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma axim abatoɔ mpesoa so firi afe kosii afe ansa na ɔhyɛ amanyosɛm ase no na ɔyɛ ɔhwɛsofo ma adwumkuo a ɛne guinea pea wɔ woo amihere wo march da a ɛtɔ afe mu a na n awofo yɛ theophilus amihere ne ama suamhwɛ wo axim a ɛwɔ atɔe mantam wɔ ghana kane gold coast ɔhyɛɛ sukuu ase wɔ half assini methodist school na ɔtoaa so kɔɔ saltpond english church sukuu ma no wie wɔ afe mu akyire osuaa akyerɛw nkrataa kora ne brɔfo wɔ fie amiher hyɛɛ ase yɛ adwuma wɔ u a c wɔ afe ɔyɛɛ adwuma wɔ adwumakuo no kosii july afe mu wɔ august afe mu no ɔbɛyɛɛ ɔhwɛsofo maa adwumakuo bi a ɛtɔ kookoo wɔpaw wɔ december da a ɛtɔ nnan afe mu sɛ adwuma no mu panyin ananmusini na okuraa saa dibea kosi sɛ wɔgyee n adwuma no fiiri ne nsam bre a adwuma no gui no onyaa adwuma sɛ ɔkandifo wɔ adwukuo a ene nedco ltd kosii afe bre a ode ne dibea no too hɔ kofaa dibea a eye adwuma so hwefo wɔ adwumakuo a ɛde guinea press wɔ afe mu no wɔ bɔɔ n abaso maa ne dibea no kɔɔ adwuma no panyin abediakyire na mfie bi akyi no ɔbeyee ɔkwankyerɛfo aabediakyire wɔ afe mu no amihere bɛyɛɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ axim abatoɔ mpɛsoa so ansa na afe no na wɔfrɛ saa mpɛsoa no atɔe nzema axim mpɛsoa ɔkɔɔ so yɛɛ mmarahyɛ baguani a ogyina ho ma axim kosii february afe bre a wotuu nkruma aban gui                                                                                                                                                                                                                                                                                      amihere waree awura adwoa wɔ afe mu nanso awaree no gui wɔ afe wɔ saa afe no mu no ɔwaree victorial baddoo na saa awaree no nso gui akyire ɔwaree madames yawson ne margaret asare joseph ampah kojo esse yɛ kane ghana mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma dompim abatoɔ mpɛsoa so firi afe kosii afe mu wɔ woo essel wɔ afe mu wɔ sefwi bekwai a ɛwɔ atɔe mantam mu wɔ ghana kane gold coast ɔkɔɔ sukuu wɔ aban sukuu a ɛwɔ sefwi wiaso maa no nyaa abodin krataa a ɛne san standard seven wɔ afe mu   ɔtoaa so kɔɔ wesley college a ɛwɔ kumasi wɔ afe mu nanso woyii no kɔɔ adisadel college wɔ saa afe no ara mu n asetana wɔ adisadel college no baa awie bre a nea na ɔhwɛ ne so no wui essel hyɛɛ n adwuma ase wɔ adwumakuo a ɛne gold coast asraafo sɛ hyɛn siesiefo wɔ asiesiebea wɔ afe mu wɔ nkran ɔne asraafo yɛ adwumu kosii afe wɔ afe akyiri no onyaa adwuma sɛ afidie dwomfo wɔ adwumakuo a ɛne c f ao wɔ kumasi wɔ saa afe no me ogyae afidie dwomfo adwuma no too hɔ kɔyɛɛ kookoo tɔ adwuma ase obenyaa adansedie krataa kookoo dwadini ananmusini firii opanyin adofoasa wo ntroso a ɛwɔ bone ne ahafo mantam mu wɔ kookoo bre so wɔ afe kosii wɔ afe mu no ogyae saa adwuma no na ɔhyɛɛ ase tontɔn nneɛma bodwabodwa bre a ɔyɛ bodwabodwa no ɔde ne ho hyɛɛ kookoo kuayɛ mu wɔ afe wɔ ahiam akura a ɛwɔ sefwi bekwai wɔ junuary afe mu no wɔpaw no mansin kyerɛwfo wɔ adwumakuo a ɛne united ghana farmers council ɔsan nso soom sɛ kuo so kyerɛwfo ne ɔkandifo abediakyire wɔ atɔe mantam mu ansa na wɔpaw no sɛ mansin soafo wɔ bibiani wɔ afe akyire ɔbɛyɛɛ mantam mu kyerɛwfo maa amanyɔkuo conventions people s party wɔ afe ne june afe wɔ paw no sɛ mmarhyɛ baguani a ogyina hɔ ma dompim abatoɔ mpɛsoa so okuraa dibea mienu no mu kosii february afe bre a wotuu nkruma aban gui essel waree awura abena kunadu a wɔ san nso frɛ no mary acquah wɔ afe mu nanso awareɛ gui afe ɔne no woo mmɔfra miensa wɔ afe mu no ɔwaree awura yaa wiredua ma ɔne no nso woo mmɔfra miensa n awaree a ɛtɔ so mienu no nso gui wɔ afe n aware a ɛtɔ so miensa ne ɔne theresa yaa mensah wɔ afe ɔne no nso wɔ mmɔfra miensa nationa convention party ghana yɛ amanyokuo a ɛwɔ ghana a na ɛwɔ ho firi afe kosi january afe wɔ hyehyɛɛ amanyɔkuo no afe bre a woyii bra a wɔbraa amanyɔkuo dwumadie ahorɔw wɔ asrafo provisional national defense council pndc aban ase no ɔkandfo a odikan wɔ amanyɔkuo no mu din de kow nkansah arka ncp amanyokuo no kɔɔ afe batoɔ no mu bre a ɔne amanyɔkuo a ɛne national democratic congress a wɔn kandifo din de jerry john rawlings ne every ghanaian living everywhere egle kaa wɔn ho boomu  nkabom no maa woyii okandifo baako a obɛpre manpanyin agua woyii jerry john rawlings sɛ wɔn kandifo ne abediakyire baako ekow arkaah wo november da ɛtɔ afe mu wodii nkunim wo abatoo no mu bre a wonyaa mma no mu nkyekyemu na eyi maa wɔbɛyɛɛ omanpanyin ne mapanyin abediakyire a wodikan wɔ ghana adehyeman a eto nnan no mu wɔ december da ɛtɔ so afe mmarahyɛ bagua abatoɔ a ɛkɔɔ so no mu amanyɔkuo ncp nyaa mu firii mu na eyi maa no bɛyɛɛ amanyɔkuo a ɛtɔ so meinu a ne mmarahyɛ bagufo dɔɔso wɔ mmarahyɛ bagua mu kwame boahene yeboah afari wɔ woo no november da a ɛtɔ so afe owui wɔ may da etɔ afe yɛ kane adekyerɛfo ne amanyɔni ɔsoom sɛ saofo wɔ asoe ahorɔw pii wɔ ghana adehyeman a edikan no mu na ɔsoom sɛ kuadwuma soafo a odikan ne bono ne ahafo mnatam mu soafo a odikan ɔsan nso soom sɛ mmarahye baguani a ogyina hɔ ma sunyani apuei abatoɔ mpesoa so wɔ woo yeboah afari wɔ november da ɛtɔ afe mu a n awofo ne nana yeboa afari ii a ɔyɛ dormaa dehyɛɛ ɔkɔɔ ntoa sukuu wɔ abuakwa state college ma no wie wɔ afe mu bre a owie ntoaso sukuu no ɔosan n akyi kɔɔ bono ne ahafo mantam mu kɔboa maa wɔ san pagyaa ntoaso sukuu a ɛne dormaa senior high kane dormaa state college a agu no sii ne nanso biom wɔ dormaa sukuu no hyehyefo ne owuare oppong ne owura yeboah a wɔn nyinaa firi dormaa sukuu no hyehyɛfo no paw no sɛ ɔkwankyerɛfo wɔ sukuu no mu bre a ɔkwnakyerɛfo no a odikan no de n adwuma too hɔ esiane sɛ na british aban no mansin ananmusini   de ahunahuna aba ne so nti aban no ananmusini a ɔwɔ mansin no mu sii so dua sɛ enni aban no nhyehyɛ mu sɛ wobesi saa suapɔn no yeboah afari hyɛɛ sukuu no ase biom wɔ january da a ɛtɔ afe mu na ɔde asuafo miensa na ehyee ase ɔsoom se ɔkwankyerefo adekyerefo sikasohwefo ne ɔsomafo ɔne dr kwame nkruma a na saa bre no ɔyɛ ɔkyerɛwfo ma amanyokuo united gold coast conventions no benyaa ayɔnkofa a ɛmu yɛ den bre a wohyehyɛɛ amnyokuo no asoe a ɛwɔ dormaa na wɔyee no ɔkyerɛwfo no saab bre no na dr kwame nkruma ahyehyɛ sukuu a ɛne ghana national college wɔ kumasi ɛmfa ho sɛ na abrofo aban no ne no nnye adwen no yeboa afari hyiaa bre a na ɔwɔ kumasi no ne twetwee nkomo faa ohaw a no ɔfa mu wɔ ne sukuu no mu ɔka kyere no  sɛ ebeyeyie a anka nkrumah nsɔ sukuu no mu na ɔnyɛ no sɛnea ɔyɛɛ ghana national college no yeboah afari yɛ kane nkabom kuo a ɛne brong kyempem federation bkf a akyire wɔsesaa no yɛɛ no brong kyempem council no mu ni na kuo no bae ne sɛ wode bɛboa bono man mpontuo ɔbehyɛɛ nana agyemang badu i a na ɔyɛ dormaa manhene no anan mu bre a otuu kwan kɔɔ united kingdom sɛ ɔkɔ toaa n adesua so wɔ university no wɔ afe mu no wɔpaw no sɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma sunyani apui mpɛsoa so wɔ amanyɔkuo conventions people s party din mu mfie nnum akyi no wɔpaw no kwadwuma so soafo a odikan wɔ eyi ma no bɛyɛɛ soafo a osua koraa mfie nkruma aban mu wɔ sepotember afe mu no wɔpaw no sɛ soafo a ɔhwɛ nkitahodie ne nwuma so wɔ ne bre so wɔ aban mu no ɔboaa ma wɔhyehyɛɛ nwumakuo a ɛne kane ghana aiways corperation ne state transport corperation stc ɔyɛɛ soafo a onni asoe wɔ afe mu wɔ june afe mu no wɔpaw no soafo abediakyire wɔ ashanti atɔe mantam mu wɔ saa afe no ara mu bre wɔtee bono ne ahafo mantam no wɔpaw no sɛ mantam no mu soafo sɛ soafo a ɔwɔ bono ne ahafo mantam no mu ɔboaa ma wɔhyehyɛɛ ntoaso sukuu a ɛne sunyani secondary school no ne bre so na wɔpaw fakoo a ɛsɛ sɛ sunyani wiemhyɛnbea ne asraafo asoe no si ɔsoom bono ne ahaofo mantam no mu soafo kosii afe bre wode stephen wille yeboah bɛhyɛɛ n anan mu wɔ june da ɛtɔ so afe mu no wɔde no too afiase bebro bosome na eyi ma no yɛɛ den sɛ ɔbɛpre sunyane atɔe abatoɔ mpɛsoa mmarahyɛ bagua agua no ghanani nsemkyereni ajoa yeboah afari yɛ ne ba owuu wɔ may da a ɛtɔ so afe wa naa s ahenfie yɛ wala fuo ohene fie a wɔn na wɔ dɔɔso wɔ wa a ɛwɔ upper west region gana ahenfie no wɔ kuro no mfimfim a ɛyɛ abusua no nyinaa ahenfie adwumayɛfuo ne ahenfie nipa tittre wɔ hɔ ɛye bia a amanie ne amamrɛ ne mfasodeɛ ma amanmofuo ahenfie no hwɛɛ tete sudanese nɛtea dan no dan no sie no yɛ moorish dan sie ne sahel sudan ɛdan a na ɛte sei nyinaa aanka wɔ upper west region esan sɛ na adansei fuo nnim nimdieɛ ne asasewosuoɔ abakɔsem kyerɛ sɛ wa fuo firi sudan atoyɛ mantel wɔ africa na won taa hwɛ moa so a wɔ bɛtenaa bia a won wɔ ɛnɛ no wɔn sii ohene a na wɔfrɛ no wa naa a ɛbɛ yɛɛ din wɔgyidi sɛ ɛdan no dea na ɛyɛ nɛtea bricks ne dua a ɛsɛ y de kuraa dan no suro a atɛkyɛ wɔ th century wɔsii dan no sɛ wo b bɔ won ho ban ɛfiri atamfo nsamu ɔhɔ nso bɛyɛɛ bia a na wɔ sie wɔn ahenfo in world monuments fund ghana museums and monuments board ka bomu dwenee sɛ sea wɔ bɛ hon ban sɛ ɛnsei wo gyituum sɛ ɛyɛ bia a ɛka abackɔ honsem ne sɛdeɛ wɔ siesie ahenfie no    wɔ wie wɔ afe clarkson thomas nylander yɛ kane ghanani nhomsua mu kunini ɔman ananmusini ne amanyɔni ɔsoom sɛ ɔman soafo ne mmarahyɛ baguani wɔ ghana adehyeman a edikan no mu na ɔyɛ soafo a ɔwhɛ nhomasua ne ahobammɔ so na ɔyɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma dangbe shai abatoɔ mpɛsoa na akyire ga akurase mpɛsoa so osii ghana ananmu wɔ dwumadie ahorɔw a ɛkɔɔ so wɔ amanɔne fiiri afe kosii mu wɔ woo nylanda wɔ afe mu wɔ gold coast he ohyɛɛ sukuu ase wɔ accra methodist school ne aban sukuu ahorɔw mu wɔ kumasi ɔtoa so kɔɔ aban akyerɛkyerɛfo ntetee sukuu wɔ nkran na ɔne ɔbi a wodii kan tetee no sɛ okyerɛkyerɛni wɔ afe nylander hyɛɛ adekyerɛ ase wɔ achimota school firi afe kosii afe wɔpaw no sɛ ɔkwankyerɛfo abediakyere wɔ nhomasoa asoeɛ wɔ afe nylander gyae ade kyerɛ na ɔde n ani sii amanyɔsɛm so wɔ afe mu no wɔpaw no sɛ mmarahyɛ babguani a ogyina hɔ ma dangbe shai abatoɔ mpɛsoa so wɔ amanyokuo conventions people s party din mu wɔsan too aba yi no biom wɔ afe saa bre yi de sɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma ga nkurase abatoɔ mpɛsoa so ɔsoom wɔ saa dibea no kosii afe bre a wɔpaw no amanɔne nnwumadie mu wɔ afe mu no wɔpaw no sɛ soafo a ɔwhɛ afiesɛm so abediakyire na wɔ saa afe no ara mu no wɔpaw no sɛ soafo a ɔhwɛ nhomasua so ɔsoom wɔ saa dibea no mfie mienu na wɔ afe mu no wɔpaw no sɛ soafo a ɔhwɛ ahobammɔ so wɔ abtoɔ a ɛkɔɔ so wɔ ghana adeyeman a ɛtɔ so mienu no mu no ogyina ma wɔtoo aba yi no sɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma ablekuma abatoɔ mpesoa so wɔ amanyɔkuo national alliance of liberals ɔsoom wɔ saa dibea kosii afe bre a wotuu busia aban no gui wɔpaw no sɛ ghana aban ananmusifo a ɔwɔ canada wɔ afe ɔsoom wɔ saa dibea no mfie miɛnsa wɔ afe mu no wɔpaw no sɛ aban ananmusifo a ɔwɔ yugoslavia ɔsoom wɔ saa dibea no kosii afe bre wotuu nkruma aban gui ɔtoaa amanɔne nnwuma no so ma no kɔsoom sɛ aban ananmusifo a ɔwɔ liberia firi afe kosii afe bre a nlc aban no dane tumi de hyɛɛ aban a ɛnhyɛ asraafo ase ɔwaree florence nylander wɔ january afe ɔne no woo mmɔfra miɛnsa ne ba ne ladi nylander a ɔsoom wɔ amanyɔkuo conventions people s party no mu firi afe kosii afe ne foforo ne owura yere doris naa lamiley asherker decker a w anya ne baabi kɔ na ɔyɛ kane kwankyerɛfo ma adwumakuo a ɛne ghana library board nneɛma a n ani gye ho ne nnwomtoɔ edward akufo addo wɔ woo no june da ɛtɔ so afe owui wɔ july da ɛtɔ so afe yɛ ghanani amanyɔni ne mmaranimfo na ɔka kuo a ɛmufo yɛ nsia a w ato din big six a wɔyɛ akandifo ma amnyɔkuo a ene united gold coast conventions ugcc ghana hyehyɔfo no mu baako a wɔperee maa ghana nyaa fahodie ɔbɛyɛɛ ghana mmaranimfo panyin firi afe na akyire sɛ manpanyin afe wɔ ghana ne ba ne ghana manpanyin nana addo akufo addo wɔ woo akuffo addo wɔ june da ɛtɔ so afe wɔ dodowa a ɛwɔ nkran mantam no mu a n awofo ne william martin addo danquah ne theodora amuafi n awofo no mienu nyinaa firi ghana apuei fam a ɛne akropong ɔhyɛɛ sukuu ase wɔ presbyterian primary and middle schools wɔ akropong wɔ afe mu no ɔkɔɔ achimota college beae a onyaa nwomanimfo abasobɔ de kɔɔ st pters college oxford okosuaa nkontabuo amanyɔsɛm ne ne nyansapɛ owie sukuu no ma no nyaa abodin krtaa wɔ nyansapɛ ne amanyɔsɛm mu wɔ afe wɔfrɛɛ akuffo addo kaa abrokyire mmaranimfo kuo a ɛne middle temple bar a ɛwɔ london uk no wɔ afe mu na ɔsan n akyi baa ghana a kane wɔfrɛ no gold cost no bɛyɛɛ ankorɛankorɛ mmaranim adwuma wo nkran wɔ afe mu no ɔbekaa amanyɔkuo united gold coast conventions ugcc hyehyɛfo ho ne kuo a wɔfrɛ no big six afoforo ne ebenezer ako adjei joeseph boakye dankwa kwame nkrumah emmanuel obetsebi lamptey ne william ofori atta no mu baako a wode no too afiase wɔ nkran basabasaye a ɛkoɔɔ so wɔ afe no akyi ghana nyaa fahode akyi no akuffo addo yɛɛ otemmufo wɔ asɛndibea kunini atɛnmmufo miɛnsa no mu baako a wɔtena awudisɛm a ɛfa tawia adamafio ako adjei ne afoforo miɛnsa asɛm so na asɛm no fa kulungugu topae a ɛtoe a ank wɔde bekum manpanyin kwame nkruma na eyi ma woyii ɔne attɛmufo miensa adi esiane sɛ wɔkae sɛ nnipa a wɔde kwaadu bɔɔ won no mu  bi yɛ nea wɔnni fɔ firi afe kosi mu no national liberation council nlc aban no wɔpaw no sɛ atɛmmufo panyin na afei nso sɛ titenani ma kuo a ɛhwɛ ma wɔ kyerɛw ɔmanmmra nea wɔkyerɛw kwasafoman amanmmra no ɔsan nso yɛɛ titenani maa nlc amanyɔkuo no wɔ saa bre no ara mu firi august da a ɛtɔ afe kosii sɛ wotuu n aban gui wɔ january da a ɛtɔ afe mu no na akuffo addo yɛ manpanyin wɔ ghana wɔ ghana adeyeman a ɛtɔ so mienu dr kofi abrefa busia nan a okura tumi no ankasaa wɔ july da ɛtɔ so afe mu no akuffo addo wui adleine sylvia eugenia ama yeboakua akuu addo nana yeboakua ofori atta december da ɛtɔ so afe march da ɛtɔ so afe yɛ kane manpanyin yere wɔ ghana adehyeman a ɛtɔ so mienu no mu a na ne kunu ne edward akuffo addo na ne ba nso ne ghana manpanyin nana akuffo addo owui wɔ ayarasabea a ɛyɛ korlebu teaching hospital a ɛwɔ nkran wɔ march da a ɛto so afe mu bre a na w adi mfie na n wofo de nana sir ofori atta i a ɔyɛ ɔmahene wɔ akyem abuakwa ne agnes akosua dodua a ofiri abomosu na ɔyɛ abɔntendɔmhene ɔbaahemaa a i ofori panyin fie wɔ kyebi ne saa nti na wɔde edin nana yeboakua ofori atta too no ne nuabea panyin ne susan ofori atta a ɔyɛ ɔbaa dɔkita a ɔdikan wɔ gold coast adelien akuffo addo nuabarima panyin ne william ofori atta a na ɔyɛ amanyɔni ne mmaranimfo wɔ gold coast kane amanɔne soafo ne amanyɔkuo united gold coast conventions ugcc no hyehyɛfo no mu baako ɔsan nso yɛ nnipa nsia a wɔperemaa ghana nyaa fahodie a yɛfrɛ wɔn big six no mu baako atuatewkuo a british aban no kyeree wɔn wɔ basabasaye a ɛkɔɔ so nkran aprepre a ɛhyɛɛ ghana fahodie ase wɔ afe ne nuabarima ne kofi asante ofori atta a ɔyɛ kane soafo a ɔhwɛ nkurow nketewa amammuo so wɔ amanyokuo conventions people s party aban a kwame nkruma yɛ manpanyin ne titetenani ma ghana mmarahyɛ baguani                 ɛ bakatue afahye yɛ afahyɛ a ahenfo ne wɔn nkorɔofo a wɔn wɔ elmina a ɛwɔ mfinfin mantam no di afahyɛ no hyɛɛ ase wɔ tete bɛyɛ afe mu na wodi saa afehyɛ yi wɔ benada a edikan wɔ bosome a ɛtɔ so nson mu wɔ afe biara abrɔfo a wɔne dutch no adikan aka afehyɛ no ho asɛm ato hɔ anyɛ yie koraa bɛyɛ afe na wɔ amaneɛbɔ bi a okandifo cornelis nagtglass kaa wɔ afe mu no ɔkaa ho asɛm afashyɛ no yɛ nea wɔde hyɛ bre a wɔde yi nsuomnam wɔ elmina ase edin bakatue yɛ nea wonyaa firi fante kasa a n asekyerɛ ne baka a wɔtwe mu nsuo afahyɛ no yɛ nea wɔde de kae bre a abrɔfo a na wodi gold coast so a na wɔyɛ porteguess no de elmina sii hɔ wɔ san nso fa afahyɛ no so da wɔn abosom no ase sɛ w ama wɔn afe pa ma wotumi yii nsumnam pii elmina ahenfo no ayi dwoada ne benada a edikan wɔ bosome kitawonsa bosome no mu asi hɔ a wɔde hyɛ fa no amammerɛ ne amaneɛ ahorɔw a ɛho hia nyina yɛ ade a wɔyɛ no wɔ saa da yi ɛne nsutɔbre a esi wɔ afe biara mu no hyia wɔ ghana benada yɛ da a w apaw esiane ne sɛ wɔgyedi sɛ saa da no yɛ nsuo mu bosom no da ne saa nti elmina ne apopofo a wɔn wɔ ghana mpoano nyinaa yɛ nea wɔnko po da benada wɔde saa da no hyɛ abosom no anuonyam wɔ afahyɛ da no ɔmahene ne ahenfo a wɔhyɛ n ase ne elmina man no nyinaa bomu yɛ aduane krokrɔn a ɛne kosua ne bayerɛ a wɔde afra ngo kokɔɔ de koma nana brenya a ɔyɛ nsuo bosom no na wogu nsa de srɛ asomdwoe wɔ afahyɛ no da a ɛyɛ anɔpa no elmina adehyeɛ abusua no nyinaa   a nkonwa soafo nso ka ho to santene fa kuro no mu ahenfo a wofiri nkuro akeseɛ mu no yɛ nea wɔtenatena wɔn apakan a w asiesie ho kama no mu sɛ wonante fa kuro no mu wie na ahenfo a w apaw won ne nnipa titeriw a w aba afahyɛ no ase de wɔn nsɛm bɛto dwa wie a ɔmanhene no bɛto n asau no ato brenya baka no mu mprensa eno akyi no wɔde pae mu ka de bra a w abra nsumnamyie twenebɔ ayiyɛ ne nneɛma a ɛte saa no ba n awiee wɔ elmina man no mu nea edi eyi akyi ne mmaa a wɔhyɛ kente na wɔbɔ afahyɛ no abɔtire soronko betwi kodoɔ wɔ baka no so adehyeɛ santene nwomato twenebɔ ne asaw a ɛde kɔ ɔman hene fie no de afehyɛ no ba awie nusumnam a wonyaa no afahyɛ bre no nyina yɛ nea wɔde bɔ afɔre ma abosom no de da wɔn ase wɔde da no ba awie wɔ adwabɔ homowo yɛ otwa bre afahyɛ a wɔn a wodi no yɛ nnipa wɛyɛ ga adangbefo a wofiri ghana afahyɛ no hyɛɛ ase wɔ kotonimma bosome no mu na nea wodikan yɛ ne nnuane a wodua aburo ne bayerɛ bre nsutɔbre no ahyɛ ase wɔ afahyɛ no ase no wodi asa bi w ato din kpanlogo nnipa a wɔ yɛ ga foɔ no di homowo afahyɛ no de kae ɛkɔm bi a esii wɔ tete ghana abakɔsɛm mu no asɛmfua homowo homo ɛkɔm wɔ ehuro betumi akyerɛ ehuro a wohuro ɛkɔm wɔ ga kasa mu homowo amammerɛ no hyɛɛ ase wɔ bre bi a ɛkɔm a ano yɛ den sii wɔ nkran mantam no mu a ɛyɛ beae a ga nkorɔfo no wɔ no esiane osutɔbre a ɛboa ma wɔn nnuane gyina no antɔ nti bre a nsuo baa wɔ ne bere mu akyire no ga nkurɔfo no yɛ nea wɔn ani gyee na ɛno na ɛkɔfaa afahyɛ a ɛde homowo no bae homowo yɛ afahyɛ a wodi no wɔ ga nsase nyinaa so na ne mpɛnpɛnso keseɛ no yɛ nea ɛkɔ so wɔ gamashie afahyɛ no hyɛɛ ase wɔ bre a wodua aburo a wɔde bɛyɛ aduane soronko a ɛne kpokpoi anaa kpekple afehyɛ da no sɛ saa bre no duru so a ɛyɛ adea  wɔbra twenebɔ anaa dede yɛ esiane sɛ wɔgyedi sɛ dede no yɛ nea ebetumi ama nnobae a w adua nnyin aduane no yɛ nea wɔde abɛnkwa na edi na afei wɔde bi petepete kuro no mu mmuasuko no ti ahorɔw na edi sa dwumadie no abusuakuo ti biara pete aduane bi gu wɔn mmuasua fie wodi afahyɛ no bre a wɔde nwomtoɔ twene ne nsakubo asa ne osebɔ to santene fa kuro no mu edu saa bre yi a wosii akwan ahorɔw wɔ kuro no mu na ama w atumi adi afahyɛ no yiyie enfa ho sɛ afahyɛ no yɛ ga fo dee no ɛyɛ ade wɔgye aforo a wofi kasa ahorɔw nyina atoo wɔ afehyɛ no ase nkuro ahorɔw bi a wodi homowo no ne la teshie nungua osu ga mashie tema ningo prampram aboakyer afahye yɛ ɔwansane kyere afahyɛ a nnipa a wofiri winneba a ewɔ mfinfin mantam a ɛwɔ ghana no di tasɛmfua aboakyer no gyina ho ne ahayɔ a wɔde kyere wuramunam wɔ mfantefo kasa a wɔn a wɔka no firi mfinfin mantam mu wodi saa afahyɛ yi de kae atukɔtena a simpafo nnipa a wɔn wɔ winneba no ammere din no yɛei wotuu firii afrika apuei kuro a ne din de timbuktu atifi atɔe fam a ɛyɛ tete sudane aheman na ɛbaa mfinmfin mantam mpoano wɔ ghana akwantuo no yɛ nea anuanom mmarima mienu na edii anim nnipa no gye di sɛ onyame bi a wɔfrɛ no otu na ɔboa wɔn ho ban wɔ wɔn akwantuo no mu a bɔne biara anto wɔn aseda a wɔpɛ sɛ wɔde ma no nti wɔkɔɔ bisaa ɔkɔmfo a ɔda bosom no ano a na ɔyɛ ntamgyinafo ma bosom no ne nnipa no aforebɔ ko ɛsɔ n ani anwnawasɛm ne sɛ bosom no afɔre a kae sɛ ohia no yɛ nnipa a ofori adehyeɛ abusuakuo no mu mogya wɔde adesrɛde too bosom no anim sɛ ɔnsesa n aforebɔ no anyɛ saa adehyeɛ abusua no ase betɔre bosom no sesaa nea ɔkae no ma afei ɔkaa sɛ wɔnfa ɔkra a ne bu afu yiye mmera sɛ aforebɔde sɛ wɔde ba ɛsɛ wotwa ne ti wɔ bosom no so na ɛsɛ sɛ wɔyɛ eyi afe biara ansana afehyɛ no befiri ase no nnipa no sesaa bosom atenae kɔɔ babi wɔfre ho penkye bre a wɔyee saa wie no wɔsesaa bosom no din yɛɛ no penkye otu a ɛkyerɛ ne fie korakora nnipa no hyɛɛ ase hwehwɛɛ ɔkra a ne bo afuw no na ama w atumi adi afahyɛ no nnipa pii wuwui wɔ bre a wɔyɛɛ sɛ wɔbɛkeyere ɔkra a ne bo afuw no na wɔde no aba penkyi bre a onwui ansana afehyɛ no befiri ase no nnipa no sesaa bosom atenae kɔɔ babi wɔfrɛ ho penkye bre a wɔyɛɛ saa wie no wɔsesaa bosom no din yɛɛ no penkye otu a ɛkyerɛ ne fie korakora nnipa no hyɛɛ ase hwehwɛɛ ɔkra a ne bo afuw no na ama w atumi adi afahyɛ no nnipa pii wuwui wɔ bre a wɔyɛɛ sɛ wɔbɛkeyere ɔkra a ne bo afuw no na wɔde no aba penkyi bre a onwui nnipa no san de adesrɛde a ɛtɔ so mienu kɔtoo penkyi otu anim sɛ ɔnsesa n adwen wɔ aboa no ho adesrɛde no ma no sesaa n adwen pene so sɛ ɔbɛgye ɔwansane a wanyin ahayɔ kuo meinu a wɔn ne tuafo kuo a edi kan ne dentsifo kuo a ɛtɔ mienu de sii wɔn ani so sɛ firi saa da no wɔbekyere ɔwansane a onwui abre nnipa no dwabɔ no ase saa afahyɛ yɛ nea wodi no kotonima bosme no mu na ɛyɛ adwabo kesee wɔ ghana simpafo no yɛ nea wɔde wɔn ano aka abokɔsem yi akyere wɔn nkyiri mma denam nwomtoɔ anansesɛm bre a ɔsram no apae ne asafonwom so saa abakɔsem yi ka kɔɔ so kosii sɛ abrɔfo a wofiri europe no baa mpoano a ɛwɔ gold coast na wɔkyerɛw wo brofo kasa no nwomanimfo hyɛɛ ase kyere fante kasa no ase kɔɔ brofo kasa mu wodi afahyɛ no wɔ memeneda a edikan wɔ kotonima bosome no mu wɔ da edikan no mu no asafo akuo mienu no de wɔn ho hyɛ ahayɔ no mu kuo a ebediakan akyere ɔwansane a onwui wɔ kwae a wahyɛda agyae ato hɔ ama saa adeyɛ no de aboa no bre ahenfo no ne nnipa no wɔ adwabɔ no ase wobɔ wɔn abaso sɛ wɔyɛ akokodurofo wɔde ɔwansane no bɔ afɔree ne eyi na ɛhyɛɛ afahyɛ no ase wɔfa afahyɛ no srɛ akwankyerɛ ne nnɔbae twabre papa fririi abosom no hɔ ma afe a edi wɔn anim no solomon sampa nii otokonor sampa anaa solomon sampa ogyefo da a ɛtɔ so afe ɔpepɔn da a ɛtɔ so afe wɔ san nso frɛ no edin a ahorɔw a ɛne pap solo paa solo quench walahi yɛ kane ghanani oyekyerɛni a nea wɔde kae no paa ne ɔyɛkyerɛ a ɔyɛe de bɔɔ dawuru maa tɔfe a ne din de original hacks wɔ woo no wɔ james town british accra na ɔyɛ nnwomtoni ne asawdifo a ɔne agofomma a wɔn din de slim traditional band na edii nsawosoɔ nea wɔfre no anansekromain ka ho wɔ agodi adwumakuo bi a w ato din national flkloric adwumakuo na ɔyɛ yɛkyereni a ɔka ɔman yɛkeyerɛ kuo a wɔtee wɔ afe mu na wɔn din de national drama kuo no ho na afe ɔka kuo foforo a ɛne abibigromma kuo na ɛho na ɔde n adwuma baa awie na ɔyɛ obi a ɔbɔ atwene a w ato din congas ne nsankuo ahorɔw maa kuo a wɔn din de amartey hedzoleh agofomma a wɔbɔɔ king ampah nnwom a ɛne kukurantumi road to accra a ɛye sini a wɔyɛɛ no wɔ afe mu ɔsan so yɛ kane yiyedie so hwɛfo ma siniyɛfo kuo a w ato din ghana actor s gild gag kundum afahye yɛ afahyɛ a ahantafo anaa nzemafo a wɔn wɔ atɔe mantam a ɛwɔ ghana no di wɔhyɛ saa fa yi de wɔn anyame ase wɔ otwa bre wɔgyedi sɛ wodii aafhyɛ no nea edkina wɔ afeha a ɛtɔ so no mu oniko a ɔkaa afahyɛ no ho asɛm nea edikan no ne bossman a ɔyɛ dutchni a ɔhwehwɛ nneɛma mu otuu kwan baa gold coast wɔ afeha a ɛtɔ so no mu na ɛhɔ na onyaa akwanya hu afahyɛ no sɛnea abakɔsɛm a w aka ato hɔ ne ammere ahorɔw kyerɛ no afahyɛ no hyɛɛ ase bre a ɔbɔmmɔfo a ne din de akpoley kɔɔ ahayɔ na ɔkɔhyiaa mmoatia a na wɔredi asa wɔ kanko ɔhwɛɛ wɔn wie no ɔkɔɔ fie maa no kɔkyerɛɛ ne kuro mufo no sɛnea wodi asa no asa no yɛ nea wɔde pam ahonhom bɔne firi nkuro ne nkurase  wɔ afahyɛ no bre so nnipa wofiri axim ne ne mmɔptam hɔ yɛ nea wodi saa asa no ɛyɛ nea efiri ahanta a ɛwɔ atɔe mantam mu wɔ ghana kundum afahyɛ no yɛ otwabre ne ɔsom afahyɛ wɔhyɛ afahyɛ no ase bre a abɛdua soronko bi abre wɔ kane no na wodi afahyɛ no nawɔtwe nnan nonso esiane abɛɛfo nti w ate nna no so ayɛ no nna nwɔtwe nkuro a wɔka bom yɛ ahantaman no nyinaa di afahyɛ wɔ nna sronko so nkuro no nyinaa si gyinae wɔ kwasiada ko a wɔpɛ sɛ wɔ hyɛ wɔn afahyɛ no ase afahyɛ no wɔ fa ahorɔw miɛnsa afahye no gu ahorow miensa nnipa wɔde wɔn hyɛ afahyɛ no mu no yɛ nea wɔhyɛ ntadeɛ soronko mpaboa ne nkatanim nwomtofo no soa atwene ahorɔw no kɔ abosonnan nnum a ɛwɔ nkuro no akyi nyinaa mu ɛno na ɛhyɛ afahyɛ no ase wɔ abosonnan no mu no wogu nsa de srɛɛ yiyiedie de ma ɔman no wɔ bre a na wɔde nawɔtwe nnan di afahyɛ no atwenebɔfo no de nawɔtwe miɛnsa kɔ so sua atwenebɔ ahorow de twɛn nawɔtwe nnan soɔ no dwoada a ɛyɛ nawɔtwe nnan ne nea ɛtwa toɔ no twenebɔ ne asa biara nkɔ so amammerɛ gya a wɔsɔ wɔ kundum afahyɛ ase no yɛ nea wɔsɔ wɔ ɔmanhene fie kosi sɛ afahyɛ no bɛba awie ogya no yɛ nea wɔde noa afahyɛ no nnuane ahorɔw no wɔ benada no woku nkokɔo anaa mpɔnkye de yi apayɛ wɔ nkonwadan no mu nkonwadan no krɔkrɔnbea a wɔ kora ahenfo a w awuwu no nyina nkonwa ahorɔw amammerɛ a ɛkɔ so wɔ nkownadan no mu no yɛ nea nnipa kuo kakra bi na edi saa dwuma no akyire koraa no ammerea ɛkɔ so adwabo mu no yɛ nea wɔ de hyɛhyeso wɔ ahenfie ho nwomto hyɛ ase wɔ benada ne wukuada ɔmanhene no nso de ne hɔ hyɛ afahyɛ no mu paa ɔtena n apakan mu ma ne manfo de nnwomtoɔ ne asa di n akyi anwumere biara nnipa didi bom akuo kuo kosi kwasida a etwa toɔ no nnuane no nyinaa yɛ ne mmaa no ka bom nua wɔ kundu gya a w asɔ no so a mmaa mpanyinfo gyina nkyɛ de akwankyerɛ ma nawɔtwe a aka no yɛ nea wɔde sa kundum amammerɛ asa no asa no bi wɔ ha a ɛyɛ mmaa asa mmaraima no nso wɔ wɔn asa na asa foforo wɔ nso a obiara tumi sa bi wɔ de asa no kowie wɔ abankɛse a ɛwɔ axim no adiho afahyɛ no botea ne sɛ wɔde pam ahohomfi ne nnipa bɔne nyina firi kuro no mu na ɔsan fa afahye nɔ so srɛ nnepa ma afe a ɛda wɔn anim no kakube festival yɛafahyɛ a nandɔmfo a wɔn wɔ atifi toe manatam a ɛwɔ ghana no di wodi saa afahyɛ yi de da wɔn anyame ase wɔ ahobanbɔ ne akwankyerɛ a ɔde ama wɔ saa afe no mu a ɛfa wɔn kuayɔ ho na wɔ san nso de afye kyere sɛ kuayɔ bre no aba n awie wɔ saa afe no mu afahyɛ nso yɛ bre a nandɔmfo de hyɛ wɔn nuadɔ kuo mu kena afei nso wɔde wɔn amammere ahorɔw adi wodi afahyɛ no de da wɔn mmuasua abosom no ase na afei wɔde adesrɛ to wɔn a nim wɔ ahobanbɔ ne akwankyerɛ wɔ kuayɔ afe a wobesi mu no ho kakube festival yɛafahyɛ a nandɔmfo a wɔn wɔ atifi toe manatam a ɛwɔ ghana no di wodi saa afahyɛ yi de da wɔn anyame ase wɔ ahobanbɔ ne akwankyerɛ a ɔde ama wɔ saa afe no mu a ɛfa wɔn kuayɔ ho na wɔ san nso de afye kyere sɛ kuayɔ bre no aba n awie wɔ saa afe no mu afahyɛ nso yɛ bre a nandɔmfo de hyɛ wɔn nuadɔ kuo mu kena afei nso wɔde wɔn amammere ahorɔw adi wodi afahyɛ no de da wɔn mmuasua abosom no ase na afei wɔde adesrɛ to wɔn a nim wɔ ahobanbɔ ne akwankyerɛ wɔ kuayɔ afe a wobesi mu no ho isaac kobina donkor abban april da ɛtɔ so afe yɛ kane ghanaman ɔttɛmufo kandifo firi afe kosii afe ɔne nea ɔtɔ so wɔ ghana abakɔsɛm mu a okuraa saa dibea firi bre a ghana nyaa fahodie wɔ woo aban wɔ afe wɔ agona nkum a ɛwɔ mfinfin mantam mu ɔkɔɔ ntoaso sukuu a ne din mfantsipim school firi afe kosii afe otuu kwan kɔɔ united kingdom kosuaa mmaranim wɔ suapɔn a ɛne university of nothingham wɔfrɛɛ no kan amnɔne mmeranimfokuo a ɛde english bar no wɔ june da ɛtɔ so afe mu ɔsan n aky baa ghana wɔ afe bɛhyɛɛ ankoreankore mmaranim nwuma ase kosii sɛ wɔfrɛ no kaa ghana mmaranimfo a woda asɛmdibea a ɛne high court no wo may afe wɔ frɛɛ abban kaa ghana mmaranim kuo a ɛne ghana bar no wɔ april da a ɛtɔ afe mu bre a ɔwɔ hɔ sɛ otɛmmufo wɔ asɛmdibea high court no wɔpaw no sɛ ɔkandifo maa kuo a ɛhwɛ abatoɔ so ɔno na ɔhwɛɛ aba a ntawantawa baa ho a ɛne union government unigove wɔ march da ɛtɔ so afe mu wɔ sepreme millitary council smc bre so bre a abtoɔ no kɔ so no ɔde ne ho kosie esiane ne sɛ na osuro see asraafo aban betumi de ne nkwa ato aisane mu nea nti a ɛte saa ne sɛ bre a abatoɔ ɛne unigov rekɔso no asrafo aban a ɛne smc aban yɛɛ n adwen sɛ obewia aba no mu nanso w ampene nea osii n anan mu a ne din de kingsley nyinah no naa ɔhwɛɛ abatoɔ a ɛkɔɔ so wɔ a dr liman dii nkonim bɛyɛɛ manpanyin otuu kwan kɔɔ seychelles na wɔpaw no sɛ attemufo kandifo firi afe kosii afe ɔsan n akyi baa ghana no ɔsan de ne ho kɔdɔɔm ghana attemukuo no na wɔpaw sɛ otemmufo wɔ ghana asɛmdibea kunini wɔ february da a ɛtɔ so february afe mu no jerry john rawlings paw no sɛ ghana attemukuo kandifo justice abban yɛ sɛ ɔde ne dwumadie bɛto ho wɔ may da a edikan wɔ afe mu essiane ne yareɛ nti owui wɔ nna kakra bi akyi wɔ april da a ɛtɔ so afe wɔ ghana bre a w adi sir korbina arku korsah april da a ɛtɔ so afe january afe yɛ atemukuo kandifo a odikan wɔ ghana kane gold coast wo afe mu ne ho nsem wɔ woo korsah wɔo saltpond na ɔkɔɔ sukuu wɔ mfantsipim school fouray bay college ba wɔ afe durham university ne london university llb wɔ afe mu no nana sir ofori atta ne sir arku korsah ne ghanafo a wodikan wɔ kane british aban no mu kandifo wɔ gold coast a ne din de sir allan burns paw wɔn kɔɔ mmarahyɛ baguakuo mu korsah ka nnipkuo a wɔboa ma wɔhyehyɛɛ adwumakuo a ɛde ghana academy of art and science wo afe mu wɔ kulungugu topae a ɛtoe a na wɔ pɛ sɛ wɔde ku kwame nkrumah wɔ afe mu no sir arku korsah na ɔyɛɛ otemmufo a ɔhwɛɛ saa nsɛm no so bre a wɔde nnipa nnum a wɔbɔɔ wɔn kwaadu no kɔɔ asenni no wɔ atɛmmuo no akyi no nnipa miensa wɔ nnipa nnum no mu yɛ nea wodii bem eyi anyɛ nkrumah aban no dɛ nkrumah gyee dibea a ɛne attemukuo kandifo no firi ne nsam wɔ afe a ɛnfa mmara kwan so ne mma no mu baako roger a na ɔyɛ asɛndibea a ɛne high court wɔ ghana no tuu firii ghana kɔɔ zimbabwe ma no kɔyɛɛ otemmufo wɔ asɛndibea kunini owui wɔfebruary william esuman gwira sekyi a wɔ san nso frɛ no kobina sekyi november da edikan afe cape coast june afe   yɛ kane ɔman mmaranimfo amanyɔni ne ɔkyerɛwfo wɔ gold coast sekyi awofo ne john gldstone sackey a na ɔyɛ ɔkyerɛkyerɛfo panyin wɔ wesleyan school a ɛwɔ cape coast a ɔno nso awɔfo ne ɔhene kofi sakyi ɔhenpɔn wo cape coast ne wilhemina pitersena wosan nso frɛ no amba paaba ne maame ne willem essuman pietersen c a ɔyɛ ankoreankore adwumayɛni wɔ elmina cape coast ne kane ɔkandifo ma kuo a ɛne aborigines rights protection society arps a ɔkandifo a ɔbaa wɔ nakyi din ne henry van hien a ɔye sekyi wofase ɔno na sekyi dii n adeɛ sekyi kɔɔ sukuu wɔ mfantsipim school na osuaa abɔde nyansapɛ mu wɔ suapɔn a ɛne university of london bre a ne nana barima de no kɔɔ bretain na ne botae ne sɛ ɔbɛyɛ mfiridwuma dwomfo te sɛ ne wɔfa a ɔne j b essuman gwira yɛe no nanso na n awofo yɛ nea wɔpɛ sɛ ɔyɛ mmaranimfo nti saa adwuma no na ɔde ne ho hyɛɛ mu wɔfrɛɛ no kaa amanɔne mmaranimkuo a ɛne english bar wɔ inner temple wɔ afe sekyi bɛyɛɛ mmaranim fo gold coast ɔyɛ kane kandifo ma adwumakuo a ne din de aborigines rights protection society kuo ntional congress of british west africa mu ni ne kuo a ne din de coussey committee a wɔhwɛɛ amanmara nsesae ɔwaree lilly anna cleaned a n awofo yɛ john peter clean ne elizabeth vroom kobina sekyi wui wɔ cape coast wɔ june da a ɛtɔ so afe sekyi anika nhoma a w ato din the blinkards ka sɛnea ayɛ asre sɛm sɛnea nimpakuo bi agye nneyɛe a abrɔfo amammue de bae no to mu nhoma a ɔkyerɛw a w ato din the angloga fante yɛ nhoma a edikan a wɔkyerɛw no wɔ brofo kasa mu wɔ cape coast wonim no sɛ nhomanimfo a odiikan kɔɔ asɛmdibea a ofuraa ntoma sɛ mmaranimfo sɛ afrikani no ode sii ne bo sɛ ɛnyɛ ade ɔbehyɛ abrɔfo ntadeɛ biom wonim no sɛ nhomanimfo a odiikan kɔɔ asɛmdibea a ofuraa ntoma sɛ mmaranimfo sɛ afrikani no ode sii ne bo sɛ ɛnyɛ ade ɔbehyɛ abrɔfo ntadeɛ biom damba afahye yɛ afahyɛ a ahenfo ne wɔn nkorɔfo a wɔn wɔ atifi mantam mu savana mantam mu atifi apei ne atifi atɔe mnatam mu wɔ ghan no di edin damba no yɛ dagbani kasa damma wɔ mamprusi kasa mu ne jingbenti wɔ waali kasa mu wodi afahyɛ no wɔ dagomba nnabupono a ɛne damba no mu saa da yi ne nkramofo bosome a ɛne rabia al awwal hyia damba afahyɛ no yɛ nea wɔde kae krɔnkrɔnni muhammad awoɔ ne ne dintoɔ nanso nneyɛe ne amammerɛ a wɔyɛ wɔ afahyɛ no ase nyinaa kyerɛ sɛ afahyɛ no fa ahenfo anuonyamhyɛ na mmom nnyɛ nkramosom mu nsɛm ho afahyɛ no gu ahorɔw miɛnsa a ɛne somo damba naa damba ne bielkulsi damba tafahye no hyɛ ase wɔ bosome a ɛne damba no da a ɛtɔ so du no mu na nea eikan a wɔyɛ no ne somo damba nea edi hɔ no ne naa damba a egyina hɔ ma ahenfo no na ɛno kɔ so wɔ bosome no da a ɛtɔ so no mu nea ɛtwa toɔ a ɛyɛ afahyɛ no mpɔnpɔn so no ne bielkulsi na ɛno kɔ so wɔ bosome a ɛtɔ so wɔ damba bosome no mu wɔ afahyɛ no bre so wɔ bɔ mpae ma wɔn nananom nsamanfo wɔ bɔ twene di asa na afei nso abusuafo ne nnafo sra wɔn ho wɔn ho na wɔyɛ adɔe ignatius baffour awua wɔ woo no august da ɛtɔ so afe wɔ okyerekrom yɛ ghanani amanyɔni ne soafo a ɔhwɛ nwum ne nwumansɛm so ɔde ne ho dɔɔm amanyɔkuo new patriotic party na ɔyɛ kane mmarahyɛ baguani ne kane aban kraakye a ogyina hɔ wɔ sunyain mansin no mu wɔ kofour aban mu   ɔbeyee soafo abediakyiire ma bono ne ahafo mantam mu na akyire wɔpaw no sɛ soafo wɔ bono ne ahafo mantam no mu wɔ kofour aban mu   ogyinaa ma wɔtoo aba yii no sɛ mmarahyɛ baguane a ogyina hɔ ma sunyani atɔe wɔ afe mu n amanyɔkuo a ɛne new patriotic party no dii nkuguo wɔ abatoɔ a ɛkɔɔ so wɔ mu no wɔtoo aba yi no biom wɔ afe ne abatoɔ a ɛkɔɔ so no mu ma ɔda so ara yɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma saa mpɛsoa no ɔsoom sɛ mmrahyɛ baguakuo no mu dom kumaa no ano boaboafo abediakyire firi afe kosii wɔ afe mu no manpanyin nana akuffo addo pɔw baffour awua kaa nnipa kuo dunkron ho se n asoafo so mpanyifo wɔde edin no kɔdɔɔm mmarahyɛ baguakuo no maa mmarahyɛ bagukuo no titenani a ɔne r t hon prof mike oquaye de edin no too dwa sɛ asoafo so soafo no baffour ka wɔn a wɔbɛn manpanyin no paa na wɔboa ma wɔye nyhehye efa ɔman ne ho baffour awua yɛ ɔwarefo a ɔwɔ mmɔfra miensa george mireku duker wɔ woo no may da ɛtɔ so afe yɛ ghanani amanyɔni ne mmarahyɛ baguani wɔ mmarahye baguakuo a etɔ so wɔ ghana adehyeman a ɛtɔ so nnan no mu a ogyina hɔ ma tarkwa nsuaem abatoɔ mpɛsoa so a ɛwɔ ghana wɔ amanyɔkuo new patriotic party din mu nea edikan a ɔkɔɔ mmarahyɛ bagua mu no wɔ afe wɔ amanyɔkuo new patriotic party din mu ɔyɛ obi ɔtwee mma no mu bebree maa amanyɔkuo new patriotic party wɔtarkwa nsuaem abatoɔ mpɛsoa a ɛwɔ atoe mantam no mu wɔ ghana wɔ woo no kotonimma da a ɛtɔ so afe mu duker sua ade wɔ nkontabuo mu wɔ suapɔn a ɛne university of education winneba kumasi suapɔn mu ma no nyaa abodin krataa a ɛne b ed ɔtoaa so kosuaa fangoo ho nneema wɔ suapɔn a ɛne university of polymouth uk ansa no ɔbɛyɛ mmarahyɛ baguani no ɔsoom sɛ ɔkyerɛkyerɛfo firi afe kosii maa adwumakuo a ɛne ghana education service ɔsan nso soom sɛ boafo soronko maa asoe a ɛhwɛ nkuro ne nkurase amammuo so firi afe kosii afe mu ɔyɛɛ adwuma sɛ aban kraakyeni wɔ john agyekum kuffour ase wɔ afe mu na duker yɛ ɔkwankyerɛfo maa adwumakuo a ɛne integregated social development centre isodec firii afe kosii afe charles de graft dickson yɛ kane ghanani nhomasa mu kunini ne amnyɔni ɔsoom sɛ ɔman soafo ne mmarahyɛ baguani wɔ ghana adehyeman a edikan no mu ansa na ɔde ne ho bɛhyɛ amanyɔsɛm mu no na ɔyɛ ɔkandifo ma bɔɔl bɔ kuo a ne din de asante kotoko s c wɔ woo charlse de graft dicksoon wɔ november da ɛtɔ so afe mu wɔ konogo odumase a ɛwɔ asante mantam no mu ɔhyɛɛ sukuu ase wɔ st peter s primary school a ɛwɔ kumasi na ɔtoaa so kɔɔ prince wales collge a ɛnnɛ wɔfrɛ no achimota school no ɛhɔ na onyaa ne ntoaso sukuu no charlse hye adekeyerɛ ase wɔ st mary s school wɔ konongo firi afe kosii afe   ɔde mfie nsia kɔyɛɛ adwuma wɔ konogo agudietubea ɔde ne ho kɔdɔɔm adwumakuo a ɛne c f a o na akyire yi ɔbɛyɛɛ ɔkwankyerɛfo wɔ afe mu   wɔ afe mu no wɔpaw no sɛ ɔkwankyerɛfo a ɔda bɔɔl bɔ kuo asante kotoko s c ano a okuraa saa dibea no kosii afe mu ɔka nnipa mienu a wɔpaw wɔn sɛ ananmusifo kɔɔ puerto rico wɔ bre a wɔreda ɔmanpanyin luis munoz marin adi no wɔ july da a ɛtɔ so afe mu mu no wɔpaw no sɛ soafo abediakyire wɔ asoe a ɛhwɛ nhomsua wɔ afe mu no wɔpaw no se soafoa ɔhwe asante mantam mu wɔ afe mu no wɔpaw no sɛ soafoa ɔhwɛ ahobanbɔ so ɔkuraa saa dibea yi kosii afe nneɛma a nani gye no ne dadepɔnkɔ ka ne afikyifuo mu adwumayɛ owui wɔ november da a ɛtɔ so afe william kwaben aduhene yɛ kane ghanani nhomasa mu kunini ne amnyɔni ɔye kane mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma sefwi wiaso abatoɔ mpɛsoa so firi afe kosii afe mu wɔ afe mu no ɔbɛyɛɛ mmarhye baguani a ogyina hɔ ma wassaw akropong abatoɔ mpɛsoa so bre ɔwɔ mmarahyɛ bagua mu no okuraa dibea ahorɔw pii na ɔyɛ soafo abediakyire ma ɔman soafo a ɔhwɛ ma aban nyehyɛe kɔ so mmarahyɛ bagua mu wɔpaw no akyire sɛ soafo abediakyire a ɔhwɛ ahobanbɔ so na ɔsoom sɛ otitenani maa adwumakuo a ɛne state diamond corperations ansa na ɔde ne ho bɛhyɛɛ amanyosɛm mu no na ɔyɛ ɔkyerɛkyerɛni wɔ sefwi wiawso wɔ woo aduhene wɔ august da a ɛtɔ so afe wɔ aboduam wɔ sefwi wiawso mansin a ewɔ atɔe mantam mu wɔ ghana   ɔhyee nhomsua ase wɔ sefwi wiawso aban sukuu firi afe kosii afe ma no nyaa abodin krataa a ene standard seven middle leaving certitificate ɔtoaa so kɔɔ st augustiens college wo afe mu kosuaa ade sɛ ɔkyerɛkyerɛfni   owie adekyerɛ ntetee sukuu no wɔ afe ma no nyaa abodin krataa wɔ adekyerɛ mueceived his teanhers certificate a and qualified as a teacher in aduhene hyɛɛ adwuma sɛ ɔkyerɛkyerɛfo wɔ sefwi wiawso local council school a ɛwɔ dabunso wɔ afe mu ogyaa adekyerɛ adwuma no too hɔ de ne ho kɔhyɛɛ amanyɔsɛm mu wɔ afe wɔ afe mu no ogyina ma wɔtoo aba wɔ ne so sɛ mmarahyɛ begauani a ogyina hɔ ma sefwi wiawso abatoɔ mpɛsoa wɔ amanyɔkuo convntions peoples party din mu okuraa saa dibea no mu kosii afe bre a ɔbeye mmarahye baguani ma wassaw akropong abatoɔ mpesoa so okuraa saa dibea no mu kosii afe bre a wotuu nkruma ban no gui bre ɔwɔ mmarahyɛ bagua mu no okuraa dibea ahorɔw pii na ɔye soafo abediakyire ma ɔman soafo a ɔhwe ma aban nyehye kɔ so mmarahyɛ bagua mu wɔpaw no sɛ akyire sɛ soafo abediakyire a ɔhwɛ ahobanbɔ so ansa na abantuguo no bɛba no na ɔyɛ otitenani maa adwumakuo a ɛne state diamond corperations aduhene waree wɔ afe mu nanso awareɛ no gui wɔ afe mu a na ɔwɔ abɔfra baako wɔ afe mu no ɔwaree awura jane ghartey baba ayagba yɛ kane ghanani amanyɔni wɔ ghana adehyeman a edikan no mu ɔsoom sɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma bawku abatoɔ mpɛsoa so firi afe kosii afe bre wotuu nkruma aban gui   ɔne adam amandi a ɔyɛ kane mmarahyɛ baguani a firi afe kosii afe mu wo amanyɔkuo northern peoples party din mu no na esi akan wɔ bawku abatoɔ no mu ansa na ɔbɛyɛ mmarahyɛ baguani no ayagba yɛ adwuma sɛ aban adwumayɛni osuaa ade wɔ beaɛ a ɛne agriculture institute a ɛwɔ zuarungu owie wɔ afe mu ma no nyaa abodin wɔpaw no sɛ kuayo abediakyire wɔ asoe a ɛhwɛ kuayɔ so okuraa saa dibea no mu kosii sɛ ɔkɔɔ mmarahyɛ bagua mu wɔ july afe mu tubrow kapeon yentua yɛ kane ghanani amanyɔni ɔyɛ kane mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma frafra atɔe mpɛsoa so firi afe mu kosii afe ne mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma nabdam mpɛsoa so firi afe kosii afe mu yentu yɛ kane amanyɔkuo northern people s party npp no mu ni na eyi maa no bɛyɛɛ amanyɔkuo unite party up no mu ni esian sɛ amanyɔkuo nyinaa gye sɛ conventions people kaa bom ma wɔ bɛyɛɛ amanyɔkuo baako a ne din de united party wɔ afe nanso ɔne mumuni bawumia ne mahama tampuri gyaee amanyɔkuo no hɔ de wɔn ho kɔdɔɔm amanyɔkuo a na edi adeɛ saa bre no conventions peopels party wɔ afe mu akantigs afoko yɛ kane ghanani nhomasua mu kunini ne amanyɔni ɔyɛ kane mmarahyɛ baguania a ogyina hɔ ma atifi mantam firi afe kosii afe wɔ afe mu no wɔpaw no sɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma builsa abatoɔ mpɛsoa so wɔpaw no nea ɛtɔ so mienu wɔ afe na okuraa saa dibea no kusii afe wɔ afe mu no ɔbɛyɛɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma sandema abatoɔ mpɛsoa so okuaraa saa dibea kosii sɛ wotuu nkrumah aban no wɔ afe mu ansa na afoko de ne hɔ bɛhyɛ amanyɔsɛm mu no na ɔyɛ ɔkyerɛkyerɛni a ɔkyerɛ ade wɔ fumbisi kuro a ɛwɔ bulsia mansin no mu wo ghana wɔ wo afoko wɔ afe mu kuro a ɛne sandema a ɛwɔ atifi mantam mu wɔ gold coast ɛnnɛ ɛyɛ atifi atɔe manatam wɔ ghana ɔhyɛɛ sukuu ase wɔ afe mu wɔ sandema na owie mfitiase sukuu wɔ afe mu wɔ afe mu no ɔtoaa ne sukuu no so wɔ tamale middle school na owie afe mu ɔtoa so kɔɔ adekyerɛ ntetee sukuu a ɛne government teacher training college fri afe kosii ma no nyaa abodin krataa a ɛne certificate b ɔkyerɛɛ ade afe baako wɔ fumbisi kurow a ɛwɔ builsa mansin no mu no ɔtoaa so kɔɔ government teacher training college wɔ afe na onyaa abodin krataa a ɛne certificate a wɔ afe mu na ɔyɛ ɔkyerɛkyerɛni a ɔda sukuu a ɛne fumbisi day school firi afe kosii afe wɔpaw no sɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma atifi fam wɔ afe wɔ abatoɔ a ɛkɔɔ so afe mu no wɔpaw no sɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ builsa abatoɔ mpɛsoa wɔ amnyɔkuo conventions people party din mu wopaw no biom wo afe abatoo no no mu wo cpp din muse mmerahye baguani a ogyina hɔ mu builsa wɔ july afe mu no afoko gyaa ne nnema guu hɔ de ne ho kɔdɔɔm a amanyɔkuo foforo a ɛne northern peoples party ɔsan n akye baa amanyɔkuo cpp biom wɔ march da a ɛtɔ afe mu ogyinaa hɔ sɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma builsa abatoɔ mpɛsoa so kosii afe wɔ afe mu no ɔbɛyɛɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma sandema abatoɔ mpɛsoa so okuraa dibea kosii sɛ wotuu nkrumah aban gui wo afe afoko yɛ kane titenani ma amanyɔkuo new patriotic party paul afoko no wɔfa nneɛma a ɔde gyegye n ani ne kuayo edward ago ackam yɛ kane ghanani amnyɔni ɔyɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma dangbe shaie abatoɔ so firi afe kosii afe mu ɔbɛyɛɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma dangbe mpɛsoa so wɔ february afe wɔ woo ago ackam wɔ november da ɛtɔ so afe wɔ ningo a ɛwɔ nkran mantam no wɔ ghan ɛnnɛ ghana osuaa ade wɔ wesleyan mission school wɔ kpong aago ackam yɛ kane nhomaso hwɛfo ne sotɔ sohwɛfo wɔ adwumakuo a ɛne f and a swanzy a e t c ne u a c firi afe kosii afe ɔkɔyɛɛ adwuma wɔ adwumakuo a ɛne a g leventis and company limited firi afe kosii wo afe mu no oyɛ okandifo abediakyire ma amanyɔkuo conventions people s party na wɔ afe mu wɔpaw no sɛ otitenani wɔ ningo adwentoatoa kuo ano okuraa saa dibea yi mu kosii afe bre a amanyɔkuo cpp paw no sɛ ɔnkosi clarkson thomas nylander a ogyiinaa hɔ sɛ mmarahyɛ baguani a wɔ dangbe shai abtoɔ mpɛsoa so firi afe kosii afe no anan mu firi de ko no nylander gyina hɔ maa ga nkurase abatoɔ mpesoa so ago ackam dii nkunim wɔ abatoɔ no mu ma no bɛyɛɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma ningo shai abatoɔ mpɛsoa so firi afe kosii afe wɔ afe mu no wɔkyɛɛ mpɛsoa no mu yɛɛ no dangbe ne shai abatoɔ mpɛsoa so ago ackam bɛyɛɛ mmarhyɛ baguani a ogyina hɔ dangbe abatoɔ mpɛsoa firi afe mu kosii febraury afe bre a wotuu nkruma aban no gui ago ackam nneɛma a n ani gye ho ne akekan ne afikyifo kwabena kwakye anti yɛ kane suapɔn mu ɛkyerɛkyerɛfo ne amnyɔni ɔyɛ kane ɔman soafoa wɔ ghana adeyeman a ɛtɔ so mienu no mu wɔ woo kwabena wɔ november da ɛtɔ afe wɔ akim awisa a ɛbɛn akim oda wɔ apue mantam no mu wɔ ghana ɔhyɛɛ sukuu ase wɔ awisa presbyterian school ne saltpond english church mission school beae a owie n ahyɛase sukuu wɔ afe ɔkɔɔ ntoaso sukuu wɔ mfantsipim school firi afe kosii afe ne achimota school firi afe kosii afe wɔ afe mu no ɔde ne ho kɔhyɛɛ suapɔn a ɛne university of leeds ase ma no wie wɔ afe mu wɔ afe mo no ɔtoaa so kɔɔ suapɔn a ɛne university of colorado na no wie wɔ afe ɔkyerɛɛ ade wɔ kumasi univerisity of science and technology firi afe kosii afe ɔsan n akyi bae no ɔkɔyɛɛ adwuma wɔ adwumakuo a ɛne development secreteriat na onyaa nkɔanim ma wɔmaa ne dibea sɛ ɔkwankyerɛfo wɔ wɔn asoe baako wɔpaw no sɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma brim anafo firi kosi afe mu wɔpaw no sɛ soafo a ɔhwɛ nkuro ne nkurase amammuo so firi afe kosii afe na ɔyɛ ɔwarefo a ne mma yɛ nnan rosemond asiamah nkansah pw wɔ woo no januray afe yɛ obaa odikan wɔ ghana abakosɛm mu a wɔpaw no sɛ opolosin baa wo apolisifo adwumkuo a ɛne ghana police service wɔ gold coast na okura abodin krataa a ɛne senior cambridge ne akyerɛkyerɛfo abodin krataa a ɛne certificate a wɔ faa no kaa apolisfo adwumakuo a ɛde gold coast police force wɔ semtember da edikan afe bre a na w adi mfie wodikan faa no ansa na wɔfaa mmaa aforo saa bre na mmaa apolisifo nni ho kwna sɛ wɔ ware anaa wɔ wo mma nea ɔbɛyɛ eyi no mu biara no wɔ hyɛ ma no ma no de n adwuma no to hɔ ansa na ɔde n adwuma bɛto hɔ opolisini no ɔkyerɛw adesrɛde krataa kɔmaa aban a na ɔwɔ so no sɛ ɛsɛ wɔma kwan ma apolisifo mmaa ware na wɔ wo na afei nso ɛsɛ wɔsan fa wɔn a wɔde wɔn nwuma too hɔ kɔ waree anaa sɛ wɔ kɔ woe no biom ɔde n adwuma too hɔ wɔ may da ɛtɔ so afe mu bre a ɔde n adwuma too hɔ no ɔkyerɛɛ ade wɔ st john s grammar school firii afe kosii afe sɛ ɔbenfo ɔkyerɛkyerɛfo esiane abodin krataa a onyae ansa no ɔrekɔ akɔ yɛ apolisi adwuma no wɔ afe mu no ɔde afe baako kɔyɛɛ adwuma sɛ ɔkwankyerɛfo wɔ adwumakuo a ɛne ghana broadcasting corporation ɔkɔɔ ahomegye mu wɔ afe na ɔde n ane sii nhoma kyerɛw so ɔsan nso kyerɛɛ nsɛm bi a ɛwɔ ne nhoma a w akyerɛw octagon no ase kɔɔ amnɔne ne ɔman no kasa ahorɔw mu tawia adamafio ne din a wɔde woo no ne joseph tawia adams yɛ kane soafo wɔ nkrumah aban mu wɔ ghana adeyeman a edikan na adamafio yɛ amanyɔkuo conventions people s party ne na onyinii bɛyɛɛ ɔkyerɛwfo wɔ afe mu kwame nkruma wɔpaw no sɛ soafo a ɔhwɛ nkitohodie ne amanɛebɔ so na okuraa dibea a ɛne soafo a ɔhwe manpanyin asɔe so saa bre koro no ara mu na saa dibea yɛ nea tumi wɔ mu paa saa bre no mu adamafio ka wɔn akwame nkrumah ne wɔn hwɛ bo mu a wɔde wɔn kogyina asenni no mu baako de fa topae a ɛtoe wɔ kulungugu ne boate ne sɛ na anka wɔ pɛ sɛ woku kwame nkrumah adamafio dii nkunim wɔ asenni a edikan no mu nanso odii fɔ wɔ attemuo a ɛtɔ so mienu a wɔn a wodii asɛm no yɛ atɛmmufo kuo foforo a aban no hyehyɛe attɛnmmufo a wɔtenaa asɛm no so ne kobina arku korsah wɔ bre a ghana mmaranimfo kuo kwankyerɛfo ne asɛndibea kunini attɛmmufo william van lare ne edward akuffo addo a ɔbeyɛɛ mmaranimfo kuo kwankyerɛfo ne ghana manpyin akyire no bre so matilda nana manye amissah arthur ne borsah served as the second lady of ghana from to she was married to the vice president of ghana kwesi amissah arthur she has been installed as a queen mother of logba adzakoe in with the stool name of unandze afan eshi mamaga afeamenyo i her father was the director of social welfare and instrumental in founding osu children s home an orphanage as well as the borstal institute for juvenile delinquents in the country owura yere amissah arthur ye nhomakorabea hwesofo odii akotene wɔ nimdea a wɔde ma wɔ akyerew ne akekan mu abɛfɛoro nhoma akorae nneama nwuma ahorɔw pii wɔ ghana a ebi ne sɛ ɔboaa nsuomunamtonfo a wɔn wɔ efutu ne papa a na ɔyɛ ɔkwankyerɛfo a ɔda adwumakuo a ɛde social welafare ghana no mponto nnwuma a ɔyɛɛ no nyaa owura yere amissah arthur so nkɛntenso mrs amissah arthur attended mfantsiman girls secondary school komla agbeli gbedemah june da ɛtɔ so afe jully da a ɛtɔ so afe yɛ kane ghanani amnanyɔni ne soafoa a ɔhwɛ sikasɛm wɔ nkrumah aban ase wɔ ghana firi afe mu kosii afe mu edin a wɔde frɛ no paa ne afro gbede komla fiiri kiro a wɔ frɛ no anyako a ɛwɔ frao mantam no mu wɔ ghana wɔ woo komla wɔ june da a ɛtɔ so afe mu wɔ warri a ɛwɔ nigeria man mu a n awofo no yɛ ewe fo ɔkɔɔ ntoaso sukuu wɔ adisadel college a ɛwɔ cape coast  firi afe kosii afe mu ne achimota college firi afe   kosii afe ɔhyɛɛ adwuma ase sɛ ɔkyerɛkyerɛfo sɛ ntoaso sukuu mu ɔkyerɛkyerɛfo wɔ akuapem a ɛwɔ apue mantam mu wɔ ghana wɔ afe mu no ɔbɛyɛɛ ɔkyerɛkyerɛfo a ɔkyerɛ abɔdeɛ mu nyansapɛ wɔ accra academy a ɛwɔ james town ɔde nnuatɔn ne adɔkɔdɔkɔdetɔn kaa adekyere no wɔ afe mu no ɔde keyerɛ wɔ accra academy no too hɔ na ɔde ne hoo hyɛɛ nnuatɔn mu ne bere nyinaa na gbedemah yɛ amanyɔkuo a ɛne united gold coast conventions no mu ni ɔne dr kwame nkruma gyae amanyokuo no ho kɔhyehyɛɛ amanyɔkuo conventions peoples party cpp gbedema yɛ otitriw wɔ amanykɔuo cpp mu esiane nimdeɛ a ɔwɔ wɔ anoboaboa mu no nti ɔno na ɔboa nkrumah ma wɔpaw no sɛ mmarahye baguani wo febraury da ɛtɔ so afe mu wɔ mmarahye baguakuo abatoɔ a ɛkɔɔ so no ɔno na ɔyɛɛ osatuo maa nkruma bre a na abrɔfo aban a ɛtɔ so no de no too afise no nkrumah dii nkunim accra central mpesoa no so eyi maa woyii nkrumah firii afiase wɔ february da a ɛtɔ so afe na wofrɛɛ na ma no hyehyɛɛ aban amaneɛbo bi kyerɛ sɛ gbedemah ne nea odikan hyiaa nkrumah bre a woyii no firi afiase a ɛne james fort no wɔpaw gbedemah ma no kɔɔ mmarahye bagua mu na ɔbɛyɛɛ ghana soafo a odikan wɔ asoe a ɛwhɛ akwahosan ne nwuma so wɔ nkrumah aban mu wɔ afe mu no ɔbɛyɛɛ soafo a ɔhwɛ sikasɛm so dibea a odii mfie odii akotene wɔ mmoa a na united sate aban de maa wɔ akosombo dam no si ho bre a na wɔnpe sɛ wɔboa no mmerebi akyi bre a ɔne nkrumah anyɔnkofa no mu asei no nkrumah tee ne dibea no so baa soafo a ɔhwɛ akwahosan so wɔ may afe na us fo keka sɛ na gbedemah pe se otu nkrumah aban gu wɔkyere sɛ ɔkai sɛ ɔbɛyɛ me yaw sɛ anka mɛyɛ saa nanso ɔman no abre wɔ nkrumah ahantan nhwehweanim ne n abufusɛm no nkrumah hyɛɛ gbedemah sɛ onfa n adwuma nto ho wɔ september afe gbedemah twaa ne ho asu saa afe no mu esiane sɛ na ɔne nkrumah ayɔnkofa no asei koraa ma ɔkekaa faa nkrumah ho sɛ ɔnhwe ɔman no sika so yiyie wɔkae sɛ ɔde ne ho kaa nwura esiane sɛ na w ate sɛ wɔpɛ sɛ wɔ kyere no to afiase bre a ɔwɔ asutwa no mu no na ɔne us aban no da so are di nkitaho fa akosombo dam no ho gbedemah tee kuo a ɛne national alliance of liberals ma wɔ kɔɔ abatoɔ a ɛkɔɔ so wɔ afe no mu efene wɔde kɔɔ abatoɔ no mu ne ka no den m anigye ho sɛ me yɛ bibini wonyaa firi nnwom a james brown toe mu wo abatoɔ no akyi no wɔbraa gbedema firii mmarahyɛ bagua no mu na nlc de akɔdan asɛndibea kunini no ama w agye atom sɛ ɛsɛ wɔbra amnyɔkuo cpp mu nnipa a wɔde soboɔ abɔ wɔn wɔ sikadie bi a kɔɔɔ so no mu mfie eyi na ɛmaa no kɔɔ ahomegye wɔ amnyɔsɛm mu wo united states no wonim wɔ nsɛm bi a esii october da ɛtɔ afe mu u s manpayin dwight d eisenhower de kyɛwpa maa gbedemah bre adidibea a ɛde howard john s a ɛwɔ dover delaware   adwuamyɛni bi anhwɛ no no gbedemah ka kyeree agyumayeni no sɛ wɔn a wogu ha nyinaa ba fɔm sen me nanso wodidi san nom wɔ ha nanso yɛ deɛ yentumi wobetumi afa nsesea no ne anka nsouo nanso eyi nka ha eyi maa wo too nsa frɛɛ gbedemah kodidii anɔpa duane wɔ manpanyin tenabea a ɛne white house benjamin kojo afandoh a wɔ san nso frɛ no agya ntow yɛ kane ghanani siniyifo agorodi kyerɛwfo ne nwom kyerɛwfo a w aye sini ahodoɔ pii ofiri kuro a ne din de ajumako asasan a ɛwɔ mfinfin mantam mu na na ɔyɛ ɔwarefo a ɔwɔ mmɔfra nsɔn na n ani gye bɔɔl bɔ ho na agya ntow ye ɔkyerɛkyerɛfo wɔ afe mu nanso ogyae adekyerɛ no too hɔ ma no kodii n atenka akyi agya ntow hyɛɛ siniyi ase wɔ afe mu na ɔyɛ obi a ne ho yɛ sere nan a ɔka ne kuro mu kasa a ɛyɛ fante no korogen na ɔye ɔkandifo ma kuo a ɛde abibiman concert party kuo no na wɔ bɔɔ aporo hyia ɔman no na kuo no de wɔn ho abata adwumakuo a ede art centre a na ede nhyehye ahodoɔ ma kuo no ɔde ne ho kɔdɔɔm abibiman kuo no bre a ofirii kuo a ede workers brigade drama group faako a onyaa akwanya yii a na oye siniyifo titriw wo mu no na sini no din de sika sunsum a na ɛyɛ sini ahodoo a w ayi no mu nea eye papa paa ɔne n adamfo a ne din de yaw bortey apache na eye ne kyefa no na saa sini no na emaa onyaa edin a ene agya ntow no ɔde ne ho kɔdɔɔm kuo a ede edikanfo concert party a na wɔhyehyee no mfie nnan akyi na kuo kwankyerefo din ne david dontoh ɔhyehyee nnwoma a na kuo no to wɔ agoprama so no gavivina tamakloe yɛ kane ghanani siniyifo a w ayɛ sini ahodoɔ bebree wonim fa ne kyɛfa a ɔyɛɛ wɔ ghana tv so dwumadie a w ato din taxi driver a na edin a okura wɔ sini no mu ne pastor gbetoreme ofiri kuro a ne din de wuti a ewɔ keta mansin no mu wɔ frao mantam no mu osuaa agodi ne siniyi ho nsɛm ne brofo kasa wɔ suapɔn a ɛde university of ghan legon na ɔtoaa so kɔɔ amanɔne suapɔn a ɛde university of oslo a ɛwɔ norway gavivina hyɛɛ siniyi ase adehwɛpono so siniyifo wɔ afe mu na ɔde ne ho kɔdɔɔm agodikuo a wɔn din de talents theatre company a na adwumakuo a ne din de national mobilasation program a ne kwankyerɛfo din de owura kofi portophi no wɔ ku kyɛfa edenam eyi so no one afoforo pii te sɛ david dontoh anima missa kofi dovlo ne pii a wote agodipono so dwumadie ase no ayɛ pii reginald reynold amponsah wɔ woo no december da a ɛtɔ so afe owui wɔ june da a ɛtɔ so afe yɛ okukudwinnifo ne ne amnyɔni wɔ ghana   na ɔyɛ ɔman soafo wɔ busia aban ase amponsa wie ntoaso sukuu wɔ achimota wɔ afe mu na ɔyɛ asuafo no kandifo wɔ ne bre so   ne mfefoɔ no bi ne victor owusu k b asante ne silas dodu onyaa adesua abasobɔ ma no kosuaa okukudwinni wɔ suapɔn a ɛde stoke on trent a ɛwɔ united kingdom na amponsah ye amanyɔkuo a na enni aban mu a ne din de unity party no mu ni wɔ ghana adehyeman a edikan no mu wɔ nkrumah aban no ase no wɔbɔɔ no soboɔ sɛ w abɔ trimupɔ bɔne sɛ obetu conventions people party aban no agu a nea wɔka ne no ho no din ne victor owusu william ofori atta dzenkle dzewu dzoe appia ne major awhaitey bre a bbc totoo n ano fa kyere a wɔkyeree no ho  wɔ afe mu nobritishni polosini bi baa me nkyɛn bɛkaa sɛ m akyer ɛ wɔ ɔtwee tuo na ɔkaa sɛ bra ha anye saa a m ɛpae woti wɔde no too afiase a w anni nasɛm denam amanmara a ɛde preventeive detention act ɔdaa afiase firi afe mu kosii sɛ abantuguo bae wɔ february da ɛtɔ so afe a ɛmaa nkrumah aban no baa awie kofi abrefa paw no sɛ soafo a ɔhwɛ nsase fagude kwae ne kwaebrɛnto so wɔ n amanyɔkuo progress party aban no mu wɔpaw no akyire sɛ soafo a ɔhwɛ nhomasua so na ɔde nyehyɛe too akwan mu maa nhomasua ahyɛase wɔ ghana na amponsah yɛ ɔkwankyerɛfo ma kane adwumakuo a wɔfrɛ no ghana airways no wɔ afe mu wɔ woo amponsah wɔ daaman a ɛben asante manpong wɔ sekyerɛ atɔe mansin no mu wɔ asante mantam mu wɔ ghana   na ɔyɛ ɔwarefo a ɔwɔ mmɔfra nnan wosie no wɔ september da ɛtɔ so afe mu wo adudwan a ɛbɛn asante manpong ambros dery wɔ woo no afe yɛ ghanani amanyɔni ɔyɛ soafoa a ɔhwɛ afisɛm ne mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma nandom abatoɔ mpɛsoa so   odii nkunim wɔ afe abatoɔ a ɛkɔɔ so no mu wɔ new patriotic party din mu dery yɛ mmarinimfo a ɔkɔɔ suapɛn a ɛde university of ghana wɔ afe bre a owie ntoaso sukuu a ɛde navrongo secondary school na onyaa abɔdin krataa wɔ mmaranim mu a ɛde ll b na wofrɛɛ no kaa ghana mmaranimfo kuo a ɛde ghana bar no ho wo afe ansa na ɔbeko mmarhye bagua mu wɔ afe mu no wɔpaw dery se aban mmaranimfo abediakyire wo afe mu ɔsan nso soom sɛ soafo mprenu sɛ soafo a ɔhwɛ atifi atɔe mantam mu firi afe kosi ne soafoa a ɔhwɛ atɛntrene so firi afe kosii dery soom sɛ ɔkandifo ma dɔm kumaa wɔ mmarahyɛ bagua a ɛtɔ no nnum no mu wɔ ghana dey dii nkunim wɔ nandom mmarahyɛ bagua abatoɔ no mu na afei lara nandom abatoɔ mpɛsoa so wɔ mu nanso ɔhweree agua no maa benjanmin kumbour wɔ afe abatoo no mu soom sɛ ɔkwnakyerɛfo maa kuo a ne din de water aid partner round table ambrose yɛ catholicni na ɔyɛ ɔwerefo a ɔwɔ ba baako alhaji imoru egala december april yɛ kane ghanani amanyɔni ne nhomsua mu kunini okuraa dibea ahodoɔ wɔ kane gold coast ne bre a ghana nyaa fahodie akyi wo aban mu ɔyɛ kane soafo a ɔhwɛ amanɔne nsɛm so firi afe kosii afe wɔ ghana adehyeman a edikan no ase onyaa dibea wɔ nkrumah amanyɔkuo a ɛde convesntions peoples party aban mu a emu bi ne soafo a ɔhwɛ amanɔne nsem so ne soafo a ɔhwe amanebɔ so egala yɛ amanyɔkuo people s national party a edii nkonim wɔ afe manpanyin ne mmarahyɛ bagua abtoɔ no mu hyehyɛfo no m baako na ɔyɛ ɔkagyinamdifo ma dr hilla limann a ɔbɛyɛɛ manpanyin wɔ ghana adeyeman a ɛtɔ miɛnsa no mu nea nti a ɛte saa ne sɛ na saa bre no w abra no mfie wo ghana amanyosem mu egala wui wɔ april da ɛtɔ afe mu wɔ new york united states imoru egala waree hajia memuna ne ba baa din de hajia ramatu aliu mahama a ne kune ne kane manpanyin abediakyire wɔ ghana firi alhaji aliu mahama dr joseph william swain de graft johnson october april ye ghanani mfididwumayɛfoɔ nhomsua mu kunini ne amnyoni ɔyɛ kane ghan manpanyin abediakyire firi kosii afe de graft johnson yɛ adwuma se mfididwumayɛfoɔ wɔ ghana na ɔyɛ ɔkyerɛkyerɛfo wɔ kwame nkrumah university of science and technology wɔ kumasi na akyire ɔbɛyɛ ɔkwankyerɛfo ɔka wɔn wɔhyehyɛɛ mfididwumayɛfoɔkuo a ɛde ghana institution of engineers ghie   na ɔyɛ ɔkwankyerɛfo firi kosii afe wɔ asraafo aban a ɛne supreme military council bre so no na ɔka wɔn a wɔ ko tia asraafo aban no eseane na ɔyɛ ɔkwankyerefo ma ghie kuo ahodoɔ a wɔokasa tia asraafo aban no mu baako ohyiaa ɔtaa pii esiane saa nsem yi inti de graft johnson de ne ho kɔdɔɔm amanyɔkuo a ɛde people s national party pnp wɔ afe mu bre a wɔhyehyɛɛ wie no eyi sii bre a woyii bra a national redemption council braa amanyɔkuo nwumakuo ahodoɔ wɔ afe mu   pnp amanyɔkuo no dii nkunim wɔ abatoɔ no mu na ɔbeyɛɛ manpanyin abediakyire a odikan wɔ ghana wɔ liman aban mu wotuu aban no gui wɔ december da ɛtɔ so afe otuu kɔɔ london england wɔ abantuguo no akyi de graft johnson died wui wɔ april afe wɔ london bre a w adi mfie wosie no wɔ cape coast dr isaac k chinebuah october june ye kane nhomasua mu kunin ne soafo a ɔhwɛ amanɔne nsɛm so wɔ amanyɔkuo people s national party amanbuo mu ghana adehyeman a ɛtɔ so miɛnsa no mu dr chienbuah yɛ kane kwankyerefo wɔ achimota school firii kosii afe ne kane okyerekyereni wɔ institute of african studiies a ɛwɔ suapɔn a ɛde university of ghana legon ɔyɛ kane soafo a ɔwhɛ nhomasua ne amaneɛbɔ so wɔ dr kwame nkruma amanyɔkuo conventions peoples party aban no mu ghana adehyeman a edikan dr chinebuah bɛyɛɛ mmarahyɛ baguani a ogyna ho ma nzema apuei ɛnnɛ ellembelle abatoɔ mpɛsoa so wɔ afe abatoɔ no akyi wɔ paw no sɛ aban soafo a ɔhwɛ amanɔne nsɛm so wɔ dr hilla liman amanyokuo pnp aban no mu wɔ ghana adehyeman a etɔ so miensa no mu firi afe kosii december afe bre a wotuu liman aban no gui   ɔbɛyɛɛ dr hilla limann abediakyire bre ɔperee manpanyin gua no wɔ afe batoɔ no no owui bre a w adi mfie wɔ june da a ɛtɔ so afe mu na ɔyɛ ɔwarefo ne yere din de jane chinebua ɔwoo mmɔfra nwɔtwe kwame sanaa poku jantuah december february ne din ankasa ne john ernest kwame antoa onyina jantuah yɛ kane ghanani amnyɔni mmarahyɛ baguani mmaranimfo ne ɔman ananmusini ɔyɛ okyikafoɔ wɔ kwame nkrumah aban mu mpanyinfo a ɔpaw wɔn wɔ gold coast ansa na wonyaa fahodie no wɔ woo jantua wɔ kejetia borɔno a ɛwɔ kumasi wɔ asante mantam mu a na ɛyɛ kane gold coast ɛnnɛ g            hana wɔbɔɔ no asu wɔ may da a ɛtɔ so afe mu no womaa no kristo din a ɛne john ne ernest wɔ st peter s chatholic asɔre wɔ kumasi wɔ afe mu no ɔkɔgyee ntete wɔ st peter s theresa s junior seminary wɔ asissano a ɛbɛn elmina  ɔkɔɔ st augustine college firi afe kosii afe ɔtoaa so kɔɔ united kingdom enonmise wɔ suapɔn a ɛde university of oxford plater college asanteman akagyinamu a ne hyehyɛfo ne kane sante hene otumfuo sir osei tutu agyeman prempeh ii gyantua kɔɔ sapɔn a ɛne college of law wɔ afe na onyaa abɔdin krataa a ɛne ll b ne bl wo afe mu wɔfrɛɛ no kaa amanɔne mmaranimkuo a ɛne lincoln s inn na akyire ghana bar na edin a wɔde frɛ no kane no ne john ernest jantua kosii sɛ wɔ december da a ɛtɔ afe mu no ɔseseaa ne din kɔɔ kwame sanaa poku jantuah ɔka ghanafo dodoɔ a wonyaa abasobɔ wɔ july da a ɛtɔ so nsia afe mu wɔ nkran ɔsoom sɛ ghana ananmusini a ɔwɔ united kingdom no anananmusini wɔ afe mu ɔyɛ ghana ananmusini a odikan wɔ france man mu ne ghana ananmusini a ɔwɔ german democratic republic wɔ afe mu bre a na pnd yɛ aban no ɔsan nso soom sɛ ghana ananmusini a ɔwɔ brazil wɔ nkrumah bre so jantua soom sɛ nkrumah aban no mu mapnyinfo no mu baako wɔ ghana adehyeman a edikan no mu na afe se soafo a ɔhwe afisem so wɔ limann aban mu jantuah wui bre a yarewa bi bɔɔ no wɔ february da ɛtɔ so afe mu bre a na w adi mfie paul nii teiko tagoe yɛ kane ghanani amnyoni ɔsoom sɛ ɔman soafo ne mmarahyɛ baguani wɔ ghana adehyeman ɔyɛ kane soafo ɔhwɛ nkran mantam no mu so mmrahyɛkuo me kyerɛwfo a odikan ne mmarhyɛ baguani a ogyina ho ma ga nkurase abatoɔ mpesoa so wɔ woo tagoe wɔ january da a ɛtɔ afe mu wɔ nkran ɔhyɛɛ sukuu ase wɔ methodist school a ɛwo kofiridua akyire ofirii hɔ kɔɔ bisho school a ɛwɔ nkran ɔtoaa so kɔɔ government school ne christ church grammar school ɔkɔɔ ntoaso sukuu a ɛne accra academy owie ntoaso sukuu no tagoe nyaaa adwuma wɔ o reilly nhomsuabea ɔde mfie kakra bi kyeree ade na ogyae kɔyɛɛ adwuma foforo wɔ nnufaribea ɔyɛɛ adwuma no mfie kakra bi na ogyae adwuma no too hɔ de ne ho kɔhyee asrafo nwuma mu wɔde no kaa kuo a ɛne royal pay corpse ɔyɛɛ adwuma wɔ asraafo adwuma no mu kosii afe mu bre a woguu kuo a na ɔwɔ mu no wɔ afe mu no tagoe de no ho kɔkaa adwumakuo a ene cocoa marketing board amanone dea wɔ afe mu no tagoe kɔyɛɛ adwuma wɔ adwumakuo a wɔtɔ kookoo mu   ɔyɛɛ adwuma mfie miensa akyi no wɔmaa ne dibea so yɛɛ no mantam mu ɔhwɛfo wɔ afe mu no adwumakuo no gui no paul tagoe hweree n adwuma wɔ afe mu no onyaa adwuma wɔ adwumakuo a ɛne ghana supply commission sɛ ɔhwɛfo a ɔda dwadie ano na okuaaa saa dibea kosii afe bre a akasaksa kɔɔ so amanyɔkuo mu wɔ afe mu no tagoe kɔdɔɔm amanyɔkuo conventions people s party cpp na wɔpaw no sɛ ɔkyerɛwfo ma nkran nkorabata   wɔ afe mu no onyaa adwuma sɛ ankore ɔkyerɛwfo maa kane soafoa ɔhwɛ adwadie so ɔyɛɛ saa adwuma yi bosome ansana ɔde ne ho kɔdɔɔm adwumakuo a wodi kookoo ho dwumadie no akyire onyaa adwuma se ankore ɔkyerɛwfo maa kane soafoa a ɔhwɛ apue mantam mu a ne din de emmanuel humphrey tettey korbe bosome du akyi no ɔbɛyɛɛ dɔm anoboaboafo abediakyire maa amnyɔkuo a ɛne cpp wɔ afe mu bre a tawia adamfio hwere mmarahyɛ agua no denam owuo ho soboɔ a wɔde bɔɔ no tagoe sii n anan mu se mmarahyɛ baguani a ogyina homa nkran nkurase abatoɔ mpɛsoa so wɔ august afe mu no wɔpaw no sɛ soafo a ɔwhɛ nkran mantam no so soafo soronko a ɔhwɛ nkran nkurase wɔ afe mu no wɔpaw no see mmarahye bagua mu kyerewfo a odi kan ɔsoom wɔ saa dibea yi kosii afe bre awotuu nkrumah aban gui tagoe waree matilda quacoo a na ɔyɛ nsuomunamtonfo wɔ afe mu nanso awaree no gui wɔ afe mu a na wɔn awo mmɔfra nnan ɔwaree ne mprɛnaso afua amartey wɔ afe na saa awareɛ yin so gui wɔ afe mu bre a ɔne no woo mmɔfra mienu wɔ afe mu no ɔwaree ɔkyerekyerefo e dwadinibaa a ne din de patience omolora davies ɔne no woo mmɔfra na ɔne no tenae kosii se patience wui wɔ afe mu tagoe wui wɔ mfie mienu akyi stephen willie yeboah yɛ kane ghanani amnyoni ɔsoom sɛ soafoa a ɔhwɛ bono ne ahafo mantam mu asante mantam mu ne atɔe mantam mu ɔsan nso soom sɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma sunyani atoe mpɛsoa so na akyire dormaa abatoɔ mpɛsoa so wɔ woo stephen wɔ october da ɛtɔ afe wɔ dormaa akwamu a ɛwɔ bono ne ahafo mantam no mu   ɔhyɛɛ nhomasoa ase wɔ dormaa ahenkuro a ɛwɔ bono ne ahafo mantam mu ne bewai a ɛwɔ asante mantam no mu onyaa abɔdin krataa a ɛne san no otoaa so kɔɔ sukuu a ɛne elthanus commercial academy a ɛwɔ saltpond osuaa nkontabuo akyerɛw ne nhomakora ho nimdeɛ mfie mienu wɔ afe mu no stephen kɔ yɛɛ adwuma wɔ sukuu a ɔkɔe no mu elthanus commercial academy na ɔyee adwuma wɔ ho mfie mienu ofiri ho no ɔkɔ kyerɛɛ ade wɔ sukuu a ɛne dormaa ahenkuro commercial secondary school wɔ afe mu no ɔde n adwuma too hɔ ma no de ho kɔdɔɔm ahwefo a wɔda adwumakuo a wɔtɔ kookoo no wo afe mu no stephen kogyinaa ma wɔtoo ne so aba se mmarahye baguani wɔ sunyani atoe mpesoa so   ɔyee mmarahye baguani kosii afe mu bre a wotuu nkrumah aban gui wɔ may da etɔ so afe mu no wɔpaw no se soafo abediakyire wɔ asoe a ehwe kuayɔ so wɔ june da edikan wɔ afe mu no wɔpaw no se soafo a ɔhwe bono ne ahafo mantam mu na wɔ october afe mu no wɔpaw no sɛ soafo a ɔhwɛ asante mantam mu ɔsoom wɔ saa dibea yi kosii afe mu bre a wɔpaw no soafo a ɔhwɛ atɔe mantam no mu joe reindorf yɛ kane ghanaini abakosɛmkyerɛwfo mmaranimfo ne amanyɔni osoom se aban mmaranimfo panyin ne soafo a ohwe atentrene so ɔkɔɔ sukuu wɔ achimota school a na ne mfɛfo ne k b asante victor owusu ne r r amponsah na ɔye abakɔsɛm nhwehɛmu suane wɔ suapɔn a ɛne cambridge university wɔ afe mu owie wɔ afe mu ma no nyaa abodin krataa wɔ mmaranim mu wɔ bre koro no ara mu wɔfrɛɛ no kaa amanɔne mmaranimkuo a ɛde english bar wo afe mu ɔsan n akyi baa bre a ɔde n adesua baa awie no ɔhyɛɛ ankoreankore mmaranim adwumakuo mu wɔ afe mu no ode ne ho kɔdan suapɔn a ene university of ghana se ɔkyerekyerɛwfo wo abakɔsɛm ho ɔde saa adwuma no too hɔ ma no san n akyi kɔɔ ankoreankore mmaranim adwuma no mu wo afe na ɔyɛ ɔkwankyerɛfo ma mmarnimfo kuo a ɛne ghana bar association firi kosii afe bre a adehyeman a ɛtɔ miensah no hyɛɛ ase wɔ afe mu no wɔpaw no sɛ ɔman mmaranimfo ne soafo a ɔhwɛ atɛntenenee so wɔ limann aban mu ɔde n adwuma no too bre a woyii no kɔɔ asoe a ɛhwɛ nkuro ne nkurase amammuo so wɔ afe n abediakyire a ne din archibald lartey djabatey sii n anan mu owui wɔ afe bre a w adi mfi michael paul ansah born october yɛ ghanani amanyɔni a ɔsoom wɔ ghana adehyeman a edikan no ne nea ɛtɔ so miensa no mu ɔsoom sɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma akwamu abatoɔ mpɛsoa so firi afe mu kosii afe mu na fae sɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma frao mnatam mpɛsoa so firei afe kosi afe mu ɔsoom sɛ soafo a ɔhwɛ akwahosan so firi afe kosii afe ne soafo a ɔhwɛ mfirinwuma abɔdeɛ mu nyansapɛ ne abɛɛforo so firi august firi afe kosi december afe wɔ woo ansah wɔ october da a ɛtɔ so afe wɔ anum kuro a ɛwɔ apuei mantam   ɔhyɛɛ sukuu ase wɔ manpong akwapim middle school ne begoro middle school firi afe kosii afe ne afe kosii afe ɔkɔɔ ntoaso sukuu wɔ presbyterian secondary school enne presbyterian boys senior high school wɔ afe ma no wiee wɔ afe   ɔtoaa so kɔɔ akyerɛkyerɛfo ntete sukuu a ɛwɔ akropong ɛnne presbyterian college of education akropong ma no nyaa abɔdin krataa a ɛne certificate a ɔkyerɛɛ ade mfie kakra bi akyi no ɔtoaa n adesua so wɔ suapɔn a ɛde university of ghana legon ma no nyaa abodin krataa wɔ afe mu ɔsan nso suaa amanyɔsɛm ho ade wɔ suapɔn a ɛne institute of african studies university of ghana ma no wiee wɔ afe mu ɔyɛ ɔkwankyerɛfo a odikan ne kuo a ɛde student historical association wɔ university of ghana ɔsan nso yɛ ɔhyehyɛfo ne ɔkyerɛwfo ma akwamu youth league sesee akwamu students union ansah hyɛɛ adwuma ase sɛ ɔkyerɛkyerɛfo wɔ presbyterian secondary school a ewɔ odumase krobo kosii sɛ woyii no kɔɔ suapɔn a ɛne institute of art and culture wɔ june afe mu wɔ afe mu no wɔpaw no sɛɛ ɔkwankyerefo wɔ o relly secondary school wɔ june afe mu no wɔpaw ansah se mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma akwamu abatoɔ mpɛsoa so ɔsoom wɔ saa dibea no mu kosii february afe bre a wotuu nkrumah aban gui wɔ september afe mu no bre a adeyeman a ɛtɔ so miensah no hyɛɛ ase no wɔpaw no mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma frao abatoɔ mpɛsoa so wɔ amanyɔkuo peoples national party din mu   wɔ saa afe koro no ara mu no wɔpaw no sɛ soafo a ɔhwɛ akwahosan so ma no koraa saa dibea no kosii sɛ woyii no kɔɔ asoe ehwe mfirinwuma abɔde mu nyansape ne abɛɛforo wɔ afe ɔsoom wɔ saa dibea no kosii sɛ armed forces council tuu liman aban gui wɔ december afe nneɛma a n ani gye ho ne afikyifuo tennis bɔ ne nnwom dr kwabena adjei yɛ kane mmarahyɛ baguani a ogyina ho ma biakoyɛ abatoɔ mpesoa so a ɛwɔ oti mantam no mu wɔ ghana ne kane titenani ma amanyokuo national democratic congress wo kwabena adjei wɔ march da ɛtɔ so afe wɔ nkonya a ɛwɔ oti mantam mu ɔkɔɔ sukuu wɔ university of ghana ma no nyaa abɔdin krataa a ɛne ba hons wɔ afe mu wɔ afe kosii afe mu no onyaa abɔdin krataa a ɛne phd nhwehwemu ne nkontabuo firi sukuu a ɛne university of strathclyde ne university of ghana ɔka kuo a wɔhyehyee amanyɔkuo a ɛne national democratic congress no ho na ɔye mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma biakoyɛ abatoɔ mpɛsoa so firi afe kosii afe ɔsoom sɛ soafo a ɔhwɛ nsasae ne kwae nnuane ne kuayɔ ne soafo a ɔhwɛ aban nwuma so wɔ mmarahye bagua mu wɔ j j rawlings aban mu wɔpaw no sɛ titenani maa amanyɔkuo national democratic congress din mu wɔ afe na obed asamoah na odii n adeɛ na ɔyɛ nhomasua mu kunini ɔkyere abɔdeɛ mu nyansapɛ wɔ suapɔn a ɛne university of ghana university of cape coast ne university of university of maiduguri afe bohyɛ no yɛ asomdwoe ntease ho bɔhye a nkrataaa da hɔ a kane british aban ne ahenfo a wɔn wɔ ghana anafoɔ fam de hyehyee so wɔde nsanho too saa nkrataa yi so wɔ fomena a ɛwɔ adansi eyi maa britishfo no hokwan sɛ wɔde mmara a wɔhyehyɛɛ wɔ abibiman asendibea no ye adwuma ntawantawadie bi sii wɔ asantefo ne mfantefo ntam saa ntawantawdie na emaa british abrɔfo tumidie wɔ gold coast no mu trew british aban no braa se ɛnse sɛ wɔtrɛw britishfo hyee mu senea ɛbɛyɛ a mclean tumidie no bɛka abankɛse no ase nkoaa na temanmufo wodi wɔn so no gye di se bibiara ebekɔ so no ye nea efeiri british abrofo no ho gye se nneama bɔne a ebutimi de ɔsɛe aba   ahenfo nwɔtwe na ɛde won nsa hyehyee nkrataa a wode besi maclean kwan no ase nea edikan saa ahenfo no ne denkyira cape coast ne assin akyire ahenfo afoforo a won dodoɔ yɛ dubaako no de wɔn nsa hyehyee nkraa no ase a wɔn mu bi ne ɔhene a ofiri dixcove wasa gomoa james town ne nkran womaa dr r r madden ho kwan sɛ ɔbɛhwɛ na ɔde nneɛma ahodoɔ a mclean ye wɔ gold coast no ato dwa abodinkyere ahodoɔ pii kɔɔ so afe mu esiane se amaneebɔ efa mclean ho no ye nea enso ani nnisoo aban asɔe no annye hwee anfa abodinkyere ahodoɔ a wɔde mae no esaine sɛ na ɛyɛ nsɛm a ɛkɔ tia mclean wɔ abɔdinkyere foro a ɛbae no akyi no aban nam mmara a wɔhyehyee no wɔ afe a ɛde foreign jurisdictions act trɛw wɔn ahyee mu beae a ɛnka british ahyɛ ho nsɛm ɛwɔ maransɛm apam baa british ne amanɔnefo a nsɛm no af wɔn ho no mu commander w h hill a na ɔyɛ aban no animusifo no naa ɔhwɛɛ maa saa apam yi kɔɔ so   ɔne mfantefo yaa ntease yɛ apam wɔ march da ɛtɔ afe mu   wɔbɛfree saa pama yi apam a ɛa mpoano aheman ho wɔ ahenman wɔne akyem kotoku wassaw ne agonafo nso de wɔn nsa hyehyɛɛ apam no ase wɔ afe aheman a wɔde wɔn hyehyɛɛ nkrataa no ase de yɛɛ adwuma no northern people s party n pp yɛ kane amanyɔkuo a ɛwɔ gold coast a wɔn botae ne sɛ ɛbɛbɔ nhyehyɛe a ɛwɔ atifi mantam no ho ban na amanyokuo npp no akandifo no ne simon diedong dombo omanhne a ɔwɔ duori a ɛwɔ atifi mantam mu wɔhyehyɛɛ amanyɔkuo no wɔ afe mu na amanyɔkuo no kɔpree wɔ abtoɔ a ɛkɔɔ so wɔ afe ne abatoɔ a ɛkɔɔ so no mu wɔ november afe mu no wɔne ne amnyɔkuo afofofro a wonni aban mu kaa wɔn ho boomu hyehyɛɛ amanyɔkuo foforo a ɛde united party de tiaa amanyɔkuo a ɛde conventions people s party wɔn a wɔhyehyɛɛ amanyɔkuo no din ne mumuni bawumia j a briamah tolon naa yaakubu tali adam amandi naa abeifaa karbo imoru salifu ne c k tedam ɔsoom mmarahye baguani ne mmarahye bagua mu kandifo wɔ ghana adehyeman a edikan no u sɔ dour na no wonnim no sɔ ɔne ɔhenpɔn a odikan wɔ atifi mnatam mu wɔ ghana a ne nhomsua kɔ anim ɔyɛ amanyɔkuo northern peoples party no hyehyefo no mu baako saa amanyɔkuo yi de ne ho kɔdɔɔm united party amanyɔkuo no wɔ adehyeman a ɛtɔ so mienu no mu no no mu no na ɔyɛ amanyɔkuo progress party a na ɛyɛ aban no mu ni   na ɔyɛ soafo a ɔhwɛ akwahosan so na afei soafo a ɔhwɛ afisɛm so wɔ busia aban mu na ɔwɔ mmɔfra bebro asraafo kuo a ɛne supreme military council braa no sɛ onni ho kwan sɛ ɔbegyina ama w ato aba wɔ no wɔ afe abatoɔ no mu anthony seibu alec abban yɛ kane nhomasua mu kunini ɔye kane mmarahye baguani wɔ adehyeman a ɛtɔ so mienu no mu ɔdikan soom sɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma ajumako asikuma abatoɔ mpesoa so firi kosii afe   wɔ afe mu no wokyee mpɛsoa no mu mienu ma no bɛyɛɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma ajumako abatoɔ mpɛsoa so ɔsoom sɛ soafo abediakyire wo asoe pii mu wɔ adehyeman a edikan no mu wɔ adehyeman a ɛtɔ so miensah no mu no na ɔyɛ amanyɔkuo poeples national party amanyɔkuo a edii nkunim wɔ afe abatoɔ no mu  wɔtetee no se ɔkyerɛkyerɛfo ansa na ɔbɛhyɛ amanyosɛm ase no ɔkyerɛɛ ade wɔ sukuu ahodoɔ mu wɔ gold coast wɔ woo abban wɔ june da ɛtɔ so afe ɔhyɛɛ sukuu ase wɔ ajumako mthodist school ɔtoaa so kɔɔ mfantsipim school maa no nyaa twa nsɔhwɛ a ɛde london matriculation examination wɔ afe mu ɔkɔɔ wesly college a ɛwɔ kumasi na ɛhɔ na onyaa abodin krataa wɔ adekyerɛ mu a ɛne teachers certificate a ansa na ɔbɛhyɛ amanyosɛm ase no ɔkyerɛ ade winneba ne odoben a wɔn nyinaa wo mfinfin mantam mu wɔ ghana wɔ afe mu no wɔpaw aban kɔɔ mmarahyɛ bagua mu wɔ ajumako asikuma din mu bre a ɔwɔ mmarahye bagua mu no ɔsoom se soafo abediakyire wɔ asoe ahodoɔ mu a ɛmu bi ne asoe a ɛhwɛ mfirinnwuma ne asoe a ɛhwɛ kuayɔ so wɔ afe ɔbɛyɛ mmarahyɛ baguani aogyina ho ajumako abatoɔ mpɛsoa so bre a wokyee ne mpɛsoa no mu ɔsoom wɔ saa dibea yi kosii afe bre a wotuu nkrumah aban gui wɔ adehyeman a ɛtɔ so miɛnsa no mu no abban de ne ho kodɔɔm amanyɔkuo a ɛne people s national party na na ɔyɛ wɔn a wɔgye nhyehyɛ di wɔ amanyɔkuo no mu baako abban wui wɔ october da ɛtɔ so afe kingsley asiam yɛ kane ghanani amnyoni wɔ ghana adehyeman edikan no mu na ɔyɛ mmarahyɛ baguani a ogyina ho ma akuapem atifi abatoo mpɛsoa so firi afe kosii afe na afei mmarahyɛ baguani ɔgyina hɔ ma akropong abatoɔ mpɛsoa so firi afe kosii afe mu ansa na obyɛye nnarahyɛ baguani no na one adwumakuo a ɛde coacoa purchasing company na ɛyɛ adwuma wɔ wɔɔ asiam wɔ afe mu ɔkɔɔ sukuu wɔ esde accra methodist school asiam hyee adwuma se kookoo kɔntraagyeni ansa na ɔde ne ho kɔdɔɔm manyɔkuo conventions people party wɔ afe mu wɔ afe mu no ɔbɛyɛɛ titenani maa amanyɔkuo no asoe a ɛwɔ apeu mantam no mu na aky re se amanyɔkuo no mu akandifo no mu baako wɔ saa bre koro no ara mu no na one adwumakuo a ɛde coacoa purchasing company no da sɔ yɛ adwuma wɔ afe mu no wɔpaw no sɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma akwapim atifi abatoɔ mpɛsoa so wɔ san nso paw no nea ɛtɔ so mienu wɔ afe mu biom na okuraa saa dibea no kosii afe bre a ɔbɛyɛɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma akropong abatoɔ mpesoa ɔsoom wɔ saa dibea yi kosii afe bre a wotuu nkrumah aban gui william atia amoro yɛ kane ghanani amnyɔni wɔ ghana adehyeman edikan no mu na ɔyɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma bongo abatoɔ mpɛsoa firi afe kosii afe mu bre a ɔwɔ mmarahyɛ bagua mu no wɔpaw no sɛ soafo abediakyiere wɔ asoe a ɛhwɛ nhomasua so ne asoe a ɛhwɛ afisɛm so wɔ wɔɔ amoro wɔ afe mu wɔ bongo a ɛwɔ atifi apue mantam mu wɔ ghana kane gold coast ɔkɔɔ sukuu wɔ tamale aban sukuu na akyire tamale aban akyerɛkyerɛfo ntetee sukuu amoro hyɛɛ ade kyerɛɛ ase wɔ afe mu wɔ nangodi day school ɔkyerɛɛ ade kosii afe mu bre a wɔpaw no sɛ mmarahyɛ baguani a ogyina ho ma bongo abatoo mpesoa so wɔ san paw no ne mprenu soo wɔ afe mu ma no kɔɔ so gyina hɔ sɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ bongo abatoɔ mpɛsoa so kosii afe bre a wotuu nkrumah aban no gui wɔ november afe mu no wopaw no se soafo abaedakyire wɔ asoe a ɛwhɛ nhomasua so na wɔ july afe mu no ɔbɛyɛɛ soafo a ɔwhɛ afisɛm so abediakyire ɔsoom wɔ saa dibea yi kosii afe mu nnneɛma a n ani gye ho ne nnwom tie afikyifuo nhwiren ho nnwuma jonathan kwesi lamptey n awoda may wonnim da owui yɛ kane ghanani amanyɔni na oyɛ okukudam wɔ amanyɔkuo cpp mu a kyire ɔde ne ho kɔdɔɔm amanyɔkuo a wonni aban mu odii dwuma ahodoɔ wɔ aban a edi dwuma wɔ adehyeman ɛtɔ so mienu no mu wɔ woo no sekondi ɔkɔɔ sukuu wɔ ne mpɔtam mu na ɔkɔɔ mfatsipim school ma no wie wɔ afe ɔtoaa so kɔɔ suapɔn a ɛne exeter university ne university of london ohyee adwuma se abɔdeɛ mu nyansapɛ adekyerefo wɔ fijai secondary school a ɛwɔ sekondi ɔbɛyɛɛ amanyɔkuo cpp no titenani abediakyire wɔ afe na wɔ afe mu no wɔpaw no mmarahyɛ abagua kuo a ɛwɔ sekondi na ɔbɛyɛɛ soafo a ɔhwɛ sikasɛm so ɔyɛ kumaa bre abantuguo no bae wɔ afe mu no wɔpaw no sɛ titenani wɔ adwumakuo ɛyɛ fagudie ho adwuma a ɛde state gold mines wɔ ghana adehyeman no mu no ɔsoom sɛ manpanyin abediakyire na afei ɔsoom sɛ soafo a ɔhwɛ ahobanbɔ so firi afe mu kosi afe mu na afe soafo a ohwɛ mmarahyɛ bagua nsɛm so firi afe kosii bre smc tuu busia aban no gui wɔ abantuguo a ɛbaa wɔ afe no akyi no ɔtwee ne ho firi amanayɔmsem ho de no kɔhyɛɛ mmaranim adwuma mu sekonde abeiku nana acquah yɛ ghanani siniyifo a edin a wɔde nim paa ne killer a ɛyɛ edin a ɔde dii dwuma wɔ sini bi ɛbɛyɛɛ tv so dwumadie w ato din things we do for life w ayɛ sini ahodoɔ pii wo ghana a emu bi ne scent of danger ne a stinge in a tail abeiku nana acquah ka tv so dwumadie sini a w at din police officer ne things we do for love abeiku nana acquah hyee sisniyi ase bre a na osua a w adi mfie dunsian na wɔka ne ho asɛm sɛ ghana siniyifo a w akye wo siniyi mu ignatius kutu acheampong september june yɛ kane manpanyin a odi asraafo aban anim wɔ ghana na odii ade firi junuary da ɛtɔ so afe kosii july da ɛtɔ so afe mu bre a wɔde abantuguo tuu no gui akyire wɔbɔɔ no tuo kuu no wɔ wɔɔ acheampɔn wɔ asante mantam a na n awofo yɛ cotholicfo ɔkɔɔ raman catholicfo sukuu a ɛwɔ trabuom ne st peters sukuu a ɛno nso yɛ catholicfo dee wɔ kumasi a ne nyinaa wɔ asante mantam mu wɔ ghana ɔtoaa so kɔɔ sukuu a ɛde central commerce college a ɛwɔ agona swedru wo mfinfin mnatam mu wo ghana wɔ faa no wɔ ghana asraafo adwuma mu wɔ afe na oka un banbɔfo a wɔkɔɔ congo bre a nsɛmnsɛm sii acheampong tuu kabi ma me nka bi amanbuo an ɛyɛ progress party a wɔn kandifo ne dr kofi busia no gui a wanhwie mmogya angu wɔ january da ɛtɔ so afe mu ɔbɛyɛɛ manpanyin ne ɔkandifo maa national redemption council a akyire wɔdanee no yɛɛ supreme miltary council wɔ october da ɛtɔ so afe mu wɔpagyaa acheampong firi ne dibea a ɛne colonel no mu kɔɔ general na wɔyɛɛ yɛ ɔkandifo nsɛm titriw abakɔsɛm ne nyehyɛe ahodoɔ a ɛkɔɔ so wɔ acheapong bre so no bi ne nsesae fa ɛhyɛn a wɔka wɔ benkum so a ɛne operation keep right operations feed yourself a ɛyɛ nhyehyɛe wɔyɛɛ sɛnea ɛbɛboa oman no ama atumi de wɔn ho wɔn ho so kuayo mu national construction nhyehyei woyeei na aboa ma nnwuma ahodoɔ ne nsano nnwuma mpontuo nnwuma wɔyɛɛ wɔ nkuro akɛsee mu ne asiesie a wosiesie agoprama ahodoɔ so ma no bɛyɛɛ nea ɛyɛ nea ɛfata atetesɛm ahodoo pii kɔɔ so maa wɔde soboɔ bɔɔ no sɛ ɔyɛ obi ɔhyɛɛ kɛtɛasehyɛ ne porɔeɛ ho nkuran bosome kakraa bi akyi bre a acheampon bɛyɛɛ manpanyin no kane manpanyin a ɔde kwame nkrumah wui wɔ april da a ɛtɔ so wɔ afe mu bre a na ɔwɔ obi man so saabre no na aban ahodoɔ abesen kɔ wɔ ɔman no mu wo nkrumah abantuguo no akyi acheampong maa ho kwan maa wɔde nkrumah funu san bae ma wosiee no wɔ july da ɛtɔ so afe wɔ ne kuro a wɔ woo no mu nkrroful a ɛwɔ ghana acheampong dii fo wɔ asraafo asɛndi maa wɔkɔkuu no kaa general edward kwaku utuka ho wɔ afe june afe mu nna du akyi bre a wokuu kane akandifo mienu a wɔne akwasi afrifa ne fred akuffo ne asraafo manpyinfo a wɔne joy amedume george boakye roger joseph felli ne robert kotei eyi baa wɔ june asraaso nsemnsem bi a esii  a emaa flight lieutenant jerry rawlings ne the afrc a no woye asraafo nkumaa no  nyaa tumi no akyi afrc de ghana baa aban a enni asraafo ase wɔ sepetember afe acheampon waree faustina acheampong ne nana yɛ bɔɔl bɔ ni a wo america a ɔde charie peprah ne nana foro ne yakini acheampong a osi akan ma bɔɔl bɔ kuo a ɛne fulham fc lieutenant general lawrence aboagye okai yɛ kane ghanani ɔsraafo ɔyɛ kane kane kandifo ma asraafo kuo wɔ ghana armed forces ɔsan nso wɔ supreme military council smc aban a general acheampong di anim no ase lawrence okai tuu ne no mae wɔ gold coast asreaafodom kuo a ɛne royal west african frontier   wɔpaw no kɔmaa no ntetee sɛ osraani royal military academy sandhurst rmas a ɛwɔ united kingdom na wɔdaa no adi wɔ december a ɛtɔ so afe mu wɔ afe mu no ɔbɛyɛɛ asraafo kan no mu baako wɔ ghana regiment bre a gold coast nyaa ne ho fahodie okai soom wɔ ghana asraafodɔm no mu no nanim koduu baabi a womaa ne dibea so firi nd lieutenant  kɔɔ major general wɔpaw gneral sɛ ghana asraafo a ɛne ghana armed forces no nyinaa sodifo akyiri wɔpagya ne dibia no mu yɛ noo abanbɔfokuo no kandifo firi december afe kosii november afe mu bre a national redemption council nsa kaa tumi no wɔhyehyɛɛ aban a ɛne supreme military council aban wɔn a wɔhyehyɛɛ aban no ne mpanyinfo a wɔn wɔ asraafodɔm kuo no mu na general okae bɛyɛɛ asraafo aban no mu ni okuraa saa dibea no mu kosii se ɔde n adwuma too hɔ sɛ osraani wɔ november afe maa lieutenant general fred akuffo besii n anan mu wo dibea ahodoɔ mienu no mu ibre a ɔwɔ ahomegyee mu no ɔbɛyɛɛ kane asraafo kuo no kandifo na akyire ɔsoom sɛ wɔn titenani rear admiral joy kobla amedume soom sɛ ɛpo so ɔsraani na ɔyɛ kandifo ma ghana ɛpo so asraafo a wɔn din de ghana navy firi june afe kosii june afe wɔpaw no kɔɔ saa dibea yi mprenu a nea edikan no firi may josii january afe na nea ɛtɔ so mienu no firi kosii afe wɔkyeree no wɔ  june afe mu bre asraafo nkumaa de abantuguo baa wɔ june afe de yii flight lieutenant j j rawlings a na ɔde afiase denam soboɔ a wɔde bɔɔ no sɛ ɔbɔɔ ne tirim po sɛ obetu aban agu may afe asraafo no hyehyɛɛ kuo a ɛne armed forces revulotionary council na wɔ yɛɛ j rawlings wɔn kandifo wɔ afrc asraafo aban no ase no wɔde asraafo mapnyifo ne kane ɔman mapnyinfo mienu ne rear admiral joy amedume koo asraafo asɛnni na akyiere wɔkuu wɔn wo june da ɛtɔ so afe mu wɔ afe mu no wogyaa wɔn afunu mu maa wɔn abusuafo kofi badu yɛ kane ghanani amanyɔni ne nsɛmkyerɛfo ɔsoom sɛ mmarahyɛ baguani wɔ adehyeman a edikan no mu ne soafo wɔ  supreme military council smc aban mu afei wɔ  armed forces revolutionary council afrc mu sɛ nsɛmkyerɛwni no ɔyɛɛ adwuma sɛ kowaa nkrataa mu saamufo wɔ kowaa nkrataa ahodoɔ pii na budu yɛ adwuma sɛ kowaa nkrataa mu saamufo maa kowaa nkrataa ahodoɔ pii awon mu bi ne cape coast daily mail ne daily gazette ɔboaa t d baffoe sɛ otintimfo maa adwumakuo ɛne trade union congress na akyire ɔbɛyɛɛ kowaa krataa mu saamufo ghanaian times bre a na t d baffoe yɛ kowaa krataa mu saamufo panyin wɔ june afe mu no ɔbɛyɛɛ mmarahyɛ baguni a ogyina ho ma manso abatoɔ mpesoa so wɔ amanyɔkuo conventions people s party din mu   ɔkɔɔ so yɛ adwuma wo mmarahyɛ bagua mu kosii afe bre wotuu nkrumah aban gui bre a wotuu nkrumah aban no gui akyi no obɛyɛɛ kowaa krataa mu saamufo maa adwumakuo a ɛde evening standard a ne wura ne komla agbeli gbedemah wɔ afe abatoɔ a ɛkɔɔ so no mu no ogyinaa wɔ ne mpesoa so wɔ amanyokuo national alliance liberals nanso stephen nuamah a na ogyina wɔ amanyɔkuo progress party no dii nkunim wɔ ne so ɔde mma no mu   na edii nkunim bre ɔno nyaa mma no mu wɔ adehyeman a ɛtɔ so mienu no mu no ɔyɛɛ adwuma sɛ kowaa krataa mu saamufo wɔ ɔno ankasaa adwumakuo a ɛne spokesman wotuu busia aban no akyi no wɔpaw no sɛ ɔkasamafo ma kuo a ɛne national redemption counil nrc wɔ afe mfiase no aban a na edi adeɛ supreme military council  a akane ɛde nrc from until paw no sɛ ɔkandifo a ɔhwɛ asoe a ɛne consumer affairs wɔ afe mu no ɔbɛyɛɛ soafo a ɔhwɛ agodie ne nkurase amambuo so okuraa saa dibea no kosii afe bre a wotuu smc no gui wɔ armed forces revolutionary council afrc aban ase no woyii no kɔɔ asoe a ɛhwɛ nnuane ho nsɛm wɔ june afe mu ɔsoom wɔ saa dibea yi mu kosii sepetember bre asraafo aban dane maa aban a enhye asraafo ase budu bɛyɛɛ titenani maa nsɛmkyerɛwkuo lieutenant general joshua mahamadu hamidu wɔ woo no yɛ kane asraafo panyin ne supreme miliatery council aban no mu   ansa na wobepaw no no na ɔyɛ ghana ananmusini a ɔwɔ zambia wɔpaw no ɔman ahobammɔ fotufo wɔ kane manpnyin kufour aban no mu wɔ afe na ɔyɛ titenani am adwumakuo nnubɔne ho nsɛm so a ɛde narcotic control board wɔ ghana ɔwɔ abaguakuo ahorɔw so wɔ sika korabea kunini ɛne bank of ghana no so wɔ afe mu no na ɔyɛ ghana ananmusini a ɔwɔ negeria ɛyɛ ade a afoforo de wɔn nsa kyerɛkyerɛ joshua hamidu so sɛ ɔka wɔn a wokuu kane manhene a ofori dagbon a ne din de yakubu andani ii wɔ afe mu abguakuo a ɛde wuaku abaguakuo a wohyehyɛɛ sɛ wɔde hwehwɛ nea ɛmaa saa asiane no sii no yɛ nea wanhu mfomso biara wɔ ne ho ma nti wogyaa no ma no koe rebecca naa dedei aryetey june da a ɛtɔ so afe edin foforo a wɔde frɛ no ne ashikishan yɛ kane ghanani dwadini baa amanyɔnsɛm mu nkankorɔ prefo ne mmaa ho yiyiedi prefo wonim yiyie denam esam a ne ɔtɔn wɔ nkran no ɔne ɔbaa a ne mfoni da ghana dwetesika a ɛne pesewas no so wɔ woo rebecca naa dedei wɔ afe mu wɔ osu a onyinii wɔ james town a ɛwɔ nkran ne maame firi ga asere na ne papa nso firi osu bre a owie n ahyɛase sukuu no naa dei de ne hɔ hyɛɛ esam tɔn adwuma mu ɔbɛyɛɛ ɔdefo ne obi a ɔwɔ nketenso denam esam adwuma no so na eyi maa no benyaa a edin a ɛne ashikishan a nea ɛkeyerɛ wo ga kasa mu ne esam na wonim no se obi ɔde ne sika boa kane cpp amanyɔkuo no na na ɛyɛ ade a ɔboaboa cpp mmaa apreaprefo no ano wɔ ne fie a ɛwɔ kokomlemlemle no sɛ amanyɔkuo cpp nkankoro prefo no ɔyɛɛ osatuo san nso de ne sika boa nkrumah ne amanyɔkuo cpp na odii akotene wɔ apreapre a ɛboaa ghana nyaa ne fohodie ɔde sika puduo boa nkrumah ma no dii nkunim wɔ ashiedu keteke mmarahyɛ baguakuo abatoɔ no mu na ɛno na ɛmaa no nyaa kwan bɛyɛɛ aban asoafo kandifo a odikan wɔ ghana bo a ne one nkrumah bɔɔ pampee no ma no nyaa atamfo wɔ amanyɔkuo ahorɔw a enni aban mu no ho na nsɛm keka kyerɛ sɛ ɛka ho bi na no ɔhweree ne nkwa ntɛm owui akwnhyiawuo bre a ɔkɔɔ ccp dwumadie bi wɔ ho wɔ june da a ɛtɔ so afe mu bre a na w adi mfie wɔkeka sɛ amanyɔsɛm ne mmaa ho nkankoro prefo no wui bre a obi de awuduro guu tii mu ma no nomee bre a ɔwɔ dwumadie no ase no boos atenten a ɛtoa so mienu a harry sawyer de baa nkran no yɛ nea wɔde ne din auntie dedei too so wɔ de ne mfoni too ɔman no stampo so na fei wɔ de ne mfoni nso too ghana sika dwetɛ a ɛne peswas no eyi nyinaa yɛ nea wɔ de hyɛ no anuonyam georgina nkrumah aboah wɔ woo no june daa ɛtɔ so afe yɛ ghana mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma asikuma odoben brakwa a ɛwɔ mfinfin mantam mu georgina yɛ ɔwarefo a ɔwɔ mmɔfra mienu ɔyɛ kristoni metodisini wɔwoo geogina wɔ june da a ɛtɔ so afe mu wɔ breman brakwa wɔ mfinfin mantam mu onyaa abɔdin krataa a ɛne diploma no wɔ suapɔn a ɛne university of ghana firi afe kosii afe mu ɔtoa so kɔɔ suapɔn a ɛne univeristy of education winneba kosuaa ade faa sɛnea wɔ hwɛ nhomsua so firi afe kosii afe mu ɔtoaa n adesua no so kosuaa sɛnea wɔde aftuo ma a ɛne gigidance and counselling no firi afe kosii afe ɔyɛ amanyɔkuo national democratic party no mu ni na ɔka abaguakuo a ɛhwɛ nnwuma so mma ne mmɔfra so ne akwahosan so ɔyɛ nhomsua mu kunini na ɔyɛ ɔhwɛfo a ɔda ntoaso sukuu so wɔ tema mansin no mu wɔ adwumakuo a ɛne ghana education service no na ɔyɛ aban krakye a ɔwɔ asikuma odoben brakwa firi april da ɛtɔ so afe kosii january mu susana adam yɛ kane ghanani amnyoni a ɔsoom sɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma mamprusi atɔe fam abatoɔ mpɛsoa so firi afe kosii afe ogyina pree mamprusi atɔe fam mmarahyɛ bagua abatoɔ no wɔ amanyɔkuo national democratic congress din mu wo abatoɔ a ɛkɔɔ so wɔ afe no mu ma no ɛmma no mu dodoɔ a egyina ho ma oha mu nkyekyɛmu de dii nkunim   ɔhweree n agua no wɔ mmarahyɛ bagua abatoɔ a ɛkɔɔ so wɔ afe mu no maa issifu asumah a ogyinaa wɔ amanyɔkuo people s national conventions party pnc din mu onyaa mma no mu a egyina hɔ ma ɔha mu nkyekyɛmu ma asumah nso nyaa a egyina hɔ ma wɔ afe mu no ɛmfa ho sɛ ndc amnyɔkuo no mu fo dodoɔ no ara gyee no too mu no alidu iddrisu zakari nan a ogyinaa wɔ amanyɔkuo no din mu wɔ mpɛsoa a foforo a ɛne walewale atɔe no mu zakari dii issifu so nkunim de gye agua no wɔ afe abatoɔ no mu grace addo wɔ woo no december da a ɛtɔ afe yɛ kane ghanani amnyɔni na ɔyɛ mmarahyɛ baguani wɔ mmarahyɛ bagua a ɛtɔ nsia no mu wɔ ghan adehyeman a ɛtɔ nnan no mu   na ɔye mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma manso nkwanta mpesoa so na ɔyɛ amanyɔkuo new patriotic party no mu ni wɔ woo addo wɔ dcember da ɛtɔ so afe mu wɔ asarekrom a ɛwɔ asante mantam mu okura nkontabuo abɔdin krataa firi suapɔn a ɛne university of education winneba ansa na ɔbɛyɛ ghana mmarahyɛ bagua no mu no wɔ afe mu no na ɔyɛ adwuma sɛ ɔkyerɛkyerɛfo wɔ ejuraman anglican school addo yɛ kane mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma manso nkwanta abatoɔ mpɛsoa so wɔ amanyɔkuo new partriotic part din mu wɔ afe mu no ogyinaa ma wɔtoo ne so aba ma no dii nkunim onyaa mma no mu a egyina hɔ ma ɔha mu nkyekyɛmu ma no dii nkunim wɔ aforo a ɔne wɔn sii akan no wɔn de ne alex kwame bonsu seth amakye ne rita fosua wɔ afe mu no odii nkuguo wɔ amanyɔkuo new partriotic party mmarahyɛ bagua abatoɔ a ɛkɔɔ so no mu eyi nti w antumi angyina wɔ ɔman abatoɔ no mu addo ye kristoni ɔyɛ ɔwarefo a ɔwɔ mmɔfra miɛnsa cicilia gyan amoah wɔ woo no october da a ɛtɔ so afe yɛ ghanani amanyɔni ne mmarahyɛ baguni a ogyina hɔ maa asutifi atɔe abatoɔ mpɛsoa so firi afe mu kosii afe ɔyɛ kane aban ananmusini a na ɔwɔ cuba ne barbados ɔsan peree mmarahyɛ bagua aba no wɔ asutifi atɔe mpɛsoa faako a ne kunu a w anya ne baabi ko no dikan gyinae de pree mmarahyɛ bagua agua no odii nkunim wɔ asutifi atɔe mpesoa so mmarahyɛ bagua abatoɔ a ɛkɔɔ so wɔ afe mu no wɔ amanyokuo new partriotic party n pp din mu na nea ɔte so no ne alhaji collins dauda a na ogyina wɔ amanyɔkuo national democratic congress n d c din mu amoah yɛ kane mmarahyɛ baguani a ogyina ho ma asutifi atɔe abatoɔ mpɛsoa so firi january afe kosii jnauray da a edikan afe mu eyi bae bre a na ne kunu a na ogyinaa wɔ saa mpesoa no so no wui wo afe mu odii nkuguo wɔ afe mu bre a ɔne thomas broni a ɔyɛ suafo a ɔwhɛ afisɛm so abediakyire sii akan wɔ amanyokuo abatoɔ mu no ɔbɛyɛɛ ɔbaa mmarahyɛ baguani wɔ amanyɔkuo npp mu a wɔtoo aba de yii no firii so ɔsan nso soom sɛ aban ananmusini a ɔwɔ cuba na akyire sɛ aban ananmusini a ɔwɔ barbados wɔ june da a etɔ afe mu no amoah dii nkunim wɔ amnyɔkuo abatoɔ a ɛkɔɔ so no mu maa no nyaa akwanya sɛ obesi mmarahyɛ bagua abatoɔ akan wɔ mu no wɔ n amanyɔkuo npp din mu nanso ne kunu a wanya ne baabi kɔ no abusuani baako ne wɔfase ampene so sɛ ɔbɛkɔ so asi akan ne anti ete saa ne se na ose collins dauda a ɔne no kosi akan yɛ obi a ne tirim wo sum amoa de suboɔ bɔɔ ɔperetiafo amnyɔkuo no wɔde ahunaahuna ne ɛba ɔne ne nkrorofo so ɔbɔɔ no soboɔ sɛ w asoma nnipa bɔnefo bi wonnim wɔn ama w abeposa npp nnipa a na wɔhwɛ abatoɔ no so na saa nnipa bɔnefo seisei nneɛma pii a emu bi kar ne dadepɔnko gift twuma ampofo wɔ woo no june da a ɛtɔ so afe ye ghanani amanyɔni ne amnyɔkuo new partriotic party mmarhye baguani ɔyɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma abuakwa atif fam mpɛsoa so wɔ mfinfin mantam mu wɔ ghana amposfo yɛ soafo a ɔhwɛ bobeasu ne mmɔfra so abediakyire so wɔ ghana wɔ woo twuma ampofo wɔ june da ɛtɔ so afe mu wɔ kukurantumi a ɛwɔ mfinfin mantam no mu wɔ ghana ɔkɔɔ usapɔn a ɛne university of cpae coast ma no nyaa abɔdin krataa wɔ biology wo afe ɔtoa n adesua no so ma nyaa abɔdin krataa foforo a ɛne mba ɔsan nso kura abɔdin krataa a ɛne bsc a onyaa firii suapɔn a ɛne university of ghana na ampofo yɛ ɔkyerekyerɛni a ɔkyerɛɛ science wɔ sukuua ɛne akosombo international school ansa na ɔbɛyɛ mmarahyɛ baguani sesei ɔyɛ soafo abediakyire a ɔhwɛ nhomasua a ɛfa nsano adwuma ntete ho wɔ afe mu no osii abatoɔ akan ma no dii nkunim wɔ amnyɔkuo new partriotic party abatoɔ mu ma no nyaa akwanya sɛ ɔbepere mmarahyɛ bagua agua no wɔ abuakwa atifi mpɛsoa so a ɛwɔ mfinfin mantam mu wɔ ghana odii nkunim wo mmarahyɛ baguakuo abatoɔ a ɛkɔɔ so wɔ afe no mu nnipa mienu a ɔne wɔn sii akan no wɔ abatoo no mu no ne victor emmanuel smith a na ogyina wo amanyokuo national democratic congress din mu ne partrick adjei dankwa a ogyinaa sɛ kwnatekoro ampofo dii nkunim wo abatoo no mu bre a onyaa mma no mu firii mma dodo a egyina ho ma oha mu nkyekyɛmu ɔyɛ ɔwarefo a ɔwɔ mmɔfra miensa ɔyɛ kristoni a ɔsom wɔ methodist beatrice bernice boateng yɛ ghanani amanyɔni ne mmarahyɛ baguani wɔ mmarahyɛ baguoa ɛtɔ so no wɔ ghana adehyeman no mu   ɔyɛ mmarahyɛ baguane a ogyina hɔ ma new juabeng atɔe fam abatoɔ mpɛsoa so a ɛwɔ mfinfin mantam mu wɔ ghana wɔ woo boateng wɔ august da ɛtɔ so afe mu wɔ koforidua wɔ mfinfin mantam mu wo ghana ɔkɔɔ suapɔn a ɛne university of edingburgh scotland wɔ afe ma no nyaa abɔdin krataa a ɛfa nhomasua ho ɔyɛ nhomsua mu kunini na na ɔyɛ nkran mansin no mu ɔhwɛfo wɔ presbifo sukuu ahodoɔ a no mu wɔpaw no sɛ mmarahyɛ baguani nea edikan wɔ amanyɔkuo npp din mu wɔ december afe abatoɔ no mu wɔ new juaben atɔe abatoɔ mpɛsoa so beatrice nyaa mma no mu a egyina hɔ ma ɔha mu nkyekyɛmu firii mma ne dodoɔ yɛ no mu odii nkuguo wɔ n amanyɔkuo abatoɔ a ɛkɔɔ so wɔ afe no ma anti wantumi ampre mmarahyɛ bagua agua wɔn afe abatoɔ no mu ɔyɛ ɔbaa kunafo a okura mmɔfra miensa ɔyɛ kristoni a ɔsoom wɔ presby abrah comfort rosemond july afe yɛ ghanani baa mmarahyɛ baguani ɔyɛ kane mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma weija gbawe abatoɔ mpɛsoa so okoura abɔdin krataa a ɛne mphil akwnakyerɛ ne afutoma a onyaa firii suapɔn a ɛne university of cape coast wɔ wɔ tetee comfort sɛ nhomasua mu kunini na wɔpaw no sɛ ɔkwankyerɛfo a ɔhwɛ nhomsua so wɔ kwaebibrem mansin no mu wɔ adwumakuo a ɛne ges no mu   odii nkunim wɔ afe abatoɔ a ɛkɔɔ so no mu ma no bɛyɛɛ mmarahye baguani onyaa mma no mu a egyina hɔ ma ɔha mu nkyekyɛm wɔ dodoɔ no mu comfort rosemond yɛ ɔwarefo a ɔwɔ mmɔfra mienu susanna al hassan anaa susan alhassan november january yɛ ghanani nwoma kyerɛwfo ne amanyɔni a wɔ afe mu no ɔbɛyɛɛ ghanani baa odikan a wɔpaw no sɛ soafo ɔyɛ ɔbaa a odikan wɔ abibremu a wɔpaw no se baasomfo anaa aban asoafoɔ mpanyimfoɔ no mu baako na ɔbɛyɛɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma atifi mantam abatoɔ mpɛsoa so fiiri afe kosii afe ɔsan nso yɛ obi w akyerew nhomaa ahodoɔ pii wɔ woo al hassan wɔ tamale na ɔkɔɔ sukuu wɔ achimota school firi afe kosii afe mu na ɔye ɔkwankyerɛfo ma ntoaso sukuu  a ene bolgatanga girls school ne mma ne kane gtv so nsemkanfo a ne din de selma ramatu alhassan a akyire ɔsesaa ne yɛɛ no selma valcourt ne owura victor alhassan a ɔyɛ adwuma wɔ adwumakuo a ɛde sky petroleum sɛ obi a onyaa mmara a w ato din representation of the people s women members no mu kyefa no al hassan san kɔɔ mmarahye bagua mu se mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma atifi mantam abatoɔ mpɛsoa a obiara ne no ampere hɔ wɔ june afe mu okuraa soaf dibia ahodoɔ pii a emu bi yea nea mmere tia mu deɛ afoforo nso yɛ nea ɛyɛ bre tenten firi afe kosi afe mu no na ɔyɛ soafo a ɔhwɛ nhomasua so no abediakyire wɔ nkrumah aban mu   firi afe kosi afe mu no na afei afe mu no na ɔyɛ soafo a ɔhwɛ nsemnsɛm so wɔ saa bre no ara mu wɔ afe mu no nkrumah paw no sɛ soafo nnipa nsɛm ne mpɔta mpontuo so wɔ ko a wɔko tia tuutuubra wɔ ghana atifi fam wɔ afe mu no cpp aban no yɛ ɔsatuo ahodoɔ de keyerɛkyerɛ ɔmanfo no wɔkyerɛkyerɛ wɔn sɛ tuutuubra yɛ nea ɔtanfo ne tia a etia mmara wɔnam anamontuo no kyerɛkyerɛ wɔn a wɔ mfe akɔ anim no nea wɔn nhomasua nko akyi papa bia no al hassan kae sɛ nea ema saa ɔhaw yi ba no yɛ hia a ahia amanfoɔ no ne nna ho akɔnnɔ a ahyɛ nnɛmafo mma ne titirew mmaa nkumaa a wotu akwan kɔ tamale kɔ pɛ nnwuma naa sukuu no al hassan wui wɔ january da a ɛtɔ so afe mu wɔ afe wodii ne nna nkaeda nii okaija adamafio yɛ ghanani kane amanyɔni ɔyɛ kane soafo a ɔhwɛ afisɛm so wɔ rawlings aban ase firi afe kosii afe ɔyɛ mmarahyɛ baguani a odikan a ogyina hɔ ma odododiodoo abatoɔ mpɛsoa so firi afe kosii afe ɔyɛ amanyokuo national democratic congress n d c no mu ni adamafio nyaa nkoanim koduu otitenani abediakyire wo amanyɔkuɔ national democratic congress din mu wɔ afe abatoɔ a ɛkɔɔ so no mu no onyaa mma no mu a egyina hɔ ma ɔha mu nkyekyɛmu wɔ afe abatoɔ a ɛkɔɔ so no mu no onyaa mma no mu a egyina hɔ ma pha mu nkyekyɔmu na emu no hweree agua no maa reginal nii bi ayibonte wɔ february mu no ɔtwee ne ho firii n d c ho wɔ afe mu no ɔbɛyɛɛ otitenani abediakyire wɔ amanyɔkuo democratic freedom party dfp mu clara napaga tia sulemana wɔ woo no afe yɛ ghanani baa amanyɔni ne manpanyin nana akuffo addo aban no mu adwumayɛfo ne papa ne alhaji tia a ɔka won a wɔhyehyɛɛ amanyɔkuo new partriotic party wɔ ghana sullemana kɔɔ suapɔn a ɛne university of development studies ma no nyaa abɔdin wɔ amanyɔsɛm ne abakɔsɛm mu bre a owie ne suapɔn adesua no ɔhyɛɛ amanyɔsɛm ase maa no ɔbɛyɛɛ osatuo mu boafo maa amanyɔkuo new patriotic party akyire wɔpaw no sɛ manpanyin adwumayɛfo bre a amanyɔkuo no dii nkunim wɔ afe abatoɔ no mu sulemana ka ayaresabea a ɛne tamale teching hospital no abedwakuo no ho pital gifty eugenia kusi wɔ woo no ogyefo da ɛtɔ so afe mu yɛ ghanani amanyɔni na ɔyɛ mmarhyɛbaguani wɔ mmarahyɛbedwa a ɛtɔ nnan wɔ ghana adehyeman a ɛtɔ nnan no mu a na ogyina hɔ ma tarkwa nsuaem abatoɔ mpɛsoa so fiiri afe kosii afe mu ɔsan nso yɛ panyin wɔ suapɔn university of ghana ayaresabea a ɛde university of ghana medical school no a nkorabata a ɛyɛ nhwehwɛmu kusi firi nsuaem tarkwa a ɛwɔ atoe mantam mu wɔ ghana kusi kura abodin kunini wo nyansapɛ mu a onyaa firi suapɔn a ɛde university of ghana hɔ wɔ afe kusi yɛ ɔwarefo a ɔwɔ mmɔfra nnan ɔyɛ kristoni a ɔsoom wɔ pentecost asɔre kusi hyɛɛ amanyosɛm ase firi afe bre a ogyinae ma wɔ too aba yi no sɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ matarkwa nsaem abatoɔ mpɛsoa so wɔ amanyɔkuo new patriotic party n p p din mu sesei ɔyɛ mmarhyɛ badwani a ogyina hɔ ma tarkwa nsuaem ɔsan nso ka amnyɔkuo new patriotic paty abadwakuo a ɛhwɛ asotweɛ so oka kuo ɛhwɛ nnwumasɛm so wɔ mmarahye badwam kuo a ɛhwɛ bɔbeasu ne mmɔfra nsɛm wɔ mmarahyɛ badwam ne mmarahyɛ badwam kuo a ɛhwɛ akwahosan nsɛm so ɔyɛ atɔe mantam soafo abediakyire na ɔyɛ panyin wo suapɔn university of ghana ayaresabea a ɛde university of ghana medical school no a nkorabata a ɛyɛ nhwehwɛmu gladys nortey ashitey wɔ woo no november da etɔ so afe yɛ ghanani amanyɔni ne mmarahyɛbadwani wɔ mmarahyɛbedwa a ɛtɔ so nnan wɔ ghana adehyeman a ɛtɔ so nnan no mu a na ogyina hɔ ma ledzokuku abatoɔ mpɛsoa so wɔ nkran mantam mu wɔ ghana wɔ woo ashitey wɔ ledzokuku a ɛwɔ nkran mantam mu a ɛwɔ ghana wɔ november a ɛtɔ so afe ɔkoo suapɔn a ɛne american university of the caribbean ma no nyaa abodin krataa wɔ nnuroyɛ mu ɔsan nso kɔɔ suapɔn a ɛne university of ghana konyaa nimdeɛ ne abɔdin wɔ nnuroyɛ mu wodikan paw ahitey sɛ mmarahyɛ badwani wɔ amanyɔkuo new patriotic party din mu wɔ december abatoɔ a ɛkɔɔ so no mu sɛ mmarhyɛ badwani a ogyinaa hɔ ma ledzokuku abatoɔ mpɛsoa so wɔ nkran mantam mu wɔ ghana onyaa mma a ne dodoɔ yɛ no mu a egyina hɔ ma ɔha mu nkykyɛmu nii nortey dua a ogyinaa wɔ amanyokuo national democratic congress din mu no dii ne so nkunim wɔ abatoɔ a ɛkɔɔ so wɔ afe no mu eyi maa no som penkro sɛ mmarahyɛ badwani arian ashittey yɛ ɔyaresafoɔ ne kane mmarahyɛ badwani a ogyina hɔ ma lezdokuku abatoɔ mpɛsoa so wɔ nkran mantam wɔ ghana dzogbenuku koo ntoaso sukuu wɔ wesley girls high sukuu a ɛwɔ cape coast ɔtoaa so kɔɔ suapɔn a ne university of ghana ma no nyaa abɔdin krataa wɔ nneɛmafoɔ kasa mu dzogbenuku koo ntoaso sukuu wɔ wesley girls high sukuu a ɛwɔ cape coast ɔtoaa so kɔɔ suapɔn a ne university of ghana ma no nyaa abɔdin krataa wɔ nneɛmafoɔ kasa mu dzogbenuku yɛ obi a ɔkyerɛw nsɛm ma nsɛmkyerɛw adwumakuo a ɛde graphic communication group limited ɔkyerɛw wɔ nkoraba a ɛne graphic mirror na ne nsɛm no ti ne manners matter ɔyɛ kane kwnakyerɛfo ma adwumakuo a ɛde aviation social center ɔsan nso yɛɛ adwuma wɔ adwumakuo a ɛde ashanti goldfields corporation na afe sc johnson wax ghana dzogbenuku dii nkunim wɔ dwumadie bi w ato din miss ghana no wɔ afe mu ɔsan nso nyaa abasobode a w ato din fortune goldman sachs women s leadership award wɔ afe mu obuobia darko opoku yɛ ghanani amanyɔni nsemkyerɛwni ne ɔboafo wɔ afe ne abatoɔ a ɛkɔɔ so no mu no ɔkɔpree mmarahyɛ badwam no maa no dii nkuguo wɔ ne mienu no mu wɔ afe mu no amanyɔkuo national democratic congress paw no sɛ amnayɔkuo no kasamafo abediakyire ɔyɛ ɔhohogyefoɔ wɔ tv so dwumadie a w ato din pause for three minutes a ɛyɛ dwumadie a wɔde aftotuo ma wɔ so wɔpaw saa dwumadie wɔ abasobɔ dwumadie bi w ato din l e a d series award wo afe ɔyɛ kane kwankyerɛfo ma adwumakuo a ɛne ghana free zones board darko opoku hyehyɛɛ kuo a ɛde obuobia foudation adwumakuo ɛmpɛ mfasoo a ne boate ne sɛ ɔde mmoa bema mmaa ne wɔn a wɔ wɔ ne mpɛsoa so denam ne kuo no so no w ayɛ adɔe wɔ nkramofoɔ borɔno ahodoɔ weija gbawe abatoɔ mpɛsoa no ne ga atɔe mansin no mu gibson dokyi ampaw yɛ kane mmaranimfo ne ghanani amanyɔni ɔyɛ kane ɔman soafo wɔ adehyeman a ɛtɔ so mienu no mu wɔ woo no wɔ sepetember da ɛtɔ so afe wɔ kukurantumi a ɛwɔ east akim mansin no wo mfinfin mantam mu ɔkɔɔ ntoaso sukuu wɔ abuakwa state college kibi ɔtoaa so kɔɔ fouray bay college wɔ sierra leon ne university of london a ɛwɔ london ɛhɔ na onyaa ɔfrɛ firii amanɔne mmaranimfo kuo a ɛne lincoln s inn ampaw hyɛɛ ne nnwuma ase sɛ ɔkyerɛkyerɛni wɔ kane sukuu a ɔkɔe abuakwa state college akyire wɔpaw no sɛ ɔkyerɛwfo ma akyem abuakaw state council na ɔsan so kyerɛɛ ade wɔ sukuu a ɛne wilberforce memorial ɔyɛɛ mmaranim adwuma mfie dubaako ansa na ɔde ne ho bɛhyɛ amanyɔsɛm mu no na ɔka ahwɛfo abadwakuo a ɛhwɛ sika korabea a ɛne ghana commercial bank na ɔka sika korabea no abadwakuo a ɛkɔɔ lome togo lome kɔyɛɛ nhwehwɛ mu wɔ ɔkwan a wɔbɛfa so abue nkorabata wɔ hɔ ɔsan nso yɛɛ adwuma sɛ ɔhwɛfo wo nnwuma ahodoɔ pii mu a emu bi ne trans africa engineering ne motor industry ghana ltd susco diamond company accra water distillery company ne industrila agencies firi afe kosii afe mu no ampaw bɛyɛɛ mmarahyɛ badawni a ogyina hɔ ma abuakwa mpɛsoa so wɔpaw no sɛ soafo a ɔhwɛ akwahosan so wɔ afe mu na ɔsoom sɛ wɔ saa dibea no kosii afe na ɔyɛ ɔwarefo a ɔwɔ mmɔfra dubaako nneɛma a ɔde gyegye n ani ne nwom nantee bɔɔl bɔ ne volle bɔɔl dr william godson bruce konuah may da ɛtɔ so afe october da ɛtɔ so afe yɛ kane ghanani oduroyɛfo amanyɔsɛm ne soafo wɔ adehyeman a ɛtɔ so mienu no mu wɔ woo no wɔ may da ɛtɔ so mu na ne papa ne dr kofi george konua cbe a ɔyɛ nhomasua mu kunini ɔhyɛɛ sukuu ase wɔ accra government boys sukuu firi afe kosii afe na ɔtoaa so kɔɔ ntoaso sukuu a ɛne accra academy firi afe kosii afe wɔ afe mu no ɔtoaa so kɔɔ suapɔn a ɛne norwood college london ma no nyaa abɔdin krataa wɔ afe mu ne suapɔn a ɛne university of liverpool firi afe kosii afe ma no nyaa abɔdin krataa wo nnuroye mu mb chb bre a owie ntoaso sukuu no ɔkɔyɛɛ adwuma sɛ ɔkyerɛkyerɛni wɔ kane sukuu a ɔkɔe a ɛde accra academy firi afe kosii afe mu ɔsan n akyi baa ghana bre a owiee ne nhomasua wɔ liverpool suapɔn no maa no kɔyɛɛ adwuma wɔ asoeɛ a ɛhwɛ akwahosan so sɛ aduroyɛfo wɔ korlebu na akyire sɛ aduroyɛfo panyin a ɔda tema mansin ne tema ayaresabea ɔyɛɛ adwuma wɔ saa dibea yi kosii afe bre a ɔde n adwuma too hɔ ma ɔde ne ho kɔhyɛɛ amnyɔsɛm mu ɔhyɛɛ ase yɛɛ adwuma sɛ ankorɛankorɛ aduroyɛfo   osii ghana anan mu asoe a ɛhwɛ akwahosanso wɔ dwumadie amansan akwahosan kuo a ɛne world health organisation yɛ faa sɛnea wosi nsamanwa kwan wɔ afe mu no wɔpaw no sɛ mmarahyɛ badwani a ogyina hɔ ma tema abatoɔ a mpɛsoa so wɔsan nso paw no sɛ soafo a ɔhwɛ adansie so wɔ september bosome no mu wɔ afe ɔsoom wɔ saa dibea kosii january afe bre a general i k acheampong kuo a ɛne supreme military council ghana no tuu busia aban no gui colonel kwame r m baah may da a edkan afe april da ɛtɔ so afe yɛ kane osraani ne amanyɔni ɔyɛ kane amanone soafo firi afe ne afe wɔpw kwame baah sɛ soafoa ɔhwɛ amanɔne nsɛm so bre a wotuu dr abrefa busia aban no gui akyi wɔ january da ɛtɔ so afe mu saa adeyɔ yi maa kuo a ɛne national redemption council besii amanyɔkuo progressive peoples party anan mu geneal ignatius kutu acheampon paw no saa bre no sɛ soafo a ɔhwɛ amanone nsem so wɔafe dibea a okuraa mu kosii afe wɔ ɔman nkabom abadwakuo a ɛtenaa ase wɔ nkran man mu wɔ afe no captain kodua ka kyerɛ abadwakuo no sɛ na colonel kwame baah ne afoforo ka ekuo a ɛto so miensa a anka ɛsɛ sɛ woku wɔn wɔ armed forces revolutionary council bre so eyi amma so nea obesii n anan mu sɛ amanɔne soafo a ne din de col roger feli no yɛ nea wokuu no kaa asraafo nnum ho wɔ june da a ɛto so afe mu           benjamin kofi asamoah    yɛ ghanani amanyɔni wɔ adehyeman a edikan no mu na ɔyɛ mmarahyɛ badwani a ogyina hɔ ma abetifi abatoɔ mpɛsoa so firi afe kosii afe ansa na ɔbɛkɔ mmarahyɛ badwa mu no na ɔyɛ ɔkwankyerɛfo ma kwawu mansin ne new juaben mansin no ɔsan so soom sɛ ɔkyerɛwfo maa amnyɔkuo conventions people s party cpp wɔ apuei mantam no mu wɔ woo asamoah wɔ march da ɛtɔ so afe wɔ abetifi kuro a ɛwɔ apuei mantam mu ɔkɔɔ sukuu wɔ juaso aban ntoaso sukuu asamoah hyɛɛ ase sɛ drɔbani a ɔka fidie a wɔde yɛ mmframa ho adwuma firi afe koii afe afe mu ɔde ne ho kɔdɔɔm polisifo adwuma wɔ afe mu na ɔyɛɛ adwuma sɛ polisini kumaa firi afe kosii afe mu wɔ afe mu no ɔbɛyɛɛ titenani a odikan wɔ kwahu mansin no mu maa amanyokuo a ɛde united gold coast conventions nanso ɔde ne ho kɔdɔɔm amanyɔkuo a ɛde conventions people s party cpp wɔ afe mu wɔ july da a edikan afe mu no wɔpaw no sɛ kwahu mansin no soafo na december da a edikan wɔ afe mu no woyii no kɔɔ new juaben mansin no mu sɛ soafo wɔ afe mu no wɔpaw no sɛ mmarahyɛ badwani a ogyina hɔ ma abetifi abatoɔ mpɛsoa so okuraa saa dibea yi mu kosii afe bre a wotuu nkrumah aban gui nneɛma a ɔde gyegye n ani ne kuayɔ ne ahayɔ kwame anyimadau antwi wɔ woo no april da a ɛtɔ afe ye ghana amanyɔni ɔyɛ mmarahyɛ badwani a ogyina hɔ ma asante akim abatoɔ mpɛsoa wɔ asante mantam okuraa dibea no kosii afe okura abɔdin krataa wɔ mmaranim mu na ɔyɛ amanyɔkuo new partriotic party mu ni anyimadu antwi kɔɔ suapɔn a ɛde knust ma no nyaa abaɔdin krataa wɔ nsaase ho nsɛm mu otoaa soo kɔɔ suapɔn a ɛde gimpa konyaa nimdeɛ wɔ sɛnea wɔhwɛ nnwuma so na ɔsan nso wɔ abɔdin krataa a onyaa firii suapɔn a ene university of ghana hɔ ɔkɔɔ mmaranimfo ntete sukuu a ɛde ghana school of law ɔsan nso kuraa abɔdin krataa a w ato din mgh is a onyaa firii suapɔn a ede ghana institute of saveyors wɔ woo anyimadu wɔ april da a ɛtɔ afe mu ofiri kuro a ne din de patriensa a ɛwɔ asante mantam mu ɔye nhomsua mu kunini ɔyɛ adwuma wɔ adwumakuo a ɛhwɛ nsase ho nsɛm so firi afe kosii afe ɔyɛɛ adwuma sɛ ɔkwankyerɛfo abediakyire wɔ ghana nsiakyibaa adwumakuo a ɛde insurance company of ghana nanso ɛnnɛ ɔyɛ adwuma sɛ ɔkwankyerɛfo ma adansie adwumako bi ɔyɛ amnyɔkuo new patriotic party no mu ni na ɔyɛ mmarahyɛ baguani ma asante akim mfinfin abatoɔ mpɛsoa so wɔ asante mantam wɔ ghana odii ɔperetiafo amanyɔkuo no wɔ afe abaatoɔ a ɛkɔɔ so nu mu na ɔde mma no ɔha mu nkyekyɛmu na edii nkunim ɔyɛ ɛwarefo a ɔwɔ mmɔfra nnan ɔyɛ kristoni a ɔsoom wɔ presbytherian asɔre adusei kwasi wɔ woo no october da ɛtɔ so afe mu yɛ ghanani amanyɔni ne mmarahyɛ baguani wɔ mmarahye bakuo a ɛtɔ wɔ ghana adeyeman nnan no mu wɔ woo kwasi wɔ october da a ɛtɔ so afe mu wɔ kuro a ede tatale a ewɔ atifi mantam no mu wɔ ghana ɔkɔɔ suapɔn a ɛne sunyani ploytechnic enne wofre no tame technical university ma no nyaa abɔdin krataa a ɛde high national diploma h n d wo anyinam nkanea nsɛm ho wɔ afe ɔye nhomasua mu nimdeefo ɔye ɔwarefo a ɔwɔ mmɔfra meinsa kkwase gyina ho se mmarahye baguani ma ahafo ano atifi mpesoa so asante mantam wɔ ghana onyaa mma no mu ɔha mu nkyekyemu wɔ amnyɔkuo national democratic congress din mu ɔhyee n adwuma ase mmarahye baguani wɔ january da a etɔ so afe bre a wɔde afe abatoɔ no baa awie mmarahye abgua a na ehɔ no baa  n awie wɔ january na foforo no hyee ase wo january afe kwadwo baah agyemang wɔ woo no january da ɛtɔ so afe ye ghanani amanyɔni ne mmarahyɛ baguani wɔ mmarahye baguakuoa etɔ so nsia wɔ ghana adehyeman a ɛtɔ so nnan mu a ogyina hɔ ma asante akim atifi abatoɔ mpɛsoa so wɔ amanyɔkuo new patriotic party n p p din mu agyemang ye kristoni a ɔsoom wɔ asɔre a ɛde ressurection power living bread christian centre ɔye ɔwarefo a ɔwɔ mmɔfra mienu wɔ woo agyemang wɔ january da ɛtɔ so afe mu ofiri kuro a ede agogo a ewɔ asante mantam mu wɔ ghana ɔkɔɔ suapɔn a ede regent university and technology a ɛwɔ nkran ma no nyaa abodin krataa wo adwadie mu wo afe ɔsan nso kɔɔ suapɔn a ɛene university of ghana ma no nyaa abɔdin krataa a ɛne diploma wɔ afe mu okura abɔdin krataa foforo a onyaa firii unitar a ewɔ switziland na ne farebae ne aman nkabom kuo un okuraa abɔdin krataa a onya firi adesua kuo a ɛne chartered institute of marketing wo united kingdom ne adeton dawurobɔ ho abɔdin krataa kwadwo kura abodin krataa a ɛne mba a onyaa firii suapɔn a ede ghana institute of pablic administration gimpa agyemang ye amanyɔkuo new partriotic party n p p no mu n wɔ afe mu no ɔkɔpree asante akim atif mmarahye agua no wɔ mmarahyɛ baguakuo a ɛtɔ nsia no mu maa no de mma no mu a egyina ho ma ɔha mu nkyekyemu dii nkunim wɔ afe mu no w ankɔpre mmarahye bagua no biom maa n ananmusini andy kwame appiah kubi a amanyokuo new patriotic party no mu foɔ paw no kogyinae wɔ abatoɔ no mu sesei kwadwo yɛ titenani ma agodie abadwakuo a ɛne national sports authority no kojo appiah kubi wɔ woo no june da ɛtɔ so afe ye ghanani amanyɔni ne mmarahye baguani wɔ mmarahye bagua a etɔ so nsɔn wɔ ghana adehyeman a etɔ nnan no mu a ogyina hɔ ma atwima kwawoma abatoɔ mpesoa so wɔ asante manatam na ogyina wɔ amanyɔkuo new patriotic party din mu wɔ woo no june da ɛtɔ so afe onyaa abɔdin krataa a ene phd firii suapɔn a ɛne university of mainz a ɛwɔ geramany no wɔ afe na osuaa ade faa ekɔnomise ne senea wɔhwɛ nnwuma so wɔ woo no june da ɛtɔ so afe onyaa abɔdin krataa a ɛne phd firii suapɔn a ɛne university of mainz a ɛwɔ geramany no wɔ afe na osuaa ade faa ɛkɔnɔmise ne sɛnea wɔhwɛ nnwuma so appiah kubi ye mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma atwima kanwoma abatoɔ mpɛsoa so wɔ mmarahyebaguakuo a ɛtɔ so nnum no mu wɔ ghana adeyeman a ɛtɔ so nnan no mu   wɔpaw no wɔ amanyɔkuo new patriotic part din mu wɔ afe abatoɔ no mu onyaa mma a ne dodoɔ yɛ no mu a egyina hɔ ma ɔha mu nkyekyɛmu odii nkunim wɔ nanan kwadwo appiaha ogyinaa wɔ amanyɔkuo national democratic congress din mu ne acquah evans fordjour a ogyinaa wɔ amanyɔkuo reform party democrats din mu   saa nnipa yi mi biara nyaa mma no mu ɔha mu nkyekyemu ne na ɔyɛ ɔwarefo a ɔwɔ mmɔfra nnum ɔyɛ kristoni a odi catholic amammere akyi kwaku asante boateng wɔ woo no april da a ɛtɔ so afe yɛ ghanani amanyɔni ne mmarahyɛ baguani a wɔ mmarahyɛ baguakuo a ɛtɔ so nsɔn no mu wɔ ghana adehyeman a ɛtɔ so nnan no mu a ogyina hɔ ma akim atɔe apatoɔ mpɛsoa so a ɛwɔ asante mantam mu na ogyinae wɔ amanyɔkuo new patriotic party n p p din asante boateng was born on april in bompata asante akim of ghana wɔ woo asante boateng wɔ april da a ɛtɔ so afe wɔ bompata asante akim wɔ ghana asante boateng nyaa abɛdin krataa wɔ ɛkɔnomise mu firi suapɔn a ɛde kwame nkrumah university of science and technology ɔsan nso nyaa abɔdin krataa wɔ sɛnea wɔhwɛ nwuma so wɔ suapon a ɛde gimpa okura abɔdin krataa a ɛde mba a onyaa firii suapɔn a ɛde university of ghana ɔbɛyɛɛ mmaranimfo bre a owiee suapɔn a ɛde ghana school of law onyaa abɔdin krataa a ɛde mgh diploma firii suapon a ɛde ghana institute of survey asante boateng yɛ mmaranimfo ne ɔkwankyerɛfo ma adwumakuo a ɛne property solutions and models accra and real concepts r limited na ɔye okwankyerefo abediakyire wɔ adwumakuo wɔ beae a wɔhwɛ nsase ho nsɛm so firi afe kosii afe ɔbɛyɛɛ adwumayɛfo maa ɔkwankyerɛfo abediakyire a ɔwɔ ɔman nsiakyibaa adwumakuo a ɛde state insurance company of ghana firi afe kosii afe one adwumakuo a ɛde uniliver ghana limited yɛɛ adwuma firi afe kosii afe ɔbɛyɛɛ ɔkwankyerɛfo maa adwumakuo a ɛhwɛ adansie so wɔ afe mu asante boateng yɛ kane mmarahyɛ baguani a ɔka dɔm kɛse no ho wɔ mmarahyɛbaguakuo a ɛtɔ so nsia wɔ ghana adehyeman a ɛtɔ so nna no mu wɔpaw no se titenani abediakyire wɔ abadwakuo a ehwe adansie ho nsem so ne abadwakuo a ɛhwɛ mmara nsɛm so wɔ mmarahyebadwam mmarahyɛ badwa abatoɔ no kɔɔ so wɔ ghana wɔ afe mu saa bre no na ɔman yɛ amanyɔkuo baako man na amanyɔkuo foforo bia nni ho ka manpanyin kwame nkrumah amanyɔkuo conventions peoples party cpp ɔde ne hyee abatoɔ no mu esiane mmara nsesae a ɛkɔɔ so afe a atwa mu no nti amanyɔkuo cpp bɛyɛɛ amanyɔkuo baako pe  a mmara ma no kwan sɛ amanyɔkuo na eyi ne mmarahyɛbadwa abatoɔ a edikan wɔ abatoɔ a na saa bre no ɔman nnyaa fahodie no akyi nkunimdie a nkrumahdii wɔ afe no mu no yɛ nea wɔhuu no sɛ akwanya foforo a wa nya afriri ne manfo no ho maa wɔtwee mmarahyɛ kuo mmere kɔɔ anim mfie nnum esiane sɛ na ghana abɛyɛ amanyɔkuo baako man nti mmarahyɛ baguafo a wɔpaw wɔn no nyinaa yɛ wɔn a wogyina wɔ amanyɔkuo cpp din a obiara ne wɔn ampere ho nkrumah aban no baa awie wɔ abantuguo a ɛkɔɔ so wɔ february afe maa amanyɔkuo cpp gui maa wɔtwe ɔmammara no sesɛn amanyɔkuodɔm amanyɔsɛm yɛ nea wɔ san di sii wɔ abatoɔ a edi eyi anim wɔ afe mu manpanyin abatoo kɔɔ so nea edikan wɔ ghana wɔ april da a edikan afe mu abatoɔ no kɔɔ so bre a na abatoɔ foforo a ɛfa manpanyin nhyehyɛe no nso rekɔ so no nea obedi nkunim no bɛyɛ manpanyin sɛ wɔgye adehyeman ɔmanmmara a na wɔpe se wɔde di dwuma no tom na wɔgyee tom na dibeaperefo mienu na wɔkɔɔ abatoɔ no mu a wɔn ne bre nkrumah dii nkunim wo abatoɔ no mu na wɔgyee ɔmanmmara foforo no too mu akyi no wɔ paa nkrumah ntoma wɔ july a edikan wɔ afe mu ma no behyɛɛ william hare a na ɔyɛ ɔman kandifo anan mu wɔde danquah too afie wɔ mmara a ɛne preventive detention act nanso odii afe baako wɔ hɔ bre woyii no akyi no wɔpaw no sɛ kandifo maa ghana mmaranim kuo a ɛne ghana bar association wɔ san de no too afiase biom wo afe maa no wɔ afiase hawa yakubu ogede wɔ woo no wɔ march da ɛto so afe owui march da ɛtɔ afe yɛ kane ghanani amnyɔni na ɔyɛ mmarahyɛ baguani wɔ ghana adehyeman a ɛtɔ so nnan no mu na na a ɔyɛ soafo a ɔhwɛ nsrahwɛ so wɔ woo hawa yakubu wɔ trakwa a ewɔ atɔe mantam mu wɔ ghana ne kuro mu din de pusiga a ɛwɔ atifi apuei mantam hawa yakubu ye abusuakuo a ɛde bisa mu ni na oka won a wɔhyehyɛɛ afehyɛ a w ato zekula afahyɛ no owui wɔ london a ɛwɔ england bre a onyaa kokoram yaree no wɔ afe wɔpaw no maa no kogyina wɔ ne manfo anan mu wɔ mmarahyɛ bagua a ɛboa maa wɔkyerɛw ghana ɔmanmara no wɔ ghana adehyeman a ɛtɔ so miɛnsa yakubu guanee kɔɔ london ne nigeria bre a aban tuguo no baa wɔ afe maa no tenaa london kosii afe wɔ saa afe no mu yakubu san n akyi baa ghana maa no kɔpree mmarahyɛ bagua no wɔ bawku mansin no odii nkunim ɛmfa ho sɛ ɔperee sɛ kwantenkorɔ no odii nkuguo akyire wɔ kwan ntease nnim ma noo tuu kwan kɔɔ cotonou a ɛwɔ benin kosii afe afe mu wɔ afe mu no ɔsan n akyi baa ghana maa no begyee agua no biom wɔ afe ne mu no manpanyin john kufour paw no se soafo a ɔhwe nsrahwe so ɔsan nso soom wɔ saa bre koro no ara mu sɛ ananmusifo wɔ economic community of west african states ecowas mmarahyɛ bagua no mu yakubu dii nkuguo wɔ afe mu bre a owui wɔ afe mu no na amaneɛbɔ kyere sɛ w anaya kokoram nan a ogye ayaresa wɔ london ne south africa ogyaa mmɔfra miɛnsa a wɔn ne derek ayebo a ɔwoo no wɔ n awaree a edikan no mu ne amanda ne didi a ɔwoo wɔn wɔ n awaree a ɛtɔ so miɛnu no mu cletus apul avoka ye mmaranimfo ghanani amanyɔni ne mmarahyɛ baguani wɔ mmarahyɛ baguanui a ogyina hɔ ma zebella apuei fam abatoɔ mpɛsoa so a ɛwɔ atifi apuie mu wɔ ghana na ɔyɛ kandifo ma dɔm kumaa no wɔ mmarahyɛ bagua mu wɔ ne bre so na afei na ɔyɛ soafo a ɔhwɛ afisem so ne soafo a ɔhwɛ nsase ne kwae so wɔ woo cletus wɔ november da ɛtɔ so afe mu ofiri kuro a ɛde teshie a eben zebilla a ɛwɔ atifi apuei mantam mu owiee sukuu wɔ suapɔn a ɛde university of ghana ma no nyaa abɔdin krataa a ɛne l l b wɔ afe ɔsan nso kɔɔ mmaranimfo sukuu a ɛne ghana school of law ma no nyaa abodin krataa wɔ mmaranim wɔ afe cletus ye catholicni na ɔyɛ ɔwarefo a ɔwɔ mmɔfra nnan wɔ abatoɔ a ɛkɔɔ so wɔ afe no akyi no benjamin kumbour besii n anan mu wɔ mmarahyɛ baguako a ɛtɔ nsia wɔ ghana adehyeman a ɛtɔ so nnan no sɛ dɔm kɛse no kandifo na ɔyɛ soafo a ɔhwɛ afisɛm so wɔ amanyokuo national democratic congress no aban a john evans atta mills ye mu manpoanyin no mu kosii afe mu soafo adwuma a edikan a onyae no yɛ nea kane manpanyin jerry rawlings paw no sɛ soafoa ohwe nsase ne kwae so ɔye kane mmarahyɛ baguani a ogyina ho ma bawku atɔe abatoɔ mpɛsoa so a ɛwɔ atifi apuei mantam mu wɔ ghana firi afe kosii afe wɔ afe mmarahyebaguo aba a ekoo so no mu no osan kɔɔ mmarahyɛ baguam ne mpɛsoa sɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma zebilla abatoɔ mpɛsoa so maa no hyɛ n adwuma ase wɔ januray ghana congress party amanyɔ kuo yɛ nea wɔhyɛhyɛɛ no wɔ may afe mu a ne farebae ne kofi busia a ɔsan nso yɛ ne kandifo   wɔn a wɔkabom hyehyɛɛ amanyɔkuo no ne kane amanyɔkuo convention people s party mu fo a w ate wɔn ho kane amanyɔkuo united gold coast conventions ugcc mu fo a w ate wɔn ho ne amanyɔkuo a ɛne national democratic party a edii nkuguo pɔtɔɔ wɔ afe abatoɔ no mu na egui no amanyɔkuo hyɛɛ abatoɔ a ɛkɔɔ so wɔ afe no mu ma wonyaa nkonnwa a ne dodoɔ a ɛyɛ no mu baako na amanyɔkuo ugcc no gyina hɔ maa ahenfo ne wɔn a wɔn nhomsua kɔɔ anim wɔ abatoɔ a ɛkɔɔ so wɔ afe no akyi no busia ne afoforo de wɔn ho kɔdɔɔm national liberation movements united gold coast convention ugcc yɛ kane amnyɔkuo a na won botae ne sɛ wɔbenya fahodie afiri abrofo aban ho ama ghana wɔ wiase nyinaa ko a ɛtɔ so ii no akyi united gold coast convention ugcc paw akandifo a wɔn mu baako ne kwame nkrumah a na ɔyɛ wɔn kyerɛwfo nanso wɔkyere kwame nkrumah too afiase bre a wɔkekaa nsɛm faa n amambuo ho npaepaemu baa ugcc akandifo no mu maa nkrumah faa ne kwan kɔtee amanyɔkuo a ɛde conventions people s party amanyokuo cpp a ne botae ne sɛ ɔde benya fahodie amambuo iwɔ mu no afrika adwdifo a wɔn mu bi ne george alfred grant paa grant yɛɛ wɔn adwene sɛ wɔde sika beboa amanyɔkuo biara a ebetumi aka wɔn asɛm ama wɔn esiane asisie a abrɔfo no de ba wɔn so n nti amanyɔkuo no hyehyɛfoo ne j b danquah wɔ august da ɛtɔ so afe a ahenfo nhomanimfo ne mmaranimfo ka ne ho wɔn mu mu bi ne r a awoonor williams robert samuel blay edward akuffo addo ne emmanuel obetsebi lamptey wɔ december da ɛtɔ so afe mu no kwame nkrumah san n akyi kɔgyee pene sɛ ɔkyerɛwfo maa amanyɔkuo a ɛne ugcc kuo a w ato din the big six no mu ni baako a ɔne ebenezer ako adjei kanfoo kyeree sɛ wɔn nto nsa mfrɛ nkrumah a ohiaa no wɔ suapɔn a ɛne lincoln university wɔyɛɛ sɛ nkrumah akatua bɛyɛ maa paa grant tuaa ɛpo so yhɛn a ɛfaa no firii liverpool baa ghana danquah ne nkrumah nyaa akasakasa fa ɔkwan a wɔye se wɔbefa so anya fohodie no maa won ntam tetee mfie mienu akyi   nkrumah kɔtee amanyɔkuo a ɛne conventions people s party na ɔnam so bɛyɛɛ manpanyin a odiakan wo ghana nkrumah ne n amanyokuo no mu fo yɛ nyiamu wo saltpond kuro a ɛwɔ mfinfin manatm mu amaneɛbɔ kyerɛ sɛ nkrumah poo tirimpɔ a ɛne sɛ wɔbɛhwɛ ama nnipa fahodie akɔ nkan no abatoɔ a ɛkɔɔ so afe no ankɔ yiyie amma ugcc maa wodii nkunim wɔ nkonnwa miɛnsa mu wɔ afe a edi hɔ no mu no ugcc ne amnyɔkuo national democratic party no kaa wɔn ho boom maa cpp amanyɔkuo no mu fo a w ate wɔn ho nso de wɔn h bɔɔ wɔn tee amanyɔkuo a ɛne ghana congress paty emmanuel odarkwei obetsebi lamptey april da ɛtɔ so afe janaury da ɛtɔ afe yɛ kane amanyɔsɛm mu nkankoro prefo a wɔ british amanmuo ase wɔ gold coast ɔka won a wɔhyehyɛɛ ɔman ghana na afei nso ɔyɛ amanyɔkuo united gold coast convention ugcc ahyehyɛfo ne akandifo a w ato wɔn din the big six no mu baako ne ba ne amanyɔkuo npp amanyɔni a ɔde jake obetsebi lamptey wɔ woo no wɔ april da ɛtɔ so afe mu wɔ ga akura a ɛbɛn ode a ɛyɛ nkran borɔno no so ne papa din de jacob mills lamptey a ɔyɛ dwadini na ne maa din de victoria ayeley tetteh n agya ba ne gottieb ababio adom a na oye nhomsua mu kunini nsɛmkyerɛwfo kowaakrata mu saamufo ne presby sɔfo a ɔsoom sɛ kowaakrata mu saamufo maa adwumakuo a ɛne christian messenger kowaakrata a ɛyɛ presbi asore no dee firi afe kosii afe obetsebi koo sukuu wɔ accra wesleyan school ne kv boys school ofirii ho kɔɔ royal school wɔ afe maa no kowie wo nea yɛfrɛ no elementary bre a owie no a j ocansey a ɔyɛ adetɔnfo no paw no sɛ ne kywerewfo wɔ ada a ɛbɛn frao nsuo no ano pee wɔ afe mu no obetse lamptey twaa nsohwɛ a ɛne civil service no maa no bɛyɛ ɔkyerɛwfo wɔ adwumakuo a ɛne customs and excise department ɔyɛɛ adwumaa wɔ nkran kosii afe ne koradi kosii afe bre a otuu kwan kɔɔ united kingdom kosuaa mmaranim owie suapɔn maa onyaa mmaranim abɔdin krataa a ɛne llb na wɔfrɛɛ no kaa amanɔne mmaranimkuo a ɛde english bar no kɔɔ temple in wɔ afe bre a wiase ko a ɛtɔ so ii ahyɛ ase no na ɔtenaa england yɛɛ adwuma na ɔde ne ho hyɛɛ asuafo amanyɔsɛm ahorɔw mu maa wɔtew atua tia abrofo aban no emmanuel obetsi lamptey dikan waree ducthni baa a ne din de magaretha maa ɔne no woo jake obetesbi lamptey a ɔyɛ amanyɔkuo new patriotic party mu ni tv so ne radio so dwumayɛni ne nwuma mu dawurobɔ adwumayɛni obetsi lamptey waree nkranni baa a ne din de augustina akuorko december da ɛtɔ so afe november da ɛtɔ so afe a ɔyɛ william charles coffie ne irene odarcore mma ntafoɔ no mu kumaa ɔka wɔn a wɔhehyɛɛ kuo a ɛde gold coast women s assocition na afe na ɔyɛ ɔkyerɛkyerɛfo wɔ sukuu a ɛde accra methodist girls sukuu firi afe kosii afe mu wɔ afe mu wɔpaw no sɛ ghana ananmusifo a ɔwɔ liberia wɔ nkran man mu no na ɔyɛ adɔe wɔ afaise a mmaa gu obetsebi lamptey ne coffie woo mmɔfra mienu a wɔn ne nah ayele ne nii lante wɔde ne din ato kwantenpɔn a ɛwo nkran borɔno a ɛde ring road no so nea wɔde kae emmanuel paa ne ananmontuo a ɔboa maa ɔne the big six no tui maa ghana sɛ united gold coast convention ugcc kandifo no nsakrae baa mmeae pii mu a ebi ne amanyɔsɛm mu na oka ho maa wopaa ghana fohodie ho ntoma wo afe mu wɔde aboɔ adwom ɔne the big six no mfoni wɔ meae ahorɔw wɔ ghana man mu wɔka ne ho nsɛm wɔ abokɔsɛm nhoma ahorɔw mu wɔ ghana ama nnipa nyinaa ahu nea otumi yɛɛ maa ghana nana abu bonsra yɛ ghanani amanyɔni a ɔsoom sɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma fomena abatoɔ mpɛsoa so wɔ woo nana wɔ march da ɛtɔ afe mu ofiri kuro a ɛde dompoase a ɛwɔ asante mantam mu wɔ ghana ɔkɔɔ suapɔn a ɛde kwame nkrumah university of science and technology maa no nyaa abɔdin nkrataa wɔ afe mu ɔtoa n adesua no so wɔ saa suapɔn koro no ara mu maa no nyaa abɔdin krataa a ene phd wɔ afe mu n adwuma a ɔyɛ ne nkosodwuma hyehyɛfo ɔsan nso yɛ adansie mu nimdefo ne nsase ho nsɛmsohwɛfo ɔyɛ amanyɔkuo new partriotic party no mu ni na ɔyɛ mmarahyɛ baguani a ogyina hɔ ma fomena batoɔ mpɛsoa so a ɛwɔ asante mantam mu wɔ ghana wɔ mmarahyɛ baguakuo a ɛtɔ so nnum wɔ ghana adehyeman a ɛtɔ so nnan no mu onyaa mma a ne dodoɔ yɛ no mu a egyina hɔ ma oha mu nkyekyɛmu wɔn a odii wɔn so nkunim no ne samuel pinkra a ogyinaa wɔ national democratic congress amanyɔkuo no din mu augustine kofi tieku a ogyinaa wɔ amanyɔkuo democratic people s party din mu  ne james kobina seotah a ogyina wɔ convention people s party amnyɔkuo no din mu wɔn biara nyaa mma no mu ɔha mu nkyekyɛmu ne wɔ ghana abatoɔ a ekɔɔ so wɔ afe no mu wɔ fomena abatoɔ mpɛsoa so bonsra yɛ kristoni a ɔsoom wɔ methodist asɔre elizabeth adjei yɛ ghanani amanaman ananmusifo wo ɛbɔ  bosome  afe wɔpaw no sɛ ɔkwankyerɛfo ma adwumakuo a ɛne ghana immigration service na eyi maa no bɛyɛ obaa a odikan a w anya saa dibea no mprenpren osom se sɛ ghana ananmusini a ɔwɔ spain okuraa saa dibea fifirii afe mu wɔ woo adjei wɔ ghana ɔkɔɔ ntoaso sukuu wɔ archbishop porter girls secondary school a ɛwɔ takoradi ne st louis senior high sukuu a ɛwɔ kumasi   otoaa so kɔɔ suapɔn a ɛne kwame nkrumah university of science and technology knust maa no nyaa abɔdin krataa okura abɔdin krataa foforo a onyaa firii suapɔn a ɛde cornel university a ɛwɔ new york okura adansidie krataa a onyaa firii suapɔn a ɛde ghana institute of public administration na afei abɔdin krataa a ɛfa french kasa ho a onyaa firii suapon a ɛde university of benin owie suapɔn no adjei kɔyɛɛ ɔman somfo adwuma wɔ adwumakuo a ɛde ghana immigration service na ɔyɛ adwuma sɛ okwankyerɛfo abediakyire wɔfaa no wɔ saa adwuma koro no ara mu wɔ afe sɛ ɔhwɛfo panyin abediakyire wɔ afe mu no wɔpaw no sɛ ɔbaa a odikan sɛ ɔkwankyerɛfo a ɔda adwumakuo a ɛde ghana imgration service ano okuraa dibea yi mu kosii afe wɔpaw no sɛ ghana anamusini a ɔwɔ spain wɔ afe mu dibea a okura de besi nne adjei yɛ ɔwarefo a ɔwɔ mmɔfra miensa tano anaa asuo tano yɛ asubonten wɔ ghana ɛtene bɛyɛ kilomita firi techiman a ɛwɔ ghana de kogu ehy baka tendo baka na afei aby baka a ɛwɔ ivory cost no mu na efiri hɔ kɔ atlantic ɛpokɛse no mu asubɔnten no yɛ hyɛɛ a ɛda ghana ne ivory coast ntam bonofo gyedie ne atetesɛm kyere sɛ taakora a ɛyɛ bonofo abosom kunini a ɔwɔ asase so no te nasubonten no tire no ho nkontrofi a wɔn ase ahyɛ a wɔn din de piliocolobus badius waldronae no mpanyinfo no yɛ nea wogyedi sɛ wɔ tete nsuo no ne ehy baka no ntam wo afe no mfinfin mu no adwumakouo a ɛde unilever wɔn adwene sɛ wobebu nnua a ɛwɔ hɔ no na w adua mmenua ofin asubonten yɛ ne a ɛtene fa atifi atɔe fam wɔ ghana ɛtene kofa tano ofin kwae brentuo a w akora no wɔ atwima mponua mansin no mu wɔ ghana ofin asasetam no yɛ bɛyɛ meta ofin no yɛ nea ɛwɔ mmɔnka a emu do bɛyɛ meta na ebunka faso wɔ saa beae ofin ne pra asubonten no yɛ nea ɛto ɛhyɛɛ fa ghana asante mantam ne mfinfin mantam no mu dunkua on offin ye kuro titriw a ɛwɔ nsuo no so wotu sika kɔkɔɔ wɔ nsuo nkyen mu pee nsumnam soronko bi ɛwɔ nsuo no mu bi ne agboyiensis adwen soronko bi ehome mframa kalybos yɛ siniyɛdin ma richard kweku asante a ɔyɛ sinitwani na afei ɔyɛ no ankasa adwuma sini a ɔde hyɛɛ ne siniyɛ ase afe mu no ne nsɛmkwaa sini asiniasini a yɛfrɛ no boys kasa richard asante a wɔtaa frɛ no kalybos no yɛ ghanani siniyɛni ne nsɛmkwaayini a ɔnam nsɛmkwaasini asiniasini boys kasa so ma yɛhunuu no afe mu no ɔne ne yɔnko siniyɛninimpɔn wɔ boys kasa sini yi mu patricia opoku agyeman nyaa black british entertainment abasobɔdeɛ wɔ london wayɛ siniyɛnimpɔn wɔ ghana agyeatomu sini bebree mu a ebi ne kalybos in china ne amakye and dede kalybos yɛ owura peter owusu mensah ne madam felicia owusu ba a wɔwoo no oforisuo da ɔhyɛɛ n adesua ase wɔ de youngsters international ne st anthony s preparatory sukuu a ɛwɔ accra na ɔtoaa so kɔsuaa building technology wɔ suhum secondary technical school ɔwieeɛ no ɔkɔtoaa so wɔ national film and television institute nafti kalybos wie nyaa ne sukuupɔn adansekrataa wɔ cinematography mu sane nyaa abasobɔdeɛ sɛ nafti adesuani a ɔdi mu   wayɛ siniyɛnimpɔn wɔ sini bebree mu a ebi ne conan without boarders ghana ne conan o brien wɔ mu no nso na ɔka ho year of return ghana yɛ ghana aban ne adinkra kuo a ɛwɔ amerika na akabom yɛeɛ a ne botae ne sɛ ɛbɛhyɛ abibifoɔ a ɛwɔ amanɔne nkuran ama wɔasan aba wɔn nkyi africa ghana titiriw abɛtena na wɔabɛbuebue nnwuma nso ɔmanpanin nana akufo addo na ɔkɔdaa nadi wɔ washington sɛdeɛ ɛbɛyɛ na amanɔne abibifoɔ ne afrikafoɔ bɛnya nkabomu afe nkaeɛ afe ma mfe ahanan a wɔde afrika nkoa dii kan kɔɔ america asaase so wɔ jamestown ne virginia dwumadie yi nso kyerɛ yɛn ani a ɛsɔ amanɔne abibifoɔ mɔdemmɔ ne wɔn kankɔ wɔ saa berɛ yi mu ghana tourism authority ne ministry of tourism arts and culture nso ahyehyɛ dwumadie ahodoɔ de rehyɛ abibifoɔ a yɛnnhinhim suban no kutupa afrika amerikafoɔ bebree nso dii nkɔmɔ faa wɔn ghana nsra ne wɔn suahunu saa berɛ yi jackson lee kaa saa dwumadie yi bɔɔ african american history commission act a wchyehyɛɛ no congress afe mu no ho amerika siniyini michael jai white bɛsraa ghana afe awieɛ hɔnom amanɔne afrkafoɔ a wɔfiri aman aduanan ne akyire mu ka wɔn a wɔba bɛdii full circle festival no bi ebinom nso ne akwamuhene odeneho kwafo akoto iii akwamumanhene sii jai white ɔhene berɛ a ɔbaaɛ no maa no din nana oduapɔn ɔhene white akondwadin no aseɛ ne sɛ dua a ne nhini mu yɛ den nti ɛnsuro mframa yɛrehwɛ anim sɛ ebeduru afe yi awieɛ no na nsrahwɛfoɔ atitire amanaman mu amanyɔfoɔ ne akandifoɔ bɛyɛ ɔpepem aba ɔman yi mu ama yɛanya sika bɛyɛ ɔpepepem afiri year of return dwumadie no mu nsrahwɛ fa no nso kɔɔ anim paa kɔsii wɔ amerikafoɔ britainfoɔ carribeanfoɔ ne amantitire bi a wɔbaaɛ ɛna yɛnyaa ntomu wɔ nsrahwɛfoɔ a wɔfaa wiemhyɛn gyinabea hɔ afe afe no mu yɛabu no sɛ ankorɛnkorɛ nsrahwɛfoɔ sikayie nso kɔɔ anim ara firii wɔ mu kɔɔ seisei a ɛbɛma ɔman sikasɛm wɔ nsrahwɛmu no abɛyɛ ɔpepepem ablade glover wɔ woo no ɔyɛ ghananin mfonyɛni ne kyerɛkyerɛnin wayɛ oyikyerɛ wɔ mmeaɛ ahodoɔ mfeɛ pii ama amansan ate no nka ɛna ɔsan nso ayɛ osuakyerɛnin titire wɔ afrika atɔɛ ha ne nnwuma wɔ ankorankorɛ ne aban mmeaɛ akɛseɛ pii a ebi ne imperial palace of japan unesco atenaɛpɔn wɔ paris chicago ne o hare international airport wanya efie ne amanɔne abasobɔ bebree a ebi ne ghana ha yi order of the volta ɛna ɔyɛ life fellow of the royal soceity of arts wɔ london nkɔsi no na wayɛ associate professor ne head of department of art education ne dean wɔ college of art a ɛwɔ kwame nkrumah university of science and technology mu yɛwoo no accra nkran wɔ gold coast a ɛde ghana nnɛ yi ɛna ɔnyaa akyerɛkyerɛfoɔ nteteɛ wɔ kwame nkrumah university of science and technology mu ansa na onyaa adesuammoa kɔsuaa ntomayɔ wɔ london s school of art and design ɔsan baa ghana bɛkyerɛɛ adeɛ kakra na ɔsan nyaa adesuammoa a kwame nkrumah na ɔde ma no bi de kɔɔ university of new castle upon tyne de kosuaa art education ɛhɔ na ne kyerɛkyerɛni maa no adwene ma ɔde adwini atere sii brɔsh ananmu yɛɛ ne nnwuma ma no bɛyɛɛ soronko glover kɔtoaa nadesua so wɔ kent state university wɔ amerika nyaa ne sukuupɔn adesuakrataa a ɛtɔ so mienu ofiri hɔ no na ɔkɔɔ ohio state university kɔnyaa ph d abɔdin ɔnyaa okunini abɔdin wieɛ na ɔsan baa ghana na ɔbɛkyerɛɛ adeɛ mfe aduonu wɔ college of art wɔ kumasi university mu mfeɛ aduonu yɛɛ department head ne college dean ɔkwan glover adwumasu akɔyɛ sɛdeɛ edi ahim wɔ kann ne adwenemudeɛ ntɛm na deɛ ɔtaa yɛ ne mfonin no bi fa nnoɔma te sɛ kurom abɔnten a ɛtrɛ ɛhyɛn gyinabea gɛto edwa a aba ne ghana mmaa tebea yɛbisaa no deɛ ɛkanyan n adwuma no ne mmuaɛ ni wohwɛ a wohunu mmaa pii wɔ me mfoniyɛ mu na nipa taa abisa me deɛ ɛma me drɔɔ mmaa pii saa da a wɔdi kan bisaa me no me mmuaɛ a mannwen ho po ne sɛ mmaa ho yɛ fɛ sene mmarima ɛno nnyɛ asɛmhia mmuaɛ meredwen ho akyire no na epusuu me sɛ wɔn wɔ aniɛden afrika mmaa wɔ aniɛden bi na wɔmfa nsie sɛ wɔnam abɔnten so a ɛyɛ fɛ wɔn yɛ aniɛdenfoɔ wɔn wɔ akokoduro wɔnam a wɔkyerɛ saa nso mmarima nnyɛ saa anaa wɔyɛ abraham nii attah wɔ woo no july yɛ ghananin siniyɛni a ɔte amerika yɛ sini san sua adeɛ ɔyɛ ga damgbenin nnipa yi wɔ greater region a ɛwɔ ghana mu ne sinimu a ɔdii kan yɛɛ bi no ne beast of no nation ne sinikandie wɔ child soldier agu attah nyaa marcello mastroianni award for best young actor wɔ nd venice international film festival wɔyɛɛ no dwumadie bɔfoɔ maa ghana free education policy no berɛ a na wama yɛde ne mfonini adi kan abɔ ho dawuro afe mu no ɔyɛɛ marvel studio sini spider man homecoming no bi wakɔka shane carruth sini a ɛtɔ so miɛnsa the modern ocean no ho reverend father dr vincent kwabena damuah oforisuo ɔsanaa yɛ  catholic ɔsɔfoɔ nyamesɛm nimdefoɔ  ne ɔmanyɔnin wɔ ghana na ɔka provisional national defence council pndc aban no ho ɔyɛ kɔfabaaɛ  ma afrikania mission asɔre no a na wɔfrɛ no ɔsɔfo kɔmfoɔ damuah dr damuah nyaa  ph d abɔdin wɔ african studies mu ph d firii howard university afe mu ɔno ne catholic obibinin sɔfoɔ a odi kan gyaee asɔre san n akyi baa abosomsom mu na afei nso ɔboa twerɛɛ nwoma maa saa som yi  na ɔtoo ne din edu ɛno nti ɔno na ɔhyɛɛ ekuo a wɔfrɛ no afrikania mission a ahyeta wɔ south africa titiriw no ase ma no yɛɛ opeemu wɔ afrika nyamesom fawohodie mu nso rev father damuah yɛɛ roman catholic sɔfoɔ firi kɔsi ɔyɛɛ consultant of afro american affairs pɛn wɔ pittsburg diocese a ɛwɔ amerika ɔsan baa ghana ne ho a ɔde bataa pndc nti ɔpɛimaa mu na ɔtee ne som afrikania mission ɔsomkuo a wɔfoa abosomsom so wɔkyeree rev damuah too mu wɔ nkrumah berɛ so sɛ wabɔ convention people s party cpp aban akyi sɛ wɔampam bishop reginald richard roseveare a na ɔyɛ accra anglican bishop kɔ ne kurom   archbishop john kodjo amissah a na ɔyɛ cape coast catholic bishop na ɔde n ano too mu ma wɔgyae rev damuah armed forces revolutionary council afrc abosome nnan ɔmambuo berɛ wɔ mu no na amanfoɔ de wɔn ano sii no so sɛ ɔgye nnipakum a na ɛrekɔso no tomu wɔ berɛ a na christan council of ghana mpene so na amanpanin mmiɛnsa nso ka wɔn a wɔkum wɔn no ho na ɔtwerɛɛ biribi sɛyi faa ho ɛnnyɛ  sɛ yɛtan wɔn a yɛreku wɔn no na yɛdɔ yɛn man dodo ɛdeɛn ne akekakeka fa nnipakum ho yi megyedi sɛ afrc wɔ tumi sɛ wɔde kumfɔ bɛyɛ adwuma de apɛ ɔman no yie yɛrebɔ anidaso mpaeɛ mmom sɛ wɔn a ɛbɛdi fɔ no rennɔɔso   kristo wu asɛndua no so de gyee amansan yɛbɔ anidaso mpaeɛ nso sɛ wɔn a ɛsɛ sɛ owu no bɛgye atomu saa na wɔde akokoduro ne  nyamesuro agye ghana wɔde rev damuah yɛɛ pndc badwanin ɔpɛpɔn ɛmaa catholic church no bɔɔ no sensɛneɛ ɛrekɔ awieɛ no ono ara firii ɔmanbuo no mu okomfo anokye c c c yɛ asanteman ɔkɔmfoɔ a ɔdi kan na yɛnim no nso sɛ obi a ɔboaɛ wɔ asante mantam ɔwoo ɔkɔmfo anokye wɔ ghana afe wɔ akuapeman mu n awofoɔ de ano ne yaa anobea a wɔfiri awukugua a ɛbɔ okereman nifa deɛ edidi soɔ yi kyerɛ deɛ ɛsiiɛ ma ɔnyaa ne din no wɔkyerɛ sɛ ɔrewo no awukugua no na ɔkuta akyɛdeɛ firi nananom hɔ ɔkuta  abaduaba wɔ ne nsa baako mu na baako no nso kuta podua tiatia fufuo bi na wamua ne nsamu no dendene paa a obiara ntumi mbue akyire no otumfoɔ osei tutu ii bɛdii saa asɛm yi ho adanseɛ berɛ a ɔkɔsraa awukugua wɔ afe mu berɛ a osei tutu i dii kumaseman adeɛ c berɛmu yennim berɛ ankasa a ɔde no sii so deɛ nanso deɛ na osi so no na ɔdi akanman nketewa a ɛhyehyɛ kwaeɛ a atwa kumasi ho ahyia no anim ɛsane sɛ na wɔwɔ ɔkoboa apam bi awɔahyehyɛ no dada anokye na ɔbɛyɛɛ nana fotufoɔ ne ne kɔmfopanin tutu ne anokye nkabɔmu no ma ɔman ntrɛmu a na ahenfo a adi kan de asi wɔn ani so no kɔɔ so wɔ ne atanfoɔ ahoɔdenfoɔ te sɛ akan dɔmaa wɔ atifi ne denkyira wɔ anaafo de bɔɔ so dii nkonim asantefoɔ abakɔsɛmu nimdefoɔ taa ka sɛ asantefoɔ yɛ kane tete gana man a na wɔdi ntɔkwatumi no asefoɔ ɛdin no na kwame nkrumah de too nnɛ ghana no asantefoɔ tumi dii ghana fa kɛse so berɛ a wotumi tuu wɔn asaasewura ahoɔdenfoɔ denkyira guuɛ no ɔkɔmfo anokye yɛ ɔkɔmfoɔ mapa a wɔboaa ne yɔnko yi ma ne botaɛ sɛ ɔbɛka ne nnipa abɔmu no baa mu yɛse anokye de afena wɔɔ fɔm wɔ asante mfinimfini hɔ a abrɔfo yɛɛ ho biara de mfidie nyinaa kaa ho nanso wɔantumi antu mfeɛ ni ɛho adanseɛ hia asante ka mmeaɛ kakraa bi wɔ afrika atɔɛ a wɔtumi dii englesi abrɔfo so nkonim pɛn wɔ ntɔkwa mu sɛdeɛ ɛbɛyɛ na denkyira nhyɛsoɔ ano bɛbrɛ ase no ehiaa sɛ asante bɛnya ahohyɛsoɔ apɛ nkabomu de agyae mɛdimehoso wɔ n aman nketewaa mu no anokye de obuo a wɔde ma no no kaa kkkk asante bɔɔmu yɛɛ nkabomman mu anokye ne tutu hyehyɛɛ amamerɛ ne amaneɛ de brɛɛ amanketewaa no deɛ ase wɔde kumase yɛɛ asanteman abankuro afei wɔde ahenfo a wɔda amanketewa a wɔde wɔn ho no yɛɛ nkabomman no agyinatukuo na wɔboa kaa saa aman yi atanfo hyɛɛeɛ na afei wɔhyehyɛɛ asanteman no asafo foforɔ ɔne denkyira ntɔkwa no ankɔ yie mfitiaseɛ no nanso berɛ a denkyirɛ asraafoɔ duruu kumase aboboano no anokye nyankomade ma wɔn asafohenenom bi dwaneeɛ asantefoɔ tumi kaa denkyira tumidie no guuɛ na ɔgyee tumikrataa a wɔdegye dantoɔ ma dutchfoɔ elmina abankɛseɛ no yei ma asanteman kwan kodii afrika mpoano dwa no bi na ɔsan ano wɔ ntotoɛ a ɛwɔ mpoano hɔ amanyɔ ne nkoatɔ mu osei tutu wuo akyi wɔ mu no wɔkyerɛ sɛ anokye san kɔɔ ne nkyi akuapem mfoasoɔ hia na owuuɛ ne ntɛm a na wadi mfeɛ bɛyɛ deɛ ɛkuu no ankasa yɛnnim na mom wɔka no sɛ ɔse ɔrekɔgye owuo safoa abe enti obiara nsu na sɛ obi su a ɔremma bio nna kakra akyi a na ɔmma no mmaa firii aseɛ suuɛ na wɔkyerɛ sɛ wansan amma farë janë një tezë ose disertacion është një dokument i paraqitur në mbështetje të kandidaturës për një gradë akademike ose kualifikim profesional që paraqet hulumtimin dhe gjetjet e autorit në disa kontekste fjala tezë ose një bashkëlidhje përdoret për një pjesë të një kursi bachelor ose master ndërsa disertacioni zakonisht zbatohet në një doktoraturë ndërsa në kontekste të tjera e kundërta është e vërtetë termi tezë e diplomës ndonjëherë përdoret për t iu referuar tezave të masterit dhe disertacioneve të doktoratës kompleksiteti ose cilësia e kërkuar e kërkimit të një teze ose disertacioni mund të ndryshojë nga vendi universiteti ose programi dhe periudha minimale e kërkuar e studimit mund të ndryshojë në mënyrë të konsiderueshme në kohëzgjatje pentekostsom nnwuma amfa amamaman nsɛmpaka anni agorɔ ɛfiri azuza street revival wɔ los angeles afe mu no ankyɛ biara na ekuo no trɛ duruu afrika seisei no pentekost asɔre a wɔde wɔn ho hwɛ wɔn ho san di wɔn kuyi bebree na ɛwɔ afrika wɔn fa ɔkwan a wɔn adikanfoɔ faaɛ so ara na ɛyɛ adwuma ebi ne afieafiemu nsɛmka deɛ yɛatonsa afrɛ lɔre mu keteke mu ɔkwankyɛn pranaaso mpataase ne ade wɔ abibimanmu mmea nyinaa karismatik som a ɛpagyaa ne mu no nkanyansom no trɛ yie a yɛhunu no nnɛ yi ama saa ɔsom yi abɛka nsɔre titiriw a ɛwɔ afrika ha mmom deɛ roman catholic da so yɛ asɔre a ɛdɔɔso paa wɔ afrika south africa yɛ afrikaman baako a ɔdikan nyaa pentekostsom no bi afe mu ges ɛgyina so titiriw maa pentekostsom no hyetaa wɔ south africa no nam dawubɔ krataa apostolic faith newspaper a na wɔyɔ no cape town wɔ south africa hɔ a akyire yi ɛbɛdanee assemblies of god ag wɔ cape town ne johannesburg asɛmkafoɔ thomas hezmalhalch ne john lake a ofiri azusa street de pentekost nsɛm a seymour kyerɛ no de baa south africa saa mu wɔde nsɛmka no kyin south africa afanan nyinaa na mu no lake tee apostolic faith mission of south africa afmsa afe mu no pieter louis le roux nso tee pentecostal zionist movement wɔ south africa hɔ pentecostal zionist movement ne african instituted churches aic boa seymour asɛmpatrɛ no kɔɔ akyire a na wɔntumi nsi no pi sɛ ɛyɛ pentekostsom mpo ɛfiri afe yi no south africa adehyeɛ a ɛyɛ pentekostfoɔ no bɛyɛ nanso ɛyɛ a na nkyerekyerɛmu wɔ ɔsom no mu hia asɔre akɛseɛ miɛnsa a ɛwɔ south africa no ne apostolic faith mission south african assemblies of god ne full gospel church of god afe mu no nigeria kenya nr ghana asɔfo bɛbuu wɔ south african nkuro no bi so sɛdeɛ wɔkanyan wɔn ho asɔreyɔmu ne wɔn adanseɛ sɛ wasom abosom ne asuman pɛn nti south africafoɔ ani bɛgyee saa asɔfoɔ yi ho paa ebi te sɛ nigerianin emmanuel eni ahonhomtuo ne nsumansɛm a ɛka wɔn asɔreyɔ ho no na ɛkum wɔn koraa no ɛno ne sɛdeɛ kristosom bɛma wɔadi yie wɔ ɔsoro ne asaase so ha ara nso afrika atɔɛ nso nyaa wɔn kyɛfa wɔ pentekostsom yi mu afe william hade harris de ɔsom no kɔfaa ivory coast fa kɛse ara na afei ɔde baa ghana wobɛhwɛ no na wahyɛ asɔfotaadeɛ fitaa abɔ ne tɔɔban kuta ne poma tenten twerɛkronkron ne asubɔ kuruwa na ɔrebɔ abosomsom ne akɔmfoɔ akyi ara ɛno maa nkuraase ne kuro nketewaamufoɔ yi de wɔn abosom ne nsuman ba ma ɔhyee no na wahyɛ wɔn den nso harris ma wɔsisii asɔredan wɔ nkuraa a ɔkɔɔ hɔ no na baabi a kristosom abe deda no wɔma wɔkɔɔ saa asɔfo no hɔ harris de ayaresa ne ɔgyeɛ kaa n asɛmpaka no ho na ɔhaw nso tumi to wɔn a wɔpɛ sɛ ɔsi nasɛmka ne kwasiada afuofi no ho kwan n anwanwadwuma wɔ n asubɔ akyi ho nsɛm trɛ ma onyaa akyidifoɔ bebree titiriw wɔ grand bassam ne bingerville n asɔre tumi sakyeraa mpempem baa kristosomu ɛma abibifo a ɛwɔ ivory coast gyaee wɔn amamerɛ binom te sɛ afahyɛ ayiyɔ amaneɛ bi ne mmaa a wɔma wɔn kɔtra apatamu wɔn brayɔ mu wɔbɔɔ musuyie akɔm ne nsuman nso guuɛ englesi asɛmpatrɛfoɔ ehunuu nsonsonoɛ a ada ivory coast ne dahomey ana togo nyamesom mu afe mu no captain paul marty colonialkkkk abanpanin no kyerɛɛ mu sɛyi ɔsom mu nokorɛ a ɛrekɔye anwanwasɛm a adane yɛadwene a na yɛwɔ fa abibifoɔ ho a wɔayɛ ntetekwaa ne nkuraasefoɔ a yɛn mantena bɛyɛ nhwɛsodeɛ kɛseɛ wɔ poakwantuo mu ivory coast amamuo ne asetenamu mfe apem abakɔsɛmu firi ɛnnɛ ɔkyena ne nnora mmom ɛnyɛ nnipa no nyinaa na wɔgyee wɔn ɛfirisɛ wɔampene so sɛ wɔbɛgyae awaredodoɔ afe mu no jomas ahui a harris yii no ɔsɔfoɔ no tee eglise harriste harris church ɛduu october no na asɔre no mu nnipa yɛ na wɔde harris nkyerɛkyerɛ a ɛne awarekorɔ mpaɛbɔ a ahyɛ musuyie ne nsumansɛm ananmu no  ara yɛ asɔre mprɛnson nnawɔtwe biara a wɔyɛ ɛmu miɛnsa kwasiada   wɔn asɛndua twerɛsɛm ne asubɔ kuruwa a wɔde yɛ adwuma no nso wɔmmfa nni agorɔ mu no mademeho nkanyansom hyɛɛ aseɛ butubutu wɔ afrika atɔɛ famu ha ghana ne nigeria titiriw ankyɛ biara na ɛkɔduruu south africa berɛ a aban no gogoo nhyɛ a ɛda south africa abibifoɔ soɔ no ɛma nsɔre no bɛyɛɛ akɛseɛ wɔfrɛɛ wɔn a wɔasakrano sɛ born again foɔ na wɔbuu nsɔre a wɔhyɛɛ aseɛ wɔ afrika ha ara no abɔmfia wɔne wɔn asɔfoɔ no keka bɔɔmu tetee wɔn ara nsɔre nanso wɔn nkɔsoɔ no anyɛ kɛseɛ sɛ abrɔfo deɛ no wɔafiri saa nsɔre no afrika deɛ nanso na amerika nsɔre no gu so kuta mu pentekostsom asɛmpatrɛ baa ghana mfe no mu n ase firii assemblies of god ne apostolic church a ɛwɔ amerika ne englesi mu ghana ha no methodist church nyaa nnipa a wɔpɛsɛ wɔdɔm wɔn ne wɔn a wɔpɛ sɛ wodi katekist wɔ sukuumu bɛyɛ mfe aduonu a atwamu yi pentekostsom ayɛ ɔsom agye din no mu baako wɔ ghana kuromfoɔ ne nkurasefoɔ a wɔdɔm ɔsom yi n ahodoɔ no ma enyini kɔɔ anim ghana pentecostal council hwɛ ghana nsɔre bɛyɛ so ɔsanaa mu na lucy farrow julia hutchins ne wɔn a ɛka ho koduu liberua a ɛyɛ beaɛ a edi kan nyaa saa pentekost asɛmpatrɛfiɔ yi bi wɔ afrika ntɛm hɔ farrow twerɛ kɔmaa william j seymour sɛ onyankopɔn adom no sɛ otumi ka kru kasano na ɛma otumi sa nyarewa hɔ asu nso ankyɛ biaa na amerika nsɛmpatrɛfoɔ afoforɔ bi bɛkaa ne ho wɔ afrika mu na methodist episcopal church hunuuɛ sɛ nnɛmma mpempem na kristosom no afa wɔn wɔyɛɛ nkanyansom na afei deɛ wɔtee azusa pentekost asɔre a edi kan wɔ afrika mmom deɛ amerika nsɛmpatrɛfoɔ bi na sɛ afrika mmaa bi kyerɛɛ sɛ wɔanya honhom kronkron no bi ansa na baaɛ ansa na abrɔfo nsɛpatrɛfoɔ bɛdu ha no na abibifoɔ wɔ nsɔre bebree a egyina honhom kronkron so wɔ congo brazzaville ghana ne nigeria nsɔre a wobetumi afrɛ no pentekost no afrɛfrɛ wɔn ho edin ahodoɔ pentekostsom hyɛɛ aseɛ nigeria wɔ berɛ no mu te sɛ nkanyan kuo de bɛyɛɛ nsɔre atitire wɔ afrika ha ahyɛaseɛ no na pentekost nyin no gyina wɔn pɛ sɛ wɔbɛte wɔn ho afiri aburokyire nsɛmpatrɛfoɔ nhwɛsoɔ ase yei maa african initiated churches aic a na wɔde nkɔmhyɛ ne ayaresa ayɛ fapem no bɛyɛɛ akɔndɔ nigerian civil war no bɛmaa n ahoɔden foforɔ bɛdɔɔso ara meranteɛ ne mabaawa ne sukuufoɔ agyidifoɔ a ɛwɔ pentekost asɔre ne nsɔre dadaa scripture union mu nnipa pentekost nsɔre titiriw karismatik nsɔre akɛseɛ no ne catholic asɔre ne deɛ ɛkeka ho fom pɛɛ nnipa nigeria sukuufoɔ no pii nso tumi de wɔn ho bɔ pentekost ne catholic asɔre no berɛ korɔmu nigeria na ɛwɔ pentekostfoɔ dodoɔ wɔ afrika na nhwehɛmu bi kyerɛɛ sɛ nnipa edu mu miɛnsa yɛ pentekost ana karistmatik asɔreba esane sɛ nigeria fa kɛseɛ no yɛ kramofoɔ nti wɔn ntɛmu taa ndwo atifi hɔ hausa fulanifoɔ a wɔyɛ nkramofoɔ   ɛna nifa hɔ igbofoɔ ɛna benkum fa hɔ yorubafoɔ a wɔakyɛ ɔsom mienu no afa deɛ ɛteɛ biara no kristosom akɔso anyin wɔ nigeria nhwɛsoɔ bi ne redeemed church of god a wɔtee no nigeria no kuta nkorabata nkoaa wɔ  aman wiase nyinaa mu anna lisa ne sanfrid mattson pentekost asɛmptrɛfoɔ a ofiri finland ne wɔde pentekostsom baa ethiopia afe mu pentekostsom toaa so kɔsii sɛ ɛkɔwiee full  gospel believer s church fgbc mu agyidifiɔ bɛyɛ ɔpepem na nnɛ wɔse wɔyɛ pentekostfoɔ wɔ ethiopia ghana yɛ kasahodoɔ man a kasa bɛyɛ aduɔwɔtwe na wɔka wɔmu brɔfo kasa a ghana sodifoɔ de gyaaɛ no abɛyɛ ghanaman kasapɔn ne dwumadie kasa ɔman adehyekasa nyinaa no deɛ akan na dodoɔ ka ghana nnipakuo bɛboro aduɔson a ɛbiara wɔ ne kasa a ɛda nso kasa a nnipakuo bi ka no deɛ ɛmu nnipa hodoɔ nyinaa te aseɛ ɛbi te sɛ dagbanli ne mampelle kasa a northern regionfoɔ ka no frafrafoɔ ne waalifoɔ a ɛwɔ ghana ha upper west region kasa nnan yi firi mole dagbani kasakuo mu kasa yi mu dubaako na aban asɔmu de yɔ adwuma akan nnipakuo kasa miɛnsa akuapem twi asante twi ne fante ne mole dagbani kasa mienu dagaare ne dagbani deɛ ɛka ho no ne ɛwɛ dangme ga nzema gonja ne kasem kasa a aban asɔmu no yɛ dubaako ana nkron gyina sɛdeɛ wobɛfa no sɛ akuapem twi asante ne fante yɛ kasa baako anaasɛ mmiɛnsa bureau of ghana languages a ɔtee no na ɔboa kasa no twerɛ ne ne nwomayɔ ne adeɛ berɛ a na wɔka ghana kasa wɔ mfitiaseɛ sukuu no na saa kasa yi na wɔde di dwuma saa kasa yi nyinaa ka niger congo kasakuo a ne nkorabata dɔɔso no ho akan ka kwa nkorabata a ɛwɔ niger congo kasakuo no ho na ɛyɛ kasapɔn a ne nsonoɛ no wɔ anoano ɛmu miɛnsa na aban agye atomu de yɛ adwuma fante asante twi ne akuapem twi yɛka akan afaafa no bomu a ɛno ne kasa a dodoɔ ka wɔ ghana ɛwɛ yɛ gbe kasa a niger congo nkorabata volta niger nnipakuo na wɔka wɔka ɛwɛ kasa no wɔ ghana togo ne benin ɛna west nigeria nso ka no kakraa bi dagbani yɛ guru kasa no mu baako ɛfiri mole dagbani nnipakuo a ɛwɔ ghana ne bukina faso mu no dagombafoɔ a ɛwɔ ghana northern region dangme yɛ ga dangme kasa a ɛwɔ kwa kasapɔn no mu greater accrafoɔ a ɛwɔ ghana anaafoɔ nifa soɔ ne togo dagaare yɛ gur kasa no mu baako ghana  upper west regionfoɔ na wɔka wɔka no wɔ burkina faso nso ga yɛ ga dangme kasa a ɛfiri kwa mu wɔka ga wɔ ghana anaafoɔ nifa famu ne ghana kuropɔn accra beaɛ hɔnom nzema is one of the bia languages closely related to akan it is spoken by the nzema people in the western region of ghana it is also spoken in the ivory coast kasem is a gurunsi language in the gur branch it is spoken in the upper eastern region of ghana it is also spoken in burkina faso gonja is one of the guang languages part of the tano languages within the kwa branch along with akan and bia it is spoken in the northern region of ghana and wa hyehyɛpono yi gyina nimdeɛ a ethnologue de ama so the language of ghana belong to the following branches within the niger congo language family older classifications may instead group them as kwa gur and mande kumasi mutiny hyɛ ase wɔ ɛda a ɛtɔ so du nnwɔtwe wɔ march wɔ afe wɔ kumasi berɛ a na abammɔfoɔ a wɔwɔ kumasi keka wɔn ho too tuo kyerɛ british aborofo abammɔkuo no ɛkɔɔ so saa nnawɔtwe mmiɛnsa esansɛ na temamufoɔ abammɔfoɔ no nnya wɔn bosome akatua a aborofo no hyɛɛ bɔ sɛdeɛ british aban no kaeɛ twerɛ a wɔka kumasi mutiny ka no sɛ coomassie mutiny abibimanfuo a na ɛhyɛ wɔn a na wɔdi yɛn so no gyinaa hɔ ma aburokyire nkabom sɛ deɛ ɛbɛyɛ na basabasayɛ nkɔ so wɔ aman biara mu adwumakuo a wɔfrɛ wɔn west africa regiment wɔ asanteman mu de wɔn akodeɛ ne nkabomu yɛɛ oyɛkyere maa wɔn adwumakuo adikanfoɔ hunuiɛ wɔ afe wei maa abammɔfoɔ na wɔyɛ temanmufoɛ no ankɔ anadwo adwabɔ no ɔyɛkyerɛ no de basabasayɛ baa ma nipa du mmienu hweree wɔn nkwa wɔ nnawɔtwe mmiɛnsa no mu wɔde abammɔfoɔ no gyinaa atemuafoɔ no anim wɔ army act of ɛde wɔn kɔdaa afiease wɔ sierra leone abammɔfoɔ no bi nso wɔbua sɛ wɔnkɔ kum wɔn nanso adwensakyeraeɛ baeɛ nana kofi obonyaa born january awo din roland james moxon bɛyɛɛ ɔburoni fitaa a wɔdii kan yɛɛ ɔhene wɔ ankobea mpɔtam a ɛwɔ aburi wɔ afe na wɔdii dwuma pii wɔ ahensɛm mu pa ara na ɔyɛ adwuma ma aborɔfo a wɔdii yɛn so no aborɔfo aban mu dwumayɛni odikuro twerɛtwerɛfoɔ kofi obonyaa baa ghana nkanee gold coast sika mpoano aberɛ a na ewiase koo a ɛtɔ so mmienu asi no world war ii sɛ abrofo aban dwumayɛni wɔwoo no wɔ shrewsbury ɛna wɔkɔɔ sukuu wɔ denstone wɔsan kɔsuaa abakɔsɛm wɔ st johns sukuu wɔ cambridge aberɛ a ntɔkwa no to twaeɛ no wɔbaa ghana bɛyɛɛ ananmusini a wɔhwɛ mansini so wɔ dodowa aburi kpando ne nkran ghana nyaa ahofadie no ghana manpanin dr kwame nkrumah ma no bɛyɛɛ ne fotufoɔ moxon bɔɔ mmɔden wɔ nnwuamkuo a wɔto nkra so nkankan ne sini nkorabata no mu nana ne yɔnko ne edgar f kaiser a wɔboa maa ghana tuu mpɔn moxon toaso kɔboa volta river authority ma wɔnsii akosombo dam na wɔtu kwan kɔ britian baako pɛ wɔ afe biara mu yei kyere sɛ na wɔtena ghana pa ara moɔon kɔɔ ahomgyeɛ mu na wɔsii no hene ma no abodin nana kofi obonyaa a asekyerɛ ne sɛ ɔhene a yɛawo no efiada abakosɛm kyerɛ sɛ wannware da nanso wɔnyaa nkonnwa yere ne ɛna wɔsane faa mmzfra bebree yɛɛ ne mma na wɔgye ahɔhoɔ a na wɔba abibiman mu na ne saa nti wɔfrɛ no obroni fitaa odikro magnus opare asamoah yɛ woo no obubuo bosome no ne da ɛtoso aduonu nsia th november afe apem ahankron ne aduanan nwɔtwe no mu ɔyɛ ghana amanyɔnii ne mmrahyɛbadwamni wɔ adehyeman ghana amanbuo a ɛtoso ɛnan fourth republic ne mmerahyɛbadwa a ɛtoso ɛnan fourth parliament a ɛgyina ma aburi nsawam abatoɔ mpesuaso constituency wɔ apueɛ mantan mu magnus opare asamoah mmrahyɛ badwamnii ma aburi nsawam wɔ asoeɛ ɔman panii john agyekum kuffour abakwasɛm na woɔ nsawam apueɛ mantanmu sika kokɔɔ mpoano gold coast sɛsei ghana ɔmanyɛni ghanani amanyɔ kuo new patriotic party alma mater kwame nkrumah abɔdeɛ nimdeɛ nyansapɛ nhwehwɛmu sukuu suapɔn adwuma amanyɔni adwumadie adansie akwantwa ne mpuntu ndwuma nimdeɛfoɔ nsawam na yɛ woo asamoah wɔ bosome obubuo ne da a ɛtoso aduonu nsia november wɔ mfei apem ahankron ne aduanan nwɔtwe no mu wɔ apueɛ mantan mu a ɛwɔ ghana ɔkɔɔ sukuu wɔ kwame nkrumah abodeɛyansapɛ ne nimdeɛ nhwehwɛ mu kwame nkrumah science and technology na ɔnyaa abasobodin nimdeɛ krataa wɔ abɔdeɛyansapɛ mu wɔ abrɛ a na w asua adansie akwan ne mpuntudwuma mmrɛ a ɛdikae a asamoah kɔ pue mu wɔ mmrehyɛ badwamu yɛ ɛmmrɛ a yɛ too aba de yii no wɔ mfei mpem mmienu ne ɛnan wɔ ɔman mu no nyinaa abatoɔ no mu wɔ ɔpɛnimaa bosome no mu wɔ new patriotic party a yɛ twa no tiawa npp din mu wɔ abatoɔ ne mu no ɔnyaa aba no mu mpem aduonu nun ne akyire po ahankron aduanan a ɛgyina hɔ ma ɔha nkyekyɛmu aduonun nsia ɔdii nkuguo wɔ amanyɔkuo no mmrahyɛ badwam abatoɔ a ɔdinkae toɔ no mu wɔ afe mpem mmienu ne nwɔtwe no mu de ma owura osei bonsu amoah asamoah yɛ adansie akwantwa ne mpuntudwuma nimdeɛfoɔ ɔsanso yɛ ɔsuafoɔ abɛdeakyire a ɔhwɛ akwantuo nsɛm so wɔ ɔman no amanmuo a ɛtoso ɛnan no mu mmrahyɛ badwani a ɔgyina ma nsawam abatoɔ mpesuaso asamoah yɛ okristonii rebecca naa okaikor akufo addo a ne fie din de griffiths randolph a ɔwoo no no yɛ ghananin titire a ɔyɛ seisei ɔmanpanin nana nana akufo addo ghana ahosodie a ɛtɔ so num manpanin yere akufo addo hyɛɛ nadesua ase wɔ achimota school mfitiase sukuu mu ɔwiee wesley grammar school a ɛwɔ dansoman ghana nkran mantam mu ha nawofoɔ ne asɛmdinin jacob hackenburg griffiths randolph a na ɔyɛ ɔkyeamenhene wɔ ghana ahosodie a ɛtɔ so miɛnsa no mmarahyɛ badwamu ɛnale frances phillipina griffiths randolph a nefiedin de mann rebecca akufo addo toaa nadesua so wɔ government secretarial school ma ɔyɛɛ ɔtwerɛfoɔ ɔyɛɛ adwuma wɔ merchant bank wɔ ghana ha na akyire no ɔkɔɔ aburokyire uk ɛno akyi no ɔyɛɛ mmara twerɛfoɔ maa clifford chance ashurst morris crispall a wɔyɛ amanhodoɔ mmaradwuma a ɛwɔ united kingdom hɔ ɔwoo rebecca akufo addo ɔbɛnem ɔyɛ ahyɛasenin ne titenanin ma infanta malaria prevention foundation a wɔtee no sɛ wɔdereboa ɔman nhyehyɛeɛ a ɛrebrɛ motafowa ne mmɔfra atridii yadeɛ ase rebecca ne nana addo dankwa akufo addo aware mfeɛ afe na wɔdii wɔn mfe aduonu awareɛ afahyɛ wɔwɔ mmabaa enum ne nananom enum wɔsii rebecca akufo addo nkɔsoɔhemaa wɔ adamanmu wɔ ɔsanaa afe berɛ a na wɔredi wɔn asafotufiami afahyɛ a ɛtɔ so no ne nkodwadin de naana ode opeor kabukie i akufo addo yɛ accra ridge church asɔreba na ɔyɛ ɔkyitaanin ma infanta malaria tuwohoakyɛ kuo a wɔn botaeɛ ne sɛ ɔbɛsi mmɔfra atridii yadeɛ ano kwan ɔtee rebecca akufo addo foundation afe a ɔde bɛboa aban nnwuma wɔ mmaa ne mmɔfra ho afe rebecca foundation ne licang district experimental school a ɛwɔ qindao wɔ china no hyehyɛɛ nkrataa a ɛbɛma wɔn sukuufoɔ edu akɔ wɔn yɔnko manmu afe biara wei yɛ nhyehyɛe a wɔpɛɛ sɛ wɔde bɛhyɛ aman mienu yi mu asuafoɔ no akansie adesua ne amamerɛ mu kena ahineme mu no rebecca foundation hyɛɛ adwuma a ɔtoo din sua akenkan na kekan fa sua adeɛ wei yɛ deɛ ɛbɛma mmɔfra ani agye akenkan ho dwumadie no botaɛ bi ne sɛ wɔbɛsi akenkanbea bebree wɔ ɔman no mu na wɔde nhyɛhyɛe ahodoɔ a ɛbɛma akenkan ne adesua ayɛ mmɔfra akɔnnɔ obubuo afe mu na wɔpaa dwumadie bi a wɔtoo din efirisɛ mepɛ sɛ me yɛ ho ntoma dwumadie no bɛboa sɛ onnibie mmaayewa sukuukɔ bɛkɔ so na afei wɔn a wɔannwie sukuu nso aboa wɔn adwumasua afe mu no foundation no sii pediatric and intensive care unit picu wɔ korle bu teaching hospital ɔpɛpɔn wɔ no mu nso na ɔdaa free to shine adi ne botaɛ ne sɛ ɛbɛsi aids yadeɛ a ɛna de ma ɔba awoɔ mu no kwan sɛdeɛ organization of african first ladies against hiv and aids oafla ahyehyɛ no ayɛwohomumɔ mu no foundation no kyɛɛ ayaresahyɛn nsia maa ayaresabea ahodoɔ a ɛbɛpagya yarehwɛ mu wɔn save the child save the mother dwumadie no sii baby care unit mbu ne pediatric intensive care unit picu wɔ komfo anokye teaching hospital wɔn a wɔboaa foundation no ne multimedia group komfo anokye teaching hospital manhyia palace ne government of japan saa dwumadie yi botaɛ ne sɛ ɛbɛte ɛna ne ɔba wuo awoɔ mu ɛbɔ mu no ɔde adesrɛ a ɔde repɛ mmaa nkɔsoɔ too united nation general assembly anim ɔhwehwɛɛ sɛ ɛbɛboa mmaa ama wɔatumi ahwɛ wɔn fie ne wɔn mpɔtam yie na ɛyɛ nkyɛn dwumadie a organization of african first ladies for development oaflad yɔɔɛ a wɔtoo din sɛ renewing commitment towards enhancing gender equality and women s empowerment in africa ɔpɛpɔn yi mu na foundation no terema women empowerment initiative dwumadie ne national board for small scale industries tetee mmaa saminayɔ mu ɔgyefuo no rebecca foundation de nnuane a ɛsom sika ghs faa enhancing the youth through education and health eyeh soup kitchen dwumadie so maa mmɔfra a wɔte accra mmɔnten so oforisuo saa afe yi ara mu no foundation nam ne relief boxes challenge kyekyɛɛ adom nnoɔma maa sos children s village saa nhyehyɛeɛ yi boaa ghana aban aduanekyɛ a ɔde faa akuo so maa amanfoɔ korona fietena berɛ no kwadwo nkansah wɔwoo no ɛda a ɛtɔ so du nnum april afe a dodoɔ frɛ no lil win a ɛyɛ ne sini din wɔsan yɛɛ ghana dwomtoni ne sine twani kwadwo nkansah papa din de owura kofi ɛna maame ama ne nuamnom yɛ nsia wɔ kwaman wɔ asante mantam wate sukuu a ne din de great minds wɔ asanteman mu kwadwo nkansah firi wassa akropong wɔ western region of ghana kwadwo wei sukuu wɔ kenyasi abrem a ɛwɔ asante man nanso wantumi anwie nadesua kwadwo nkansah waree patricia afriye wɔ afe wɔ sane wɔ mma mmienu mfeɛ nan akye no awareɛ no guiɛ ghana sini abasobodeɛ afe sɛ amanfoɔ pɛ akenten appiah menka yɛ ghananin mmarani amanyɔni ne adwumawura ɔyɛɛ dwadie ne nnwuma soafoɔ abediakyire na akyire no ɔbɛyɛɛ mmaradwuma abediakyire wɔ ghana ahosodie a etɔ so mmienu no mu ɔwoo appiah menka kitawonsa wɔ aboabogya a ɛwɔ kwabre mansin a ɛbɛn kumasi a ɛwɔ ashanti region no ɔmaame de eno akosua na ɔpapa de ɔpanin amponsa adiyia a ɔwuuɛ ansa na ɔrewo appiah ɔhyɛɛ ne sukuu ase wieeɛ wɔ aboabogya methodist middle school ɔkɔtoaa so wɔ abuakwa state college wɔ kibi de nyaa ne cambridge certificate na ɔkɔɔ adisadel college kɔnyaa ne advanced level certificate owieɛ no na owiaa ne ho de nnoɔma suhyɛn firii takoradi kɔɔ marseille wɔ france ofiri hɔ de keteke kɔpuee england saa afe no ara mu na ɔkɔwuraa northwestern polytechnic a seisei wɔfrɛ no universty of london a ɛwɔ london mu wiee de nyaa gce advanced level certificate ɔtoaa n adesua so wɔ university of manchester firi kɔsi de suaa mmara ɔgyee ne mmaradwuma too mu wɔ lincoln s inn ɔsan baa ghana ne ho bɔɔ nicholas yaw boafo adade mmaradwuma yaanom chambers ɔyɛɛ adwuma kɔsii na ɔde ne ho gyee amanyɔ mu sɛ aban dwumayɛnin no wɔyii no ma no kaa badwafoɔ a atta mills ɔmanbuo berɛ mu no a na ɔresiesie ghana mmarapɔn no as a civil servant he served in the atta mills administration when he was appointed a member of the constitution review commission afe no wɔyii no sɛ mmarahyɛbadwani mp maa afigya sekyere mpasuaso wɔn a ɔne wɔn sii akan no bi ne national alliance of liberals ɔmanyɛkuo no agyeman alexander frederick ne baffour ankoma a ɔyɛ united nationalist party nipa ne otuo siriboe a ɔyɛ people s action party nipa saa afe no ara na ɔmaa no dwadie soafo bediakyire diberɛ asoafo nsakyeramu no ma no bɛyɛɛ mmaradwuma soafoɔ bediakyire de kɔsii a wɔtuu busia aban no guuɛ supreme military council national redemption council saa berɛ no de no too afiase kɔsii a wɔtuu wɔn na wɔyii no ɔtɔɔ asaase homa wɔ akrofum a ɛbɛn obuasi de duaa mmɛ a ɔde hyɛɛ ashanti oil mills ase adwumakuo yi yɛɛ nnwo a yɛdie na ɛnyin bɛdanee appiah menka complex a na ɔyɛ appino samina a ɛgyee din mu ne crocodile pale soap saminayɛ no ɔne national investment bank nkabomdwuma no hyɛɛ aseɛ wɔ kumasi ɔbɛyɛɛ kwankyerɛnin hwɛsonin kakra ansa na akyire no ɔbɛyɛɛ  titenanin wɔ appiah menka complex ltd ashanti oil mills ne appiah menka plantations ne ntɛm no ɔdaa afiase wɔ nzema western region asaasensɛm bi nti ɛsiane ne nimdeɛ mfididwuma mu nti wɔyɛɛ no ɔkandifoɔ maa association of ghana industries pɛn ɔwaree mrs rosemond appiah menka a ne fiedin de gyamfi mu n anigyedeɛ ne gɔlf bɔɔlbɔ and nsɛmkwaa nwoma akenkan owuu ogyefuo da ne wuo no nti wɔtwee npp frankaa a ɛwɔ ghana amansin ne mpasuaso ahodoɔ nyinaa baa fɔm nnanson wɔyɛɛ n ayie wɔ kumasi kɔtɔnimaa da wɔsiee no wɔ ne kuromu aboabogya ghana manpanin nana akufo addo dii ne ho adanseɛ sɛyi mahwere ɔfotufoɔ a ɔsom boɔ ɔtuu me fo san bɔɔ mpaeɛ maa me berɛ biara na nani gyee paa berɛ a medii nkonim wɔ ɔmanpanin abatoɔ no mu ghana ɔmanpanin dada john dramani mahama nso dii ne ho adanseɛ sɛ ɛsɛ sɛ akenten appiah menka wuo yi pia ghanafoɔ ma wɔkɔso di mmaramanbuo akyi na ɔsɔmu yie francisca gawugah duncan williams ɔwoo no ɔpɛpɔn a din a ɔde di e dwuma de sista afia no yɛ ghananin dwomtonin ne dwomtwerɛni a ɔfiri nkran yɛbɛtee ne nka berɛ ɔtoo ne ne dwom a ɔfrɛ no jeje a shatta wale ne afezi perry na wɔboaa ne toɔ mu sista afia yɛ afro pop dwomtofoɔ a ne bishop duncan williams yɛ ne wɔfa ɔtenaa kumasi ne accra ne mmɔfraase kɔɔ sukuu wɔ reverend john teye memorial institute ansa na ɔretu akɔ uk aburokyire akɔtoa adesua so wɔ  yarehwɛ mu nursing sista afia san baa ghana bɛhyɛɛ ne nwomtoɔ adwuma ase ɔde bisa kdei yɛɛ ne nhwɛsoɔ ma ɔbɔɔmu too ɛdwom kro kro no sista afia ne freda rhymz yɛɛ wɔn ho wɔ ndwom mu ɛno akyire no wɔkooɛ ankasa emelia brobbey yɛ ghana sinitwani ne ɔdwomtoni wabo no abaso sɛ temanmuni a wɔboa sini twa wɔ city people entertainment awards wɔ afe mu wɔdii nkonim sɛ gallywood sini twafoɔ a ɔyɛ ɔbaa ne obi a ɔbu nnipa wɔ g abasoboseɛ dwumadieɛ wɔ new york afe afe wɔbo no abaso sɛ mma siniyifoɔfoɔ nyinaa nmmɔdemmɔ abotire wɔ zafaa global award emelia brobbey firi akyem swedru a ɛwɔ eastern region ghana ɔkɔɔ sukuu wɔ akyem swedru sukuu na wɔsan toaa so kɔɔ basel adekyerɛfoɔ sukuu wɔ kuta nsɛntwerɛfoɔ krataa ne nnipa ho akora akora nimdeɛ krataa ghana ne dwom a wɔ din ka tu yɛ de fa me kɔ wɔ afe afe wɔ san di odo electric san baeɛ dr kwame nkrumah yɛ ghana aban panin ne ɔmanpanin a ɔdi kan nkrumah adi ɔman so wɔ enyerensi aban hwɛsobrɛ a na ɛhyɛ charles arden clarke nsam sɛ governor general n aban a ɛdi kan no fii aseɛ ɔbɛnem kɔsii fawohodie berɛ naban a ɛdi kan fawohodie berɛ no hyɛɛ aseɛ fii ɔbɛnem ɛfiri kitawonsa a ghana yɛɛ hwɛwohoso man no na nkrumah bɛyɛɛ ghana mampanin ogyefuo da na national liberation council de asraafoɔ tumi tuu n aban guuɛ ghana bɛyɛɛ hwɛwohoso man kitawonsa wɔyɛɛ adwenkyerɛ abatoɔ ogyefuo de hwehwɛɛ sɛ ghana nyɛ amanyɔkro man ana na ɛkame ayɛ sɛ ghana amansin no nyinaa na ɛpenee so saa maa kwame nkrumah ne ne cpp aban a ketewaa bi na ɛto tiaaɛ afe baako akyi afe mu no cpp mmarahyɛfoɔ a wɔgyinaaɛ a obiara ne wɔn ampere no nyinaa dii nkonim mu no nkrumah yɛɛ asoafoɔ nsakramu kɛseɛ ma ɔde asoafoɔ dumienu bɛkaa ho danedanee n aban no mu nnipa no bi de bi kaa ho joseph henry mensah ahineme kitawonsa yɛ ghanani ɔmanyɔni ne amammuo nkontaabufoɔ ɔhyɛɛ sukuu ase wɔ achimota school na ɔkɔɔ university of the gold coast a seisei wɔfrɛ no university of ghana firi kɔsi ɔkɔtoaa n adesua so wɔ university of london de nyaa ne suapɔn abodin a edi kan ne mmienu no wɔ economic theory and development nimdeɛ mu wɔ stanford university afe mu na ɔyɛɛ economics mu research fellow wɔ university of ghana kosii afe mensah san baa ghana bɛyɛɛ national planning commission daanonin national planning commission na ɛhyehyɛ san de deɛ yɛfrɛ no ɔman seven year development plan afe na wɔyii no mmarahyɛni na ɔbɛyɛɛ fotosanfoɔ wɔ busia aban mu kɔsii a ignatius kutu acheampong sogya aban bɛsesaa no mensah represented the sunyani east constituency in the nd rd and th parliaments of the republic of ghana afe no mu sunyani east mpasuaso a ɛwɔ brong ahafo yii mensah mmarahyɛni wɔ ghana marahyɛbadwa a ɛtɔ so mmiɛnsa ahosohwɛ a ɛtɔ so nnan no mu ogyinaa wɔ new patriotic party din mu ne mpasua no ka a new patriotic party dii so nkonim wɔ a ɛsii akan saa mantam no mu new patriotic party nyaa marahyɛ nkondwa wɔ a saa marahyɛ badwa pereeɛ mensah nyaa mma pa firii a wɔtooɛ no mu yei yɛ ne mma pa no ɔha nkyɛmu ɔdii capt rtd f adu nkrumah a na ɔyɛ national democratic congress nipa so nkonim wɔn a ɛka akansie no ho bi ne shiekh mustapha abdulah a ɔyɛ  convention people s party nipa moses owusu yeboah a ɔfiri people s national convention boachie amankwa a ɔfiri united ghana movement and boniface kojo mensah a ɔyɛ national reform party nipa mma a wɔnyaaɛ no nnidisoɔ nie ne ne mma pa no ɔha nkyɛm nso nnidisoɔ yɛ  and marahyɛ badwa a ɛtɔ so nnan abatoɔ mu  afe no wɔtoo aba yii no sɛ marahyɛnin maa sunyani east mpasuaso ɔnyaa firii mma pa a wɔtooɛ no mu ɛyɛ mma no mu ɔdii wɔn a edidi so yi so nkonim justice samuel adjei a ɔfiri national democratic congress cubagee raphael a ogyinaa kwantenkrɔ rev nana adjei ntow ɔno nso gyinaa kwantenkrɔ theophilus kwame chartey a ɔyɛ convention people s party nipa awuah philip every ghanaian living everywhere party nipa ne a a boasiako a ɔyɛ democratic people s party nipa wɔn mma no ne sɛdeɛ ɛdidi so yi pɛpɛɛpɛ   ne ɛna mma no ɔha nkyɛmu nso didi so sɛɛ ne enti mensah na ɔnyaa akonnwa no maa new patriotic party ne mpasua no ka mpasua a new patriotic party nyaa wɔ brong ahafo mantam deɛ wɔ saa abatoɔ no ho saa ahosohwɛ a ɛtɔ so nnan mu marahyɛ badwa a ɛtɔ so nnan abatoɔ a nnipa na ɛgyina peree nkonnwa no dodoɔ a new patriotic party nyaa wɔ ɔman no nyinaa mu yɛ ɔyɛ kane ɔmanpaninyere theresa kufuor ne nuapanin j h mensah wuu yawoɔda kitawonsa da wɔ military hospital a ɛwɔ accra ɔnyaa nyodwoɛ bɛyɛ afe akyi na ɔyadeɛ bɔɔ no kyɛɛ kakra ghana aban yɛɛ no ɔman adehyehyie fiada ɔsanaa da wɔ accra international conference centre na wɔsiee no wɔ military cemetery foforɔ a ɛwɔ burma camp no noguchi memorial institute for medical research nmimr yɛ aduroyɛ nhwehwɛmubea a ɛwɔ university of ghana beaɛ hɔ wɔ accra wɔ ghana wɔde sika a japan aban de boaaɛ na ɛtee no wɔn na wɔyɛ covid amansan yadeɛ yi nhwehwɛmu a wɔkyerɛ wɔn a yareboa no bi wɔ wɔn mogya mu noguchi memorial institute for medical research yɛ nhwehwɛmubea a ɔde wɔn ho kakra a ɛwɔ university of ghana wɔ kuropɔn accra ɛyɛ nipaduamu nhwehwɛmubea kɛseɛ a ɛwɔ ɔman yi mu wɔn a wɔhyɛɛ nhwehwɛmubea yi ase yɛ kane bi university of ghana school of medicine ɔdaanoni prof e o easmon ne prof kenji honda a na ɔwɔ fukushima school of medicine a ɛwɔ japan nkabomdwuma nti no na ɛyɛ japan international cooperation agency jica mmoa japan aban na ɛsii dan no de kyɛɛ ghana aban ne ne manfoɔ de hyɛɛ japan nhwehɛmunin hideyo noguchi a na ɔreyɛ ebunu yellow fever nhwehwɛmu wɔ ghana na ɔfaa yadeɛ no so wuuɛ mu no nkaedeɛ joseph tsatsu agbenu afram plains mmrahyɛ badwani asuaeɛ so ɔpɛpɔn ɔpɛpɔn ɔman panii john agyekum kuffour abakwasɛm ɔbubuo mfei awoɔ afraid plains atifi apueɛ mantanmu sika kɔkɔɔ mpoano sɛsɛei ghana ɔmanyɛni ghanani amanyɔkuo national democratic congress adwuma amanyɔni dwumadie mmranimdefɛoɔ joseph tsatsu agbenu yɛ woo no obubuo bosome no da a ɛtoso aduonu wɔ mfei apem ahankron ne aduasa nsia november no mu a ɔyɛ gaananii amanyɔni ghanaian politician ne mmera hyɛ badwamni wɔ adehyeman gaana mmera hyɛ badwa a ɛtoso nnan fourth republic a ɔgyina hɔ de ma wɔn a wɔn wɔ afram plain atifi fam north abatoɔ mpesuaso constituency wɔ apueɛ mantan mu a ɛwɔ gaana ghana yɛ woo agbenu wɔ obubuo bosome no ne da a ɛtoso aduonu no wɔ mfei apem ahankron ne aduasa nsia th november no mu wɔ apueɛ mantan mu wɔ kuro a yɛ frɛ no afram plains abatoɔ a ɛdii nkae de agbenu kɔ pue mu wɔ mmera hyɛ badwam no yɛ mmerɛ a ɔgyina wɔ national democratic congress ndc din wɔ mfei mpem mmienu ɔpɛpɔn bosome no mu december gaanafoɔ abatoɔ keseɛ a wɔn to wɔ ɔman no nyinaa mu no sɛ mmera hyɛ badwani ma afram plains atifi fa mu abatoɔ mpesuaso afram aplains north constituency amanfoɔ a wɔn too aba no yii no gyaa joseph buer plahar a na ɔfiri new patriotic party npp amanyɔ kuo no mu albert quarcoo zah a ɔfiri convention people s party cpp no mu amidu tanko a ɔfiri people s national convention pnc amanyɔkuo no mu ɛne emmanuel yaw a na ɔfiri national reform party nrp amanyɔkuo no mu wɔ abatoɔ no mu no ɔnyaa aba no mpem dunson ne aduoson mmiensa a ɛno yɛ ɔha nkyekyɛmu aduowɔtwe ne akyire pɔ aduasa wɔn a ɔne wɔn sii akae anaa wɔn gyina wɔ abatoɔ no mu pree abatoɔ no nso nyaa mpem mmienu aha mmienu ne aduanan apem ɔha ne aduasa nnan aha nnan ne aduoson nun ne aha mmiensa ne aduanan nkron pɛpɛɛpɛ neɛ wɔn nyaa wɔ abatoɔ no mu no gyina hɔ ma ɔha nkyekyɛ mu du ne akyire pɔ aduonum ɔha nkyekyɛ mu nnum ne akyire pɔ aduasa ɔha nkyekyɛ mu mmienu ne akyire pɔ aduonu ɛne ɔha nkyekyɛ mu baako ne akyire pɔ aduosia wɔ abatoɔ a wɔn tooeɛno nyinaa mu wɔn sanso too aba yii no biom wɔ mfei mpem mmienu ne nnum abatoɔ no mu wɔ mmerɛ a na w adi nkae ayi no sɛ nkunimdefoɔ wɔ mfei mpem mmienu ne nnan abatoɔ a wɔn tooeɛ wɔ gaana afanaa nyinaa abatoɔ no mu ghanaian general elections ɔnyaa anaa ɔtwee aba a wɔn tooeɛ no mu aba mpem dunwɔtwe ahankron ne num frii mpem aduonu nan ahannum ne aduonum nsia wɔ aba a ɔyɛ wɔ aba a wɔn tooeɛ no nyinaa mu a ɛgyina hɔ ma ɔha nkyekyɛ mu aduoson nson ɔsomeɛ mprɛ baako pɛ so sɛ mmera hyɛ badwani agbenu yɛ lɔyani anaa mmeranimfoɔ lawyer ɛne akane mmera hyɛ badwani de ma afram plains atifi fa mu north abatoɔ mpɛsuaso fri mfei mpem mmienu ne num de kɔsi mfei mpem mmienu ne nkron wɔ apueɛ mantan mu a ɛwɔ gaana ghana agbenu yɛ okristoni sɛ yɛ ka sɛ yareɛ bi yɛ pandemic a n ase kyerɛ ne sɛ yareɛ no atrɛ kɔ amanaman pii so na yareɛ no nso aka nnipa bebree epidemic nso kyerɛ yareɛ a aka nnipa bebree wo mmere tia bi mu wo mantɛm anaa kuro baako mu endemic ne pandemic edi nsɛ kakra wo kwan a ɛfa so trɛ nanso endemic ɛntrɛ nkɔ nnipa bebree so nfato ho ne influenza a ɛtumi pagya ne ho so wo aman bebree mu nanso ɛntrɛ nfa wiase nyinaa mu pandemic ano yɛ den na ɛtwa aman ahyeɛ so kɔ amanaman na mmom ɛwose yɛ hyɛ no nso sɛ pandemic nso yɛ yareɛ a ɛsae kokoram yareɛ aku nnipa bebree nanso ɛnyɛ pandemic efisɛ ɛnsae afoforo yareɛ mu animdefoɔ ahu pandemic suban wo mmere biara mu nfoni a ɛda fam no da no adi wɔ gyinapɛn a edi kan no yareɛ no fi ase daa ne ho adi nan nipa kakra bi pɛ na anya bi wɔ gyinapɛn a ɛtɔ so mmienu no yareɛ no fi ase sɛ ɛtrɛ wo nnipa kuo bi mu wɔ saa mmere yi mu no yareɛ no ahuoden ma ne mu so wo nnipa no mu wɔ gyinapɛn a ɛtɔ so mmiensa no yareɛ no ano ba fam koraa na yareɛ no ntrɛ nkɔ nnipa foforo so biom akwan bebree wo ho a aman betumi afa to de akurakura yareɛ yi mu wo afe no wiase dwuma kuo a ɛhwɛ apomuden so gyee mmra nkrataa a ɛkyerɛ kwan a wonfa so de mmo nnipa ho ban fi yareɛ mu too mu biom nso saa dwuma kuo yi ara san de nhoma a ɛkyerɛ kwan a wonfa so de nso influenza yareɛ mu wo de saa nhoma yi baa afe na wo sakyeraa mu afe ne mprenpren yi kwan a yɛ de ko covid yareɛ no firi saa nhoma yi mu nkomo bebree akɔso afa kwan a aman bɛ fa so de asɔ amanfuo ahwɛ asa amanfuo yareɛ na afei kwan wode won ani bedi amanfuo akyi saa kwan yi bɛ boa ama won atumi ate nnipa a woyare na aboa ama won aya ayare hwɛ saa kwan pa yi na south korea ne singapore faa so ɛwo mu sɛ na won ayɛ ahoboa esan sars yareɛ a ɛba won so nfie bi a atwa mu yɛɛ ma kwan ada yɛn ne afoforo ntɛm yɛ amansan apomuden nsɛm mu nhyehyɛe a ɛboa ma yɛ de te yareɛ no amirika so ɛboa ma yɛ te nnipa a wo yare fi nnipa a wonni yareɛ no bi mpanyinfoɔ no mu baako a ɔwɔ dwuma kuo a ɛhwɛ wiase apomuden a wofrɛ no dr michael j ryan wo nsɛm kyerɛfoɔ nkitahodie so a oyɛɛ no wɔ obenim bosome afe kaa sɛ yɛɛ ma kwan ada yɛn ne afoforo ntɛm yɛ mmere tiaa kwan a yɛ betumi de abrɛ yareɛ no amirika ase na yɛn nfa ohaw bebree nto yen ayaresabea so osan tii mu biom sɛ yɛɛ ma kwan ada yɛn ne afoforo ntɛm no nkoaa ntumi ntu yareɛ no ase korakora wo afe mu no na nnipa bɛ yɛ million na na aya hiv mmoawa yareɛ no wo wiase nyinaa saa afe no mu ara nnipa bɛ yɛ na ɛfirii mu wo yareɛ yi ho mprenpren yi yareɛ yi ate atese paa wo abibiman krom sen kuro biaa so na wo su su sɛ nnipa foforo a onya yareɛ yi bi yɛ oha nkyekyɛ mu aduosia baako corona yareɛ mmoawa yɛ mmoawa abusua kuo kakraka a wode yareɛ pii ɛba pɛpun ne yareɛ nom bi te sɛ middle east respiratory syndrome mers cov and severe acute  respiratory syndrome sars cov yɛ yareɛ saa mmoawa yi tumi de ba mmoawa no bi na ɛde coronavirus ɛba saa mmoawa yi tumi fi mmoa mu ba nnipa mu nhwehwɛ mu kyerɛ sɛ sars cov fi mmoa bi a wone  okra anaa agyinamoa bɔ abusua na ɛtrɛ baa nnipa mu mers cov nso fi afunumu na ɛtrɛ baa nnipa mu corona mmoawa yi bebree wo mmoa mu a ɛnya ntrɛ mmaa nnipa mu corona mmoawa foforo koraa da ne ho adi wo wuhan a eyɛ kuro wɔ china man mu wɔ ɔpenimaa bosome mu afe wɔn a won aya yareɛ no bi ya ɔhaw wɔ won ahwrawa ne won homee mu john hopkins suapon da no adi sɛ aman bɛyɛ oha mmienu na corona mmoawa yareɛ no ada ne ho adi wo ho aman a yareɛ no ano yɛ den wo ho no bi ne united states china europe ne iran  wo obenim bosome da a ɛtɔ so du baako afe mu no dwuma kuo a ɛhwɛ wiase apomuden ho daa no adi sɛ yareɛ yi tumi sae nnipa bebree wo oforisuo da a ɛtɔ so aduonu mmiensa afe mu no na nnipa bɛ yɛ million na aya yareɛ wo wiase nyinaa mu won a wonfiri mu bɛyɛ na won a won ho atɔ won no nso bɛyɛ atiridii yareɛ tumi te atese wo abibi man america ne asia man mu afe biara mu no nnipa bɛyɛ million kosi million na etumi nya yareɛ no ɔhaw a ɛwɔ atiridii ho ne sɛ eduru mmere bi a ɛho aduro no ntumi nko atiridii mmoawa no artemisinins nkoa na etumi ku atiridii mmoawa no kane no na atiridii adore aburokyi man mu nanso nne mmere yi mu n ase atu koraa wo saa man no mu abakosem kyerɛ sɛ atiridii ka ho na roman aman buo baa awieyɛ atiridii mmoawa no anni no yiye koraa wɔ mmrofo a woba abibiman mu tete mmere mu no nnipa bɛyɛ million na spanish flu nyaa won yareɛ no kum nnipa firi million kosi million yareɛ no kuu mmofra ne mpanyinfoɔ paa sene mmeranteɛ ne mmabaawa yareɛ yi kuu nnipa pii wo wiase nyiina ntɔkwa keseɛ edi kan no na esan nso kuu nnipa pii wo nnaawotwe aduonu nnum ntɛm sen senea hiv yareɛ kuu nnipa wo afe aduonu nnum ntɛm tebea a na ɛwɔ oko ano no te sɛ ɔbrɛ ɛkom ne nneɛma a ɛkeka ho no maa yareɛ no tu atese ntɛm akwantufoɔ ne asraafoɔ akoneaba die maa yareɛ no trɛɛ yɛ kɔɔ aman pii so yareɛ mmoawa bi wɔ ho a wotumi sore tia n ano aduro saa mmoawa a ɛte saa yi ma yareɛ bi tumi san ma ne mu ho so wo nnipa mu nfatoho ne a nsaman wa a etumi sore tia nnuro bi saa tebea yi yɛ asɛm hia ma apomuden mu adwumayɛfoɔ afe biara mu no nsaman wa a aduro ntumi no ma ne mu so wo wiase mu wiase apomuden dwuma kuo kyerɛ sɛ nnipa bɛyɛ million na enya nsaman wa yi a aduro ntumi no nsaman wa yi a ne suban te saa no da ne ho adi wo abibiman mu wo afe na eno akyi no edaa ne ho adi wo aman aduonan nkron mu usa ka saa aman no ho bɛ yɛ mfie a aduonu a atwa mu yi yareɛ mmoawa bi te sɛ staphylococcus aureus serratia marcescens ne enterococcus anya ahuoden a etumi ma won sore tia nnuro bi te sɛ vancomycin aminoglycosides ne cephalosporins viral hemorrhagic fevers yɛ yareɛ a ɛyɛ hu yareɛ a ɛwɔ saa abusua kuo yi mu bi ne ebola virus disease lassa fever rift valley fever marburg virus disease ne bolivian hemorrhagic fever saa yareɛ yi bɛ tumi asae nnipa bebree na atrɛ akɔ aman pii so nnipa a wonya yareɛ yi bi wu ntɛm ɛsane sɛɛ mmere a ɛda mmere a onipa bi be nya bi ne mmere a odi bɛ firi mu no sua nti won a woyɛ adwuma wo ayaresabea no tumi te saa yarefoɔ yi fi nnipa a wonyare ne ho wei boa ma yareɛ mmoawa no nterɛ nko nnipa foforo so zika virus da ne ho adi wo afe mu na afe mu no ɛmaa ne mu so paa eyi maa nnipa bɛ yɛ million nyaa yareɛ yi bi wo america wiase apomuden dwuma kuo tu fo sɛ zika virus yi ho yɛ hu na ɛbetumi atrɛ afa wiase nyinaa mu ghana nsaneyareɛ ayaresabea yɛ beae a wosii sɛ nea ɛbɛyɛ na ghana anya mpontuo wɔ ayarehwɛ ne nwhehwɛmu de fa nsaneyareɛ ho wosii beae wɔ bre a yareɛ a ɛde covid yii ne ti wɔ ɔman ghana mu no ghana covid ankorɛankorɛ sikafutuo ne ghana bammɔfo a ɛne ghana armed forces na ɛkaa wɔn ti boo mu sii sa beae yi a ɛwɔ nkran atɔe fam ayarasabea kane ga east ayarasabea no nso yɛ nea wosiesie mu kama de dane no nsayareɛhwɛbea wɔ shai osudoku mpɛsoa so a ɛwɔ dodowa eyi ne shai osudoku ayarehwɛbea na ɛbɔ hyeɛ ɔmanpanyin nana addo dankwa koo ho nsrahwɛ wɔ octber da a ɛtɔ so afe mu ghana nsaneyareɛ ayarehwɛbea yɛ ɔmanpanyin abediakyire a ne din dr mahamudu bawumia na obue ano wɔ july da a ɛtɔ so afe ɔde too dwa sɛ wɔde us ɔpepem na esii beae no wosii no sɛ ghana beae a anya nkoanim wɔ nsaneyareɛ ayarehwɛ mu dr mahamudu bawumia de too dwa sɛ saa beae a ɛwɔ ayaresa mpa ahodoɔ no yɛ nea nnipa na wosii wɔyɛɛ adwuma nnɔnhwere da biara kosi sɛ wowie adwuma no wɔn wɔ bre wɔn mogya ani de adwumaden sii saa beae botae ne sɛ wɔbɛboa aban no ama no atumi ako atia covid wɔ ghana john mahama yɛ ghanani amanyoni na ɔyɛ ɔmanpanin wɔ ghana ɛfiri afe kɔ si afe ɔsoom sɛ mmarahyɛ badwani nso wɔ ghana mmarahyɛ badwa mmienu mmiɛnsa ɛne ɛnan adehyeman a ɔto so ɛnan a ɛfiri afe kɔ si afe mahama firi bole a ɛwɔ atifi atɔyɛ mantem ghana ɔhyɛ sukuu ase wɔ achimota mmɔfra sukuu a ɛwɔ nkran ghana ɔkɔe ghana ntoaso sukuu a ɛwɔ tamale ghana ɔkɔee ghana sukuupɔn nso a wɔfrɛ no legon kɔ sua abakɔsɛm ɔwiee wɔ afe ɔde ne ho dɔmee national democratic congress ndc na ɔyɛ mmarahyɛ badwani wɔ ghana mmarahyɛ badwa mmienu mmiɛnsa ɛne ɛnan adehyeman a ɔto so ɛnan a ɛfiri afe kɔ si afe na ɔyɛ ɔmanpanin ne abadiakyiri wɔ ghana ɛfiri afe kɔ si afe ɛmmerɛ a na john evans atta mills ɛyɛ ɔmanpanin ɔbɛ yɛ ɔmampanin ɛmmerɛ john evans atta mills ɛda ne benkum so afi ɔno akyiri ɔbɛ yɛ ɔmampanin wɔ ghana ɛfiri afe kɔ si afe ne hokafo yɛ lordina mahama na ne papa nso ne emmanuel adama mahama nso a na ɔyɛ kane ghanani amanyoni a ɔsoom sɛ mmarahyɛ badwani wɔ ghana adehyeman a edi kan afrika akwantufoɔ a wɔwɔ europa yɛ wɔn a wɔte europa mprempren nanso wɔwoo wɔn wɔ afrika wɔwoo roma ɔhempɔn septimius severus wɔ afrika atifi kurow a sesei ɛde libia wɔ roman tumidie bere so no afrika atififoɔ no tuu kɔɔ kwan kɔ britania wohunu britania mmranteɛ nsia bi a na wokura din a yɛntaa mfa to a na wɔyɛ y chromosome haplogroup a na wɔn nkyi fi afrika sahara anafo fam wɔ bɛyɛ afeha anaa akyi ɛfi afe no morocco algeria ne tunisia na na ɛyɛ aman a akwantufoɔ fa so tu kwan firi afrika kɔ europa na afeha awieeɛ no na atukɔtenafoɔ pii na na wɔn nkyi firi saa aman yi so wɔ fangoo ho nsɛnnennen a ɛbaeɛ no akwantuo nhyehyɛe ho asɛm yɛɛ den wɔ europa aman no mu na ɛnyɛ n atirimpɔw a na ɛtaa n akyi ne sɛ afrika atifi akwantuo bɛbrɛase na mmom ɛbɛhyɛ atukɔtenafoɔ no nkuran na na woayɛ nhyehyɛe na akwantufoɔ ne wɔn mmusua atena hɔ afebɔɔ akwantufoɔ dodow no ara firi magreb tu kwan kɔ france netherlands belgium ne gyaaman spain ne italy bɛkaa europa aman a na magreb akwantufoɔ no taa kɔ hɔ paa denam adwumayɛfoɔ dodow a na wohia wɔ saa aman yi mu wɔ afe no fa a ɛtwa toɔ no mu spain ne italy de mmara ne akwantufoɔ ho nhyehyɛe ne nkrataasɛm ma maghreb akwantufoɔ no wɔ afe mfiase no denam akwantufoɔ a wɔfa kwati kwan so tu kwan a na ɛredɔɔso wɔ mediteranea po no so ɛfi afe kwati kwan so akwantuo trɛw kɔɔ afrika sahara anafo aman no wɔ ntam no nnipa dodow bɛyɛ na wofiri afrika tuu kwan dodow no ara kɔɔ europa kwankyerɛfo ma international migration institute wɔ oxford sukuupɔn hein de haas ma baguam ɔkasa bi a na ɛfa abibifoɔ akwantuo kɔ europa de kyerɛkyerɛ mu sɛ ɛyɛ akwantuo a atukɔfo no dodow no fa kwati kwan so tu kwan esiane ohiaa anaa basabasayɛ nti ɔtoaa so sɛ kwati kwan akwantufoɔ no mu pii yɛ nea wosua nhoma na afei wobɛsan atumi atua wɔn europa akwantuo no nyinaa a ɔkyerɛkyerɛ mu sɛ nea ama akwantuo fi afrikaa kɔ europa no akɔ soro no yɛ atukɔfo adwumayɛfo a wohia wɔn ma woayɛ nwuma nketekete mu anaa nwuma a ɛba fam akwantufoɔ no dodow no ara wɔ wɔn botae nti wɔde retu akwan ɔde kaa ho sɛ daworobɔkuo ne nipa dodow no ara bu obi a ofa po so tu kwan wɔn a wɔkura nsrahwɛ akwantuo krataa woakyinkyim wɔn nkrataasɛm ahodow anaa anaa wɔfaa spain nkurow ceuta ne melilla ɔde kaa ho bio sɛ atukɔfo dodow no ara fa kwan pa so tu akwan de nanso wotena europa boro bere anaa mfe dodow a wode ama wɔn no saa ara na akwantuo ho nimdefo stephen castles nso kaa sɛ ɛmfa ho ne dawurobɔkuo no ani a ayɛ krakra wɔ abibifoɔ akwantuo kɔ europa no nipa dodow no ankasa sua ɛmfa ho sɛ europa akwantuo ho akontaabu ankasa biara nni hɔ organization for economic co operation and development oecd de too gua sɛ atukɔfo a wofi afrika kɔ aman a wodi yiye no sua sen akwantu kɔ wiase afanaa nyinaa bbc bɔɔ amaneɛ wɔ afe sɛ international organization for migration bu akonta sɛ bibifoɔ bɛyɛ mpempem na wɔte europa nanso migration policy institute bu akonta sɛ nnipa bɛyɛ mpempem mpempem ntam na wɔde kwati kwan te europa a wɔyɛ abibifoɔ rescued migrants october kwati kwan a abibifoɔ fa so kɔ europa no kyɛre biribi nnipa a wɔfiri afrika aman a wonyaa nkɔsoɔ no de wɔn nkwa to asiane mu fa kwati kwan biara so tu kwan sɛ worekɔ europa akɔpɛ yiedie wɔ afrika aman ahorow bi mu no titiriw ne morocco mauritania ne libia no nnipa a wɔde wɔn fa sum ase kɔ europa aman mu no yɛ nea sika pii wom sen nnubɔne ho gua a wɔdi no sum ase amaneɛbɔ de ba sɛ ahyɛmma anaa ɔkorow na kwati kwan so akwantufoɔ no taa de te mediteranea po no kɔ europa ebinom no nso fa spain nsaase ceuta ne melilla kwati kwan so atukɔfo yi de wɔn nkwa to asiane kɛse mu ebinom pira na afoforo mpo wu bere a wɔrefa kwan bɔne so retu kwan akɔ europa wɔn nso a wɔn nsa aka guankɔbea a wɔkɔ srɛ no nso no wɔsan de wɔn ba afrika libia ne beaeɛ pɔtee pa ara a kwati kwan so akwantufoɔ no taa fa hɔ kɔ europa wɔ ahinime october ne ahinime ntam no italy aban no de nhyehyɛe bi a wɔtoo din operahyɛn mate nostrum wim ne po so nhyehyɛe ne dwumadie a na wɔde bɛbrɛ kwati kwan so akwantuo kɔ europa aman mu na wɔde gye akwantufoɔ a wɔhyia hyɛman anaa po so asiane anaa akwanhyia wɔ lampedusa mpoano na ɛho abɛhia sɛ italy po so asraafo fo no dodow na wɔde wɔn di saa dwuma yi nti italy aban no twaa nhyehyɛe no mu nhyehyɛe foforo operahyɛn titron a ɛhyɛ europa nkabomkuo eu asoeɛ a wɔhwɛ ɔhyeɛ so frontex nsa na wɔde sii anam mu europa aman binom te sɛ britania agye saa nhyehyɛe no antom esiane sɛ na wɔsusuw sɛ saa nhyehyɛe te sɛ mare nostrum ne triton na ɛbɛhyɛ kwati kwan ho akwantuo nkuran wɔ afe mu no kwati kwan atukɔfo na wɔfaa po so kɔɔ italy na ɛboro nnipa a wɔkɔɔ afe mu atukɔfo na wɔfaa libia tu kwan no na wɔn mu dodow no firi asiria afrika atifi apueɛ ne afrika atɔeɛ asɛm yi san bɛgyee ntini wɔ wiase afanan nyinaa bere a akwantufoɔ po so nhyɛn no guu nsuo no mu na bɛkaa ɔhaw a ɛrekɔso so wɔ mediteranea po so akwantuo ho amaneɛbɔ wɔ afe mu wiase nyinaa kuw a wɔhwɛ akwantusɛm international organization for migration akontabuo kyerɛ sɛ afe mfiase ne oforisuo april mfimfini ntam no akwantufoɔ na wɔkɔ duu italy mpoano akwantufoɔ nso na wɔ wuwuiɛ wɔ mediteranea po no so wɔn a wɔkasa tia europa kwati kwan akwantuo nhyehyɛe no kyerɛ sɛ operahyɛn mare nostrum a wɔtwaa mu no ammu akwantufoɔ no abam na titron a wɔde siw anam no na aboa de po so akwanhyia ne owuo no dodow no akɔ soro europa nkabomkuo eu no nni akwantuo ho nhyehyɛe baako a wɔn nyinaa de redi dwuma a ɛwɔ hɔ ma atukɔfo a wofiri aman a wonyaa nkɔsoɔ no aman bi te sɛ spain ne mɔlta de ato eu no anim sɛ wɔnhwɛ nkabom na wɔnyɛ biribi mfa akwan a akwantufoɔ fa so ba europa no spain nso ayɛ mmra kwan so akwantuo ho nhyehyɛe ne akwan abibifoɔ betumi ato hɔ ama abibifoɔ na wɔfa adwumayɛfoɔ fii aman binom te sɛ senegal europa aman binom te france wɔ ɔmanpanyin nicolas sarkozy tumidie bere so no de nhyehyɛe a wɔde bɛbrɛ no ase na mpo wɔsan hyɛɛ abibifoɔ atukɔfo fo sɛ wɔnsan nkɔ afrika al woreda ayamyɛ adi akyɛn france no spain nso baguakuw a wɔhwɛ aman ntam nkitaho ne abusuabɔ council on foreign relations ne abibiman yɛɛ apam na wɔmmoa wɔn na wɔmma atukɔtenafoɔ no nsane mmra afrika de haas ka sɛ akwantuo ho nhyehyɛe a emu yɛ den biara antumi nni tebea no ho dwuma efisɛ ɛnyɛ hwee mfa hia a europa aman no hia adwumayɛfoɔ dodow no ho asɛm biara dirk kohnert ka sɛ eu akwantuo ho nhyehyɛe de ani kɔɔ ahobanbɔ ne wɔn ahyeɛ a woretotom no ɔgye di sɛ eu boa ma sikasɛm mu mpuntuo kɔ soro wɔ afrika atɔeɛ fam no bɛbrɛ kwati kwan akwantuo no ase stephen castles ka sɛ ɛsono akwantuo ho nhyehyɛe a ɛwɔ hɔ ma nkurow a wɔdi yie na ɛyɛ sen akwantuo ho nhyehyɛe a ɛwɔ hɔ ma abibifoɔ nteaseɛ nhyɛda nni nsusueɛ a wokura sɛ sɛ wɔboa sikasɛm mu mpuntuo wɔ wiase no anafo fam a ɛno na ɛbɛbrɛ akwantuo yi no ase a wɔfa atifi kɔ no ase julien brachet ka sɛ ɛmfa sɛ akwantufo wɔfiri afrika sahara anafo fam no sua no europa akwantuo ho nhyehyɛe a wɔde asi hɔ wɔ afrika atifi ne afrika atɔeɛ no mu biara nni hɔ a ɛtumi abrɛ akwantuo kɔ europa no ase na mmom no ɛboa akwantufoɔ no fa sum se kɔ europa aman ankasa a afrika sahara atifi atukɔfo a wɔte europa aman mu no fi aman pɔtee a wɔwoo afrika sahara atifi atukɔtenafoɔ wɔ europa nkabomkuo norway ne switzerland wɔ afe mu wɔ apem mu source pew research center
